Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-03-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chciałbym przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności, druki nr 931 i 1351. Omawiany dziś projekt wraz z projektem ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny wykonawczy ma w założeniu stanowić pakiet zmian, których nadrzędnym celem będzie zwiększenie zatrudnienia wśród osób osadzonych w jednostkach penitencjarnych. Zmiany w Kodeksie karnym wykonawczym, Wysoka Izbo, omówiliśmy już na jednym z poprzednich posiedzeń, ale przypomnę ich najważniejsze założenia, bo są one bezpośrednio powiązane z procedowanym dziś projektem ustawy o zmianie ustawy o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności. Zgodnie z obecnym brzmieniem Kodeksu karnego wykonawczego za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej lub prace porządkowe na rzecz samorządu terytorialnego w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie wynagrodzenie skazanemu nie przysługuje. Po planowanej zmianie przepis ten ma zostać uzupełniony m.in. o prace na cele społeczne na rzecz podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim, państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa. Prace na cele społeczne będą mogły być także wykonywane na rzecz instytucji lub organizacji reprezentujących społeczność lokalną oraz w placówkach oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, podmiotach leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, fundacjach, stowarzyszeniach i innych instytucjach lub organizacjach użyteczności publicznej niosących pomoc charytatywną. Oznacza to poszerzenie liczby podmiotów, na rzecz których więźniowie mogliby wykonywać pracę nieodpłatnie. Jak stwierdza w swojej opinii do projektu Sąd Najwyższy, projektowana zmiana może przyczynić się do zwiększenia możliwości podjęcia pracy przez osoby osadzone. Z kolei Helsińska Fundacja Praw Człowieka ocenia, że propozycja stanowi krok w kierunku odrzucenia kodeksowej reguły, zgodnie z którą zatrudnianie osadzonych ma charakter odpłatny. Jak przypomniała, już obecnie jedynie 40% osadzonych wykonuje prace o charakterze odpłatnym. Należy w tym miejscu zapytać, czy nie powinniśmy szukać również rozwiązań zwiększających możliwość podejmowania przez więźniów pracy odpłatnej, zamiast tylko poszerzać liczbę podmiotów uprawnionych do korzystania z pracy nieodpłatnej. Próbą odpowiedzi na to wyzwanie jest będące przedmiotem omawianego dziś projektu zwiększenie możliwości finansowych Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy poprzez podniesienie z 25% do 45% potrącenia na ten cel z przysługującego skazanemu wynagrodzenia. Wypłata ryczałtu ma zaś następować na wniosek przedsiębiorców. Rozwiązanie to powinno w większym niż dotąd zakresie zachęcić przedsiębiorców do odpłatnego zatrudniania skazanych. Dodatkowe środki funduszu przeznaczone mają być również na budowę infrastruktury produkcyjnej na terenie jednostek penitencjarnych. Wątpliwości dotyczące obniżenia wynagrodzeń więźniów powinny rozwiać międzynarodowe statystyki. Polska jako jeden z niewielu krajów oferuje obecnie osadzonym 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy we Francji i w Wielkiej Brytanii jest to 44%, zaś w Szwecji i na Węgrzech - ok. 1/3 minimalnego wynagrodzenia. Większe niż dotąd potrącenie na rzecz funduszu aktywizacji zawodowej skazanych i tak pozostawi wynagrodzenia więźniów na wyższym poziomie w odniesieniu do płacy minimalnej niż w wymienionych krajach. Wysoka Izbo! Praca niewątpliwie wpływa dodatnio na proces resocjalizacji więźniów. Niestety niejednokrotnie osadzeni, którzy chcieliby pracować, a więc sami wyrażają chęć resocjalizacji poprzez pracę, nie mają takiej możliwości. Wskaźnik zatrudnienia więźniów w Polsce jest jednym z niższych w Europie. W krajach Europy Zachodniej sięga on ok. 60%. W naszym kraju, jak informuje Ministerstwo Sprawiedliwości, wskaźnik ten wzrósł od początku 2016 r. z 35% do 42%, przy czym jeszcze w 2010 r. było to 68% skazanych. Obecnie pracuje 27 600 osadzonych. W naszej opinii omawiany projekt (Dzwonek), wraz z powiązaną z nim nowelizacją Kodeksu karnego wykonawczego, pozwoli zwiększyć liczbę pracujących więźniów z korzyścią dla nich samych. W związku z tym Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego poprze omawiany projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)