► To cite this version:

“
1513-9. hal-03936196

”

, pp.199, 2022, 978-9939-1-

HAL Id: hal-03936196

https://hal.science/hal-03936196

Submitted on 22 Feb 2023

HAL is a multi-disciplinary open access
archive for the deposit and dissemination of sci-
entific research documents, whether they are pub-
lished or not. The documents may come from
teaching and research institutions in France or
abroad, or from public or private research centers.

L'archive ouverte pluridisciplinaire HAL, est
destinée au dépôt et à la diffusion de documents
scientifiques de niveau recherche, publiés ou non,
émanant des établissements d'enseignement et de
recherche français ou étrangers, des laboratoires
publics ou privés.

Public Domain
Մհեր Սահակյան

<figure><img src="image_1.png" /></figure>

<figure><img src="image_2.png" /></figure>

<figure><img src="image_3.png" /></figure>

<figure><img src="image_4.png" /></figure>

<figure><img src="image_5.png" /></figure>

Ժամանակակիջ
ԶինասՏանի ԱՐՏԱՔԻՆ
Քաղաքականության
ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԵՐ

ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
<figure><img src="image_6.png" /></figure>

Ք.գ.թ. Մհեր Սահակյանը «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհրդի հիմնադիր ղեկավարն է։ Նա Հոնկոնգի համալսարանի Ասիա Գլոբալ ինստիտուտի ԱսիաԳլոբալ ֆելո է։ 2020 թվականին ընտրվել է Վիեննայի Խաղաղության ինստիտուտի Խորհրդականների խորհրդի անդամ։ Սահակյանը նախաձեռնել և հիմնադրել է «Եվրասիական հետազոտություններ

ժամանակակից Չինաստանի և Եվրասիայի վերաբերյալ» միջազգային գիտաժողովը, «Հայաստան-Չինաստան» ակադեմիական դիվանագիտության ֆորումը։ Նա դասավանդում է Հայ-ռուսական համալսարանում, Երևանի պետական համալսարանում, ԳԱԱ ԳԿՄԿ-ում։ Նա հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակվկած «Չինաստանի Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ նախաձեռնությունը և Հայաստանը» գրքի հեղինակն է։ 2021թ.-ի մայիսին ԱՄԷ-ի Անվար Գարգաշի անվան դիվանագիտական ակադեմիան հրատարակել է Մհեր Սահակյանի «Մեծ տերությունների արդի մրցակցությունը Կենտրոնական Ասիայում. հնարավորություններ և մարտահրավերներ Ծոցի երկրների համար» աշխատությունը։ 2021 թվականի սեպտեմբերին նրա նախաձեռնությամբ և համախմբագրությամբ բրիտանական Թեյլոր և Ֆրենսիսի Ռոութլեջի ակադեմիական հրատարակչությունում լույս է տեսել «Չինաստան և Եվրասիա. Վերաիմաստավորելով համագործակցությունը և տարաձայնությունները փոփոխվող աշխարհակարգի ժամանակաշրջանում» գիրքը։ Նա նաև հանդիսանում է Թեյլոր և Ֆրենսիսի Ռոութլեջի կողմից հրատարակած «Իրանը միջազգային համակարգում. մեծ տերությունների և մեծ մտքերի մեջտեղում», ««Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությունն Ասիայում, Աֆրիկայում և Եվրոպայում», ԲՌԻԼԼ հրատարակչության «Վերաիմաստավորելով Չինաստանի, Մերձավոր Արևելքի և Ասիայի դերը «Մուլթիփլեքս» աշխարհակարգում» գրքերի գլուխներոի հեղինակ։ Հեղինակել է նաև գիտական, վերլուծական հոդվածներ Հոնկոնգի համալսարանում, Վիեննայի խաղաղության ինստիտուտում, Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում, Միջազգային գործերի ռուսաստանյան խորհրդում և այլն։

«Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդ

https://chinastan.org

ISBN 978-9939-1-1513-9

<figure><img src="image_7.png" /></figure>

9 789939 115139
ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

<figure><img src="image_8.png" /></figure>

«ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՉԻՆԱՍՏԱՆԻ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԵՐ»

ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ

<figure><img src="image_9.png" /></figure>

CHINA-EUROASIA COUNCIL
FOR POLITICAL AND STRATEGIC RESEARCH

Երևան 2022

«Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդ
Սիխատությունը հրատարակության է երաշխավորվել ՀՌՀ Գիտական
խորհրդի և ՀՌՀ Իրավունքի և քաղաքականության ինստիտուտի
գիտական խորհրդի կողմից։

Գրախոսներ՝ Դավիթ Մանասյան, պատմական գիտությունների
թեկնածու, դոցենտ
Ռոբերտ Ղազարյան, պատմական գիտությունների
թեկնածու, դոցենտ

Պատասխանատու խմբագիր՝ Անահիտ Պարզյան, քաղաքական
գիտությունների թեկնածու

Սահակյան Միեր, քաղաքական գիտությունների թեկնածու
U 150 «Ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականության
հիմնահարցեր» դասընթացի ուսուունամեթոդական ձեռնարկ -
Եր.: «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական
հետազոտությունների խորհուրդ, 2022.- 199 էջ։

Սույն աշխատության խնդիրն է վերլուծել ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական նպատակներն ու մարտահրավերները, նրա դէրը Բազմաթեռ աշխարհակար 2.0-ում, հարաբերությունները ԱՄՆ-ի, Ռոսաստանի, ԵՄ-ի, Հնդկաստանի հետ, չինական արտաքին քաղաքականության մեջ «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության դէրը դոպես հիմնական գործիք։ Ներկայացվում են Չինաստանի վարած արտաքին քաղաքականությունը Կենտրոնական Ասիայում, Հարավային Կովկատում, Մերձավոր Արևելքում, Արևելյան և Արևմտյան Եվրոպայում, Արևելյան Ասիայում, Աֆրիկայում, Չինաստանի բազմակողմ քաղաքականությունը՝ ՇՀԿ-ում, ԲՌՀշ-ում, ՌՀշ-ում, ՄԱԿ-ում և այլն։ Հեղինակն անրադառնում է նաև «Մետաքսի թվային ճանապարհին» և չինական տեխնոլոգիաների դէրին միջազգային հարաբերություններում։ Սույն ձեռնարկում առաջակվում են դասավանդամն մեթոդներ, դոռնք հեղինակն օգտագործել է ՀՌՀ-ում, ԵՊՀ-ում, ԳԱԱ ԳԿՄԿ-ում դասավանդելու ընթացքում։

Նախատեսված է արտաքին քաղաքականություն, արևելգիտություն դասավանդաղների, հետագոտողների, դիմվանագետների, գործարարների, ուսանողների, նորագույն տեխնոլոգիայով հետաքրքրվողների և ընթերցող լայն շրջանների համար։
ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գլուխ 1.

<table>
   <tr>
    <td>
     Դասընթացի ծրագրի նպատակներն ու խնդիրները
    </td>
    <td>
     12
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td>
     Դասավանդման մեթոդները
    </td>
    <td>
     13
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td>
     Ակնկալվող ուսումնական արդյունքները
    </td>
    <td>
     17
    </td>
   </tr>
   <tr>
    <td>
     Ծրագրային բովանդակություն
    </td>
    <td>
     19
    </td>
   </tr>
  </table>

Գլուխ 2.

Բաժին 1. Ներածություն .................................................... 25

1. Ծրագրի ներկայացում, Չինաստանն ու աշխարհը ................................. 25

2. Ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական դերակատարներն ու ուղղությունները ................................. 27

3. Չինաստանը՝ որպես գերտերություն և նրա դերը Բազմաբևեռ աշխարհակարգ 2.0-ում .................................................................................. 31

Բաժին 2. Չինաստանն ու մեծ տերությունները ................................. 37

4. Չին-ամերիկյան հարաբերություններն ու դրանց ազդեցությունը համաշխարհային քաղաքականության վրա .................................................. 37

5. ՈՌՈՒՍ-չինական համապարփակ ռազմաքաղաքական համագործակցության առանձնահատկություններն ու հեռանկարները. ԵԱՏՄ-ՄԳՄՃ համակցման փորձեր ................................. 40

6. Չինաստան-ԵՄ տնտեսական համագործակցությունը և քաղաքական տարաձայնություններն Արևմուտք-Արևելք գաղափարական առճակատման համատեքստում .................................................... 47

7. Չինաստան-Հնդկաստան հարաբերություններում առկա հիմնախնդիրները, քաղաքական, տնտեսական համագործակցությունը .................................................................................... 50

Բաժին 3. «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությունը՝ որպես չինական արտաքին քաղաքականության հիմնական գործիք.. 55

8. Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության
նպատակները, համաշխարհային ազդեցությունը և անվտան-գային գործոնը .................................................... 55

9. Չինաստանի վրած քաղաքականությունը «Մետաքսի ճանապարհի տնտեսական գոտու» հիմնական վեց ցամաքային միջանցներում .................................................... 58

10. Չինաստանի «21-րդ դարի Մետաքսի ծովային ճանապարհը» և դրա ազդեցությունը համաշխարհային տնտեսական հարաբերությունների վրա .................................................... 61

11. «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության ֆինանսական ռեսուրսների ազդեցությունը միջագային հարաբերությունների վրա .................................................................................... 67

12. «Մետաքսի թվային ճանապարհը» և չինական տեխնոլոգիաների դէրը միջագգային հարաբերություններում ........................ 69

13. «Առողջապահական մետաքսի ճանապարհը» որպես չինական փափուկ ուժի գործոն. «պատվաստանյութի և դիմակի դիվանգիտությունը» .................................................................................... 73

Բաժին 4. Չինաստանի արտաքին քաղաքականությունը Կենտրոնական Ասիայում .................................................... 76

14. Չինաստան-Ղազախստան համապարփակ ռազմավարական համագործակցության արդյունքներն ու հեռանկարները ........................ 76

15. Չինաստան-Ուզբեկստան ռազմավարական համագործակցության հիմնական ուղղություններն ու նպատակները ........................ 79

16. Չինաստանի հարաբերությունները Թուրքմենստանի, Ղրըզստանի և Տաջիկստանի հետ. ռազմավարական համագործակցության նպատակները, ռիսկերը .................................................... 82

Բաժին 5. Չինաստանի արտաքին քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում .................................................................................... 87

17. Չինաստան-Հայաստան հարաբերություններում ռակա խնդիրներն ու հեռանկարները .................................................... 87

18. Չինաստանի հարաբերություններն Ադրբեջանի և Վրաստանի հետ. արդյունքներն ու հեռանկարները .................................................... 94
Բաժին 6. Չինաստանի արտաքին քաղաքականությունը Մերձավոր Արևելքում .................................................... 98

19. Չին-թուրքական ռազմավարական համագործակցությունը 21-րդ դարում: «Միջին միջանցքի» և «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության համակցման նպատակներն ու արդյունքները .................................................................................... 98

20. Չինաստան-Իրան համապարփակ ռազմավարական համագործակցությունն ու Պեկին դիրքորոշումն Իրանական միջուկային հիմնախնդրի վերաբերյալ .................................................... 103

21. Չինաստան-Մաուդյան Արաբիա քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունները համապարփակ ռազմավարական համագործակցության համատեքստում .................................................... 108

Բաժին 7. Չինաստանի արտաքին քաղաքականությունն Աֆրիկայում: Խնդրի ուսումնասիրությունը Եգիպտոսի օրինակով ... 112

22. Չինաստանի քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունները Եգիպտոսի հետ: Չին-եգիպտական համագործակցությունը ՄԳՄՃ նախաձեռնության համատեքստում ........................ 112

Բաժին 8. Չինաստանի վարած արտաքին քաղաքականությունն Արևելյան Ասիայում ................................................................................ 116

23. Չին-ճապոնական հարաբերություններ. քաղաքական առճակատում և տնտեսական համագործակցություն ........................ 116

24. Չինաստանի քաղաքականությունը Կորեական թերակղզում .. 118

Բաժին 9. Չինաստանի քաղաքականությունը Շանհայի համագործակցություն կազմակերպությունում, ՌՀՉ և ԲՌՀՉ ֆորմատներում .................................................................................... 122

25. Շանհայի համագործակցություն կազմակերպությունը և Չինաստան ........................ 122

26. Ռուսաստան-Հնդկաստան-Չինաստան և Բրագիլիա-Ռուսաստան-Հնդկաստան-Չինաստան-ՀԱՀ ֆորմատների ստեղծումը և Պեկինի հետապնդած նպատակները .................................................... 127
Գլուխ 3.

Առարկայի ուսուցման ավարտին գնահատման չափանիշներ ...... 130

Առարկայի միջանկյալ և ավարտական քննությունների հարցա-
շարեր .................................................................................. 133

Դասընթացի որակական գնահատականն ուսանողների կողմից .. 137

Ուսումնական և տեղեկատվական գրականություն .......................... 142

Հավելված 1. Մհեր Սահակյանի հարցագրույցներն ու գործունեու-
թյան լուսաբանումը չինական մամուլում, գիտական և դիվա-
նագիտական կառույցների կայքերում ........................................ 169

Գիրքը նվիրվում է Հայաստանի Հանրապետության և
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջև
դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման
30-ամյակին

<figure><img src="image_10.png" /></figure>
Գլուխ 1.

Դասընթացի ծրագրի նպատակներն ու խնդիրները

Հարց է առաջանում, թե ինչո՞ պետք է ուսումնասիրել ժա-
մանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականության հիմ-
նախնդիրները: Ինչո՞վ է կարևոր այս երկիրը համաշխարհային
քաղաքականության, տնտեսության, տեխնոլոգիաների բնագա-
վառում:

Չինաստանն աշխարհի երիտասարդ գերտերություն է,
ՄԱԿ ԱԽ Մշտական անդամ, տիրապետում է միջուկային զենքի:
Տնտեսական, աշխարհաքաղաքական որոշիչ գործոն է հատկա-
պես Եվրասիական մայրցամաքում, Շանհայի համագործակցու-
թյուն կազմակերպության (ՇՀԿ), Ռուսաստան-Հնդկաստան-Չի-
նաստան (ՌՀՉ) և Բրագիլիա-Ռուսաստան-Հնդկաստան-Չինաս-
տան-ՀԱՀ (ԲՌՀՉ) ֆորմատներում։ Չինաստանն աշխարհի
մեծությամբ երկրորդ տնտեսություն է, որն իր «Մեկ գոտի, մեկ
ճանապարհ» (ՄԳՄՃ) նախաձեռնության միջոցով փորձում է
պրոյեկտել համաշխարհային տնտեսությունը: ՄԳՄՃ շրջանակ-
ներում այն նպատակ ունի ներդնելու $1 տրիլիոն, որից $200 մի-
լիարդն արդեն ներդրել է։ Տնտեսական ազդեցությունը Չինաս-
տանին բերում է նաև քաղաքական ազդեցություն։ Տեխնոլո-
գիաների, հետազոտության և զարգացման ոլորտներում, որոնք
21-րդ դարի պետությունների ուժի գոյացման հիմնական գործոններից են, Չինաստանը ևս ունի զգալի հաջողություններ,
ԱՄՆ-ի հետ պայքարում է տեխնոլոգիական հիմնական շու-
կաների համար, ինչը Վաշինգտոն-Պեկին դիմակայության
սրման պատճառ է։ Չինաստանն իր տեխնոլոգիաների տարած-
ման գործում օգտագործում է ՄԳՄՃ-ի «Մետաքսի թվային
ճանապարհը» և «տեխնոլոգիական դիվանագիտությունը»։ Covid-
19-ի բռնկման ընթացքում Չինաստանի արտաքին քաղաքակա-
նությունում կարևոր դեր հատկացվեց նաև ՄԳՄՃ «Առողջապա-
հական մետաքսի ճանապարհին», որն առաջ տանելու համար
Պեկինն օգտագործում է նաև «դիմակի և պատվաստանյութի» դիվանագիտությունը։

Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները, որ հետզգետե մեծանում է Չինաստանի դերն ու նշանակությունը թե՛ համաշխարհային քաղաքականության, թե՛ տնտեսության մեջ՝ կարևոր է միջազգային հարաբերություններ, արևելագիտություն ուտումնասիրող ուսանողներին իմացություն փոխանցել Ասիական գերտերության՝ Չինաստանի, արտաքին քաղաքականության հիմնախնդիրների վերաբերյալ։ Ուստի դասընթացի ծրագրի խնդիրներն են՝ ուսանողներին ծանոթացնել, նրանց հետ վերլուծել ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, նպատակները, շարժիչներն ու մարտահրավերները, գերտերությունն Չինաստանի դերը Բազմաբևեռ աշխարհակարգ 2.0-ում, հարաբերությունները գերտերություն ԱՄՆ-ի և մեծ տերությունների՝ Ռուսաստանի, ԵՄ-ի, Հնդկաստանի հետ, չինական արտաքին քաղաքականության մեջ ՄԳՄՃ-ի դերը որպես հիմնական գործիք։ Ուսանողների հետ հետազոտել Չինաստանի վարած արտաքին քաղականությունը Կենտրոնական Ասիայում, Հարավային Կովկասում, Մերձավոր Արևելքում, Արևելյան, Կենտրոնական և Արևեմտյան Եվրոպայում, Արևելյան, Հարավարևելյան Ասիայում, Աֆրիկայում, Չինաստանի բազմակողմ քաղաքականությունը ՄԱԿ-ում, ՇՀԿ-ում և ԲՌՀՉ-ում և այլն։

## Դասավանդման մեթոդները

Հարց է առաջանում, իսկ ի՞նչ մարտավարություն և մեթոդներ են անհրաժեշտ կիրառել, որ ուսանողներն ի վիճակի լինեն հաջողությամբ ընկալել Չինաստանի երկկողմ և բազմակողմ հարաբերություններին վերաբերող այս դասընթացի ծրագիրը։

Անհրաժեշտ է ուսանողներին ներկայացնել առարկայի կարևորությունը, դասընթացից ստացված գիտելիքների կապիտալիզացման հնարավոր ասպարեզները, բարձր մակարդակի
հասցնել ուսուցանվող խմբի կարգապահությունը, այն է՝ բացա-
ռել բացակայությունները, ուշացումները, որոնց պատճառով
ուսանողն ամբողջությամբ չի տիրապետի կուրսին, դասի ժամա-
նակ բացառել հեռախոսների և համակարգիչների օգտագոր-
ծումն ուսանողների կողմից, եթե դրանք չեն վերաբերելու դա-
սապրոցեսին։

Դասախոսությունների միջոցով անհրաժեշտ է ուսանող-
ներին գիտելիք տրամադրել յուրաքանչյուր թեմայի մասին։ Ան-
հրաժեշտ է, որ դասախոսը յուրաքանչյուր թեմայի համար պատ-
րաստի Power Point Presentation (PPT), որի միջոցով հնարավոր
կլինի դասն ավելի մատչելի դարձնել ունկնդիրների համար
օգտագործելով քարտեզներ, տեսանյութեր և այլն։ Յուրաքանչ-
յուր դասից հետո մինչև մյուս հանդիպում, անհրաժեշտ է ուսա-
նողներին էլեկտրոնային փոստի միջոցով ուղարկել ժամանա-
կակից, որակյալ, առաջատար գիտական կենտրոնների, պաշտո-
նական հիմնարկությունների կողմից հրատարակված գրակա-
նություն, փաստաթղթեր, տեսանյութեր։ Դասախոսը պետք է
զգուշությամբ ընտրի, փորձաքննի, տիրապետի յուրաքանչյուր
նյութին, որը պատրաստվում է ուղարկել ուսանողներին։ Քանի
որ առարկան վերաբերվում է ժամանակակից Չինաստանի ար-
տաքին քաղաքականությանը, ապա գիտական գրականությունը
պետք է լինի ոչ հին քան 12 տարին, վերլուծական հոդվածները
պետք է ունենան ոչ ավել քան 5 տարվա վաղեմություն, իսկ տե-
ղեկատվական նյութերը հրապարակված լինեն ոչ ուշ քան 2 տա-
րին։ Բացառություն կարող են լինել միայն միջազգային հարաբե-
րությունների տեսությանը, պատմությանը վերաբերող նյութերը։

Կարևոր նախապայման է դասախոսություններից հետո սեմինարների կազմակերպումը։ Դասախոսը պետք է շաբաթվա համար հանձնարարված ընթերցանության նյութերից մեկը հանձնարարի 2 կամ 3 ուսանողի, որ նրանք պատրաստեն գրախոսություն կամ թեմայի մասին վերլուծություն՝ օգտագործելով դասախոսի կողմից կանխավ հանձնարարված նյութերը։ Գրախոսության դեպքում անհրաժեշտ է, որ սեմինարի ընթացքում նրանք ներկայացնեն հոդվածի հիմնական մտքերը, գտնեն թույլ
և ուժեղ կողմերը, նշեն, թե հեղինակի որ մտքերի հետ են հա-
մաձայն և ինչո՛, նշեն, թե հեղինակի որ մտքերի հետ համաձայն
չեն և փաստարկված ներկայացնեն, թե ինչու: Ներկայացնեն սե-
փական եզրակացությունը հոդվածի վերաբերյալ: Վերլուծական
նյութ պատրաստելու դեպքում պետք է վերոհիշյալին հավելեն
նաև առաջարկություններ, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի
հարթել հիմնախնդիրները, առաջարկեն զարգացումների հնա-
րավոր սցենարներ: Սեմինարի ընթացքում դասախոսը պետք է
խմբում ներկա մյուս ունկնդիրներին հանձնարարի, որ նրանցից
ոմանք հարց պատրաստեն ելույթ ունեցողների համար, իսկ
մյուսները՝ մեկնաբանություններ, որոնք պետք է կառուցողական
քննադատություն պարունակեն:

Սեմինարների միջոցով անհրաժեշտ է ուսանողների մեջ
զարգացնել վերլուծելու, սեփական կարծիքը հստակ ձևակերպե-
լու, PPT-ի միջոցով աշխատանքը ներկայացնելու, հստակ հարց և
մեկնաբանություն պատրաստելու հմտություններ։ Երկու կամ
երեք հոգով սեմինարին պատրաստվելն ուսանողների մեջ կզար-
գացնի նաև թիմային աշխատանքը, քանի որ մինչև սեմինարը
նրանք պետք է միասին քննարկումներ անցկացնեն, պատրաս-
տեն նյութը, PPT-ն: Վերոհիշյալ մեթոդների կիրառումն անմի-
ջականորեն կազդի նաև հոդվածների գրավոր գրախոսության,
վերլուծական էսսեներ գրելու հմտությունների բարելավման վրա:

«Ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականու-
թյան հիմնահարցեր» դասընթացի ծրագիրը դասավանդելու ըն-
թացքում անհրաժեշտ է նաև կազմակերպել սիմույացիոն խա-
ղեր, որոնց ընթացքում ուսանողները կբաժանվեն թիմերի, կվա-
րեն բանակցություններ դասընթացին առոնչվող հիմնահարցերի
շուրջ, կփորձեն հասնել ընդհանուր հայտարարի, կպատրաստեն
առաջարկություններ:

Կարևոր է նաև ուսանողների (ըստ ցանկության) անմիջա-
կան ընդգրկումը «Եվրասիական հետազոտություններ ժամանա-
կակից Չինաստանի և Եվրասիայի վերաբերյալ» միջազգային
գիտաժողովին, «Հայաստան և Չինաստան» ֆորումի կազմա-
կերչական հարցերում, որի ընթացքում թե՛ հնարավորություն
կունենան զարգացնելու կազմակերպչական հմտությունները, թե՛
Չինաստանի արտաքին քաղաքականության, տնտեսության վե-
րաբերյալ գիտելիքներ ձեռք կբերեն, թե՛ հնարավորություն կու-
նենան ծանոթություններ հաստատելու հայ և արտասահմանցի
առաջատար գիտնականների, վերլուծաբանների հետ: Նախկի-
նում «Ժամանակակից Չինաստանի արտաքին քաղաքականու-
թյան հիմնահարցեր» դասընթացի բազմաթիվ ուսանողներ Հայ-
Ռուսական համալսարանից, մասնակցել են վերոհիշյալ գիտա-
ժողովների կազմակերպչական գործերում, ԳԱԱ ԳԿՄԿ Արևե-
լագիտության ամբիոնի ուսանողներ հանդես են եկել որպես
ունկնդիրներ: Անհրաժեշտ է նաև դասընթացի ծրագրի շրջանակ-
ներում հրավիրել չին և արտասահմանցի գործընկերներին, որոնք
մեկ դասաժամի ընթացքում կներկայացնեն ծրագրին առնչվող
սեփական հետազոտությունը Չինաստանի արտաքին քաղաքա-
կանության վերաբերյալ, որը կվերաբերի ծրագրին: Սույն դասըն-
թացի շրջանակներում նմանատիպ հաջող փորձեր իրականացվել
են Հայ-Ռուսական համալսարանում <fnref n="1" />: Դասընթացն ունի նաև
ֆեյսբուքյան էջ, որը կոչվում է «Discover China/Բացահայտիր Չի-
նաստանը»<fnref n="2" />, որից ուսանողները կարող են ստանալ հավելյալ տե-
ղեկույթ մասնագիտական երկրի վերաբերյալ։

<figure><img src="image_11.png" /></figure>

«Եվրասիական հետազոտություններ ժամանակակից Չինաստանի և Եվրասիայի վերաբերյալ» միջազգային երրորդ գիտաժողովի մասնակիցներն ու հյուրերը, 2021թ.:

<footnote n="1">¹ РАУ Телестудия, 2019. Чжэн Юньтянь о РАУ. [онлайн] 8 ноября. Доступно:
<https://www.youtube.com/watch?v=DiCV0zvG1NI>.</footnote>

<footnote n="2">² «Discover China/Բացահայտիր Չինաստանը»։ Available at:
<https://www.facebook.com/DiscoverChinastan>.</footnote>
Ակնկալվող ուսումնական արդյունքները

Առարկայական մոդուլների ուսումնառության արդյունքում
ուսանողները կիմանան Չինաստանի վարած արտաքին քաղա-
քականության նպատակները, առանձնահատկությունները, ձեռք
կբերեն գիտելիք Չինաստանի և մի շարք համաշխարհային և
տարածաշրջանային կարևոր նշանակություն ունեցող պետու-
թյունների երկկողմ հարաբերությունների մասին, որոնց ար-
դյունքներն անմիջականորեն ազդում են արդի համաշխարհային
քաղաքականության վրա։ Կտեղեկանան միջազգային կառույց-
ներում Չինաստանի վարած բազմակողմ դիվանագիտության
մասին։ Գիտելիքներ ձեռք կբերեն ՄԳՄՃ նախաձեռնության և
դրանում Հայաստանի ներգրավման հեռանկարների վերաբեր-
յալ։ Կամրապնդեն վերլուծական, գիտելիքները թիրախային ներ-
կայացնելու հմտություններ։ Կկարողանան կատարել հողված-
ների գրախոսություն, կիրառել Չինաստանի արտաքին քաղա-
քականության հիմնահարցերի շուրջ ձեռք բերված գիտելիքները,
համեմատական քաղաքագիտական վերլուծության ենթարկել
Չինաստանի հարաբերությունները մեծ, միջին և փոքր երկրների
հետ։ Կկարողանան միջազգային հարաբերությունների տեսու-
թյունների միջոցով վերլուծել Չինաստանի վարած բազմակողմ
դիվանագիտության ազդեցությունը՝ համաշխարհային քաղաքա-
տնտեսական իրավիճակի վրա միջազգային կառույցներում։
Կտիրապետեն ժամանակակից Չինաստանի վարած արտաքին
քաղաքականության նպատակների, առանձնահատկությունների,
մարտահրավերների վերաբերյալ գիտելիքների։ Կկարողանան
վերլուծական հոդված գրել, գրախոսություն կատարել ուսում-
նասիրվող թեմաների վերաբերյալ։
<figure><img src="image_12.png" /></figure>

«Եվրասիական հետազոտություններ ժամանակակից Չինաստանի և Եվրասիայի վերաբերյալ» միջազգային երկրորդ գիտաժողովի մասնակիցներն ու հյուրերը, 2019թ.՝ Կազմակերպիչներ՝ «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խտրհուրդ և Երևանի պետական համալսարան։

<figure><img src="image_13.png" /></figure>

Մհեր Սահակյանը ՊՆ ՊԱՀՀ-ում ներկայացնում է «Չին-ռուսական տանդեմը Եվրասիայում և փոփոխվող աշխարհակարգը» հետազոտությունը, 2022թ.։ Չախից պ.գ.թ Դավիթ Մանասյան, զնդապետ, ք.գ.դ Տիգրան Քոչարյան, գեներալ-մայոր Գենադի Տավարածյան (ՊՆ ՊԱՀՀ-ի պետ)։
<figure><img src="image_14.png" /></figure>

«Վերաիմաստավորելով Չինաստանի վերելքը Կոմունիստական կուսակցության կառավարման ներքո. նվաճումները, նախաձեռնությունները և հեռանկարները» գիտաժողովի մասնակիցներն ու հյուրերը, 2021թ.։

Կազմակերպիչներ «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդ և ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտ։

Աջակից Հայաստանում Չինաստանի ղեսպանատուն:
<figure><img src="image_15.png" /></figure>

Մհեր Սահակյանը ելույթ է ունենում «Արևելյան տնտեսական ֆորումում» (Վլադիվոստոկ), 2021թ.: Նիստի նախագահող՝ ք.գ.թ. Կիրիլ Բարսկի (Ասիական և խաղաղօվկանոսյան տնտեսական խորհրդում Ռուսաստանի ավազ պաշտոնյա, Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի հատուկ հանձնարարություններով դեսպան): Նկարի հեղինակ՝ Մաքսիմ Գրիգորև:
# «Все большую актуальность в ЕАЭС приобретают проекты с высоким интеграционным эффектом»

<figure><img src="image_16.png" /><figcaption>Владимир Путин,</figcaption></figure>

президент Российской Федерации:

— У стран ЕАЭС в числе приоритетов — сделать так, чтобы нынешние экономические неуряды не приобрели затяжной характер. И это побуждает нас еще более энергично заниматься направлением ситуации, решением вопросов экономического восстановления и развития, активнее продвигаясь по пути интеграционного строительства. Мы поддержали подготовленный правительствами «пятирии» проект стратегических направлений развития евразийской интеграции до 2050 года, предусматривающий завершение формирования в рамках ЕАЭС общего рынка товаров, услуг, капитала, рабочей силы, единого цифрового пространства.

<figure><img src="image_17.png" /><figcaption>Си Цианцинпин,</figcaption></figure>

председатель Китаяской Народной Республики:

— Необходимо ускорить взаимодействие по сопряжению ЕАЭС с инициативой «Один пояс — один пути». Россия и Китай следует осуществлять еще более тесный диалог по межнародным вопросам. Обе стороны должны способствовать передовому нашим контактов в новую плоскость в условиях новой эпохи. В соответствии

с договоренностями, достигнутыми на высему уровне, Пекину и Москве нужно активизировать взаимодействие прежде всего в сфере энергетики и инновационных технологий. В условиях сложившейся межнародной конъюнктуры КНР и РФ должны особо ценить наработанные прочные дружественные контакты.

<figure><img src="image_18.png" /><figcaption>Мгер Сакан,</figcaption></figure>

директор фонда «Совет политических и стратегических исследований» «Китай — Евразия»:

— Темпам роста ЕАЭС мешают антироссийские санкции Запада, которые применяются еще и затем, чтобы помешать интеграционным процессам в постсоветском пространстве, так как некоторые западные политики видят в ЕАЭС воссоздание СССР. Но даже в таких трудных условиях Россия, Казахстан, Армения, Беларусь и Кыргызстан смогли наладить взаимодействие в формате ЕАЭС, постепенно развивать экономические отношения. Все это делает сотрудничество с ЕАЭС интегральным для других евразийских стран.

<figure><img src="image_19.png" /><figcaption>Николай Подгузов,</figcaption></figure>

председатель правления Евразийского банка развития:

— Новом этапе объединения стран ЕАЭС еще большую актуальность приобретают проекты с высоким интеграционным эффектом, проекты, реализация которых проходит на территории несольких государств-устаупниц Союза. Запуск крупных общесвободных инфраструктурных, промышленных, аграрных проектов, создание эффективных механизмов их финансирования — важнейшая цель ЕАБР на перспективный период. Крайне актуальными являются и проекты в сфере цифровизации экономики ЕАЭС. «Цифра» открывает принципиально новые возможности для сопряжения усилий, позволяет повышать скорость интеграционных процессов, обеспечивая ет розрахность общего рынка.

<figure><img src="image_20.png" /><figcaption>Атонио Фалико,</figcaption></figure>

президент ассоциации «Познаем Евразию»:

— Товарооборот между Россией и Европоюзом мог бы достичь 500 мln долларов, если бы не санкции. Пока же цифра вдвае моее меньше. Принчной анти-российских санкций является попытка воспрепятствовать развитию экономики России, поскольку она стала опасным коммерческим конкурентом на международном уровне. Такие Европоюз до сих пор не признает ЕАЭС в качестве субъекта межнародного права и полноту игнорирует его. И хотя товарооборот между ЕС и ЕАЭС резко сократился, мы считаем, что если европейская стратегия будет одобrena, до 2020 года потребуется 26 трлн долларов, большая часть — для создания энергетической инфраструктуры. ||
<figure><img src="image_21.png" /></figure>

«Եվրոպան «Մետաքսի ճանապարհեն» է անցնում Հայաստանով» գիտական սեմինարի մեկնարկը Հայ-Ռուսական համալսարանում, 2019թ.:

Կազմակերպիչներ՝ «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդ և ավստրիական «Եվրոպան գնում է

«Մետաքսի ճանապարհ»» ծրագիր: Չախից Սեբաստիան Հոլլեր («Եվրոպան գնում է «Մետաքսի ճանապարհ» ծրագրի համահիմնադիր, Ավստրիական ազգային պաշտպանական համալսարանի գիտնական-վերլուծաբան), Մհեր Սահակյան, Ջոու Խոնյու (Չինաստանի դեսպանատան խորհրդական), ք.գ.թ.

Արման Նավասարդյան (արտակարգ և լիազոր դեսպան, ԱԳՆ նախկին փոխնախարար) և այլք:
Հավելյալ ընթերցանության համար

Glaser, B., 2012. Armed Clash in the South China Sea. *Council on Foreign Relations*. Available at: <https://www.cfr.org/report/armed-clash-south-china-sea>.

Դիտելու համար նախատեսված նյութեր

Senevirathna, A., 2021. *China's 21st Century Maritime Silk Road and Sri Lanka: A Geopolitical Perspective*. CECPSR. [video online].
Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=njbs82T7iRo>.

Քարտեզ 1. «Նոր եվրասիական մայրցամաքային կամուրջ»
տնտեսական միջանցք

<figure><img src="image_22.png" /></figure>
Քարտեզ 2. «Չինաստան-Կենտրոնական Ասիա-Արևմտյան Ասիա» տնտեսական միջանցք

<figure><img src="image_23.png" /></figure>

Քարտեզ 3. «Չինաստան-Մոնդոլիա-Ռուսաստան» տնտե-
սական միջանցք

<figure><img src="image_24.png" /></figure>
Քարտեզ 4. «Չինաստան-Պակիստան» տնտեսական միջանցք

<figure><img src="image_25.png" /></figure>

Քարտեզ 5. «Չինաստան-Հնդկաչին թերակղզի» տնտեսական միջանցք

<figure><img src="image_26.png" /></figure>
Քարտեզ 6. «Բանգլադեշ-Չինաստան-Հնդկաստան-Մյան-մար» տնտեսական միջանցք

<figure><img src="image_27.png" /></figure>

Քարտեզ 7. «21-րդ դարի մետաքիի ծովային ճանապարհ»

<figure><img src="image_28.png" /></figure>
Աрмения: Мысли и рекомендации. [видео онлайн]. Доступно:
<https://www.youtube.com/watch?v=D0yRvxOE3AI>.

Հորիզոն, Շանթ, 2022: Հեռանկար/Herankar- Սհեր Սահակյան
/Mher Sahakyan: Հասանելի է.

<https://www.youtube.com/watch?v=gIJHm3uF8sc>

范勇, 2021。范大使在“当代中国与欧亚研究”研讨会上的讲话。<
https://chinastan.org/2021/12/03/keynoteambassadorfanchinaeura
sia/>。

<figure><img src="image_29.png" /></figure>

«Հայաստան և Չինաստան. վերախմաստավորելով դիվանագիտական հարաբերությունների 30-ամյակը» ֆորումի մասնակիցներն ու հյուրերը, 2022թ.: Կազմակերպիչներ «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդ և Չինաստանի Ոենմինի համալսարան: Հայաստանում Չինաստանի դեսպանատան աջակցությամբ:
Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=0hNsovdXv-Y>.

## Հավելյալ ընթերցանության համար

AIIB, 2016. AIIB approves $600 million to support energy project of Azerbaijan. Available at: <https://www.aiib.org/en/news-events/news/2016/AIIB-approves-$600-million-to-support-energy-project-of-Azerbaijan.html>.

AIIB, 2017. Project document of the Asian Infrastructure Investments Bank Georgia Batumi bypass road project. [pdf] Available at: <https://www.aiib.org/en/projects/approved/2017/_download/georgia/document/batumi_bypass.pdf>.

<figure><img src="image_30.png" /><figcaption>Մհեր Սահակյանը Օբսֆորդի համալսարանում ներկայացնում է Հարավային Կովկատում Չինաստանի վարած քաղաքականության վերաբերյալ իր հետազոտությունը, 2022թ.:</figcaption></figure>
<figure><img src="image_31.png" /></figure>

Մհեր Սահակյանը ելույթ է ունենում Վիեննայի Միջազգային խաղաղության ինստիտուտում «Իրանը միջազգային համակարգում. մեծ տերությունների և մեծ մտքերի մեջտեղում» գրքի շնորհանդեսի ընթացքում, 2020թ.: Ձախից տ.գ.թ. Մահդի Ղոդսի (Վիեննայի միջազգային տնտեսական հետազոտությունների ինստիտուտ), ք.գ.դ. Էրժբեթ Ռոզս (Հունգարիայի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտ), Մերիլիա Հուշչա (Վիեննայի Միջազգային խաղաղության ինստիտուտ), Մհեր Սահակյան, պրոֆեստր, ք.գ.դ. Հեյնց Գարթներ (Վիեննայի համալսարան, Միջազգային խաղաղության ինստիտուտի խորհրդականների խորհրդի դեկավար, Ավստրիայի զինված ուժերի գիտական հանձնաժողովի ռազմավարության և անվտանգության քաղաքականության խորհրդատվական կոմիտեի նախագահ)։

<figure><img src="image_32.png" /></figure>

Մհեր Սահակյանը ելույթ է ունենում Իրանի «Ալլամե Թաբաթաբայի»-ի համալսարանում, 2020թ.:
<figure><img src="image_33.png" /></figure>

Ձախից՝ Ն.Գ. Ջըն Վեյ (ՇՀԿ, ԲԲՀԿ-ի գլխավոր քարտուղար), Մհեր Սահակյան,
2019 թ.: Հանդիպման վայրը՝ Չինաստանի ԱԳՆ: Բանակցությունների
արդյունքում 2020թ. օգոստոսի 11-ին ՇՀԿ, ԲԲՀԿ-ն փոխրմբոնման հուշագիր
ստորագրեց «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական
հետազոտությունների խորհրդի հետ։
КИТАЙСКИЙ КОМИТЕТ ШАНХАЙСКОЙ ОРГАНИЗАЦИИ
СОТРУДНИЧЕСТВА ПО ДОБРОСОСЕДСТВУ, ДРУЖБЕ И
СОТРУДНИЧЕСТВУ

КДДС № W 181/2021

Директору Совета политических и стратегических исследований
«Китай - Евразия» Республики Армении
Господину Мггеру Саакяну

Уважаемый Господин Мгер Саакяну!

По случаю пятой годовщины создания Совета политических и
стратегических исследований «Китай - Евразия» примите наши
искренние поздравления и наилучшие пожелания.

С момента своего создания Совет под вашим рукосодством
добился новых успехов для общественного развития и поднялся
новый уровень в академических исследованиях, а также вносит
позитивный вклад в углубление взаимопонимания и дружбы между
народами стран ШОС.

Секретариат Китайского комитета Шанхайской организации
сотрудничества по добрососедству, дружбе и сотрудничеству (КДДС)
выражает большую признательность вам и Совету за поддержку и
сотрудничество по организации плодотворных мероприятий, в
которых всегда чувствуем глубокое понимание и основательные
объективные позиции, что были высоко оценены академическим
сообществом и сыграли важную роль на международной арене.

КДДС выражает уверенность о дальнейшем сотрудничестве
между нашими организациями по развитию «Шанхайского духа»,
желает прилагать общие усилия, направленные на расширение
народной дипломатии и построение сообщества единой судьбы
ШОС.

Пользуясь случаем, позвольте еще раз выразить Вам и
коллективу Совета искренние пожелания. Желаем того, что Совет
играет более активную роль в процессе процветания и развития
Армении, от всей души желаем Вам, Вашей семье и коллективу
Совета счастья, крепкого здоровья и успехов в работе.

С уважением,

Секретариат Китайского комитета Шанхайской организации
сотрудничества по добрососедству, дружбе и сотрудничеству
11 ноября 2021 г. г. Пекин

<figure><img src="image_34.png" /></figure>
<figure><img src="image_35.png" /></figure>

Միեր Սահակյանը ՌԴ ԳԱ Հեռավոր Արևելքի ինստիտուտում ներկայացնում է ռուս-չինական հարաբերությունների վերաբերյալ իր հետազոտությունը, 2021թ.:

<figure><img src="image_36.png" /></figure>
Գլուխ 3.

Առարկայի ուսուցման ավարտին գնահատման չափանիշներ

Գնահատումը կատարվում է ուսանողների՝ սեմինարների ընթացքում պատրաստած նյութերի ու պատասխանների, ակտիվության, շաբաթական հանձնարարված նյութերի ընթերցանության և ընկալման հիման վրա։ Նման ձևաչափի նպատակն այն է, որ ուսանողները գիտելիքներ ձեռք բերեն հենց դասընթացի ընթացքում, չթողնեն նյութերի ուսումնասիրությունը միայն քննությունների ժամանակ, ինչպիսի խնդիր գոյություն ունի հայկական մի շարք բուհերում։ Վերջնական գնահատականի վրա անմիջական ազդեցություն է ունենում նաև դասընթացին պարտաճանաչ հաճախելը։ Այս դասընթացի միջանկյալ և ավարտական քննությունների համար ընդունելի է գրավոր ձևաչափը։

Գնահատման համար նպատակահարմար է վերցնել 100 միավորից բաղկացած համակարգը։ Այս դասընթացի գնահատականի 30%-ը պետք է լինի ուսանողների՝ տարվա ընթացքում կատարած աշխատանքը՝ սեմինարների ընթացքում պատասխանները, պարտաճանաչ ընթերցանությունը։ 20%-ը կազմելու են միջանկյալ, 30%-ը՝ ավարտական քննությունների գրավորների արդյունքները, 20% -ը՝ դասերի հաճախումը։ Այստեղ ներկայացնում ենք Հայ-Դուսական համալսարանի գիտելիքների գնահատման սանդդակը, որն օգտագործվում է այս դասընթացի համար այդ համալսարանում դասավանդելու ընթացքում<fnref n="3" />։

<footnote n="3">³ РАУ. Описание кредитно-модульной системы организации учебного процесса и контроля качества знаний студентов в РАУ. Доступно: <https://rau.am/uploads/pdf/files/Prilozhenie_2.2_2016R4UyL1qgGX4suwY1612967983.pdf>.</footnote>
Ուսումնական և տեղեկատվական գրականություն
Անգլերեն

Acharya, A., 2018. *The end of American world order*. Cambridge: Polity Press.

AIIB, 2016. AIIB approves $600 million to support energy project of Azerbaijan. Available at: < https://www.aiib.org/en/news-events/news/2016/AIIB-approves-$600-million-to-support-energy-project-of-Azerbaijan.html >.

AIIB, 2017. Project document of the Asian Infrastructure Investments Bank Georgia Batumi bypass road project. [pdf] Available at: <https://www.aiib.org/en/projects/approved/2017/_download/georgia/document/batumi_bypass.pdf>.

AIIB, 2020. USD500-M COVID-19 Loans from AIIB to Increase Access to Liquidity in Turkey. Available at: <www.aiib.org/en/news-events/news/2020/USD500-M-COVID-19-Loans-from-AIIB-to-Increase-Access-to-Liquidity-in-Turkey.html>.

Anadolu Agency, 2020. 1st Turkey-China Freight Train Reaches Georgia: Train Started 12-Day, Nearly 8,700 km Journey from Turkey to China on Dec. 4. [online], 26 March. Available at: <www.xinhuanet.com/english/2018-03/26/c_137067461.htm>.

Arase, D., 2021. The Belt and Road Has Moved China to Center Stage in world affairs. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/belt-and-road-has-moved-china-center-stage-world-affairs>.

Arase, D., 2021. The Belt and Road Initiative Enters a Second Phase. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/belt-and-road-initiative-enters-second-phase>.

Arase, D., 2022. 'The Belt and Road Initiative as geostrategy', in Arase,
D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 260-281.

Atli, A., 2018. 'China and Turkey Sailing through Rough Waters', in Reardon-Anderson, J., ed., *The Red Star and the Crescent: China and the Middle East*. Oxford: Oxford University Press, pp. 103–121.

Atlı, A., 2019. 'Turkey’s Economic Expectations from a Rising China', in Erşen, E. and Köstem, S., eds., *Turkey's Pivot to Eurasia Geopolitics and Foreign Policy in a Changing World Order*. London/New York: Routledge, pp. 79-93.

Avdaliani, E., 2020. The limits of China's involvement in South Caucasus. *China Observer*, [online] December 8. Available at: <https://chinaobservers.eu/the-limits-of-chinas-involvement-in-south-caucasus/>.

Babayev, B., 2020. *Azerbaijan's contribution to the Chinese Belt & Road Initiative*. [pdf] Available at: <https://www.researchgate.net/publication/341398822_Azerbaijan's_Contribution_to_the_Chinese_Belt_Road_Initiative>.

Babayev, B. and Islamzade, F., 2020. *Azerbaijan's contribution to the Chinese Belt Road Initiative*. [pdf] Available at: <https://mpra.ub.uni-muenchen.de/100415/3/MPRA_paper_100415.pdf>.

Baghirov, O., 2019. Azerbaijan and China sign $800 million economic package: The geo-economic implications. *Eurasia Daily Monitor*, 16 (78). Available at: <https://jamestown.org/program/azerbaijan-and-china-sign-800-million-economic-package-the-geo-economic-implications/>.

Bajpai, K., 2020. The China-India Confrontation in Ladakh: Three Explanations. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/china-india-confrontation-ladakh-three-explanations>.
Bond, I., 2017. *The EU, the Eurasian Economic Union and One Belt, One Road: Can they work Together?* London: Center for European Reform.

Brands, H., Gaddis, J. L., 2021. The New Cold War: America, China, and the Echoes of History. *Foreign Affairs*, 100 (6), pp. 10-22.

Bulman, D., 2022. 'Financial sustainability of the Belt and Road Initiative before and after Covid-19', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, 241-260.

CABAR, 2021. Living in Debt: To Whom and How Much Does Tajikistan Owe? Available at: <https://cabar.asia/en/living-in-debt-to-whom-and-how-much-does-tajikistan-owe>.

Chan, Y., 2022. China's Omicron Conundrum: Stress Test for the Zero-Covid Strategy. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hk.hk/chinas-omicron-conundrum-stress-test-zero-covid-strategy>.

Charaia, V. and Lashkhi, M., 2021. 'Strategic cooperation between China and South Caucasus', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., ed., *China and Eurasia rethinking cooperation and contradictions in the era of changing world order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 145-162.

Charaia, V. and Lashkhi, M., 2020. 'Georgia and China: the economic ties that could one day bind', in *A sea change? China's role in the Black Sea*. Middle East Institute. [pdf] Available at: <https://www.mei.edu/publications/sea-change-chinas-role-black-sea>.

*China Daily*, 2021. Chinese Red Cross ships 100,000 vaccines to Georgia. [online] 14 September. Available at: <https://www.chinadaily.com.cn/a/202109/14/WS61400d61 a310e0e3a68216c8.html>.

China SCIO, 2020. China continues to show solidarity as COVID-19
cases exceed 200,000 in Middle East. Available at:
<http://english.scio.gov.cn/m/in-depth/2020-
04/20/content_75952749.htm>.

Chul Park, S., 2022. ‘The Belt and Road Initiative and the Association of Southeast Asian Nations: Interactions and Impact before and after COVID-19’, in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 50-66.

Clinton, H., 2011. America’s Pacific Century. *Foreign Policy*. Available at: <http://foreignpolicy.com/2011/10/11/americas-pacificcentury/>.

CNPC. *Flow of Natural Gas from Central Asia*. Available at:
<www.cnpc.com.cn/en/FlowofnaturalgasfromCentralAsia/Flowofn-
aturalgasfromCentralAsia2.shtml>.

Çolakoğlu, S., 2021. *Turkey and China: Political, Economic, and Strategic Aspects of the Relationship*. London: World Scientific.

Deng, Y. 2015. China: The Post-Responsible Power. *The Washington Quarterly*, 37(4), pp. 117-132.

Duchâtel, M. and Shell, P., 2013. *China's Policy on North Korea, Economic Engagement and Nuclear Disarmament*. Stockholm: Stockholm International Peace Research Institute.

Duchâtel, M., 2016. China's Policy in the East China Sea: The Role of Crisis Management Mechanism Negotiations with Japan (2008-2015). *China Perspectives*, 3, pp. 13-21.

EC, 2019. *EU-China – A strategic outlook*. Available at:
<https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/communication-eu-
china-a-strategic-outlook.pdf>.

EC, 2021. *EU-US Trade and Technology Council Joint Statement*. Available at: <https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/STATEMENT_21_4951>.
EC, 2021. *Key elements of the EU-China Comprehensive Agreement on Investment*. <https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/es/ip_20_2542 >.

EC, 2021. *The EU strategy for cooperation in the Indo-Pacific*. Available at:<https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/jointcommunication _indo_ pacific_en.pdf>.

EC, 2022. *Trade policy. Countries and regions. China*. Available at: <https://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/countries/china/index_en.htm>.

Economy, E., 2018. *The third revolution: Xi Jinping and the New Chinese state*. New York: Oxford University Press.

El-Said, M., 2018. Egypt Is Important Country in China's One Belt One Road Initiative. *The Daily News Egypt*, [online] 14 March. Available at: <https://dailynewseg Egypt.com/2018/03/14/egypt-important-country-chinas-one-belt-one-road-initiative/>.

Esfandiary, D. and Tabatabai, A.M., 2018. Will China Undermine Trump's Iran Strategy? Tehran Is Hedging against International Isolation. *Foreign Affairs*. Available at: <www.foreignaffairs.com/articles/china/2018-07-20/will-china-undermine-trumps-iran-strategy>.

Eurasianet, 2021. Dashboard: Vaccinating Eurasia-August. Available at: <https://eurasianet.org/dashboard-vaccinating-eurasia-august>.

Fu, Y., 2016. 'China and the United States: It's Complicated!' In Shao, B., ed., *Looking for A Road. China Debates Its and the World's Future*. Leiden/Boston: BRILL, pp. 83-9.

Fulton, J., 2020. *Strangers to Strategic Partners: Thirty Years of Saudi Relations*. Atlantic Council. [pdf] Available at: <www.atlanticcouncil.org/wp-content/uploads/2020/08/Saudi-Relations_WEB.pdf>.

Garlick, J. and Havlova, R., 2020. China's "Belt and Road" Economic
Diplomacy in the Persian Gulf: Strategic Hedging Amidst Saudi Iranian Regional Rivalry. *Journal of Current Chinese Affairs*, 49(2), pp. 82-105.

Gärtner, H., 2021. 'Eurasia between multipolarity and multilateralism', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., ed., *China and Eurasia: rethinking cooperation and contradictions in the era of changing world order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 9-24.

Garver, J., 2016. *China's Quest: The History of the Foreign Relations of the People's Republic of China*. Oxford: Oxford University Press.

Ghiasi, R. and Zhou, J., 2017. *The Silk Road Economic Belt considering security implications and EU-China cooperation prospects*. Stockholm International Peace Research Institute and Friedrich Ebert Stiftung.

Glaser, B., 2012. *Armed Clash in the South China Sea. Council on Foreign Relations*. Available at: <https://www.cfr.org/report/armed-clash-south-china-sea>.

Han, Y., 2022. Chinese university inks cooperation pact with Armenia think tank. *China Daily*, [online] 7 July 2022. Available at: <https://global.chinadaily.com.cn/a/202207/07/WS62c6eee5a310fd2b29e6b1f6.html>.

Hashem, E., 2021. 'The GCC Countries and China: An Exponentially Growing Partnership in a Rapidly Changing World Order', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 165-202.

He, A., 2022. The Digital Silk Road and China's influence on standard setting. *CIGI*. [pdf] Available at: <https://www.cigionline.org/publications/the-digital-silk-road-and-chinas-influence-on-standard-setting/>.

He, Y. 2013 Forty Years in Paradox: Post-normalisation Sino-Japanese
Relations. *China Perspectives*, 4., pp. 7-16.

Hong, B., 2020. No, Iran Isn't Going to Be a Chinese Client State. *Atlantic Council*, [online] 15 July. Available at: <www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/no-iran-isnt-going-to-be-a-chinese-client-state/?fbclid=IwAR3rDAP6JKBpinnVzTfemU5XjabqJgEDkCeAF0XXq>.

Huang, Y., 2019. Construction of Digital Silk Road lights up BRI cooperation. *People's Daily*, [online] April 24. Available at: <http://en.people.cn/n3/2019/0424/c90000-9571418.html>.

Jisi, W., 2021. The Plot Against China? How Beijing Sees the New Washington Consensus. *Foreign Affairs*, 100 (4), pp. 48-58.

Kassenova, N., 2017. China's Silk Road and Kazakhstan's Bright Path: Linking Dreams of Prosperity. *Asia Policy*, 24, pp. 110-116.

Khalid, A., 2021. *Central Asia: A New History from the Imperial Conquests to the Present*. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Kavalski, E., 2022. 'The End of China's Affair with Central and East Europe', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 127-142.

*Kazakhstan Today*, 2021. Kazakhstan bought one million doses of Chinese vaccine against COVID-19. [online] April 28. Available at: <https://www.kt.kz/eng/society/kazakhstan_bought_one_million_doses_of_chinese_vaccine_1377915032.html>.

Keskin, T. and Braun, N.C., 2016. When a Sleeping Giant Wakes: A Neoclassical Realist Analysis of China's Expanding Ties in the Middle East. *Sociology of Islam*, 4(1-2), pp. 1-26.

Khalid, A., 2021. *Central Asia: A New History from the Imperial Conquests to the Present*. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Kim, H., 2022. 'South Korea response to the BRI: Hedging amidst change and continuity in the international system', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 33-50.

Kissinger, H., 2012. *On China*. London: Penguin Books.

Kissinger, H., 2014. *World Order: Reflections on the Character of Nations and the Course of History*. London: Penguin Books.

Kurlanzick, J., 2020. Assessing China's Digital Silk Road Initiative: transformative approach to technology financing or a danger to freedoms? *Council on Foreign Affairs*, [online] 18 December. Available at: <https://www.cfr.org/blog/assessing-chinas-digital-silk-road-transformative-approach-technology-financing-or-danger>.

Kurylev, K., 2021. 'Russo-Chinese Economic Cooperation in the Context of the Belt and Road Initiative: The Factors of Eurasian Economic Union and Shanghai Cooperation Organization', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/ New York: Routledge, pp. 99-109.

Lam, R., 2022. The Indian vision of Buddhist diplomacy. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/indian-vision-buddhist-diplomacy>.

Lanteigne, M., 2019. *Chinese Foreign Policy an Introduction*. London: Routledge.

Lasserre, F., Huang, L. and Mottet, E., 2020. The Emergence of Trans-Asian Rail Freight Traffic as Part of the Belt and Road Initiative: Development and Limits. *China Perspectives*, 2, pp. 43–52.

Lee, K. F., 2018. *Ai Superpowers: China, Silicon Valley, and the New*
*World Order*. New York: Harper Business.

Li, X., 2022. ‘China–Egypt Relations: Constructing Images and Perceptions in the Belt and Road Initiative’, in Keskin, T. and Mahdavi M., eds., *Rethinking China, the Middle East and Asia in a 'Multiplex World'*. Leiden: BRILL, pp. 147–161.

Ma, B., 2021. ‘Problems and Prospects of the Transportation Infrastructure Connectivity between China and Eurasia: A Case Study on China Railway Express’, in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 57–73.

Mardell, J., 2020. China’s “Health Silk Road”: Adapting the BRI to a pandemic-era world. *MERICS*. Available at: <https://meric.org/en/short-analysis/chinas-health-silk-road-adapting-bri-pandemic-era-world>.

McCall, M., and Keskin, T., 2022. ‘Sino–Turkish Relations in the New Era: From Political Conflict to Economic Cooperation’, in Keskin, T. and Mahdavi M., eds., *Rethinking China, the Middle East and Asia in a 'Multiplex World'*. Leiden: BRILL, pp. 199-218.

Menon, S., 2021. How India and China Can Keep the Peace: Better Diplomacy and Stronger Guardrails Can Prevent War. *Foreign Affairs*. Available at: <https://www.foreignaffairs.com/articles/china/2021-12-08/how-india-and-china-can-keep-peace>.

MFA, Kazakhstan, 2019. *President of Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev Held Talks with Chinese President Xi Jinping*. Available at: <www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/31935?lang=en>.

MFA, PRC, 2015. *Joint Declaration on New Stage of Comprehensive Strategic Partnership Between the People's Republic of China and the Republic of Kazakhstan*. Available at: <https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/2649_665393/201509/t20150902_679409.html>.
MFA, PRC, 2016. *Xi Jinping Holds Talks with King Salman Bin Abdulaziz Al Saud of Saudi Arabia Two Heads of State Jointly Announce Establishment of China-Saudi Arabia Comprehensive Strategic Partnership*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t133527.shtml>.

MFA, PRC, 2016. *Xi Jinping Holds Talks with President Abdel-Fattah al-Sisi of Egypt Stressing to Join Hands to Constantly Create New Situation in China-Egypt Friendly and Mutually Beneficial Cooperation*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t1334599.shtml>.

MFA, PRC, 2016. *Xi Jinping Delivers Important Speech at Headquarters of the League of Arab States, Stressing to Jointly Create a Bright Future for Development of China-Arab Relations and Promote National Rejuvenation of China and Arab States to form More Convergence*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t1334587.shtml>.

MFA, PRC, 2016. *Xi Jinping Meets with Secretary-General Nabil El Araby of the League of Arab States*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t1334591.shtml>.

MFA, PRC, 2021. *Uzbek President Shavkat Mirziyoyev meets with Wang Yi*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/zxxx_662805/t1892609.shtml>.

MFA, PRC, 2021. *Wang Yi Meets with Saudi Arabian Foreign Minister Faisal Bin Farhan Al Saud*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/zxxx_662805/t1892702.shtml>.

MFA, PRC, 2021. *Wang Yi hosts “China+Central Asia” Foreign Ministers’ Meeting*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/zxxx_662805/t1875496.shtml>.
MFA, PRC, 2021. *Tajik President Emomali Rahmon Meets with Wang Yi*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/zxxx_662805/t1891988.shtml>.

MFA, PRC, 2021. *Turkmen President Gurbanguly Berdymukhamedov meets with Wang Yi*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/zxxx_662805/t1891875.shtml>.

MFA, PRC, 2022. *Xi Jinping Meets with Kyrgyz President Sadyr Zhaparov*. Available at: <https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/kjgzbdfyyq/202202/t20220208_10640048.html>.

MFA, PRC, 2022. *Xi Jinping Meets with Kyrgyz President Sadyr Zhaparov*. Available at: <https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/kjgzbdfyyq/202202/t20220208_10640048.html>.

MFA, PRC, *China and Turkmenistan*. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjb_663304/zzjg_663340/dozys_664276/gjlb_664280/3245_664372/>.

Ming, Z., 2016. 'Integration of China Renminbi Internationalization with Asian Monetary Cooperation', in Shao, B., ed., *Looking for A Road. China Debates Its and the World's Future*. Leiden/ Boston: BRILL, pp. 69-82.

Moore, G., 2013. 'Beijing's Problem with an Operationally Nuclear North Korea', in Moore, G., ed., *North Korean Nuclear Operationality: Regional Security and Nonproliferation*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, pp. 77-103.

Morris, M., 2020. Decoupling: Trump's Challenge to the Global Order. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/decoupling-trumps-challenge-global-order>.

Nagy, S., 2013. Territorial Disputes, Trade and Diplomacy Examining the repercussions of the Sino-Japanese territorial dispute for bilateral trade. *China Perspectives*, 4, pp. 49-57.
National Development and Reform Commission, PRC, 2015. *Vision and Actions on Jointly Building Silk Road Economic Belt and 21st-Century Maritime Silk Road*.

NATO, 2022. *NATO 2022 Strategic Concept*. Available at: <https://www.nato.int/strategic-concept/>.

Pantucci, R., Lain, S., 2016. *China's Eurasian Pivot*. London: Royal United Services Institute.

Parzyan, A., 2021. 'China's Digital Silk Road and Eurasian Economic Union's Digital Agenda: Cooperation over Competition', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking cooperation and contradictions in the era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 37-54.

Patil, K. 2022. Misreading Strategic Intent: The Border Stand-Off and China-India Relations. *AsiaGlobal Institute*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/misreading-strategic-intent-border-stand-and-china-india-relations>.

President of Iran, 2016. *Full Text of Joint Statement on Comprehensive Strategic Partnership between I.R. Iran, P.R. China 2016*. Available at: <www.president.ir/EN/91435>.

President of Iran, 2020. *The 25-Year Comprehensive Cooperation Plan between Iran and China Approved 2020*. Available at: <www.president.ir/en/115963>.

President of Uzbekistan, 2019. *Uzbekistan's President Meets with Xi Jinping*. Available at: <https://president.uz/en/lists/view/2523>.

Reyes, A., 2019. Whose Rules-Based International Order is it Anyway? *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/whose-rules-based-international-order-is-it-anyway>.

Roberts, E., 2018. *Censored: Distraction and Diversion Inside China's Great Firewall*. New Jersey: Princeton University Press
Rolland, N., 2017. *China's Eurasian Century? Political and Strategic Implications of the Belt and Road Initiative*. Washington: National Bureau of Asian Research.

Saalman, L., Ghiasy, R., Esenaliev, D., Asylbek kyzy, G. Zhou, J., Klimenko, E., Wezeman, S., and Anthony, I., 2017. *China–Russia Relations and Regional Dynamics: from Pivots to Peripheral Diplomacy*. Stockholm: SIPRI.

Sahakyan, M., 2017. China's Policy on the DPRK's Nuclear Issue: Cooperation and Disagreements with the US and Russia. *Moscow University Bulletin*. Series 13, 1, pp. 39-55.

Sahakyan, M., 2019. 'The Iranian Nuclear Issue and China: Sino-Iranian Interactions Within and Beyond the UNSC', in Gärtner, H. and Shahmoradi, M., eds., *Iran in the International System: Between Great Powers and Great Ideas*. Abingdon: Routledge, pp. 171–194.

Sahakyan, M., 2019. The Security Dimension of China's Belt and Road Initiative. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/the-security-dimension-of-chinas-belt-and-road-initiative>.

Sahakyan, M., 2020. After Nuclear Deal China and Iran Tread Carefully. *AsiaGlobal Online*. Available at: <www.asiaglobalonline.hku.hk/after-nuclear-deal-china-and-iran-tread-carefully>.

Sahakyan, M. 2020. New Geopolitical Challenges and the SCO: Sino-Indian Border Clashes and Covid-19. *International Institute for Peace*. Available at: <https://www.iipvienna.com/new-blog/2020/7/8/new-geopolitical-challenges-and-the-sco-sino-indian-border-clashes-and-covid-19>.

Sahakyan, M., 2020. Russia, China and Central Asia: Cooperation over Contradiction. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/russia-china-and-central-asia-cooperation-over-competition>.
Sahakyan, M., 2021. Armenia and China's Belt and Road Initiative: Lost Opportunities and Future Prospects 2.0. *RIAC*. Available at: < https://russiancouncil.ru/en/analytics-and-comments/columns/eurasian-policy/armenia-and-china-s-belt-and-road-initiative-lost-opportunities-and-future-prospects-2-0/>.

Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., 2021. *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge.

Sahakyan, M., 2021. *The New Great Power Competition in Central Asia: Opportunities and Challenges for the Gulf*. AGDA Working Papers. Abu Dhabi: Emirates Diplomatic Academy. [pdf] Available at: < https://www.agda.ac.ae/docs/default-source/Publications/agda-working-paper-apr-2021-dr-mher-sahakyan.pdf?sfvrsn=12 >.

Sahakyan, M., 2021. Balancing Act: China and Turkey in a Changing World Order. *AsiaGlobal Online*. Available at: <www.asiaglobalonline.hku.hk/balancing-act-china-and-turkey-changing-world-order>.

Sahakyan, M., 2021. 'Sino-Russian tandem in Eurasia and changing world order: the dawn of the EAEU and BRI's complementary cooperation and development', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 77-98.

Sahakyan, M., 2021. 'Introduction', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 1-7.

Sahakyan, M., 2021. 'Conclusion', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 217-221.
Sahakyan, M., 2022. 'China's Belt and Road Initiative and Central Asia', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 90-107.

Sahakyan, M., 2022. 'China's Belt and Road Initiative, the Middle East and Iran', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp.107-125

Sahakyan, M., 2022. 'China's Policy on the Iranian nuclear issue: cooperation and disagreements with Russia and the United States', in Keskin, T. and Mahdavi M., eds., *Rethinking China, the Middle East and Asia in a 'Multiplex World'*. Leiden: BRILL, pp. 232-241.

Sahakyan, M., 2022. The Ukrainian Crises in the Era of Multipolar World Order: NATO, Russia and China. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/ukrainian-crisis-multipolar-world-order-nato-russia-and-china>.

Sahin, T., 2020. Turkiye Wealth Fund, Chinese Insurance Agency Ink Deal. *Anadoly Agency*, [online] 3 March. Available at: <www.aa.com.tr/en/economy/turkiye-wealth-fund-chinese-insurance-agency-ink-deal/1780370>.

Saori, N. Katada, S., N., 2018. Can China Internationalize the RMB? *Foreign Affairs*. Available at: <https://www.foreignaffairs.com/articles/china/2018-01-01/can-china-internationalize-rmb>.

Sartbayev, B., 2019. Kazakhstan Aims to Become a Destination for Global Investment. *Foreign Policy*. Available at: <https://foreignpolicy.com/sponsored/kazakhstan-aims-to-become-a-destination-for-global-investment/>.

Schüller, M., 2022. 'The European Union's Response to the Belt and Road Initiative', in Arase, D. and Amakasu Rapos de Medeiros Carvalho, P., M., eds., *The Belt and Road Initiative in Asia, Africa, and Europe*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 142-157.
Shao, B., 2017. *Looking for A Road. China Debates Its and the World's Future*, Leiden/Boston: BRILL.

Shafqat, S., 2022. 'The China-Pakistan Economic Corridor: Building National Consensus, Curbing Terrorism, and Managing Regional Rivalries in Balochistan', in Keskin, T. and Mahdavi M., eds., *Rethinking China, the Middle East and Asia in a 'Multiplex World'*. Leiden: BRILL, pp. 96-122.

Sheldon-Duplaix, 2016. Beyond the China Seas Will China Become a Global "Sea Power"? *China Perspective*, 3, pp. 43-52.

Singh, S., 2021. 'ASEAN-China-India Triangle Relationship: Challenges and Opportunities', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking cooperation and contradictions in the era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 203-217.

Stryker, C., 2021. 'Digital Silk Road and surveillance technology in Central Asia' in Kassenova N. and Duprey B., eds., *Digital Silk Road in Central Asia: Present and future*. Harvard University: Davis Center for Russian and Eurasian Studies, pp. 17-54.

Taha, Y., 2022. 'Sino-Egyptian Relations and the New Regional Dynamics of the Middle East', in Keskin, T. and Mahdavi M., eds., *Rethinking China, the Middle East and Asia in a 'Multiplex World'*. Leiden: BRILL, pp. 219-231.

Terry, S. M., 2014. Korea Whole and Free, Why Unifying the Peninsula Won't be So Bad after All. *Foreign Affairs*, 93(4), pp. 153-162.

Tolipov, F., 2018. 'One Belt, One Road in Central Asia: Progress, Challenges, and Implications', in Arduino, A. and Gong, X., eds., *Securing the Belt and Road Initiative: Risk Assessment, Private Security and Special Insurances Along the New Wave of Chinese Outbound Investments*. Singapore: Springer, pp. 181-195.

Tsvyk, A., 2021. 'The Belt and Road Initiative and China-EU relations',
in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking cooperation and contradictions in the era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 111-122.

*Turkmenistan: Golden Age, 2021*. Chinese Vaccine Developed by Sinovac Is Delivered to Turkmenistan. [online] May 9. Available at: <https://turkmenistan.gov.tm/en/post/54213/chinese-vaccine-developed-sinovac-delivered-turkmenistan>.

Üngör, Ç., 2019. ‘Heading towards the East? Sino-Turkish Relations after the July 15 Coup Attempt in Turkey’s Pivot to Eurasia’, in Erşen, E. and Köstem, S., eds., *Turkey’s Pivot to Eurasia Geopolitics and Foreign Policy in a Changing World Order*. London/New York: Routledge, pp. 64-79.

Umarov, T., 2020. China Looms Large in Central Asia. *Carnegie Moscow Center*. Available at: <https://carnegiemoscow.org/commentary/81402>.

UN Comtrade. Available at: <https://comtrade.un.org/data/>.

Vukićević, B., 2021, ‘China in the Western Balkans: A New Player in the Strategic Game’, in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking cooperation and contradictions in the era of Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 123-144.

Wanchoo, A., 2020. The India-China Conflict: Covid-19 and the China-Pakistan Economic Corridor. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/india-china-conflict-covid-19-and-china-pakistan-economic-corridor>.

WE-WC. *Transcontinental Corridor “Western Europe-Western China” Is a New Way to Europe: From Dream to Reality*. Available at: <https://europe-china.kz/en/info/908>.

White House, 2021. Interim National Security Strategic Guidelines. Available at: <https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2021/03/NSC-1v2.pdf>.
Wuthnow, J., 2017. *Chinese Perspectives on the Belt and Road Initiative: Strategic Rationales, Risks, and Implications*. Washington: Institute for National Strategic Studies, National Defense University Press, Washington.

Wuthnow, J., 2018. *Securing China's Belt and Road Initiative: Dimensions and Implications*. Washington: US-China Economic and Security Review Commission.

Xin, W., 2022. Where China-US Relations are Heading. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/where-china-us-relations-are-heading>.

Xi, C., 2020. Resolving the China-US Competition and the Greater Global Challenge. *AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/resolving-china-us-competition-and-greater-global-challenge>.

Xi, C., 2022. China's Smart City Transformation: Data Commercialization is Key. *AsiaGlobal Institute*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/chinas-smart-city-transformation-data-commercialization-key>.

Xi, J., 2014. *The governance of China*. Beijing: Foreign Languages Press.

Xi, J., 2016. *Be Good Partners for Common Development*. MFA, PRC. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t1332852.shtml>.

Xi, J., 2016. *Let China-Arab Friendship Surge Forward like the Nile*. MFA, PRC. Available at: <www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpdstajyljxgsfw/t1333118.shtml>.

Xi, J., 2017. *The governance of China II*. Beijing: Foreign Languages Press.

Xi, J., 2017. *Work together to build the Silk Road Economic Belt and the 21st Century Maritime Silk Road*. *China Daily*, [online] 14 May. Available at: <https://www.chinadaily.com.cn/>.
beltandroadinitiative/2017-05/14/content_29341195.htm>.

Xi, J., 2020. *The governance of China III*. Beijing: Foreign Languages Press.

Xinhua, 2021. World Insights: Providing 500 mln vaccine doses to world, China aims to enhance int'l cooperation against COVID-19. [online] 13 July. Available at: <http://www.xinhuanet.com/english/2021-07/13/c_1310058639.htm>.

Xinhua, 2022. China-Central Asia gas pipeline transports over 10 bln cubic meters in Q1. [online] 15 April. Available at: <http://english.news.cn/20220415/fb98a50b1d8b4799a5927a1feefe6fea/c.html>.

Yamaguchi, S., 2016. Strategies of China's Maritime Actors in the South China Sea: A Coordinated Plan under the Leadership of Xi Jinping? *China Perspective*, 3 pp. 23-31.

Yoon, S., 2022. South Korea needs to step up: The country's next president on his foreign Policy vision. *Foreign Affairs*. Available at: <https://www.foreignaffairs.com/articles/south-korea/2022-02-08/south-korea-needs-step>.

Yuen, S., 2015. Becoming a Cyber Power: China's Cybersecurity Upgrades and its Consequences, Perspectives. *China Perspectives*, 2, pp. 53-58.

Zhang, Q., 2021. *Contemporary China's Diplomacy*. Beijing: China Intercontinental Press.

Zhao, H., 2015. 'Should China and Russia Become Allies?' in Shao, B., ed., *China under Xi Jinping Its Economic Challenges and Foreign Policy Initiatives*. Leiden/Boston: Brill, pp. 220-241.

Zheng, Y., 2021. 'Building a community with a shared future for mankind: the new international vision of the Chinese development model', in Sahakyan, M. and Gärtner, H., eds., *China and Eurasia: Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of*
*Changing World Order*. Abingdon/New York: Routledge, pp. 24-36.

Zongyi, 1., 2020. Why Did the Bloody Galwan Clash Take Place?
*AsiaGlobal Online*. Available at: <https://www.asiaglobalonline.hku.hk/why-did-bloody-galwan-clash-take-place>.

## ЛПЫРКИ

Бордачёв, Т., 2016. Большая игра с позитивной суммой. Россия в Глобальной политике. Доступно. <https://globalaffairs.ru/articles/bolshaya-igra-s-pozitivnoj-summoj/>.

Виноградов, А. В., отв. ред. 2016. История Китая с древнейших времен до начала ХХІ века в 10 томах. Том ІХ. Реформы и модернизация (1976–2009).

ЕЭК, 2018. Соглашения о торгово-экономическом сотрудничестве между Евразийским экономическим союзом и его государствами-членами, с одной стороны, и Китайской Народной Республикой, с другой стороны, Астана, 2018. Доступно: <http://www.eurasiancommission.org/ru/act/trade/dotp/Pages/Соглашение-с-Китаем.aspx>.

Зуенко, И., 2016. Как пройдет китайский Шелковый путь, и кто на нем заработает. *Московский Совет Карнеги*. Доступно: <http://carnegie.ru/commentary/63395>.

Кабинет Министров Кыргызской Республики, 2021. В республику поступила китайская вакцина от COVID-19. [онлайн] 19 Марта. Доступно:<https://www.gov.kg/ru/post/s/19787-respublikagacovid-19ga-karshy-kytay-vaktsinasy-keldi>.

Ковачич, Л., 2017. Большой брат 2.0. Как Китай строит цифровую диктатуру. <http://carnegie.ru/commentary/71546>.

Кортунов, А., 2021. Афганистан как стресс-тест для ШОС. РСМД.
Доступно: <https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/analytics/afganistan-kak-stress-test-dlyashos/?sphrase_id=92673755>.

Лузянин, С., 2018. Россия — Китай: формирование обновленного мира. Москва: Издательство «Весь Мир».

Морозов, Ю. В., отв. ред.-сост., 2019. Перспективы много стороннего сотрудничества ШОС с международными структурами в интересах развития стратегии Организации. Москва: ИДВ РАН. Доступно: <http://old.ifes-ras.ru/images/abook_file/book-2019-sco.pdf>.

Непомнин О. Е., 2011. История Китая ХХ век. Москва: ИВ РАН.

Президент России, 2022. Пекинская декларация XIV саммита БРИКС. Доступно:<http://www.kremlin.ru/supplement/5819>.

РСМД, ИДВ РАН и ИМИ Фуданьского университета, 2022. Российско-китайский диалог: модель 2022. Доступно: <https://russiancouncil.ru/activity/publications/rossiysko-kitayskiy-dialog-model-2022/>.

Саакян, М., 2019. Инициатива Китая «Один пояс, один путь» и Армения. Ереван: «Совет политических и стратегических исследований «Китай-Евразия»».

Сазонов, С. 2017. 'Центральноазиатское направление транспортной стратегии Китая', в Елена Сафронова (отв. редактор), Китай в мировой и региональной политике. История и современность. Москва: ИДВ РАН.

Сафронова, Е. И., 2018. Китай и развивающийся мир: концепции и актуальная практика отношений на примере Африки и Латинской Америки. Москва: ИД "Форум".

Синьхуа, 2019. Эксклюзив: Отношения между Арменией и Китаем могут быть намного шире и разнообразнее– руководитель фонда "Китай-Евразия". [онлайн] 30 Апреля. Доступно:
<http://russian.news.cn/2019-04/30/c_138022966.htm?fbclid=IwAR2D-b2DNY5VTj8P-rNVll3k6u-81YRZThQEKDzwGxTgLFyvwgHHBa01ArY>.

Синьхуа, 2019. Эксклюзив: Армения должна попытаться внедриться в "Пояс и путь" и получить инвестиции из Китая – руководитель фонда "Китай-Евразия". [онлайн] 30 Апреля. Доступно: <http://russian.news.cn/2019-04/30/c_138022988.htm?fbclid=IwAR1FD3X5qr58NfNd6jaQI-TdKVt1xD-mx8zH9I_ujLibs5-phZtZtlBSp3A>.

Толорая, Г. 2015. Зачем России БРИКС? Россия в глобальной политике, 2. Доступно: <http://www.globalaffairs.ru/number/Zachem-Rossii-BRIKS-17309>.

Цзиньпин, С., 2022. Следовать тенденциям нашего времени для создания светлого будущего. Информационный портал БРИКС, [онлайн] 23 июня. Доступно: <https://infobrics.org/post/36010>.

## Հայերեն

«Համաձայնագիր Եվրասիական տնտեսական միության և իր անդամ-պետությունների՝ մի կողմից և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության՝ մյուս կողմից, միջև տնտեսական և առևտրային համագործակցության մասին»։ Աստանա: 2018:

ՀՀ ԱԳՆ, 2019: Երկկողմ հարաբերություններ: Չինաստան: Ընդհանուր տեղեկություններ: Հասանելի է. <https://www.mfa.am/hy/bilateral-relations/cn>:

Սահակյան Մ., 2014: Կորեական երկու մոդելները և ՀՀ-ն: Գլոբուս, 4 (49): Հասանելի է. <https://chinastan.org/2016/07/14/korarm/>.

Սահակյան Մ., 2018: Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ»
նախաձեռնությունը և Հայաստանը: Երևան:

Սահակյան, Մ., 2022: Ի՞նչ կտա Հայաստանին ՇՀԿ-ում դիտորդի կարգավիճակ ստանալը: Sputnik Արմենիա, [առցանց] մարտի 24: Հասանելի է.

<https://armeniasputnik.am/20220324/inch-kta-hajastanin-shhkum-ditvord-darnaly-40145017.html>

## Չինարեն

范勇, 2021。范大使在“当代中国与欧亚研究”研讨会上的讲话。
<https://chinastan.org/2021/12/03/keynoteambassadorfanchinaeurasia/>。

人民大学,2022。“中国与亚美尼亚:三十年外交关系回顾与展望”国际学术研讨会成功举办。
<http://sis.ruc.edu.cn/xyxw/fd9da5a6028d41068134605c7cae7d83.htm>。

中华人民共和国海关总署, 2020。(2) 2020年12月进出口商品国别(地区)总值表(美元值)。
<http://www.customs.gov.cn/customs/302249/zfxxgk/2799825/302274/302277/302276/3515719/index.html>。

中华人民共和国海关总署, 2021。(2) 2021年12月进出口商品国别(地区)总值表(美元值)。
<http://www.customs.gov.cn/customs/302249/zfxxgk/2799825/302274/302277/302276/4127455/index.html>。

中华人民共和国国务院台湾事务办公室, 2022。《台湾问题与新时代中国统一事业》白皮书。
<http://www.news.cn/politics/2022-08/10/c_1128903097.htm>。
新华社, 2020。专访：“香港国安法颁布实施纯属中国内政，外国无权干涉”——访亚美尼亚中国-欧亚战略研究中心主任萨哈基扬。<https://xhpfmapi.zhongguowangshi.com/vh512/share/9246197?channel=weixin&from=singlemessage&fbclid=IwAR1Rne5_hoU6UhlkvYPe8iNF1et9PXA8zbYDdeB-iKd1AngS-gT9KiJovHY>。

## Դիտելու համար նախատեսված նյութեր

### Սնզերեն

Arase, D., 2021. *Keynote Speech*. Book Presentation: China and Eurasia Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=0hNsovdXv-Y>.

Arase, D., 2021. *Keynote Speech*. II Plenary Session, III Eurasian Research on Modern China and Eurasia Conference. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=lkDPYPoylZs>.

Arežina, S., 2021. *China as a 'Responsible Great Power' – Health Silk Road as the New Component of Belt and Road Initiative in the Pandemic World*. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=TcH85SI Sycw>.

Asia Global Institute, 2021. *Podcast: China-Iran Relations; Iranian Domestic Politics and Foreign Policy*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=qQplhMd7VJA>.

CGTN, 2017. *Chinese high-speed railway in Turkey: Faster, safer, and more reliable*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=NMLomlq0r-g>.

CGTN, 2022. *China's growing influence in Central Asia*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=XgzP5_2FbLM>.
Charaia, V., 2021. *Speech*. Book Presentation: China and Eurasia
Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing
World Order. CECPSR. [video online]. Available at: <
https://www.youtube.com/watch?v=0hNsovdXv-Y>.

CECPSR, 2021. Panel 5. China's Cybersecurity Issues and Digital Silk Road. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=xy7rPDwkKSQ>.

CECPSR, 2022. *Welcome address and Opening Remarks of Armenia and China forum*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=02LDY8RGXjI>.

CECPSR, 2022. *Panel 1: Armenian-Chinese Relations in a Changing World Order of Armenia and China forum*. [video online].
Available at: <
https://www.youtube.com/watch?v=iynMUfPHF4o>.

CECPSR, 2022. *Panel 2: Chinese and Armenian Cooperation in the Framework of Belt and Road Initiative*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=IsXsMt8eRWU>.

Gärtner, H., 2021. *Keynote Speech*. I Plenary Session, III Eurasian Research on Modern China and Eurasia Conference. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=lkDPYPoylZs>.

FCC HK, 2022. *Club Online Zoom Event: Crisis in Ukraine*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=ztHxN7SNVJQ>.

International Institute for Peace, 2020. *Iran in the International System: Between Great Powers and Great Ideas*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=iTFdYTCsp2s>.

International Radio “Belarus” (Международное радио "Беларусь"), 2022. *Dr. Mher Sahakyan: It's highly unlikely that China will support US anti-Russian policy*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=XuiByTrfVWQ>.
Kavalski, E., 2021. *Keynote Speech*. I Plenary Session, III Eurasian Research on Modern China and Eurasia Conference. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=lkDPYPoylZs>.

Ma, B., 2021. *Speech*. Book Presentation: China and Eurasia Rethinking Cooperation and Contradictions in the Era of Changing World Order. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=0hNsovdXv-Y>.

Moconomy, 2021. *The New Silk Road | China & Africa | DOCUMENTARY | China and Egypt | Suez Canal | World Trade*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=jdoTOPtFvkY>.

Tillotoma Foundation, 2021. *Presentation of Working Paper on New Great Power Competition in Central Asia*. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=GTWpFEQxsN4>

Uddin, S. 2021. *Bangladesh in the Belt and Road Initiative: Strategic Rationale and Future Implications*. CECPSR. [video online]. Available at: <https://www.youtube.com/watch?v=njbs82T7iRo>.

Weijing, D., 2021. *Competition for Leadership: China and Russia in Eurasian Integration*. [video online]. <https://www.youtube.com/watch?v=BTPOmMqwGvs>.

## Өлүнөркөн

Курылев, К. 2021. *Китайские представления о концепте «Большое евразийское партнерство*. CECPSR [видео онлайн]. Доступно: <https://www.youtube.com/watch?v=SpRuhVDAJvg>.

Луконин, С., 2021. *Программная речь*. I Plenary Session, III Eurasian Research on Modern China and Eurasia Conference. CECPSR. [видео онлайн]. Доступно: <https://www.youtube.com/watch?v=lkDPYPoylZs>.
Саакян, М., 2019. *Инициатива Китая один пояс, один путь и Армения: Мысли и рекомендации*. [видео онлайн]. Доступно: <https://www.youtube.com/watch?v=D0yRvxOE3AI>.

## Հայերեն

Հորիզոն, Շանթ, 2022: Հեռանկար/Herankar-Միեր Սահակյան/ Mher Sahakyan: Հասանելի է. <https://www.youtube.com/watch?v=glJHm3uF8sc>.

<figure><img src="image_37.png" /></figure>

Հանդիպում Քունմինի Կոմունիստական կուսակցության առաջնորդների, քաղաքապետի և Ցունանն նահանգի երիտասարդ առաջնորդների հետ, 2019թ.:
Հավելված 1. Մհեր Սահակյանի հարցագրույցներն ու գործունեության լուսաբանումը չինական մամուլում, գիտական և դիվանագիտական կառույցների կայքերում

<figure><img src="image_38.png" /></figure>

Մհեր Սահակյանը հարցագրույց է տալիս «Չինաստանի համաշխարհային հեռուստատեսային ցանցին», 2022թ.: Զախից՝ Մայք Վոլթեր, Մհեր Սահակյան

Han, Y., 2022. Chinese university inks cooperation pact with Armenia think tank. *China Daily*, [online] 7 July 2022. Available at: <https://global.chinadaily.com.cn/a/202207/07/WS62c6eee5a310fd2b29e6b1f6.html>.

A memorandum of understanding aimed at enhancing cooperation has been signed between the China-Eurasia Council for Political and Strategic Research and the Renmin University of China.

The document was signed on July 7 by Mher Sahakyan, the founding head of the Armenia-based institution focusing on China and Eurasia research, and Yang Guangbin, dean of RUC's School of International Studies.

The signing took place against the backdrop of the 30th anniversary of the establishment of diplomatic ties between China and Armenia.

The MoU covers such issues as conducting joint conferences, seminars, courses, expert consultation, implementation of research
projects and preparation of publications, as well as the exchange of
academic information and publications.

Sahakyan said the MoU will inject new impetus to boost further
cooperation and enhance academic exchanges between the institutions.

Noting the RUC is a first-class research base on international
issues and political science in China, Yang said the university hopes to
expand academic and cultural communications between China and
Armenia to promote bilateral exchanges.

Zheng Yuntian, director of World Socialism Institute with the RUC
School of International Studies, said the MoU represented the friendship
between the Chinese and Armenian people.

As the Belt and Road Initiative is becoming more important to
Eurasia, Zheng said scholars should take up the responsibility to
contribute to relevant studies.

The China-Eurasia Council for Political and Strategic Research has
long been working with the RUC's School of International Studies. Since
2019, researchers from both sides have attended academic conferences,
courses and seminars such as the Eurasian Research on Modern China
and Eurasia and the RUC Area Studies Forum.

On April 8, 2022, the two sides jointly organized the first Armenia
and China Forum.

***Xinhua 2019, Interview: BRI creates increasing cooperation opportunities for Armenia, China: expert.*** [online] May 5, 2019. Available at: <https://en.imsilkroad.com/p/304878.html>

***Abstract :*** Armenia and China enjoy broad prospects of
cooperation within the framework of the Belt and Road Initiative (BRI),
an Armenian expert said in a recent interview with Xinhua here.

YEREVAN, May 1 (Xinhua) -- Armenia and China enjoy broad
prospects of cooperation within the framework of the Belt and Road
Initiative (BRI), an Armenian expert said in a recent interview with
Xinhua here.

"The new Armenian government has declared the start of an
economic revolution. The country needs to participate in global economic
initiatives, and the BRI is one of the largest," said Mher Sahakyan, head
of the "China-Eurasia" Council for Political and Strategic Research
Foundation, adding that Armenia should fully make use of the oppor-
tunity to expand economic cooperation with China and attract investment.
The just-ended second Belt and Road Forum for International Cooperation in Beijing is "not a unilateral program, but an initiative in which all countries could introduce their own business plans for cooperation," he said.

Within the initiative, Armenia and China can enlarge cooperation in many fields, for example, agriculture, commodity trade, air transportation and building free trade zones, he said.

"It is advisable to start negotiations with China to become a full-fledged regional member of the Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB)," and this would create opportunities for Armenia to get a loan to finance infrastructure projects, such as its North-South highway and the Iran-Armenia railway.

Armenia's small and medium-sized enterprises that import Chinese products and technologies will also be benefited, the expert said.

"The BRI provides a wide range of opportunities for bilateral relations. The Eurasian Economic Union (EAEU) and China have signed a trade and economic partnership agreement. Yerevan should study the agreement and find points which can be useful for the improvement of Armenian-Chinese relations," he said.

Proposed by China in 2013, the Belt and Road Initiative (BRI) refers to the Silk Road Economic Belt and the 21st Century Maritime Silk Road and aims to build a trade and infrastructure network connecting Asia with Europe and Africa through the ancient trade routes of the Silk Road.

So far, some 126 countries and 29 international organizations have signed cooperation documents with China.

During the forum in late April, a total of 283 items of practical outcomes were achieved and cooperation agreements worth more than 64 billion U.S. dollars were signed.

**Sahakyan, M., 2019. China and Armenia, two old civilizations in the world. *China Plus, China Radio International*, [online] 21 May. Available at:**
<http://chinaplus.cri.cn/opinion/opedblog/23/20190521/291757.html>

During last two months, Beijing has stood as the main platform for negotiations on economic, political and cultural issues of the world. In April, China organized its second Belt and Road forum focused on results and further developments of its mega initiative, and in May leaders of
several states and thousands of professional artists arrived to China for
introducing their nation's arts and culture. The main goal of the
Conference on Dialogue of Asian Civilizations is to give an added
impetus to the development of dialogue between different civilizations.
During the opening ceremony of the Conference, President Xi Jinping
mentioned that civilizations must not clash with each other and that all
civilizations are equal; there is no superior one in the world. This was a
clear message to the world that rising China will not stand as a threat to
the world order and will contribute for keeping equality and peace.

One of the oldest civilizations in the world - the Armenian
civilization - was introduced during the conference on a high level. The
Armenian Prime Minister arrived in Beijing together with a delegation to
introduce ancient Armenian culture and art.

The Armenian delegation has the following two goals:

1. Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan met with Chinese President Xi Jinping and Prime Minister Li Keqiang. The leaders agreed to boost cooperation in the following areas: trade, investment, mineral exploitation, metal smelting, renewable energy, and infrastructure. It is also worth mentioning that the Armenian people were pleased with president Xi Jinping's great knowledge about the Armenian civilization. He mentioned that Chinese people know Armenians well. He spoke about famous Armenians as Aram Khachatryan, Artem Mikoyan and Hovhannes Tumanyan. Xi emphasized the importance of cooperation between Chinese and Armenian civilizations.

2. The Armenian delegation presented Armenian art and culture in China, strengthened dialogue with Chinese and other civilizations, and made its own contribution for development of this very important, new platform for dialogue of Asian civilization. Two old civilizations created new fields for strengthening cooperation and developing mutual understanding. Hopefully this will help to bring more Chinese tourists to Armenia and Armenian tourists to China.

It is worth mentioning that in recent years there has been a great
interest among Armenian youth towards researching the Chinese
civilization and learning Chinese. Hundreds of Armenian specialists
studied at Chinese universities such as Nanjing University, Beijing
University, and others. In Armenia, many people study Chinese language
at the Confucius institute, the Chinese language and cultural center of
Yerevan State University, and in several public schools. Recently, the
school of "China-Armenia friendship" has opened and now Armenian
children can learn Chinese language at this school. In 2016, "China-Eurasia" Council for Political and Strategic Research was founded. The foundation has already organized 3 courses for Armenian specialists to enlarge their knowledge about China's civilization, foreign policy, economics, etc. In 2018, "China-Eurasia" Council for Political and Strategic Research, jointly with the Institute of Oriental Studies of the National Academy of Sciences of Armenia, organized the "Eurasian Research on Modern China-Eurasia" international conference. The conference made an important international contribution on modern China-Eurasia research, as it stood as a platform for scholars to present and discuss contemporary issues related to China's political and economic relations with Eurasian countries. Diplomats from Great Britain, Canada, Armenia, China, Russia, Kazakhstan, Belarus, Finland, Romania, Pakistan and other countries were among the speakers. On November 1-2, 2019, the second edition of this conference will be organized in the capital of Armenia.

There is a huge potential for boosting Sino-Armenian cooperation in economic and political fields. Hopefully, the visit of Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan and the arts delegation created personal contacts among Armenian and Chinese decision makers, and will help to strengthen further cooperation among the two nations to the benefit of both civilizations.

**Note:** Mher Sahakyan, PhD (Nanjing University, 2016), is the director of "China-Eurasia" Council for Political and Strategic Research in Armenia, and author of the book "China's One Belt, One Road and Armenia".

**Синьхуа, 2020. Армения и Китай укрепят сотрудничество в интересах развитию межцивилизационного диалога.** [online] 12 August. Available at: <http://russian.news.cn/2020-08/12/c_139283385.htm?fbclid=IwAR2ecETFRTR0eRBhwC9hyZpjdBa0csBOw8cffV0JrHcTuoKzTKF-hZPPfKM>.

Ереван, 11 августа /Синьхуа/ -- Сегодня здесь был подписан Меморандум о взаимопонимании между Армянским Советом политических и стратегических исследований "Китай-Евразия" и Китайским комитетом Шанхайской организации сотрудничества по добровос соседству, дружбе и сотрудничеству /КДДС ШОС/. Стороны договорились о сотрудничестве по укреплению межнационального и
межконфессионального согласия, развитию межцивилизационного диалога.

Меморандум подписали заместитель председателя КДДС ШОС, член Всекитайского комитета Народного политического консультативного совета Китая Цуй Ли и глава Совета политических и стратегических исследований "Китай-Евразия" Мгер Саакян.

Мгер Саакян выразил надежду, что меморандум о взаимопонимании предоставит возможность углубить сотрудничество между двумя организациями и укрепить армяно-китайские дружественные отношения.

Цуй Ли подчеркнула, что публичная дипломатия особенно важна для укрепления взаимопонимания между членами и партнерами ШОС. Китайская сторона призывает общественные организации содействовать народной дипломатии, совместными усилиями внести больше вклад в дела мира и развития во всем мире и для создания сообщества единой судьбы человечества.

Посольство КНР в РА, 2021. Посол Китая в Армении Фань Юн принял участие в конференции «Евразийские исследования: современный Китай и Евразия». [онлайн] 28 Декабря. Доступно: международных и региональных делах.

< http://am.china-embassy.gov.cn/rus/xwdt/202112/t20211228_10476545.htm >.

3 декабря 2021 года посол Китая в Армении Фань Юн принял участие в церемонии открытия третьей Международной конференции «Евразийские исследования: современный Китай и Евразия» и выступил с речью. Конференция была организована совместно с Фондом «Совет политических и стратегических исследований Китай-Евразия» и Российско-Армянским (Славянским) университетом, и прошла одновременно в режиме онлайн и офлайн. На церемонии открытия присутствовали ректор Российско-Армянского (Славянского) университета Армен Дарбинян, проректор Ереванского государственного университета Артур Исраелян, Генеральный секретарь Китайского комитета ШОС по добрососедству, дружбе и сотрудничеству г-жа Чжэн Вэй и другие. Семинар проходил под председательством директора Фонда «Совет политических и стратеги-
ческих исследований Китай-Евразия» Мгера Саакяна. На конференции также присутствовали высокопоставленные, аккредитованные в Армении дипломаты из России, Беларуси, Казахстана, Ирака и других стран, а также ряд армянских экспертов.

Посол Фань кратко изложил историю китайской дипломатии и подчеркнул, что в последние годы под руководством Идей Си Цзиньпина о дипломатии китайская дипломатическая деятельность добилась ряда исторических и новаторских успехов. Состоявшийся недавно 6-ой пленум ЦК КПК 19-го созыва знаменует собой новый путь, по которому КПК ведет китайский народ к достижению цели второго столетия. Китай будет открывать свои двери все шире и шире, придерживаться концепции «помнить об интересах всего мира», и продолжать содействовать качественному развитию совместного строительства инициативы «Один пояс и один путь», и вместе со всеми странами мира продвигать идею «Сообщества единой судьбы человечества».Фань отметил, что страны Евразийского региона являются участниками и вкладчиками в совместное строительство инициативы «Один пояс и один путь», и сопряжение ЕАЭС и инициативы «Один пояс и один путь» дало плодотворные результаты. Китай и Армения - хорошие друзья и партнеры. Китай готов делиться полезным опытом с Арменией в области государственного управления и экономического развития, продолжать и расширять сотрудничество в различных областях в рамках «Одного пояса и одного пути», стремится к дальнейшему развитию других общественных отношений между двумя странами, и поднимать двух-сторонние отношения на новый уровень. Во время семинара эксперты и ученые из разных стран провели углубленный обмен мнениями по таким вопросам, как евразийская региональная интеграция, региональная экономика, сотрудничество в области безопасности и т.д. Также положительно оценили достижения Китая в области развития и его образ как ответственная держава в международных и региональных делах.

**Синьхуа, 2019.** Международная конференция "Китай-Евразия" в **Ереване вызвала большой интерес – организаторы.** [онлайн] 3 Ноября. Доступно:
<http://russian.news.cn/201911/03/c_138523836.htm>.

Ереван, 2 ноября /Синьхуа/ -- Завершившаяся сегодня в Ере-
ване международная конференция "Китай-Евразия" вызвала большой интерес в научной среде. Об этом корреспонденту Синьхуа заявил организатор мероприятия, председатель Совета политических и стратегических исследований "Китай-Евразия" Мгер Саакян.

На конференции обсуждались различные аспекты взаимоотношений Китая со странами Евразии. "Мы пытаемся понять, как эта страна в рамках инициативы "Пояс и путь" строит отношения с остальными государствами региона и других континентов, какие возможности это может предоставить всем сторонам. Конференция вызвала большой интерес: на нее приехали всемирно известные учебные, а на открытии выступили вице-спикер парламента Армении Лена Назарян, посол КНР в Армении Тянь Эрлун, проректор по международному сотрудничеству и связям с общественностью Ереванского государственного университета Артур Исраелян. Хочу отметить также большое разнообразие тем, а представительный состав участников говорит о том, что Армения стала одним из маленьких центров по изучению Китая и Евразии", - отметил собеседник агентства. Конференция, приуроченная к 70-летию образования КНР, была организована в рамках мероприятий, посвященных 100-летию основания Ереванского государственного университета. В ней участвовали ученые из 16 стран.

**Синьхуа, 2019.** В Армении проходит форум, посвященный развитию отношений с Китаем. <http://russian.news.cn/2019-06/19/c_138154191.htm?fbclid=IwAR1CL_0bicUR_FH4cRcZpjYDBXUKMYtSv0tWwwXbqT81VGx2XcHWmtPcggc>.

Ереван, 18 июня /Синьхуа/ -- Обсуждению перспектив развития армяно-китайских отношений, а также особенностям политики и экономики Китая посвящен проходящий здесь форум "Внешняя политика и экономика Китая: 70 лет образования Китайской Народной Республики", организованный Советом по политическим и стратегическим исследованиям "Китай-Евразия" совместно с Армянским государственным экономическим университетом.

Дискуссии на форуме посвящены целям и особенностям инициативы "Пояс и путь", перспективам участия в нем Армении, назначению армянской транспортной магистрали "Север-Юг" и участию Китая в ее строительстве, современным проблемам кибербезопасности Китая, а также армяно-китайским, китайско-турецким,
китайско-грузинским, китайско-азербайджанским, китайско-американским и китайско-российским отношениям.

Синьхуа, 2019. Эксклюзив: Отношения между Арменией и Ки таем могут быть намного шире и разнообразнее– руководитель фонда "Китай-Евразия". [онлайн] 30 Апреля. Доступно: <http://russian.news.cn/2019-04/30/c_138022966.htm?fbclid=IwAR2D-b2DNY5VTj8P-rNVll3k6u-81YRZThQEKDzwGxTgLFyvwgHHBa01ArY>.

Ереван, 29 апреля /Синьхуа/ -- Отношения между Арменией и Китаем могут быть намного шире и разнообразнее. Об этом в беседе с корр. Синьхуа сказал глава фонда "Совет по политическим и стратегическим исследованиям Китай-Евразия", член Британской ассоциации китаеведения /BACS/, кандидат политических наук Мгер Саакян.

При этом, как считает наш собеседник, стоит учесть, что отношения между РА и КНР сформировались относительно недавно – в 1992 году. "Отношения между нашими странами только формируются. В Армении пока не наблюдается четкой стратегии развития отношений с Китаем, а в Китае – очень мало информации об Армении. Ярким примером тому стали, мягко говоря, неудовлетворительные результаты сотрудничества сторон в рамках инициативы "Пояс и путь". В любом случае, сформирован некоторый человеческий потенциал развития отношений, который необходимо использовать. Сегодня в Армении уже имеются профессиональные специалисты по экономике и политике Китая, многие из которых обучались именно в этой стране. Но, оставаясь невостребованными в Армении, некоторые из них уезжают в Китай, где имеют возможность заработать. Нужно постараться использовать этих специалистов по назначению, исходя из некоторых обстоятельств. Учитывая достижения Китая в сфере нанотехнологий, эко-студенты должны проходить учебу именно по этим специальностям. Необходимо также уточнить у армянских бизнесменов и в государственных учреждениях – в каких именно областях нужно готовить специалистов для углубления связей с Китаем или китайскими организациями, с тем чтобы студенты после окончания обучения в Китае могли найти работу дома", - отметил М. Саакян. В 2016г. он сам окончил док-
торантуру Института международных отношений Нанкинского
университета и защитил кандидатскую диссертацию.

М. Саакян отметил: "На мой взгляд армянская община Китая –
лучшее проявление армянской мягкой силы в этой стране. Армян-
ская культура, религия и история представлены через человеческий
ресурс, а благодаря целеустремленной работе Исполнительного ко-
митета, Армения становится более узнаваемой и привлекательной в
Китае".

Особую миссию в этом имеет и сам Фонд "Китай-Евразия",
целью которого является изучение политики и экономики Китая,
предоставление точной информации и организация исследований по
инициативе "Пояс и путь" в Армении, передача знаний о Китае мо-
лодым ученым, организация публичных дискуссий и международ-
ных конференций. В 2017 и 2018 гг. были организованы учебные
курсы по теме "Переосмысливая внешнюю политику Китая", на-
меченные и в этом году. В октябре прошлого года в НАН РА Фонд
совместно с Институтом Востоковедения НАН РА организовал меж-
дународную конференцию "Евразийские исследования о современ-
ном Китае и Евразии". Вторая конференция на ту же тему запла-
нирована в ноябре нынешнего года. В декабре 2018 года, по спе-
циальному приглашению Фонда, в Ереван прибыли ведущие ученые
из Академии общественных наук Китая, принявшие участие в акаде-
мическом семинаре "Китай, Евразия и Армения: взгляд из Еревана и
Пекина".

А недавно М. Саакян на армянском и русском языках опуб-
ликовал книгу "Инициатива Китая "Пояс и путь" и Армения". "Все
это мы делаем на свои средства и за счет собственного энтузиазма,
чтобы поднять на новый уровень китаеведение в Армении. Мы были
бы очень рады стать членом Belt and Road Studies Network, осно-
ванного на недавнем форуме Пояс и путь",-- сказал М. Саакян.

Синьхуа, 2019. Эксклюзив: Армения должна попытаться внед
риться в "Пояс и путь" и получить инвестиции из Китая –
руководитель фонда "Китай-Евразия". [онлайн] 30 Апреля.

Доступно: <http://russian.news.cn/2019-
04/30/c_138022988.htm?fbclid=IwAR1FD3X5qr58NfNd6jaQI-
TdKVt1xD-mx8zH9I_ujLibs5-phZtZtlBSp3A>.
Ереван, 29 апреля /Синьхуа/ -- К сожалению, Армении и Китаю пока не удается наладить серьезное и эффективное сотрудничество в рамках инициативы "Пояс и путь". Такое мнение в интервью корр. Синьхуа высказал Мгер Саакян, возглавляющий Фонд "Совет по политическим и стратегическим исследованиям Китай-Евразия".

"На втором международном форуме "Пояс и путь" Армения была представлена только министром экологии и несколькими должностными лицами, но надо помнить, что "Пояс и путь" – инициатива, касающаяся в первую очередь экономических и геополитических вопросов. Участие в дискуссиях на экологическую, налоговую и другие сферы было не тем, чего ожидала армянская общественность. Новое правительство Армении заявило о начале экономической революции, но для ее реализации страна должна строиться к участию во всемирных экономических инициативах, самой крупной из которых сегодня является "Пояс и путь". Армения должна попытаться внедриться в эту инициативу и получить инвестиции из Китая. Изучая "Пояс и путь", необходимо обратить внимание на тот факт, что китайцы определяют его как "инициативу". Другими словами, они пытаются подчеркнуть, что это не одно-сторонняя программа или просто помощь, а именно инициатива, и если это инициатива, то другие заинтересованные страны также должны представить свои бизнес-планы",- считает М. Саакян.

В связи с этим, по его мнению, необходимо устраивать совещания между странами с участием военно-политического руководства для повышения показателей эффективности обеспечения безопасности Армении и Китая; изучать и использовать возможности открытия зон свободной торговли; обеспечивать конвертацию армянской и китайской денежных единиц, использовать в двусторонней торговле национальные денежные единицы, разрабатывать совместные проекты по развитию транспортной доступности и связи и т. д.

"Целесообразно начать переговоры с Китаем, чтобы стать полноправным региональным членом АБИИ. Изучая процедуру получения кредитов от АБИИ, можно констатировать, что в случае утверждения Армении региональным членом АБИИ у государственных некоммерческих организаций Армении появится возможность, сотрудничая с АБИИ, получить кредит или оказывать частным организациям помощь в получении займов от банка при усложнении
вии, что они вложат инвестиции в проект "Север – Юг" и другие транспортные инфраструктуры Армении. Членство Армении в АБИИ даст возможность начать переговоры с вышеуказанным банком для получения кредита на строительство Армяно-Иранской железной дороги. На мой взгляд, посредством армянских банков возможно получить кредитные линии от КБР или других китайских финансовых организаций для армянских малых и средних предприятий, импортирующих китайские технологии или товары. В результате, армянские бизнесмены получат возможность расширить свой бизнес с китайскими, Армения получит дополнительные денежные средства, а Китай, в свою очередь, сможет пустить в оборот свои собственные финансовые ресурсы, благодаря чему получит дополнительные выгоды, а также повысит интерес рынка Армении и государств-членов ЕАЭС к китайским товарам и оборудованию. Армянские бизнес-компании для основания совместного бизнеса с китайскими предприятиями могут вступить с ними в прямые переговоры, прийти к соглашению для реализации совместных проектов на территории Армении, после чего китайская сторона может образиться к ранее упомянутым китайским банкам, предоставляющим финансирование в рамках ОПОП, и начать инвестирование в Армению.

Можно заинтересовать Китай в конвертации юань-драм и создании в Армении китайского банка. Китай сможет торговать с Арменией в китайской валюте, благодаря чему укрепятся позиции юаня на мировом финансовом рынке, а в случае создания китайского банка в Армении, китайский капитал будет задействован в финансово-банковской системе Армении", - отметил М. Саакян.

Возникает вопрос: а что получит Армения? "С открытием филиалов ведущих китайских банков в Армении или с созданием совместного армяно-китайского банка в страну будут вложены ощутимые инвестиции, будет диверсифицирована финансовая сфера, а в случае обеспечения конвертации юань-драм торговля между двумя странами будет осуществляться в их собственной валюте, благодаря чему предпринимателям не придется терять лишние средства на осуществление обмена драм-доллар-юань", - сказал собеседник.

М. Саакян считает, что имеет смысл сделать акцент на том, что в инициативе ОПОП важную роль играет также человеческий фактор, и поэтому следует облегчить и ускорить взаимные визиты и прямые контакты между армянскими и китайскими бизнесменами,
учеными, студентами и туристами. Нужно попытаться организовать
прямые рейсы Ереван-Пекин-Ереван, Ереван-Шанхай-Ереван, Ере-
ван-Гуанчжоу-Ереван. Таким образом, будет облегчен въезд армян-
ских предпринимателей в Китай, вырастет число китайских туристов в Армении.

人民大学, 2022。世界社会主义研究所第五期“当代世界左翼政治”学术工作坊成功举办。
<https://mp.weixin.qq.com/s/0mOmscRWPzI-07VzBjzmPQ?fbclid=IwAR1qmSv-akCwV__RrVamUvBi01ljPb_9AFlvBUo57ngyZKAtb9g2WKUoXFY> 。

2022 年 6 月 2 日, 由中国人民大学国家发展与战略研究院主办、中国人民大学欧亚研究院和中国人民大学国际关系学院世界社会主义研究所共同承办的“人大区域国别论坛第五期: 多极世界秩序 2.0 时代的中国‘一带一路’与南高加索”讲座暨第五期“当代世界左翼政治”学术工作坊通过 ZOOM 线上方式以中英双语举办。

本次学术研讨特别邀请了亚美尼亚“中国—欧亚战略研究中心”主任、香港大学亚洲全球研究院研究员 Mher Sahakyan (麦哈尔·萨哈基扬, 中文名: 明华) 博士进行主旨演讲。旨在介绍在多极化的世界环境下, 中国的“一带一路”战略以及南高加索地区现状。

<figure><img src="image_39.png" /></figure>
本次学术研讨特别邀请了亚美尼亚“中国—欧亚战略研究中心”主任、香港大学亚洲全球研究院研究员 Mher Sahakyan (麦哈尔·萨哈基扬, 中文名: 明华) 博士进行主旨演讲。旨在介绍在多极化的世界环境下, 中国的“一带一路”战略以及南高加索地区现状。

明华研究员详细介绍了在“一带一路”倡议下, 阿塞拜疆、亚美尼亚和格鲁吉亚的现状以及与中国的合作与交流情况, 并分析了乌克兰危机对于南高加索地区的影响。他指出在西方对俄罗斯严厉制裁的背景下, 中国—中亚—西亚经济走廊在中国、欧洲市场间展开经济合作将发挥更大的作用。同时他还提到, 中国通过“一带一路”与南高加索建立了非常广泛而深刻的联系与合作, 并表示亚美尼亚和中国之间已经互免签证, 将有力地推动人员的流动以促进更多的学术和教育的交流与合作。

本次活动由中国人民大学国家发展与战略研究院副院长、欧亚研究院执行院长、国际关系学院教授许勤华主持。中国人民大学国际关系学院世界社会主义研究所所长、国际关系学院副教授、国发院“一带一路”研究中心研究员郑云天、中共江苏省委党校副教授孙超、复旦大学国际问题研究院副研究员马斌参与了研讨。国际关系学院世界社会主义研究所讲师黄斐列席。

针对明华研究员的精彩报告, 与会嘉宾们进行了精彩点评。与会专家表示, 南高加索地区位于欧亚大陆十字路口, 隔黑海, 与欧洲相望, 跨里海, 经中亚与中国相通, 是里海和中亚地区油气资源重要战略国际通道, 是贯通东西方的交通要道和连接欧亚的纽带。明华研究员的报告为未来中国同南高加索国家地区的进一步合作提供了建设性的意见。

讲座是由上海财经大学校长、党委副书记, 原中国人民大学副校长刘元春教授主持的国家社科基金重大专项课题《“一带一路”沿线国别研究与数据库建设》(17VDL001)支持的系列小型学术活动之一。本次学术活动特别鸣谢中国人民大学国际交流处的指导。
人民大学,2022。“中国与亚美尼亚:三十年外交关系回顾与展望”国际学术研讨会成功举办。

<http://sis.ruc.edu.cn/xyxw/fd9da5a6028d41068134605c7cae7d83.htm?fbclid=IwAR3Ull3CArFndkV5hApnkqF7iB7s4HHJnP9ryJIGgZMpGpF-ZBuEPwNQ2LY>.

2022年4月8日,为庆祝中国与亚美尼亚建立外交关系三十周年,由中国人民大学国际关系学院世界社会主义研究所和亚美尼亚“中国—欧亚战略研究中心”联合主办的首届中国-亚美尼亚论坛,在亚美尼亚首都埃里温和线上同步举行。中国人民大学国际关系学院世界社会主义研究所所长郑云天副教授应邀在线出席并致辞。论坛创办人、“中国—欧亚战略研究中心”主任明华·萨哈基扬(Mher Sahakyan)在欢迎致辞中宣布中国-亚美尼亚论坛正式成立,他表示该论坛将成为亚中两国学者展示交流前沿研究成果和发展双边关系的最佳平台。会议由中华人民共和国驻亚美尼亚大使馆支持。

中华人民共和国驻亚美尼亚特命全权大使范勇在开幕致辞中表达了对中亚论坛举办的欢迎和两家合办机构的感谢。他指出,中亚是彼此信赖的好朋友、好伙伴。建交30年来,两国关系保持健康稳定发展的良好势头,双方政治互信达到新高度,务实合作实现新发展,人文交流展现新气象,两国人民携手抗疫心更近情更深。新形势下,双方要再接再厉,始终秉持相互尊重、平等互利、合作共赢理念,深化传统友好,拓展务实合作,推进民心相通,努力实现中亚友好合作关系新的更大发展。希望两国学者加强交流,为两国关系未来发展提供更多支持。

亚美尼亚前总理阿尔缅·达比尼扬(Armen Darbinyan)提出,历史上,亚美尼亚曾在东西方贸易关系中发挥了至关重要的作用,今后希望通过基础设施建设,亚美尼亚能够重新扮演欧亚大陆东西各国之间的协调者角色。同时作为亚美尼亚斯拉夫大学的校长,他指出,该校非常重视中国研究的发展,很多学生对学习中文都抱有极大热情。

上海合作组织中国睦邻友好合作委员会秘书长郑薇指出,三十年来中亚两国的共同成长培养了致力于两国友谊发展的一代人,他们在社会发展中发挥了重要作用。无论国际风云如何变幻,两国人民始终相互理解、尊重和支持。
亚美尼亚教育、科学、文化和体育部副部长阿图尔·马尔季罗
相(Artur Martirosyan)介绍了亚美尼亚同中国合作的众多项目,
包括交换生、合作办学以及科学技术等领域的成果。他强调,从中
国留学归来的亚美尼亚学生正在为本国经济社会发展做出越来越重
要的贡献。

亚美尼亚国家科学院东方研究所主任罗伯特·卡扎良(Robert Ghazaryan)强调了“中国——欧亚战略研究中心”与东方研究所在学术外交领域合作的重要性。他认为,这些努力将有助于拓展亚美尼亚和中国学者之间更加密切的合作关系。

中国人民大学国际关系学院世界社会主义研究所所长郑云天副
教授指出,席卷全球的新冠肺炎疫情虽然影响了两国间人民的互访,
但两国多年以来的人文与民间交流并未停止。到目前为止,中国人
民大学世界社会主义研究所、国家发展与战略研究院“一带一路”中
心等已经与亚美尼亚多家高校智库等机构成功举办了多场在线学术
交流活动。仅2021年,双方就共同庆祝中国共产党成立一百周年,
在伦敦和纽约联合出版《变革世界下中国与欧亚地区合作与矛盾的
再思考》(“China and Eurasia: Rethinking Cooperation and
Contradictions in the Era of Changing World Order”)一书,并成功
举行了第三届中国-欧亚地区国际论坛。通过这些活动,中亚两国人
民的友谊日益深厚,合作前景将越来越广阔。

开幕式后,会议举行了两场分论坛。

第一场分论坛主题为“世界变革秩序中的亚美尼亚与中国关系”,
由香港大学亚洲全球研究院研究员塞巴斯蒂安·康丁(Sebastian
Contin Trillo-Figueroa)主持。复旦大学国际关系与公共事务学院马
斌副教授发表了题为“中国-亚美尼亚关系在新的欧亚地区秩序中的
作用”的演讲。明华·萨哈基扬以“多元欧亚秩序中的亚美尼亚-中国关
系:想法和建议”为题发表演讲。郑云天作了题为“高校在加强中国
与亚美尼亚人文社会交流中的作用”的主旨报告,向参会嘉宾重点介
绍了中国人民大学的基本情况,并向大家推荐了中国人民大学国际
关系学院以及世界社会主义研究所。亚美尼亚斯拉夫大学世界政治
和国际关系系主任鲁本·伊拉米杨(Ruben Elamiryan)介绍了在不断
变化的环境下中亚两国关系面临的机遇和挑战。

第二场分论坛主题为““一带一路”倡议框架下中国和亚美尼亚的合作”,由郑云天主持。同济大学政治与国际关系学院宋黎磊教授强
调了中国和亚美尼亚在“一带一路”倡议下深化合作的重要性。“中国
——欧亚战略研究中心”副主任阿娜希特·帕尔兹扬（Anahit Parzyan）
探讨了亚美尼亚和中国在数字丝绸之路框架下的崭新合作机遇。中
国人民大学国际关系学院俄罗斯东欧中亚研究所副所长刘旭展望了
中国与亚美尼亚能源领域的合作前景。亚美尼亚经济部顾问纳莱·哈
罗扬（Nare Haroyan）强调了中亚两国之间的贸易潜能。江苏行政
学院孙超副教授就“中亚两国关系与地区安全：‘一带一路’倡议下的
合作”进行主题发言。《亚美尼亚共和国和中华人民共和国公共行政
的特点》一书作者安娜·扎琳扬（Anna Zalinyan）介绍了她对亚美尼
亚和中国在不断变化的世界中的可持续经济合作的看法。

整场论坛在轻松、热烈和友好的气氛中举行。中国人民大学国
际关系学院世界社会主义研究所教师黄斐和马嘉鸿，以及部分研究
生都在线参与了此次会议。此外，来自哈萨克斯坦、塞尔维亚、保
加利亚、斯洛伐克、法国、伊拉克、俄罗斯等国的外事人员、学者
和多家媒体现场出席了此次论坛。

中国日报网, 2022。亚美尼亚中国-欧亚战略研究中心主任: 北京冬奥会为各国团结合作提供良好契机和平台。
<https://world.chinadaily.com.cn/a/202201/19/WS61e7b50aa3107be497a02ef6.html?fbclid=IwAR0qDbM5gzf2ex5p_IZ2KZM5vqmlfA0eJ4hOrMJQIbiCxehv702R6DOWw5w>.

中国日报网 1 月 19 日电 1 月 18 日下午, 以“一起向未来”为主题的中国同上合组织及欧亚国家青年精英交流对话会在北京举行。

亚美尼亚中国-欧亚战略研究中心主任萨阿江指出, 中国举办冬奥会, 可以为不同国家和民族的团结提供良好的契机和平台, 这是世界各国领导人齐聚北京的好机会, 能够在友好的氛围中寻找解决问题的方案, 并开始和平与安全的对话。

萨阿江表示,某些大国试图分裂世界,为人与人之间的交流制造障碍,在欧亚大陆的不同地区,战争和侵略仍在继续,新冠肺炎是人类面临的另一个大问题,但即使在这种非常艰难的情况下,几个国家仍试图去指责其他国家,将新冠肺炎武器化,并利用疫情来制造新的隔离墙。
在这种严峻的形势下，中国举办冬奥会，可以为不同国家和民族的团结提供良好的契机和平台，这是世界各国领导人齐聚北京的好机会，能够在友好的氛围中寻找解决问题的方案，并开始和平与安全的对话。

萨阿江指出，冬奥会的精神不仅是为了一项运动，而且是为世界各国各国在不同领域创造合作提供机会。希望我们所有人都能够分享、交流，并且在未来继续我们的合作，共建一个更美好的世界。

萨阿江感谢中国肩负这一使命，承担这一艰巨的任务。他表示，这将是一项非常重要的活动，将能够促进人们重新思考人类的未来。虽然地理上我们相互分开，但是一个相互联系的世界，相互联系的全球，能够有更美好的未来。“因此，人类需要选择的是合作，而不是竞争，这样我们能建设更美好、更和平的未来，并且能够在实践中来践行北京2022冬奥会的美好主题，也就是‘一起向未来’。”

## 中华人民共和国外交部, 2021。驻亚美尼亚使馆举办庆祝建党100周年国际学术研讨会。

<https://www.mfa.gov.cn/web/gjhdq_676201/gj_676203/yz_676205/1206_677028/1206x2_677048/202107/t20210702_9181746.shtml>。

2021年7月2日，驻亚美尼亚使馆在亚科学院与“中国—欧亚战略研究中心”、科学院东方研究所联合举办庆祝建党100周年国际学术研讨会。亚总统阿尔缅·萨尔基相向会议致贺词，驻亚美尼亚大使范勇、亚科学院院长萨基扬院士、上海合作组织睦邻友好合作委员会秘书长郑薇分别致辞，亚“中国—欧亚战略研究中心”主任萨阿江、科学院东方研究所所长卡扎良联合主持会议。来自中国、俄罗斯、阿联酋、塞尔维亚、格鲁吉亚等国的专家学者围绕“中国共产党与世界”“中国崛起中的健康产业、数字丝绸之路和工业政策的作用”“世界变局下的中国角色”“中国、南高加索与土耳其”四个主题进行学术研讨。

亚总统阿·萨尔基相祝贺研讨会成功举办并表示，在世界战略环境复杂多变的背景下，中国在维护世界和平与促进发展方面的作用日益凸显。亚方高度重视与中国的各领域合作，希望建立在相互尊重和信任基础上的亚中关系不断取得更大进展。
范大使致辞表示,中国共产党成立百年来,始终牢记初心使命,
为中国人民谋幸福,为中华民族谋复兴。人民立场是中国共产党的
根本政治立场,坚持中国共产党领导是中国特色社会主义制度的最
大特点和最大优势,是“中国之治”的奥秘所在。中国共产党带领中
国人民实现和平崛起,为人类进步事业而奋斗。中国共产党愿继续
同亚各友好政党加强交流合作,推动双边友好合作关系进一步发展,
增进两国人民福祉,携手共建更加美好的世界。

亚科学院院长萨基扬表示,他曾多次赴华,亲眼目睹了中
国经济社会取得跨越式的发展。作为中国政府友谊勋章的获得者和
新任亚科学院院长,将继续支持亚中学术界加强交流合作,谋求共
同发展进步。

郑薇秘书长表示,研究好中国共产党百年历程有着深厚的历史
逻辑、理论逻辑、实践逻辑。上合组织睦委会愿继续发挥民间外交
优势,为拓宽各国人民心灵沟通渠道,为构建更加紧密的上合组织
命运共同体而努力。

此外,使馆在会场外举办了“中国共产党的100年”图片展,并
向与会来宾散发了7月1日习近平总书记在庆祝中国共产党成立一
百周年大会上的讲话。亚国家通讯社、新闻社等媒体对研讨会进行
了报道。

<figure><img src="image_40.png" /></figure>
新华,2020。专访:“香港国安法颁布实施纯属中国内政,外国无权干涉”——访亚美尼亚中国-欧亚战略研究中心主任萨哈基扬。
<https://xhpfmapi.zhongguowangshi.com/vh512/share/9246197?chann el=weixin&from=singlemessage&fbclid=IwAR1Rne5_hoU6UhlkvYPE8 iNF1et9PXA8zbYDdeB-iKd1AngS-gT9KiJovHY>。

亚美尼亚中国-欧亚战略研究中心主任姆格尔·萨哈基扬日前接受新华社记者书面采访时表示,《中华人民共和国香港特别行政区维护国家安全法》的颁布和实施纯属中国内政,其他国家无权干涉。

萨哈基扬表示,香港特别行政区是中华人民共和国不可分离的一部分,中国有权依法在其领土内制订和颁布各种法律,以维护国家安全。外部势力对香港事务进行干涉是不可接受的。

他认为,香港国安法的颁布和实施将有助于防范、制止和惩治分裂国家、颠覆国家政权、组织实施恐怖活动、勾结外国或境外势力危害国家安全等犯罪行为,维护国家安全。

他表示,香港国安法的颁布和实施将使香港乃至中国的国家安全得到更好保障。

针对一些西方政客抹黑中国的言论,萨哈基扬说,香港国安法不影响香港高度自治,保障“一国两制”顺利实施,体现对“一国两制”“港人治港”、高度自治方针的贯彻,以及对香港市民依法享有自由及权利的保护。西方政客的无端指责充满了歪曲和谬误。

谈到一些美国政客通过诋毁及制裁手段干涉香港事务,萨哈基扬指出,他们这么做只不过是为了转移本国民众对抗议执法部门种族歧视、暴力执法以及对政府防控新冠疫情不力的关注。

编辑:卓越

明华(Mher Sahakyan),2020。“中国-欧亚”政治与战略研究委员会创始人兼主任 英国中国研究协会成员。亚美尼亚学者称土耳其试图通过支持阿塞拜疆达成自身目的 上外欧亚战略研究简报第51期。

亚美尼亚学者称土耳其试图通过支持阿塞拜疆达成自身目的
明华(Mher Sahakyan)“中国-欧亚”政治与战略研究委员会创始人
兼主任 英国中国研究协会成员 土耳其支持阿塞拜疆的军事行动体现
了其国家利益诉求和埃尔多安的政治野心,其主要目标有以下五点:
第一,企图利用阿削弱宿敌亚美尼亚,但在这一过程中却没有考虑到阿付出的高昂代价。第二,试图毁坏亚的民主。由于土阿政权都是独裁专制,土担心2018年发生的亚民主革命会波及本国,欧盟在该地区的地位得到加强后会对土阿政治制度形成挑战。第三,如果亚美尼亚——俄罗斯的最后一位盟友被击败,则俄在南高加索的影响力会大幅削减,地位也会下降。通过摧毁亚,土将试图向中亚开放,在南高加索培养激进圣战分子,下一步就是向北高加索输出激进的宗教意识形态,从而对俄形成严重困扰。第四,土在阿境内外国圣战分子的帮助下能够对竞争对手伊6朗施加压力,并在伊北部省份组织反伊行动。第五,如果进行顺利,土将试图控制中国丝绸之路经济带的重要路线——中国-中亚-西亚经济走廊,提高其在中亚的影响力,从而搅乱新疆局势,破坏上合组织安全架构,在中俄建立基地。亚不能对土阿及圣战分子妄图消灭阿尔察赫的行为袖手旁观,阿尔察赫也应承担起改善地区安全和捍卫民主价值观的责任。出于这两点原因,即使伤亡惨重亚也选择支持阿尔察赫。除阿尔察赫、亚、阿、土外,圣战分子等多方利益都卷入到这场冲突之中,国际社会必须以更加严格的方式应对事态发展制止战争。阿尔察赫、阿塞拜疆和亚美尼亚三方必须在欧盟和俄美的调解下重新遵循1994年比什凯克停火协议原则。在此基础上,明斯克小组必须敦促土停止介入,欧盟需对试图将中东恐怖分子引入南高加索的团体实施制裁,俄必须采取果断行动,中国也需要采取行动和平解决这一冲突。(刘依编译)

中华人民共和国外交部,2019。驻亚美尼亚大使田二龙出席“当代中国与欧亚地区”国际学术研讨会开幕式。

<https://www.fmprc.gov.cn/web/gjhdq_676201/gj_676203/yz_676205/1206_677028/1206x2_677048/201911/t20191104_9306306.shtml>。

2019年11月1日,驻亚美尼亚大使田二龙出席由埃里温国立大学、“中国——欧亚战略研究中心”为庆祝中华人民共和国成立70周年联合举办“当代中国与欧亚地区”国际学术研讨会开幕式并致辞。亚副议长纳扎良、埃里温国立大学副校长伊斯拉耶良、“中国——欧亚战略研究中心”主任萨阿江以及中外学者出席。
田大使致辞表示,中华人民共和国成立70年来,取得了举世瞩目的伟大成就。中国的今天是中国人民干出来的。“中国奇迹”归功于中国共产党不忘初心,领导全体中国人民艰苦奋斗,不断探索和坚持中国特色社会主义道路,归功于改革开放这一实现国家发展振兴的“关键一招”。

田大使表示,中国通过自身的发展,为世界带来了和平与安全、开放与合作、发展与机遇。70年来,中国始终坚持和平发展理念,并将“坚持和平发展道路”载入宪法;改革开放40多年来,中国在全球范围内建立了230多个贸易伙伴关系,与24个国家或地区签署了16个自由贸易协定,对全球经济增长贡献巨大,成为国际经济发展的中流砥柱。

田大使强调,欧亚经济联盟是重要区域一体化组织,“一带一路”同欧亚经济联盟对接合作取得积极成果。中方愿继续以共建“一带一路”为契机,扩大和深化同欧亚地区各国广泛合作。相信亚美尼亚作为欧亚经济联盟成员,将为推动欧亚经济联盟对华合作以及中亚双边合作发挥积极作用。

纳扎良副议长、伊斯拉耶良副校长、萨阿江主任等先后致辞,祝贺中华人民共和国成立70周年,相信各国学者通过学术交流,碰撞思想火花,将为加强欧亚一体化合作提供更多智力支持。

“当代中国与欧亚地区”国际学术研讨会为期两天,共有来自中国、亚美尼亚、俄罗斯、奥地利、土耳其、黎巴嫩等16个国家的专家学者与会。研讨会期间,与会学者围绕“中国、欧亚地区、新国际秩序”、“中国和全球领导地位”、“一带一路与世界”等广泛议题进行了研讨。
<figure><img src="image_41.png" /></figure>

CHINA AND EURASIAN
POWERS IN A MULTIPOLAR
WORLD ORDER 2.0

SECURITY, DIPLOMACY, ECONOMY AND
CYBERSPACE

Mher Sahakyan

<figure><img src="image_42.png" /></figure>
<figure><img src="image_43.png" /></figure>

CHINA AND EURASIA

RETHINKING COOPERATION AND CONTRADICTIONS
IN THE ERA OF CHANGING WORLD ORDER

Edited by
Mher D Sahakyan and Heinz Gärtner

<figure><img src="image_44.png" /></figure>

ROUTLEDGE

Կարելի է ձեր քերել Amazon, https://www.amazon.com/China-Eurasia-Cooperation-Contradictions-International/dp/0367623935

Routledge և այլ սուդց գրախանութներից:

https://www.routledge.com/China-and-Eurasia-Rethinking-Cooperation-and-Contradictions-in-the-Era/Sahakyan-Gartner/p/book/9780367623937#
ANWAR GARGASH
DIPLOMATIC
ACADEMY

**اكاديمية
الدراسات الجيوstratégية**

<figure><img src="image_45.png" /></figure>

AGDA
WORKING
PAPER

May 2021

# The New Great Power Competition in Central Asia: Opportunities and Challenges for the Gulf

Dr Mher Sahakyan
Director, China-Eurasia Council for Political
and Strategic Research, Armenia

<figure><img src="image_46.png" /></figure>

Disclaimer: The views expressed in this publication are solely those of the author and do not necessarily reflect the views of the Anwar Gargash Diplomatic Academy or its autonomous federal entity, or the URE Government.
Copyright: Anwar Gargash Diplomatic Academy 2021. Image source: Shutterstock Photo, ID: 1401925669

Հասանելի է ԱՄԷ-ի դիվանագիտական ակադեմիայի կայքում.
https://eda.ac.ae/docs/default-source/Publications/agda-working-paper-apr-2021-dr-mher-sahakyan.pdf?sfvrsn=12.pdf?sfvrsn=10
<figure><img src="image_47.png" /></figure>

Հասանելի է «Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհրդի կայրում.
https://chinastanorg.files.wordpress.com/2022/08/ebookarm.pdf
Գիտական հրատարակություն

Սհեր Սահակյան

«Ժամանակակից Չինաստանի արտարին քաղաքականության
հիմնահարցեր» դասընթացի ուսումնամեթոդական ձեռնարկ

Научное издание

Мгер Саакян

«Вопросы внешней политики современного Китая»

Учебно-методическое пособие

Scholarly publication

Mher Sahakyan

“Contemporary China’s Foreign Policy Issues”

Educational-methodical manual

学术发表

明华 萨哈基扬

《当代中国的外交政策问题》

教育方法手册

Սրբագրիչ՝ Օֆելի Դալարյան

Twitter: @mhereast

Կայր: https://www.asiaglobalonline.hku.hk/author/mher-d-sahakyan

Կայր: https://www.routledge.com/authors/i21472-mher-sahakyan

Orcid.org: 0000-0002-3347-1779

ԷԼ.-փոստ: sahakyanmher@outlook.com

Գիրքը հրատարակվել է հեղինակի միջոններով։

«Չինաստան-Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական
հետազոտությունների խորհուրդ

Facebook: https://www.facebook.com/ChinaEurasiacouncil

Կայր: https://chinastan.org/

ԷԼ.-փոստ: info@chinastan.org

Twitter: @ChinaEurasiaCo

Հրատ. պատվեր N 1179

Զավալը՝ 12.25 տպ.մամուլ։ Չափսը՝ 60x84¹/₁₆։

Տպարանակը՝ 100։

Տպագրվել է ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։

Հասցե՝ ՀՀ, Երևան 19, Բաղրամյան պող. 24/4։