Mówca: Sprawozdawca Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Data: 2014-03-12 (Sejm RP, kadencja 7)

W przypadku nazwy w ramach tzw. nowego rozdania wnioskodawcy zaproponowali dostosowanie do nazw stosowanych w innych krajach europejskich. Jednym z postulatów środowiska samorządowego był udział skarbników oraz przekazanie przewodnictwa w radzie staroście lub marszałkowi. Jednak mając na celu zagwarantowanie podmiotowości rad, przyjęto wniosek dotyczący usunięcia skarbnika ze składu rady i uregulowania przewodnictwa rady w ustawie. W wyniku dyskusji nad radami rynku pracy w pkt 22 sprawozdania dodano w art. 23 nowy ustęp, na podstawie którego przewodniczący rady rynku pracy będzie wybierany spośród członków rady. W pkt 22 sprawozdania przyjęto poprawki, które odnoszą się do art. 23 ust. 2-5 ustawy i zmieniają sposób powoływania członków rad rynku pracy. Skład wojewódzkich i powiatowych rad został rozszerzony między innymi o przedstawicieli społeczno-zawodowych organizacji rolników oraz organizacji pozarządowych zajmujących się problematyką rynku pracy. Chciałabym również podkreślić, że zrezygnowano z powoływania kandydatów rady na zasadzie jeden z trzech przedstawionych ministrowi, marszałkowi bądź staroście. Wysoki Sejmie! Nie da się ukryć, że istnieją znaczne różnice w dostępie do form aktywizacji między poszczególnymi bezrobotnymi. Dlatego tak trudno jest mówić o dostosowaniu metod aktywizacji do indywidualnych potrzeb osoby bezrobotnej. Konieczne jest wprowadzenie profilowania pomocy dla osób bezrobotnych w zależności od stopnia ich oddalenia od rynku pracy i poziomu motywacji. Kolejne poprawki dotyczą art. 1 pkt 24 sprawozdania, w którym dodano ust. 2c określający trzy profile pomocy i formy pomocy stosowane w ramach tych profili. Poprawki są rozszerzeniem definicji profili i włączają na poziomie ustawy profile pomocy. Podkreślę, że wynikają one z konieczności wskazania form pomocy, które przysługują osobom bezrobotnym. Określenie profili stanowi bowiem jedno z praw osób bezrobotnych i tym samym powinno to być regulowane na poziomie przepisów ustawy. W konsekwencji zmian termin wdrożenia profilowania do praktyki urzędów pracy został przesunięty, dlatego niezbędne jest wydłużenie czasu na przeprowadzenie profilowania bezrobotnych, którzy zostali zarejestrowani przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Natomiast wprowadzenie zmian w art. 31 pkt 1 projektu ustawy wynika z konieczności przygotowania pracowników powiatowych urzędów pracy do prawidłowego korzystania z kwestionariusza w procesie ustalania profilu pomocy dla bezrobotnych. Wymagało to wprowadzenia okresu vacatio legis w zakresie uruchomienia procedury profilowania. Przyjęte poprawki pociągają za sobą modyfikację pkt 26 projektu zawartego w sprawozdaniu w zakresie art. 34a ust. 3c ustawy, który dotyczy m.in. delegacji dla ministra właściwego do spraw pracy do wydania rozporządzenia regulującego szczegółowe zagadnienia związane z profilowaniem pomocy dla bezrobotnych. Podczas prac komisji sygnalizowano również konieczność przedłużenia terminu na przygotowanie indywidualnego planu działania, który jest związany z profilowaniem pomocy. Podkreślano, że 30-dniowy termin jest zbyt krótki z uwagi na liczbę bezrobotnych oraz rolę, jaką odgrywa indywidualny plan działania. W konsekwencji przyjęto poprawkę w pkt 26 projektu zawartego w sprawozdaniu w zakresie art. 34a ust. 3 ustawy, która wydłużyła termin do 60 dni. Ze względu na konieczność poprawy czytelności zmieniono brzmienie przepisu w art. 1 pkt 1 lit. j, tj. w zakresie art. 2 ust. 1 pkt 27a ustawy matki. Przepis dotyczy praktycznej nauki zawodu dorosłych. W art. 1 pkt 16 projektu zawartego w sprawozdaniu w art. 19d dodano ust. 2, którego zapis ujednolicono z pkt 83 projektu, tj. art. 121c ustawy, nakładając m.in. na agencje zatrudnienia obowiązek przedstawiania osobom kierowanym za granicę do pracy, pracy tymczasowej oraz w celu odbywania praktyk czy stażu określonych informacji na piśmie. Zaznaczę, że poprawka ta jest jednocześnie realizacją postulatu głównego inspektora pracy. Kolejna zmiana wprowadzona do pkt 27 lit. c projektu, tj. w art. 35 ust. 5 ustawy, umożliwi świadczenie usług pośrednictwa pracy w ramach sieci EURES także Ochotniczym Hufcom Pracy, zapewniając wszystkim podmiotom te same jednolite zasady. Przypomnę, że dotychczas pośrednictwo pracy w ramach sieci EURES było realizowane głównie przez wojewódzkie urzędy pracy. Nowelizacja daje możliwość ubiegania się o świadczenie pośrednictwa w ramach sieci EURES także innym podmiotom, ale dopiero po otrzymaniu akredytacji od ministra. Poprawki przyjęte w pkt 29 w sprawozdaniu, tj. art. 36a-36e ustawy, dotyczą zakresu danych, które składa podmiot ubiegający się o akredytację, oraz uszczegóławiają procedury ubiegania się o akredytację. Wstępnie planowano ująć je w rozporządzeniu, jednak uznano, że powinny znaleźć się na poziomie ustawowym. Zmiany wprowadzone w art. 36b ust. 1 umożliwią składanie wniosku o akredytację nie tylko w formie elektronicznej, ale także papierowej. Poprawki w art. 36a ust. 4 pkt 2 oraz 36b ust. 1 pkt 1 ustawy umożliwią złożenie wniosku o akredytację również organom określonym w przepisach o systemie oświaty. W art. 36c pkt 2 ustawy uzupełniono przyczyny odmowy udzielenia akredytacji, tj. w przypadku gdy wnioskodawca nie zawrze we wniosku o akredytację danych podmiotów współpracujących lub nie złoży stosownych oświadczeń. Poprawki w art. 36e ust. 4 dotyczą uzupełnienia delegacji ustawowej do wydania przez ministra rozporządzenia w sprawie wniosku o udzielenie akredytacji. Przyjęte zmiany usprawnią określenie wzoru wniosku. Zmiana wprowadzona w art. 33 ust. 4i ma natomiast na celu zniesienie ograniczenia możliwości złożenia wniosku o rezygnację z pomocy określonej w ustawie przez poszukującego pracy po wyznaczeniu mu terminu stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy. Długo dyskutowana kwestia czasu dojazdu oraz organizacji szkoleń także zaowocowała wprowadzeniem poprawek. Szkolenie z zakresu umiejętności poszukiwania pracy jest jedną z form pomocy świadczonej przez urzędy pracy. Przypomnę, że urząd pełni w tej sytuacji funkcję instytucji szkoleniowej, ponosząc koszty organizacyjne. Urzędy od lat borykają się z problemami finansowymi w związku z realizowaniem tychże szkoleń. Zmiana w pkt 33 projektu zawartego w sprawozdaniu polega na dodaniu ust. 2h w art. 40 ustawy. Wprowadzenie modyfikacji w pkt 76 w lit. h w art. 108 ust. 1 pkt 37 ustawy rozwiąże problem finansowego wsparcia urzędów pracy w zakresie możliwości należytego organizowania szkoleń dotyczących umiejętności poszukiwania pracy. Zmiany w art. 1 pkt 35 projektu, tj. w art. 45 ust. 2 pkt 1, oraz zmiana w pkt 55 projektu, tj. w art. 66n ust. 1 pkt 2 ustawy, wiążą się natomiast z doprecyzowaniem sformułowania ˝czas dojazdu˝. W toku prac przyjęto również propozycję dotyczącą zmiany w art. 1 pkt 36, tj. zmiany art. 46 ust. 1b. Poprawka ma na celu ujednolicenie warunków przyznawania wsparcia absolwentom centrów integracji społecznej oraz klubów integracji społecznej i warunków przyjętych dla bezrobotnych. W art. 1 pkt 51 projektu zawartego w sprawozdaniu, tj. w art. 60d ustawy, zmodyfikowano brzmienie ust. 3 dotyczącego dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50. rok życia. Uznano, że proponowane dofinansowanie w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie będzie zbyt małą zachętą dla pracodawców, dlatego wprowadzono kwotę nie wyższą niż połowa minimalnego wynagrodzenia. W art. 1 pkt 52 w sprawozdaniu, w związku z art. 61b ustawy, uszczegółowiono przepisy wyjaśniające zasady zawierania umów przez starostę z agencją zatrudnienia oraz rodzaj umowy. W myśl art. 61b starosta może zawrzeć umowę z agencją zatrudnienia na doprowadzenie bezrobotnego do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie umów cywilno-prawnych na okres co najmniej 6 miesięcy. W przypadku rozwiązania albo wygaśnięcia umowy z winy skierowanego bezrobotnego przed upływem tych 6 miesięcy agencja nie będzie zobowiązana do zwrotu otrzymanych środków. Natomiast w art. 61b w ust. 4 wprowadzono złagodzenie konsekwencji w przypadku niewywiązania się agencji zatrudnienia z warunków umowy. Na wniosek m.in. izb rzemieślniczych przyjęto poprawkę, która skraca okres praktycznej nauki zawodu osób dorosłych. Przepis przewidywał okres od 12 do 18 miesięcy. Uwzględniając argumentację wnioskodawców, że dorosły człowiek powinien w relatywnym czasie zostać przeszkolony i pozyskać pracę, okres nauki będzie obejmował od 6 do 12 miesięcy - poprawka dotyczy art. 53a ust. 4 ustawy. W pkt 51 w sprawozdaniu, w art. 61e pkt 3 ustawy, rozszerzono zapis, by możliwość finansowania ze środków Funduszu Pracy usług doradczych i szkoleniowych dotyczyła tylko osób, którym udzielono pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. Zapobiegnie to tym samym ograniczeniu środków poniesionych na cel podstawowy, tj. na udzielanie pożyczek. W art. 1 pkt 53 w sprawozdaniu, tj. w art. 61o ust. 2 ustawy, wprowadzono jednolicie ustalane oprocentowanie równe stopie referencyjnej w sytuacji niedotrzymania warunków umowy przez pożyczkobiorców. Natomiast w art. 61o dodano ust. 3, który pozwoli utrzymać preferencyjne warunki spłaty pożyczki w okresie od 13 do 36 miesiąca jej spłaty. Intencją jest ograniczenie zjawiska likwidacji działalności gospodarczej i utworzonych miejsc pracy po wymaganych 12 miesiącach prowadzenia działalności gospodarczej lub zatrudniania na nowo utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego. W toku prac podkomisji wykreślono ust. 2 w art. 61x, który stanowił o obowiązku informowania przez bezrobotnego powiatowego urzędu pracy o rozpoczęciu działalności gospodarczej. Przepis uznano za nieuzasadniony. Przyjęto również poprawkę w art. 1 pkt 55 w sprawozdaniu, tj. w zakresie art. 62c ust. 3 ustawy, wprowadzając większą stawkę godzinową, w wysokości nie wyższej niż 70 zł za pracę trenera w ramach programu ˝Aktywizacja i integracja˝. W art. 1 pkt 57, w zakresie art. 66m ust. 1 ustawy, poprawka polega na rozszerzeniu możliwości przyznania bonu zatrudnionego wszystkim bezrobotnym do 30. roku życia, nie zaś tylko absolwentom szkół wyższych, jak proponowano wcześniej. W art. 1 pkt 61 projektu ustawy skreślono lit. b. Przepis przewidywał, że w przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania, skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy, bezrobotny był zobowiązany m.in. powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany. Z dniem 1 stycznia 2016 r. instytucja zameldowania na pobyt stały lub czasowy zostanie zniesiona, dlatego zrezygnowano z proponowanego zapisu. Punkt 64 w sprawozdaniu przyjęty został wraz z poprawką zawartą w art. 73a ust. 5a ustawy, który zakłada, że świadczenie, to jest wykonywanie prac społecznie użytecznych, może być w całości finansowane z budżetu gminy, a nie, jak dotychczas, tylko częściowo. W art. 1 ust. 65 w lit. a w sprawozdaniu, tj. w art. 75 w ust. 1, rozszerzono pkt 9 o dwie przyczyny, które skutkują tzw. karencją w możliwości nabycia prawa do zasiłku, tj. w sytuacji gdy skierowany bezrobotny rozwiązał stosunek pracy z pracodawcą, który otrzymał ze środków Funduszu Pracy grant lub dofinansowanie wynagrodzenia. Z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy przyjęto kilka poprawek mających na celu uregulowanie skutków obniżenia wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia dla zezwoleń na pracę cudzoziemców posiadających takie zezwolenia. Zmiany wprowadzono w art. 1 pkt 70, który modyfikuje art. 88f ustawy. W art. 88f doprecyzowano też, jaki podmiot jest wskazany w zezwoleniu na pracę w sytuacji, gdy zezwolenie jest wydawane dla pracownika delegowanego lub pracownika tymczasowego. Kolejne poprawki obejmują zmianę w pkt 61 lit. b w sprawozdaniu, tj. w art. 71 ust. 2, w którym po pkt 7 dodano pkt 8. Okres sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez osoby, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 października o systemie ubezpieczeń społecznych, będzie wliczany do okresu uprawniającego do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zmiana w pkt 76 w sprawozdaniu polega na dodaniu lit. j w art. 104 ust. 1 pkt 3. Poprawka ma na celu zwolnienie z opłacania składek na Fundusz Pracy osób sprawujących opiekę osobistą nad dzieckiem. W sprawozdaniu w pkt 74 w zakresie art. 100 ust. 1 ustawy wprowadzono poprawkę, która w konsekwencji uzależnia przyznawanie m.in. pracownikom wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy dodatku do wynagrodzenia nie tylko od doskonalenia kwalifikacji zawodowych oraz jakości wykonywanej pracy, ale także od zajmowanego stanowiska. Kolejna z poprawek zwalnia pracodawców z obowiązku opłacania składek na Fundusz Społeczny przez okres 12 miesięcy za skierowanych bezrobotnych w wieku do 30. roku życia. Zmiana zawarta jest w sprawozdaniu w pkt 77 i dotyczy art. 104c ustawy. Art. 1 pkt 78 zmodyfikowano w zakresie art. 106a ust. 5 pkt 1, tak aby nie tylko powiatowe urzędy pracy, ale także wojewódzkie urzędy pracy miały możliwość finansowania ze środków Fundusz Pracy wkładu własnego do projektów dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego. W szczególności mowa tu o realizowaniu działań EURES. Kolejna zmiana dotyczy art. 1 pkt 80 w sprawozdaniu w zakresie art. 108 ustawy. Modyfikacja polega na dodaniu pkt 38b po pkt 38a. Poprawka umożliwi ministrowi właściwemu ds. pracy finansowanie kosztów szkoleń pracowników podmiotów akredytowanych do EURES. Przypomnę, że nowelizacja przewiduje, że podmioty akredytowane będą realizowały pośrednictwo pracy w ramach sieci EURES, dlatego tak ważne jest zapewnienie im finansowania szkoleń. W pkt 80 uelastyczniono również art. 108 ust. 1i ustawy, tak aby umożliwić finansowanie w ramach środków Funduszu Pracy, chodzi tu o tzw. 2%, m.in. kosztów nagród nie tylko osobom pełniącym funkcje doradców klienta i zajmującym stanowiska kierownicze. W art. 1 pkt 81 w sprawozdaniu zmodyfikowano art. 109 ust. 7h i 7j ustawy, skracając termin na złożenie wniosku starosty, który potwierdza spełnienie przez powiatowy urząd pracy warunków uprawniających do otrzymania dodatkowych środków Funduszu Pracy. Skrócenie terminu pozwoli na szybsze uruchomienie dodatkowych środków. Zmiany w pkt 82 dotyczą art. 109a ustawy i doprecyzowują, że do zaproponowanego limitu kosztów szkoleń i studiów podyplomowych na jedną osobę finansowanych z Funduszu Pracy nie wlicza się kosztów szkoleń dla publicznych służb zatrudnienia, organizowanych i finansowanych przez ministra właściwego ds. pracy, wojewodę oraz samorząd województwa. Nowy ust. 4 doprecyzowuje także roczny limit środków, jakie minister może wydatkować na szkolenie jednej osoby, reprezentującej podmiot akredytowany do EURES. Limit nie może przekroczyć 40% przeciętnego wynagrodzenia. W art. 1 pkt 85 oraz pkt 88 w sprawozdaniu, tj. w zakresie art. 119 ust. 3 i art. 122 ust. 2, dostosowano brzmienie przepisów do terminologii stosowanej w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Poprawka stanowi jednocześnie uwzględnienie uwagi zgłoszonej przez prokuratora generalnego. W trakcie prac nad projektem wprowadzono również zmiany w ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Zmiany dotyczą art. 10 w sprawozdaniu. Po art. 9b dodano art. 9c, który zwalnia pracodawcę z obowiązku opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za skierowanych bezrobotnych do 30. roku życia. Dodatkowo w art. 39 ust. 1 określa się Radę Rynku Pracy jako organ opiniodawczo-doradczy funduszu. Art. 12 w sprawozdaniu wprowadza zmianę do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Zmiana polega na zastąpieniu wyrazów ˝powiatowej rady zatrudnienia˝ wyrazami ˝powiatowej rady rynku pracy˝. W związku z przedłużonym procesem legislacyjnym nad przedmiotowym projektem konieczna była korekta przepisu zobowiązującego powiatowy urząd pracy do ustalenia profilu pomocy osobom zarejestrowanym jako bezrobotne przed dniem wejścia w życie ustawy. Jest to zawarte w sprawozdaniu w art. 15. Art. 18 w zakresie art. 66 ust. 4 ustawy konsumuje jedną z ostatnich wprowadzonych poprawek. Zmiana ma na celu uregulowanie sytuacji dotyczącej wyliczenia przez powiatowe urzędy pracy podstawy dostępnego dla starosty limitu środków na finansowanie programów specjalnych zainicjowanych w 2014 r. Kolejna poprawka została wprowadzona do art. 20, zawierającego przepisy przejściowe. Poprawka dostosowuje przepis, to jest ust. 3, do planu finansowego Funduszu Pracy, który jest załącznikiem do ustawy budżetowej. Uznano, że 40 mln zł jest kwotą wystarczającą na sfinansowanie w pierwszym roku działań realizowanych w ramach Krajowego Funduszu Szkoleniowego. Następna zmiana dotyczy art. 22 zawartego w sprawozdaniu. Podobnie jak w art. 20 jest tu mowa o przepisach przejściowych. Poprawka ma na celu doprecyzowanie zasad przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, którzy w dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy będą w okresie tzw. karencji w nabywaniu prawa do zasiłku. Osoby te będą nabywały prawo do zasiłku według zasad obowiązujących w chwili rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Art. 30 zawarty w sprawozdaniu utrzymuje w mocy obowiązujące obecnie rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie algorytmu ustalania kwot środków Funduszu Pracy na finansowanie zadań w województwie. W związku z przedłużającym się procesem legislacyjnym ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wysoka Izbo! Poprawki do projektu zostały szczegółowo omówione w trakcie 9 posiedzeń podkomisji stałej do spraw rynku pracy i 2 posiedzeń komisji. Zaistniałe wątpliwości wyjaśniali obecni na posiedzeniach przedstawiciele Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Biura Legislacyjnego. Z tego miejsca chciałabym podziękować wszystkim osobom zaangażowanym w prace nad nowelizacją ustawy, przedstawicielom służb zatrudnienia, przedsiębiorcom, związkom zawodowym, stronie rządowej i oczywiście niezawodnemu Biuru Legislacyjnemu. Dzięki połączeniu wspólnych wysiłków udało nam się osiągnąć zamierzony cel. W imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny rekomenduję Wysokiemu Sejmowi przyjęcie sprawozdania komisji zawartego w druku nr 2161. Dziękuję. (Oklaski)