Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2012-06-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Wyrażając opinię Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej o projektach ustaw wprowadzających nowy podatek dochodowy, mogę powiedzieć, że nie mamy zamiaru w czambuł potępiać ogromnego trudu, jaki podjęli projektodawcy. Bowiem rzeczywiście trzeba było włożyć dużo trudu, by spróbować w jednym akcie normatywnym, w jednym projekcie ustawowym umieścić regulacje prawne dotyczące całego systemu w zakresie podatku dochodowego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, w Polsce. A więc na samym wstępie oświadczam, że Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej chce dalej pracować nad doskonaleniem prawa podatkowego w Polsce, a w szczególności podatku dochodowego. Nie poprzemy zatem wniosku o odrzucenie w pierwszym czytaniu tegoż projektu ustawy, bo on nie zasługuje na takie potraktowanie. Myślę, że w interesie rządzących i nas wszystkich w Wysokiej Izbie jest, żeby system podatkowy był bardziej doskonały, niż to ma miejsce w chwili obecnej. Jest to w interesie nas wszystkich i milionów polskich podatników. Przecież w projektach tych, bo to są dwa dokumenty, chodzi o uporządkowanie regulacji prawnych, chodzi o wyeliminowanie, a jeżeli nie wyeliminowanie stuprocentowe, to zminimalizowanie, tak zwanej szarej strefy, która dzisiaj ma jeszcze pożywkę ku temu, żeby istnieć, bowiem regulacje nie do końca są doskonałe, bowiem system jest zbyt skomplikowany, jest w nim zbyt dużo uznaniowości i przypadkowości. Choćby przypadek, o którym mówił jeden z moich przedmówców, gdzie jeden urząd skarbowy czy izba skarbowa interpretuje w tej samej sprawie w sposób odmienny od innej izby skarbowej i dopiero ten, który ma zobowiązania podatkowe, próbuje, wspierając się tymi interpretacjami, znaleźć te interpretacje, które są bardziej powszechne, wielokrotnie powtarzane, ale i tym razem nie ma jeszcze pewności, że nie naraża się na konsekwencje związane z interpretacją ostateczną. A więc idea znakomita, idea godna poszanowania i poważnego potraktowania. Dlatego też podpisujemy się pod tą ideą i potrzebą procedowania nad zmianami w ustawie o podatku dochodowym. Oczywiście nie będę polemizował z opinią i z argumentacją, która z tej mównicy była wygłoszona przeciwko tej ustawie. Każdy bowiem ma prawo wyrażać swoje opinie, stawiać tezy i przedstawiać wnioski na koniec. Nie powiem także, że jest to projekt doskonały. Zdaję sobie sprawę z tego, że chyba projektodawcy też nie do końca mają satysfakcję z tego projektu, który został przedłożony Wysokiej Izbie, ale to wcale nie oznacza, że nie jest on godny dalszego procedowania. Gdybym próbował wyliczyć wszystkie argumenty przeciwko tej ustawie i zarzuty, które padały z tejże trybuny, to powiedziałbym, że jest ich zbyt mało i są zbyt małej wagi, aby mogły przeważyć za tym, żeby zagłosować przeciwko temu projektowi. A więc chcemy poważnie debatować i będziemy poważnie debatować na temat tego projektu. Te projekty ustaw mają kolejny element, który należy wesprzeć, mianowicie wywołują, rozbudzają dyskusje na temat polskiego systemu podatkowego, oczywiście w zakresie podatku dochodowego. Gdyby tego projektu nie było, to długo nie dyskutowalibyśmy na temat systemu podatkowego. Pewnie zaczęlibyśmy dyskutować pod koniec tego roku, gdybyśmy debatowali na temat ustawy budżetowej roku 2013. A więc dobrze, że rozmawiamy na ten temat dzisiaj, z dużym wyprzedzeniem. To jest zaleta tego projektu. W Polsce oczywiście podatek dochodowy ma swoje tradycje niezbyt odległe w czasie, bowiem zaraz po osiągnięciu niepodległości w 1918 r. pojawił się podatek powszechny obowiązujący na terytorium całego państwa. To był rok 1920, jak powiedziałem. Ten podatek był niezbędny do tego, żeby zbudować struktury państwa, żeby odbudować państwo, żeby budować gospodarkę. Ten podatek wówczas był podatkiem, który został wprowadzony bez jakichkolwiek doświadczeń, ale miał zrealizować określony cel. Czy go zrealizował? Uważam, że tak. A więc pytanie: Czy my dzisiaj, znajdując się w nowej rzeczywistości, po dwudziestu latach od przemian gospodarczych, ustrojowych w Polsce, jesteśmy w stanie przygotować taki system podatkowy, który by odpowiadał nowej rzeczywistości? Bowiem system podatkowy zbudowany na trzech filarach - mam tu na myśli system podatku dochodowego, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych PIT, od osób prawnych CIT i podatek zryczałtowany - być może był dobry, może nawet bardzo dobry, w okresie, kiedy te przemiany ustrojowe dopiero się rozpoczynały, jednak wcale nie musi być dobry, i okazuje się, że nie jest dobry, po dwudziestu latach funkcjonowania tego podatku, bo jesteśmy w zupełnie innej rzeczywistości. Dzisiaj zupełnie inne są przychody i możliwości uzyskiwania przychodów przez obywateli Rzeczypospolitej, tak osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Dzisiaj jesteśmy w nowej rzeczywistości związanej z przynależnością od ośmiu lat do Wspólnoty Europejskiej. Musimy wziąć pod uwagę te wszystkie elementy. Na końcu musimy zobaczyć efektywność fiskalną. Faktem jest, że ta efektywność z roku na rok się pogarsza, co oczywiście pogarsza możliwości finansowania wielu przedsięwzięć budżetowych, tak budżetu centralnego, jak i budżetów samorządowych, na które nakłada się ogromne ilości dodatkowych zobowiązań bez dodatkowych środków, bez dodatkowych możliwości ich sfinansowania. A więc te aspekty, te elementy dzisiaj obowiązującego systemu podatkowego powinny być brane pod uwagę przy konstruowaniu nowego prawa podatkowego. Projekt przedłożony Wysokiej Izbie przez grupę posłów opozycyjnych jest projektem wychodzącym w dobrym kierunku, bowiem uznaje dotychczasowe, sprawdzone praktyki, a jednocześnie próbuje wprowadzać regulacje, które mają polepszać cały system. Proporcje 90% starego do 10% nowego - akurat takiej wagi tutaj nie stosowałem, nie jestem w stanie wyliczyć, czy to akurat jest 90 do 10, czy może inaczej... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: 80 do 20.) To są proporcje, które nie grożą żadnym niebezpieczeństwem dla całego systemu podatku dochodowego w Polsce, a więc to jest argument właśnie odwrotny niż te za wnioskiem o odrzucenie w pierwszym czytaniu. Faktem jest, że dzięki temu, iż efektywność fiskalna tegoż podatku w Polsce maleje, to rząd przy tych wielu czy wieluset nowelizacjach szedł zawsze w kierunku zwiększania obciążeń fiskalnych. To wcale nie oznacza, że jeżeli w Polsce nie podniesiono wymiaru procentowego podatku dochodowego, to ten podatek nie jest coraz większym obciążeniem dla obywateli. Od wielu lat bowiem nie waloryzuje się progów dochodowych. A więc jak gdyby automatycznie poprzez inflacyjne wskaźniki i wzrost wynagrodzeń pracownicy dzisiaj są bardziej obciążeni podatkiem dochodowym, niż to miało miejsce parę lat temu. Zatem fiskalizm państwa we wszystkich kategoriach podatkowych rośnie. Wystarczy przyjrzeć się choćby ustawie budżetowej na rok 2012, gdzie fiskalizm państwa wzrósł z 16,2 do 17,1% PKB. Czy to jest dobry kierunek? Otóż nie jest to dobry kierunek, gdyż należy sięgnąć po tych, którzy w sposób skuteczny dzisiaj wymigują się od płacenia podatków kosztem tych, którzy są w porządku w stosunku do państwa. A więc jeżeli dzisiaj udałoby nam się pójść w tym kierunku, to nie będzie potrzeby podnoszenia podatków w Polsce, a efekt końcowy będzie bardzo, ale to bardzo korzystny. Aktualny system podatkowy w Polsce charakteryzuje się także tym, że daje zajęcie Trybunałowi Konstytucyjnemu, bowiem jest duża liczba skarg konstytucyjnych na niektóre przepisy w systemie podatkowym, z czym nie mieliśmy do czynienia wiele lat temu wstecz. A więc to też jest kolejny element ku temu, coby przyjrzeć się tym regulacjom, które dzisiaj w Polsce obowiązują. Uważam, głosząc tutaj pogląd Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej, że można oczywiście krytycznie podchodzić do przedłożonego projektu ustawy, niemniej jednak ta krytyka musi być konstruktywna. Jeżeli zapisy naszym zdaniem nie są dobre i tak właściwie rozchodzą się z podstawową ideą tejże nowelizacji, może nie nowelizacji, ale nowego systemu podatkowego, to trzeba je tak doprecyzować, coby nie było żadnych wątpliwości, o co autorowi tutaj chodziło. Czy projekt ten wyeliminuje wady aktualnego systemu podatkowego? Przyjrzałem się wszystkim zapisom dokumentu, a jest on obszerny, pod nazwą: projekt ustawy o podatku dochodowym i powiem jednoznacznie, że nie wszystkie i pewnie nie byłoby takiego projektodawcy, takiego twórcy projektu ustawy, który by przewidział wszystkie możliwe zdarzenia przy realizacji zobowiązań podatkowych w zakresie podatku dochodowego, tym bardziej jeżeli chcemy to umieścić w jednym projekcie normatywnym. A więc założenia tego projektu na pewno są słuszne, ale zapisy pewnie nie do końca je realizują. I tutaj jest pole do popisu dla całej Wysokiej Izby. Postulat złożony przez Komisję Finansów Publicznych idzie w dobrym kierunku. Jeżeli zatem podatnicy oczekują, że podatek dochodowy będą regulowały precyzyjne przepisy ustawowe, które nie potrzebują interpretacji, co ustawodawca miał na myśli, to powiem, że idziemy w dobrym kierunku. Ale myślę, że jest tutaj kilka przepisów, co do których można mieć wątpliwości, i o nich powiem kilka słów. Jeżeli bowiem podatek ma być efektywny fiskalnie, to jakimi przepisami - odmiennymi od tych, które dzisiaj obowiązują w Polsce - tę efektywność mamy poprawić? Powiem, że nie do końca znalazłem odpowiedź na tę wątpliwość. Nie do końca, bowiem objęcie podatkiem dochodowym tych, którzy do tej pory z różnych względów go nie płacili, bo może nie byli do tego zobowiązani, to jest jeszcze nie do końca wyjście naprzeciw oczekiwaniu tzw. efektywności fiskalnej. A więc trzeba będzie trochę nad tym popracować. Zmniejszenie ilości druków koniecznych do wypełniania przez podatników i zmniejszenie objętości tych druków - to jest dobry kierunek, ale to jest rozwiązanie niedostatecznie daleko idące. Bo z 58 zmniejszamy do 20 - to istotna zmiana. Zmniejszamy objętość o 80% - to istotna zmiana. Ale właściwie to nie zmienia istoty rzeczy, jeśli chodzi o ściągalność podatków. Istotnym przepisem wprowadzanym przez tę ustawę jest rozszerzenie bazy podatników, o czym powiedziałem wcześniej, poprzez objęcie jej zakresem wszelkich jednostek organizacyjnych. Tutaj potrzebne są superprecyzyjne przepisy. Powiem, że one są w miarę precyzyjne, ale śmiem twierdzić, że mogą być kłopoty interpretacyjne. Mogą znowu pojawić się interpretatorzy, którzy będą tłumaczyli wszystkim, co ustawodawca miał na myśli. Tutaj trzeba popracować, i to jest poważne wyzwanie dla autorów i dla Wysokiej Izby, jeżeli - a mam nadzieję, że tak będzie - będziemy dalej procedować nad tą ustawą. Kolejna regulacja dotyczy wyłączenia z podstawy opodatkowania zysków inwestowanych w majątek gospodarczy. To jest znakomita regulacja, szczególnie istotna w dobie spowolnienia gospodarczego, bowiem do obiegu gospodarczego będą wstrzyknięte setki, a może miliardy złotych jako swoiste koło zamachowe gospodarki. Gospodarka nie będzie funkcjonować, jeżeli nie będzie środków inwestycyjnych, będzie się rozwijała tylko i wyłącznie wówczas, kiedy się pojawią te środki. Dzisiaj przedsiębiorcy mają ogromne kłopoty z pozyskiwaniem środków inwestycyjnych z banków, które tworzą gigantyczne zapory, dla wielu nie do przeskoczenia. Przez to nasza gospodarka spowalnia. A więc to rozwiązanie jest, można powiedzieć, wręcz ustrojowe w sytuacji gospodarczej, z którą dzisiaj mamy w Polsce do czynienia. Z drugiej strony trzeba się zastanowić, w jaki sposób zrekompensować samorządom lokalnym - mam tu na myśli sejmiki województw - uszczuplenie ich przychodów podatkowych z dzisiejszego CIT, bowiem ten podatek rzeczywiście będzie mniejszy. A więc trzeba się zastanowić nad tymi dwiema regulacjami, żeby nie wylać dziecka z kąpielą. To też jest temat do dyskusji, którą, mam nadzieję, będziemy prowadzili w dalszej kolejności. Kolejna sprawa, wyłączenie z podstawy opodatkowania wszystkich realnie poniesionych i udokumentowanych kosztów uzyskania przychodu. Idea znakomita, naprawdę znakomita i sprawiedliwa społecznie, a z drugiej strony lepsza od tej, która dzisiaj obowiązuje, gdzie mamy uznaniowość i wszyscy mają po równo. (Dzwonek) To jest kierunek... Panie marszałku, pan pozwoli jeszcze chwilę?