# Badania składu chemicznego sromotnika bezwstydnego

## I. Wolne aminokwasy

# Recherches sur la composition chimique du Phallus impudicus

## I. Les acides aminés libres

JÓZEF SZYMCZAK

## WSTĘP

Sromotnik bezwstydny (*Phallus impudicus* Fr.) jest gatunkiem grzyba mało pospolitym, ale dobrze znanym mikologom i zbieraczom ze względu na swój charakterystyczny wygląd, a przede wszystkim odrażający zapach w stadium dojrzałości. Młode owocniki w formie jaja w niektórych krajach są uznawane jako jadalne.

Badania biochemiczne tego gatunku grzyba były podejmowane w kilku ośrodkach naukowych. Quillet (1942) badał śluz i składniki cukrowe galarety grzyba. Opisał on metodę izolacji śluzu i szereg jego własności. Śluz ten jest polimerem kwasu glikuronowego. Mustier i Coulet (1965) badali hemoaglutyniny zawarte w tym gatunku grzyba. Kaláb i Matlocha (1966)* rozdzielali składniki białkowe tego grzyba metodą elektroforezy na żelu akrylamidowym.

Szczegółowe badania biochemiczne, z których część dotycząca wolnych aminokwasów obecnych w galarecie młodego owocnika sromotnika jest przedmiotem tego doniesienia, mogą pomóc w wyjaśnieniu roli biochemicznej galarety w procesie rozwoju grzyba.

## CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA

— a — (wymieniono aminokwasów używano galarety z młodych owocników grzyba zebranych w latach 1965—1967 w lasach Owernii we Francji, zamrożonych i przechowywanych w temp. —20°. Galareta z grzybów dłużej przechowywanych była bardziej brązowa niż ze zbioru ostatniego.

<footnote>* Informacja ustna.</footnote>
Wyodrębnienie aminokwasów. Po lekkim rozmrożeniu owocników zdejmowano z nich błony zewnętrzne, a następnie obcinano zamrożoną jeszcze galaretę, zwracając uwagę na dokładne oddzielenie od błony wewnętrznej. Galaretowatą masę zalewano natychmiast 4 częściами 95° etanolu w celu strącenia śluzu i białek oraz przerwania reakcji enzymatycznych. Włóknistą masę odsączono, a przesącz odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem w temp. 40°. Pozostałość rozpuszczono w 10% roztworze izopropanolu i używano do badań chromatograficznych aminokwasów.

<figure><img src="image_1.png" /><figcaption>Ryc. 1. Rozdział dwukierunkowy aminokwasów
Séparation bidimensionnelle des acides aminés</figcaption></figure>
Chromatografia cienkowarstwowa aminokwasów. Do chromatografii dwukierunkowej, wstępującej zastosowano standardowe płytki szklane o wymiarach: 20 × 20 cm pokryte 0,3 mm warstwą żelu krzemionkowego (Kieselgel G — Merck). Chromatogramy rozwijano następującymi układami rozpuszczalników:

I. kierunek: n-butanol—kwas octowy lod.—woda (4:1:1) przez 2 godziny.

II. kierunek: fenol—woda (75:25 cz. wag.) przez 3 godziny.

Przesunięcie czoła rozpuszczalników w obu kierunkach wynosiło 14 cm od startu. Plamy aminokwasów uwidoczniano przez spryskiwanie 0,2% acetonowym roztworem ninhydryny i ogrzewanie w temp. 100° przez 10 min. Chromatogram przedstawiono na ryc. 1.

## WYNIKI

Na podstawie chromatografii na żelu krzemionkowym i na bibule stwierdzono obecność 14 aminokwasów: kw. glutaminowy, kw. asparaginowy, cystyna, treonina, lizyna, arginina, histydyna, seryna, glicyna, alanina, prolina, walina, leucyna i izoleucyna oraz 3 substancje nie zidentyfikowane.

Laboratoire de Botanique et Microbiologie

Faculté de Médecine et de Pharmacie, Clermont-Ferrand.

Directeur: Prof. dr Maurice Coulet

Katedra Nauki o Środkach Spożywczych

Akad. Med. we Wrocławiu

Kierownik: Prof. dr Maria Jasińska

## RÉSUMÉ

Au cours des recherches chimiques du *Phallus impudicus* on a preparé un me-lange des acides aminés libres présents dans la couche mucilagineuse du champignon en état d'oeuf.

Par chromatographie bidimensionnelle en couche mince de gel de silice on a mis en évidence les acides aminés suivants: ac. asparique, ac. glutamique, arginine, histidine, lysine, cystine, sérine, thréonine, glycine, alanine, proline, valine, leucine, isoleucine et 3 substances nonidentifiées.

## LITERATURA

* Mustier J., Coulet M., 1965, Comptes rendus des séances de la Société de Biologie, 159, 1566.

* Quillet M., 1942, Recherches Biochimiques et Phisiologiques sur les Mucilagues des Champignous Supérieurs, Praca doktorska wykonana na Wydz. Nauk Przyr. Uniw. w Paryżu.