Mówca: Jacek Protas
Data: 2022-03-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przystępujemy do pracy w parlamencie nad oczekiwanym i niezwykle ważnym projektem ustawy. Polska i Europa po 1945 r. nigdy nie były w tak trudnej i niebezpiecznej sytuacji, w tak trudnym położeniu. W Europie mamy wojnę. Jeden nasz sąsiad brutalnie zaatakował drugiego. Putinowska Rosja bezpardonowo morduje ukraiński naród, strzelając do dzieci i bezbronnych kobiet, niszczy i przejmuje materialny dorobek niezależnego państwa. Bohatersko walczący Ukraińcy potrzebują naszej pomocy i wsparcia, wsparcia całego cywilizowanego świata: dyplomatycznego, militarnego, humanitarnego. W granicach naszego kraju znalazły się setki tysięcy uchodźców, głównie kobiet i dzieci. Będzie ich w najbliższych tygodniach, miesiącach znacznie więcej. Polskie społeczeństwo i samorządy od pierwszych dni rosyjskiej agresji zdają egzamin z solidarności i otwartości. Z ogromnym zaangażowaniem i pasją przyjmują uciekających z pożogi wojny. Organizują zakwaterowanie, wyżywienie i opiekę nad ukraińskimi uchodźcami. Wysyłają też na Ukrainę tysiące ton niezbędnej pomocy rzeczowej, prowadzą zbiórki pieniężne. Polacy pokazują, że nie zapomnieli o okropieństwach II wojny światowej, która tak okrutnie nas doświadczyła. Najwyższa pora, by rząd i parlament dały swoim instytucjom, samorządom i ich jednostkom, organizacjom pozarządowym i społeczeństwu narzędzia do prowadzenia skutecznej i zorganizowanej pomocy uchodźcom i walczącej Ukrainie. Szanowni Państwo! To niecodzienna i niezwykła ustawa, bowiem, po pierwsze, wprowadza zmiany do wielu aktów prawnych i dotyka bezpieczeństwa państwa, polityki migracyjnej, w szczególności określenia statusu uchodźcy, opieki społecznej i socjalnej, edukacji i nauki, rynku pracy, finansów publicznych, organizacji pracy samorządów i ich jednostek, po drugie, umożliwia legalną pomoc rzeczową i finansową dla Ukrainy, ale co najważniejsze, daje na 18 miesięcy, z możliwością przedłużenia, uprawnienia uchodźcom do opieki medycznej, socjalnej, edukacji, nauki, zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej na warunkach ogólnie przyjętych dla Polek i Polaków. To najważniejszy aspekt tej ustawy. Koalicja Obywatelska w poczuciu głębokiej odpowiedzialności wspiera procedowanie nad tym projektem ustawy. (Oklaski) W sposób merytoryczny będziemy zadawać pytania i zgłaszać poprawki. Mamy cały szereg uwag i wątpliwości co do niektórych jej zapisów, np. art. 71 i 82, które zwalniają z odpowiedzialności karnej urzędników w czasie klęski żywiołowej lub stanu wyjątkowego. Czy naprawdę samorządowcy czy inni urzędnicy tego potrzebują? Serdecznie wątpię. Byliśmy przeciwni takim zapisom w ustawach COVID-owych, będziemy również przeciwni dzisiaj. (Oklaski) Zgłosimy cały szereg rozwiązań, które naszym zdaniem usprawnią funkcjonowanie aparatu państwa i instytucji samorządowych w tym trudnym czasie. Mamy szereg wątpliwości dotyczących np. nowego pozabudżetowego funduszu solidarnościowego utworzonego przy Banku Gospodarstwa Krajowego, zupełnie poza kontrolą parlamentu. O wydatkach będzie decydował praktycznie jednoosobowo premier rządu RP. Zaproponujemy, by przynajmniej plan finansowy i sprawozdanie funduszu solidarnościowego były opiniowane przez połączone Komisje Finansów oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. (Oklaski) Będziemy proponowali, by ukraińskich nauczycieli potraktować podobnie jak lekarzy i pielęgniarki, uregulować ich status i możliwość zatrudnienia. Potrzebujemy pracowników w służbie zdrowia, ale będziemy potrzebowali również całej rzeszy nauczycieli. (Oklaski) Uważamy, szanowni państwo, że przepisami ustawy należy objąć obywateli Białorusi uciekających z Ukrainy. Wielu z nich uciekło przed reżimem Łukaszenki z Białorusi do Ukrainy, a dzisiaj muszą uciekać stamtąd przed wojskami rosyjskimi. Uważamy, że trzeba pamiętać również o nich. (Oklaski) Co z zapisami w ustawie o lekach o zakazie wywozu leków za granicę? Dzisiaj troszeczkę nielegalnie pracujemy, i my, i samorządowcy, bo wiele lekarstw wysyłamy na Ukrainę. Chyba dzisiaj jest to nielegalne. Trzeba też zastanowić się nad zapisem zawartym w art. 1 (Dzwonek) i skreślić wyraz ˝bezpośrednio˝ - przybyli bezpośrednio z terenu Ukrainy - wielu bowiem uchodźców przekroczyło granicę ukraińsko-słowacką, a dzisiaj znajdują się w Polsce. Musimy o nich pamiętać. (Oklaski) Będziemy też proponować czasowe zniesienie do końca czerwca handlu w niedziele, ponieważ dzisiaj jest to przepis, który ogranicza pewne możliwości. Szanowni Państwo! Na koniec, mamy świadomość, że procedowana ustawa nie rozwiąże wszystkich problemów, z którymi mamy do czynienia i które się jeszcze pojawią. Będą potrzebne kolejne nowelizacje. Ważna będzie też akcja informacyjna o wprowadzonych rozwiązaniach, zarówno dla Polaków, jak i dla Ukraińców. Dzisiaj matki z dziećmi, które tu przyjeżdżają, uważają, że przyjechały na 2-3 tygodnie, mają takie przeświadczenie, że za chwilę wrócą. Dlatego też jadą tylko do wielkich miast, nie chcą wyjeżdżać na prowincję, do mniejszych ośrodków. Musimy je informować o tym, czego mogą się spodziewać i co również dla nich znaczy ta ustawa, którą za chwilę, mam nadzieję, przyjmiemy. Szanowni Państwo! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej deklaruję, że jesteśmy za tym, ażeby merytorycznie i jak najszybciej przeprocedować i w jak najlepszym kształcie przyjąć tę ustawę. (Oklaski)