Mówca: Piotr Paweł Strach
Data: 2026-05-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiejsza dyskusja na temat zmiany Prawa oświatowego jest dobrą okazją do tego, żeby porozmawiać o szkole, instytucji szkoły trochę szerzej. Jeszcze 100 lat temu głównym wyzwaniem i problemem w szkołach była przemoc i dyskryminacja. 50 lat temu pojawiły się wyzwania w postaci uzależnień, używek, a także przeciążenia nauką, przeciążenia wiedzą. 20 lat temu w epoce mass mediów i szeroko dostępnego Internetu pojawiły się takie wyzwania jak media społecznościowe i związane z nimi stres, problemy psychiczne. A 2 lata temu pojawił się nowy komponent, nowy czynnik, który całkowicie przebuduje koncepcję szkoły. To dzieje się na naszych oczach. Jest to sztuczna inteligencja i wiążąca się z nią alienacja, całkowity rozpad więzi społecznych. Dlatego dziś rozmawiamy o szkole. Zarówno po prawej, konserwatywnej stronie sali, jak i po lewej czuć, że ten spór tak naprawdę jest czymś więcej niż wyłącznie sporem o zapisy ustawowe. To jest nieradzenie sobie, to jest pewnego rodzaju chaos odnośnie do tego, jak wyobrażamy sobie przyszłość, nie teraźniejszość. Bo te zapisy, które są proponowane przez ministerstwo, dotyczą nadal szkoły sprzed 50 lat, dotyczą problemów, wyzwań, które pojawiły się kilkadziesiąt lat temu. To nie są rozwiązania, które stają naprzeciw temu, co będzie w przyszłości, choćby w związku z rozwojem sztucznej inteligencji, jeżeli chodzi o to, jak ona wpływa na człowieka, jak ona sprawia, że my się od tej sztucznej inteligencji, od narzędzi AI uzależniamy. Czasem pytam studentów czy uczniów: Czy jesteście w ogóle w stanie cokolwiek napisać bez sztucznej inteligencji? To zanika. Myślenie, samodzielność zanika. Te wyzwania są dużo głębsze niż zapisy tej ustawy. I próbując odpowiedzieć na ten problem związany z tym, czym powinna być współczesna szkoła, dochodzimy do wniosku, że to już nie jest instytucja, która ma szerzyć wiedzę. To jest instytucja, która ma uczyć radzić sobie z jej nadmiarem. Powinna uczyć, jak stawiać granice informacji, która będzie nas bombardowała ze wszystkich stron. To jest instytucja, która musi uczyć nas, uczyć młodzież, jak reagować na cyberprzemoc, na hejt, na agresję, na te rzeczy, w przypadku których jesteśmy ewolucyjnie przystosowani, jeżeli chodzi o to, że sobie z tym radzimy. Ale teraz jest to spotęgowane właśnie tymi narzędziami. Chodzi o social media czy kontakt z botami, z narzędziami sztucznej inteligencji. Dlatego moim zdaniem, a także pewnie klubu Polska 2050 jako całości, chodzi o wizję szkoły jako instytucji pokazującej nowe kompetencje, asertywność, socjalizację, odpowiedzialność za wspólnotę, postawę obywatelską, komunikację i współpracę. Chodzi o powrót do radzenia sobie z tworzeniem społeczeństwa od nowa. Odnośnie do wartości, które są zapisane, chociażby literalnie napisane prawa i obowiązki ucznia, rzecznika praw ucznia, konkretne procedury dotyczące statutów szkół czy w końcu rad szkół, czyli tego samorządu poszerzonego, wzmocnionego, usankcjonowanego, jest to tylko częściowy krok, bardzo potrzebny, ale przed nami większe wyzwanie niż to, z czym w tym momencie mamy do czynienia, jeżeli chodzi o rozwiązywanie problemów sprzed 20 czy 30 lat. Oczywiście klub Polska 2050 poprze ten projekt ustawy. Dziękuję bardzo.