Mówca: Joanna Kluzik-Rostkowska
Data: 2012-03-30 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rozmawiając na temat wydłużenia czasu aktywności zawodowej Polaków, musimy sobie zdawać sprawę z kilku podstawowych rzeczy. Po pierwsze, z tego, jak działa system emerytalny. Dużo mówimy dzisiaj o tym systemie, ale tak naprawdę tego nie powiedzieliśmy. Otóż działa on tak, że wszyscy ci, którzy dzisiaj pracują, odprowadzają składki emerytalne do systemu, ale te pieniądze nie leżakują w tym systemie, czekając na nasze emerytury, tylko są natychmiast wypłacane tym, którzy już nabyli prawo do tych świadczeń. W tej sytuacji z punktu widzenia całego systemu nie jest obojętne, jak duża czy jak nieliczna grupa osób wprowadza do systemu pieniądze, odprowadzając składki, i jak duża jest, a jest ona coraz większa, grupa, która te składki odbiera w postaci praw nabytych, czyli swoich emerytur. To jedna bardzo ważna rzecz. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Zobowiązań emerytalnych są 2 mln.) Druga bardzo ważna rzecz. System emerytalny działa w Polsce od bardzo wielu lat. Pochłania ponad 160 mld rocznie, to jest suma równa 1/2 wszystkich pieniędzy z budżetu, jakie mamy do wydania w ciągu roku. Już dzisiaj budżet musi dopłacać 40 mld zł, bo gdyby ich nie dopłacał, to po prostu nie wystarczyłoby na świadczenia emerytalne, realizację praw nabytych, które przysługują wszystkim dzisiejszym emerytom. Czy możemy zmienić ten system z dnia na dzień? Nie możemy. Nie możemy, choć być może z punktu widzenia następnych 50 czy 100 lat byłoby lepiej, gdybyśmy zbudowali nowy system. Nie możemy sobie na to pozwolić, bo to by znaczyło, że przez kilkanaście czy kilkadziesiąt lat musielibyśmy mieć w budżecie państwa 160 mld, które byśmy wkładali w ten system, żeby zapewnić wypłatę świadczeń dzisiejszych emerytów. Co nam zostaje? Zostaje nam tylko modyfikacja systemu, który dzisiaj działa. Ja proponuję państwu odwołanie się nie do prognoz, które dzisiaj przez państwa są traktowane jako coś, co może się wydarzyć, ale może też być inaczej, odsyłam do bardzo ciekawych wyników spisu powszechnego z roku 2011. Tam bardzo dokładnie widać, jak wielkie zagęszczenie ludzi jest dzisiaj na rynku pracy, pomiędzy 2002 a 2011 r. jesteśmy w takim momencie, w którym jest naprawdę maksymalnie dużo Polaków na rynku pracy. Tyle że jesteśmy coraz starsi i ta fala się przesuwa. Roczniki, które schodzą z rynku pracy, są liczne. Proszę państwa, w 1950 r. urodziło się 860 tys. dzieci, a w zeszłym roku urodziło się niecałe 400 tys. Te roczniki, które schodzą z rynku pracy, są bardzo liczne, a te, które wchodzą na rynek pracy, są po prostu coraz mniej liczne. W związku z tym w systemie będzie coraz mniej pieniędzy. Co my możemy z tym zrobić? Możemy np. wydłużać czas aktywności Polaków po to, żeby pieniądze do systemu wpływały dłużej i żebyśmy później zaczęli z tego systemu czerpać, możemy znacząco podnieść podatki, żeby zlikwidować tę nierównowagę, albo równie znacząco obciąć wydatki państwa na edukację, na służbę zdrowia, na te wszystkie domeny, na które państwo wydaje środki. W tym sensie uważam, że to pytanie, które jest proponowanym pytaniem referendalnym, jest zaledwie półprawdą, dlatego że ono pokazuje pewną uciążliwość, sugerując, że dłuższa praca będzie tą uciążliwością, ale to pytanie również przykrywa inne uciążliwości, znacznie poważniejsze, bo sadzę, że radykalne podniesienie podatków czy obniżenie wydatków państwa na różne ważne sfery życia jest uciążliwością znacznie dalej idącą. Nie jest przypadkiem, że Polska jest kolejnym krajem, po Wielkiej Brytanii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Japonii, Hiszpanii, który stwierdza, że najbardziej optymalne jest wydłużenie czasu aktywności zawodowej Polaków. Kłopot z rozmową na temat reformy emerytalnej jest taki, spotykam się z tym od pewnego czasu, że dwa główne niepokoje, dwa główne pytania, które szanuję, one mają rację bytu, to czy na pewno będę miał pracę, zbliżając się do 67. roku życia, i czy będę wystarczająco zdrowy, mając 67 lat. To są bardzo słuszne pytania, tylko one dotyczą rynku pracy roku 2012. Rzeczywiście jest pytanie, co zrobić, żeby sobie poradzić z tymi problemami. Bardzo sensowne pytanie, tylko na zupełnie inną debatę. My dzisiaj proponujemy system, który obejmie mężczyzn całkowicie w roku 2020, a kobiety - w roku 2040. Proszę spojrzeć na dane europejskie. W 2040 r. zdecydowana większość dużych krajów dawno będzie miała ten wiek - 67 lat. Jestem przekonana, że w 2040 r. Polacy będą pracowali do 67 lat, ale podejmując tę decyzję roztropnie dzisiaj, pozwalamy na przygotowanie się do niej. Inaczej, ta decyzja i tak będzie musiała być podjęta, tylko w znacznie mniej komfortowych warunkach. Problemem w tej debacie są takie dwa światy równoległe, to znaczy ścierają się ze sobą świat argumentów i racji ze światem emocji. Rozumiem, że emocje to jest taka sfera, taka domena, która nie jest obca żadnemu z nas, ale równie silnie jestem przekonana, że przy podejmowaniu tak ważnych decyzji emocje musimy odstawić na bok. Bardzo bym nie chciała, żeby politycy odpowiedzialni za to, co się wydarzy w Polsce jutro, pojutrze, za 5, 10, 15 lat, podejmowali decyzje pod wpływem emocji. Zostawmy je w kącie. Rozmawiajmy o argumentach. Rzecz ostatnia, praca kobiet. Dzisiaj kobiety mają mniejsze emerytury z trzech powodów. Wypadają z rynku pracy, bo rodzą dzieci, mają okresy bezskładkowe, mają mniejsze pensje, ponieważ są widziane na rynku pracy przez pryzmat tego drugiego etatu, domowego, i odchodzą na emeryturę 5 lat wcześniej. Pan przewodniczący Duda sam przytoczył dane, mówił, że 62% Polaków tak naprawdę mówi: tak, jesteśmy gotowi pracować dłużej. Znam wystarczająco wiele kobiet, które chciałby zostać na rynku pracy dłużej, i zostały wypchnięte z rynku pracy tylko dlatego, że skończyły 60 lat, a ich koledzy z dokładnie takimi samymi kompetencjami, z takim samym wykształceniem, doświadczeniem, spokojnie pracują 5 lat dłużej, mając wyższe świadczenia emerytalne i wyższą pensję. Proszę mi wierzyć, dla mnie to jest wystarczający powód do tego, żeby domagać się traktowania kobiet na równi z mężczyznami. Jestem za wydłużeniem wieku emerytalnego, za zrównaniem wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn i mówię o tym od 7 lat, nie zmieniłam zdania. Uważam, że to jest jedyna droga... (Głos z sali: Czyżby?) ...jeżeli mówimy o przyszłości w Polsce w 2040 r. Dziękuję bardzo. (Oklaski)