Mówca: Finansów Mateusz Szczurek
Data: 2015-07-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym pokrótce odnieść się do kilku tematów, które powracają, jak zwykle zresztą, w debacie nad wykonaniem budżetu za 2014 r. i często są podnoszone, szczególnie przez posłów opozycji. Zacznę od nieśmiertelnego, i słusznie, tematu długu publicznego. Dług publiczny w Polsce jest, on w niektórych latach się zwiększa, w innych nieco się zmniejsza. Filozofią tego rządu zawsze było takie podejście do polityki fiskalnej, żeby służyła ona najlepiej gospodarce, a więc chodzi o ograniczanie wydatków państwa wtedy, kiedy jest to możliwe, ale robienie tego w taki sposób, aby nie szkodziło to wzrostowi gospodarczemu. Ponieważ wzrost gospodarczy przyspiesza, ponieważ sektor prywatny odzyskuje siły, jest to moment ograniczania deficytu budżetowego, co się dzieje, a także zmniejszania długu publicznego, po to aby móc w przyszłości reagować na wypadek pogorszenia się koniunktury. Pojawia się zarzut, że to tylko OFE. Proszę państwa, w okresie ostatnich siedmiu lat, do 2014 r., wzrost długu publicznego - a mówię o siedmiu latach nie dlatego, że jest to czas ostatnich dwóch kadencji, ale dlatego, że jest to czas największego kryzysu gospodarczego od czasu II wojny świtowej - w Polsce był nie tylko jednym z najniższych po uwzględnieniu OFE, ale też był piątym najniższym bez uwzględniania jakichkolwiek zmian w systemie emerytalnym do 2013 r. Jeżeli ktoś z tutaj obecnych nie wierzy w tego rodzaju statystyki, niech spojrzy na to, ile wynoszą koszty obsługi długu publicznego, jakie są rentowności papierów skarbowych. One nigdy nie były tak niskie jak dziś, jak w 2015 r., a to nie bierze się z niczego. Nie wystarczy, że jeden czy drugi bank centralny prowadzi bardzo luźną politykę pieniężną, bo kapitał jest lokowany nie tylko gdzieś, ale tam, gdzie jest bezpieczny, tam, gdzie przynosi dobry zwrot, i tam, gdzie to się opłaca, zarówno tym, którzy są odbiorcami tego kapitału, jak i tym, którzy inwestują. Jeszcze odniosę się do lokaty kapitału i spraw dotyczących transferu zysków za granicę. Już zostało przez posła Święcickiego stwierdzone, że przecież nie po to jesteśmy rozwiniętą gospodarką, nie po to możemy sami inwestować za granicą i pozwalamy na inwestycje tutaj, aby oburzać się na to, że ktoś czerpie z tego zyski. Taki transfer zysków za granicę jest niedopuszczalny być może w Białorusi, Etiopii, bardziej Erytrei, czy w Kongo, ale to nie jest ambicją Polski. Skąd bierze się transfer zysków? Skąd bierze się deficyt na rachunku obrotów bieżących? Bierze się on z życia ponad stan. Jeżeli inwestujemy, wydajemy, konsumujemy, utrzymujemy deficyt budżetowy większy niż pozwalają na to nasze oszczędności, to wtedy kraj jako całość musi się zadłużać. Tak działo się na ogromną skalę przed kryzysem, przed 2008 r. Dziś nierównowaga zewnętrzna w Polsce jest najmniejsza od połowy lat 90. To już nie jest prawda, że ciągle jesteśmy odbiorcą kapitału netto. Nie, Polska już inwestuje za granicą więcej niż w Polsce. Mamy nadwyżkę w bilansie handlowym, eksportujemy więcej, niż importujemy, już od ponad roku. Uwzględniając przepływy z Unii Europejskiej, Polska lokuje swoje oszczędności w innych krajach i to my będziemy transferowali zyski pochodzące z tych inwestycji do Polski. To jest miara stabilności naszej gospodarki. To jest miara równowagi naszej gospodarki. Pojawiły się zarzuty, że płace nie nadążały za PKB od 2009 r. Rzeczywiście tak było, ale jak inaczej osiągnąć tę równowagę? Oczywiście może być taka sytuacja jak w pierwszej dekadzie XXI w. w Hiszpanii i w innych krajach, gdzie płace rosły bardzo szybko, ale to kończy się ogromnym zadłużeniem całego państwa, nie tylko rządu, i w ostatecznym rozrachunku, być może, kryzysem. Dziś po odzyskaniu równowagi wzrost płac może być i powinien być wyższy, ale pamiętajmy też, co udało się osiągnąć dzięki wzrostowi wydajności czynników produkcji, wzrostowi wydajności płac, a uznawano to za jakiś problem, czyniono z tego zarzut. Nie, dzięki temu w ostatnich latach wzrost płac minimalnych osiągnął 80%. To jest gigantyczny wzrost, który nie zagroził stabilności. Cały czas mamy bardziej zrównoważoną gospodarkę niż mieliśmy w 2007 r. Bezrobocie - naprawdę to nie jest najlepszy temat, aby czymkolwiek się chwalić. Jak już zostało powiedziane, Polska była na pierwszym miejscu na koniec rządów SLD, jeśli chodzi o poziom bezrobocia w Europie. Miejsce w tym rankingu zostało rzeczywiście poprawione. Według najnowszych danych i po uwzględnieniu informacji pochodzących ze spisu powszechnego to nie było drugie miejsce - rzeczywiście przyznaję - lecz piąte miejsce, przepraszam, czwarte miejsce w rankingu krajów unijnych pod względem bezrobocia z października 2007 r. Według unijnej statystyki było to 8,6%. Udało się to osiągnąć przy okazji ucieczki ponad 2 mln Polaków z Polski, w trakcie ogromnej fali emigracji, która miała miejsce w tamtym czasie. Od tego czasu trafiliśmy do czołówki krajów, jeśli chodzi o niski poziom bezrobocia w Polsce, znacznie niższy od średniej unijnej. Według unijnej metodyki - 7,7% w maju 2015 r. Jest więc ogromna poprawa i lepsza sytuacja niż przed kryzysem. Ta poprawa jest dlatego bardziej widoczna, że sytuacja w krajach ościennych jest znacznie gorsza. Poruszę teraz kwestie przejadania wydatków, wzrostu na kredyt itd. Proszę państwa, inwestycje w Polsce przez ostatnich 7 lat, do 2014 r., wzrosy o 26%. W 2015 r. ten wzrost przekroczy 30%. Inwestycje sektora rządowego wynosiły 4,4% PKB w 2014 r. - ponad dwa razy więcej niż średnia w Unii Europejskiej. Gdybyśmy wydawali na inwestycje tyle, ile wydają na przykład Niemcy, to mielibyśmy już dawno nadwyżkę. To jest miara tego, w jaki sposób wydajemy pieniądze w sektorze finansów publicznych. To są wydatki rozwojowe, a jednocześnie łączna skala tych wydatków jest o ponad 2 punkty procentowe niższa, niż była nie tylko w szczycie kryzysu, bo wtedy były one wyższe i powinny być wyższe, ale też niższa niż w 2007 r. Sporo powiedziano o zaległościach podatkowych, o problemie unikania opodatkowania. To jest poważny problem - pełna zgoda w tej kwestii - ale warto tutaj wyjaśnić, skąd biorą się niektóre statystyki. Zaległości podatkowe, wzrost o kilkanaście miliardów ujawnionych zaległości podatkowych w ogromnej mierze wynika z ujawniania przestępstw karuzelowych, które ma miejsce. Czy to źle, że są one ujawniane? Oczywiście, że dobrze, dlatego że jeżeli karuzela jest przecięta, to oznacza, że środki nie są dalej wyłudzane. Lepiej byłoby, aby tych wyłudzeń nie było wcale, ale jednocześnie bezczynność i ukrywanie tej sytuacji jest drogą donikąd i lepiej, że one są ujawniane, że widzimy to w statystykach, dlatego że naprawdę bardzo wiele się dzieje, jeśli chodzi o uszczelnianie systemu podatkowego. Zanim wymienię parę czynności czy parę rzeczy, które w tej kwestii robimy, to warto też dodać, że według porównań Eurostatu czy Komisji Europejskiej, jeśli chodzi o lukę w VAT, czyli różnicę pomiędzy należnym a zapłaconym VAT, to, owszem, ona przekraczała 9 mld zł w 2012 r. To są ostatnie porównywalne dane dla Polski. W Niemczech to były 22 mld euro, we Francji - 25 mld euro, w Hiszpanii - 12 mld euro, we Włoszech - 46 mld euro, w Wielkiej Brytanii - 16 mld euro. A więc to jest problem paneuropejski. Ten, kto uważa, że w dużym europejskim kraju można go całkowicie uniknąć i potraktować go jako magiczne źródło dochodów, bez wprowadzenia autorytarnych rządów, łudzi się. Tego w Europie nikomu jeszcze nie udało się osiągnąć, chociaż próbować oczywiście trzeba w imię uczciwości obrotu gospodarczego. Nasilenie kontroli czy kontrolowanie maluczkich i pomijanie tych wielkich to jest oczywiście nieprawda. Nastąpił bardzo duży spadek liczby kontroli podatkowych w 2014 r. i ten spadek niemal wyłącznie dotyczył mikroprzedsiębiorców. Koncentrujemy swoje działania tam, gdzie jest to potrzebne. Jeżeli ktoś ma problem z tym, że dzięki analityce, lepszej analizie ryzyka trafiamy częściej tam, gdzie te wykroczenia czy przestępstwa mają miejsce, to to jest naprawdę bardzo dziwne. Chodzi o to, żeby kontrolować mniej, ale skuteczniej, po to żeby nie zawracać głowy tym przedsiębiorcom, którzy sumiennie wykonują swoje obowiązki podatkowe. Sprawa państwa istniejącego teoretycznie. Warto przypomnieć sobie, kiedy to było powiedziane i do czego się odnosiło. Państwo istnieje teoretycznie wtedy, kiedy służby tego państwa, organy tego państwa nie współdziałają. Co się stało na początku 2014 r.? Podpisałem umowę z ministrem spraw wewnętrznych, umowę o współdziałaniu naszych służb właśnie w celu przeciwdziałania przestępczości gospodarczej. Dziś w celu zwalczania oszustw VAT mamy codzienną, bieżącą współpracę służb skarbowych z Policją, prokuraturą na trzech poziomach. Pierwszy poziom to są szkolenia, wzajemna wymiana informacji. Prokuratura szkoli nasze służby w zakresie profesjonalnego gromadzenia dowodów w sprawie sądowej, a służba skarbowa wyjaśnia prokuraturze mechanizmy, tajniki wyłudzeń VAT. Pozostałe, inne elementy to jest wspólna analityka, skoordynowane działania, które w ostatnim czasie było widać przy zatrzymywaniu przy oszustwach paliwowych. Dodatkowo w każdej ze służb funkcjonują specjalnie powołani koordynatorzy do spraw współpracy tych połączonych służb. To bardzo ważne ułatwienie, dlatego że dziś oni są dostępni na miejscu, przez telefon. Nie trzeba wysyłać pism z pytaniem, czy policjant w województwie lubuskim może pomóc inspektorowi urzędującemu dwa budynki dalej. To działa znacznie, znacznie sprawniej. Ominęliśmy biurokrację i ta współpraca już jest, zresztą widać to w danych za 2014 r. Podatek od kopalin oraz od lasu. Proszę państwa, zasób ziemi to jest zasób państwa, to jest zasób obywateli. To co jest w ziemi, kopaliny, oraz to co rośnie, lasy, one są państwowe, a to znaczy, że dywidenda, renta z tych źródeł należy się obywatelom. I jeżeli ktoś twierdzi, że podatek od kopalin niszczy czy jakoś głodzi KGHM, to wśród 100 najbardziej rentownych przedsiębiorstw w Polsce KGHM jest na pierwszym miejscu. Jest siódmym największym przedsiębiorstwem w Polsce. Jak widać, nie jest to również w 2014 r. problem, który przeszkadza zarówno w inwestycjach, jak i w rentowności tej firmy. Każda inna firma w Polsce może pomarzyć o takiej rentowności. Akcyza na alkohol w 2014 r. Przypomnę, że podwyżki w 2015 r. już nie było i również nie planujemy jej na alkohole wyskokowe w 2016 r., ale trzeba, odnosząc się do tego, czy analizując dochody z tej akcyzy, brać pod uwagę, jak w ogóle działa mechanizm ogłaszania informacji o podwyżce akcyzy. Jeżeli wszyscy wiedzą, że ta akcyza rośnie, to wtedy naturalnie sprzedaż rośnie w listopadzie, grudniu roku poprzedniego i spada na początku roku 2014. To jest zupełnie normalne, następuje przesunięcie tej sprzedaży. Jeżeli uwzględnimy ten efekt przesunięcia, to nagle okazuje się, że akcyza, czy dochody z akcyzy na alkohol tak teoretycznie wyliczone to już jest 6,2% wzrostu. I bardzo słusznie, czy może nie intencjonalnie, ale słusznie stwierdził jeden z komentatorów, że maksimum krzywej Laffera zostaje osiągnięte. Maksimum jest wtedy, kiedy rosną dochody przy wzroście podatku, a nie w innym przypadku, tak że wzrost został osiągnięty. Kompletne niezrozumienie, jeśli chodzi o znaczenie zapisów wydatków budżetu państwa i deficytu budżetu państwa. To są górne limity. To jest normalne, że te limity nie są osiągnięte. Gdyby były osiągnięte, to wtedy stałbym tutaj przed państwem w zupełnie innej roli, tłumacząc się w zupełnie inny sposób. Rolą rządu jest efektywne, wydajne, sensowne wydawanie pieniędzy, a nie dopychanie kolanem do limitów budżetowych, bo tak wygląda odpowiedzialnie prowadzona polityka fiskalna. Jedna kuriozalna wypowiedź dotycząca wyższych dochodów z PIT, które są dowodem na niższe dochody Polaków. Jest dokładnie odwrotnie. Przy niezmienionych stawkach PIT, przy niezmienionym poziomie cen wyższe dochody z PIT są niezbitym dowodem, że Polacy zarabiają więcej i tak rzeczywiście się dzieje. Wielokrotnie tutaj z tej trybuny padały stwierdzenia o wzroście PKB - 24% przez te 8 lat, 7, przepraszam, i słusznie. Ale to nie wszystko. To co naprawdę się liczy, to jest zmiana dla obywateli, ten gigantyczny wzrost płacy minimalnej, wzrost poziomu dochodów, usług publicznych, infrastruktury, który obserwujemy. To jest miara poprawy sytuacji i poprawy poziomu życia obywateli. To wszystko się dzieje. Konsumpcja w ciągu ostatnich lat również wzrosła - o 20%. To jest najlepszy dowód na to, że wzrost PKB, dochodów to nie są sprawy czysto teoretyczne. To są sprawy, które wpływają na budżety gospodarstw domowych. Jeśli chodzi natomiast o budżety tych gospodarstw domowych, w których są dzieci, to w tym wypadku zmiana była naprawdę gigantyczna dzięki ostatnio wprowadzonym ulgom. Dziękuję bardzo Wysokiej Izbie. (Oklaski)