Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2015-04-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Po wyborach samorządowych jesienią ubiegłego roku tzw. media mainstreamowe, ale również Platforma Obywatelska, pan prezydent, państwowa komisja jednym głosem wołali: Polacy, nic się nie stało! No, stało się wiele, ponieważ został wypaczony wynik wyborów. Awaria systemu informatycznego spowodowała odłożenie w czasie o tydzień ogłoszenia wyników wyborów. Było też trochę nieprawidłowości wynikających już ze złej woli poszczególnych komisji obwodowych czy innego szczebla. Dużo się stało. Elity polityczne po czasie wyciągnęły jednak wnioski. Nie tylko pan prezydent, bo zgłosił właśnie projekt nowelizacji. Pan poseł Maciaszek zapomniał o projekcie Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Był również projekt PiS-owski, jeszcze po doświadczeniach wyborów europejskich zgłoszony. Widziałem, że wycofano projekt grupy posłów Solidarnej Polski, ale prawie wszyscy, z wyjątkiem koalicji rządzącej, zgłosili projekty naprawy Kodeksu wyborczego. Również Państwowa Komisja Wyborcza przyznała się de facto do błędów, które popełniła, bo na raty, ale w całości podała się do dymisji, a pan prezydent dymisję przyjął. Mamy nową Państwową Komisję Wyborczą, która ma przeprowadzić wybory, między innymi te najbliższe prezydenckie i parlamentarne. Dobrze byłoby, gdyby w tej kadencji udało się zmiany w Kodeksie wyborczym uchwalić. Też ubolewam, że inicjatywa obywatelska została przedstawiona w Sejmie dopiero teraz, kiedy odpowiednia podkomisja skończyła prace nad poprzednimi projektami nowelizacji Kodeksu wyborczego. Nie wiem, jakie rozwiązanie najlepiej się sprawdzi, być może to, które pan poseł Kłopotek przed chwilą nam rekomendował, ale wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu, panie pośle Maciaszek, uważam za pochopny, ponieważ projekt, który został przedstawiony formalnie przez pana posła Schreibera, przedstawiciela inicjatywy obywatelskiej, jest bardzo interesujący i zawiera wiele ciekawych rozwiązań, poczynając od kwestii karty wyborczej. Oczywiście najlepiej, aby była ona jednostronna, ale modyfikacja, jaką podkomisja już przyjęła, wydaje się słuszna. Notabene rozwiązanie to znalazło się w projekcie SLD, który złożyliśmy, i zakłada, że w wyjątkowych przypadkach, jeżeli trudno będzie uniknąć tej książeczki z uwagi na dużą liczbę komitetów wyborczych, na pierwszej stronie będzie zamieszczany spis treści oraz instrukcja dotycząca głosowania, a na stronach następnych, odpowiednio według wylosowanych numerów, będą zamieszczone listy poszczególnych komitetów wyborczych. Oczywiście urna powinna być przezroczysta, ta propozycja powtarza się w różnych projektach, natomiast głosy powinny być liczone przez co najmniej 2/3 składu obwodowych komisji wyborczych, a nie grupami w zależności od rodzaju wyborów. To jest podstawa wiarygodności procesu wyborczego. Z uznaniem witamy propozycję, aby w przypadku komisji obwodowych wyłączyć z losowania przedstawicieli komitetów wyborczych partii, które mają kluby parlamentarne. To jest dobra propozycja, ponieważ w składzie komisji obwodowych niestety jest wiele przypadkowości, a dobrze byłoby, gdyby przynajmniej podstawowe siły polityczne były reprezentowane w każdej komisji obwodowej. Rozszerzyłbym jeszcze kwestie dotyczące składu komisji o sprawę zakazu zgłaszania członków rodzin osób kandydujących. To robi bardzo złe wrażenie. Znam przypadek, jaki miał miejsce w mojej gminie: syn kandydata na burmistrza, który zresztą wygrał wybory, zasiadał w komisji terytorialnej. Jest to sytuacja co najmniej dwuznaczna. Z uznaniem witamy również propozycję wprowadzenia ponownie do Kodeksu wyborczego zapisu, który istniał w poprzednich ordynacjach odnośnie do warunków ważności głosu, dotyczącego konieczności uwzględnienia w protokole. Dobrą propozycją jest również zapis dotyczący wprowadzenia danych najpierw do protokołu papierowego, a dopiero potem do systemu informatycznego. Mamy wątpliwości co do likwidacji głosowania korespondencyjnego, ponieważ głosowanie to umożliwia szerszy udział zainteresowanych osób, zwłaszcza wyborców przebywających za granicą, o których Prawo i Sprawiedliwość upominało się, chyba wczoraj, w informacji bieżącej. To jest forma, która jest bardziej dostępna dla części wyborców, bo siłą rzeczy nawet jeżeli minister spraw zagranicznych będzie miał naprawdę dobrą wolę i komisje obwodowe będą działały we wszystkich dużych ośrodkach polonijnych, to jednak część wyborców będzie miała dosyć odległą drogę do lokalu wyborczego. Wątpliwości budzi zmiana sposobu powoływania państwowej i okręgowych komisji wyborczych. Zawodowy skład sędziowski w przypadku Państwowej Komisji Wyborczej, złożonej z sędziów trzech trybunałów, wydaje się dobrym rozwiązaniem. Zastanawiałbym się natomiast nad zróżnicowaniem czasu powoływania składu Państwowej Komisji Wyborczej. Dzisiaj mamy do czynienia z taką sytuacją, w której komisja została powołana de facto jednorazowo przez pana prezydenta, w tym samym czasie powołany został cały skład. Siłą rzeczy jest to nowa komisja, która nie ma doświadczenia, a doświadczenie w zakresie procedur wyborczych, prowadzenia kampanii informacyjnej jest bardzo ważne. Wydaje się, że dobre byłoby takie rozwiązanie, gdyby 1/3 składu powoływać co trzy lata, tak jak na przykład powołuje się sędziów Sądu Najwyższego w Stanach Zjednoczonych, gdzie skład jest rotowany stopniowo, czy jak powołuje się skład Senatu amerykańskiego. Przepraszam, że sięgam po tak odległe przykłady. Wtedy mielibyśmy do czynienia z zapewnieniem ciągłości funkcjonowania Państwowej Komisji Wyborczej. Generalnie projekt autorstwa obywatelskiego komitetu inicjatywy ustawodawczej oceniamy jako warty podjęcia prac. Jeszcze raz ubolewam, że w stosunku do innych projektów, które były już przedmiotem pracy Komisji Nadzwyczajnej ds. zmian w kodyfikacjach, jest on spóźniony w czasie i mamy pewną trudność, jeśli chodzi o uwzględnienie poszczególnych zapisów. Mam jednak nadzieję, że wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu zostanie wycofany i będziemy mogli pracować również nad tym projektem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)