Mówca: Jarosław Żaczek
Data: 2013-11-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska oświadczam, że zagłosujemy za przygotowanym przez PZD projektem ustawy o ogrodach działkowych. Rozumiemy troskę i obawę wszystkich działkowców o przyszłość ogrodów działkowych w Polsce, wyrażoną również podpisami pod projektem ustawy. Jednakże pragnę podkreślić, że proponowane rozwiązania, a takich ocen jest wiele, nie służą działkowcom tak, jak powinny to czynić, a mają na celu utrzymanie pozycji Polskiego Związku Działkowców. Spór o własność ogrodów działkowych jest jedną z najbardziej upolitycznionych debat, jakie mają miejsce w tej kadencji Sejmu. Temat ten zawsze należał do drażliwych, ale od decyzji Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że ustawa nadająca ogromne uprawnienia PZD, a de facto zapewniająca monopol związku na przydział działek i obowiązkową przynależność do niego, jest w dużej części sprzeczna z konstytucją, spór nabrał szczególnego wymiaru. Trybunał Konstytucyjny dwukrotnie już orzekał, że przywileje związku są niezgodne z konstytucją, a parlament za każdym razem jeszcze je zwiększa. Co jest przedmiotem sporu? Prawie 4600 ogrodów działkowych, z 1 mln działek o pow. 43 tys. ha. To jest potężna wartość i to są potężne wpływy. Prace nad ustawą trwają od wielu miesięcy. Jak znowu się okazało, tu nie chodzi niestety o interes, o spokój działkowców, którzy uprawiają swoje ogródki, nie chodzi o miliony ludzi, dla których powinna być ta ustawa, tu chodzi, niestety, o utrzymanie status quo Polskiego Związku Działkowców i jego działaczy. Prasa pisała kiedyś o służbowych samochodach za duże pieniądze, o biurokratycznej strukturze, powiązaniach, zatrudnianiu członków rodziny - to wszystko utrzymywali i utrzymują działkowcy. Trochę historii. PZD powołano w 1981 r. Po 1989 r. specjalną ustawą o ogrodach przyznano związkowi monopol na zarządzanie działkami. Kto nie należy do związku, nie może mieć działki. Można też zostać ze związku wykluczonym, tracąc działkę. Zazwyczaj dotyczy to osób o innych poglądach. Własnością PZD jest infrastruktura budowana za pieniądze działkowców. Związek decyduje o odszkodowaniach za działki, które odbierane są ze względu na ważne cele publiczne. I to jest prawdziwy przedmiot sporu. W archiwalnych numerach ˝Działkowca˝ w relacji z posiedzenia CRZZ napisano, cytuję: Towarzysz Domański proponuje, aby na nowo powstałe stanowisko przewodniczącego tworzonej właśnie Krajowej Rady Ogrodów Działkowych powołać towarzysza Eugeniusza Kondrackiego, z tej racji, że posiada 13-letni staż w pionie CRZZ zajmującym się nadzorowaniem ogrodów. W 1981 r., gdy wchodzi w życie ustawa o ogrodach, pana Kondrackiego wybiera się na prezesa. I tak jest nieprzerwanie od prawie 45 lat. Prezes Kondracki polityków się nie boi - tak podaje prasa. Przez lata swojego panowania przeżył już wiele projektów ustaw. Nie ma już polityków i partii zgłaszających projekty ustaw, a prezes trwa. Gdy jesteśmy razem, to nic ani nikt nas nie pokona. Po wsze czasy niech żyje zielona Rzeczpospolita - tak mówi prezes. Trwa, bo związek ma wpływy wszędzie. Także w rządzie, jak się okazuje. W trakcie prac nad ustawą te związki było wyraźnie widać. PZD miało przecież swoją siedzibę przez wiele lat w budynku PSL, jednak głównym poparciem dla PZD było zawsze SLD. W 2005 r. SLD wprowadza do Sejmu bardzo korzystną dla związku ustawę, a w 2007 r. PZD rewanżuje się i popiera SLD w wyborach. Mimo druzgocącej opinii prawnej dotyczącej tej ustawy przyjęto ją wtedy. Prezes zaapelował do działkowców, by głosowali na tę partię. Zaapelował i SLD wybory przegrało. Nich to będzie przestrogą na przyszłość. Te związki mają charakter historyczny i to jest naturalne, ale pojawiły się inne, nowe związki. Projekt autorstwa PiS w niedalekiej przeszłości zakładał przecież dopuszczenie istnienia innych stowarzyszeń w ogrodach, umożliwienie wykupu ogrodów od gmin oraz zastąpienie składki na PZD niższym podatkiem rolnym. Czym podyktowana jest teraz zmiana stanowiska PiS? Dla emerytów i rencistów własna działka jest namiastką urlopu, miejscem, gdzie można pooddychać świeżym powietrzem. Tak jak dbamy, żeby ludzie mieli własne mieszkanie, tak zadbamy, żeby mieli własny kawałek ziemi. Emeryci i renciści, mając własność, będą mieli pewność, że nikt im tego nie odbierze - to słowa posła Markowskiego, wtedy wiceprzewodniczącego klubu PiS. Platforma również popierała wtedy ten projekt. PiS twierdził wtedy, że PZD założony w 1981 r. broni wyłącznie swojej pozycji, a działkowcy wnoszą za to obowiązkowe składki na związek - to też cytat. Chcemy odebrać przywileje, ale tylko władzom Polskiego Związku Działkowców, a samych działkowców chcemy chronić - kolejny cytat. Jeszcze jeden przekaz: PiS skieruje do sądu akt oskarżenia przeciwko prezesowi PZD panu Kondrackiemu, bo pomówił PiS, zarzucając partii działanie na szkodę polskich działkowców. Jeszcze jedna, najważniejsza wypowiedź prezesa Prawa i Sprawiedliwości w rozmowie z reporterem TOK FM po wyroku trybunału. Cytuję: Prawdopodobnie powrócimy do naszych dawnych planów, czyli do uwłaszczenia, bo w przeciwnym razie, przynajmniej tak przypuszczamy, to padnie ofiarą różnych nadużyć. Co się stało, że Prawo i Sprawiedliwość zmieniło zdanie? Kolej na Platformę. Spotkanie PZD z szefem klubu PO Rafałem Grupińskim i PO zmienia zdanie: popiera poprawki PZD i odrzuca swoje. Targ faktycznie odbył się w ostatnich dniach przed referendum w sprawie odwołania prezydent Warszawy i to mogło zadecydować o wyniku referendum. Pani prezydent Warszawy rządzi dalej, a PiS ten projekt popiera. Wysoka Izbo! PO nie ugięło się przed całym społeczeństwem przy podwyższeniu wieku emerytalnego, cały Sejm nie ugiął się w sprawie referendum o sześciolatkach, a ugięto się przed PZD. Jednak działkowcy to przecież świadomi obywatele naszego kraju i wiedzą coraz lepiej, o co w tym wszystkim chodzi. Dlatego działkowcy zakładają coraz więcej konkurencyjnych wobec PZD stowarzyszeń. Siły są oczywiście nierówne, bo w 2005 r. dzięki SLD i PSL przegłosowano ustawę, w myśl której PZD w praktyce nie podlega żadnej zewnętrznej kontroli. Ile pieniędzy PZD ma naprawdę, na co wydawane są pieniądze związku, tego nikt nie wie. Solidarna Polska przedstawiła własny projekt ustawy. Do tego projektu zgłoszono najmniej uwag. Projekt wypełniał w największym stopniu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i był dobrze przyjęty również przez dużą część działkowców. Jednakże zadecydowano pod presją, że projektem wiodącym zostanie projekt PZD. Presja miała różny charakter. Prezes jednego z okręgów na przykład na spotkaniu z zarządem ogrodu w mojej miejscowości powiedział, że jego decyzja w sprawie tego ogrodu będzie zależała od mojego głosowania w sprawie ustawy. Głos Solidarnej Polski w 15-osobowej podkomisji miał często decydujące znaczenie, popieraliśmy wszystkie rozwiązania i poprawki, które wzmacniały pozycję działkowców, niezależnie od tego, przez kogo były zgłaszane, nie wdając się w niepotrzebne i nic niewnoszące dyskusje i spory. Poparliśmy również oczekiwane przez większość działkowców uwłaszczenie, w przypadku którego wszystkie siły polityczne deklarują przecież zdecydowanie, że zagłosują przeciw, nawet wnioskodawca, niestety. Dlaczego PZD nie chce uwłaszczenia? Ponieważ działkowiec mający własność nie będzie już w pełni kontrolowany i nie będzie musiał płacić składki na związek. Była szansa na uchwalenie dobrej ustawy i kolejny raz polski Sejm z tej szansy nie skorzystał. Po raz kolejny po wyroku trybunału kwestionującym funkcjonowanie PZD związek wychodzi jeszcze silniejszy. Poprawki mające na celu ograniczenie monopolu PZD są próbą odrzucenia zarzutów o niekonstytucyjności nowych przepisów, ale w praktyce będą one bardzo trudne do wypełnienia i w rzeczywistości ten monopol utrwalą. Nowa ustawa nic nie mówi o stowarzyszeniach, które z różnych powodów już się usamodzielniły. Mówię o niezależnych od PZD wielu ogrodach na Podkarpaciu, w Poznaniu, Swarzędzu, Lublinie i w wielu innych miastach. Ogrody te prowadzone są w ten sposób od wielu lat, zresztą zgodnie z wolą działkowców. Ustawa uchwalona w obecnym kształcie zniszczy w zarodku oddolne inicjatywy i aktywność społeczną, bo przecież wielu działkowców chce już decydować o swoich działkach poza strukturami PZD. Dlatego też składamy poprawkę, która ma na celu dać równe szanse wszystkim działkowcom po wejściu w życie ustawy. Solidarna Polska podnosi zdecydowanie jeszcze jeden problem. Ustawa nie reguluje wielu kwestii, m.in. działek, które już w tej chwili mają powierzchnię ponad 500 m 2 . W tej kwestii również złożymy odpowiednią poprawkę. Szanowni Państwo! Rozwiązania proponowane w projekcie ustawy przygotowanym przez PZD służą jedynie umocnieniu jego pozycji, nie zaś interesowi działkowców. Większość na tej sali, jestem o tym przekonany, wie, że w tej ocenie mam rację. Po raz kolejny w tym parlamencie zadecydowano o losie tysięcy Polaków, kierując się partykularnym interesem. PZD ustawił prawie wszystkich w szeregu: PiS odeszło od swoich przekonań, a Platforma głosuje teraz przeciwko swoim propozycjom. Fakt zapowiedzi skierowania nowej ustawy do trybunału przez samych działkowców wystawia Sejmowi ocenę. Po raz kolejny stanowione prawo sankcjonuje skostniałe struktury wywodzące się z minionego wieku i urągające zasadom demokracji tylko dlatego, że rządzący boją się utracić władzę, a inni, co równie złe, chcą w ten sposób władzę zdobyć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)