เอกสารประ กอบการป ระช ุ ม ห้า มเผย แพร่ ห้ามใช้อ้างอิง  
  
 
(ร่าง) ประกาศ กระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่... ) พ.ศ. ....  
ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. ๒๕๒๒ 
เรื่อง น ้ามันปลา (Fish oils)  
-------------------------------------------------------------  
โดยที่เป็นการสมควร ก้าหนดคุณภาพหรือมาตรฐานน้้ามันปลาเป็นการเฉพาะ เพื่อให้สอดคล้องกับการ
พัฒนาเทคโนโลยี ในการผลิตอาหาร  และมาตรฐานสากล  
อาศัยอ้านาจตามความในมาตรา 5 วรรคหนึ่ง และมาตรา 6(3)(4)(5)(6)(7) และ (10) แห่ง
พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้  
ข้อ 1 ก้าหนดให้น้้ามัน ปลา เป็นอาหารที่ก้าหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน  
ข้อ 2 น้้ามันปลา (fish oil) หมายความว่า กลีเซอไรด์ของกรดไขมันชนิดต่างๆ  รวมถึงกรดไขมันในรูป
ของเอทิลเอสเทอร์ ที่ได้จากปลาหรือสัตว์น้้าประเภทมีเปลือกที่ใช้บริโภคเป็นอาหาร อาจมีส่วนประกอบของ ลิพิดอื่น 
(lipids) และสารที่แซพอนิไฟด์ไม่ได้ซึ่งพบได้ ตามธรรมชาติทั้งนี้ ให้รวมถึงน้้ามันปลาที่ท้าให้แห้งด้วย  
ปลาตามวรรคหนึ่ง หมายความว่า  สัตว์น้้าเลือดเย็น ที่มีกระดูกสันหลัง ไม่รวมถึงสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้้า  
และสัตว์เลื้อยคลานที่อาศัยอยู่ในน้้า  
สัตว์น้้าประเภทมีเปลือกตามวรรคหนึ่งหมายถึง สัตว์น้้าในกลุ่มมอลลัสกา ( mollusca) และ  
ครัสเตเชีย (crustaceans ) 
ข้อ 3 น้้ามันปลา แบ่งออกเป็น 5ชนิด ได้แก่ 
(1) น้้ามันปลาที่มีชื่อเฉพาะ (named fish oil) หมายความว่า น้้ามันปลาที่ผลิตจากวัตถุดิบ ตาม
คุณลักษณะของปลาหรือ สัตว์น้้าประเภทมีเปลือก ที่ใช้ในการสกัดน้้ามัน โดยแบ่งได้ ดังนี้  
(1.1) น้้ามันปลากะตัก (Anchovy oil) ได้จากปลาชนิด Engraulis  ringens และจากปลาใน
สกุล Engraulis (วงศ์ Engraulidae)  
(1.2) น้้ามันปลาทูน่า (Tuna oil) ได้จากปลาในสกุลThunnus และจากปลาชนิด
Katsuwonus  pelamis (วงศ์ Scombridae)  
(1.3) น้้ามันปลาเมนฮาเดน ( Menhaden oil) ได้จากปลาในสกุล  Brevootia และ 
Ethmidium (วงศ์ Clupeidae)  
(1.4) น้้ามันปลาแซลมอน (Salmon oli) ได้จากปลาในวงศ์ Salmonidae  
(1.5) น้้ามันคริลล์ (Krill oil) ได้จากกุ้งคริลล์ชนิด Euphausia superba  
(2) น้้ามันปลาชนิดอื่นๆ  (unnamed fish oil)  หมายความว่า น้้ามันปลาที่ผลิต จากปลาหรือสัตว์
น้้าประเภทมีเปลือก  หนึ่งชนิดหรือมากกว่าหนึ่งชนิดผสมกัน และรวมถึงน้้ามันปลาที่มีส่วนผสมของน้้ามันตับปลา  
(3) น้้ามันตับปลาหมายความว่า น้้ามันที่ได้จากตับของปลาและมีส่วนประกอบของกรดไขมัน 
วิตามินหรือส่วนประกอบอื่นๆ ที่ได้จากการสกัดน้้ามันจากตับของปลา หลายชนิดโดยแบ่งได้ ดังนี้  
(3.1) น้้ามันตับปลาคอด (Cod liver oil) ได้จากตับของปลาคอด  ชนิด Gadusmorhua L  
และจากปลาในสกุล  Gadidae  
(3.2) น้้ามันตับปลาอื่น ๆ ได้จากตับของปลา  หนึ่งชนิดหรือมากกว่าหนึ่งชนิดผสมกัน  
 เอกสารแก้ไขการตามมติอนุกรรมการฯ อ.2                                                                                 เอกสารแนบ  3 เอกสารประ กอบการป ระช ุ ม ห้า มเผย แพร่ ห้ามใช้อ้างอิง -2- 
 
 (4) น้้ามันปลาชนิดเข้มข้นได้จากน้้ามันปลาตาม(1) (2) หรือ(3) ที่ผ่านกรรมวิธีต่างๆ เช่น ไฮโดรไลซีส  
(Hydrolysis) กระบวนการแยกส่วน (fractionation) กระบวนการแยกผลึกไขมัน ( Winterization)  และ/หรือ       
รีเอสเตอร์ริฟิเคชั่น ( Re-esterification) เพื่อเพิ่มความเข้มข้นของกรดไขมันบางชนิด โดยแบ่งได้ ดังนี้  
(4.1) น้้ามันปลาเข้มข้น (Concentrated fish oils)  หมายความว่า น้้ามันปลาที่มีกรดไขมัน
รวมของ C20:5 (n -3) eicosapentaenoicacid (EPA) และ C22:6 (n -3) docosahexaenoicacid (DHA) ใน
ปริมาณ 3 5-50 % โดยน้้าหนัก ของกรดไขมันทั้งหมด และไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 โดยน้้าหนักของกรดไขมันชนิด 
EPA และ DHA ต้องอยู่ในรูปของไตรกลีเซอไรด์ และ/หรือ ฟอสโฟลิปิด  
(4.2) น้้ามันปลาเข้มข้นสูง (Highly concentrated fish oils)  หมายความว่า น้้ามันปลาที่มี
กรดไขมันรวมของ C20:5 (n -3) eicosapentaenoicacid (EPA) และ C22:6 (n -3) docosahexaenoicacid 
(DHA) ในปริมาณมากกว่า 5 0% โดยน้้าหนัก ของกรดไขมันทั้งหมด และไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 โดยน้้าหนักของกรด
ไขมันชนิด EPA และ DHA ต้องอยู่ในรูปของไตรกลีเซอไรด์ และ/หรือ ฟอสโฟลิปิด  
(5) น้้ามันปลาในรูปเอทิลเอสเทอร์ ชนิดเข้มข้นได้จากน้้ามันปลาตาม (1) (2) หรือ (3) ที่มีกรดไขมัน
ในรูปเอทิลเอสเทอร์ เป็นองค์ประกอบหลัก โดยแบ่งได้ ดังนี้  
(5.1) น้้ามันปลาในรูปเอทิลเอสเทอร์ เข้มข้น(Concentrated fish oil ethyl esters) 
หมายความว่า  น้้ามันปลาที่มีกรดไขมันรวมในรูปเอสเทอร์ของเอทานอล ของ C20:5 (n -3) 
eicosapentaenoicacid (EPA) และ C22:6 (n -3) docosahexaenoicacid (DHA) ในปริมาณ 40-60 % โดย
น้้าหนักของกรดไขมันทั้งหมด  
(5.2) น้้ามันปลาในรูปเอทิลเอสเทอร์เข้มข้นสูง (Highly conc entrated fish oil ethyl 
esters) หมายความว่าน้้ามันปลาที่มีกรดไขมันรวมในรูปเอสเทอร์ของเอทานอล ของ C20:5 (n -3) 
eicosapentaenoicacid (EPA) และ C22:6 (n -3) docosahexaenoicacid (DHA) ในปริมาณมากกว่า 60 % 
โดยน้้าหนักของกรดไขมันทั้งหมด  
ข
อ 4 วิธีการผลิตน้้ามันปลาท้าโดยน้าน้้ามันปลาดิบ ( crude fish oil) หรือน้้ามันตับปลาดิบ (crude 
liver fish oil) ที่สกัดได้มาจากวัตถุดิบ มาผ่านกระบวนการต่างๆ เช่น การผ่านความร้อน การใช้กรดหรือด่างการ
ก้าจัดน้้าออกการก้าจัดกรดไขมันอิสระ อาจฟอกสี หรือก้า จัดกลิ่นด้วยก็ได้  ทั้งนี้ให้รวมถึงการ น้ามาผ่านกระบวนการ
ต่างๆ เช่นไฮโดรไลซีส (Hydrolysis) กระบวนการแยกผลึกไขมัน ( Winterization)  กระบวนการแยกส่วน 
(Fractionation) กระบวนการไฮโดรจีเน ชันแบบเต็มส่วน ( Full hydrogenation)  กระบวนการรีเอสเทอริฟิเคชั่น                      
(Re-esterification)  หรือกระบวนการอินเตอร์เอสเทอริฟิเคชั่น  (Inter-esterification ) ด้วย 
ข้อ 5 น้้ามันปลา ต้องมีคุณภาพหรือมาตรฐาน ดังนี้  
(1) สี เป็นไปตามลักษณะเฉพาะของน้้ามัน ปลา 
(2) กลิ่นและรส ตามคุณลักษณะเฉพาะของน้้ามัน ปลา โดยไม่มีสิ่งแปลกปลอม และไม่มีกลิ่นหืน  
(3) มีองค์ประกอบของกรดไขมัน ตามชนิดของน้้ามันปลา  เป็นไปตามบัญชีแนบ หมายเลข 1 และ    
มีองค์ประกอบอื่นที่จ้าเป็น ของน้้ามันปลาบางชนิดตามบัญชีแนบหมายเลข 2 แนบท้ายประกาศฉบับนี้  
(4) มีค่าของกรด (Acid value) ไม่เกิน 3 มิลลิกรัมโพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ ต่อน้้ามัน 1 กรัม
ยกเว้น น้้ามันปลา ที่มีความเข้มข้นของฟอสฟอลิปิดสูงตั้งแต่ ร้อยละ 30โดยน้้าหนัก ให้มีค่าของกรด ไม่เกิน 45 
มิลลิกรัมโปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ ต่อน้้ามัน 1 กรัม  
(5) มีค่าเพอร์ออกไซด์ ( Peroxide value) ไม่เกิน 5 มิลลิกรัมสมมูลย ตอน้้ามัน 1 กิโลกรัม  
(6) มีค่าแอนิซิดีน ( Anisidine value ) ไม่เกิน 20 เฉพาะน้้ามันปลาที่มี ความเข้มข้นของฟอสฟอลิปิด
น้อยกว่าร้อยละ  30 โดยน้้าหนัก  
(7) มีค่าออกซิเดชั่นรวม (Total oxidation value: ToTox)  ไม่เกิน  26 เฉพาะน้้ามันปลาที่มี
ความเข้มข้นของฟอสฟอลิปิด น้อยกว่าร้อยละ  30 โดยน้้าหนัก  เอกสารประ กอบการป ระช ุ ม ห้า มเผย แพร่ ห้ามใช้อ้างอิง -3- 
 
 (8) ปริมาณวิตามินเอ (Vitamin A) ไม่น้อยกว่า 40 ไมโครกรัมของ  Retinol Equivalent (RE) ต่อ
น้้ามัน 1 มิลลิลิตร เฉพาะน้้ามันตับปลา  
(9) ปริมาณวิตามินดี (Vitamin D) ไม่น้อยกว่า 1.0 ไม่โครกรัม ต่อน้้ามัน 1 มิลลิลิตร เฉพาะน้้ามันตับปลา  
ทั้งนี้ปริมาณวิตามินตาม  (8) และ (9) ไม่ใช้กับน้้ามันตับ ปลาจากปลาฉลาม น้้าลึก (deep sea 
shark liver oil)  
ข้อ 6 น้้ามันปลาที่ท้าให้แห้ง ต้องมีคุ ณภาพหรือมาตรฐาน ดัง นี้ 
(1) มีลักษณะเป็นผง ไม่เกาะเป็นก้อน หรือมีลักษณะตามรูปลักษณะนั้น  
(2) มีความชื้น ไม่เกินร้อยละ 5 ของน้้าหนัก  
(3) น้้ามันปลาที่ใช้เป็นวัตถุดิบ ต้องมีคุณภาพหรือมาตรฐานตามข้อ 5 
(4) มีส่วนประกอบอื่น หรือคุณภาพหรือมาตรฐานอื่น ตามที่ส้านักงานคณะกรรมการอาหารและ
ยาอนุญาต  
ข้อ 7 การใช้วัตถุเจือปนอาหาร ให้ใช้ได้ตามชนิดและปริมาณที่ก้าหนดไว้ ตามประกาศกระทรวง
สาธารณสุขว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร  
ข้อ 8 ตรวจพบสารปนเปื้อนได้ไม่เกินข้อก้าหนดตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยมาตรฐาน
อาหารที่มีสารปนเปื้อน  
ข้อ 9 จุลินทรีย์ที่ท้าให้เกิดโรคให้เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยมาตรฐานอาหารด้าน
จุลินทรีย์ที่ท้าให้เกิดโรค  
ข้อ 10 ผู้ผลิตหรือน้าเข าน้้ามันปลาเพื่อจ้าหน่าย ต
 องปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วย 
วิธีการผลิตเครื่องมือเครื่องใช้ ในการผลิต และการเก็บรักษาอา หาร 
ข้อ 11 การใช้ภาชนะบรรจุน้้ามัน ปลาให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยภาชนะบรรจุ  
ข้อ 12 การแสดงฉลากของน้้ามัน ปลาให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการแสดง
ฉลากของอาหาร ในภาชนะบรรจุ และต้องแสดง รายละเอียดดังต่อไปนี้เพิ่มเติม แล้วแต่กรณี ดังนี้  
(1) ชื่อของวัตถุดิบที่ใช้ผลิตน้้ามันปลา ในชื่ออาหาร ส้าหรับน้้ามันปลาตามข้อ 3 (1) และ             
ข้อ 3(3)(3.1)  
(2) แหล่งที่มาของปลา ส้าหรับน้้ามันปลาแซลมอน ตามข้อ 3( 1)(1.4) 
(3) ปริมาณวิตามินเอ และวิตามินดี ส้าหรับน้้ามันตับปลา  ตามข้อ 3( 3)  
(4) ปริมาณ EPA และ DHA ส้าหรับน้้ามันปลากะตั ก ตามข้อ 3(1)(1.1) น้้ามันปลาเข้มข้น ตาม
ข้อ 3(4) และน้้ามันปลาในรูปเอทิลเอสเทอร์ชนิดเข้มข้น ตามข้อ 3(5) 
(5) ชนิดน้้ามันปลาที่เป็นส่วนประกอบตามล้าดับ ปริมาณจากมากไปน้อยโดยแสดงต่อจากชื่อ
อาหารส้าหรับน้้ามันปลาตามข้อ 3(2) ข้อ 3(3)(3.2) และน้้ามันปลาที่ท้าให้แห้ง  
ข้อ 13 การน้าน้้ามันปลาตามประกาศฯ นี้ไปใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์อาหารอื่น ผลิตภัณฑ์
อาหารที่ได้ต้องมีคุณภาพมาตรฐาน เงื่อนไขการใช้ การแสดงฉลาก เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วย
เรื่องผลิตภัณฑ์อาหารนั้นๆ  
ข้อ 14 ผู้ผลิต ผู้น้าเข้าน้้ามัน ปลาที่ได้รับอนุญาตก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ ให้จ้าหน่ายต่อไปได้ ต้อง
ไม่เกินสองปีนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ   
ผู้ผลิต ผู้น้าเข้าน้้ามันปลาตามวรรคหนึ่ง ต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามประกาศฉบับนี้ ภายในสองปี
นับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ  
ขอ 15 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจาก วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป  
ประกาศ ณ วันที่        -4- 
 
 บัญชีแนบท้าย 1 
บัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข ( ฉบับที่..) พ.ศ. ....  ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. ๒๕๒๒ 
เรื่อง น้้ามันปลา ( fish oil) 
องค์ประกอบกรดไขมันเฉพาะส้าหรับน ้ามันปลาชนิดต่างๆ  โดยวิธีการ Gas liquid chromatography แสดงในรูปเปอร์ เซนต์ของกรดไขมันรวม  
ชนิดกรดไขมัน  น้้ามันปลากะตัก 
(Anchovy oil)  น้้ามันปลาทูน่า 
(Tuna oil) น้้ามันคริลล์  
(Krill oil)  น้้ามันปลาเมน
ฮาเดน 
(Menhaden 
oil) น้้ามันปลาแซลมอน  
(Salmon oli) น้้ามันตับ
ปลาคอด 
(Cod liver)  
ธรรมชาติ  เพาะเลี้ยง  
C14:0 myristic acid  2.7-11.5 ND-5.0 5.0-13.0 8.0-11.0 2.0-5.0 1.5-5.5 2.0-6.0 
C15:0 pentadecanoic acid  ND-1.5 ND-2.0 NA ND-1.0 ND-1.0 ND-0.5 ND-0.5 
C16:0 palmitic acid  13.0-22.0 14.0-24.0 17.0-24.6 18.0-20.0 10.0-16.0 6.5-12.0 7.0-14.0 
C16:1 ( n-7) palmitoleic acid  4.0-12.6 ND-12.5 2.5-9.0 9.0-13.0 4.0-6.0 2.0-5.0 4.5-11.5 
C17:0 heptadecanoic acid  ND-2.0 ND-3.0 NA ND-1.0 ND-1.0 ND-0.5 NA 
C18:0 stearic acid  1.0-7.0 ND-7.5 NA 2.5-4.0 2.0-5.0 2.0-5.0 1.0-4.0 
C18:1 ( n-7) vaccenic acid  1.7-3.7 ND– 7.0 4.7-8.1 2.5-3.5 1.5-2.5 NA 2.0–7.0 
C18:1 ( n-9) oleic acid  3.6-17.0 10.0-25.0 6.0-14.5 5.5-8.5 8.0-16.0 30.0-47.0 12.0-21.0 
C18:2 ( n-6) linoleic acid  ND-3.5 ND-3.0 ND-3.0 2.0-3.5 1.5-2.5 8.0-15.0 0.5-3.0 
C18:3 ( n-3) linolenic acid  ND-7.0 ND-2.0 0.1-4.7 ND-2.0 ND-2.0 3.0-6.0 ND-2.0 
C18:3 ( n-6) -linolenic acid  ND-5.0 ND-4.0 NA  ND-2.5 ND-2.0 ND-0.5 NA 
C18:4 ( n-3) stearidonic acid  ND-5.0 ND-2.0 1.0-8.1 1.5-3.0 1.0-4.0 0.5-1.5 0.5-4.5 
C20:0 arachidic acid  ND-1.8 ND-2.5 NA 0.1-0.5 ND-0.5 0.1-0.5 NA 
C20:1 ( n-9) eicosenoic acid  ND-4.0 ND-2.5 NA ND-0.5 2.0-10.0 1.5-7.0 5.0-17.0 -5- 
 
 ชนิดกรดไขมัน  น้้ามันปลากะตัก 
(Anchovy oil)  น้้ามันปลาทูน่า 
(Tuna oil) น้้ามันคริลล์  
(Krill oil)  น้้ามันปลาเมน
ฮาเดน 
(Menhaden 
oil) น้้ามันปลาแซลมอน  
(Salmon oli) น้้ามันตับ
ปลาคอด 
(Cod liver)  
ธรรมชาติ  เพาะเลี้ยง  
C20:1 ( n-11) eicosenoic acid  ND-4.0  ND-3.0 NA  0.5-2.0 NA  NA 1.0-5.5 
C20:4 ( n-6) arachidonic  acid  ND-2.5 ND-3.0 NA ND-2.0 0.5-2.5 ND-1.2 ND-1.5 
C20:4 ( n-3) eicosatetraenoic acid  ND-2.0  ND-1.0 NA  NA 1.0-3.0 0.5-1.0 ND-2.0 
C20:5 ( n-3) eicosapentaenoic acid  5.0-26.0 2.5-9.0 14.3-28.0 12.5-19.0 6.5-11.5 2.0-6.0 7.0-16.0 
C21:5 ( n-3) heneicosapentaenoic acid  ND-4.0 ND-1.0 NA 0.5-1.0 ND-4.0 NA ND-1.5 
C22:1 ( n-9) erucic acid  ND-2.3 ND-2.0 ND-1.5 0.1-0.5 ND-1.5 3.0-7.0 ND-1.5 
C22:1 ( n-11) cetoleic acid  ND-5.6 ND-1.0 NA ND-0.1 1.0-1.5 NA 5.0-12.0 
C22:5 ( n-3) docosapentaenoic acid  ND-4.0 ND-3.0 ND-0.7 2.0-3.0 1.5-3.0 1.0-2.5 0.5-3.0 
C22:6 ( n-3) docosahexaenoic acid  4.0-26.5 21.0-42.5 7.1-15.7 5.0-11.5 6.0-14.0 3.0-10.0 6.0-18.0 
 
หมายเหตุ :  ND = Non -detect , defined  as ≤ 0.05%  
  NA = Not applicable or available  
 
  -6- 
 
 บัญชีแนบท้าย 2 
บัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข ( ฉบับที่..) พ.ศ. ....  ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. ๒๕๒๒ 
เรื่อง น้้ามันปลา ( fish oil) 
องค์ประกอบอื่นที่จ้าเป็น ของน ้ามันปลา บางชนิด 
ชนิดน้้ามันปลา  องค์ประกอบอื่นที่จ้าเป็น  
1. น้้ามันปลากะตัก ( Anchovy oil) ที่ได้จาก
ปลาชนิด Engraulis  ringens  ต้องมีปริมาณรวมของ กรดไขมันชนิด  EPA และ DHA ไม่น้อยกว่า 
ร้อยละ 27 ของกรดไขมันทั้งหมด  
2. น้้ามันคริลล์ (Krill oil)  ส่วนประกอบหลักเป็นไตรกลีเซอไรด์และฟอสโฟลิปิด  และต้องมี
ปริมาณฟอสโฟลิปิดไม่น้อยกว่า ร้อยละ 30 โดยน้้าหนัก  
3. น้้ามันปลาเข้มข้น ( Concentrated fish oils)
และน้้ามันปลาเข้มข้นสูง ( Highly concentrated  
fish oils)  ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 โดยน้้าหนักของกรดไขมันชนิด EPA และ 
DHA ต้องอยู่ในรูปของไตรกลีเซอไรด์ และ/หรือ ฟอสโฟลิปิด