Mówca: Maciej Konieczny
Data: 2020-01-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Omawiany obywatelski projekt ustawy złożony został w poprzedniej kadencji Sejmu. Kwestia deputatów węglowych, której dotyczy, została od tamtego czasu w jakimś stopniu rozwiązana dzięki ustawom rekompensacyjnym z października i listopada 2017 r. Jak możemy dowiedzieć się z opinii OPZZ, rozwiązania te doprowadziły do zmniejszenia napięć w środowisku górniczym. Nie wyczerpują jednak całości problemu, co więcej, nie obejmują wszystkich grup, których ten problem dotyczy. Mamy więc do czynienia z oczywistą nierównością w dostępie do tego świadczenia i chociażby ta nierówność przyjętych rozwiązań i pominięcie istotnych grup społecznych - w tym momencie ok. 15 tys. osób w ogóle nie jest objętych żadnym z proponowanych rozwiązań - wymaga tego, żeby ten projekt obywatelski skierować do komisji, pomimo tego, że w istotnym stopniu faktycznie dotyczy on już nieistniejącego czy nieaktualnego stanu prawnego. Jako Lewica stanowczo opowiadamy się za tym, żeby nad tym projektem pracować, i to naprawdę pracować, nie tylko skierować do komisji i zapomnieć, skierować do komisji i zakopać, skierować do komisji i zamrozić, ale naprawdę, realnie pracować w celu rozwiązania problemu. Jako Lewica bardzo doceniamy organizację i wysiłek wspólnoty górniczej, środowiska emerytów górniczych, które doprowadziły do złożenia wniosku. Górnicy niejednokrotnie pokazywali, czym jest solidarna walka o godne warunki pracy i o godne życie. Niestety głos strony społecznej, głos związków zawodowych zbyt rzadko brany jest pod uwagę w dyskusji o górnictwie i szerzej o energetyce. Brak planu i brak dialogu społecznego to dwa największe grzechy obecnej władzy, jeżeli chodzi o górnictwo, energetykę i transformację energetyczną. O tym warto dzisiaj rozmawiać, także podczas pracy w komisji nad tym projektem, bo w ten sposób, upominając się o ten dialog, w najlepszy sposób możemy docenić te 126 tys. osób, które podpisały się pod projektem. Jak mówiłem, brak planu i brak dialogu społecznego to dwa największe grzechy polskiej polityki energetycznej, grzechy, za które górnicy płacą niedotrzymanymi obietnicami rządu, a my wszyscy wyższymi rachunkami za prąd. Transformacja energetyczna, zielona transformacja, odejście od energii opartej na paliwach kopalnych jest konieczne. Bez przemyślanego, odważnego, spójnego i wydyskutowanego projektu polskiej transformacji energetycznej skazani jesteśmy na ceny prądu rosnące w tempie astronomicznym, na koszty społeczne odczuwane najbardziej na Śląsku związane z likwidacją dobrej jakości miejsc pracy, w końcu na ekologiczną katastrofę, za którą zapłacą nie tylko nasze dzieci i wnuki, ale także my, bo już my zdążymy za nią zapłacić w naszym życiu. Dla nas jest jasne, że taki plan transformacji, sprawiedliwej transformacji nie może powstać bez udziału górniczych związków zawodowych, bez udziału strony społecznej. Wykorzystajmy obecność strony społecznej przy okazji tej ustawy do rozpoczęcia tej jakże potrzebnej rozmowy. Katastrofa klimatyczna zbliża się wielkimi krokami. Konieczność odejścia od paliw kopalnych jest paląca, w przypadku Australii, Amazonii czy Syberii niestety już dosłownie. Energia z węgla będzie już tylko droższa. Nic, absolutnie nic nie zmieni się jednak w tych kwestiach, jeżeli zamkniemy polskie kopalnie tylko po to, żeby więcej węgla importować z Rosji. Zmieni się tylko nasze bezpieczeństwo energetyczne - na gorsze, zmieni się sytuacja górniczej społeczności - na gorsze. Klimatu w ten sposób nie uratujemy. To, czego potrzebujemy, to sprawiedliwa transformacja energetyczna, to odejście od wytwarzania energii z paliw kopalnych i pójście ku zielonym technologiom, ale takie odejście, które nie spowoduje zamienienia dobrej jakości miejsc pracy na gorsze, mniej stabilne, gorzej płatne, takie odejście, którego koszty nie zostaną przerzucone na większość Polaków żyjącą od pierwszego do pierwszego. Bunt żółtych kamizelek we Francji pokazał, że albo transformacja energetyczna będzie sprawiedliwa, albo nie będzie jej wcale. Potrzebujemy spójnego planu sprawiedliwej i zielonej transformacji energetycznej, a mamy serię doraźnych działań i niespójnych rządowych dokumentów. Zamiast niezbędnych inwestycji w odnawialne źródła energii dostaliśmy chociażby ustawę odległościową, która kompletnie zaorała w Polsce energię wiatrakową, energię wiatrową na lądzie. Dramatycznie brakuje pieniędzy na badania w zakresie nowych zielonych technologii i w zakresie wytwarzania i magazynowania energii. Przez te zaniedbania już teraz wleczemy się w ogonie zielonej transformacji. Brak pieniędzy na badania dziś skutkuje podrzędną rolą polskiej gospodarki w przyszłości, bo będziemy skazani na import technologii od innych. Brak planu i brak dialogu społecznego zagrażają polskiemu bezpieczeństwu energetycznemu i skazują nas na gigantyczne podwyżki cen prądu. Nie musi tak być. Sprawiedliwa zielona transformacja energetyczna to szansa na rozwój gospodarczy, na nowe, dobrej jakości miejsca pracy w przemyśle, na nowe miejsca pracy w produkcji na potrzeby odnawialnych źródeł energii i infrastruktury przesyłowej, która dramatycznie (Dzwonek) potrzebuje odnowy. Jeszcze chwileczkę, już zmierzam do końca. Szczególnie na moim rodzinnym Śląsku, gdzie nie brakuje fantastycznych, wykwalifikowanych pracowników, inżynierów, naukowców technicznych. To ogromny potencjał, którego nie możemy zmarnować. Dziś zajmujemy się obywatelskim projektem ustawy o deputatach górniczych. Mamy okazję zadbać o sprawiedliwość i równy dostęp do świadczeń na tym konkretnym odcinku. Klub Lewicy opowiada się za skierowaniem projektu do komisji, za realnymi pracami nad tym projektem. I nad tym, żeby to był początek realnego dialogu społecznego na temat górnictwa i transformacji energetycznej w Polsce. (Oklaski)