Mówca: Maciej Wydrzyński
Data: 2012-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota pragnę przedstawić stanowisko klubu w sprawie sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego. Znamienne dla tego projektu zmiany ustawy, jak i dla całego sektora rolniczego jest zdanie, które w opinii dołączonej do procedowanego przez nas aktu zawarł prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych. Stwierdził on, iż - cytuję: projekt jest zaledwie próbą rozwiązania niektórych problemów ośrodków doradztwa rolniczego i należy go ocenić jako działanie doraźne, konieczna jest fundamentalna zmiana tej ustawy. W innej opinii radca prawny Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego sugeruje projektodawcy analizę dokumentu pod kątem zgodności z zasadami tworzenia aktów prawnych. Nie są to głosy negujące w całości projektowane zmiany, ponieważ żadna opinia dołączona do dokumentacji nie zawierała zastrzeżeń do kierunku zmian w przedmiotowej ustawie. Obrazują one jednak to, co w przypadku polskiego ustawodawcy jest często nagminnym zachowaniem, czyli pośpiech i bezrefleksyjność proponowanych zmian. Klub Poselski Ruch Palikota zasadniczo zgadza się z kierunkiem proponowanych zmian. Rozmycie kompetencji w stosunku do sprawowania nadzoru nad jednostkami doradztwa rolniczego między zarząd województwa i sejmik województwa może sprawiać wrażenie chaosu i trudności w koordynacji działań tych jednostek. Dlatego kompleksowe przesunięcie nadzoru do kompetencji jednego podmiotu jest kierunkiem słusznym. Zastanowić można się, czy jednak na pewno tym organem powinien być zarząd województwa. Przykładowo jedną z kompetencji zarządu będzie zatwierdzanie cennika usług odpłatnie świadczonych przez ośrodki doradztwa rolniczego czy zatwierdzanie ich planów finansowych. W każdym przypadku, gdy jednostki są finansowane z dotacji budżetu państwa, finanse powinny być transparentne. W przypadku takiego rozwiązania wąskie grono zarządu województwa będzie podejmować zarówno decyzje personalne, czyli powoływanie dyrektorów i jego zastępców, jak i decyzje finansowe. Wyrażamy swoje zaniepokojenie, szczególnie w świetle wydarzeń tego roku, które obnażyły siatki powiązań personalnych w agencjach i podmiotach rolniczych zależnych od budżetu państwa, że takie rozwiązania będą stanowić naturalne podłoże działań nepotycznych ze szkodą dla finansów publicznych. Skoro mowa o finansach, to najwięcej zastrzeżeń - nie tylko Ruchu Palikota, lecz również Biura Analiz Sejmowych - budzi projekt fakultatywnych dotacji na funkcjonowanie ośrodków doradztwa rolniczego. Wprawdzie projektodawcy w ocenie skutków finansowych podnoszą, że właśnie fakultatywność jest gwarantem nieobciążania budżetów jednostek samorządu terytorialnego, ale w praktyce jest to nałożenie kolejnych obowiązków na samorządy. Nie znalazł się bowiem jeszcze żaden podmiot, który z możliwości sięgnięcia po dodatkowe środki finansowe nie skorzystał. A w przypadku podejmowania większości decyzji w stosunku do ODR-ów przez organ nadzorczy, jakim będzie zarząd województwa, zagwarantowanie w budżetach na kolejne lata wsparcia dla konkretnego ODR-u nie będzie stanowiło problemu. Przecież drenowanie budżetu samorządów trwa od lat, a ustawodawca chce znowu sięgać do ich kieszeni. Kolejnym elementem finansowym jest możliwość niezgodności takich rozwiązań z prawem unijnym, tj. pomocą publiczną. Jak zauważa Biuro Analiz Sejmowych, ODR nie jest jedynym podmiotem w sektorze rolniczym, który może świadczyć usługi doradcze. Otrzymanie takiej pomocy publicznej może skutkować zachwianiem równowagi handlowej podmiotów w Unii Europejskiej, a tym samym wniesieniem skargi na Rzeczpospolitą do Komisji Europejskiej i nałożeniem kar finansowych. Na taki scenariusz Ruch Palikota zgodzić się nie może. Podsumowując, Klub Poselski Ruch Palikota jest za zwróceniem projektu do ponownych prac w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz skierowaniem go do Komisji do Spraw Unii Europejskiej w celu rozstrzygnięcia w sprawie zgodności planowanej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)