Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2012-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Świadczenia rodzinne powinny być ważnym instrumentem polityki rodzinnej państwa, powinny wspierać materialnie rodziny z dziećmi, w szczególności rodziny wielodzietne. W Polsce, jak wiemy, zagrożenie ubóstwem dzieci i młodzieży do lat osiemnastu jest większe niż osób dorosłych. Nasz kraj charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem ubóstwa wśród dzieci. Dlatego jako klub Prawo i Sprawiedliwość uważamy, że świadczenia rodzinne powinny pełnić istotną funkcję w kompensowaniu rodzinom niezamożnym wydatków związanych z wychowaniem dzieci. Stąd nasza propozycja, która zawarta jest w druku nr 212. Oczywiście jesteśmy przeciwni odrzuceniu tej propozycji, o którym mowa w druku nr 574. Była już mowa o tym, że te kryteria dochodowe od 2004 r. nie zostały zmienione. Może przypomnę, że w 2004 r. było wypłacanych 5,4 mln zasiłków, w 2010 r. - 3 mln. Dzisiaj uprawnionych jest chyba 2,5 mln, a więc z systemu wypadło około 3 mln. Proszę państwa, proszę zobaczyć, że ten spadek dotyczył tych, którzy, wydawałoby się, w systemie się utrzymają, a więc rodzin wielodzietnych. W 2005 r. było to 765 tys. uprawnionych, w 2010 r. nawet wśród rodzin wielodzietnych dotyczyło to tylko 504 tys. Mówi się, że ten spadek liczby uprawnionych do świadczeń rodzinnych jest głównie efektem, po pierwsze, czynnika regulacyjnego, o którym mówimy, a więc utrzymania kryterium dochodowego na niezmienionym poziomie od 2004 r., ale często mówi się też, że jest to efekt czynnika demograficznego. Po prostu rodzi się mniej dzieci. Otóż, proszę państwa, spadek wypłaconych zasiłków dochodowych charakteryzuje znacznie większa dynamika niż spadek liczby dzieci i młodzieży, a więc nie można tłumaczyć, że decydujący jest tu czynnik demograficzny. Proszę państwa, sięgnę jeszcze do początków. W 2004 r. odsetek dzieci, na które wypłacano zasiłek, stanowił prawie 44%, a w 2009 r. stanowił niespełna 30%. Weryfikacja kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń rodzinnych staje się naprawdę najważniejszym problemem systemu świadczeń rodzinnych. Dlatego Prawo i Sprawiedliwość zaproponowało, proszę państwa, całkiem nowy mechanizm, który ma charakter obligatoryjny, uznając, że dotychczasowa metoda weryfikacji tych świadczeń, tego kryterium dochodowego, nie jest właściwa, ponieważ przepisy, które w tej chwili obowiązują, nie wprowadzają minimalnych parametrów weryfikacji. Nie mówią na przykład o inflacyjnym wskaźniku wzrostu cen, nie zawierają też zobowiązania do przeprowadzenia zmian w terminach określonych ustawowo, więc weryfikacja jest w rzeczywistości fakultatywna, a nie obligatoryjna. Stąd od 2004 r. nie było zmienione kryterium dochodowe. Propozycja Prawa i Sprawiedliwości odwoływała się do minimalnego wynagrodzenia, do tych początków z 2004 r. Mówiliśmy, że wtedy stanowiło to 61%. Rozumiejąc trudną sytuację budżetu, klub Prawo i Sprawiedliwość zaproponował, żeby kryterium dochodowe stanowiło 50% minimalnego wynagrodzenia. Odniosę się do tego, co mówiła o tej sytuacji finansowej pani poseł Kluzik-Rostkowska. Otóż, proszę państwa, nie ma zwyczaju, że w projektach ustaw daje się przyszłościowo rodzaj zabezpieczenia na rok 2013, na rok 2014, ponieważ jesteśmy w trakcie ustalania budżetu na 2013 r. Stąd mówimy o tym, że większa uprawniona liczba osób, która otrzymałaby w ciągu dwóch miesięcy te zasiłki, świadczenia rodzinne, zmieściłaby się we wzroście rezerwy celowej, która została na rząd przeznaczona w roku 2012. Większy wzrost nakładów to było chyba około 600 mln zł i dzisiaj już wiemy, że po tym wzroście zaproponowanym przez rząd - o 35 zł kryterium dochodowego - te pieniądze po prostu nie zostaną wykorzystane, bo Komisja Finansów Publicznych już zmniejszyła wydatki na wypłatę świadczeń rodzinnych. Polecam to rozwiązanie, mimo że państwo zaproponowaliście odrzucenie, ponieważ jest to pewny mechanizm odwołujący się do minimalnego wynagrodzenia. (Dzwonek) Myślę więc, że państwa propozycja, która jest w ustawie, jest propozycją kompletnie niewykorzystywaną, jest propozycją papierową i proponujemy coś, co jest weryfikowalne. A ponieważ Komisja Trójstronna negocjuje minimalne wynagrodzenia, uważam, że to miałoby charakter obligatoryjny i byłoby korzystne dla polskich rodzin. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)