Mówca: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Marlena Magdalena Maląg
Data: 2020-04-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo Parlamentarzyści! Postaram się przedstawić sytuację związaną z pracownikami przygranicznymi w związku z epidemią koronawirusa. Według posiadanych danych rocznie ponad 115 tys. polskich pracowników przygranicznych pracuje za granicą, przede wszystkim w firmach z siedzibą w Niemczech oraz Czechach. Z danych, które posiadamy z GUS-u, wynika, że w Niemczech w strefie przygranicznej, czyli obejmującej obszar do 100 km, jest ok. 73 tys. pracowników, w Czechach - 39 tys. Od momentu wprowadzenia w Polsce restrykcji w przekraczaniu granicy w związku z ogłoszeniem stanu epidemicznego pojawiły się również ograniczenia dla pracowników przygranicznych, którzy na co dzień mieszkają w Polsce, ale codziennie lub przynajmniej raz w tygodniu dojeżdżają do pracy do sąsiedniego kraju. Obowiązek 14-dniowej kwarantanny z jednej strony ogranicza rozprzestrzenianie się COVID-19, z drugiej powoduje ograniczenie w wykonywaniu pracy zawodowej przez Polaków dojeżdżających do pracy za granicą. Co istotne, instytucja obowiązkowej kwarantanny służy nadrzędnemu celowi, jakim jest powstrzymanie rozprzestrzeniania się epidemii i ochrona życia i zdrowia ludzkiego. W ramach działań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 polski rząd za pośrednictwem podległych instytucji i służb na bieżąco monitoruje sytuację epidemiologiczną na terenie kraju. Wdrożone obecnie rozwiązania uwzględniają również dane dotyczące zakażeń wirusem w innych państwach, w szczególności tych sąsiadujących z Polską. Zgodnie z przyjętymi zasadami systematycznie przeprowadzana jest ewaluacja zmian, jakie zachodzą w celu realizacji zasad bezpieczeństwa zdrowotnego. Dlatego też dalsze decyzje dotyczące obostrzeń i nakazów zależeć będą od przyrostu liczby zachorowań, wydajności służby zdrowia oraz realizacji wytycznych sanitarnych przez odpowiednie podmioty. Na tym etapie walki z pandemią Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dokładają wszelkich starań, aby wypłata świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz wymiana informacji z instytucjami zagranicznymi uprawnionymi do wypłaty tych świadczeń przebiegały bez utrudnień. Sytuacja pracowników przygranicznych i transgranicznych poddanych kwarantannie w zakresie prawa do świadczeń społecznych z tego tytułu regulowana jest zarówno przepisami krajowymi, jak i przepisami Unii Europejskiej. Osoby podlegające ustawodawstwu państwa innego niż Polska, ale mieszkające w Polsce, nabywają prawo do świadczeń społecznych z tytułu kwarantanny na podstawie ustawodawstwa państwa, w którym są ubezpieczone. Zgodnie z unijnymi przepisami o koordynacji zabezpieczeń społecznych polscy pracownicy przygraniczni w przypadku utraty pracy mogą się rejestrować jako osoby bezrobotne i ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych (Oklaski) w państwie swojego zamieszkania, a więc w Polsce, pomimo że wszystkie składniki na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia na wypadek bezrobocia były za nich opłacane w państwie zatrudnienia. (Poseł Grzegorz Braun: Mam nadzieję, że pani minister się zarejestruje.) Należy w tym miejscu zaznaczyć, że jeżeli pracownik przygraniczny zdecyduje się na tymczasową, trwającą dłużej niż tydzień zmianę miejsca zamieszkania: z Polski na państwo zatrudnienia, utraci on status pracownika przygranicznego w rozumieniu unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jaka jest konsekwencja? Konsekwencją utraty statusu pracownika przygranicznego jest możliwość dokonania przez pracownika wyboru, czy będzie on chciał rejestrować się jako bezrobotny i pobierać zasiłek dla bezrobotnych w państwie zamieszkania, czy też w państwie ostatniego zatrudnienia. (Poseł Sławomir Nitras: O czym pani mówi?) (Poseł Grzegorz Braun: Pani nie wie, o czym pani mówi. Pani nie zna tej sytuacji.)