Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2014-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. I bardzo dziękuję wszystkim państwu, którzy kierowali dobre słowa w kierunku pracujących w podkomisji i komisji. Finansowanie. Pani minister powiedziała także już o tym. Zapisano w projekcie nowelizowanej ustawy, że w 50% pokryte będą ze środków centralnych koszty tych zadań, które są realizowane przez samorządy jako nowe zadania. To są zadania w zakresie zapewnienia asysty rodzinnej jako zadania własne gmin do tej pory niewpisane do katalogu zadań gminnych. Na to mamy 50% środków z budżetu państwa. Natomiast chcę przypomnieć, i to jest, jak myślę, ważna konstatacja, że w nowej perspektywie unijnej środki zarówno w Europejskim Funduszu Społecznym, jak i w centralnie rozdzielanym funduszu zwanym Power będą możliwe do wykorzystania przez samorządy, które zechcą tę ustawę w sposób właściwy wykonać. Poza tym przypomnę, że ustawa matka pozwala samorządom na absolutną dowolność w sposobie angażowania osób na stanowisko asystenta rodziny. Nie zawsze musi być to etat. Powiem także, że w 50% będziemy finansować zadanie, które nie zostało rozszerzone pod względem ilości spraw, czy też zakresu kompetencji. To jest zadanie prowadzenia ośrodków adopcyjnych przez marszałków województw, zadanie finansowane z budżetu państwa, z pieniędzy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Co do finansowania pieczy zastępczej, to przypomnę po raz kolejny z tej mównicy, że od roku 2004 jest to zadanie własne samorządu powiatowego i w związku z tym nowym zadaniem, które samorząd powiatowy otrzymał w 2004 r, zwiększono także udział samorządu powiatowego w podatkach w ramach jego dochodów własnych. Chcę także powiedzieć, że na to zadanie na blisko 70 tys. dzieci w roku 2013 samorządy powiatowe wydały ze swoich środków 13 700 mln zł, ze swoich własnych środków. Chcę także przypomnieć, że za pomocą ustawy staramy się podkreślać, jak ważna jest rodzinna forma wychowania dziecka. I w związku z tym trudno mi się pogodzić z zarzutami stawianymi tej ustawie przez panią poseł Zubę, bo w tej ustawie podkreśla się to i w sposób absolutnie jednoznaczny mówi: Najpierw wsparcie rodziny, żeby jak najmniej dzieci trafiało do pieczy zastępczej. Jeśli już nie ma innej możliwości i dla dobra dziecka trzeba je z rodziną biologiczną rozdzielić, to takie ma być wsparcie tej rodziny i takie kontakty dziecka pozostającego w pieczy zastępczej z rodziną - wzmacniamy jeszcze rolę rodziny w noweli, którą przedstawiliśmy państwu - żeby jak najszybciej wróciło ono do niej. A jeśli już ma być w ogóle piecza zastępcza, to przede wszystkim rodzinna, nie instytucjonalna. Nacisk w ustawie matce z 2012 r., jak i w tej noweli i akcenty w nich postawione są bardzo, bardzo czytelne. Efektem działania tej ustawy jest także to, że samorząd powiatowy na wspieranie form rodzinnej pieczy zastępczej, lepszej dla dziecka, bez porównania lepszej, na jej rozwój wydaje mniej na większą ilość dzieci niż na mniejszą liczbę dzieci przebywających w pieczy instytucjonalnej, gdzie - jeszcze raz podkreślam, że trudno nie docenić pracy tam zatrudnionych osób i trudno odmówić im chęci przychodzenia z pomocą dziecku - jako w systemie instytucji nie jest możliwe zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa i poczucia bycia w rodzinie. To jest jednak pewien zbiór, to jest przychodzenie wychowawcy do pracy na 8 godzin, potem zmiana i kolejny przez 8 godzin. Nie ma tu poczucia bycia w domu i bycia naprawdę kochanym. W związku z tym na tę pieczę, na o połowę mniejszą ilość dzieci samorządy powiatowe wydają więcej - ponad 1 mld zł wydają na pieczę, 1200 mln zł, o ile dobrze pamiętam. Tak, dobrze pamiętam -1200 mln zł na pieczę nad 30 niespełna tys. dzieci w pieczy instytucjonalnej i niespełna 600 mln zł na 40 tys. dzieci przebywających w pieczy rodzinnej. Zatem restrukturyzacja wydatków, postawienie zdecydowanie na rozwój rodzinnych form pieczy zastępczej jest także źródłem finansowania pieczy już dziś znajdującej się w sferze działalności i decyzji samorządu powiatowego. To bardzo ważna informacja. Co więcej, w tej ustawie z 2012 r. przewidzieliśmy dodatkowe środki, które mają zniechęcać gminy do szybkiego decydowania o oddzieleniu dziecka od rodziny, w myśl zasady: wspierajmy rodzinę asystą rodzinną zanim wydarzą się tam takie tragedie, które już nie pozostawiają żadnych innych możliwości, tylko odebranie dziecka rodzinie. Efekt jest: do pieczy zastępczej trafiło 16 600 dzieci mniej, 16 tys. rodzin żyje razem. Jednocześnie jest to niewielki wysiłek finansowy ze strony gmin. Jeśli natomiast dziecko trafi do pieczy zastępczej... Przypomnę, to następuje zawsze po wyroku sądu rodzinnego, nigdy decyzją starosty. Dementuję także z tego miejsca wszelkie próby informowania czy też dezinformowania, jakoby ustawodawcy zamierzali w ogóle wyeliminować sąd rodzinny z procesu przechodzenia dzieci do pieczy zastępczej. To zdecydowanie nieprawda. Potwierdzam także, że będziemy wnosić nowelizację, która pozwolić szerzej rozwinąć skrzydła starostom w kwestii pieczy zastępczej. Nie będzie błędnego koła, kiedy to starosta mówi: nie mam wyboru, muszę dziecko skierować do instytucji, bo taki jest werdykt sądu, i sąd nie będzie mówił: owszem, kieruję do pieczy zastępczej, instytucjonalnej, ponieważ nie ma rodziny zastępczej, starostwo nie zrobiło nic, żeby tych rodzin było więcej. I jest to naprawdę błędne koło. Z tego błędnego koła winniśmy wyjść i to zrobimy, obiecuję. Wracając do sposobu finansowania, przypomnę, że gminy w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej współfinansują pobyt dziecka w wysokości 10% kosztów jego pobytu. To także jest mechanizm, który starostę jakby obliguje albo wspomaga starostę w podejmowaniu decyzji co do rodziny zastępczej, nie instytucji, bo wójt, burmistrz, prezydent woli zapłacić 10% z 2200 miesięcznie za pobyt dziecka w pieczy rodzinnej niż 400, 600 zł za pobyt dziecka w pieczy instytucjonalnej. W drugim roku pobytu dziecka to jest 30% kosztów jego utrzymania, a w trzecim i kolejnych 50%. Gmina nie umywa rąk w momencie, kiedy decyzją sądu dziecko jest kierowane do pieczy zastępczej. Robimy wszystko, także w zapisach tej ustawy, żeby dzieci wracały do swoich rodzin. Robimy to, wspierając rodzinę, wspierając dzieci, wspierając wszystkie organizacje, które chcą nam pomóc, i zwiększając rolę rodziców w procesie oceny sytuacji dziecka. Mówimy: interesujcie się, spróbujcie skorzystać prawdziwie z pomocy asystenta rodziny, wrócą do was dzieci, będziecie normalną rodziną. Media donoszą, że sądy decydują. Media różne rzeczy donoszą, nie zawsze, panie marszałku, pan marszałek Stefaniuk wyszedł, prawdziwie, nie zawsze rzetelnie. Ale prawda jest taka, że jeśli jest bieda w rodzinie, to często jest to efekt i skutek uzależnień, wielu patologii, a nie przyczyna sama w sobie. I tutaj muszę powiedzieć, że działalność asysty rodzinnej jest naprawdę dobrym instrumentem, który warto wspierać i wspomagać. Odpieram ostatni już zarzut dotyczący tego, że pracujemy szybko, niechlujnie, czego dowodem są kolejne niechlujne nowelizacje. Ja nie widzę niczego złego w kolejnym poprawianiu tego, co ma działać dobrze. Jestem przekonana, że tworzymy nie prawo dla prawa, tylko prawo dla ludzi. Jeśli nie jest doskonałe, a doskonałe tworzyć mogą wyłącznie... albo inaczej powiem: my, ludzie, jesteśmy niedoskonali, mamy prawo tworzyć niedoskonałe rzeczy, ale także obowiązek poprawiać to, co naszym zdaniem niedobrze działa. Monitorowanie tej ustawy i poprawianie tego, co ma służyć dobremu jej działaniu, uważam za zaletę, nie wadę prawodawstwa. Prawo jest dla ludzi, a nie ludzie dla prawa. I wydają mi się nieco naciągane argumenty tego rodzaju, które państwo tutaj często podnosicie, że to jest niechlujstwo, nierzetelność, bo nierzetelność i niechlujstwo m.in. przez państwa mogą być także naprawiane poprzez wnoszenie odpowiednich poprawek, odpowiednich projektów, odpowiednich zapisów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)