Mówca: Andrzej Jaworski
Data: 2015-07-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o kontroli niektórych inwestycji, druki nr 3454 i 3559. Cel ustawy jest zgodny z interesem Skarbu Państwa. Ustawa może w znacznym stopniu przyczynić się do zwiększenia ochrony firm strategicznych dla polskiej gospodarki. Podobne regulacje funkcjonują w państwach starej Unii Europejskiej, a od 2007 r. również w Stanach Zjednoczonych. Przeniesione wzorce bazują głównie na modelu francuskim, chcąc uniezależnić proces decyzyjny poprzez wprowadzenie jasnych i konkretnych przesłanek kontroli. Jednakże w tym zakresie istotne jest, na co zwrócili uwagę eksperci, iż wobec przyznania Radzie Ministrów kompetencji do określenia w drodze rozporządzenia listy podmiotów podlegających ochronie, uwzględniając istotny udział danego podmiotu w rynku, Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, będzie mogła zawęzić lub poszerzyć listę podmiotów według własnego uznania. Jak wskazano, w przedmiocie przedsiębiorstw strategicznych funkcjonują obecnie dwie listy. Według listy przedsiębiorstw strategicznych z sierpnia ub.r. autorstwa Ministerstwa Skarbu Państwa należą do nich m.in. Grupa Azoty, Grupa Lotos, KGHM, PGE, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, Polska Grupa Zbrojeniowa, PKN Orlen, PGNiG oraz Polskie Radio, PZU i PKO BP. Natomiast strategiczne spółki dla polskiej gospodarki według listy Ministerstwa Gospodarki to: Agencja Rozwoju Przemysłu, Bank Gospodarstwa Krajowego, Grupa Lotos, KGHM Polska Miedź, ale także Polski Koncern Naftowy Orlen, Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, Polskie Inwestycje Rozwojowe, Polskie Radio, Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski, Powszechny Zakład Ubezpieczeń, Naftoport, Tauron Polska Energia, Telewizja Polska, Totalizator Sportowy i zarządy morskich portów w Szczecinie, Świnoujściu, Gdańsku i Gdyni. Zatem ustawa w zakresie, w jakim bazuje na modelu francuskim w odniesieniu do wyszczególnienia gałęzi gospodarki, których podmioty mogą być objęte ochroną, nie przewiduje jednocześnie procesu konsultacji tudzież możliwości zgłaszania rekomendacji przez właściwe ministerstwa w sprawie kręgu podmiotów, które znajdują się w rozporządzeniu Rady Ministrów. Natomiast wzorcem przeniesionym z ustawy amerykańskiej jest z kolei specjalna komisja zajmująca się oceną i monitoringiem transakcji pod kątem ich wpływu na bezpieczeństwo narodowe, co daje gwarancję przeprowadzenia kompleksowej i rozważnej analizy danej transakcji. Problemem jest konieczność sprawdzenia pochodzenia kapitału inwestycyjnego, który miałby przejąć udział w spółkach strategicznych. W tym celu ustawa powołuje Komitet Konsultacyjny wzorem amerykańskiego Committee on Foreign Investments in the United States, w skład którego wchodzi m.in. szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, szef Agencji Wywiadu, dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego i szef Służby Wywiadu Wojskowego. Wskazać należy jednak, że w ustawie nie zostało jednoznacznie określone, jaka służba odpowiada za jakie konkretne działania. Choć komitetowi przypisuje się w ustawie rolę doradczą, a główną kompetencją jest wydanie rekomendacji w zakresie zasadności wydania sprzeciwu wobec danej inwestycji, to nie przewiduje się konkretnych zadań dla służb wchodzących w skład komitetu, co dawałoby gwarancję przeprowadzenia kompleksowej i rozważnej analizy danej transakcji. Brak takich regulacji prowadzić może do chaosu, paraliżu decyzyjnego, a w konsekwencji bierności danej służby, która nie uzna swojej kompetencji do analizy transakcji będącej przedmiotem rekomendacji. Takie uregulowanie ma miejsce w amerykańskim akcie Exon-Florio, zgodnie z którym dyrektor wywiadu narodowego ma obowiązek w ciągu 20 dni przeprowadzić analizę zagrożeń bezpieczeństwa narodowego, jakie niesie ze sobą określona transakcja. Rozważyć należy również zakres, w jakim projekt nie przewiduje trybu odwoławczego. Jest to w szczególności ważne ze względu na to, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości, stojąc na gruncie priorytetu prawa do swobodnego przepływu kapitału, może stać się potencjalną instytucją odwoławczą, gdyby przepisy polskiej ustawy zostały zastosowane bez możliwości odwoławczej. W związku z powyższym, panie marszałku, mój klub wnosi o przyjęcie składanych przeze mnie w tej chwili dwóch propozycji poprawek. Pierwsza poprawka, do art. 4 ust. 2, ma zobowiązać Radę Ministrów do tego, aby w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie (Dzwonek) ustawy przedstawiła listę tych spółek, tych podmiotów, które powinny tej ustawie podlegać. W poprawce drugiej nakazuje się, aby lista ta była publikowana, udostępniana w Biuletynie Informacji Publicznej Rady Ministrów, tak aby każdy mógł się z nią zapoznać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)