Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2016-05-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko do sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, druki nr 367 i 464. Projekt ustawy dotyczy nowego instrumentu, nowego narzędzia systemu podatkowego, jakim jest klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania. Instrument ten funkcjonuje w wielu krajach na świecie, można powiedzieć, że jest instrumentem dość powszechnym, stosowanym od wielu lat, podobnie jak powszechne jest samo negatywne zjawisko dążenia do tego, aby płacić jak najniższe podatki czy w ogóle uniknąć opodatkowania. To negatywne zjawisko unikania opodatkowania występuje w każdym właściwie kraju o gospodarce rynkowej. Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania funkcjonowała już w naszym kraju, jednak bardzo krótko. Trybunał Konstytucyjny swoim wyrokiem orzekł o jej niezgodności z art. 2 w związku z art. 217 konstytucji. Trybunał stwierdził, że wprowadzona wówczas regulacja nie spełniała konstytucyjnych standardów przyzwoitej legislacji, a w konsekwencji naruszała podstawowe elementy kształtujące treść zasady zaufania do państwa i stanowionego prawa. Pożądanymi cechami, na które trybunał zwracał uwagę w swoim rozstrzygnięciu, były przede wszystkim dookreśloność i przewidywalność. Mamy wątpliwości, czy obecnie procedowana ustawa spełnia te wymogi stawiane przez trybunał. Z samej definicji klauzuli unikania opodatkowania wynika, że jest to czynność dokonana w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, która w danych okolicznościach jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, a sposób działania podatnika był sztuczny. Już z samej definicji można odczytać szeroko zakrojoną dowolność, jaką mogą kierować się służby kontrolne w uzasadnianiu sztucznego działania podatnika. Pozytywnie oceniamy natomiast zapis, że klauzula unikania opodatkowania będzie miała zastosowanie do dużych transakcji, takich, w których korzyść podatkowa będzie przekraczała kwotę 100 tys. zł. Efektem funkcjonowania klauzuli będzie przede wszystkim możliwość odzyskania przez organy podatkowe niezapłaconych podatków, a również podkreślenia wymaga jej rola prewencyjna. Podatnicy zdają sobie bowiem sprawę z ryzyka i konsekwencji wynikających z korekty rozliczeń: zapłacenia zaległego należnego podatku wraz z odsetkami nawet przy braku jakichkolwiek innych sankcji finansowych. Pozytywnie należy ocenić utworzenie Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, instytucji o charakterze opiniodawczym, która będzie opiniowała zasadność zastosowania klauzuli w sprawach indywidualnych. Będzie więc podmiotem nadzoru nad stosowaniem klauzuli, a opinia będzie wydawana na wniosek ministra finansów również w takim przypadku, jeśli podatnik w odwołaniu o to się zwróci. Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania budzi również wiele wątpliwości i może być uznawane jako zamach na prawa podatnika i swobodę kształtowania treści umów. Wiele uwag natury merytoryczno-finansowej budzi wprowadzenie tzw. opinii zabezpieczającej, skądinąd bardzo potrzebnej, wydawanej przez ministra finansów na wniosek podatnika w celu stwierdzenia, czy planowane lub dokonane przez zainteresowanego czynności nie stanowią unikania opodatkowania. Najwięcej wątpliwości budzi termin wydania takiej decyzji, określony wprawdzie ˝bez zbędnej zwłoki˝, ale jednak wydłużony aż do 6 miesięcy, i opłata w wysokości 20 tys. zł. Ta opłata to kwota zbyt wysoka i dlatego zwyczajnie wydaje się być odstraszająca we wnioskowaniu o opinię zabezpieczającą. Reasumując, przedmiotowy projekt, choć budzi pewne wątpliwości, ma charakter uszczelniający system podatkowy. Służy zwalczaniu omijania prawa podatkowego, występującego przecież na dużą skalę, więc wprowadzenie go urealni warunki konkurencji dla uczciwych przedsiębiorców. Ostateczną decyzję mój klub Polskiego Stronnictwa Ludowego podejmie (Dzwonek) przy ocenie ostatecznej wersji tego projektu. Dziękuję.