Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2013-03-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Przede wszystkim zgodzę się, że tak jak dla pani poseł 5 minut to mało, to dla mnie, żeby przedstawić całą informację w imieniu rządu, 10 minut to też pewnie niewiele czasu. Zacznę od kwestii, która w dzisiejszych dniach i szczególnie w czasach spowolnienia gospodarczego jest najważniejsza, czyli od miejsc pracy i tego, jak one kształtują relacje i liczbę osób, które są poniżej granicy egzystencji, poziomów egzystencji, wpadają w ubóstwo, wykluczenie społeczne. Wolter mówił, że praca oddala od nas wielką niedolę, jaką jest ubóstwo. Wielokrotnie podkreślaliśmy w imieniu rządu, i z tej mównicy, i w różnych miejscach, że trwa walka o każde miejsce pracy, o zachowanie i tworzenie nowych miejsc. I to jest w tym momencie rzecz najważniejsza dla tego rządu. Dlatego usprawniliśmy wszystkie możliwe procedury związane z przekazywaniem w tym roku większych środków - bo przypomnę, że środki na aktywne formy walki z bezrobociem zostały zwiększone o 1200 mln - na staże, dofinansowanie miejsc pracy. O 1200 mln zostały zwiększone środki na aktywne formy walki z bezrobociem, staże, szkolenia, subsydiowane miejsca pracy. Efekty tego, że te środki trafiły w tym roku do powiatowych urzędów pracy od stycznia, widać na przykład po zwiększonej liczbie ofert pracy zgłaszanych do urzędów pracy. Ja nie mówię, że tu jest dobra sytuacja. Oczywiście sytuacja jest trudna i dlatego trzeba ze wszystkich sił walczyć z tym, co jest tym najważniejszym dzisiaj problemem, czyli z bezrobociem. To zwiększone finansowanie pozwoli w tym roku pomóc 500 tys. osób bezrobotnych. Dlaczego o tym teraz do państwa mówię? Bo nie ma lepszego sposobu na wyciąganie osób z ubóstwa, niż znalezienie i pomoc w znalezieniu im pracy. Jednocześnie zdaję sobie sprawę, że państwo nie może zapominać o tych, którzy z różnych powodów nie pracują lub pracować nie mogą. Państwo nie może o nich zapominać i nie zapomina. Przekazujemy ponad 8 mld na świadczenia rodzinne, przeszło 4 mld na pomoc społeczną, 1,5 mld na świadczenia z funduszu alimentacyjnego, prawie 4 mld na zasiłki macierzyńskie. Jeżeli Wysoka Izba przychyli się do naszych propozycji dotyczących wydłużenia urlopu macierzyńskiego w 2014 r., to będzie to 6 mld. Prawie 2 mld przekazujemy na wsparcie rodzin i system pieczy zastępczej, 800 mln na ulgi w przejazdach komunikacyjnych, kolejne 800 mln na stypendia dla uczniów i studentów, 500 mln na dodatki mieszkaniowe, przeszło 1 mld zł na dożywianie. Razem to znacznie ponad 30 mld zł. Pewnie wszyscy na tej sali chcielibyśmy, żeby było tego jeszcze więcej. Mimo starań kolejnych rządów odsetek ubogich osób w Polsce wciąż wynosi około 17%. To niemal tyle, ile wynosi europejska średnia, i znacząco mniej, niż w krajach bałtyckich czy Rumunii, Bułgarii, Grecji, Portugalii i we Włoszech. Dla mnie i dla państwa, jak sądzę, to wciąż zbyt wiele. I nie uspokaja mnie fakt, że 1/3 ubogich osób w Polsce popada w tarapaty przejściowe i szybko z nich wychodzi. Niepokoi mnie wzrost, choć niewielki, odsetka osób żyjących poniżej minimum egzystencji. Z powodu ogólnoświatowego kryzysu wzrósł on z 5,6% w 2008 r., najpierw do 5,7% w latach 2009-2010, aż do 6,7% w 2011 r. W tej sytuacji żadnym pocieszeniem nie jest fakt, że w innych krajach Unii Europejskiej wzrost ten był znacznie wyższy. Jednocześnie - i tutaj pragnę się odnieść też do wniosku, który został sformułowany na piśmie - w województwach wskazanych przez wnioskodawców wskaźnik ten zmieniał się następująco: w województwie kujawsko-pomorskim - 7,5% w 2008 r. do 7,4%, czyli to jest województwo, gdzie mamy spadek; w lubelskim wzrost z 8,3% do 10,9%; w podkarpackim z 5,3% do 6,9%, w świętokrzyskim z 11,3% do 10%; w warmińsko-mazurskim z 9,4% do 11,2%. Czynnikiem zwiększającym ryzyko zagrożenia ubóstwem jest obecność w gospodarstwie osoby niepełnosprawnej. Według danych GUS, odsetek osób w gospodarstwach domowych z co najmniej jedną osobą niepełnosprawną znajdujących się poniżej skrajnej granicy ubóstwa w 2011 r. wynosił 9,2, podczas gdy w gospodarstwach domowych bez osób niepełnosprawnych 6%. Od 2008 r. do 2010 r. odsetek osób w gospodarstwach domowych z co najmniej z jedną osobą niepełnosprawną mających wydatki niższe niż minimum egzystencji wzrastał stopniowo z 7,2 do 7,9, zaś znaczący wzrost zaobserwowano pomiędzy 2010 r. a 2011 r. z 7,9 do 9,2. Dlatego też w 2012 r. podjęliśmy działania zaradcze. Podnieśliśmy progi dochodowe uprawniające zarówno do świadczeń rodzinnych, jak i do świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku świadczeń rodzinnych te progi nie były podnoszone od 8 lat. Pewnie, szanowni państwo, znacie te kwoty, więc z uwagi na ograniczony czas nie będę ich przypominał. Powiem tylko, że drugi etap weryfikacji, który już został przyjęty przez Radę Ministrów, będzie wcześniej niż ten ustawowy, wymagany, nastąpi od dnia 1 listopada 2014 r. Wtedy wysokość kryterium dochodowego będzie wynosiło odpowiednio 574 zł i 664 zł na osobę w rodzinie. W budżecie państwa na 2013 r. kwoty zaplanowane na realizację świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosiły ogółem ponad 10,4 mld. Jest to o 778 mln wyższa kwota niż przewidywane wykonanie wydatków na ten cel w 2012 r. Podnieśliśmy również kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń z pomocy społecznej. I tutaj ten wzrost jest już pewnie znacznie wyższy, nie tylko samych wartości, ale również procentowy. Na przykład w przypadku osoby w rodzinie ten próg uprawniający do świadczeń wzrósł do wysokości 456 zł, to jest wzrost o 105 zł, czyli o 30%. Do tego dochodzą wszystkie działania związane z funkcjonowaniem Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, tak jak turnusy rehabilitacyjne, które też są przez nas dofinansowywane. Jeśli chodzi o sytuację osób bezdomnych, to dokładamy wszelkich starań, żeby scharakteryzować tę grupę, ocenić jej wielkość. Według ostatnich naszych dostępnych badań można powiedzieć, że liczba osób bezdomnych to 43 tys., w tym osób bezdomnych przebywających w placówkach noclegowych - 34 tys., a osób bezdomnych przebywających poza nimi - ok. 9 tys. Ostatnie liczenie osób bezdomnych przeprowadziliśmy pomiędzy 7 a 8 lutego 2013 r. Ta pomoc jest im udzielana nie tylko z programów, które realizuje ministerstwo, tu jest współdziałanie z różnego rodzaju instytucjami, organizacjami pozarządowymi, które zajmują się problemem bezdomności. I na pewno bardzo ważna sprawa, która też ostatnio porusza opinię publiczną, sprawa dożywiania. Mówiłem o 1100 mln zł, które przekazujemy na różnego rodzaju wsparcie w zakresie dożywiania, szczególnie dzieci, bo to jest ta grupa, dla której to wsparcie jest najważniejsze. Jak oceniają psychologowie, pedagodzy: łącząc czas dotarcia do szkoły, przebywania na zajęciach i powrotu, każdy uczeń powinien mieć dostęp przynajmniej do ciepłego posiłku, w tym posiłku w trakcie przebywania w szkole. I tutaj wspieramy właśnie działania własne gmin. 550 mln przekazywane w programie wieloletnim na rzecz wsparcia zadania własnego gmin, jakim jest dożywianie, do tego dochodzą kolejne miliony wydawane przez gminy, do tego 70 mln euro, ok. 280 mln zł, które są przekazywane przez ministerstwo rolnictwa, przez Agencję Rynku Rolnego w ramach wsparcia unijnego i później przez banki żywności przekazywane dalej. To są te działania, które sprawiają, że docieramy z tą pomocą do każdej gminy. Wnioski wojewodów do ministra pracy o uruchamianie rezerw są tutaj bardzo szybko i w 100% realizowane. Jeżeli jest wniosek, jest prośba, od razu tę sytuację rozwiązujemy. I tutaj są jeszcze różnego rodzaju inne programy - szklanka mleka, owoce w szkole. (Dzwonek) Ja pewnie jeszcze będę miał szansę odnieść się szerzej do tego w odpowiedzi na państwa pytania. Mamy świadomość, że podejmowane przez nas działania co do wychodzenia z ubóstwa, walczenia z ubóstwem, z wykluczeniem społecznym to z jednej strony pomoc osobom, które znalazły się w trudnej sytuacji, ale z drugiej strony to ta rzecz, o której mówiłem na początku - pomoc w znalezieniu pracy i walka z bezrobociem. Te dwie rzeczy muszą iść ze sobą w parze. Z jednej strony walka z kryzysem gospodarczym, która powoduje, że chronimy miejsca pracy, że staramy się chronić miejsca pracy i tworzyć nowe miejsca pracy, z drugiej strony wspieranie tych, którzy sobie w trudnych momentach nie radzą. I tu jest potrzebna pomoc społeczna i jej określone działania. Nie da się tych działań prowadzić w oderwaniu od współpracy z samorządem i organizacjami pozarządowymi. Tutaj rząd zapewnia określone finansowanie, o którym mówiłem na wstępie, ale realizacja tych zadań przebiega na poziomie lokalnym, tam, gdzie można najłatwiej dotrzeć do każdej osoby, na poziomie gminy szczególnie. I tutaj tym wszystkim, którzy współpracują z nami jako z ministerstwem na poziomie gminnym, szczególnie w sprawie dożywiania, bardzo serdecznie dziękuję za ich starania i uwagi. Szanowni Państwo! Mam nadzieję, że też to stopniowe i rozsądne podnoszenie płacy minimalnej, jakie następuje bardzo systematycznie od kilku lat, spowoduje, że najuboższym będzie opłacało się legalnie pracować. Z drugiej strony kierowanie pomocy do osób, które najbardziej jej potrzebują, musi być bardzo precyzyjne. Dlatego, szanowni państwo, jeśli pozwolicie, szerszą informację przekażę w formie pisemnej wnioskodawcom, bo, jak zauważyliśmy na wstępie, nie wszystkie dane liczbowe da się dzisiaj przytoczyć. Mam nadzieję, że wspólnie, ponad różnymi wrażliwościami politycznymi, które reprezentujemy w sprawie walki z wykluczeniem społecznym, walki z ubóstwem, walki o każde miejsce pracy, jesteśmy w stanie znaleźć tematy, które nas łączą. Myślę, że w poczuciu odpowiedzialności za polskie społeczeństwo tych tematów, które nas łączą, będzie więcej niż tych, które nas dzielą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)