TCVN  
 T  I  Ê  U    C  H  U  Ẩ  N    Q  U  Ố  C    G  I  A  
 
 
 
 
 
 
TCVN ………:202 1 
Xuất bản lần 1  
(Dự thảo)  
 
 
 
 
 
GIỐNG CÂY CÔNG NGHIỆP  -  
GIÁ TRỊ CANH TÁC, GIÁ TRỊ  SỬ DỤNG  
PHẦ N 1: CÂY CÀ PHÊ   
Industrial  crop  cultivar s - Value of cultivation and use   
Part 1: Coffee  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
HÀ NỘI - 2021 
  TCVN ………: 2021 
 2  
  TCVN ………:2021  
 3 Lời nói đầu  
TCVN ………:  2021 do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên chủ trì biên soạn, Bộ 
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng Cục tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ 
Khoa học và Công nghệ công bố;  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:2021  Giống cây công nghiệp - Giá trị canh tác, giá trị sử dụng . Phần 1: Cây 
cà ph ê. 
  TCVN ………: 2021 
 4  
Lời giới thiệu  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:  2021 quy định về giá trị canh tác, giá trị sử dụng (VCU) và phương pháp 
khảo nghiệm giá trị canh tác, giá trị s ử dụng đối với các giống cây công nghiệp  nhằm hướng dẫn các tổ 
chức, cá nhân nghiên cứu chọn, tạo, khảo nghiệm và công nhận lưu hành giống cây trồng phù hợp với 
quy định tại Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14.  
 
 
 
 
 
 
 
 TCVN ………:2021  
 5 T I Ê U  C H U Ẩ N  Q U Ố C  G I A   TCVN ………:202 1 
 
 
 
Giống cây công nghiệp  - Giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
Phần 1 : Cây cà phê  
Industrial crop cultivar s – Value of cultivation and  use  
Part 1: Coffee  
 
1  Phạm vi áp dụng  
Tiêu chuẩn này quy định các tiêu chí đánh giá về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  (Value of cultivation and 
use - VCU)  và phương pháp khảo nghiệm giống cây trồng thuộc loài cà phê Robusta ( Coffea canephora ) 
và cà phê Arabica ( Coffea a rabica ). 
2  Tài liệu viện dẫn  
TCVN 6928:2007 (ISO 6673:2003 ) Cà phê nhân - Xác định hao hụt khối lượng ở 1050C; 
TCVN 4807: 2013 (ISO 4150: 2011) Cà phê nhân hoặc cà phê nguyên liệu - Phân tích cỡ hạt; Phương 
pháp sàng máy và sàng tay ; 
TCVN 9723:2013 (ISO 20481:2008) Cà phê và sản phẩm cà phê - Xác định hàm lượng caffeine bằng 
sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)  - phương pháp chuẩn;  
TCVN 4193: 2014 Cà phê nhân - Green coffee ; 
TCCS 81:2014/BVTV - Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh gỉ sắt (Hemileia vastatrix  
Berkeley & Broome) hại cây cà phê của các thuốc trừ bệnh.  
TCVN 10684 -2:2018 Cây công nghiệp lâu năm - Tiêu chuẩn cây giống, hạt giống. Phần 2: Cà phê ; 
3  Thuật ngữ, định nghĩa và  chữ viết tắt  
3.1  Thuật ngữ  và định nghĩa  
Trong Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau :  
3.1.1 
Giá trị xác định (Determined value ) TCVN ………: 2021 
 6 Giá trị được đo đếm thực tế của giá trị canh tác, giá trị sử dụng được xác định thông qua khảo nghiệm 
giống cây trồng.  
3.1.2 
Khảo nghiệm có kiểm soát  (Controlled trial ) 
Khảo nghiệm giống cây trồng trong điều kiện cách ly và chủ động kiểm soát các yếu tố thí nghiệm để 
giống cây trồng thể hiện đầy đủ đặc tính chống chịu sinh vật gây hại, điều kiện bất thuận.  
3.1.3 
Khảo nghiệm diện hẹp  (Small scale trial ) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộ ng, diện tích ô nhỏ, có lặp lại, bố trí thí nghiệm theo t iêu chuẩn 
quốc gia về phương phá p khả o nghiệm trên đối tượng được  khảo nghiệm.  
3.1.4 
Khảo nghiệm diện rộng  (Large-scale trial) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộng,  diện tích ô lớn, không lặp lại, bố trí thí nghiệm theo t iêu 
chuẩn quốc gia về phương phá p khảo nghiệm trên đối tượng đượ c khảo nghiệm.  
3.1.5 
Vùng khảo nghiệm  (Trial region ) 
Một vùng địa lý xác định mà tổ chức, cá nhân phải thực hiện khảo nghiệm khi đăng ký công nhận lưu 
hành giống cây trồng.  
 
3.1.6  
Chín sinh lý (Physiological maturity of fruit)  
Thời điểm chất rắn hòa tan tổng số (độ Brix) của quả không đổi sau ba lần đo liên  tiếp theo chu kỳ 5 
ngày mỗi lần kể từ khi kích thước quả ổn định.  
 
3.1.7  
Thời điểm thu hoạch  
Thời điểm quả đã chín sinh lý và màu sắc chuyển từ xanh sang màu đặc trưng khi chín (đỏ, đỏ cam , đỏ 
thẩm, vàng, vàng cam, ...).  
 
3.2  Chữ viết tắt , nghĩa của từ  
Arabica: Cà phê chè  
Robusta: Cà phê vối  
SCA (Specialty Coffee Association): Hiệp hội Cà phê Đặc sản Thế giới  TCVN ………:2021  
 7 VCU ( Value of cultivation and use): Giá trị canh tác và giá trị sử dụng  
4  Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng của  các giống cà phê  được quy định tại Bảng 1.  
Bảng 1 - Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  của các giống c à phê  
STT Chỉ tiêu  Đơn vị tính/ 
trạng thái biểu 
hiện Yêu cầu  
I. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và yêu cầu mức giới  hạn 
1.  Số quả chín/kg quả Robusta  ≤ 800 
Arabica  ≤ 850 
2.  Khối lượng 100 nhân (ở ẩm 
độ 12,5 %) gram Robusta  ≥ 17 
Arabica  ≥ 16 
3.  Tỷ lệ nhân trên sàng 16 
(Đường kính lỗ sàng 6,3  mm) % ≥ 70 
4.  Tỷ lệ khối lượng nhân 
(khô)/quả chín  - Robusta  ≥ 22% 
Arabica  ≥ 16% 
5.  Tỷ lệ hạt tròn  % < 15 
6.  Hàm lượng Caffeine  % Robusta  ≤ 3,0  
Arabica  ≤ 1,8 
7.  Chất lượng thử nếm  Thang điểm 100 
(theo SCA)  > 70 
8.  Khả năng chống chịu bệnh gỉ 
sắt Cấp bệnh  ≤ 5 
II. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và  công bố thông tin  
1.  Năng suất nhân (ở ẩm độ 
12,5%)  tấn/ha  Giá trị xác định  
2.  Dễ thu hái/Dễ rụng  - Theo quan sát/ghi nhận  
3.  Thời điểm bắt đầu ra hoa 
trong năm  gian ra hoa  - Theo quan sát/ghi nhận  
4.  Thời điểm bắt đầu thu hoạch 
trong năm  -  Theo quan sát/ghi nhận  TCVN ………: 2021 
 8 (Phụ lục A)  
5.  Khả năng chống chịu t uyến 
trùng  cấp hại  Giá trị xác định  
6.  Khả năng chống c hịu hạn  cấp Giá trị xác định  
 
5  Phương pháp khảo nghiệm  
5.1  Khảo nghiệm có kiểm soát  
Khảo nghiệm có kiểm soát được s ử dụng để đánh giá  chỉ tiêu  chống  chịu bệnh gỉ sắt do nấm Hemileia 
vastatrix ; chống chịu bệnh do tuyến trùng Pratylenchus coffeae , tuyến trùng Meloidogyne incognita ; 
chống chịu hạn . 
5.1.1  Yêu cầu chung  
5.1.1.1   Địa điểm khảo nghiệm  
Thực hiện tại 01 điểm duy nhất trong phạm vi toàn quốc .  
5.1.1.2   Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Trường hợp đánh giá các chỉ tiêu trên các bộ phận sinh trưởng của cây: bố trí tối thiểu 2 đợt khảo nghiệm 
độc lập . 
Trường hợp đánh giá các chỉ tiêu trên hoa, quả: bố trí tối thiểu một đợt khảo nghiệm.   
5.1.2 Đánh giá khả năng kháng bệnh gỉ sắt  
5.1.2.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà  lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối thiểu 
10 cây.  
5.1.2.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây giống sử dụng trong khảo nghiệm là cây được nhân vô tính  đối với dòng vô tính hoặc con lai F1 (cây 
giống ghép ) hoặc cây nhân hữu tính đối với dòng thuần (ươm từ hạt) , đường kính thân ≥ 10 mm  tại vị trí 
cách mặt bầu tối thiểu 2 cm, có ít nhất 2  cặp cành , chiều cao  ≥ 50 cm.  
5.1.2.3  Tiến hành khảo nghiệm  TCVN ………:2021  
 9 - Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu chứa hỗn hợp gồm đất, phân chuồng hoai mục với tỷ 
lệ khối lượng 3:1. C hậu có kích thước phù hợp với kích thước  của cây, mỗi chậu trồng 1 cây.  
- Cây được c hăm sóc theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo  nghiệm  biên soạn phù hợp với 
đặc tính của giống cà phê khảo nghiệm . Trong  thời gian khảo  nghiệm không  được  sử dụng  bất kỳ loại 
thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để phòng  trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  
như sâu hại, cỏ dại...  thì phải đảm bảo không  tác động  đến nấm gây bệnh  gỉ sắt và ghi chép  nhật ký sử 
dụng.   
- Chuẩn bị nguồn bệnh: Thu thập nguồn bệnh trên lá của cây cà phê nhiễm nấm  vào mùa mưa , các bào 
tử dùng để lây nhiễm phải có màu vàng t ươi, chưa bị nhiễm nấm ký sinh . 
- Lây nhiễm nhân tạo: Lây bệnh nhân tạo trong phòng thí nghiệm theo phương pháp của Leguizamon 
(1982), đánh giá tính kháng gỉ sắt không hoàn toàn trên cây cà phê.  
Hạ bào tử nấm được khuấy đều trong nước cất tạo thành một dung dịch huyền phù. Mật độ dùng đ ể lây 
thích hợp nhất là 8 x 104 bào tử nấm/ml dung dịch. Mỗi giống lây bệnh cho 3 cây, mỗi cây l ấy 4 lá ở đốt 
thứ 3 từ ngọn vào, mỗi lá lây 10 vết , mỗi vết lây 0,1ml tạo thành 2  dãy song song theo chiều của gân lá, 
mỗi dãy 5 vết cách rời nhau. Sau khi lây xong đặt hộp đựng lá trong bóng tối 48 giờ ở nhiệt độ khoảng 
25oC để bào tử nảy mầm.  
Kiểm tra sự hiện diện của bào tử nấm ở phần lây nhiễm trên lá dưới kính hiển vi 40x, trường hợp không 
phát hiện sự hiện diện của nấm phải lây nhiễm nhân tạo bổ sung. Sau khi lây nhiễm, giữ cây trong điều 
kiện nhiệt độ ổn định 25°C  trong suốt quá trình khảo  nghiệm.  
  - Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: theo dõi tỷ lệ  diện tích lá bị bệnh; p hân cấp mức độ nhiễm bệnh 
theo tỷ lệ  diện tích lá bị bệnh và đánh giá mức độ chống chịu của giống theo cấp bệnh.  
Mật độ của bào tử nấm để lây được tính theo công thức:  
N =𝑎 𝑥 1000
𝑆𝑥ℎX 100                 (1)  
Trong đó: h = 1/25 (độ sâu của thước đếm)  
                S = 1/400 (diện tích ô đếm)  
                x = độ pha loãng  
                  a = số trung bình lượng bào tử đếm được  
- Thời gian ủ bệnh: thời gian từ khi lây bệnh đến khi 50% số vết bệnh được hình thành.  
- Thời gian tiềm dục: thời gian từ lúc lây bệnh đến khi 50% số vết bệnh được hình thành bào tử 
nấm.  
- Tỷ lệ vết bệnh  được  hình  thành  (%)=Số vết bệnh  được  hình  thành
Tổng  số vết bệnh  lây bệnh ×100            (2) TCVN ………: 2021 
 10 - Tỷ lệ vết bệnh  có hình  thành  bào tử nấm  (%)=Số vết bệnh  có bào  tử
Tổng  số vết bệnh  lây ×100       (3) 
- Chỉ số cường  độ bệnh  (%)=∑𝑖 × ni
7 ×n ×100        (4) 
Trong đó: i là cấp bệnh tương ứng từ 0 - 7 theo phân cấp ở bảng trên; n i là số vết bệnh tương ứng với cấp i 
và n là tổng số vết bệnh lây.  
- Chỉ số phát sinh bào tử (%)=∑j × nj
4 ×n ×100           (5) 
Trong đó: j là cấp bệnh tương ứng từ 1 - 4 tương ứng với cấp bệnh từ 4 - 7; n j là số vết bệnh tương ứng với 
cấp j và n là tổng số vế t bệnh lây.  
5.1.2.4  Kết luận khảo nghiệm  
Đánh giá mức độ nhiễm bệnh của giống theo thang 8 cấp của Leguizamon (1982) như sau : 
Cấp bệnh  Triệu chứng biểu hiện  
0 Không thấy biểu hiện xâm nhập  
1 Vết bệnh ở dạng đốm nhỏ và hơi biến màu  
2 Kích thước vết bệnh  lớn dần và có biến màu  
3 Các đốm bệnh dính liền nhau và biến màu rõ nét  
4 Trên các vết bệnh đã bắt đầu xuất hiện bào tử nấm  
5 Dưới 25% diện tích vết bệnh có bào tử nấm hình thành  
6 Từ 25 - 50% diện tích vết bệnh có bào tử nấm hình thành  
7 Trên 50% diện tích có bào tử nấm hình thành  
5.1.3  Đánh giá khả năng chống chịu bệnh do tuyến trùng Pratylenchus coffeae  
5.1.3.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối thiểu 
10 cây.  
5.1.3.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây giống sử dụng trong khảo nghiệm là cây được nhân vô tính (giâm cành hoặc nuôi cấy mô), đường 
kính thân ≥ 3 mm tại vị trí cách mặt bầu tối thiểu 2 cm, có ít nhất 4 cặp lá, chiều cao đạt trên 20 cm.  
5.1.3. 3  Tiến hành khảo  nghiệm  TCVN ………:2021  
 11 - Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong bầu đất  đã hấp tiệt trùng có kích thước 13 x 23 cm (tương 
đương 1,2 kg trọng lượng bầu đất), mỗi bầu đất trồng 1 cây.  
 Cây được c hăm sóc theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với 
đặc tính của giống cà phê khảo nghiệm . Trong  thời gian khảo  nghiệm không  được  sử dụng  bất kỳ loại 
thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật phòng  để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  
như sâu hại, cỏ dại ... thì phải đảm bảo không  tác động  đến tuyến  trùng  Pratylenchus  coffeae  và ghi chép  
nhật ký sử dụng.   
- Phương pháp nhân nuôi tuyến trùng: Thu thập nguồn tuyến trùng trong đất và rễ từ các vườn bị hại 
nặng có các triệu chứng điển hình. Tuyến trùng Pratylenchus coffeae  được nhân nuôi trên cà rốt 
(O’Bannon & Taylor, 1968): miếng cà rốt dày 2 - 4 mm từ củ cà rốt cắt trước đó, rửa sạch, nhúng trong 
ethanol 95% sau đó được hơ qua lửa, được đặt trong đĩa p etri nhỏ. Pratylenchus  coffeae  được đặt rìa 
bên cạnh của miếng cà rốt.  
- Phương pháp lây nhiễm: Thí nghiệm được lây nhiễm tuyến trùng với mật độ 2.400 con Pratylenchus 
coffeae /1,2 kg bầu đất . Lượng tuyến trùng được lây nhiễm thành 2 đợt cách nhau 15 ngày.  
- Chỉ tiêu theo dõi:  
+ Tỷ lệ vàng lá : Điều tra to àn bộ cây th í nghiệm sau khi lây 60, 120 và 180 ngày.  
TLVL (%) = (A/B) x100            (6) 
TLVL: Tỷ lệ cây bị vàng lá  
Trong đó:     A: Tổng số cây bị vàng lá  
                     B: Tổng số cây điều tra  
+ Sinh trưởng (chiều cao cây; chiều dài rễ; số cặp lá; khối lượng thân, lá ; khối lượng rễ)  
+ Tuyến trùng được ly trích từ các mẫu rễ cây cà phê giống dựa theo phương pháp của c ác tác giả 
Speijer và De Waele (1997).  
- Đánh giá mức độ gây hại theo 5 cấp:  
Cấp 0: Cây xanh tốt bình thường, rễ khỏe mạnh không bị thối  
Cấp 1: Cây có ≤ 25% lá vàng, 1 - 25% rễ bị thối  
Cấp 2: Cây có > 25 - 50% lá vàng, >25 - 50% rễ bị thối  
Cấp 3: Cây có > 50 - 75% lá vàng, >50 - 75% rễ bị thối  TCVN ………: 2021 
 12 Cấp 4: Cây có > 75% lá vàng, >75  - 100% rễ bị thối  
5.1.3.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ chống chịu tuyến trùng theo cấp hại  
5.1.4 Đánh giá khả năng chống chịu bệnh do tuyến trùng Meloidogyne incognita   
5.1.4.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, 2 công thức, nhắc lại 3 lần, mỗi lần 
nhắc tối thiểu 10  cây. 
5.1.4.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây giống sử dụng trong khảo nghiệm là cây được nhân vô tính (giâm cành hoặc nuôi cấy mô), đường 
kính thân ≥ 0,3 cm tại vị trí cách mặt bầu tối thiểu 2 cm, có ít nhất 2 cặp lá, chiều cao đạt trên 20 cm.  
5.1.4. 3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong bầu đất  đã hấp tiệt trùng có kích thước 13 x 23 cm (tương 
đương 1, 2 kg trọng lượng bầu đất), mỗi bầu đất trồng 1 cây.  
- Cây được c hăm sóc theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với 
đặc tính của giống cà phê khảo nghiệm . Trong  thời gian khảo  nghiệm  không  được  sử dụng  bất kỳ một 
loại thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  như 
sâu hại, cỏ dại ... thì thuốc  được  lựa chọn  phải đảm bảo không  tác động  đến tuyến  trùng  Meloidogyne  
incog nita và phải ghi chép  nhật ký sử dụng.   
- Phương pháp nhân nuôi tuyến trùng: Thu thập nguồn tuyến trùng trong đất và rễ từ các vườn bị hại 
nặng có các triệu chứng điển hình. Tuyến trùng Meloidogyne incognita  được nhân nuôi trong các chậu 
trồng cà chua  (Speijer và De Waele, 1997),  đất trồng cà chua phải  được khử trùng điều kiện 121º C, 1 
atm, 30 phút trước khi trồng . 
- Phương pháp lây nhiễm: Thí nghiệm được lây nhiễm tuyến trùng với mật độ 2. 400 con / 1,2 kg bầu đất. 
Lượng tuyến trùng được lây nhiễm thành 2 đợt cách nhau 15 ngày.  
- Chỉ tiêu theo dõi:  
+ Tỷ lệ rễ bị u sưng trong rễ được lấy vào các thời điểm: sau khi lây 60, 120 và 180 ngày, mỗi lần lặp 
nhổ 3 cây/đợt cho phân tích.  
+ Tỷ lệ vàng lá , khả năng sinh trưởng , phương pháp ly trích t uyến trùng  tương tự như khảo nghiệm đánh 
giá khả năng chống chịu tuyến trùng Pratylenchus coffeae  ở nội dung 5.1.3.3.  TCVN ………:2021  
 13 5.1.4.4  Kết luận khảo nghiệm  
- Đánh giá mức độ vàng lá  tương tự như mục 5.1.3.4  
- Đánh giá mức độ rễ bị u sưng theo 5 cấp:  
Cấp 0: Rễ khỏe mạnh không bị u sưng  
Cấp 1: 1 - 25% rễ bị u sưng  
Cấp 2: >25 - 50% rễ u sưng  
Cấp 3: >50 - 75% rễ u sưng  
Cấp 4: >75 - 100% rễ u sưng  
- Đánh giá khả năng sinh trưởng của cây tương tự như mục 5.1.3.4.  
5.1.5  Đánh giá khả năng chống chịu hạn  
5.1.5.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới/  nhà kính; bố trí theo kiểu tuần tự , nhắc lại 3 lần, mỗi lần 
nhắc tối thiểu 10 cây.  
5.1.5.2  Cây giống khảo nghiệm   
Cây giống sử dụng trong khảo nghiệm là cây  được nhân vô tính ( giâm cành hoặc  nuôi cấy mô) , đường 
kính thân ≥ 10 mm  tại vị trí cách mặt bầu tối thiểu 2 cm , chiều cao cây đạt trên 70 cm , có ít nhất 3 cặp 
cành cấp 1.  
5.1.5.3  Tiến hành khảo nghiệm  
a) Trồng và chăm sóc  
Cây được trồng trong chậu nhựa  chứa hỗn hợp đất trồng gồm đất, phân chuồng hoai mục theo tỷ lệ khối 
lượng 3:1. Các c hậu có kích thước phù hợp với kích thước của  cây, mỗi chậu  trồng một cây. Duy trì độ 
ẩm đất 46 - 48% cho đến khi xử lý hạn , không sử dụng phân bón  hữu cơ  trong quá trình khảo nghiệm.  
Chăm sóc cây theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với 
đặc tính của giống c à phê  khảo nghiệm . 
b) Phương pháp xử lý hạ n 
Tưới nước 1 lần cho đến khi đạt đến độ ẩm bão hòa. TCVN ………: 2021 
 14 c) Phương pháp đánh giá  
Đánh giá hình thái cây trước khi tưới 01 ngày, theo dõi  đánh giá  hàng ngày đến khi cây héo hoàn toàn 
(Montagnon & Leroy, 1993).  
- Quan sát mức độ chịu hạn của cây, phân cấp theo thang 6 cấp như sau:  
+ Cấp 0: cây sinh trưởng bình thường.  
+ Cấp 1: lá non héo và phần ngọn bắt đầu rũ xuống.  
+ Cấp 2: mép lá non cháy , phần ngọn rũ, lá giữa tán bắt đầu héo.  
+ Cấp 3: lá non héo và chuyển màu nâu, cây héo rũ khoảng 50% diện tích lá.  
+ Cấp 4: lá non chuyển màu nâu, cây héo rũ hoàn toàn (100% diện tích lá rũ)  
+ Cấp 5: cây chết ( lá héo rũ, toàn bộ  diện tích lá bị cháy ) 
5.1.5.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết lu ận mức độ chống chịu hạn của cây theo cấp hại.  
5.2  Khảo nghiệm đồng ruộng  
Sử dụng để đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tá c, giá trị sử dụng của giống cà phê  quy định tại Bảng 
1 của Tiêu chuẩn này.  
5.2.1  Khảo nghiệm diện hẹp  
5.2.1.1   Vùng khảo nghiệm  
- Vùng Đồng bằng sông Cửu Long  
- Vùng Đông Nam bộ và Tây Nguyên  
- Vùng Duyên hải bắc trung Bộ và n am trung Bộ 
- Vùng Đồng bằng sông Hồng  và trung du phía Bắc  
- Vùng miền núi phía Bắc  
5.2.1.2  Số điểm và địa điểm khảo nghiệm  
Mỗi vùng khảo nghiệm  thực hiện ít nhất 1 điểm đại diện về điều kiện khí hậu, đất đai của vùng.  TCVN ………:2021  
 15 5.2.1.3  Thời gian và s ố vụ khảo nghiệm  
Quan sát vụ thu hoạch thứ 2 và vụ thứ 3 sau vụ cho quả bói.   
5.2.1.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí theo kiểu tuần tự hoặc khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, nhắc lại 3 lần , tối thiểu 15 cây/ lần nhắc . 
- Cà phê vối: khoảng cách trồng 3 x 3 m, diện tích ô cơ sở tối thiểu 135 m2. 
- Cà phê chè: Khoảng cách trồng 1,3 x 1,8 m, diện tích ô cơ sở tối thiểu 35 m2 
5.2.1.5   Cây g iống khảo nghiệm  
- Số lượng cây giống khảo nghiệm: tối thiểu 45 cây  
- Cây giống khảo nghiệm có thể là cây thực sinh hoặc cây giống nhân vô tính . Trường hợp khảo nghiệm 
tính chống chịu hạn, tuyến trùng tại vùng đặc thù không sử dụng cây ghép.  
5.2.1.6  Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình do  tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc tính của 
giống c à phê  khảo nghiệm.  
5.2.1.7  Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định tại Bảng 2. Các mẫu quan sát không lấy từ cây 
ở hàng biên.  
Bảng  2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá khảo nghiệm diện hẹp 
 đối với cây c à phê  
STT Tên chỉ tiêu  Thời điểm  
quan sát  Đơn vị 
tính Phương pháp quan sát và đánh giá  
1 Số quả chín/kg  Khi thu 
hoạch  quả Đếm số quả/1 kg quả chín  vào thời điểm thu 
hoạch rộ (có >50% số quả chín sinh lý trên cây) . 
Số mẫu thực hiện: 3 
2 Khối lượng 100 
nhân (ẩm độ 
12,5%)  Sau thu 
hoạch và 
phơi, sấy  gam Cân khối lượng 100  nhân nguyên vẹn . Số mẫu 
thực hiện: 3. Tính ẩm độ hạt và quy đổi ẩm độ 
theo TCVN 6928:2007 (ISO 6673:2003).  
 TCVN ………: 2021 
 16 3 Tỷ lệ nhân trên 
sàng 16  Sau thu 
hoạch và 
phơi, sấy  % Tính tỷ lệ % hạt trên sàng 16 ở độ ẩm 12,5%. 
TCVN 4193:2014 Cà phê nhân  
4 Tỷ lệ khối lượng 
nhân (khô)/quả 
chín Sau thu 
hoạch và 
phơi, sấy   Tính tỷ lệ nhân khô (12,5%) trên 2 kg quả tươi 
sau đó quy đổi ra tỷ lệ 1 kg nhân khô  
5 Năng suất nhân 
(ở ẩm độ 12,5%)  Sau thu 
hoạch và 
phơi, sấy  Kg 
nhân/cây 
hoặc tấn 
nhân/ha  Cân năng suất quả tươi thực tế, quy đổi ra năng 
suất nhân khô  
6 Tỷ lệ hạt tròn   Sau thu 
hoạch và 
phơi, sấy  % Tính the o khối lượng hạt tròn ở độ ẩm 12,5% với 
mỗi mẫu 100 g. Số mẫu thực hiện: 3 
7 Hàm lượng 
Caffeine  Sau khi sơ 
chế (% chất 
khô) Theo TCVN 9723:2013 (ISO 20481:2008) - xác 
định hàm lượng caffeine bằng sắc ký lỏng hiệu 
năng cao (HPLC) - phương pháp chuẩn  
8 Chất lượng thử 
nếm  Sau khi sơ 
chế Theo 
thang 
điểm 100 
của SCA  Đánh giá bằng thử nếm cảm quan  
(phụ lục B)  
9 Chịu hạn (cấp)    Kiểm soát nước tưới trong chậu  
10 Chỉ số bệnh gỉ sắt  Tháng 7 - 8 
và tháng 11 
- 12 hàng 
năm % Theo phương pháp của Leguizamon (1982) , 
đánh giá theo thang 8 cấp  
11 Tuyến trùng  Lấy mẫu 
đầu mùa 
mưa (tháng 
5 - 6) và 
cuối mùa 
mưa (tháng 
11 – 12) Con/100 
g đất và 
con/5 g 
rễ Lấy mẫu và ly trích tuyến trùng trong đất, rễ  
12 Dễ thu hái/Dễ 
rụng Thời điểm 
quả chín 
tập trung   
Quan sát và thử nghiệm trên đồng ruộng  TCVN ………:2021  
 17 13 Thời gian ra hoa  Thời điểm 
ra hoa   
Quan sát tỷ lệ hoa nở các đợt  
14 Thời gian chín 
của quả (Chín 
sớm, chín trung 
bình, chín muộn)  Thời điểm 
quả chín  Tỷ lệ quả 
chín Quan sát tỷ lệ quả chín  
 
 
5.2.1.8  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp  
5.2.1.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện hẹp  
Theo m ẫu tại Phụ lục C của Tiêu chu ẩn này  
5.2.2  Khảo nghiệm diện rộng  
5.2.2.1  Vùng khảo nghiệm  
Như mục 5.2.1.1.  
5.2.2.2  Số điểm và địa điểm khảo nghiệm  
Mỗi vùng khảo nghiệm  thực hiện ít nhất 3 điểm đại diện cho 3 tiểu vùng khí hậu và đất đai ở các vùng 
sản xuất cà phê  phổ biến . 
5.2.2.3  Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Quan sát vụ thu hoạch thứ 2 và vụ thứ 3 sau vụ cho quả bói.  
5.2.2.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí trên ô lớ n, không nhắc lại, diện tích ô khảo nghiệm tối thiểu là 2.000 m2. 
5.2.2.5  Cây g iống khảo nghiệm  
- Số lượng cây giống tối thiểu để khảo nghiệm:  
+ Cà phê vối : tối thiểu 220 cây, khoảng cách trồng 3 x 3 m.  
+ Cà phê chè : tối thiểu 850 cây, khoảng cách trồng 1,3 x 1,8 m.  
- Cây giống khảo nghiệm có thể là cây thực sinh, cây nhân giống vô tính . Trường hợp khảo nghiệm tính TCVN ………: 2021 
 18 chống chịu hạn, tuyến trùng tại vùng đặc thù không sử dụng cây ghép.  
5.2.2.6  Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình sản xuất do chủ sở hữu giống hoặc tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên 
soạn phù hợp với đặc tính của giống c à phê  khảo nghiệm.  
5.2.2.7  Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định ở Bảng 2. Đối với  chỉ tiêu năng su ất, cân năng 
suất thực tế trên ô thí nghiệm, tính năng suất trung bình của 1 cá thể , tính năng suất nhân/ha dựa vào 
tỷ lệ quả tươi/nhân  và mật độ cây trồng trên 1 ha .  
Các mẫu quan sát không lấy từ cây ở hàng biên.  
5.2.2.8  Xử lý số liệu thống kê   
Sử dụng phần mềm thống kê  sinh học phù hợp  
5.2.2.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện rộng  
Theo mẫu tại Phụ lục C của Tiêu chu ẩn này  
5.3 Yêu c ầu địa điểm, cơ s ở hạ tầng và trang thi ết bị phục vụ khảo nghi ệm 
5.3.1 Yêu cầu đối với khảo nghiệm có kiểm soát  
- Có nhà lưới/nhà kính để lây bệnh nhân tạo và đánh giá các điều kiện bất thuận khác ;  
- Có dụng cụ  thí nghiệm được thiết kế phù hợp cho từng nội dung khảo nghiệm ; 
- Đối với khảo nghiệm đánh giá khả năng chống chịu với bệnh hại phải có:  
+ Buồng sinh thái tạo ẩm và duy trì nhiệt độ,  ẩm độ ổn định ; 
+ Thiết bị theo dõi nhiệt độ và ẩm độ.  
+ Phòng thí nghiệm và trang thiết bị để phân lập, nhân nuôi, lưu giữ, lây nhiễm và kiểm tra sự 
hiện diện củ tác nhân gây bệnh gồm: buồng cấy, tủ định ôn, máy lắc, máy ly tâm, máy ly tâm lạnh, kính 
hiển vi, tủ lạnh, tủ ổn nhiệt, máy ảnh, máy điện di , thiết bị PCR, buồng UV, máy tí nh kết nối với buồng 
UV, Votex, máy chỉnh pH, cân điện tử.  
- Có trang thiết bị (máy tính, máy in, thiết bị ghi hình), phần mềm phục vụ cho việc xử lý số liệu thống kê 
kết quả k hảo nghiệm;  TCVN ………:2021  
 19 - Có đ ầy đủ trang thiết bị phục vụ quan sát các chỉ tiêu khảo nghiệm như kính lúp, kính hiển vi, máy ảnh.  
5.3.2 Yêu cầu đối với khảo nghiệm đồng ruộng  
- Có hoặc cho thuê diện tích đất  phù hợp  để trồng số cây tối thiểu quy định tại mục 5.2.1.4 và 5.2.2.4.  
- Trang thiết bị phục vụ cho việc nhập số liệu, xử lý số liệu thống kê kết quả khảo nghiệm: máy tính, máy 
in, máy/thiết bị ghi hình, phần mềm máy tính liên quan.  
- Trang thiết bị, dụng cụ quan sát theo yêu cầu tại Bảng 3 và Bảng  4. 
Bảng  3. Yêu cầu trang thiết bị, dụng cụ quan sát một số chỉ tiêu giá trị canh tác, giá trị sử dụng của c à 
phê trong điều kiện khảo nghiệm có kiểm soát  
 
STT Tên chỉ tiêu/nhóm chỉ tiêu  Tên trang thiết bị, dụng cụ  Số lượng tối 
thiểu trang thiết 
bị, dụng cụ  
 Tuyến trùng  Buồng cấy  01 
 Tuyến trùng  Tủ định ôn  01 
 Tuyến trùng  Máy lắc  01 
 Tuyến trùng  Máy ly tâm  01 
 Tuyến trùng  Máy ly tâm lạnh  01 
 Tuyến trùng  Kính hiển vi  01 
 Tuyến trùng  Tủ lạnh 01 
 Tuyến trùng, chịu hạn, bệnh gỷ sắt  Máy ảnh  01 
 Tuyến trùng, chịu hạn  Thiết bị điện di  01 
 Tuyến trùng, chịu hạn  Thiết bị PCR  01 
 Tuyến trùng  Buồng UV  01 
 Tuyến trùng  Máy tính kết nối với buồng UV  01 
 Tuyến trùng, chịu hạn  Votex  01 
 Tuyến trùng, chịu hạn  Máy pH  01 
 Tuyến trùng, chịu hạn, năng suất, 
100 nhân, tỷ lệ hạt tròn, số quả 
tươi/kg, tỷ lệ nhân trên sàng 16, tỷ 
lệ khối lượng tươi/nhân,  Cân điện tử, sàng, Máy đo độ ẩm 
nông sản Kett, máy sàng (mẹt, sàng, 
đĩa đựng mẫu cà phê)  01 
  TCVN ………: 2021 
 20 Bảng 4. Yêu cầu trang thiết bị, dụng cụ quan sát một số chỉ tiêu giá trị canh tác, giá trị sử dụng của cà 
phê trong điều kiện khảo nghiệm đồng ruộng  
STT Chỉ tiêu đánh giá  Tên các loại thiết bị  và dụng cụ  đi kèm trang thiết bị  
1.  Số quả tươi/kg  Cân điện tử, đĩa dùng đựng mẫu cân, túi đựng mẫu, khay, 
rổ 
2.  Khối lượng 100 nhân (ở ẩm độ 
12,5%)  Máy đo độ ẩm nông sản Kett  II, cân điện tử, đĩa dùng đựng 
mẫu cân, túi đựng mẫu, khay  
3.  Tỷ lệ nhân trên sàng 16  Máy đo độ ẩm nông sản Kett  II, máy lắc phân loại hạt, bộ 
sàng, mẹt, đĩa đựng mẫu cà phê  
4.  Tỷ lệ khối lượng quả tươi/nhân 
(khô)  Máy đo độ ẩm nông sản Kett  II, cân điện tử, đĩa đựng mẫu, 
mẹt, túi đựng mẫu, bút, kẹp giấy  
5.  Năng suất nhân/cây (ở ẩm độ 
12,5%)  Máy đo độ ẩm nông sản Kett  II, mẹt, túi đựng mẫu, cân  điện 
tử 
6.  Tỷ lệ hạt tròn  Cân điện tử, đĩa đựng hạt, máy sắc ký  
7.  Hàm lượng Caffeine  Cột sắc ký, máy đo phổ tử ngoại, cuvet bằng silica, votex, 
dụng cụ: cốc thí nghiệm 100 ml, nồi cách thủy, bình định 
mức 1 vạch, pipet 1 vạch, cân phân tích, cối xay cà phê, 
máy xay, bộ rây thí nghiệm (kích thước mắt rây là 600 µm 
hoặc 630 µm)  
8.  Chất lượng thử nếm  Máy rang mẫu, máy xay, máy đo độ màu, bàn cupping, cân 
điện tử, dụng cụ: cốc thủy tinh, muỗng cupping, giấy lau, bút 
chì, kẹp giấy, bình đun nước  
9.  Chịu hạn (cấp)  Máy đo độ ẩm đất, máy đo diệp lục trên lá, máy sấy (dùng 
để sấy đất), máy li tâm lạnh, cân điện tử, kính hiển vi, tủ 
lạnh, nồi cách thủy, votex, máy đo áp suất thẩm thấu, dụng 
cụ: pipet, đầu tuýp dùng cho pipet, giấy, bút, đĩa cân, ống 
tuýp eppendoft  1.5 ml, rỗ nhựa, khay xốp, khay inox đựng 
mẫu, kệ đựng eppendoft, bình tam giác, cối và chày giã 
mẫu, giấy lọc mẫu  
10.  Đánh giá  bệnh gỉ sắt  Máy ảnh (bút, kẹp giấy) , hộp đựng mẫu lá, cốc th í nghiệm 
100 ml, bình định mức 1 vạch, pipet 1 vạch, cân điện tử, 
màng vải, bông gòn  TCVN ………:2021  
 21 11.  Tuyến trùng  Buồng cấy, đèn cồn, bình tam giác, đĩa petri, que cấy, pipet, 
bộ rây lọc tuyến trùng, ống tuýp phù hợp kích cỡ pipet, tủ 
lạnh, kính hiển vi (lamen, lam kính), giấy lọc  
12.  Dễ thu hái/Dễ rụng  Thúng, rổ  
13.  Thời gian ra hoa   
14.  Thời gian chín của quả (Chín 
sớm, chín trung bình, chín muộn)   
 
  TCVN ………: 2021 
 22 Phụ lục A  
(quy định)  
Bảng phân loại tầm chín theo thời gian chín của quả cà phê  
Số thứ tự  Thời gian chín  Phân loại  
1 Cà phê Arabica  
1.1 Từ đầu tháng 9 đến đầu tháng 10  Chín sớm  
1.2 Từ giữa tháng 10 đến cuối tháng 11  Chín trung bình  
1.3 Từ đầu tháng 12 đến giữa tháng 1  Chín muộn  
2 Cà phê Robusta  
2.1 Giữa tháng 9 đến cuối tháng 10  Chín sớm  
2.2 Đầu tháng 11 đến giữa tháng 12  Chín trung bình  
2.3 Giữa tháng 11 đến cuối tháng 12  Chín hơi  muộn  
2.3 Từ tháng 1 đến tháng 2  Chín muộn  
 
 
  TCVN ………:2021  
 23 Phụ lục B  
(quy định)  
Phân lại các hương vị cơ bản trong tách cà phê  
 
 
 
Nguồn : Specialty Coffee Association of Africa , 2017  
 
Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thử nếm cà phê tách  theo SCA  
 
Số thứ tự  Tên chỉ tiêu  Điểm số tối đa  
1 Hương khô/ướt  10 
2 Hương vị  10 
3 Hậu vị  10 
4 Độ chua  10 
5 Độ đậm  10 
6 Độ cân bằng  10 
7 Độ đồng nhất  10 
8 Độ sạch  10 
9 Độ ngọt  10 
10 Tổng thể  10 
 
 
 
 TCVN ………: 2021 
 24  
 
Trong đó, t hang  điểm đánh giá  
 
Good (tốt)  Very good (rất tốt)  Excellent (tuyệt vời)  Outstanding (nổi bật)  
6,00 7,00 8,00 9,00 
6,25 7,25 8,25 9,25 
6,50 7,50 8,50 9,50 
6,75 7,75 8,75 9,75 
 
Tổng điểm phân loại chất lượng theo SCA  
 
Số thứ tự  Thang đ iểm Mức đánh giá  Phân loại  
1 90 - 100 Outstanding ( nổi bật)  
Đặc biệt  2 85 - 89,99  Excellent ( tuyệt vời)  
3 80 - 84,99  Very good ( rất tốt)  
4 <80 Below specialty Quality  
(phẩm chất không đặc biệt) Không đặc biệt  
 
Biểu mẫu chấm điểm Cupping (SCA  Cupping Form)    
 
 
 
 
 
 
TCVN ………:2021  
 25 Phụ lục C 
Mẫu báo cáo k ết quả khảo nghi ệm   
 
TÊN TỔ CHỨC KHẢO NGHIỆM  
 
Số:.....................  CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM  
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc  
............... ., ngày ....... tháng ........ .năm ..... 
 
BÁO CÁO K ẾT QU Ả KHẢO NGHI ỆM GI ỐNG CÂY TR ỒNG 
I. Thông tin chung  
1. Tên, địa chỉ tổ chức khảo nghiệm  
2. Tên, địa chỉ tổ ch ức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  
3. Tên giống khảo nghiệm : 
4. Nội dung khảo nghiệm (có kiểm soát, diện hẹp, diện rộng) : 
5. Vùng khảo nghiệm ( đối với khảo nghiệm đồng ruộng) : 
II. Địa điểm, thời gian và phương pháp khảo nghiệm  
1. Địa điểm và thời gian khảo nghiệm (thống kê đầy đủ các địa điểm khảo nghiệm)  
Địa điểm khảo nghiệm  Ngày trồng  Ngày kết thúc  
   
   
2. Phương pháp bố trí khảo nghiệm (báo cáo đầy đủ, chi tiết phương pháp khảo nghiệm theo các 
nội dung hướng dẫn tại mục 5 của Tiêu chuẩn này).  
III. Kết quả khảo nghiệm  
Báo cáo đầy đủ kết quả theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng theo 
hướng dẫn tại mục 5.1, mục 5.2 và mục 5.3.  TCVN ………: 2021 
 26 IV. Kết luận  
1. Kết luận rõ giống có đạt Tiêu chuẩn về giá trị canh tác, giá trị sử dụng đối với các chỉ tiêu yêu 
cầu mức giới hạn hay không.  
2. Kết luận rõ mức giá trị đạt được đối với các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng không yêu 
cầu mức giới hạn, nêu rõ điều kiện khảo nghiệm , thời điểm quan sát để đạt mức giá trị đó.  
 
Tổ chức khảo nghiệm  
(Ký tên, đóng dấu) Người viết báo cáo  
 
 
 
 
 
 
 
 
  TCVN ………:2021  
 27 Thư mục tài liệu tham khảo  
Tiếng Anh  
1. Leguizamon, J.E.C.,R. Lotode., 1982. Contribution a l’etude de la resistance partielle du cafeiere a 
Hemileia vaxtatrix Berk et Br.  10e ASIC Salvador . Page 523 -531. 
2. O'Bannon, J. H. and Taylor, A. L., 1968. Migratory endoparasitic nematodes reared on carrot discs. 
Phytopathology  58, 385 pp.  
3. Speijer P. R. and D. De Waele, 1997. Screening of Musa germplasm for resistance and tolerance to 
nematodes. INIBAP Technical Guidelines 1.  International Network for the Improvement of Banana 
and Plantain, Montpellier, France.  Page 17 -23. 
4. Walyaro, D. J. A., 1983. Considerations in breeding for improved yield and quality in arabica coffee  
(Coffea arabica ). Doctoral Thesis, Wagenin gen, The Netherlands.