Mówca: Bernadeta Krynicka
Data: 2018-12-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość stanowisko dotyczące komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, druk nr 1998. Projekt dotyczy zmian w przepisach dotyczących obowiązku zachowania w tajemnicy informacji dotyczących pacjenta po jego śmierci przez osoby wykonujące zawód medyczny. Z inicjatywą uzupełnienia przepisów dotyczących dostępu do informacji medycznej o pacjencie i do jego dokumentacji medycznej wystąpiła sejmowa Komisja do Spraw Petycji, przedkładając projekt w druku nr 1998. Było to następstwem próśb kierowanych ze strony lekarzy rodzinnych, ale także działania w interesie osób bliskich pacjentów. W uzasadnieniu tej inicjatywy napisano m.in., że aktualne przepisy są nieprecyzyjne, zaś ich realizacja powoduje ogromne problemy, a wielokrotnie w praktyce bliscy osoby zmarłej nie mają możliwości uzyskania niezbędnych informacji. Projekt Komisji do Spraw Petycji zakładał, że po śmierci pacjenta obowiązuje tajemnica lekarska w odniesieniu do informacji o nim i do jego dokumentacji medycznej, a zgodę na jej ujawnienie wyrazić może, i określić zakres jej ujawnienia, jedynie sąd w postępowaniu nieprocesowym. Przełamanie tajemnicy lekarskiej wymagałoby rozstrzygnięcia sądowego w każdym przypadku. Jednocześnie przewidziano zniesienie obecnie obowiązującego przepisu umożliwiającego wyrażenie zgody na ujawnienie tajemnicy osobom bliskim, jeśli są one w tej sprawie zgodne. Powołana podkomisja nadzwyczajna dokonała licznych zmian w projekcie wyjściowym, współdziałając z Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Sprawiedliwości oraz wykorzystując nadsyłane uwagi do projektu i jego kolejnych modyfikacji. Opracowaną wersję finalną, zawartą w druku nr 3019, Komisja Zdrowia przedstawia Sejmowi do uchwalenia. W przeciwieństwie do projektu wyjściowego w projekcie komisyjnym założono, że w postępowaniach nieprocesowych sądy będą rozstrzygały tylko sprawy sporne, tzn. takie, w których osoby bliskie nie są zgodne w kwestii dostępu do informacji medycznej o zmarłym pacjencie lub do jego dokumentacji medycznej. W sprawach niespornych wystarczy zgoda osób bliskich, tak jak jest obecnie. Jak referował poseł sprawozdawca, w projekcie przewiduje się też możliwość wystąpienia do sądu lekarza, a szerzej: osoby wykonującej zawód medyczny. Co bardzo ważne, projekt komisji istotnie ogranicza przesłanki działania sądu w przypadku, gdy za życia pacjent sprzeciwił się ujawnieniu tajemnicy, a nadto określa ramy działania sądu w takich sytuacjach. Nie referuję tu projektu szczegółowo, bo uczynił to poseł sprawozdawca. Przedkładany Sejmowi projekt jest więc komplementarny wobec obecnie obowiązujących przepisów, a jednocześnie nie jest kazuistyczny, a więc pozwala na ugruntowanie się dobrej praktyki w przedmiotowych sprawach. Jedyną sporną sprawą podczas prac nad projektem nowelizacji był dostęp do tajemnicy lekarskiej po śmierci pacjenta w przypadku, gdy za życia sprzeciwił się on jej ujawnieniu. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość opowiada się za tym, aby w takich sytuacjach dopuścić możliwość dostępu do tajemnicy o stanie medycznym pacjenta i do jego dokumentacji medycznej. O dostępie tym orzekać będzie sąd, a więc arbiter niezależny od zainteresowanych stron. Mamy też świadomość tego, że w pewnej mierze rozstrzygnięcie tego dylematu jest arbitralne, tzn. nie można jednoznacznie wykazać, które rozwiązanie jest korzystniejsze, bez względu na przestrzeganie po śmierci pacjenta braku jego zgody wyrażonej za życia czy też dopuszczenie możliwości przełamania tego zastrzeżenia w ściśle określonych sytuacjach. Dlatego też nie bez znaczenia są w tej sprawie rozstrzygnięcia dokonane w innych krajach. Ustawodawstwo w krajach Europy w tym zakresie jest niejednolite, ale przeważa - jak zresztą wskazał poseł sprawozdawca - dopuszczenie do przełamania braku zgody pacjenta po jego śmierci w szczególnych sytuacjach. W przypadku różnych i na ogół dość ostrych uwarunkowań dopuszcza się dostęp do informacji lub do dokumentacji medycznej zmarłego pacjenta mimo wyrażonego przez niego za życia sprzeciwu w tej sprawie m.in. w Czechach, Danii, Finlandii, Hiszpanii, na Łotwie, w Niemczech, na Słowacji, Węgrzech oraz w Wielkiej Brytanii. Są też kraje, w których brak zgody pacjenta na dostęp do tajemnicy lekarskiej po jego śmierci jest bezwzględnie przestrzegany, takie jak Irlandia, Portugalia i Rumunia. Panie Ministrze! Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, klub Prawo i Sprawiedliwość popiera projekt nowelizacji ustawy przedstawionej w druku sejmowym nr 3019 (Dzwonek) i będzie głosował za jego przyjęciem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)