Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2017-04-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawię stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz niektórych innych ustaw z druku nr 1409. Według uzasadnienia rządowego celem niniejszego projektu jest, po pierwsze, wzmocnienie kontrolnej i pomocniczej funkcji regionalnych izb obrachunkowych wobec jednostek samorządu terytorialnego, po drugie, przeciwdziałanie niekorzystnym tendencjom nadmiernego zadłużania się tych jednostek. W projekcie zaproponowano szereg zmian dotyczących funkcjonowania oraz organizacji regionalnych izb obrachunkowych. Najistotniejsze z nich to objęcie procedurą nadzorczą uchwał zmieniających uchwałę budżetową, a także uchwał w sprawie wieloletniej prognozy finansowej lub jej zmiany, powoływanie komisji konkursowych przeprowadzających konkursy na prezesów izb przy prezesie Rady Ministrów, nie zaś, jak dotychczas, w ramach regionalnych izb obrachunkowych, umożliwienie nadania przez prezesa Rady Ministrów rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o odwołaniu prezesa izby - podobnie w przypadku ustanowienia zarządu komisarycznego, a także rozwiązaniu czy odwołaniu organu wykonawczego samorządu może być nadany właśnie rygor natychmiastowej wykonalności - czy wreszcie jeśli chodzi o określenie siedzib i zasięgu terytorialnego izb, siedzib zamiejscowych, liczby członków kolegium orzekającego, określa to prezes Rady Ministrów na wniosek ministra administracji bez opinii sejmiku wojewódzkiego. Wysoka Izbo! Jak wynika z przedstawionych w ograniczonym zakresie zmian, trudno dopatrzyć się tutaj tego wzmocnienia funkcji pomocniczej, doradczej czy informacyjnej regionalnej izby obrachunkowej wobec samorządu. W całym projekcie dominuje, a wręcz wzmacnia się funkcja kontroli jednostek i jej bezwzględne konsekwencje, łącznie z wydawaniem decyzji pod rygorem natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu projektu dominuje, powtarza się taka myśl zasadnicza nieprzychylnego czy wręcz wrogiego stosunku do samorządów. To samorządy - według rządzących - podlegają tendencjom nadmiernego zadłużania się, nierespektowania zaleceń pokontrolnych lub w ogóle ich niewykonywania, a nawet kombinowania. Niejednokrotnie samorządy przesuwają do spółek zadania, których z powodu wątpliwości prawnych czy etycznych nie chcą prowadzić przez organ wykonawczy. Tak właśnie rząd uzasadnia niniejszy projekt. I taki projekt, gdzie dominuje tylko kontrola i sankcje dla samorządów, w naszej ocenie jest nie do przyjęcia. Projekt jest typowym przykładem kolejnego etapu zawłaszczania samorządu i centralizacji instytucji. Wręcz niewiarygodny wydaje się zapis, że określenie zasięgu terytorialnego izby, jej siedziby, siedzib zamiejscowych czy liczby członków kolegium orzekającego odbywać się będzie bez opinii, bez wiedzy gospodarza danego województwa. Opinii sejmiku wojewódzkiego nie da się, szanowni państwo, zastąpić opinią centralną komisji wspólnej rządu i samorządu. Organizacje, związki samorządów różnego szczebla negatywnie opiniują niniejszy projekt. Nie poznałam ani jednej pozytywnej opinii strony samorządowej. Szczególny sprzeciw wzbudziły określenia, że mamy do czynienia ze zjawiskiem nadmiernego zadłużania się sektora samorządowego. Określenie to okazuje się nieprawdziwe. Samorządy przyznają jedynie o pojedynczych, incydentalnych przypadkach nadmiernego zadłużania się jednostek samorządu terytorialnego. Podsumowując, należy stwierdzić, że ten projekt jest bezpośrednim uderzeniem w konstytucyjnie zagwarantowaną samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, a jedynie przewrotnie rząd uzasadnia to rzekomą troską o samorząd i jego pozycję gospodarczą. W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego składam wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. Dziękuję. (Oklaski)