Mówca: Sprawozdawca Jarosław Pięta
Data: 2015-04-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu nadzwyczajnej komisji kodyfikacyjnej mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie o senackim projekcie ustawy zmieniającej ustawę Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawę o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3103 i 3255. Przedłożony projekt ustawy ma na celu dostosowanie prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2014 r. stwierdzającego niezgodność art. 4 i art. 38 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z konstytucją. Trybunał orzekł, że art. 4 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim pomija prawo osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, do korzystania z obrońcy na etapie czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 54 § 1 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim nie przewiduje na etapie czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 54 § 1 tej ustawy, prawa dostępu do akt dla osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, jest niezgodny z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Swoją propozycję w zakresie zmian w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia oraz Kodeksie postępowania karnego przedstawił Senat Rzeczypospolitej Polskiej. Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach w swoim sprawozdaniu przedstawia Wysokiej Izbie projekt ustawy dostosowany do zgodnych opinii Biura Legislacyjnego, Ministerstwa Sprawiedliwości i posłów biorących udział w pracach komisji, przy uwzględnieniu, a w zasadzie szczególnie przy uwzględnieniu opinii pana prof. Andrzeja Sakowicza. Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach zmieniła tytuł ustawy na: ustawa o zmianie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Utrzymując w mocy art. 1 ustawy, wprowadzone zostały zmiany do § 2. Uznaliśmy za zasadne zawężenie propozycji art. 4 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia tylko do osoby, w przypadku której zgromadzony materiał dowodowy obliguje organy procesowe do podjęcia czynności wyjaśniających zmierzających do postawienia jej w stan obwinienia, tj. przesłuchanie w trybie art. 54 § 6 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia bądź wezwanie tej osoby do złożenia pisemnych wyjaśnień na podstawie art. 54 § 7 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Podjęcie tych czynności powinno następować, gdy obiektywny stan zgromadzonych i obciążających dowodów pozwala przyjąć, że istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko określonej osobie wniosku o ukaranie, bowiem od tego momentu procesowego podejmowane wobec niej czynności noszą znamiona prowadzonego przeciwko niej postępowania o charakterze karnym, do którego odnoszą się gwarancje określone w art. 42 ust. 2 konstytucji. Od tego momentu następować powinno zmaterializowane prawo do obrony w toku dalszych czynności wyjaśniających. Komisja w pkt 2 dotyczącym art. 38 nie zmieniła zapisu w lit. b dotyczącego § 1a odnoszącego się do zażalenia do sądu na odmowę udostępnienia akt osobie, o której mowa w art. 4 § 2. Komisja w pkt 2 w lit. a zmieniła natomiast zapis w § 1 w ten sposób, że z uznaniem przyjęła propozycję odpowiedniego stosowania w postępowaniu wykroczeniowym art. 156 § 5 i 6 Kodeksu postępowania karnego. Rozwiązanie to czyni zadość twierdzeniu trybunału, że podejrzany także w postępowaniu w sprawach o wykroczenia powinien mieć zapewnioną możliwość ubiegania się o prawo wglądu do materiałów zebranych w toku czynności wyjaśniających i stanowiących podstawę kierowania wobec niego zarzutów. Ponadto treść art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia została uzupełniona o art. 158 Kodeksu postępowania karnego. Z niewiadomych powodów w projekcie senackim został on usunięty z wyżej wymienionego przepisu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Komisja uznała za zasadne skreślenie art. 2 odnoszącego się do Kodeksu postępowania karnego. Stąd też zmiana tytułu ustawy. Jednocześnie komisja uznała za właściwe wprowadzenie nowego vacatio legis - określiła dzień wejścia ustawy w życie na 1 sierpnia 2015 r. - aczkolwiek odbyła się w tym zakresie długa i ciekawa debata. Komisja musiała rozstrzygnąć problemy intertemporalne - z jednej strony wejście w życie nowego Kodeksu postępowania karnego, z drugiej strony czas, jaki jest potrzebny ministrowi sprawiedliwości na przygotowanie zmian w rozporządzeniu dotyczącym opłaty za czynności adwokackie i radców prawnych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Projekt wychodzi naprzeciw wnioskom sformułowanym przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 3 czerwca 2014 r., a tym samym jego podstawowym skutkiem będzie przywrócenie stanu konstytucyjności w sferze regulowanej przepisami procedury wykroczeniowej. Zmiana ustawy może przyczynić się do wzrostu zainteresowania usługami świadczonymi przez adwokatów i radców prawnych. W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach wnoszę o przyjęcie przez Wysoką Izbę przedstawionego projektu w zaproponowanym kształcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)