१ 
 ०३.१८ फलफूलको नेक्टर (Fruit Nectar ) 
१. क्षेत्र (Scope) : यो गुणस्तर "फलफूलबाट बनेका नेक्टर (Fruit Nectars) "  को सम्बन्धमा 
लागू हुने छ l  
२. पररभाषा (Description ) : “फलफूलको नेक्टर” भन्नाले ताजा, स्वस्थ , पाकेको तर फमेन्ट 
(Ferment) नभएको  एक वा एकभन्दा बढी फलफूलको रस, गुदी ( Pulp or Fruit chunks) , 
बाक्लो  तुल्याईएको फलफूलको रस (कन्सन्रेटेड जुस) वा उपभोग्य भागबाट उपयुक्त ववधधद्वारा 
प्रशोधन गररएको  पारदशी ( Clear) वा अपारदशी (Turbid or pulpy ) तयारी पेय पदाथथलाई 
सम्झनु पदथछ l यसमा पानी, चिनी (सुक्रोज), ग्लुकोज लगायत अन्य पौविक गुधलया पदाथथहरू 
(न्युरीवटभ चस्वटनसथ), खाने नुन, एस्कधबथक एधसड  (Ascorbic Acid), साइवरक एधसड  (Citric 
Acid) तथा फलफूलसँग सम्बचन्धत अन्य फुडग्रेड अगाथधनक एधसड  लगायत नेपाल सरकारले 
तोकेको स्वीकृत खाद्य योगशीलहरु  राख्न सवकनेछ । यसमा फलको बोक्रा बाट धनकाधलएको  
उडनधसल तेल (वपल आयल), फलको बास्ना (फ्रुट एसेंस) तथा सम्बचन्धत फलफूलको 
उपभोग्य भाग बाहेक अन्य बाह्य तत्वहरु रवहत हुनु पनेछ ।    
३. अत्यावश्यक संरिना र िाररधत्रक गुणहरू (Essential Composition and Quality Factors) :   
फलफूलको नेक्टरमा सम्बचन्धत फलफूलको िाररधत्रक गुणहरु कायम रहेको हुनुपनेछ । 
कुनै अस्वाभाववक बास्ना नआएको तथा िाररधत्रक गुणहरु (रंग, बासना , स्वाद  लगायत  भौधतक , 
रासायधनक  तथा पौविक गुणहरु) कायम रहेको हुनु पनेछ । भूइथकटहर (Pineapple ) र 
सुन्तला जातका (Orange ) फलबाट बनेका नेक्टरको हकमा  फलफूलको मात्रा (Fruit juice 
content) न्यूनतम ४०%(तौलको आधारमा) हुनु पनेछ र अन्य फलफूलबाट बनेका नेक्टरमा 
फलफूलको मात्रा न्यूनतम २०% हुनु पनेछ। ररफ्र्याक्टोधमटरबाट जाँि गदाथ कूल घुलनशील 
ठोस पदाथथको मात्रा (तौलको आधारमा) न्यूनतम १५oBrix at २०oC, साइवरक एधसडको 
आधारमा अम्लता  (Acidity as Citric Acid)  अधधकतम १.५ प्रधतशत (तौलको आधारमा) र  
ररचजड कन्टेनरको हकमा (For rigid containers like cans, glass bottles, plastic bottles and 
jars) नेक्टरको न्यूनतम भाग (Fill of container ) बट्टामा अटाउने पानीको आयतनको ९० 
प्रधतशत भन्दा घटेको हुनु हुँदैन l  
४. कन्टाधमनेन््स (Contaminants ), टचक्सन्स (Toxins) तथा अवशेष (Residues)  : 
फलफूलबाट बनेको नेक्टरमा कन्टाधमनेन््स, टचक्सन्स तथा जीवनाशक ववषादी लगायतका 
अवशेषको अधधकतम मात्रा नेपाल सरकारले तोके बमोचजम हुनेछ । 
५. हाइचजन (Hygiene)  : २ 
 ५.१ प्रशोधन तथा सुक्ष्म जैववक मापदण्ड  
(क) एक पटक उत्पादन भई सकेको फलफूलको नेक्टरलाई पुन:प्रशोधन गरी नेक्टर 
उत्पादन गनथ पाइने छैन । 
(ख) कूल जीवाणु गणना (टोटल प्लेट काउन्ट) १०,००० धस.एफ.यू. प्रधत धम.धल. भन्दा 
बढी हुनु हुँदैन । 
(ग) वयि र मोल्डको गणना १,००० धस.एफ.यू प्रधत धम.धल. भन्दा बढी हुनु हुँदैन । 
(घ) इन्टेरोब्याक्टेररयासी (Enterobacteriaceae ) प्रधत धम.धल. मा अनुपचस्थत (absent ) हुनुपनेछ 
l  
(ङ) साल्मोनेला (Salmonella ), धलस्टेरीया मोनोसाइटोचजंस (Listeri a monocytogenes ), ई. 
कोलाई (E. coli O157 ), धसगाटचक्सन उत्पादन गने ई. कोलाई (Shiga toxin produc ing E. 
coli), धभधियो कोलेरा (Vibrio cholera ) र स्टाफाइलो कोकस् औररयस (Staphylococcus  
aureus) प्रधत २५ धम.धल. मा अनुपचस्थत (absent ) हुनुपनेछ l  
५.२. फलफूलको नेक्टरको उत्पादन , प्रशोधन , प्याकेचजङ्ग, ह्याण्डधलङ्ग , भण्डारण तथा ढुवानी 
गदाथ स्वच्छता सम्बन्धी मापदण्ड नेपाल सरकार कृवष तथा पशुपन्छी ववकास मन्त्रालयले तोके 
बमोचजम हुनेछ । 
६ .  प्याकेचजङ्ग (Packaging ) तथा लेवधलङ्ग (Labeling)  : 
फलफूलको नेक्टरलाई खाद्य ग्रेड तथा तोवकए बमोचजम को प्याकेचजङ्ग सामाग्री (मटेररयल) मा 
राम्रोसँग चशलप्याक  गरी प्याकेचजङ्ग गनुथ पनेछ । लेबलमा खाद्य धनयमावली , २०२७ ले 
तोके बमोचजमको  वववरण उल्लेख गनुथ पनेछ । लेवलमा फलफूलको रसको मात्रा (प्रधतशत)  
उल्लेख गनुथका साथै प्रशोधन ववधध (तापद्धारा प्रशोधधत वा उच्ि िापद्धारा प्रशोधधत आदद) 
समेत स्पि संग उल्लेख गनुथ पनेछ।