Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2012-04-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość dotyczące zmiany ustawy Kodeks karny oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przygotowanej przez Senat. Nowelizacja ustawy wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2010 r., który orzekł, że nie można tej samej osoby fizycznej za ten sam czyn podwójnie karać. Trybunał Konstytucyjny stwierdził naruszenie art. 2 konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady sprawiedliwości społecznej, jak również naruszenie przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Niestety po raz kolejny rozpatrujemy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w ostatniej chwili, mimo że był wyznaczony 18-miesięczny okres wprowadzenia zmian. Rząd nie zdążył przedstawić propozycji zmian i zrobił to Senat. Dzisiaj musimy szybko procedować, aby ustawa weszła w życie z dniem 31 maja 2012 r. Dotychczasowe przepisy stanowiły, że przedsiębiorca, który nie płaci składek na ubezpieczenie społeczne, może być podwójnie ukarany - przez ZUS, który mógł wymierzyć opłatę dodatkową, a także mógł być skazany za przestępstwo lub wykroczenie. Opłata dodatkowa wymierzana niesumiennemu przedsiębiorcy wynosiła 100% kwoty składek nieopłaconych w terminie i miała służyć przede wszystkim temu, aby dyscyplinować takich przedsiębiorców, którzy świadomie nie opłacają składek w terminie. Inaczej powinien być traktowany przedsiębiorca, który systematycznie opłaca składki i incydentalnie, z przyczyn wynikających np. z trudności finansowych, nie opłacił w terminie składek, a inaczej taki, który ma dobrą sytuację materialną, a mimo tego próbuje oszukiwać Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z uzasadnienia wynika, że w 2010 r. ZUS wydał na podstawie przepisów art. 24 ustawy emerytalnej ponad 11 tys. decyzji wymierzających dodatkowe opłaty na kwotę 11 700 tys. zł, zaś w związku z popełnieniem wykroczenia z art. 98 złożył 9250 wniosków, z czego sądy w 7338 przypadkach orzekły winę i wymierzyły karę grzywny na sumę ponad 5200 tys. zł. Z kolei za popełnienie przestępstwa z art. 218 Kodeksu karnego sądy wydały 88 wyroków skazujących, zasądzając na rzecz ZUS-u kwotę 4100 tys. zł. Jednocześnie ZUS zapewnił, że zmiana przepisów nie spowoduje uszczerbku finansowego ZUS-u, ponieważ jak dotąd stosowana była zazwyczaj tylko jedna sankcja: bądź to karna, bądź to administracyjna. Zmiana, którą proponuje nowelizacja, dotyczy przede wszystkim art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i zmierza do tego, aby w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za przestępstwo lub za wykroczenie, nie wymierzać dodatkowej opłaty. Trudno nie zgodzić się z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednak trzeba wyraźnie powiedzieć, że to na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych będzie spoczywał obowiązek takiego realizowania tego przepisu, aby w stosunku do tych, którzy świadomie oszukują, stosować takie środki, aby nikt nie myślał, że po zmianie ustawy można nie płacić składek, z drugiej zaś strony tak stosować prawo, aby nie doprowadzać do upadku czy likwidacji firmy tylko za to, że ktoś jednorazowo spóźnił się z opłaceniem składek, a takich przypadków jest niestety coraz więcej. Ta nowelizacja nie rozwiązuje tego problemu, ale warto się nad tym zastanowić, tak aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był tylko instytucją opresyjną w stosunku do płatników składek, ale w sytuacjach trudnych mógł pomóc przedsiębiorcom. Klub Prawo i Sprawiedliwość, uznając decyzję Trybunału Konstytucyjnego i potrzebę dostosowania przepisów ustawy do wyroku, jest za skierowaniem projektu do dalszych prac w Nadzwyczajnej Komisji kodyfikacyjnej. Dziękuję.