Mówca: Kornelia Wróblewska
Data: 2018-11-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Goście! W uzasadnieniu tego projektu czytamy, że ostatnie 250 lat historii Polski to walka w obronie o niepodległość i jej odzyskanie. Walki te zakończone, jak wiemy sukcesem, zapisały się krwią bohaterów, którzy przelali ją i oddali swoje życie za wolność i niezależność naszego kraju i wszystkich Polaków. Dziś żyjemy w kraju marzeń naszych przodków, dziadków i rodziców. Pięknie potrafimy czcić i nagradzać ich poświęcenie - od święta, a na co dzień często umyka nam jednak pamięć o tamtych trudnych czasach. Coraz częściej zapominamy, że niektórzy z naszych narodowych bohaterów żyją jeszcze pośród nas, niejednokrotnie w osamotnieniu i trudnej sytuacji materialnej. W zupełne zapomnienie odchodzi troska o kultywowanie miejsc pamięci i dbanie o groby. Aktualne przepisy prawa stwarzają możliwość likwidacji grobów osób, które brały udział w walkach o niepodległość państwa polskiego, w tym miejsc spoczynku bohaterów powstania warszawskiego. Taka możliwość powstaje w przypadku, gdy zarządca cmentarza nie uzna danego grobu za pamiątkę historyczną, a w terminie określonym w ustawie nie zgłosi się osoba gotowa uiścić opłatę cmentarną, a tych osób, jak wiemy, osób z rodziny naszych bohaterów narodowych jest już coraz mniej. Dysponowanie grobami licznych bohaterów narodowych leży więc w znacznej mierze w sferze swobodnego uznania zarządcy cmentarza. Ta ustawa jest gestem rządu, inicjatywą dobrą, bo odpowiadającą na apele odchodzącego już środowiska, mającą zmienić dzisiejsze niedoprecyzowane w tej kwestii prawo. Jest ona szersza w swym zakresie od projektu złożonego przez samych powstańców, ale niestety nie zawiera wielu kwestii, o których mówiono już podczas poprzedniego czytania, kwestii, poruszonych przez samo środowisko powstańców warszawskich, które doskonale wie, jak ważne są pamięć i troska o groby i miejsca spoczynku. Ponadto ustawa dotyczy tylko grobów osób uczestników walk o wolność i niepodległość Polski. Jeśli chodzi o uwagi zgłoszone m.in. przez posła Szczerbę, to bardzo za nie dziękuję, nie będę tego powtarzała, dodam tylko, że wszystkie poprawki złożone przez posła są popierane w całości przez Klub Poselski Nowoczesna. Tak jak zaznaczałam podczas czytania poprzedniego projektu - złożonego przez powstańców warszawskich, my cały czas mamy nadzieję i wierzymy w to, że dojdzie do spotkania w sprawie tych dwóch ustaw, że zostaną wybrane najlepsze rzeczy z obu projektów i że powstanie jedna ustawa odpowiadająca potrzebom wszystkich. Ponadto brakuje mi w tych działaniach troski o tzw. miejsca pamięci, których w całej Polsce są tysiące. Często są to niestety miejsca zapomniane, niszczejące, o które nikt nie dba. Na remont takich miejsc również powinny być przeznaczone środki. W samej Warszawie jest ponad 160 tzw. tablic pamiątkowych Tchorka, które upamiętniają miejsca, ofiary zbrodni hitlerowskich. Mieszkańcy Warszawy wielokrotnie zwracają się do nas, posłów, z prośbą o wsparcie finansowe - to mieszkańcy próbują dbać o te miejsca - aby zachować te tablice, pomóc w ich renowacji, aby nie niszczały. W całej Polsce mamy wiele innych miejsc i tablic pamiątkowych, które wymagają odpowiedniej opieki. Dlatego zwracam się z prośbą do rządu jako projektodawcy, by w tej ustawie zostały również uwzględnione rozwiązania wypracowane przez środowisko powstańców warszawskich złożone w Sejmie w formie społecznego projektu ustawy, druk nr 2920, procedowanego uprzednio, jak również żeby zostały uwzględnione w niej inne miejsca pamięci, o których wspomniałam. Dopracowania wymagają kwestie związane z wyliczeniami kosztów i źródeł finansowania, co widać na przykładzie wyliczenia przedstawionego w uzasadnieniu ustawy, jakoby 7 tys. zł miało wystarczyć na remont bądź wymianę jednego pomnika, co wydaje się wartością zdecydowanie za małą, wręcz nierealną. Konieczne byłoby dokonanie ewaluacji tej kwestii po roku lub dwóch, o czym była już tu mowa, obowiązywania ustawy. Myślę, że będzie to piękny prezent z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości - dla wszystkich naszych narodowych bohaterów. Bardzo dziękuję. (Oklaski)