Mówca: Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Najważniejszy komunikat, jaki możemy dziś przekazać polskiemu społeczeństwu, jest następujący: wszystkie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej będą ścigane z urzędu. Wreszcie dojrzeliśmy do takiego rozwiązania. Oczywiście wymagało to czasu, długich dyskusji, ale doprowadziło do ważnej konkluzji. Nie można dłużej tolerować odwrócenia porządku, w którym tryb wnioskowy powoduje skupienie uwagi na osobie pokrzywdzonej, istnieje skłonność do przerzucania na nią odpowiedzialności za czyn, którego jest ofiarą. Często słyszeliśmy od przedstawicieli organizacji pozarządowych, sama to słyszałam, że zgłaszają się do nich świadkowie lub członkowie rodzin osób pokrzywdzonych, którzy wiedzą o gwałcie, i pytają, co robić w takiej sytuacji. Do tej pory mogli jedynie motywować ofiary i pokazywać konsekwencje niezgłoszenia przestępstwa. Teraz sprawca będzie musiał mieć świadomość, że presja, zastraszanie czy szantaż - wiemy o tym, bo często sprawcy posługiwali się takimi metodami wobec poszkodowanych - nie uchronią go od odpowiedzialności. Mam też nadzieję, że ściganie z urzędu sprawców gwałtów pomoże zmniejszyć ciemną liczbę nieujawnionych przestępstw tego typu. (Poseł Magdalena Kochan: Zgadzamy się.) Słucham? (Poseł Magdalena Kochan: Zgadamy się absolutnie.) Pani poseł się zgadza, dziękuję bardzo. Wysoka Izbo! W toku prac nad omawianym projektem pojawił się pomysł, zaprezentowany też przez posłów Solidarnej Polski, aby pokusić się o znaczne zaostrzenie odpowiedzialności karnej za przestępstwo zgwałcenia, nawet do 25 lat pozbawienia wolności. Oczywiście jest to temat do dyskusji, ale pozwoli Wysoka Izba, że ja odniosę się do tego w następujący sposób. Dyskutowaliśmy na ten temat w klubie, dyskutowaliśmy w komisji i odnoszę wrażenie, sama zresztą też tak myślę, że sankcje, które dziś są przewidziane, są wystarczające. Przecież ten górny pułap jest wysoki. Ważniejsza jest nieuchronność kary, skuteczność ujawniania sprawców, szybkość wymiaru sprawiedliwości. Przypadki niskich kar zdarzają się, czasami nawet, wiemy sami, podchodzimy do tego emocjonalnie, włącznie z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności. Odnotowujemy takie przypadki, ale są one elementem sędziowskiego wymiaru kary. Oczywiście zdarzają się, ale nie jestem do końca przekonana, czy jest to powód do zmiany ustawowego zagrożenia przewidzianego w Kodeksie karnym. Jest to natomiast powód do właściwego reagowania prokuratury w ramach przewidzianych środków odwoławczych, a także pewnie do zmiany w zakresie polityki karnej sądów. Bardzo ważną kwestią, która znalazła się w projekcie, jest konieczność zapewnienia właściwych warunków przesłuchiwania pokrzywdzonych, zarówno małoletnich, jak i dorosłych, a także absolutnie kluczowa, moim zdaniem, zasada, która przewiduje, że ofiary przestępstw seksualnych mają być przesłuchiwane w całym postępowaniu tylko raz, żeby zapewnić im ten komfort. Powtórne przesłuchanie oczywiście jest możliwe, ale wyjątkowo, a do tego, co szczególnie ważne, przewidziana jest nadzwyczajna ochrona małoletnich, których udział w postępowaniu powinien być ograniczony absolutnie do minimum. Z punktu widzenia niwelowania traumy ofiar bardzo ważny jest - tu się z panem marszałkiem absolutnie zgadzam - odpowiednio przygotowany udział psychologa w przesłuchaniu. Istotne jest także dokonywanie tej czynności w specjalnych, przyjaznych pomieszczeniach. Z pewnością równie istotnym elementem procedury jest zapis obrazu i dźwięku przesłuchania odtwarzany na rozprawie głównej. To z jednej strony pomoc dla sądu, a z drugiej strony kolejny sposób na ograniczanie udziału pokrzywdzonych w postępowaniu. Podczas posiedzenia komisji znaczna część dyskusji poświęcona była kwestii pomieszczeń, w których mają być prowadzone przesłuchania pokrzywdzonych. Muszę przyznać, że pojawiło się tutaj sporo elementów spornych, szczególnie w zakresie tego, co ma zawierać rozporządzenie ministra sprawiedliwości określające sposób przygotowania przesłuchania oraz warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia do tych przesłuchań przeznaczone. Mam nadzieję, że nowy pan minister uczyni wszystko, aby w jak najkrótszym czasie powstały te przyjazne miejsca, tym bardziej że - pamiętam to z przebiegu posiedzenia komisji - są województwa - mowa była o co najmniej dwóch, być może jest takich więcej - w których nie ma dziś ani jednego certyfikowanego przyjaznego pokoju, odpowiedniego właśnie do przesłuchań. Terminy przewidziane odnośnie do wdrożenia wymogów związanych z dostępnością pomieszczeń i urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk są moim zdaniem bardzo długie. Apeluję zatem do pana ministra, aby nie czekał na upływ 6, a później kolejnych 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, i już zaczął porządkować tak ważne dla jej wdrożenia kwestie organizacyjne. Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej opowiada się za przyjęciem proponowanej nowelizacji. (Oklaski)