Mówca: Wanda Nowicka
Data: 2014-06-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Przepraszam, pani profesor. Bardzo proszę o uciszenie rozmów albo przeniesienie ich do kuluarów, zwracam się do panów posłów z PSL. Bardzo dziękuję. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Pozdrawiam bardzo serdecznie posłów PSL i pozwolę sobie wobec tego odpowiedzieć na pytanie pana marszałka Zycha, aby skupić państwa uwagę. W szczególności chcę bardzo podziękować panu marszałkowi, że dostrzega rolę i sytuację osób z obszarów wiejskich, które są w trudnej sytuacji. To są często osoby chorujące. Chcę powiedzieć, że mamy dopiero pierwsze wiejskie hospicjum w województwie podlaskim. To jest rzecz, którą bym bardzo polecała, z nadzieją, że będzie zrealizowana. Ma pan marszałek Zych całkowitą rację, kiedy mówi o tym, jak ważna jest kwestia nadzoru nad ubezpieczeniami. Jestem tego wielkim zwolennikiem. Analizuję to teraz i prawdopodobnie zwrócę się o wzmocnienie nadzoru sprawowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego nad ubezpieczycielami, nad firmami ubezpieczeniowymi. Dostrzegam rolę Krajowej Izby Ubezpieczeń. O tym, do jakiej krzywdy ludzkiej może dochodzić w tym zakresie, świadczy np. sytuacja, którą pozwolę sobie paniom i panom posłom przedstawić. Chodzi o przypadek, kiedy ubezpieczyciel definiuje w ramach swoich warunków w odmienny sposób kwestię martwego urodzenia. Rodzice mają poczucie, że są ubezpieczeni na tę okoliczność, dziecko urodziło się martwe, a ubezpieczyciel zdefiniował to tak, że dziecko martwo urodzone to jest dziecko, które przeżyło 24 godziny, panie marszałku, czyli pozbawił rodziców w cyniczny sposób ubezpieczenia, stwierdzając wbrew naturze języka polskiego, kim jest w jego rozumieniu dziecko martwo urodzone. To jest tylko jeden z drastycznych przykładów klauzul niedozwolonych w tym zakresie, o których moglibyśmy tutaj mówić. (Gwar na sali) Przepraszam, pani profesor. Bardzo proszę o uciszenie rozmów. A panią profesor bym prosiła o to, żeby zakończyła ten wątek, bo rozumiem, że pani nie skończy swojego wystąpienia przed godz. 22, kiedy musimy przerwać wystąpienie. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Bardzo dziękuję za zwrócenie uwagi. Spróbuję wypowiedzieć się zwięźle. Z przeprosinami dla pań i panów posłów wszystkie odpowiedzi sformułuję wobec tego na piśmie. Tak więc ujmę to już w bardzo telegraficznym skrócie. Dziękując jeszcze raz pani poseł Prządce za poruszenie kwestii pomocy prawnej i bezczynności legislacyjnej, przypominam, korzystając z obecności większej liczby posłów na sali sejmowej, że tą klasyczną bezczynnością, która powoduje ogromny... (Gwar na sali) Przepraszam, pani profesor. Bardzo proszę o uciszenie rozmów, także przedstawicieli rządu... (Głos z sali: Przeszkadzacie. ) ...i umożliwienie pani profesor kontynuowania wystąpienia. Dziękuję. Bardzo proszę. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Bardzo dziękuję. Korzystając z obecności pań i panów posłów - przypominam, że mówimy o stanie przestrzegania praw człowieka w Polsce - chciałabym powiedzieć, że jako najważniejszą kwestię w zakresie bezczynności ustawodawczej oceniam w tej chwili brak ustawy reprywatyzacyjnej, brak ustawy o bezpłatnej pomocy prawnej oraz brak naprawienia krzywd związanych z mieszkaniami zakładowymi. Zgadzam się z występującymi posłami, i dziękuję im za ich głosy, że sprawa, która zaczęła się od mieszkań w Siemianowicach - mówiła o tym pani poseł Nemś i pan poseł Zaborowski - wykracza poza możliwości rzecznika. Wszystkie moje możliwości w zakresie interwencji się skończyły. W tej chwili tylko ustawodawca może przywrócić sprawiedliwość społeczną w tym zakresie. Nie musi to dużo kosztować, nie trzeba na to ogromnych sum, a jest to możliwe do zrealizowania. Mamy do czynienia też z dyskryminacją innych lokatorów, spółdzielni mieszkaniowych. Dziękuję także za przypomnienie o kwestii zatrudniania skazanych. Przedkładam Wysokiej Izbie informację, że ok. 60 tys. skazanych straciło zatrudnienie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem prezes trybunału wskazał, że wysoki parlament może uregulować zgodnie z prawem europejskim sprawę zatrudniania osób osadzonych z mniejszą płacą niż płaca minimalna. Chodzi o to, aby było to zgodne z prawem europejskim. Bardzo dziękuję panu posłowi Derze za poruszenie problemu inicjatywy legislacyjnej... (Gwar na sali) Bardzo proszę o uciszenie rozmów. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: ...kwestii dotyczących inicjatywy legislacyjnej. Jeszcze raz podkreślam, że to jest sprawa konstytucji. Postaram się skontaktować w tej sprawie i omówić kwestię impulsu legislacyjnego. Pani poseł Hrynkiewicz chcę bardzo podziękować za poruszenie kwestii umów cywilnoprawnych i sytuacji ludzi młodych na rynku pracy. W tym roku utworzyłam zespół ekspertów do spraw bezrobocia... (Gwar na sali) Przepraszam, pani profesor. (Dzwonek) Bardzo proszę okazać szacunek pani profesor i pozwolić jej na zakończenie wystąpienia. (Oklaski) Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Dziękuję. Proszę kontynuować, pani profesor. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Dziękuję, pani marszałek, jeszcze raz. Szanowni Państwo! Pani poseł Hrynkiewicz mówiła o sytuacji osób młodych, zwłaszcza związanych umowami cywilnoprawnymi, z niepewnym stosunkiem zatrudnienia. Zapraszam zarówno na posiedzenie komisji ekspertów, jak i na debatę dotyczącą tej kwestii. Jeżeli chodzi o kwestię osób niepełnosprawnych, to korzystam z obecności przedstawicieli rządu i przypominam, że dzięki Służbie Więziennej wiemy już, że w polskich zakładach karnych przebywa ok. 200 osób, które są niepełnosprawne intelektualnie, a więc nie są zdolne do to tego, by mieć poczucie winy, bo są na poziomie rozwoju kilkuletnich dzieci, zatem absolutnie nie powinny odbywać kary pozbawienia wolności. (Oklaski) Minister sprawiedliwości niestety nie podejmuje w tej chwili aktywnych działań w tym zakresie, ale prowadzimy intensywny dialog. W sprawie odwróconej hipoteki zwróciłam się do Wysokiej Izby. Uważam, że niezbędne jest tu poradnictwo samorządu terytorialnego. Chcę też zwrócić uwagę na to, że mimo wszystko przy odwróconej hipotece człowiek pozostaje do swojej śmierci właścicielem mieszkania, natomiast w umowie dożywocia po wypłaceniu 2, 3 rat może utracić lokal. Zwracam się tu do pana ministra, do pana posła Rostowskiego, ponieważ właśnie w ramach przewlekłych prac nad ustawą o odwróconej hipotece, jak rozumiem, ta kwestia była przedmiotem poważnej troski, bo może to doprowadzić do utraty mieszkań przez osoby w szczególnie trudnej sytuacji. Pan poseł Latos z Prawa i Sprawiedliwości zwrócił uwagę na kwestię wydłużenia czasu pracy przy tej samej płacy. Chcę przypomnieć, że występowałam w tej sprawie i bardzo chętnie wrócę do tej kwestii w bardziej korzystnych warunkach niż obecnie są na tej sali. Pani poseł Nemś z Platformy Obywatelskiej poruszała kwestię mieszkań zakładowych i postawiła słuszne pytanie, czy w jakiś sposób możemy jeszcze inaczej zapobiec przewlekłości postępowania. Pani profesor, przepraszam, czy jest pani zdolna skończyć wystąpienie w ciągu 2 minut? Bo jeśli nie, to proponuję... Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Tak jest, jeżeli wolno, to w ciągu 3 minut, pani marszałek. Bardzo proszę o umożliwienie pani profesor dokończenia wystąpienia. Bardzo proszę kontynuować. Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz: Byłabym też wdzięczna, gdyby Wysoka Izba zechciała mi użyczyć 3 minut uwagi. (Oklaski) Bardzo dziękuję. Chcę też podkreślić, że bardzo wysoko oceniam dobrą ocenę naszych działań i liczę na bardzo dobrą współpracę z parlamentem. W ciągu tych 3 minut, to jest strona maszynopisu, postaram się odpowiedzieć pozostałym osobom. Odpowiedź na pytanie pani poseł Nemś z Prawa i Sprawiedliwości... (Poseł Krystyna Skowrońska: Z Platformy Obywatelskiej.) Z Platformy Obywatelskiej, przepraszam, poprzednio powiedziałam prawidłowo. Można? Dziękuję. Odpowiedź na to pytanie jest jedna: tym sposobem działania byłaby mediacja, wdrożenie mediacji w sposób szerszy niż do tej pory. Jeszcze raz przepraszam za pomyłkę. Mediacja administracyjna byłaby też niezbędna w przypadku działań na rzecz społeczności romskiej, o czym mówili kolejni posłowie. Z panem posłem Ajchlerem mówiliśmy już o tym przypadku molestowania. Pan poseł Dziuba w swoich uwagach poruszył sprawę Kostrzyna. Mogę powiedzieć tylko jedno: przeciągane postępowanie likwidacyjne ze strony samorządu terytorialnego mogłoby zmienić obecną sytuację. Pani poseł Paluch zwróciła uwagę w tym zakresie, o którym mówiłam, również na Kartę Praw Podstawowych. Chcę jeszcze raz powiedzieć, że wolność sumienia i wyznania stanowi dla rzecznika praw obywatelskich jedno z najważniejszych zagadnień. Dziękuję panu posłowi Szaramie za powrócenie do kwestii mieszkań zakładowych, a panu posłowi Cyconiowi za poruszenie kwestii Romów. W najbliższym czasie mam spotkanie z ministrem administracji. Chcę zwrócić państwa uwagę na zapalną sytuację w Andrychowie. Właśnie tam mediacja jest niezbędna, a samorządy nie poradzą sobie w kwestii Romów, jeżeli nie będzie programu rządowego w tym zakresie. Zgadzam się również z panem posłem Szwedem, że musimy zmienić system dotyczący opiekunów osób niepełnosprawnych - to już ostatnie zdania - natomiast dopóki Trybunał Konstytucyjny nie rozstrzygnie wniosku, nie mogę nic uczynić w tej sprawie. W pozostałym zakresie - mówię o tym, o czym mówili pan poseł Dera i inni państwo posłowie - chcę bardzo podziękować pani poseł Masłowskiej za uwagi dotyczące lokatorów i kwestii tzw. starych kredytów mieszkaniowych. Podjęliśmy w tej sprawie analizy. Mam gotową analizę, którą mogę państwu przekazać. Natomiast niezbędna jest większa efektywność nadzoru sprawowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego. W drugiej sprawie poruszonej przez panią poseł nie otrzymuję w tej chwili skarg, natomiast rozbieżność linii orzecznictwa w sprawach środków finansowych z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego jest rzeczywistością i powinniśmy o tym rozmawiać. Jeszcze raz dziękuję panu posłowi Szczerbie. Pani poseł Prządka pytała o żołnierzy zawodowych i kwestię waloryzacji ich wynagrodzeń. Niestety, istnieje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z tego roku, a to z kolei nie pozwala nam na żadne dalsze działania. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jeszcze raz chciałabym wyrazić nadzieję na dobrą współpracę w zakresie usuwania podstawowych przypadków krzywdy obywateli. Mam nadzieję, że mimo obecnego zaangażowania Wysokiej Izby w bieżące sprawy polityczne, kwestie, które poruszyłam w moim sprawozdaniu, znajdą zrozumienie i swój czas. Bardzo dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje marszałek Sejmu Ewa Kopacz)