Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2022-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych mam zaszczyt przedstawić w sposób zwięzły sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera, zawarte w druku nr 1891. W dniu wczorajszym komisja procedowała nad tym bardzo krótkim dokumentem, kilkuartykułowym, natomiast myślę, że punkt ciężkości, jeśli chodzi o treść tej nowelizacji, jest w innym miejscu. Jest on związany z praktyczną realizacją i wdrożeniem do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 2016 r., która znalazła swoje odzwierciedlenie właśnie w tym dokumencie, w ustawie przyjętej przez polski parlament w roku 2018. Jak wiadomo, ustawa ma zastosowanie do przewoźników wykonujących loty pasażerskie, wtedy kiedy następuje przekroczenie granicy państwowej albo kiedy start bądź lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium naszego państwa. Aby się zabezpieczyć, jeśli chodzi o wymogi dyrektywy, polski ustawodawca, czyli parlament, przyjmując tę pełną regulację w 2018 r., zabezpieczył wykonywanie przez przewoźników lotniczych obowiązków związanych z przekazywaniem danych dotyczących przelotu pasażera do Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach systemem kar administracyjnych. Jednostką właściwą jest tutaj polska Straż Graniczna. Odwołuję się generalnie do uzasadnienia tego projektu, kierując się potrzebą powtórzenia raz jeszcze argumentacji towarzyszącej tej ważnej nowelizacji. Myślę, że w szczególności rynek lotniczy jest nią tak samo zainteresowany. Dla przypomnienia powiem, że ta ustawa nałożyła obowiązek wdrożenia w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy obowiązku przetwarzania tych danych i dostarczenia ich przez przewoźnika lotniczego do Straży Granicznej. Gdy po wejściu w życie tej ustawy te obowiązki nie zostały wykonane przez część przewoźników, miały niestety zastosowanie wprost przepisy tej ustawy, które obligowały Straż Graniczną do naliczania kar z tytułu nieprzekazywania danych dotyczących pasażerów. Zgodnie z uzasadnieniem od wejścia w życie tej ustawy w maju 2018 r. zidentyfikowano ponad 109 tys. lotów, w przypadku których przewoźnicy nie wykonali obowiązku przekazania tych danych od strony, bym powiedział, czysto administracyjnej. Kary nałożone przez komendanta głównego Straży Granicznej przekroczyły kwotę 2197 mln zł, a przypomnę, bo mówił już o tym na posiedzeniu i to wielokrotnie przedstawiciel ministra spraw wewnętrznych, pan wiceminister administracji i spraw wewnętrznych, że państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia regulacji przepisów sankcyjnych w stosunku do przewoźników, którzy nie przekazują takich danych zgodnie z regułami, i powinny być one skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Warto podkreślić i chcę to również jako poseł sprawozdawca państwu przedłożyć, iż aktualnie nie ma zasadniczych problemów z realizacją tego obowiązku po stronie przewoźników lotniczych. Z informacji, myślę, bardzo konkretnej, bardzo szczegółowej, przekazanej przez przedstawiciela komendanta głównego Straży Granicznej na wczorajszym posiedzeniu komisji wynika, że ponad 150 przewoźników lotniczych, którzy przewożą pasażerów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dostarcza te dane, tak że dzisiejsza, można powiedzieć, praktyka jest bardzo dobra. Polska - wraz z Francją oraz Wielką Brytanią - według informacji strony rządowej jest w czołówce trzech państw europejskich, które w sposób najpełniejszy wdrożyły do swojego porządku prawnego tę potrzebną do zwalczania przestępczości, w szczególności terroryzmu, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady. Ta regulacja, przechodzę już, można powiedzieć, do kwestii dotyczących propozycji zawartych w projekcie zmian, dotyczy potrzeby wprowadzenia w ustawie o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera przepisów, które umożliwiałyby rozłożenie w czasie procesu nakładania na przewoźników lotniczych przedmiotowych kar finansowych i, po drugie, ewentualnie skumulowanie obowiązków administracyjnych w taki sposób, żeby jednostka uprawniona, jaką jest Straż Graniczna, mogła te postępowania prowadzić w sposób bardziej efektywny. Propozycja uchylenia w tym zakresie art. 70 ustawy ma na celu przede wszystkim realizację przepisu art. 189g Kodeksu postępowania administracyjnego w takim zakresie, aby okresy przedawnienia były ustalane w oparciu o przepisy, które będą obowiązywały w dniu przedawnienia naruszenia. Celem projektowanych zmian jest również umożliwienie przekazania nie tylko na rzecz komendanta głównego Straży Granicznej, lecz również na rzecz właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej takiego postępowania co, tak jak wspomniałem chwilę wcześniej, może uelastycznić wykonywanie zadań w tym zakresie i może mieć istotne znaczenie w sytuacji, kiedy naruszenia w krótkim okresie byłyby znaczące. Tak że celem postępowania jest objęcie jednym postępowaniem więcej niż jednego naruszenia i wydanie jednej decyzji w odniesieniu do wielu naruszeń. Myślę, że tutaj chodzi przede wszystkim o efektywne prowadzenie tych postepowań, które dotyczą danego konkretnego przewoźnika lotniczego. Jako sprawozdawca komisji, przedkładając to sprawozdanie i wnosząc do Wysokiego Sejmu o uchwalenie ustawy, z satysfakcją chciałbym podkreślić, że wczoraj miała miejsce bardzo, myślę, szczegółowa, potrzebna i w większości merytoryczna dyskusja pomiędzy przede wszystkim stroną rządową, a przedstawicielami rynku lotniczego. Było reprezentowanych co najmniej kilku przewoźników lotniczych operujących w Polsce. Obecni byli również przedstawiciele Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych. Myślę, że wątpliwości co do przejściowego rozwiązania zawartego w treści nowelizowanej ustaw zostały w znaczącym stopniu wyjaśnione. Chcę również podkreślić, że strona rządowa również w dyskusji, która dotyczyła materii związanej z treścią tej ustawy, czyli zaszłości, które były czy są związane z wystawieniem kar administracyjnych dla na przewoźników, którzy po wejściu w życie tej regulacji w Polsce, nie dostosowali się do obowiązujących przepisów. Strona rządowa zadeklarowała wystąpienie do Komisji Europejskiej o zajęcie stanowiska w sprawie potencjalnego innego rozwiązania, które by szło w kierunku jak najbardziej znaczącego ograniczenia wymiaru kar administracyjnych, które zostały nałożone zgodnie z prawem po wejściu tej regulacji do polskiego systemu prawnego. Myślę, że jeśli później będą jeszcze pytania, czy pojawią się zagadnienia zaprezentowane przez przedstawicieli klubów, to pozwolę sobie ewentualnie na chwilę poprosić jeszcze o głos. Dziękuję bardzo. (Oklaski)