Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wypowiem się w kwestii projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa na polskich obszarach morskich oraz zapewnienia bezpieczeństwa na Morzu Bałtyckim. Chciałbym wyrazić stanowczy sprzeciw wobec tych zapisów, które wprowadzają fundamentalne zmiany w zakresie użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa. Nie kwestionujemy potrzeby wzmacniania obecności RP na Morzu Bałtyckim ani konieczności reagowania na zagrożenia hybrydowe. Podzielamy przekonanie, że wobec agresywnej polityki Federacji Rosyjskiej Polska musi rozwijać swoje zdolności obronne i wzmacniać współpracę międzynarodową. Zgadzamy się, że współczesna wojna nie zna klasycznych granic, ale właśnie dlatego prawo musi być precyzyjne, a kompetencje jednoznacznie rozdzielone. Tymczasem omawiany projekt ustawy pozostawia bez odpowiedzi kluczowe pytanie, czy działania polskich Sił Zbrojnych na morzu poza granicami kraju będą miały charakter pobytu czy użycia Sił Zbrojnych. Inaczej mówiąc, czy formowany kontyngent będzie wymagał postanowienia prezydenta Rzeczypospolitej, jak to jest w innych przypadkach użycia Sił Zbrojnych, czy wystarczająca będzie jedynie zgoda ministra obrony narodowej. Szanowni Państwo! Nie może być tak, że ustawa pozwala interpretować kluczowe pojęcie w sposób uznaniowy, a tym samym omijać konstytucyjne kompetencje zwierzchnika Sił Zbrojnych. Jeśli mówimy o działaniach operacyjnych poza granicami kraju niezależnie od ich rutynowego charakteru, to należy jasno wskazać zakres kompetencji organów zezwalających na takie działanie. W rozumieniu art. 134 ust. 1 konstytucji zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP jest prezydent. W przeciwnym razie, i to jest nasza obawa, utworzymy nową kategorię działań wojskowych poza granicami państwa podejmowanych bez postanowienia prezydenta RP, co stanowiłoby nie tylko ryzyko ustrojowe, ale także groźny precedens, bo to, co dziś nazwiecie pobytem, jutro może zostać uznane za pełnowymiarową operację zbrojną. W imieniu naszego klubu apeluję do autorów projektu o jednoznaczne doprecyzowanie tej kwestii na etapie prac legislacyjnych i uwzględnienie obaw wyrażonych na ostatnim posiedzeniu Komisji Obrony Narodowej przez dyrektora Departamentu Zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi BBN gen. dyw. Adama Rzeczkowskiego. Powinno być jasno wskazane, czy zgoda ministra dotyczy jedynie działań wykonawczych w ramach wcześniej zatwierdzonego użycia Sił Zbrojnych, czy też stanowi samodzielną podstawę do ich wysłania. Nie może być tak, że rola prezydenta RP, konstytucyjnego zwierzchnika Sił Zbrojnych, zostaje ograniczona do funkcji dekoracyjnych, a rzeczywista decyzja o wysłaniu żołnierzy poza granicę państwa będzie podejmowana w gabinecie jednego ministra. Z tego powodu wnosimy o przyjęcie naszej poprawki do druków nr 1862 i 1928. Poprawka jest krótka, lecz treściwa. W nowo dodanym art. 7d po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu: Minister obrony narodowej po otrzymaniu informacji, o której mowa w ust. 5, niezwłocznie przekazuje ją prezydentowi RP. Uzasadnieniem poprawki jest przywołany już przeze mnie art. 134 ust. 1 Konstytucji RP o zwierzchnictwie prezydenta RP nad Siłami Zbrojnymi, jak również art. 126 ust. 2 ustawy zasadniczej, który stanowi, że prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem konstytucji, stoi na straży suwerenności, bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Z tej przyczyny przy wykorzystaniu Sił Zbrojnych w celach samoobrony koniecznym wydaje się niezłoczne przekazanie informacji o użyciu broni lub innego uzbrojenia prezydentowi RP. Stosowną poprawkę przedkładam panu marszałkowi Sejmu. Dziękuję bardzo.