ANTONI KOZŁOWSKI

(wptłynęto 18.7.34).

WYŁAWIANIE KOLONJI BAKTERJI ZIEMNYCH
Z FILMU ŻELATYNOWEGO.

(Fishing colonies of soil bacteria from the gelatine
film culture).

Niektóre bakterje gleby tworzą na pożywkach stałych
tak drobne kolonje, że trudno je dostrzec gołem okiem; moż-
na jednak wyłowić je łatwo przy pomocy mikroskopu z kul-
tury na filmie żelatynowym sporządzonym w sposób następu-
jący: w probówki sterylizowane wlewa się pipetką około 2 cm³
stopionej żelatyny i sterylizuje się je trzy razy przez 15 mi-
nut w bieżącej parze wodnej. Zastygłą żelatynę roztapia się
w letniej wodzie i zaszczepia się kroplą odpowiednio rozcień-
czonego roztworu gleby; poczem zawartość probówki miesza
się ruchem wirowym a następnie pokręca się probówkę ukoś-
nie ułożoną pod zimnym prądem wody tak, by żelatyna po-
kryła około ²/₃ długości ściany probówki; żelatyna zestali się
ostatecznie w probówkach ułożonych pod zwilżonemi ręczni-
kami na płaszczyźnie pochyłej.

Niektóre bakterje ziemne tworzą kolonje w temperatu-
rze pokojowej już w ciągu 24 godzin, inne zaś dopiero po
upływie kilku dni. Dodanie do żelatyny odpowiednich skład-
ników odżywczych oraz regulowanie koncentracji jonów wo-
dorowych ułatwia przewagę w rozwoju pewnych gatunków
drobnoustrojów nad innemi. Żelatyna oczyszczona świeżem
białkiem jaj przyśpiesza rozwój bakterji.
Film sporządzony w sposób powyższy nadaje się także do ilościowego oznaczenia drobnoustrojów w glebie.

W celu zapobieżenia topnieniu żelatyny pod wpływem ciepła lampy elektrycznej podczas wyławiania kolonji, używa się chłodnicy sporządzonej w sposób następujący: rurkę gumową, około 2 cm. średnicy, napełnioną zimną wodą, zamkniętą zatyczkami gumowemi, zgiętą w U i tak utwierdzoną dwoma paskami gumowemi, przymocowuje się do stolika mikroskopu dwoma większemi pierścieniami gumowemi. Między ramiona chłodnicy wsuwa się probówkę zawierającą kulturę bakterji.

Przeszczepianie kolonji przeprowadza się w sposób następujący: pokręcając probówkę wybiera się pod mikroskopem pewną kolonję na filmie żelatynowym; poczem zdejmuje się zatyczkę watową i sterylizuje się koniec probówki słabym płomieniem palnika. Drucik platynowy, o końcu lekko zgiętym, wsuwa się w probówkę tak daleko, by cień końca drucika dał się zauważyć w optycznym polu mikroskopu tuż pod obraną kolonją; po dotknięciu kolonji wysuwa się drucik ostrożnie, by nie dotknąć ściany probówki, zatrzymując koniec drucika w pobliżu wylotu probówki. Wówczas lewa ręka sięga po probówkę z czystą pożywką i zbliża ją ku prawej rece, która zdejmuje zatyczkę watową dwoma mniejszemi palcami i równocześnie wysuwa drucik z probówki, by zaszczepić kolonję w treść probówki zbliżanej do płomienia palnika. Poczem wybiera się dalsze kolonje. Probówka na stoliku mikroskopowym pozostaje otwarta przez cały czas, bez niebezpieczeństwa zanieczyszczenia kultury.

Film żelatynowy, wyżej opisany, przedstawia modyfikację „kultur toczonych” Esmarcha (Ztschr. f. Hyg. 1886, I, 293).