Mówca: Stanisław Chmielewski
Data: 2014-09-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia w imieniu klubu Platforma Obywatelska stanowiska w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wraz z projektami aktów wykonawczych. Zanim przystąpię do przedstawienia stanowiska i krótkiego uzasadnienia tego stanowiska, chcę podziękować panu ministrowi Kozdroniowi za bardzo sprawne przedstawienie tego projektu w całości, bo dotyka on materii istotnej z punktu widzenia społecznego, ale też jest projektem bardzo dobrze przygotowanym. Informacja o tym, iż w części był on przygotowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego przy ministrze sprawiedliwości, jak i Ministerstwo Sprawiedliwości, wskazuje, że jest to projekt przemyślany i podejmuje na pewno ważką rzecz. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska już teraz deklaruję poparcie całości projektu w tej ważkiej sprawie, jaką jest spadkobranie, zasady występujące w polskim prawie cywilnym w tym zakresie. Zgłaszam wniosek o przekazanie tego projektu do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach i o aktywną pracę nad sprawnym przyjęciem sprawozdania z prac nad tym projektem, jak i zakończenie potem całego procesu legislacyjnego. Co jest takiego ważkiego w tym projekcie i na co chcę zwrócić uwagę? Tak się złożyło, że w swoim życiu miałem przez prawie 10 lat okres pracy w sądzie i orzekałem właśnie w sprawach cywilnych w oparciu o Kodeks cywilny z roku 1964, w którym, jak to przedstawił pan minister Kozdroń, przyjęto zasadę dziedziczenia wprost, zasadę sukcesji uniwersalnej. Wiele osób, które wnosiły swoje sprawy spadkowe do sądu, nie do końca rozumiało, skąd czasami muszą mieć więcej problemów niż tego dobra wynikającego ze spadku. Dzisiaj życie jeszcze bardziej się skomplikowało, jako obywatele zaciągamy więcej różnego rodzaju zobowiązań, jesteśmy aktywni. Ta aktywność spowodowała, że zarówno doktryna, jak i, co jest bardzo ważne, Sąd Najwyższy zaczęli dostrzegać wadliwość tego rozwiązania. Ta propozycja, aby przejść na zasadę, która nie wprowadzi potencjalnych spadkobierców w pułapkę, na zasadę przyjmowania spadku z dobrodziejstwem inwentarza, jest jak najbardziej właściwa. W uzasadnieniu projektu przedstawiono te wszystkie zagrożenia, jak też w sposób pełny wskazano, dlaczego to się powinno stać właśnie teraz. Czy odstajemy w jakiś sposób szczególny od tego, co się dzieje w Europie, w świecie? Nie odstajemy, jest dzisiaj ta dyskusja, w związku z tym prowadzimy ją również i w naszym parlamencie przy okazji tego rządowego projektu. Oczywiście chodzi o aktywność obywateli, o zaufanie do prawa, ale jednocześnie zaufanie do tego obywatela, który, jeżeli nie nadużywa prawa, ma prawo do skorzystania z tego, żeby zaspokajać wierzycieli spadkodawcy w tym zakresie, który wynika z wartości spadku. Jeżeli oczywiście tego zaufania nadużyje, nie będzie zaspokajał w sposób, można powiedzieć, uczciwy, to oczywiście prawidłowa jest również zasada, żeby odpowiadał ze swego majątku. Generalnie jednak spadkobranie jest pewnego rodzaju dobrem, przywilejem. W związku z tym nie powinno, co jeszcze raz podkreślę, prowadzić do sytuacji negatywnych i do uszczuplania własnego majątku, dorobku swojego życia. Na podkreślenie zasługuje również to, iż rozszerzamy zakres możliwego pełnomocnictwa w procesie cywilnym. Chciałbym się również za tym opowiedzieć, jak i za rozszerzeniem zakresu udziału notariuszy w postępowaniach spadkowych. Jest to jak najbardziej właściwa droga. Nie wszystkie sprawy, zwłaszcza te zgodne, muszą trafiać do sądu, dlatego też, jeszcze raz powiem, proszę o skierowanie tego projektu do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Dziękuję bardzo.