Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2021-12-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Dzisiaj rzeczywiście debatujemy nad bardzo ważną ustawą, jeszcze raz podkreślę, bardzo ważną ustawą. Co prawda ona idzie w kierunku realizacji umowy społecznej dotyczącej transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji województwa śląskiego, która została podpisana 28 maja 2021 r. między stroną społeczną, stroną rządową, samorządowcami i przede wszystkim związkami zawodowymi. Ustawa sięga jednak dalej, wprowadza nas w transformację energetyczną Polski. Rozpoczynamy kolejny etap likwidacji kopalń, który potrwa aż do zakończenia eksploatacji węgla kamiennego, zgodnie z harmonogramem, który został zawarty w tej tzw. umowie społecznej. To ważny i poważny w skutkach proces dotyczący transformacji górnictwa węgla kamiennego i, jak wspomniałem, transformacji województwa śląskiego. Przypomnę, czego on dotyczy. Chodzi o likwidację ok. 80 tys. miejsc pracy w kopalniach i 410 tys. miejsc pracy w firmach okołogórniczych. To wszystko dzieje się na obszarze 73 gmin. Taki proces powinien być przygotowany i przeprowadzony przez rząd. Powinien zostać zaopiniowany w pełnej procedurze, jako ustawa rządowa. Pierwsze czytanie powinno odbyć się tu, w Sejmie, a nie w zakamarkach sekretariatu Sejmu. W tym procesie powinny uczestniczyć strony tej umowy. Szanujmy te podmioty, szanujmy górników, związkowców, szanujmy tych, którzy miesiącami pracowali nad tym projektem ustawy. Okażmy szacunek tym, którzy ciężko na co dzień pracują, zaopatrując Polskę w węgiel. A co my mamy? Mamy przygotowany projekt ustawy wniesiony przez posłów ot tak, od ręki, kilka godzin przed posiedzeniem komisji sejmowej, jak już mówiłem, w zakamarkach Kancelarii Sejmu. Wrzucony, procedowany bardzo szybko, kolanem dopinany. Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że proces związany z transformacją górnictwa i transformacją energetyczną Polski wymaga poważnego wsparcia z budżetu państwa, i nikt nie mówi inaczej. Chcemy tego wsparcia udzielić, ale chcemy w sposób partnerski do tego typu ustaw podchodzić. Nikt wczoraj w komisji nie powiedział nam, w jakim zakresie ta pomoc będzie dotyczyła jednego, drugiego, trzeciego podmiotu. W jakiej sytuacji pozostawia Prawo i Sprawiedliwość spółki górnicze od roku 2015? Jak ten proces restrukturyzacji dzisiaj się ma? Ile węgla produkujemy, ile przy okazji przyszło z Rosji, tego nikt nam dzisiaj nie mówi, wszyscy uciekają bokiem. Nie było żadnego prezesa spółki węglowej, która będzie korzystać z dobrodziejstwa tego projektu ustawy. Tego od nich nie usłyszeliśmy. Zgodnie z zapisami projektowanej ustawy ma powstać nowy system wsparcia tego sektora górniczego w dwóch zakresach: po pierwsze, dopłat z budżetu państwa do redukcji zdolności produkcyjnych, po drugie, zawieszenia i następnie umorzenia zobowiązań pieniężnych spółek górniczych zajmujących się wydobyciem węgla kamiennego powstałych do dnia 31 grudnia 2021 r. Dotyczy to składek ZUS. Mówimy i słyszeliśmy o 800 mln zł. Zobowiązania dotyczą przede wszystkim Polskiej Grupy Górniczej. Jest też oczywiście pożyczka z Polskiego Funduszu Rozwoju SA, 1 mld zł. To również dotyczy Polskiej Grupy Górniczej, spółki górniczej, którą na sztandarach niosło Prawo i Sprawiedliwość. Mówimy o kosztach. Słyszeliśmy globalną kwotę 28 821 mln zł na lata 2022-2031. W przyszłym roku będzie to koszt wynoszący 6200 mln zł. Natomiast jeśli chodzi o kwestię kalkulacji, cyfr, tego, skąd one wynikają i zgodnie z jaką procedurą będą wyliczane - kto, na co i komu - to tego nie słyszeliśmy. Proces notyfikacji. Nowy system wsparcia wymaga notyfikacji i akceptacji Komisji Europejskiej. (Dzwonek) Jak usłyszeliśmy wczoraj w komisji, może to się odbywać do końca roku 2022. Przykro jest dzisiaj powiedzieć, kiedy chce się rzetelnie, uczciwie pracować, że nie dajecie państwo jako posłowie Prawa i Sprawiedliwości, jako rząd szansy na wypracowanie skutecznego mechanizmu. Dziś nie wiemy, czy tych środków wystarczy, czy jest ich za mało, czy w przyszłym roku będzie potrzeba więcej. Nie przedstawiono nawet specyfikacji wydatków na poszczególne lata w okresie 10 lat. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Koalicji Obywatelskiej, zdając sobie sprawę z procesu transformacji i tej górniczej, i tej energetycznej, a także widząc, w jakiej sytuacji rząd Prawa i Sprawiedliwości pozostawia spółki węglowe, podejmie się prac nad tym projektem ustawy. Będzie popierał proces wsparcia transformacji energetycznej, a zarazem górniczej Polski. Dziękuję bardzo. Natomiast chciałbym, panie marszałku, złożyć jedną poprawkę. Skoro nie mamy tych informacji na bieżąco, chcielibyśmy kontrolować ten proces. Chcemy, aby Wysoka Izba miała możliwość kontrolowania tego procesu poprzez analizę corocznego sprawozdania Rady Ministrów z realizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Dziękuję. (Oklaski)