Mówca: Sprawozdawca Paweł Suski
Data: 2026-02-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym przedstawić sprawozdanie z pracy Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Nad tym projektem procedowano w komisjach połączonych. Dotyczy on, krótko mówiąc, przebaczenia i puszczenia w niepamięć przestępstw i wykroczeń popełnionych przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej w konflikcie po napaści Rosji na Ukrainę. Krótko mówiąc, Polacy biorą udział w tym konflikcie bez zgody ministra obrony narodowej w obecnym stanie prawnym, narażając się na karne zarzuty. W kilku słowach przedstawię tylko to, co tak naprawdę przede wszystkim budziło emocje oraz co zostało zmienione w kontekście złożonego pierwotnego druku ustawy nr 1196, ponieważ nie była to tak prosta sprawa, żeby przeprowadzić to w formie druku pierwotnie złożonego. Szanowni Państwo! Projekt ten jest w swoisty sposób unikatowy, ponieważ jak dotąd polski parlament zajmował się kwestią abolicji tylko jeden raz - w kontekście zwolnienia z odpowiedzialności polskich żołnierzy walczących w ramach Paktu Północnoatlantyckiego poza granicami kraju. W związku z tym na tym polega ta unikatowość. Zresztą unikatowa jest sama wojna w rozumieniu obyczajowym i postrzegania przez każdego obywatela. W związku z tym musimy się nad tym pochylić. Chcę powiedzieć jako przewodniczący podkomisji oraz sprawozdawca komisji, że pracowaliśmy nad tym projektem w konsensusie. Myślę, że wszystkim leży na sercu fakt, że Polacy, biorąc udział w konflikcie poza granicami, w Ukrainie, broniąc terytorium Ukrainy przed najeźdźcą z Moskwy, również angażują się w polską rację stanu i bronią Polski przed takim zbrojnym konfliktem. W toku prac, szanowni państwo, zmieniliśmy tytuł ustawy, żeby wyraźnie podkreślić, że Polacy biorą udział w konflikcie zbrojnym wywołanym agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. To też w konsensusie zostało przyjęte. Podczas prac doszliśmy do wniosku, że należy wydłużyć czas, okres obowiązywania tej ustawy. I tutaj ważne jest, abyśmy mogli przekazać wszystkim zainteresowanym, że rozszerzamy ten okres od 6 kwietnia 2014 r. do momentu wejścia w życie ustawy z założeniem, że w ciągu 6 miesięcy od powrotu dany ochotnik musi zgłosić się np. do centrum rekrutacji i złożyć oświadczenie o tym, że takie zadania pełnił i że brał udział w konflikcie w Ukrainie. Ten termin wynikał z założenia, że oczywiście konflikt jest bezpośrednio otwarty, za chwilę będzie czwarta rocznica wybuchu wojny, nie obejmował też sytuacji, w których Polacy, polscy ochotnicy mogli wziąć udział w konflikcie od momentu aneksji Krymu przez Putina i przez Rosję, dlatego zostało to rozszerzone. Podczas prac legislacyjnych - to jest element, jak myślę, najważniejszy w trakcie prac - Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło dane dotyczące funkcjonowania polskiego prawodawstwa w tym zakresie, ponieważ okazało się, że są ochotnicy prawomocnie skazani. Jest ich kilku, ale również są prowadzone postępowania w prokuraturze. Dlatego też w art. 3 musieliśmy doprecyzować kwestię amnestii, czyli jest to ustawa amnestyjno-abolicyjna, tak bym ją nazwał, bo musimy wziąć pod uwagę już prawomocnie orzeczone wyroki. Poza tym ważne jest, żebyśmy mogli to przekazać przy pomocy mediów, że ta ustawa nie będzie miała czasokresu nieskończonego, tak jak już na wstępie zaznaczyłem. Istotne z punktu widzenia wszystkich ochotników jest to, aby oni uzyskali informację, że będą mieli obowiązek na mocy tej ustawy, aby w ciągu 6 miesięcy po powrocie do kraju złożyć to oświadczenie, żeby wypełnić założenia tej ustawy. Oczywiście ustawa nacechowana jest też walorem pozyskania cennych informacji od ochotników biorących udział w bezpośrednim konflikcie zbrojnym w Ukrainie. Nałożony jest też obowiązek, aby ochotnicy byli gotowi do złożenia takich oświadczeń przed określonymi służbami. W toku postępowania legislacyjnego w art. 9 na końcu projektu ustawy mamy dokładnie określone vacatio legis tej ustawy, czyli że wejdzie ona w życie w dniu następnym po dniu jej ogłoszenia. W trakcie dyskusji doszło do słusznej uwagi, która określa, iż żołnierze, ochotnicy walczący w Ukrainie po wejściu w życie będą nadal popełniać przestępstwo. Dlatego też myślę, że w drugim czytaniu będzie złożona poprawka, która ten błąd będzie naprawiała. Na tym chciałbym zakończyć wystąpienie. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo proszę o dobrą atmosferę pracy w drugim czytaniu i o przyjęcie ustawy w głosowaniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)