Mówca: Marek Sowa
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! 2 miesiące temu Klub Poselski Nowoczesna złożył projekt uchwały w sprawie negocjacji wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Niestety ten projekt nie tylko nie został dopuszczony pod obrady Sejmu, ale również nie został dopuszczony pod obrady komisji do spraw europejskich, dlatego dzisiaj, korzystając z okazji, że możemy zgłosić informację bieżącą, chcemy ją potraktować również jako dyskusję wokół bardzo istotnej kwestii, jaką jest przyszłość polityki rozwoju po roku 2021. Zanim przejdę do uzasadnienia, to pozwólcie państwo, że rozpocznę od pewnego cytatu: Polska docenia fakt, że zostały spełnione niektóre kierunkowe - polskie i Europy Środkowej - oczekiwania, jeśli chodzi o kształt, architekturę budżetu wieloletniego, natomiast droga do pełnego kompromisu z pewnością jest jeszcze daleka. Doceniamy fakt, że udało się z walnym udziałem premiera Morawieckiego wyhamować najbardziej radykalne propozycje cięć, najbardziej radykalne propozycje zmian, propozycje prawdziwego zrewolucjonizowania budżetu unijnego. Tak o budżecie unijnym po roku 2020 mówił na gorąco po jego przyjęciu przez Komisję Europejską 2 maja br. pan minister Konrad Szymański. Te słowa niejako narzuciły PiS-owską narrację, że budżet europejski, którego Polska jest największym beneficjentem, został uratowany i do Polski także po 2020 r. popłyną miliardy euro na zbliżonym do obecnego poziomie. Budżet programu w wysokości 1279 mld euro, a w cenach roku 2018 - 1134 mld euro, być może nie zapowiadał, że będzie aż tak zły dla Polski. Niestety ta narracja nie wytrzymała próby czasu. Już 14 maja, po posiedzeniu Rady do Spraw Ogólnych, pan minister powiedział, że Polska nie jest gotowa do zaakceptowania rewolucyjnych cięć, zwłaszcza w polityce spójności i wspólnej polityce rolnej. Czarę goryczy dopełniło opublikowanie projektów rozporządzeń i prognozy kopert narodowych. Radykalne cięcia, w szczególności w istotnych dla Polski priorytetach, tj. polityce spójności i wspólnej polityce rolnej, obnażyły polską dyplomację, pokazały, że przez miesiące obserwowaliśmy totalną ściemę pod nazwą: wstajemy z kolan, która zaprowadziła nas do europejskiego kąta. Niestety nikt z rządem PiS w Unii Europejskiej się nie liczy, a zmiana premiera nie zmieniła tej sytuacji. Dlatego dzisiaj, po opadnięciu pierwszych emocji, proponujemy przeprowadzenie debaty wokół konsekwencji, jakie dla Polski niesie nowy budżet unijny po 2020 r. Warto się zastanowić, dlaczego tzw. koperta narodowa dla Polski zmniejszyła się o 100 mld zł. Środki zarówno na politykę spójności, jak i na rozwój obszarów wiejskich zmniejszają się niemal o 1/4. Co zadecydowało, że jest tak źle? Przyczyn jest wiele i zapewne nie o wszystkich zdążymy dzisiaj porozmawiać. Kilka z nich postaram się wymienić: zmiana metodologii podziału funduszy poprzez uzupełnienie nowych kryteriów np. o zmianę klimatu bezrobocia wśród młodych czy migrację, dodatkowo uzależnienie wypłacania środków od przestrzegania zasady praworządności, zmniejszenie finansowania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego o 16%, zmniejszenie Funduszu Spójności o 48%, a po odliczeniu środków będących w dyspozycji instrumentu ˝Łącząc Europę˝ - o 54%, II filar wspólnej polityki rolnej, tj. rozwój obszarów wiejskich, zmniejszył się o 23%. To wszystko oczywiście w sposób naturalny rzutuje na kształt budżetu i również na to, co dla nas jest priorytetem. Do tego budżet z ogromnym deficytem po stronie dochodów, w wysokości ok. 150 mld euro, stawia pod znakiem zapytania to, czy w ogóle na zaproponowanym poziomie można będzie zrealizować wydatki. Wiem, że państwo często używacie takiej narracji, że to jest autorska propozycja Komisji Europejskiej. Ale proszę pamiętać o tym, że roboczy szczyt Rady Europejskiej w sprawie wieloletnich ram finansowych odbył się przecież w lutym bieżącego roku, że po tym szczycie pan premier Morawiecki powiedział, że zaproponował zwiększenie składki członkowskiej o 20%. Proszę nie wmawiać Polakom, że nic o tych propozycjach nie wiedzieliście. Ta strategia przygotowania propozycji przez Komisję Europejską jest realizowana wiele miesięcy wcześniej przed jej ogłoszeniem. Wystarczy porównać aktualne propozycje z tymi, które obowiązują w obecnej perspektywie. To pokazuje, jak wielka jest różnica w skuteczności rządu Tuska i Morawieckiego. To przepaść. Najlepiej o tym świadczą stanowiska rządu wobec projektów rozporządzeń (Dzwonek) wykonawczych. To zaiste lektura, która pokazuje, jak bardzo wiele możemy stracić. Myślę, że właśnie wokół tych zagadnień będziemy koncentrowali dzisiejszą dyskusję, która jest niezwykle istotna. Dziękuję bardzo. (Oklaski)