Mówca: Beata Kempa
Data: 2012-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Prezesie! Wszyscy Współpracownicy, Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli! Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Właściwie należałoby zacząć od staropolskiego powiedzenia: Panowie, panie, czapki z głów! Rzeczywiście funkcjonowanie tej instytucji zasługuje na najwyższe uznanie i powinniśmy podziękować w imieniu Wysokiej Izby za ogrom pracy wszystkich pracowników Najwyższej Izby Kontroli. Nie chciałabym powtarzać wszystkich danych, które w sposób bardzo szczegółowy przytoczyła pani poseł sprawozdawca, a także wszyscy moi przedmówcy. Pozwólcie państwo, że skupię się na bardzo ważnych w mojej ocenie elementach dotyczących czego? A tego, że jeśli mamy precyzyjnie, bardzo dobrze wykonaną pracę przez profesjonalnie przygotowanych pracowników o najwyższych standardach, jeśli idzie o fachowość - a przecież nie ma także żadnych medialnych uwag co do kwestii dotyczących najwyższych standardów moralnych pracowników Najwyższej Izby Kontroli - i wykonana praca jest uzewnętrzniona w bardzo obszernym, rzetelnym sprawozdaniu, z którym mogą zapoznać się wszyscy w naszym państwie, a więc jest bardzo transparentna, to dalej mamy pustkę. Wszyscy to zauważyliśmy. Moi przedmówcy, zarówno pan marszałek Józef Zych, jak i inni zauważyli, że dalej jest ściana, mur. Brakuje wykonania kolejnego etapu, wykonania niezwykle rzetelnej pracy. Gdyby przełożyć te wszystkie wnioski albo na przepisy prawa, i tutaj kłania się realizacja tychże wniosków de lege ferenda, albo rzeczywiście na działalność organów ścigania, tak aby one jednak rzetelniej przeprowadzały i analizowały wnioski Najwyższej Izby Kontroli, albo wreszcie na wykonywanie obowiązków i zadań przez cały aparat państwowy, to myślę, że mielibyśmy sytuację, gdzie całe państwo, jego kondycja zbliżałaby się do tych, można powiedzieć, wysokich bądź bardzo wysokich standardów. Tego niestety nie ma. Dzisiaj powstaje w Wysokiej Izbie bardzo ważne pytanie, co powinniśmy zrobić, żeby istotnie ta ciężka praca przekuła się na efekt, który w rezultacie mógłby podnieść kondycję państwa na zdecydowanie wyższy poziom, w tym przede wszystkim na to, aby w odczuciu obywateli te miliardy złotych, jakie wydajemy, na przykład na funkcjonowanie administracji publicznej czy funkcjonowanie samorządów, przełożyły się na to, aby obywatele mieli poczucie, że państwo stoi do nich przodem, a nie tyłem. A dzisiaj jest zupełnie odwrotnie. Pokazuje to chociażby zdecydowanie zwiększona liczba skarg, jakie napływają do Najwyższej Izby Kontroli - okazuje się, że część z tych skarg jest naprawdę bardzo, bardzo zasadna - czy chociażby to, że niektóre instytucje otrzymują gigantyczne środki na funkcjonowanie, a w odczuciu społeczeństwa poziom ich pracy nie jest najlepszy. Tutaj, niestety, musimy powiedzieć o wymiarze sprawiedliwości. Ten wzrost liczby skarg jest naprawdę niepokojący. I tutaj, panie prezesie, trzeba byłoby się zastanowić - być może nawet zwołać wspólne posiedzenie Komisji do Spraw Kontroli Państwowej i Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, której podlega resort wymiaru sprawiedliwości, łącznie z udziałem pana prezesa czy państwa prezesów Najwyższej Izby Kontroli - w jaki sposób przeprowadzić diagnozę tego stanu rzeczy w obszarze wymiaru sprawiedliwości. I myślę, że to w odczuciu społecznym byłoby bardzo akceptowane. Musimy dokonać rzetelnej diagnozy, a chyba nikt lepiej nie zdiagnozuje tej sytuacji, jak Najwyższa Izba Kontroli w tym zakresie. Jako świeżo upieczona wiceprzewodnicząca komisji do spraw kontroli, przyłożywszy się - przyznam szczerze, pierwszy raz od wielu, wielu lat, kiedy jestem posłem, czego żałuję i biję się w piersi, teraz będę to robić co roku - do tego bardzo obszernego, bardzo dobrego sprawozdania, które oddaje rzetelnie stan i kondycję państwa, która wcale nie jest najlepsza, wbrew temu, co tutaj się mówi, mam właśnie takie postulaty de lege ferenda. Nie wiem, jak odniesie się do tego Najwyższa Izba Kontroli. Te postulaty będą przełożone, panie prezesie, na bardzo konkretne projekty ustaw. Być może one będą ułomne, bo będą autorstwa posłów, ale prosilibyśmy bardzo o współpracę w tym zakresie, bo jeśli one nawet nie wejdą w tej kadencji Sejmu, to będą po prostu gotowe w sytuacji, kiedy przyjdzie taki moment, kiedy przyjdzie taka władza, która będzie chciała, aby państwo stało przodem do obywatela, by zwiększano standardy funkcjonowania, w szczególności administracji. Myślę, że pierwszą rzeczą, w jaką należałoby wyposażyć Najwyższą Izbę Kontroli, jest możliwość, z pominięciem prokuratora, składania bezpośrednio aktów oskarżenia do sądu. Sądzę, że tak trzeba, bo inaczej znowu będziemy mieli do czynienia ze swoistym murem. Ja naprawdę, oceniając działalność Najwyższej Izby Kontroli i profesjonalizm kontrolerów, nie obawiałabym się, jeśli chodzi o wagę i poziom takich aktów oskarżenia, które płynęłyby bezpośrednio do sądów. Oczywiście możemy zastanowić się nad mechanizmem, czy robiłby to pan prezes po zaopiniowaniu kolegium, czy byłyby to bezpośrednie wnioski, czy byłby utworzony w Najwyższej Izbie Kontroli specjalny nowy departament. Nad tym mechanizmem można się zastanowić. Ale bezwzględnie uważam, z powodu milczenia organów, na skutek wołania tutaj, głosu tych wniosków Najwyższej Izby Kontroli, jak najbardziej uważam, że można już dzisiaj wyjść z taką inicjatywą ustawodawczą. Druga kwestia, którą rozważa Solidarna Polska, dotyczy wyposażenia w inicjatywę legislacyjną, czyli do składania projektów ustaw, prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Dlaczego? Bo jeżeli są postulaty de lege ferenda i premier, rząd, parlament milczą, one są wykonane w stopniu, można powiedzieć, nikłym, to zaledwie kilka rozporządzeń, które może wykonał gdzieś co bardziej rzetelny minister, to znaczy, że jeżeli po zakreśleniu pewnego terminu mamy milczenie legislacyjne w tym zakresie, czas najwyższy, żeby wyposażyć w taką możliwość prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Tym bardziej że jak patrzę na te postulaty de lege ferenda, to one są, Wysoka Izbo, mało polityczne. To są tak naprawdę gigantyczne luki w prawie, które powodują uszczuplenia dla Skarbu Państwa albo powodują zjawiska korupcjogenne lub zjawiska, które później są opisywane bardzo szeroko przez media i bulwersują opinię publiczną. A byłoby to łatwe. Już widzę przynajmniej kilka tych wniosków, które mogłaby Wysoka Izba zrealizować, co absolutnie blokowałoby te patologiczne sytuacje w naszym państwie. I jeśli będzie taka wola Wysokiej Izby, a naprawdę wierzę w to, że już czas najwyższy, powinna być taka wola Wysokiej Izby, nie bałabym się wyposażyć prezesa Najwyższej Izby Kontroli w taką inicjatywę. Rzecz jasna, do tego wszystkiego, uważam, że należałoby znowelizować ustawę dotyczącą biegłych sądowych. Patrząc na bardzo wysoki poziom profesjonalizmu pracowników, którzy są po stosownych aplikacjach, którzy, jak tutaj już zostało powiedziane, wciąż pracują nad sobą, mało tego, uzyskują stosowne stopnie naukowe, myślę, że można by się zastanowić nad tzw. certyfikowanym biegłym sądowym z tych zakresów, w których specjalizują się kontrolerzy NIK. Wymiar sprawiedliwości potrzebuje takich fachowców. Oczywiście dzisiaj mamy taką możliwość, sąd ma taką możliwość, aby powołać biegłego spoza listy biegłych, ale to nie jest wykorzystywane. A w dużych sprawach, jak najbardziej uważam, że tacy certyfikowani biegli sądowni, tacy eksperci są bardzo potrzebni dla wzmocnienia wymiaru sprawiedliwości. Sądzę, że te elementy, o których wcześniej powiedziałam, trzeba jak najszybciej rozważyć z punktu widzenia tego, czego oczekujemy, czyli skuteczności działalności Najwyższej Izby Kontroli. A dlaczego to jest nieskuteczne? To nie zależy od Najwyższej Izby Kontroli. To zależy od państwa, które broni się przed przyjęciem tych wszystkich wniosków, które Najwyższa Izba Kontroli czasami od lat artykułuje, a na które, tak jak powiedziałam, wszyscy ci, od których to zależy, są głusi. Przejdę teraz do kwestii owego audytu, która została wprowadzona. Dzisiaj możemy powiedzieć: tak, wtedy był taki głos. Ja go podzielam. Jeżeli patrzymy na wykonanie budżetu Najwyższej Izby Kontroli, to ono jest po prostu idealne. Jest idealny standard, więc co tu kontrolować? To była może taka forma wpłynięcia na NIK, może też trochę upokorzenia Najwyższej Izby Kontroli. Naprawdę myślę, że przyjdzie taki czas, że trzeba będzie absolutnie z tego instrumentu zrezygnować, dlatego że ta instytucja dba o to, aby standardy w państwie były jak najwyższe i pokazuje to swoim własnym działaniem. (Dzwonek) I wreszcie, myślę, że absolutnie nie należy na tę instytucję szczędzić grosza publicznego. Wręcz przeciwnie, ja bym tutaj nie stawiała, nie cieszyła się z tego, że Izba kosztuje mniej. Nie. Ta Izba powinna nas kosztować więcej, bo powinna rozwijać swoją działalność, bo w ten sposób może wpływać i dawać nam gigantyczną wiedzę, co właśnie robi, a co jest nieocenione, a także diagnozę stanu państwa w wielu dziedzinach. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeśli chodzi o te wszystkie elementy, o których powiedziałam, Solidarna Polska skieruje stosowne projekty ustaw, dlatego że sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli za 2011 r. uważam za bardzo dobre i oddające rzetelny obraz stanu państwa. Na koniec, panie marszałku, powiem, że padło tutaj takie stwierdzenie, że może Najwyższa Izba Kontroli powinna częściej wychodzić do mediów, że to jest może ten kierunek, w którym powinno się iść, że powinno się informować opinię publiczną o wszystkich niekorzystnych zjawiskach, które występują w aparacie państwa. Myślę, że rolą nas, parlamentarzystów, jest to, aby absolutnie nie wymuszać ani na prezesie Najwyższej Izby Kontroli, ani na wszystkich tych pracownikach tego typu ratowania się czy pokazywania, że w państwie nie dzieje się najlepiej. Od tego jesteśmy my, aby w sposób profesjonalny wyposażyć tę służbę - już najwyższy czas - w zdecydowanie większe kompetencje, tak aby została pokazana jej 100-procentowa skuteczność. Dziękuję bardzo.