Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2016-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 28 sierpnia obchodziliśmy 70. rocznicę śmierci sanitariuszki i łączniczki 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej Danuty Siedzikówny ps. Inka. W związku z tym chciałbym powiedzieć kilka słów o życiu tej bohaterki z oddziału mjra ˝Łupaszki˝. Danuta Siedzikówna przyszła na świat 3 września 1928 r. Była córką Wacława Siedzika, leśniczego, i Eugenii z domu Tymińskiej. Miała dwie siostry: Wiesławę i Irenę. Podczas wojny Danuta Siedzikówna pobierała naukę w szkole sióstr salezjanek w Różanymstoku. W grudniu 1943 r. wstąpiła do Armii Krajowej, gdzie przeszła szkolenie medyczne. Niecały rok później ˝Inka˝ rozpoczęła pracę w nadleśnictwie Hajnówka. Kiedy miała 17 lat, aresztowano ją za współpracę z antykomunistycznym podziemiem. Została uwolniona przez patrol wileńskiej AK Stanisława Wołoncieja ˝Konusa˝, następnie jako sanitariuszka podjęła służbę w oddziale ˝Konusa˝, a potem szwadronach por. Jana Mazura ˝Piasta˝ i por. Mariana Pucińskiego ˝Mścisława˝. Przez krótki czas jej przełożonym był także por. Leon Beynar ˝Nowina˝, zastępca ˝Łupaszki˝. To wtedy Danuta Siedzikówna przybrała pseudonim Inka. Na przełomie 1945 i 1946 r. jako Danuta Obuchowicz podjęła pracę w nadleśnictwie Miłomłyn. Nawiązała wówczas kontakt z ppor. Zdzisławem Badochą ˝Żelaznym˝, dowódcą jednego ze szwadronów ˝Łupaszki˝. Po jego śmierci została wysłana po zaopatrzenie medyczne do Gdańska. Tam 20 lipca 1946 r. w mieszkaniu przy ul. Wróblewskiego 7 we Wrzeszczu, w jednym z lokali kontaktowych 5. Brygady Wileńskiej AK, których adresy zdradziła ujęta wcześniej przez bezpiekę Regina Żylińska-Mordas, ˝Inka˝ została aresztowana. Umieszczono ją w pawilonie V więzienia w Gdańsku. Była tam bita i poniżana, a mimo to nie złożyła żadnych zeznań, które obciążałyby członków brygad wileńskich AK. ˝Ince˝ zarzucono m.in. udział w napadach na funkcjonariuszy MO i UB. W zeznaniach samych milicjantów pojawiły się jednak rozbieżności. Jeden z nich przyznał, że ˝Inka˝ udzieliła mu pierwszej pomocy, gdy został ranny. Danuta Siedzikówna została skazana na śmierć 3 sierpnia 1946 r., mając 17 lat. Obrońca ˝Inki˝ wystąpił do prezydenta Bolesława Bieruta z prośbą o łaskę. Niestety bezskutecznie. W grypsie do sióstr Mikołajewskich z Gdańska krótko przed śmiercią ˝Inka˝ napisała: Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się, jak trzeba. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r. Danuta Siedzikówna została zastrzelona wraz z Feliksem Selmanowiczem ps. Zagończyk przez dowódcę plutonu egzekucyjnego ppor. Franciszka Sawickiego w więzieniu przy ul. Kurkowej w Gdańsku. W okresie PRL komunistyczna propaganda nazywała ˝Inkę˝ bandytą. W 1991 r. natomiast Sąd Wojewódzki w Gdańsku uznał wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego skazujący Danutę Siedzikównę za nieważny. Miejsce pochówku Danuty Siedzikówny do 2014 r. było nieznane. 8 stycznia 2015 r. kierujący grupą naukowców IPN Krzysztof Szwagrzyk podał informację o zlokalizowaniu szczątków Danuty Siedzikówny. 28 sierpnia 2016 r. odbył się uroczysty państwowy pogrzeb Danuty Siedzikówny oraz Feliksa Selmanowicza ps. Zagończyk na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wydał postanowienie o mianowaniu Danuty Siedzikówny na pierwszy stopień oficerski. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję. (Oklaski)