Mówca: Agnieszka Ścigaj
Data: 2021-12-02 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję, panie marszałku. Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko Koła Poselskiego Polskie Sprawy w sprawie projektowanych pięciu ustaw dotyczących zmian w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o zmiany, które kierunkują pewne myślenie zgoła inne, niż do tej pory, przez ostatnie lata towarzyszyło politykom. Chodzi o przejmowanie pewnej kontroli nad wymiarem sprawiedliwości przez różne środowiska, przekazanie tej kontroli w większym stopniu obywatelom. Oczywiście te projekty są różne, ale jeśli chodzi o cele, o których wspomniałam, to mają one, mam nadzieję, spójny mianownik. Chciałoby się powiedzieć: kropla drąży skałę. To mianownik, który wprowadzał w debatę publiczną ruch obywatelski Kukiz’15, z którego się wywodzę, i mogę wyrazić zadowolenie, że po tylu latach rozmów wszystkie partie polityczne złożyły swoje projekty. Może nie wszystkie partie, ale większość spośród tych, które zasiadają w Sejmie. Te projekty po części wpisują się w tę dyskusję, która była potrzebna 5 lat temu. Ba, potrzebna była nawet dużo wcześniej, natomiast mamy taki stan, jaki mamy, i cieszę się, że dzisiaj dyskutujemy nad zmianami, które mają oddać obywatelom większą kontrolę. Te zmiany mają być sygnałem dla obywateli, że ich głos oddany w wyborach ma znaczenie i może zmienić rzeczywistość również w wymiarze sprawiedliwości. Oczywiście doprowadziło to do takiego stanu, że w wymiarze sprawiedliwości jest źle, jest źle od lat. Jak słucham o kosztach wyborów bezpośrednich powiązanych z tymi procedowanymi ustawami, to trochę mnie to bawi, ponieważ jakbyście państwo policzyli, ile Polska płaciła w wyniku wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka za skargi obywateli polskich na wymiar sprawiedliwości, to okazałoby się, że ta kwota jest zdecydowanie większa w ostatnich latach. Ile ponosimy teraz kosztów za nieudane reformy? Ubolewam tylko, że w tej dyskusji nie ma Ministerstwa Sprawiedliwości, bo przecież to Ministerstwo Sprawiedliwości powinno mieć tutaj głos opiniotwórczy i pokazać elementy, z którymi się zgadza lub się nie zgadza. Ale cieszę się, że dyskutujemy. Oczywiście jak najbardziej będziemy chętni do rozmów nad wszystkimi państwa projektami. One są trochę różne i dotykają różnych spraw, niemniej jednak powinniśmy dyskutować, np. nad sposobem wyboru. Oczywiście najbliżej Polskim Sprawom jest do projektu prezydenckiego i projektu Koalicji Polskiej, być może nawet bardziej do Koalicji Polskiej, ponieważ tam są te elementy pierwotne i zasadnicze, które idą najdalej, jeśli chodzi o demokratyzację. Rozumiemy, że ten proces musi trwać, on musi postępować. W pewnym sensie musimy ludzi uczyć i przygotowywać do takich poważnych zmian i to jest nasze zadanie, to jest zadanie polityków. Boicie się państwo wyborów powszechnych, boicie się demokracji bezpośredniej. Skupmy się na tym, jak ludzi edukować, żeby to nie były kampanie plakatowe. Jak edukować, jak dostarczać ludziom wiedzę, żeby ich wybory były świadome, żeby dokonywali wyborów sędziów pod względem kwalifikacji, zaufania społecznego. Dlatego uważam również, że jedna kadencja sędziów pokoju nie jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ musimy uczyć ludzi zaufania społecznego. Ludzie muszą się nauczyć, komu ufają, i dopiero później mogą weryfikować. Tak samo w kwestii podniesienia czy zaniżenia kwalifikacji. Zawód sędziego pokoju to miał być zawód, który byłby w pewnym sensie ukoronowaniem kariery sędziowskiej. Już nie mówię o bardzo długim doświadczeniu, ale z całą pewnością sprawy, którymi będzie zajmował się sędzia, te drobne sprawy, ale tak naprawdę bardzo życiowe... Tymi sprawami musi zajmować się sędzia, który nie tylko czyta literę prawa, ale też zna życie, zna społeczność lokalną i potrafi w całą doktrynę swojego orzekania włożyć również empatię czy znajomość sytuacji życiowych. Oczywiście ważne jest, abyśmy podjęli dyskusję na temat sposobu wyboru, żeby było poczucie, że nie tylko i wyłącznie Krajowa Rada Sądownictwa poprzez różne kompetencje ma wpływ na to, kto ostatecznie zostanie sędzią pokoju, ale przede wszystkim żeby ludzie mieli poczucie, że oddali swój głos na kogoś, kogo znają lokalnie i wiedzą, że ta osoba tak naprawdę ma szansę, że żaden polityk w tym nie będzie uczestniczył. Nad tym dyskutujmy, nad tym pracujmy. Ja się bardzo cieszę, że ta dyskusja się odbywa. Ona jest absolutnie potrzebna. Wymiar sprawiedliwości nie jest lepszy, chociaż wszyscy już teraz dokładnie widzą, że zmiany personalne z naszych na waszych, z waszych na naszych, których będziemy kontrolować, po prostu absolutnie nie działają. I to jest sukces tej dyskusji dzisiejszej debaty. Mam nadzieję, że to nie będzie ostatnia debata i że będzie ona rzeczowa. Jak widać, jest niewolna od sporu politycznego, ale trudno, nieważne. Ważne, że rozmawiamy, że będziemy przytaczać argumenty i że ludzie będą słuchać, czego tak naprawdę ta instytucja sędziów pokoju będzie dotyczyła, bo to jest element edukacji, do której my wszyscy jesteśmy zobowiązani jako politycy. Dziękuję bardzo.