M. LITYŃSKI

BADANIA NAD GARBNIKAMI U JABŁONI.
(Recherches sur les tanins chez le pommier).

(Wpłynęło 7.XII.1936).

I. WSTĘP.

Berthold (1) a szczególnie Dekker (6) cytują rozlicz-
ne prace dotyczące rozpowszechnienia garbników w świecie
roślinnym. Z badań tych wynikałoby, że najzasobniejszą w garb-
niki u interesujących nas tu Rosaceae jest kora pędów. We-
dług Bernardin'a (cyt. 6) kora Prunus avium L. zawiera
około 10%, Prunus spinosa L. około 3% substancji garbniko-
wych. Hegi (10) podaje zawartość tych ciał w owocach Pirus
malus na 0,3%. U Wattiez-Sternon (29) spotykamy się
ze zdaniem, że wśród okrytozałażkowych najbardziej zasobny-
mi w garbniki są także Rosaceae.

Czapek (5) cytuje prace różnych badaczy nad rozmie-
szczeniem ciał garbnikowych w tkankach i organach różnych
roślin. Niestety dla drzew owocowych nie znajdujemy tam
poważniejszych przyczynków. Wynika z materiałów zebranych
tamże jedynie to, że kwestia lokalizacji garbników w ciele
rośliny nie jest dostatecznie wyjaśniona. Periblem zawiera
wogółę dość znaczne ilości tych ciał, a Czapek (5) przyj-
muje, że najwyższy 0/0 garbników spotyka się w parenchymie
promieni rdzeniowych i floemu. Tenże autor zauważy również,
że wewnętrzne części periblemu są często bogatsze w garb-
niki od peridermy. Zawartość ciał garbnikowych w tkance na-
czyniowej była naogół mało badaną. Również skład korzeni
odnośnie garbników mało jest znanym, choć wiemy, że korzenie zawierają ich nieraz b. duże ilości. Podobnie ma się rzecz z owocami.

Rola ciał garbnikowych w życiu roślin tym więcej znajduje się jeszcze w fazie badań. Starsze publikacje traktują to zagadnienie naogół fragmentarycznie, nowsze zaś naświetlają je jedynie gruntowniej, wprowadzając przeważnie w złożone zagadnienie przemiany materii. W szczególności prace Haas-Hill'a (8) i Lewickiego (16) pozwalają sądzić, że zawartość ciał garbnikowych może być w pewnych warunkach wskaźnikiem zdolności rośliny do zwiększonej absorbcji tlenu i większej energii oddechu, a co zatem idzie do intensywniejszej przemiany materii, umożliwiającej łatwiejsze przystosowywanie się roślin do warunków środowiska (cyt. 16). Pozytywne rozwiązanie tego pytania odnośnie do interesujących nas drzew owocowych, a w szczególności odmian jabłoni, mgłoby posiadać także i znaczenie prektyczne na tle obecnych poszukiwań w kierunku określenia cech dobrych hyper i epi-biontów dla potrzeb sadownictwa.

## II. CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA.

Materiał do badań przygotowano w ciągu r. 1935 w szdzie matecznym Państwowej Średniej Szkoły Rolniczej w Czer-nichowie. Temat podzielono na 2 grupy: a) zagadnienie ilości i jakości substancji garbnikowych w kilku badanych odmianach jabłoni i b) zagadnienie znaczenia tych substancji w życiu drzewa. Zagadnienie pierwsze zostało poprzedzone prób-nymi obserwacjami laboratoryjnymi, o których niżej będzie mowa.

a) Zagadnienie ilości i jakości substancji garbnikowych u kilku odmian jabłoni.

Do tych badań użyto wyłącznie przyrostów jednorocznych pochodzących z drzew starszych dwudziestokilkoletnich, rosnących w możliwie zbliżonym zespole i środowisku. Z odmian wybrano: Kronselską, Grochówkę, Blenheimską, Harberta, wreszcie jabłoń dziką oraz stosowaną w szkółkach szkolnych jako przewodnią dla jabłoni Fréquin de Chattres. Największe trudności spotykano przy oddzieleniu kory (periblem).
od drewna (plerom), przeprowadzono to jednak z możliwą do-
kładnością przy pomocy brzytywy. Tak otrzymany materiał
ulegał mechanicznemu rozdrobnieniu przy pomocy nożyczek
a następnie ułożony w szalkach Petriego wysychał na powie-
trzu przez okres $\pm 8$ tygodni, po czym przychodził do analizy.

Do wstępnych analiz używano wyciągów na zimno, tra-
ktując badany materiał kwasami (HCl, H₂SO₄ i HNO₃) oraz
zasadami (NaOH, KOH i NH₄OH). 2 g wysuszonej na powie-
trzu substancji zalewano na 24, 48 i 72 godziny wspomnia-
nymi odczynnikami i porównywano zabarwienie przesączów.
W zakresie różnych odmian jabłoni różnice były niewyraźne —
dostatecznie zaś uwypuklały się dla różnych gatunków Rosa-
ceae. Wpływ oksydaz uwidaczniał się przy takim traktowaniu
próbek niezwykle wyraźnie we wszystkich wypadkach i dla
wszystkich gatunków porównywanych Rosaceae i bez względu
na rodzaj środka wyciągającego: po kilku dniach następowała
charakterystyczna zmiana zabarwienia, przy czym szybkość
i różnorodność tych zmian były różne dla różnych próbek.
Reakcje z FeCl₃, FeSO₄ i AgNO₃ były tu wszędzie, coprawda,
typowe dla wszystkich wyciągów, gdyż garbniki jako wielo-
wartościowe fenole ulegały strącaniu — natomiast niewyraźne
pod względem różnic dla różnych odmian tego samego ga-
tunku.

Podobnie typowa dla strącania garbników reakcja z że-
latyną nie nasuwała żadnych określonych przypuszczeń. Żela-
tynę 1% (z dod. NaCl w stos. 10%) dodawano b. ostrożnie
za pomocą kroplomierza. Kwasowość wyciągów dla różnych
odmian jabłoni wahała się zawsze około $\pm 5$.

Ilościowe oznaczenie zawartości garbników wykonano
według metody Edera<fnref n="1" />), o której wspominają Bömer (3)
i Tillmans (28).

Około 4 gramowe próbki substancji gotowano 1/2 godziny ze 100 cm³ wody, powtarzając ługowanie tak długo, aż wyciąg przestawał dawać barwną reakcję z chlorkiem żelazowym. Począzone wyciągi po zagęszczeniu i ogrzaniu do wrzenia zadawano 4% roztworem octanu miedzi. Zebrany na sączku osad przemywano gorącą wodą, suszono i prażono. Zawartość garb-

<footnote n="1">1) Analizy te przeprowadzono dzięki uprzejmości prof. dr Wł. Vor-
brodta w Zakładzie Chemii Rolnej U. J. w Krakowie.</footnote>
nika obliczano z ilościornalezionej wagi CuO (1 g CuO = 1,3061 g garbnika).

Dla zorientowania się w kwasowości wyciągów zbadano równolegle kwasowość przy pomocy „Universal Indicator”. Wy-nosiła ona wszędzie około +5,5.

<caption>TABLICA I.</caption>

Zawartość garbników w korze pierwotnej.
(Quantité de tanins en 0/0 0/0 du périblème).

<table><thead><tr><th rowspan="2">Odmiana:<br>(Variété):</th><th colspan="2">Ilość garbników w 0/0 0/0<br>(Quantité de tanins en p. 100):</th></tr><tr><th>Subst. wysusz.<br>na powietrzu:<br>(de la subst.<br>sècche à l'air):</th><th>Suchej masy:<br>(de la masse<br>sèche):</th></tr></thead><tbody><tr><td>Grochówka<br>(Gr. rhein. Bohnapfel)</td><td>3,26</td><td>3,56</td></tr><tr><td>Reneta Harberta<br>(Harbert's Reinette)</td><td>3,26</td><td>3,59</td></tr><tr><td>Kronselska<br>(Transp. de Cronsels)</td><td>3,57</td><td>3,93</td></tr><tr><td>Jabłoń dzika<br>(Le pommier sauvage)</td><td>3,36</td><td>3,68</td></tr><tr><td>Reneta Blenheimsk<br>(Blenheim Orange)</td><td>3,27</td><td>3,57</td></tr><tr><td>Cedrowe<br>(Fréquin de Chartres)</td><td>3,19</td><td>3,51</td></tr></tbody></table>

Wynik analiz podaje Tabl. I. Jak z niej wynika, ilość substacji garbnikowych w korze pierwotnej (periblem) bada-nych pędów jednorocznych różnych odmian jabłoni wahała w granicach 3,51 do 3,93%. Nie mamy prawa przypuszczać, aby te krańcowe oznaczenia kryły w sobie istotne różnice i raczej sądzić można, że ilość garbnika u różnych odmian jabłoni jest bardzo do siebie zbliżona — a przy tym ogólnie nizka. Cyfry te przypominają dane Bernardin'a (cyt. 6) dla Prunus spinosa L., której kora zawiera około 30/0 garbnika.

Określenie jakościowe rodzaju związków garbnikowych przeprowadzono przy pomocy kilku ogólnie znanych metod
również wyłącznie dla kory (periblem). Jak już wspomniano, chodziło o rozróżnienie obu grup: pyrogallolowej i pyrokatechinowej. Z materiału zebranego u Wattiez-Sternon (29), Struszyńskiego (26), Bömera (3), Grassera (7), i innych wynikały wskazówki do podziału garbników na 2 grupy: a) garbniki pyrogallolowe wywodzące się od kw. gallusowego $C_6H_2/OH/3COOH$ — oraz b) garbniki pyrokatechinowe pochodzące od kw. protokatechowego $C_6H_3/OH/2COOH$ co odpowiada klasyfikacji Meunier-Jamet (cyt. 29) wzgl. Freudenberga (cyt. 14).

Jednak Haas-Hill (8) traktując możliwie szczególnie kwestię właściwości poszczególnych grup garbników podkreślają wyraźnie, że wiadomości nasze co do tych substancji są jeszcze zbyt małe, aby dać ich pełną chemiczną klasyfikację, są bowiem pomiędzy niemi takie, które posiadają cechy wspólne obu grupom tych ciał t. j. gallusowej i katechinowej. Pominieważ chodziło nam nietylko o określenie ilości ogólnej substancji garbnikowych w badanym materiale lecz o jakościowe wyróżnienie obu grup, z powodu różnicy w zawartości wolnych hydroksylów, zdecydowano się jednak i mimo zastrzeżeń Haas-Hill'a na zastosowanie metod dozwalających według obecnego stanu wiedzy na specyfikację, opierając się na wskaźzkach u Bömera (3), Tillmansa (28), Kleina (13), Borsuka (2), Grassera (7) a także i Lewickiego (16), który pracował z podobnym mało zasobnym w garbniki materiałem roślinnym.

Wybrana metoda polegała na tym, że 50 cm³ wyciągu gotowano ze zwrotną chłodnicą w ciągu 30 minut z 5 cm³ stęż. HCl i 10 cm³ 40% formaliny. Następowało całkowite strącanie garbników pyrokatechinowych, podczas gdy w drugim wypadku występowałby conajwyżej nieznaczny osad lub zmętnienie. Jako przeciw próbę zastosowano metodę dodatku do 10 cm³ przesączu 1 cm³ 1% ałunu żelazowego — a następnie bez skłócania 5 g stałego octanu sodowego. Garbniki pyrogallolowe, które poprzednio nie strącały się, dawałyby tu zabarwienie granatowo-fioletowe, czego w naszych próbach nie było. W myśl tego sądzić można, że ponieważ formalina osad strąciła — a przesącz zabarwienia fioletowego nie wykazał — w badanych materiałach u wszystkich odmian znajdują się wyłącznie (lub prawie wyłącznie) tylko garbniki pyrokatechinowe.
Próba z wodą bromową dała również pozytywną reakcję dla grupy pyrokatechinowej. Do 2 — 3 cm³ badanego roztworu dodawano 5 — 10 kropel około 0,5% wody bromowej otrzymując osad. Nie mniej nie jest ta reakcja szczególnie typowa dla pyrokatechiny. Wreszcie zastosowano jeszcze dla każdej próbki reakcje z ałunem żelaza. 5 cm³ roztworu załewano 10 cm³ kw. octowego 10% i 5 cm³ octanu ołowiawego, poczem przesączano. Po dodaniu do przesączu około 10 kropel roztworu ałunu żelazowego występowało wyraźne zielone zabarwienie.

Jakkolwiek nie wszystkie w ten sposób wykonane analizy dawały zupełnie wyraźny obraz, co tłumaczymy zanieczyszczeniem wyciągów prawdopodobnie flawonami, spokrewnionymi z garbnikami — ogólny obraz jaki z tych analiz wydobyć należy jest ten, że kora pierwotna (periblem) badanych odmian wykazuje reakcje zgodne dla substancji garbnikowych grupy pyrokatechinowej. Byłoby oczywiście rzeczą bardzo pożądaną określić w ten sposób skład garbników w różnych tkankach pędów, w szczególności stwierdzić, czy nie istnieją różnice między zawartością tych ciał w korze — drewnie i rdzeniu, oraz jak te ewentualne różnice wyglądają u różnych odmian, nie mówiąc już o samej metodyce pracy, która w obecnym naszym opracowaniu może mieć zastrzeżenia dla braku określ'en kontrolnych. Gdyby te różnice udało się stwierdzić, co jeśli chodzi o różne tkanki pędów ma duże prawdopodobieństwo — łatwo byłoby nawiązać ten fakt do różnej a znanej praktyce ogrodniczej odporności tych tkanek np. na ujemne działanie niskich temperatur. Zagadnienie to stanowić będzie temat następnego opracowania.

b) Zagadnienie znaczenia substancji garbnikowych w życiu drzewa.

Doświadczenia wykonano również w sadzie matecznym szkolnym w Czernichowie, przygotowując materiał do badań w ciągu r. 1935. Zagadnienie podzielono na 4 fragmenty: 1) rola garbników w procesie wedrowki asymilatów i ich pochodnych. Wykonanie: dwie odmiany jabłoni zaobrączkowano na podobnych gałęziach w drugiej połowie kwietnia. Do analiz pobrano liście w drugiej połowie sierpnia oddzielnie z gałęzi obrączkowanych i nieobrączkowanych. 2) wpływ garb-
ników na procesy regeneracyjne w tkankach drzewa. Wykonanie: dwie odmiany jabłoni okaleczono silnie na podobnych gałęziach, dokonując tego zabiegu w drugiej połowie kwietnia. Liście do analiz pobrano w drugiej połowie czerwca dla obu kombinacji. 3) udział garbników w czynnościach oddychania. Wykonanie: dla dwu odmian jabłoni wybrano pędy młode, tergoroczne, silnie rosnące i porównano z pędami starszymi, kilkoletnimi. Określone wycinki tych pędów pozbawiano opisanym już sposobem kory pierwotnej, którą suszono na powietrzu i traktowano analitycznie. Cięcia pędów dokonano w drugiej połowie czerwca. 4) lokalizacja garbników w różnych częściach drzewa w zależności od funkcji fizjologicznych tych części. Wykonanie: dla dwu odmian jabłoni pobrano w drugiej połowie czerwca wycinki kory pierwotnej z następujących części drzewa: a) jednoroczne pędy, b) gałęzki kilkoletnie, c) pień i d) korzenie. Materiał rozdrabniano i suszono w podany sposób na powietrzu — po czym porównywano analitycznie.

We wszystkich wypadkach metodyka przy wykonywaniu była taką, jak opisano poprzednio. Określano wyłącznie ilości garbników metodą Edera, nie wchodząc w badania jakościowe. Ponieważ z pierwszej części naszych analiz wyrziesiono pewne doświadczenia w zakresie metodyki przygotowania materiału do badań — obecnie starano się wysuszony na powietrzu produkt możliwie dokładnie rozproszkować, co np. przy przygotowywaniu materiału liści udawało się doskonale.

Poniżej podajemy wyniki analiz ujęte w tabl. II — V.

<caption>TABLICA II.</caption>

Garbniki a proces wędrówki asymilatów.
(Les tanins et la migration des substances assimilées).

<table><thead><tr><th rowspan="2">Odmiana:<br>(Variété):</th><th colspan="2">Ilość garbników w % suchej masy w liściach:<br>(Tannins dans les feuilles):</th></tr><tr><th>Gałęzek obręczkowanych<br>(de rameaux pourons d'annelures)</th><th>Gałęzek nieobręczkowanych<br>(de rameaux sans annelures)</th></tr></thead><tbody><tr><td>Malinowe Oberlandzkie</td><td>4,54</td><td>4,03</td></tr><tr><td>Reneta Blenheimska</td><td>4,31</td><td>3,95</td></tr></tbody></table>
TABLICA III.

Garbniki a procesy regeneracyjne.

(Les tanins et les processus régénératifs).

<table><thead><tr><th rowspan="2">Odmiana:<br>(Variété):</th><th colspan="2">Ilość garbników w % suchej masy w liściach:<br>(Tannins dans les feuilles):</th></tr><tr><th>Gałązek skalészonych:<br>(de rameaux endommagés):</th><th>Gałązek nieokaleészonych:<br>(de rameaux intacts):</th></tr></thead><tbody><tr><td>Kronselska</td><td>4,27</td><td>3,93</td></tr><tr><td>Bojken</td><td>4,36</td><td>4,06</td></tr></tbody></table>

TABLICA IV.

Garbniki a proces energii oddechu.

(Les tanins et les processus de l'énergie respirat.).

<table><thead><tr><th rowspan="2">Odmiana:<br>(Variété):</th><th colspan="2">Ilość garbników w % suchej masy kory pierwotnej:<br>(Quantité en % de la masse sèche du périblème):</th></tr><tr><th>Pędy silnie rosnące:<br>(pousses à forte croissance):</th><th>Gałązki kilkoletnie:<br>(rameaux de quelques années):</th></tr></thead><tbody><tr><td>Piękne z Boskoop</td><td>3,43</td><td>3,04</td></tr><tr><td>Charłamowskie</td><td>3,79</td><td>3,16</td></tr></tbody></table>

TABLICA V.

Garbniki a lokalizacja w organach.

(Les tanins et leur colaborat. dans les organes de l'arbre).

<table><thead><tr><th rowspan="2">Odmiana:<br>(Variété):</th><th colspan="4">Ilość garbników w % suchej masy kory pierwotnej:<br>(Quantité en % de la masse sèche du périblème):</th></tr><tr><th>Pędy<br>1-roczne:<br>(pousses<br>d'un an):</th><th>Gałązki<br>kilkoletnie:<br>(rameaux de<br>quelq. années):</th><th>Pień:<br>(tronc):</th><th>Korzenie:<br>(racines):</th></tr></thead><tbody><tr><td>Zorza</td><td>3,70</td><td>3,41</td><td>3,47</td><td>2,99</td></tr><tr><td>Reneta Harberta</td><td>3,61</td><td>3,18</td><td>4,01</td><td>3,07</td></tr></tbody></table>
Wyniki tych doświadczeń są dość zgodne z materiałami cytowanymi przez Czapka (4), obarczone są jednak tym błędem, że nie zostały wykonane analizy kontrolne, co unie-możliwia wydanie sądu o istotności różnic w stwierdzonej analitycznie zawartości garbników. W każdym razie wyniki takie są dostatecznie zachęcające do dalszych prac w tym kie-runku.

### III. INTERPRETACJA.

Trudności w określeniu roli ciał garbnikowych w życiu roślin szukać należy przede wszystkim w niedokładnie ustan-lonym chemiźmie tych związków, co zgodnie podkreślają róż-ni badacze i podręczniki (11). Wielu badaczy uważa je za glukozydy, wytwarzające przy rozkładzie cukier lub floroglu-cynę, że wymienimy Wattiez-Stermon (29), Jost'a (12), Pfeffer'a (20), Reitnitzer'a (21) i in. Często traktuje się je jako ostateczny efekt przemiany materii i podkreśla wyra-zistość specyficznych zbiorników, przewodów jak np. Roup-pert (23), Aschoff (cyt. 5), Haberlandt (9). Wartości ochronnej przeciw pożarciu przez zwierzęta przeczą prace Sokołowskiego (25), Kostyczewa (14) i in. Wiele da-nych tyczących domniemanej roli tych ciał w procesie życia czy budowie komórki spotykamy u Kleina (13), Szym-kie-wicza (27), Kostyczewa (14), Molischa (17), Nathan-sona (18) i in. choć jedyną konkretnie stwierdzoną funkcją tych związków jest współdziałanie w wytwarzaniu błon komórkowych u niektórych głonów.

Wyczerpujące prace Haas-Hilla (8) pozwalają jednak przypuszczać, że istnieje stosunek między zawartością tych ciał w organach roślinnych a zdolnością absorbcji tlenu i asy-milacji CO₂. Znachodziłoby się tu przeto związek z koncepcją pigmentów oddechowych Palladina (19), którego hypoteza przedstawia jak wiadomo rodzaj kombinacji hypotez Bach-Englera oraz Wielanda — a która określa jako chromogeny oddechowe różne połączenia (np. garbniki przyp. auto-ra), które w czasie autoksydacji odczepiają wodór i przechodzą w odpowiednie pigmenty.

Ponieważ jak wiemy proces oddechania jest reakcją sui generis katalityczną, więc procesem, w którym rolę katalizatorów spełniają swoiste enzymy oksydazy, względnie według
Chodat (4), Rogozińskiego (22) i in. mieszanina oksygenazy i peroksydazy — a do tych swoistych substancji utlenianych przez tą mieszaninę oksydaz należą pochodne fenolowe a więc i garbniki — nie można odrzucić możliwości czynnej roli związków garbnikowych w złożonych procesach przemiany materii tym więcej, że kwestie te nie zostały dotąd wyjaśnione.

Tej roli garbników w życiu drzewa doszukiwał się swego czasu Kraus (15), którego doświadczenia stwierdzaly, że produkcja cukrów i ciał garbnikowych w roślinie zależą od siebie w pewien sposób.

W naszych doświadczeniach zawartość garbników nie ulegała co prawda przypuszczalnie zmianom u różnych odmian, lecz zmniejszała się lub zwiększała w zależności od części rośliny i wartości fizjologicznej tej części w chwili badania. Być może, że większa zawartość garbników jak pragnie Lewicki (16) jest w pewnych warunkach wskaźnikiem zdolności przystosowania się do warunków środowiska — lecz również być może, że jest i odwrotnie.

## STRESZCZENIE.

Fizjologiczna rola garbników nie została dotychczas wyjaśnioną, a hipotetyczna ich funkcja jako ogniwa w łańcuchu przemian dokonujących się przy oddechaniu — na co swego czasu zwracał uwagę m. in. Palladin, a ostatnio prace Haas-Hilla — napotyka jeszcze wiele zastrzeżeń.

Stąd powstało pytanie co do znaczenia garbników w życiu drzewa owocowego w szczególności jabłoni, oraz rozmieszczenia tych ciał w różnych częściach jednego indywidium (pędy, gałązki, pień, korzenie) jak również stosunków pod względem ilości i jakości tychże u różnych odmian jabłoni.

Odnośnie pytania pierwszego A) ilości i jakości substancji garbnikowych w kilku badanych odmianach jabłoni — okazało się, że przypuszczalnie skład ilościowy tychże związków u różnych odmian nie ulega wyraźniejszym zmianom — same zaś substancje garbnikowe występują w korze pierwotnej (periblem) prawdopodobnie w postaci grupy pyrokatechnowej. Do analiz ilościowych zastosował autor nieco zmodyfikowaną metodę Eder, a przy użyciu octanu miedzi.
Co do drugiego pytania B) znaczenia substancji garbnikowych w życiu drzewa — otrzymano wyniki, które wskazwałyby na aktywną rolę tych ciał w zjawiskach przemiany materii. Pytanie to podzielono na kilka fragmentów, a to: 1) garbniki a proces wędrówki asymilatów, 2) garbniki a procesy regeneracyjne, 3) garbniki a proces energii oddechu i 4) garbniki a lokalizacja w organach.

Ad 1) ilość garbników w % % suchej masy liści u gałązek obrączkowanych była u obu badanych odmian wyższa niż u gałązek nieobrączkowanych, a to w stosunku 100:112 oraz 100:109.

Ad 2) ilość garbników w % % suchej masy liści u gałązek skaleczonych była u obu badanych odmian wyższa niż u gałązek nieokaleczonych, a to w stosunku 100:109 względnie 100:107.

Ad 3) ilość garbników w % % suchej masy kory pierwotnej (periblem) u pędów młodych, silnie rosnących była u obu badanych odmian wyższą w stosunku do gałązek kilkoletnich, a to w stosunku 100:112 względnie 100:120.

Ad 4) ilość garbników w % % suchej masy kory pierwotnej (periblem) badana w pędach jednorocznych, gałązkach kilkoletnich, pniu i korzeniach, nie była u obu badanych odmian podobną. U jednej najwyższy % garbników stwierdzono w korze pierwotnej (periblem) pędów jednorocznych, u drugiej w korze pierwotnej pnia.

Wynik ten — wymagający dalszego sprawdzenia — publicuje autor jako fragmentaryczny przyczynek do poznania roli tych łatwo utleniających się ciał w procesie energii oddechu, a co za tym idzie i prawdopodobnej intensywności przemiany materii.

## RÉSUMÉ.

Le rôle physiologique des tanins n'est toujours pas éluCIDÉ et leur fonction hypothétique de chaînon dans la série de transformations ayant lieu dans la respiration, fonction sur laquelle entre autres Palladin et tout dernièrement les travaux de Haas-Hill ont attiré l'attention, continne à susciter de nombreuses objections.
On s'est donc demandé dans ces conditions quelle signification avaient les tanins dans le developpement des arbres fruitiers et en particulier dans celui du pommier, comme on a cherché à se renseigner sur la répartition de ces substances dans les différentes parties d'un arbre (pousses, rameaux, tronc, racines) et à se rendre compte de leur quantité et de leur qualité chez les diverses variétés de pommiers.

Quant à la première question — relative à la quantité et à la qualité des tanins chez plusieurs variétés étudiées de pommiers, on s'aperçut que la composition qualitative de ces substances n'est probablement pas sujette à de plus fortes fluctuations chez les différentes variétés et que les substances tanniques sont distribuées dans le périblème, vraisemblablement comme groupe pyrocatéchique. En procédant aux analyses, l'auteur a appliqué la méthode quelque peu modifiée d'Eder et s'est servi d'acétate de cuivre.

En ce qui concerne la seconde question, se rapportant au rôle des substances tanniques dans le développement de l'arbre, on aboutit à des résultats qui paraissent indiquer que ces corps jouent un rôle actif dans les phénomènes du métabolisme. Cette question a été divisée en plusieurs questions secondaires, concernant: 1) les tanins et la migration des substances assimilées, 2) les tanins et les processus ré-génératifs, 3) les tanins et les processus de l'énergie respiratoire, 4) les tanins et leur collaboration dans les organes de l'arbre.

Point 1. La quantité de tanins, exprimée en %/0 %/0 de la masse sèche des feuilles, dans des rameaux annelés, était plus élevée chez les deux variétés étudiées, que celle des tanins dans des rameaux non annelés. Dans les deux cas le rapport était de 100:112, respectivement de 100:109.

Point 2. La quantité de tanins exprimée en %/0 %/0 de la masse sèche des feuilles, dans des rameaux endommagés, était plus élevée chez les deux variétés étudiées que celle des tanins dans des rameaux intacts. Dans les deux cas le rapport équivalait à 100:109, respectivement à 100:107.

Point 3. La quantité de tanins, exprimée en %/0 %/0 de la masse sèche du périblème, était plus élevée chez les deux variétés étudiées dans des pousses jeunes à forte croissance, qu'elle ne l'était dans ces rameaux de quelques années. Pour
l'un et l'autre cas, le rapport correspondait à 100:112, resp. à 100:120.

Point 4. La quantité de tanins, exprimée en %/‰ de la masse sèche du périblème et examinée dans des pousses d'un an, dans des rameaux de quelques années, dans le tronc et les racines, différait sensiblement chez les deux variétés étudiées. On trouva, chez l'une le taux le plus élevé de tanins dans le périblème des pousses d'un an, tandis que chez l'autre il atteignait la plus forte valeur dans le périblème du tronc.

L'auteur publie ces résultats, qui réclament d'ailleurs une vérification, en vue de fournir une contribution fragmentaire à l'étude du rôle de ces substances facilement oxygènables dans le processus de la respiration, et en conséquence, en vue d'éclairer leur rôle probable dans l'intensité du métabolisme.

LITERATURA (BIBLIOGRAPHIE).

1) G. Berthold — Untersuchungen zur Physiologie der pflanzlichen Organisation, I. T., Leipzig, 1898.

2) S. Borsuk — Podręcznik garbarstwa, Warszawa, 1925.

3) A. Bömer — Handbuch der Lebensmittel-Chemie, II. Bd. Allgemeine Untersuchungsmethoden, 2 T., Berlin, 1935.

4) R. Chodat — Principes de Botanique, II. Edit., Paris—Geneve, 1911.

5) Fr. Czapek — Biohemie der Pflanzen, II. Bd., Jena, 1905.

6) J. Dekker — Die Gerbstoffe Botanisch-chemische Monographie der Tannide, Berlin, 1913.

7) G. Graser — Handbuch für Gerberei — chemische — Laboratorien, Leipzig, 1922.

8) P. Haas and T. Hill — Chemistry of plant products, London, Vol. I., 1928, Vol. II. 1929.

9) G. Haberlandt — Physiologische Pflanzenanatomie, Leipzig, 1924.

10) G. Hegi — Illustrierte Flora von Mitteleuropa, Bd. IV-a, München.

11) A. F. Holleman — Podręcznik chemii organicznej, Warszawa, 1921.

12) L. Jost — Vorlesungen über Pflanzenphysiologie, Jena, 1904.

13) G. Klein — Handbuch der Pflanzenanalyse, III, Bd. 1. H. Spezielle Analyse, II T., Wien, 1932.

14) S. Kostytschew — Lehrbuch der Pflanzenphysiologie, I. Bd., Berlin, 1926.

15) G. Kraus — Grundlinien zur einer Physiologie des Gerbstoffes, Leipzig, 1899.

16) St. Lewicki — Barwniki kłosowe i ich fizjologiczne znaczenie u pszenicy i u Aegilops. Pamiętnik PINGW Puławy, 1929, T. X. zesz. 2.

17) H. Molisch — Mikrochemie der Pflanzen, Jena, 1923.
18) A. Nathanson — Der Stoffwechsel der Pflanzen, Leipzig, 1910.

19) W. Paladin — Berichte d. deutsch. botan. Ges., Bd. 26-a, 1908; Bd. 27, 1909; Bd. 29, 1911; Bd. 30, 1912; Biochem. Zeitsch. 1909, 26-a; 27, 1910; Rev. Gen. de botanique, 5, 1893; 6, 1894; 11, 1899; 13, 1901; 14, 1902.

20) W. Pfeffer — Pflanzenphysiologie, I Bd., Leipzig, 1897.

21) F. Reinitzer — Bemerkungen zur Physiologie des Gerbstoffes, Ber. d. bot. Ges., 1899.

22) F. Rogoziński — Chemia biologiczna; wykłady spisane przez Z. Zabielskiego, Kraków, 1914.

23) K. Rouppert — Botanika ogólna — według wykładów — wyd. II, Kraków, 1934.

24) C. Sanio — Einige Bemerkungen über den Gerbstoff und seine Verbreitung bei den Holzpflanzen — Bot. Zeit., 1863.

25) St. Sokołowski — Budowa roślin drzewiastych; Lwów, 1927.

26) M. Struszyński — Analiza jakościowa nieorganiczna i organiczna z uwzględnieniem potrzeb towaroznawstwa, Warszawa, 1935.

27) D. Szymkiewicz — Botanika, Lwów, 1928.

28) J. Tillmans — Handbuch der Lebensmittel — Chemie, VI Bd. Berlin, 1934.

29) Wattiez-Sternon — Elements de Chimie Vegetale — Paris, 1935.