Mówca: Eugeniusz Tomasz Grzeszczak
Data: 2013-10-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Proszę do rzeczy, proszę uzasadniać wniosek. (Oklaski) (Głos z sali: Do rzeczy.) (Głos z sali: Bez sensu.) (Głos z sali: Bez cenzury.) Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Gdzie są posłowie, których tutaj brakuje? (Głos z sali: Jest nas wielu.) Myślę, że nie ze swojej winy (Gwar na sali) nie przyszli tutaj. Jest to wynik decyzji pani marszałek Sejmu, która bardzo poważnie nadwyrężyła nasze zaufanie. Pani marszałek niestety nie mogę zadać osobiście tego pytania, bo też jej z nami dzisiaj nie ma. Ale chciałbym uzyskać odpowiedź na pytanie: Dlaczego w tej debacie nie było możliwości głosowania? Dlaczego, jeżeli chodzi o zaproszenie, które dostaliśmy na wczorajszy dzień, kiedy miały być debata i głosowanie, ta sprawa została tego głosowania pozbawiona? Nie usłyszeliśmy przekonującego argumentu za taką zmianą i traktujemy to w sposób symboliczny. Posłowie zostali pozbawieni dzisiaj prawa wyboru, tak samo jak my, rodzice, mamy być pozbawieni prawa wyboru, czy chcemy posłać naszego sześciolatka do szkoły, czy nie. Dzisiaj, rozglądając się po sali, możemy się przekonać, dla kogo głos miliona obywateli jest ważny, a dla kogo znaczy niewiele. (Poseł Teresa Piotrowska: Nie zna pan zasad demokracji.) Nasz wniosek jest wnioskiem miliona obywateli, którzy zebrali podpisy bez struktur partyjnych, bez struktur związku zawodowego. To są zwykli obywatele, którzy w sposób, myślę, precedensowy zorganizowali się w bardzo ważnej dla siebie sprawie i pokazali, że biorą odpowiedzialność za edukację swoich dzieci w sytuacji, kiedy politycy okazali się nieodpowiedzialni. (Głos z sali: Nie wszyscy politycy.) (Głos z sali: Nie wszyscy.) Proszę o spokój, pełnomocnik ma głos. Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Bardzo dobrze by było, gdyby państwo mogli prześledzić, jak te podpisy były zbierane, jak wielkim zaangażowaniem wykazali się zwykli obywatele, dla których często była to pierwsza tego typu aktywność. Dobrze, żeby państwo to wiedzieli również w momencie, kiedy państwo będą głosować nad tym wnioskiem, bo państwa głos będzie wyrazem szacunku albo braku szacunku dla ich zaangażowania obywatelskiego. To byli ojcowie, którzy zwalniali się z pracy, brali urlopy, poświęcali całe weekendy na to, żeby chodzić, przekonywać, bo oczywiście nie są to głosy tylko rodziców, są to głosy zebrane przez rodziców. Rodzice wykonali ogromną pracę, żeby zebrać ten milion głosów. Sejm nie miał żadnych problemów z doliczeniem się pół miliona ważnych głosów, bo przynieśliśmy ich dwa razy więcej. Tym rodzicom, przede wszystkim im, chciałbym dzisiaj podziękować, bo pokazali, udowodnili, jak bardzo kochają swoje dzieci, jak bardzo są w stanie wziąć odpowiedzialność w sytuacji, w której innym tej odpowiedzialności brakuje. (Oklaski) Chciałbym powiedzieć, że Wysoka Izba ma dzisiaj zaszczyt przyjąć ten wniosek, dlatego że jest to wynik pracy zwykłych obywateli, zaangażowania w proces ustawodawczy, który nie ma precedensu w historii Sejmu. Wniosek, który przynosimy, zawiera 5 pytań. Pierwsze pytanie dotyczy zniesienia obowiązku edukacyjnego sześciolatków. Drugie pytanie dotyczy zniesienia obowiązku edukacyjnego, obowiązku nauki dzieci 5-letnich. Te dwa pytania są ze sobą związane. To reforma minister Hall wymusiła objęcie dzieci 6-letnich, na szczęście małego ich procentu, obowiązkiem, sztywnym obowiązkiem edukacji. Nie jest prawdą to, że w większości krajów europejskich dzieci 6-letnie mają taki obowiązek. Mniejszość krajów Europy wprowadziła sztywny obowiązek edukacji dla dzieci 6-letnich lub młodszych. To jest niestety manipulacja, jedna z wielu, których byliśmy świadkami przez te 5 lat wprowadzania reformy. To nieprawda, że większość krajów europejskich obowiązkowo posyła sześciolatki do szkół, że to jest norma europejska. To jest niestety nieprawda, tak jak nieprawdą jest wiele innych komunikatów, które słyszymy ze strony Ministerstwa Edukacji Narodowej. Przykro o tym mówić. Natomiast prawdą jest to, że ta reforma od samego początku jest zbudowana na kłamstwie. (Oklaski) Pamiętam rok 2008, kiedy pani minister Hall powiedziała, że jedynym rokiem, w którym może być wprowadzona reforma, jest rok 2009 i że musimy posłać do szkoły jednocześnie dwa roczniki sześciolatków. Ministerstwo Edukacji Narodowej pokazało nam wtedy wykresy obrazujące urodzenia, wykresy demograficzne i przekonywało, że to jest najlepszy moment. Pani minister Szumilas, obecna tutaj, wówczas wiceminister, powiedziała, że później demografia nie będzie sprzyjała reformie. A wykresy, które państwo pokazywali, były przeskalowane, były pokazane tylko szczyty tych wykresów, żeby uwypuklić różnicę w liczbie dzieci. To kłamstwo, które usłyszeliśmy na początku, niestety potem było powtarzane, pojawiały się kolejne kłamstwa. Przepraszam za takie grube słowo, ale niestety tak to trzeba nazwać. Jako rodzice jesteśmy, czujemy się okłamywani. Najważniejsze, czego zabrakło Ministerstwu Edukacji Narodowej, to ogląd rzeczywistości szkolnej. Dlatego przynieśliśmy państwu raport, zresztą w poprzednich dniach państwo otrzymywali go od nas, zatytułowany ˝Szkolna rzeczywistość˝, a przygotowany przez Fundację ˝Rzecznik praw rodziców˝. To jest już kolejny raport, który państwu przedstawiamy. Poprzednie raporty zostały skierowane do ministra edukacji narodowej, do premiera, do różnych instytucji, nawet międzynarodowych, bo sytuacja w polskiej edukacji jest bardzo zła. Najgorsze jest to, że minister edukacji narodowej żyje, niestety, w świecie fikcji i nie wie, jak wygląda sytuacja w szkole rejonowej, w zwykłej szkole, która boryka się z mnóstwem problemów, przede wszystkim finansowych, w której brakuje szatni, stołówki, świetlicy, wszystkich rzeczy, które wydawałyby się standardem w XXI w. Pamiętamy, jak w roku 2008 pani minister Hall rozpoczynała tę reformę od poradnika dla dyrektorów szkół. W poradniku było napisane, była dla dyrektorów rada, żeby zaangażować w prace społeczne rodziców. Wtedy wydawało nam się to kuriozalne. Rada, żeby zaangażować rodzica architekta, aby w czynie społecznym zaprojektował dodatkowe skrzydło szkoły, jest groteskowa, ale znalazła się w dokumencie ministerialnym. Wszystko, co obserwowaliśmy w ciągu następnych 5 lat, potwierdzało fakt, że ministerstwo, rząd nie zamierza przeznaczyć żadnych poważnych pieniędzy na reformę, która dotyczy malutkich dzieci, dotyczy warunków, w jakich przebywają, w jakich są edukowane, tego, jaką mają opiekę. Niestety, ta reforma od początku jest robiona zupełnie bez głowy. (Oklaski) W ostatnich tygodniach wiele słyszeliśmy o wyrównywaniu szans, jeśli chodzi o edukację przedszkolną. Rodzice zostali pozbawieni prawa wyboru, jeśli chodzi o finansowanie zajęć dodatkowych w przedszkolach dla swoich dzieci, zajęć, które chcieliby finansować, które były w przystępnej cenie. Pani minister wyrażała wielką troskę o kieszeń rodziców. Natomiast jeśli chodzi o szkoły, tej troski nie widać. Pani minister przymyka oko na to, że szkoły są finansowane przez rodziców nie tylko w zakresie dostarczania tak prozaicznych rzeczy jak papier do ksero, ale również w zakresie malowania klas, kupowania mebli do klas, do sal szkolnych, a nawet malowania, tynkowania szkół. Warto zastanowić się nad tym, czy edukacja w Polsce rzeczywiście jest bezpłatna. Czy to, co mamy zapisane w konstytucji, jest jeszcze dla ministerstwa edukacji jakimkolwiek wyznacznikiem, czy jest to już po prostu anachronizm i należałoby zmienić art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej? Rzeczywistość polskich rodziców jest dziś taka, że nie tylko muszą angażować się w finansowanie wszystkiego, co jest w klasach. W naszym raporcie znalazł się m.in. taki głos ze szkoły w Wołominie, gdzie pani wychowawczyni powiedziała rodzicom, że wszystko, co widzą w klasie, pochodzi ze składek rodziców z poprzednich lat. Nie jest to jedyny taki przykład w Polsce. Rodzice są dzisiaj postawieni w takiej sytuacji, że w związku z obowiązkową i bezpłatną edukacją muszą we wrześniu zaciągać kredyt, jeśli mają kilkoro dzieci, tak jak na przykład ja, na podręczniki, bo podręczniki są dzisiaj parapodatkiem, który obciąża rodziców wychowujących dzieci. Chciałbym, żeby państwo usłyszeli, jakie warunki panują w polskich szkołach. Omówię kilka podstawowych kwestii. Dobrze, żeby państwo wiedzieli, w jakich warunkach uczy się obecnie, również dzisiejszego dnia od rana, 5 mln polskich dzieci. Place zabaw były jedynym elementem, który ministerstwo zapowiedziało zmienić. Wprowadziło program rządowy, który finansuje budowę tych placów zabaw. Rzeczywiście one powstały w wielu szkołach. Natomiast prawda jest taka, że na tych placach zabaw dzieci się nie bawią. (Poruszenie na sali) (Głos z sali: Bzdury opowiadasz, człowieku.) (Poseł Tomasz Kulesza: Co ty opowiadasz, człowieku?) Proszę salę o spokój. (Głos z sali: Kultury trochę.) Proszę o spokój. Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Bo nie ma komu wychodzić z tymi dziećmi, proszę państwa. Nie ma komu wychodzić z tymi dziećmi na te place zabaw. (Oklaski) (Głos z sali: Nieprawda.) Przepraszam. Panie pośle, proszę nie zabierać głosu z ław poselskich. Pełnomocnik ma w tej chwili głos. Proszę bardzo. Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Pan poseł skłania mnie do refleksji, dygresji. Przed reformą dzieci 6-letnie musiały odbyć obowiązkową diagnozę w poradni psychologiczno-pedagogicznej, czy wykazują gotowość szkolną. Gotowość szkolna to jest cały zespół cech, również gotowość emocjonalna do tego, żeby siedzieć przez 45 minut i słuchać, nie zabierać głosu bez podnoszenia ręki. Kiedy słucham państwa, myślę (Wesołość na sali, oklaski), że gotowość szkolna to coś, czego niektórzy nie mogą osiągnąć przez całe życie. (Wesołość na sali, oklaski) Wyjście na plac zabaw, proszę państwa, z 30 dzieci, z 35 dzieci jest dla jednego nauczyciela, szczególnie jeśli są to dzieci 6-letnie, często niemożliwe, a uzyskanie etatu nauczyciela wspomagającego jest w Polsce bardzo trudne, nawet w klasach, w których są dzieci niepełnosprawne i którym ten nauczyciel wspomagający po prostu przysługuje. (Głos z sali: Nieprawda.) Taka jest rzeczywistość samorządów. Odsyłam do raportu tych z państwa, którym trudno w to uwierzyć. Oczywiście chcielibyśmy, żeby tak nie było, natomiast jest to polska rzeczywistość. Wychodząc na plac zabaw, nauczyciel w klasie sześciolatków musi na przykład zawiązać 60 butów. Proszę przejść się do szkoły i spróbować to zrobić, wyjść i wrócić o normalnej porze. Powstałe place zabaw rzeczywiście są bardzo ładne, natomiast nie ma czasu na nie wychodzić, bo podstawa programowa, którą wprowadziła pani minister Katarzyna Hall, jest tak napięta, ten program jest tak napięty, że dzieci nie mają kiedy się bawić. Dzieci nie tylko muszą się uczyć w szkole, ale również po lekcjach muszą odrabiać prace domowe. To jest polska norma. Muszą odrabiać prace domowe często z rodzicami, więc jest to zaangażowanie całej rodziny. Tak naprawdę można powiedzieć, że te malutkie dzieci są obciążone taką pracą, jak gdyby pracowały na dwa etaty. Tak więc z tych powodów place zabaw są w Polsce, niestety, fikcją. Podobnie rzecz ma się z kącikami zabaw w szkole. To są sale, które również powstały w ramach programu ˝Radosna szkoła˝. Wiele szkół nie ma jeszcze tych kącików. Często po prostu brakuje pieniędzy samorządowi na udział w tym programie. Co najważniejsze, te kąciki zabaw również nie mają być kiedy wykorzystane z tych samych powodów, dla których dzieci nie korzystają z placów zabaw. Po prostu w polskiej szkole dziecko siedzi w ławce, słucha, notuje to, co zdąży zanotować, i nie ma czasu na zabawę. (Poseł Krystyna Skowrońska: To nieprawda.) (Poseł Marek Rząsa: Kiedy pan był w szkole?) Proszę posłuchać, jak sprawy mają się na przykład w Szkole Podstawowej nr 4 w Jaśle. W tym roku szkolnym pierwsze klasy razem z sześciolatkami są 32-osobowe. Nauka w ławkach od dzwonka do dzwonka. Nie ma żadnych dywanów do zabawy, a nawet gdyby były, nie ma miejsca na ich rozłożenie. Klasa jest szczelnie wypełniona ławkami i krzesełkami, świetlica jest mała, a wszystkie dzieci są razem, nie ma wydzielonego miejsca dla sześciolatków. W szkole podstawowej w miejscowości Odrzykoń na pytanie o dywan i przeniesienie do innej, większej klasy dyrektor odpowiedział, że poszuka starego chodnika w domu. W efekcie jeden z rodziców zakupił dywan na własny koszt. Dzisiaj, proszę państwa, dla polskich dzieci w szkołach po prostu brakuje miejsca. Szkoły są likwidowane również w wyniku tej samej reformy, którą państwo wprowadzili w 2009 r. Rocznie likwidowane są setki szkół, a dzieci są umieszczane w szkołach po kilkaset osób, nawet w zespołach szkół, w których są oczywiście gimnazja, a zdarzają się również szkoły zawodowe. Naprawdę relacje z tych szkół, w których dzieci 6-letnie są umieszczane z osobami dorosłymi, są bardzo niepokojące. Nie są to relacje wyłącznie z naszego raportu. Również raporty instytucji państwowych stwierdzają, że w polskich szkołach nie ma wydzielonego miejsca dla dzieci młodszych. Bardzo wiele szkół posiada ciągi komunikacyjne połączone niestety z ciągami dla dzieci starszych. Na przykład zgodnie z raportem Głównego Inspektoratu Sanitarnego z tego roku, jest to raport dotyczący prawie 8 tys. szkół, w ponad 2700 szkołach nie można wyznaczyć ciągów komunikacyjnych tak, aby nie krzyżowały się z drogami uczniów starszych. A są to również gimnazjaliści. Kolejnym bardzo poważnym problemem są stołówki szkolne, coś, co niestety odchodzi już do przeszłości, i to likwidowane w pełni świadomie za przyzwoleniem Ministerstwa Edukacji Narodowej. (Poseł Julia Pitera: Może burmistrz z PiS źle zarządził.) Pamiętam panią minister Katarzynę Hall mówiącą w 2009 r. z tej mównicy, że powinno się przechodzić na catering w szkołach, żeby dzieci jadły posiłki ze styropianu. To są często posiłki złej jakości, natomiast w bardzo wysokiej cenie. Formuła cateringu doprowadza do tego, że dzieci uboższe nie są już dożywiane. To jest, proszę państwa, bardzo poważny problem w Polsce. Zdawałoby się, że w XXI w. to nie ma prawa się zdarzyć, ale dzieci w Polsce w szkole są głodne. (Poruszenie na sali) (Głos z sali: Nieprawda.) Są głodne. (Głos z sali: Prawda, prawda.) (Poseł Tomasz Kulesza: Bzdury opowiadasz.) I to jest, proszę państwa, wielki wstyd również dla państwa. (Oklaski) W tych szkołach, w których funkcjonują stołówki, dzieci jedzą w ogromnym stresie... (Poruszenie na sali) (Poseł Krystyna Skowrońska: Głupstwa pan plecie.) (Głos z sali: Panie marszałku...) Przepraszam pana. Panie i panowie posłowie, rozmowy i szum na sali dodatkowo utrudniają uzasadnianie przez pana pełnomocnika wniosku obywatelskiego. W związku z tym proszę o spokój i powagę. Pan pełnomocnik ma głos. Potem będą wystąpienia klubowe, będą pytania i w ten sposób można prowadzić polemikę. Natomiast polemika z sali utrudnia panu pełnomocnikowi uzasadnianie wniosku. Proszę bardzo. Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Przeczytam państwu konkretne relacje, jeśli trudno państwu uwierzyć. Szkoła podstawowa w Dziwnowie: W tym samym czasie co uczniowie ze stołówki korzystają osoby dorosłe skierowane z opieki społecznej, a w czerwcu i wrześniu ze stołówki korzystają także wczasowicze. Szkoła w Skawinie, w województwie małopolskim: Stołówka mała, dzieci są poganiane, żeby jadły szybciej, bo trzeba zwolnić stolik, np. dla nauczycieli. Stołówka w szkole podstawowej w Garwolinie: Nie zapewnia się posiłków dla wszystkich najmłodszych, ponieważ to komisja kwalifikuje dzieci na obiady, nieznane są zasady kwalifikowania, a stołówka jest za mała i nie wszystkie dzieci mogą skorzystać z obiadów. Szkoła podstawowa w Częstochowie: Dopchanie się do obiadu na przerwie to szkoła przetrwania, zwyciężają najsilniejsi. Zespół szkół w Mąchocicach, w województwie świętokrzyskim: Dzieci z gimnazjum wypychają z kolejki maluchy, a potem okazuje się, że dla tych małych zabrakło zupy. Szkoła Podstawowa nr 5 w Ełku: W maleńkiej salce, która poza obiadami jest świetlicą, wydawane są obiady z termosów, w budynku szkoły nie ma kuchni, dzieci jedzą w świetlicy i na korytarzu, bo w świetlicy nie mieści się nawet połowa. Moja córka, choć jest już w trzeciej klasie, czasem nie zjada obiadu, bo pani nie da rady wydać go w czasie trwania przerwy. Szkoła podstawowa w Tuczępach: Wiem że jest to szkoła na wsi - pisze rodzic - ale nie ma tu ani stołówki, ani świetlicy. Szkoła podstawowa w Ząbkach, niedaleko stąd: Obiady z powodu przepełnienia wydawane są od 10.30. Szkoła podstawowa nr 9 w Wejherowie: Świetlica jest jednocześnie stołówką, jednak dla pięcio- i sześciolatków nie ma to znaczenia, ponieważ uczęszczać do niej mogą tylko dzieci starsze, dla maluchów nie ma żadnej alternatywy. Chodzi o te dzieci, to jest problem, o którym mowa w drugim pytaniu naszego wniosku. Dzieci 5-letnie, które objęli państwo obowiązkiem edukacji przedszkolnej, którego nie ma gdzie realizować wobec ogromnego braku miejsc w przedszkolach albo w ogóle braku przedszkoli, są nie tylko umieszczane w zerówkach szkolnych, ale też z powodu likwidacji wielu małych szkół są wożone gimbusami razem z uczniami starszymi, a w skrajnych przypadkach również z osobami przypadkowymi. Skrajny tego przykład - wiem, że to jest skrajność, ale warto go przytoczyć - na Podlasiu, w Kodniu, władze samorządowe zadecydowały, że z oszczędności uczniowie będą dojeżdżać do szkoły razem z więźniami. (Poseł Arkadiusz Mularczyk: Gdzie?) W Kodniu na Podlasiu. Zarówno dyrekcja szkoły, jak i władze samorządowe nie widzą w tym żadnego problemu, chociaż rodzice piszą do nas, że uczniowie muszą stać, podczas gdy dorośli więźniowie zajmują miejsca siedzące. To skrajny przykład, ale niestety wiele mówi o tym, jaki jest stan polskiego systemu edukacji. Kolejny problem to łazienki szkolne. Toalety, problem wydawałoby się prozaiczny, ale dla małych uczniów są to często małe dramaty, kiedy nie ma kto z nimi wyjść do łazienki, bo po prostu jest jeden nauczyciel. W wielu relacjach przewija się takie zdanie, że nauczyciel nie wie, czy zostać z klasą, czy wyjść z 6-letnim uczniem, który nagle musi pójść do łazienki. Toalety w szkołach to, niestety, również pomnik zapaści infrastrukturalnej polskiego systemu edukacji, a symbolem tej zapaści jest brak papieru toaletowego. To jest, proszę państwa, symbol, który już w PRL-u zapadł nam w pamięć, to coś zupełnie nie do przeskoczenia. W co drugiej relacji powtarza się zdanie, że dzieci nie mają dostępu do papieru toaletowego - jest on zamykany w szafkach na klucz, jest czymś, co muszą fundować rodzice. To po prostu urasta do rangi problemu nie do przeskoczenia. Kolejnym problemem, który - można powiedzieć - dezorganizuje życie rodzin w Polsce, jest brak świetlic. Świetlice w Polsce, niestety, często są luksusem. Mówią o tym badania nie tylko nasze, nie tylko instytucji państwowych, lecz także Związku Nauczycielstwa Polskiego, który wskazywał, że w co piątej szkole nie ma świetlicy, po prostu nie istnieje. Świetlice, które istnieją, funkcjonują, również często są towarem luksusowym. Są różne kategorie, sposoby rekrutacji do tych świetlic, są też godziny, które w ogóle nie pokrywają się z godzinami pracy rodziców. Jest to problem nie tylko małych miejscowości, lecz także dużych, bogatych miast, takich jak np. Kraków. Przeczytam państwu taką relację: W szkole nr 97 w Krakowie w godzinach szczytu w każdej świetlicy przebywają po trzy, cztery klasy. Najprostszym sposobem zapewnienia bezpieczeństwa jest włączenie telewizora. Sześciolatki siedzą w upiornym hałasie, w którym wrzaski dzieci konkurują z rykiem telewizora, i oglądają. Odbierałam moje dziecko półprzytomne ze zmęczenia. W szkole nr 13 w Kielcach pięcio- i sześciolatki, w liczbie 20-30, rok w rok upychane są w czymś rozmiarów spiżarni. To kolejny problem, proszę państwa, problem lokalowy. Świetlice są organizowane w bardzo różnych, przypadkowych pomieszczeniach: w piwnicach, na strychach, w pomieszczeniach, które nie mają wentylacji, które po prostu powinny zostać zamknięte przez sanepid, ale tak naprawdę w wielu miejscowościach nie ma dla nich alternatywy, bo w Polsce, proszę państwa, rodzice muszą pracować, aby zarobić na utrzymanie dzieci. Często to praca na dwa etaty i nawet jeśli oboje rodzice pracują, utrzymanie dzieci, rodziny przy obecnych obciążeniach podatkowych, również kosztach, które ponosimy na edukację, jest bardzo trudne i nie możemy sobie pozwolić na luksus zwalniania się codziennie z pracy w połowie dnia. Dlatego już sam brak świetlic wystarczyłby do tego, żeby tę reformę, proszę państwa, odłożyć w czasie, a właściwie odwołać. To również skrajny przykład, spod Warszawy, z Józefosławia, ale proszę posłuchać: W ubiegłym tygodniu karetka pogotowia odwiozła panią ze świetlicy, która zasłabła w wyniku stresu. Skąd ten stres? W szkole uczy się 1300 dzieci. Jest jedna świetlica, w najcięższym momencie dnia w małej sali jest 160 dzieci. Szkoła jest przeznaczona dla 600 uczniów. Jest to jedna z kilkuset relacji. Co mają państwo do powiedzenia nauczycielom, rodzicom i dzieciom, które w takich warunkach egzystują dzień w dzień? Bardzo ciekawe jest również to, w jaki sposób nauczyciele świetlicy muszą dyscyplinować dzieci. Proszę państwa, w Szkole Podstawowej nr 11 w Warszawie, mieście, które na pewno byłoby stać na zapewnienie najmłodszym dzieciom dobrych warunków edukacji, warunki w świetlicy są okropne. Jest tam ok. 300 dzieci. Pani woła do dzieci przez tubę, jak na zebraniach publicznych. To w szkole nr 11 w Warszawie, a z innych szkół mamy relacje o tym, że panie dyscyplinują dzieci gwizdkami, jak na lekcji WF-u, że młodsze dzieci, sześciolatki, dzieci wrażliwsze są po prostu w szoku. Niestety, to nie są warunki dla dzieci, mimo starań nauczycieli. Naprawdę, jako rodzice nie mamy żadnych pretensji do nauczycieli, którzy po prostu zostali zmuszeni do pracy w skrajnych warunkach. Jeszcze jedna relacja, która również wyda się państwu skrajna, ale jest to rzeczywistość polskiego dziecka w szkole w XXI wieku w środku Europy: Dzieci nie mają gdzie się bawić, więc bawią się w ziemi, grzebią w niej patykami, łapkami, przesypując ziemię między paluszkami, chowają się, bawią się między wystającymi korzeniami. Nie mają do dyspozycji żadnych świetlicowych zabawek. To jest świetlica szkoły nr 59 w Katowicach, również dużym, bogatym mieście. To, co powiedziałem o likwidacji szkół, o ich przepełnieniu, ma odzwierciedlenie w konstrukcji klas, tzn. że te klasy są przepełnione, bo liczą trzydziestu kilku uczniów. Świadczy to o tym, że ustawa, którą państwo niedawno przyjęli, o wysłaniu połowy rocznika sześciolatków obowiązkowo w przyszłym roku do szkoły, która zawiera również przepisy mówiące o tym, żeby w klasach było do 25 dzieci, jest kompletną fikcją oderwaną od rzeczywistości polskiego samorządu, który nakazuje dyrektorom szkół konstruowanie klas od 26 uczniów. Jest to przykład nie z biednego miasta, nie z biednej gminy, tylko z Warszawy. Proszę sobie to wyobrazić i spróbować przeprowadzić lekcję w klasie liczącej 35 sześciolatków. Jeśli nawet dyrektorzy szkół i gminy chcieliby wypełnić to zalecenie, zastosować przepis ustawy o klasach 25-osobowych, musieliby zorganizować naukę na trzy zmiany. Nauka na trzy zmiany jest rzeczywistością już dzisiaj w niektórych polskich szkołach, na przykład w szkole nr 53 w Krakowie. W szkole uczy się dzieci na trzy zmiany. Zajęcia startują o godz. 8, o godz. 11 i o godz. 13, a zakończenie nauki, proszę państwa, w takich szkołach jest o godz. 18, co jest niedopuszczalne i było kwestionowane przez lokalne sanepidy. Tak małe dzieci o godz. 18 nie są w stanie przyswoić nic i ta nauka jest po prostu fikcją, jest męczeniem tych dzieci. Natomiast próba wypełnienia jednego z zaleceń, które wprowadza rząd - nie zaleceń, tylko sztywnych przepisów - spowoduje, że w innym miejscu konstrukcja się posypie. To jest to samo, co państwo próbują robić z przedszkolami. Próbują państwo zapewnić darmowe przedszkola, nie przeznaczając na to poważnych pieniędzy. Od dwóch miesięcy jest niesamowity bałagan z zajęciami, które wszyscy chcą przeprowadzić, oprócz polityków, oprócz rządu, oprócz tych, którzy podjęli te decyzje i nie wzięli za nie odpowiedzialności. To samo jest w polskich szkołach. Jeśli państwo deklarują podniesienie standardu, nie przeznaczając na to pieniędzy, będzie katastrofa w innym miejscu. Sprawa bezpieczeństwa. Jest to kwestia, która powinna być priorytetem dla nas, dorosłych - zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom, choćby w drodze do szkoły. Tutaj są ogromne zaniedbania. Na poziomie gmin, można powiedzieć, jest to wina gmin, ale również ministerstwo edukacji, konstruując przepisy, powinno pomyśleć o tym, w jakich warunkach dzieci idą do szkoły w gminach, w których nie ma chodnika i nie ma autobusu szkolnego. Nie przysługuje on części dzieci, które mieszkają zbyt blisko albo autobus szkolny nie istnieje, tylko gmina płaci dzieciom za bilety PKS. Niestety, w mediach lokalnych jest pełno obrazków, zdjęć dzieci, które idą poboczem ruchliwej drogi do szkoły i są mijane przez ciężarówki. Również, jeśli chodzi o bezpieczeństwo w szkołach, tam, gdzie wydawałoby, że dziecko można zostawić bezpiecznie, sami państwo wiedzą, jakie są statystyki. Ministerstwo edukacji przedstawia te statystyki. Są one przerażające. Nie chcę ich przytaczać, bo mogliby państwo powiedzieć, że jest to argument zbyt skrajny, gdybym powiedział, do ilu wypadków dochodzi w szkołach, również śmiertelnych. Jest to w każdym razie duża liczba, która co roku jest podobna. Jest to liczba porównywalna z liczbą wypadków na polskich drogach. Jest to liczba, która powinna państwa zatrważać. Odsyłam do oficjalnych wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej. To są dziesiątki tysięcy wypadków, nawet 100 tys., i są to dziesiątki wypadków śmiertelnych. Ale nie chcę się nad tym zatrzymywać. (Głos z sali: Dojdziemy do miliona.) Natomiast dużo bardziej konkretnym, można powiedzieć prozaicznym, ale bardzo dużym problemem jest przemoc w polskich szkołach, i to w tych szkołach, które są niedofinansowane, które są łączone w ogromne zespoły po kilkuset, nawet ponad tysiąc uczniów, jak słyszeliśmy, gdzie są obowiązkowo w zerówkach pięciolatki, gdzie są gimnazjaliści i gdzie brakuje nauczycieli, którzy mogliby kontrolować tę sytuację i mogliby zapewnić dzieciom elementarne bezpieczeństwo. Proszę posłuchać relacji ze szkoły nr 59 w Katowicach: Posłałam do szkoły dziecko jako sześciolatka i ku mojemu przerażeniu od pierwszych dni w szkole sam lub z kolegą bez pośredniego nadzoru pani wychowawczyni wychodzi na przerwy na podwórko lub chodzi sam po korytarzach szkoły. To jest ogromna szkoła. W innych szkołach zdarza się, że dzieci wychodzą niezauważone. Są takie przypadki, proszę państwa, i jest to coś, do czego nie powinno absolutnie dochodzić. Sale lekcyjne w polskich szkołach są organizowane w miejscach, które nie są do tego przeznaczone, np. w budynku straży pożarnej - to jest przykład z naszego raportu - albo są to dwa budynki oddalone od siebie i dzieci muszą samodzielnie wyjść, żeby zjeść np. obiad na stołówce. Również małe dzieci muszą samodzielnie wyjść z jednego budynku i w czasie 20-minutowej przerwy przejść do drugiego budynku, zjeść obiad i wrócić. Szatnie szkolne to również nie jest standard. W Szkole Podstawowej nr 9 w Wejherowie w ogóle nie ma szatni. Buty, odzież wierzchnią maluchy trzymają w klasach. Mało tego, sanepid nie widzi żadnych nieprawidłowości w takich praktykach. Szkoła w Kobylnicy też nie ma szatni, kurtki dzieci wiszą na wieszaczkach na korytarzu. Kolejnym problemem jest problem podręczników, a właściwie miejsc, w których można zostawiać podręczniki, co od kilku lat jest wymagane rozporządzeniem ministerialnym. Jest to jeden z niewielu standardów, których spełnianie jest wymagane w polskiej szkole, ale z tym również jest kłopot. Szafki są kupowane przez rodziców albo po prostu ich nie ma. Poza tym dzieci są zobowiązane do wykonywania prac domowych, więc podręczniki, które mogłyby zostawiać w szafkach, muszą nosić na plecach do domu i z powrotem przynosić do szkoły, dzień w dzień. A to są ciężary, które przekraczają możliwości tych dzieci. Lekarze pediatrzy, z którymi nikt z ministerstwa nie skonsultował tej reformy przez 5 lat - to jest kwestia, która była podnoszona w Senacie przez senatorów, padło wtedy pytanie o to, dlaczego nikt ze środowiska pediatrów nie skonsultował tej reformy, dlaczego ministerstwo się o to nie zwróciło - twierdzą, że jednym z problemów, z którymi będziemy się borykać za parę lat, będzie wysyp chorób kręgosłupa wśród dzieci, tym bardziej że chcą państwo wysłać do szkoły dzieci młodsze. Lekarze mówią, że dziecko może nosić na plecach do 1/10 swojego ciężaru, tymczasem w Polsce jest to ciężar sięgający nawet 1/3 wagi dziecka. Dzieci noszą takie plecaki dzień w dzień, jak mali niewolnicy. Jednym z największych problemów tej reformy, który można nazwać świadomym zaniedbaniem Ministerstwa Edukacji Narodowej, jest przygotowanie kadry nauczycielskiej, którego po prostu nie było. Od roku 2008 pytaliśmy o to panią minister Hall i ani pani minister Hall, ani pani minister Szumilas do dziś tej kwestii nie uregulowały, co powoduje, że również wśród nauczycieli jest niechęć do reformy. Gdy przeprowadzany jest sondaż na temat reformy, to okazuje się, że większość nauczycieli po prostu jej nie chce. Proszę państwa, to jest najlepszy dowód na to, że ta reforma po prostu nie wejdzie w życie. Nie ma komu jej wprowadzać i nie ma nikogo, poza rządem, kto chciałby przymusowo wysłać sześciolatki do pierwszych klas. (Oklaski) Przeczytam państwu tylko jedną relację ze szkoły podstawowej, to jest relacja z Warszawy, ze Szkoły Podstawowej nr 61. Pani wychowawczyni nie radziła sobie z lękiem separacyjnym, jaki przeżywały niektóre dzieci, nie widziała, jak rozwiązać problem np. wyjścia do toalety w czasie lekcji, czy biec z dzieckiem, czy zostać z klasą. W efekcie dzieci moczyły się. Proszę sobie wyobrazić, z jaką chęcią te dzieci chodzą do szkoły i podejmują naukę, jeśli nie zapewnia im się podstawowych zasad bezpieczeństwa, można powiedzieć, i jeśli dorośli nie są w stanie dbać o tak elementarne sprawy. Nie dziwi wynik badania, który przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Instytut Badań Edukacyjnych podległy ministerstwu był ukrywany dopóty, dopóki nie napisali o tym w tym roku dziennikarze. Chodzi o to, że dzieci 6-letnie przeżywają bardzo dużo porażek i są zniechęcone do nauki w o wiele większym stopniu niż dzieci 7-letnie. To nie jest nasze badanie, naszej fundacji, tylko Instytutu Badań Edukacyjnych, przeprowadzone dla Instytutu Badań Edukacyjnych, które nie zostało upublicznione przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Jest to jeden z kolejnych dowodów na to, że ministerstwo nie prowadzi w tym temacie uczciwej debaty publicznej. Zniechęcenie dzieci jest faktem, z którym stykamy się również w fundacji, odbierając codziennie telefony od rodziców, którzy wysłali sześciolatki do szkół i którzy są z tego powodu nie tylko niezadowoleni, ale - można powiedzieć - są tym przerażeni, bo wpadli w pułapkę, którą Ministerstwo Edukacji Narodowej zastawiło na dzieci 6-letnie. Chodzi o to, że przepisy nie pozwalają na powrót sześciolatka, który sobie nie poradził, do grupy rówieśniczej. Jest ogromny problem z pozostawieniem w I klasie dziecka sześcioletniego, które sobie nie poradziło. Czasem to są drastyczne przypadki. Na przykład jedno z takich dzieci, dziewczynka z Częstochowy z zespołem Aspergera, niepotrafiąca w II klasie czytać ani liczyć, była na siłę przepychana na kolejne etapy edukacji i wiele miesięcy trwała walka rodziców o to, żeby dziecko mogło wrócić do I klasy. Proszę państwa, to jest sytuacja kuriozalna, która nie powinna mieć miejsca. Te przepisy powinny być zmienione już 5 lat temu, kiedy o tym rozmawialiśmy również na tej sali. Przez 5 lat w tej sprawie nic się nie wydarzyło. Trudno się dziwić, niech się państwo nie dziwią, że frustracja rodziców rośnie, że informacje o tym, że sześciolatki w I klasie to jest fatalny pomysł, roznoszą się między rodzicami pocztą pantoflową i że opór społeczny wobec tej reformy jest coraz większy. Proszę państwa, ten opór będzie rósł. W ramach akcji ˝Ratuj maluchy˝ w pierwszym roku zebrano kilkadziesiąt tysięcy podpisów w Internecie, 2 lata później zebrano już 350 tys. podpisów pod ustawą obywatelską, która do dzisiaj nie została przez państwa do końca rozpatrzona z nieznanych nam powodów, a w tym roku przynosimy państwu milion podpisów. Liczę na to, że to referendum się odbędzie, jeśli zaś się nie odbędzie, to na pewno opór społeczny będzie narastał i podpisów będzie jeszcze więcej. Chciałbym państwu przeczytać list rodzica do Ministerstwa Edukacji Narodowej wysłany na specjalny adres, który służył informowaniu i uspokajaniu rodziców, i odpowiedź ministerstwa na list tego rodzica. Skrócę, ale myślę, że zorientują się państwo, jaki jest sposób traktowania problemów przez urzędników ministerstwa: Jestem mamą 5-letniej dziewczynki z orzeczeniem o niepełnosprawności i potrzebie kształcenia specjalnego. Córka ma wiotkość mięśni i hipoglikemię. Pójdzie do szkoły publicznej. W szkole, do której pójdzie, jest jedna klasa integracyjna, dlatego nie będzie takiej możliwości, aby były w niej dzieci w podobnym wieku, jeśli chodzi o miesiące. Teraz w takiej klasie może być 18 dzieci i dwie panie. Obniżono liczbę dzieci w zwykłych klasach. Czy w integracyjnych też zostanie ona obniżona? Dalej ten rodzic pisze o problemach w tej szkole, a Ministerstwo Edukacji Narodowej pisze o problemach m.in. ze świetlicą, do której to dziecko nie będzie mogło uczęszczać. Nie będę czytał całego listu, znajdą go państwo w raporcie. Natomiast ministerstwo odpowiada temu rodzicowi tak: Szanowna pani, przykładamy ogromną wagę do opieki świetlicowej w szkołach. Przy zmniejszającej się liczbie szkół podstawowych i liczbie uczniów tych szkół liczba etatów opieki świetlicowej systematycznie wzrasta. Od roku 2008/2009 do roku 2011/2012 liczba etatów nauczycieli świetlicowych wzrosła o ponad 10% - 1359 etatów. Co to obchodzi tę matkę, która nie ma jak zostawić swojego dziecka, która nie ma szansy uzyskać opieki w godnych warunkach w szkole, do której musi wysłać swoje dziecko? Co ją obchodzą statystyki, co nas obchodzą statystyki w momencie, kiedy tysiące dzieci są w szkołach w fatalnych warunkach? Również na tej sali była czytana odpowiedź Ministerstwa Edukacji Narodowej na interpelację, w której jest mowa o tym, że tylko 0,5% szkół ma bardzo złe warunki sanitarne, 76 placówek. To jest, proszę państwa, kilka tysięcy dzieci, to nie jest 0,5%, to jest kilka tysięcy dzieci. (Poseł Julia Pitera: To jest kilka tysięcy dzieci?) Tak, 76 szkół po kilkaset uczniów. Odsyłam do raportu. (Poseł Julia Pitera: To ile jest tych dzieci?) Szkoły, również w najbliższym otoczeniu, które mogą państwo dzisiaj odwiedzić, liczą po 1300 uczniów. Czytałem taką relację. (Poseł Krystyna Skowrońska: Rachunki się mylą.) O warunkach w polskich szkołach można by mówić bez końca, ale myślę, że już państwo usłyszeli wystarczająco wiele, żeby wziąć to sobie do serca, jeśli państwu te sprawy na sercu leżą. Natomiast kolejny bardzo duży problem również jest poruszany w naszym referendum. Jedno z pytań dotyczy podstawy programowej. To jest dokument, który został wprowadzony w grudniu 2008 r. rozporządzeniem ministra edukacji narodowej w okolicznościach, które są dla nas trudne do pojęcia, bo były to ostatnie dni na rozliczenie dotacji unijnej na przygotowanie nowego programu. Mimo że były ogromne kontrowersje, eksperci niezależni od ministerstwa mówili, że ten program jest zły, został podpisany tuż przed świętami, 23 grudnia, przez panią minister Hall. Skład zespołu, który przygotował tę podstawę programową, był długo ukrywany i dziennikarze, którzy zwracali się do Ministerstwa Edukacji Narodowej, otrzymywali odpowiedź, że nie jest to lista jawna. Również kontakt Ministerstwa Edukacji Narodowej w tamtym czasie z wydawcami podręczników - panią minister na pewno to zainteresuje - był dla nas co najmniej dziwny. Była opublikowana korespondencja mailowa pani minister Hall z wydawcami podręczników. Pani minister zapewniła wydawców, że niezależnie od tego, jak potoczą się losy sejmowej debaty, jaka decyzja zostanie podjęta i ile sześciolatków trafi do I klasy, mogą liczyć na nowe podręczniki, które wypuszczą na rynek, bo ona, to znaczy pani minister, to rozporządzenie podpisze. Tak się rzeczywiście stało, nowa podstawa programowa weszła w życie, rozporządzenie zostało podpisane przed decyzją parlamentu o obniżeniu wieku szkolnego. Podstawa programowa jest fatalna. To opinia nie tylko nasza, rodziców, ale przede wszystkim ekspertów, którzy znają zarówno poprzednią podstawę programową, do której chcielibyśmy wrócić - jest to postulat z naszego wniosku o referendum - jak i obecną, która powoduje, że dzieci w I klasie muszą uczyć się rzeczy, które przerastają ich możliwości fizjologiczne. Jest to wiele czynników, trudno wszystkie wymieniać, ale jest to na przykład kwestia pisania zgodnie z zasadami kaligrafii, do czego, jak mówią eksperci, te dzieci nie są zdolne, nie mają jeszcze wyrobionego nadgarstka, nie są w stanie nauczyć się chwytu pisarskiego, bo to jeszcze nie jest ten etap rozwoju u sześciolatka. Nie są w stanie na przykład zapisywać dźwięków, których nie rozróżniają słuchem, bo tego słuchu fonemowego jeszcze w wieku 6 lat nie mają. To wszystko można by wyjaśnić na etapie przygotowywania tej podstawy, jednak, tak jak powiedziałem, pośpiech, rozliczenie dotacji unijnej czy inne nieznane nam przyczyny nie pozwoliły na poważną debatę na temat tej podstawy i ta podstawa, niestety, od września 2009 r. funkcjonuje w polskich szkołach. Chciałbym państwu przeczytać fragment raportu, uwagi konsultanta metodycznego pani Doroty Dziamskiej, która szkoli nauczycieli w całej Polsce, która bada systemy edukacji w innych krajach, która dobrze zdaje sobie sprawę z tego, jak ta podstawa funkcjonuje w polskich szkołach: Nauczyciele edukacji początkowej zwracali uwagę, iż treści dokumentu zawierającego podstawę programową dla pierwszego etapu edukacji w szkole są niezgodne z podstawami naukowymi edukacji początkowej i niszczą dorobek polskiej pedagogiki w zakresie uczenia małych dzieci, opracowany na podstawie wieloletniej pracy sztabu naukowców i nauczycieli pod kierunkiem profesora Ryszarda Więckowskiego, twórcy edukacji wczesnoszkolnej. Realizacja takiej podstawy programowej doprowadziła do pojawienia się kolejnych problemów na poziomie klasy IV. Nauczyciele zwracają uwagę na te najbardziej istotne. To już jest kolejny etap edukacji, na którym wchodzi nauczanie przedmiotowe. Dzieci o rok młodsze w klasach z dziećmi o rok starszymi nie wytrzymują tempa pracy i szybko się zniechęcają. Nie są one przygotowane do systemu pracy opartego na zadaniach indywidualnych, szybko okazują zniechęcenie, a w ekstremalnych sytuacjach reagują płaczem, złością, a nawet ucieczką. Dzieci o rok młodsze nie radzą sobie z pisaniem w szerokiej liniaturze, a nieukształtowane jeszcze w pełni pismo w ogóle uniemożliwia im wykonywanie określonych zadań. Czynność pisania przyjmowana jest przez dzieci z ogólną dezaprobatą. Zanika u nich chęć pisania czytelnego, ładnego, nie mają żadnej motywacji do wyrabiania tej bardzo ważnej umiejętności, jaką jest czujność ortograficzna. Dzieci nie potrafią czytać w ciszy, co jest rzeczą zrozumiałą, ponieważ są młodsze o rok. To uniemożliwia im wykonywanie wielu zadań i ćwiczeń wynikających z podstawy programowej klasy czwartej. Trzeba zwrócić uwagę na to, iż sami nauczyciele nie zostali przygotowani w tym zakresie i często nie rozumieją, iż poziom umiejętności czytania i pisania dzieci o rok młodszych jest drastycznie odmienny od poziomu tych umiejętności dzieci o rok starszych. Sytuacja jest najbardziej naganna w IV klasach składających się z dwóch roczników dzieci. Nauczyciele mają problemy z utrzymaniem koncentracji uczniów młodszych i tempa pracy. Pojawiają się problemy organizacyjne, dzieci odmawiają wykonywania poleceń, uciekają w zachowania agresywne i infantylne. Proszę państwa, to nie jest problem, którego nie dało się przewidzieć chociażby na podstawie obserwacji tego, jak funkcjonują systemy edukacji w innych krajach. W Wielkiej Brytanii - ministerstwo edukacji lubi powoływać się na przykład tego kraju - dzieci młodsze, dzieci 5-letnie rzeczywiście mają sztywny obowiązek edukacji i są uczone w trybie szkolnym. Wielka Brytania jest krajem, w którym jest najwyższy procent dzieci z porażkami edukacyjnymi. To jest, proszę państwa, 20% dzieci, czyli co 5. dziecko. Trwa tam ogólnonarodowa debata, jak poradzić sobie z tym problemem. W ostatnim miesiącu został wystosowany przez 130 ekspertów edukacyjnych Wielkiej Brytanii list do rządu z prośbą o podwyższenie wieku obowiązku szkolnego. Podstawa programowa w polskiej szkole została zepsuta nie tylko dla dzieci młodszych, ale także dla dzieci starszych. Jest niespójna, wprowadza chaos. Na poziomie gimnazjum jest to rozbicie kursu, który nie kończy się wraz z III klasą gimnazjalną, tylko kończy się w I klasie liceum w innej szkole i prowadzony jest przez innych nauczycieli. Jednym z głównych problemów, który był podnoszony również w debacie publicznej, jest kwestia liceów, które przestały być ogólnokształcące. Największy, taki najgłośniejszy problem to było ograniczenie kursu historii, dlatego ten problem został ujęty w naszym wniosku o referendum. Dotyczy to również innych przedmiotów. Nasze dzieci będą analfabetami, proszę państwa, bo nie mają już możliwości mieć normalnego kursu fizyki, geografii i biologii, jeśli w wieku lat 15 albo 14, co zakładacie państwo w propozycji obniżenia wieku szkolnego, wybiorą inną specjalizację. Docierają do nas głosy wielu nauczycieli, dyrektorów liceów, że trzeba koniecznie coś z tym problemem zrobić, bo już dzisiaj ci uczniowie liceów, którzy przychodzą na uczelnie, są często niestety półanalfabetami, a po wprowadzeniu tej podstawy programowej będzie to po prostu zapaść, jeśli chodzi o edukację na tym poziomie. Stąd to pytanie w naszym wniosku. Jest to również element, który jest związany z reformą pani minister Hall, bo cztery z tych pytań w naszym wniosku dotyczą po prostu wycofania się z tej fatalnej reformy. Pytanie kolejne, 5. pytanie w naszym wniosku dotyczy sprawy likwidacji szkół. Wiem, że wielu z państwa jest niedoinformowanych, jeśli chodzi o to, co tak naprawdę zawiera wniosek w tym zakresie. Nasz wniosek postuluje powstrzymanie procesu likwidacji szkół, nie zakaz ich likwidacji, ponieważ ta sama reforma, ta sama ustawa, która wprowadziła obowiązek szkolny dla dzieci 6-letnich, daje samorządom zupełną dowolność, jeśli chodzi o likwidowanie szkół. W dobie kryzysu jest to niestety powszechny trend. Jako fundacja odbieramy wiele sygnałów, że z powodów finansowych likwidowane są szkoły dobre, szkoły z wieloma uczniami. Jako przykład podam szkołę w Wałbrzychu, w której jest 300 uczniów, a szkoła ma najlepsze wyniki w województwie. Podam też inny przykład. W zeszłym roku w szkole w Dąbkach na Pomorzu rodzice podjęli głodówkę protestacyjną, która nie odniosła skutku, bo wójt nie tylko zlekceważył ich protest, ale również wystawił im rachunek za zajmowanie pomieszczenia należącego do urzędu gminy. Tak, proszę państwa, niestety bardzo często wygląda dialog z władzami samorządowymi. To jest wina ustawodawcy i Ministerstwa Edukacji Narodowej, bo rodzice nie dostali żadnych narzędzi do egzekwowania standardów, egzekwowania swoich praw w zakresie wpływania na utrzymanie odpowiednich standardów w szkołach czy na samo ich istnienie w niektórych miejscowościach. Ustawą z 2009 r. pozwolono samorządom na likwidację szkół bez możliwości blokowania tej decyzji przez kuratorium. Chcemy, żeby kuratoria znowu odzyskały władzę w tym zakresie, a przez kuratoria również rodzice i żeby mieli oni jakąkolwiek instancję odwoławczą. Tylko tego dotyczy to pytanie we wniosku o referendum. Pytanie 5. nie dotyczy reformy pani minister Hall, natomiast dotyczy bardzo poważnego problemu polskiej edukacji, to znaczy gimnazjów. Gimnazja to jest ten etap edukacji, ta szkoła, która została już ugruntowana w systemie, więc będzie to bardzo trudne do zmiany. Ale może warto podjąć ten wysiłek, skoro w powszechnym odbiorze gimnazjum to miejsce, gdzie dzieci nie uczą się niczego dobrego, tylko są deprawowane albo po prostu przebywają w warunkach, w których nie powinny przebywać. (Poseł Krystyna Skowrońska: Gdzie są deprawowane? Proszę powiedzieć konkretnie.) Proszę o spokój. Jeszcze raz przypominam, że głos w tej chwili ma pan pełnomocnik, który uzasadnia wniosek. Następnie będzie czas na wystąpienia klubowe, potem na pytania, w związku z tym te pytania mogą paść, ale w odpowiednim momencie. Taki jest regulamin. Proszę bardzo, niech pan kontynuuje swoje wystąpienie. Pełnomocnik Grupy Obywateli Tomasz Jerzy Elbanowski: Myślę, że niewiele jest osób w Polsce, które są dzisiaj gotowe bronić gimnazjów. Nie jest to główny temat naszej akcji. Natomiast wiele próśb rodziców, którzy mają dzieci w gimnazjach, skłoniło nas do tego, żeby zawrzeć to pytanie we wniosku o referendum, które ma dotyczyć całego systemu edukacji. Jeśli chcemy naprawdę naprawy systemu, to musimy bez żadnych politycznych przepychanek, bez upolityczniania sprawy po prostu uczciwie sobie powiedzieć, czy chcemy tego elementu w naszej edukacji, czy nie, czy gimnazja to jest dobry pomysł, czy się sprawdził. Ponieważ przez 5 lat nie ma co do tego jasności, a raczej większość osób obserwujących ten system, również nauczycieli w gimnazjach, skłania się do tego, żeby te gimnazja zlikwidować, należy ten problem postawić w ogólnonarodowym referendum. Przecież również państwo jako politycy tym problemem się zajmują, bo nie ma chyba partii, która by tego problemu nie podjęła w swoim programie. Także w dokumentach rządowych jest mowa o zmianie gimnazjum na szkołę 4-letnią. Nie ma żadnego powodu, żeby obywatele nie mogli wypowiedzieć się w tej sprawie w ogólnonarodowym referendum. (Oklaski) Co więcej, myślę, że jesteśmy naszym dzieciom winni to, żeby podjąć w tej sprawie debatę, która będzie prowadziła do stopniowej zmiany systemu, bo tak to zapisaliśmy w naszym pytaniu: stopniowy powrót do szkoły podstawowej 8-klasowej. Nie może to być oczywiście zmiana gwałtowna, dlatego jest to podkreślone w naszym wniosku. Chciałbym już na koniec powiedzieć, że warto przyjrzeć się systemowi edukacji w Finlandii, kraju, który ma jeden z najlepszych na świecie wyników edukacyjnych, w którym do szkoły idą siedmiolatki i który podjął reformę edukacji, przeprowadzał ją z głową, powoli i spokojnie przez 19 lat. Przez 17 lat prowadził ją jeden minister. Myślę, że możemy uczyć się od Finów. Na pewno nie warto zmieniać systemu, który dobrze funkcjonuje, czyli chodzi o siedmiolatki w pierwszej klasie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)