Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-29 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Z głębokim niepokojem i stanowczością należy odnieść się do faktów ujawnionych w przedłożonej Sejmowi RP informacji o działalności rzecznika praw obywatelskich oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w roku 2025, druk nr 2472. Dokument ten w sposób bezlitosny i rzeczowy obnaża głęboki kryzys praworządności, rażącą niewydolność instytucjonalną oraz systemowe zagrożenia dla podstawowych wolności i praw obywatelskich w Polsce. Z analizy konstytucyjnego organu wyłania się obraz państwa, w którym obywatele poddawani są arbitralnym, długotrwałym i nadmiernie dolegliwym środkom represji karnej i administracyjnej, przy jednoczesnym paraliżu mechanizmów kontrolnych i odwoławczych. Szczególny sprzeciw budzi tolerowanie przez podległe ministerstwom służby praktyk noszących znamiona poniżającego traktowania, brak transparentności w stosowaniu inwigilacji operacyjnej, a także pogłębiający się chaos ustrojowy w wymiarze sprawiedliwości, który uderza bezpośrednio w prawo do niezależnego i bezstronnego sądu. Co więcej, rażące zaniechania w sferze legislacyjnej i organizacyjnej, w tym ignorowanie zaleceń organów międzynarodowych oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego, prowadzą do sytuacji, w której aparat państwowy działa w sposób uznaniowy, pozbawiając jednostkę realnej ochrony prawnej. Drastycznym i niemożliwym do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym przejawem tych tendencji są bezpośrednie uderzenia w niezależność mediów konserwatywnych, takich jak Telewizja Republika, poprzez uniemożliwianie im wykonywania mandatów prasowych, bezprawne i instrumentalne utrzymywanie jednostek publicznych w stanie likwidacji w celu uzależnienia ich od rządu, a także rażący brak transparentności organów ścigania w sferze inwigilacji wymierzonej w polityków Prawa i Sprawiedliwości oraz innych oponentów politycznych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stosownych przepisów ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z żądaniem udzielenia precyzyjnych i merytorycznych wyjaśnień na następujące pytania kontrolne. 1. Na jakiej podstawie prawnej i merytorycznej podległe MSWiA służby, w tym Policja, wbrew jednoznacznemu stanowisku ministra oraz zapisom OPCAT systematycznie odmawiają przedstawicielom Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur (KMPT) wydawania nagrań monitoringu z pomieszczeń zatrzymań, co uniemożliwia zewnętrzną, niezależną kontrolę sposobu traktowania osób pozbawionych wolności? 2. Jakie konkretne działania podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości w celu wyeliminowania zdiagnozowanej przez RPO oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka systemowej wady stosowania kontroli operacyjnej oraz retencji danych telekomunikacyjnych i internetowych, skoro dotychczas nie wykonano wyroku ETPC w sprawie Pietrzak, Bychawska-Siniarska i inni przeciwko Polsce? 3. Dlaczego do dziś nie wykonano postanowienia sygnalizacyjnego Trybunału Konstytucyjnego (sygn. S 2/06) nakazującego wprowadzenie ustawowego obowiązku informowania obywatela o fakcie poddania go zakończonej kontroli operacyjnej, co stwarza bezpośrednie ryzyko bezkarnej, tajnej inwigilacji oponentów politycznych lub przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego? 4. Jakie kroki dyscyplinarne i systemowe podjęto wobec dyrektorów jednostek penitencjarnych, którzy - jak wskazał RPO - w sposób rutynowy i prewencyjny stosują wobec więźniów zakładów typu półotwartego i otwartego drastyczne środki przymusu (kajdanki zespolone na ręce i nogi) oraz przymusową odzież skarbową podczas konwojów losowych (np. na pogrzeby najbliższych), co wyczerpuje znamiona poniżającego traktowania i narusza zasadę proporcjonalności? 5. Jakie argumenty merytoryczne stały za zignorowaniem apeli RPO dotyczących rozszerzenia zakresu ustawy o skardze na przewlekłość postępowania na procedury karnoskarbowe prowadzone przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, skoro przez pierwsze 6 miesięcy toczą się one poza nadzorem prokuratora, co pozbawia obywateli jakiejkolwiek ochrony przed przewlekłością działania aparatu skarbowego? 6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje analizami prawnymi i ustrojowymi uzasadniającymi nieuwzględnienie krytycznych uwag RPO do projektów ustaw reformujących wymiar sprawiedliwości, w których wprost wskazano, że automatyczne, zbiorowe unieważnienie uchwał KRS i degradacja ok. 1500 sędziów drogą ustawy, bez indywidualnego procesu sądowego, rażąco naruszają zasadę nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP)? 7. Jakie kroki dyscyplinarne i systemowe podjęto wobec urzędników oraz funkcjonariuszy odpowiedzialnych za niedopuszczanie dziennikarzy Telewizji Republika do wykonywania ich obowiązków zawodowych w gmachach administracji publicznej, co wyczerpuje znamiona tłumienia krytyki prasowej zdefiniowanego w art. 44 Prawa prasowego? 8. Dlaczego podległe MSWiA służby wykorzystują procedury weryfikacji bezpieczeństwa do arbitralnego i pozbawionego realnej kontroli odwoławczej odmawiania dziennikarzom reprezentującym media opozycyjne wstępu na wydarzenia publiczne, odmawiając jednocześnie podania jakichkolwiek przyczyn tej decyzji, co rażąco narusza dyrektywę UE 2016/680 oraz prawo dostępu do informacji o przetwarzaniu danych? 9. Jakie działania podjęły podległe rządowi organy w celu wykonania kluczowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 13/16), w którym stwierdzono, że pozbawienie KRRiT wpływu na obsadę organów spółek medialnych niweczy apolityczność mediów, i jak w tym kontekście sankcjonowane jest obecne, całkowicie uznaniowe zarządzanie mediami przez nominatów rządowych, uderzające w pluralizm informacyjny? 10. Z jakich powodów Ministerstwo Sprawiedliwości ignoruje fakt, że od ponad 2 lat jednostki publicznej radiofonii i telewizji pozostają w destrukcyjnej i niezgodnej z prawem procedurze likwidacji, co - jak wprost wskazał RPO w swoich wystąpieniach - doprowadziło do sytuacji, w której ich funkcjonowanie jest bezpośrednio i całkowicie uzależnione od woli i decyzji organów władzy wykonawczej?