Mówca: Sprawozdawca Wojciech Zubowski
Data: 2022-02-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Marszałek Sejmu skierowała do Komisji Gospodarki i Rozwoju i Komisji Spraw Zagranicznych projekty następujących ustaw: o ratyfikacji Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Finlandii o skutkach prawnych wygaśnięcia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Finlandii o popieraniu i ochronie inwestycji, sporządzonej w Helsinkach dnia 25 listopada 1996 r. oraz o ratyfikacji Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Królestwa Szwecji o skutkach prawnych wygaśnięcia Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Szwecji w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzonej w Warszawie dnia 13 października 1989 r. Konieczność przyjęcia proponowanych rozwiązań wynika z tego, że traktaty inwestycyjne zawarte między państwami członkowskimi Unii Europejskiej zapewniają inwestorowi i jego inwestycjom z państwa będącego stroną umowy na terytorium państwa będącego drugą stroną umowy ochronę oraz możliwość dochodzenia roszczeń przed międzynarodowym trybunałem inwestycyjnym. Obowiązywanie tych umów jest kwestionowane przez Komisję Europejską z uwagi na ich niezgodność z prawem Unii Europejskiej. Komisja Europejska wszczęła formalne postępowania w sprawie niezgodności tych umów z prawem UE przeciwko kilku krajom. Przeciwko części wszczęto nieformalne postępowania i rozważa się wszczęcie formalnych postępowań. Jednym z tych krajów jest Polska. Komisja Europejska zgłaszała poważne obawy dotyczące tego, że takie umowy, jak dziś omawiane, a także ich poszczególne postanowienia pokrywają się z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub mogą być z nimi sprzeczne. Wskazywała w szczególności na zasady swobody przepływu kapitału, swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług oraz na podstawowe zasady prawa UE takie jak: zasada nadrzędności, jedności, skuteczności i pewności prawa Unii Europejskiej. Komisja Europejska podkreślała również sprzeczność z prawem UE postanowień umów intra-EU BIT odnoszących się do kwestii rozstrzygania sporów inwestycyjnych. Stanowisko RP wobec umów intra-EU BIT zostało przyjęte przez Komitet do Spraw Europejskich 3 czerwca 2011 r. Zgodnie z nim umowy takie powinny zostać wypowiedziane przez wszystkie państwa członkowskie UE. Najlepszym rozwiązaniem dla Rzeczypospolitej Polskiej byłoby jednoczesne podjęcie przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej wspólnej decyzji o rozwiązaniu umów intra-EU BIT za obopólną zgodą na mocy konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu 23 maja 1969 r. Alternatywnie - właśnie z taką alternatywą mamy do czynienia - w przypadku braku możliwości osiągnięcia wśród państw członkowskich UE takiej jednomyślności RP, zgodnie z powyższym stanowiskiem, powinna rozwiązać umowy intra-EU BIT albo przez ich wypowiedzenie na warunkach określonych w tych umowach, albo na podstawie porozumienia stron. Ponieważ takiej jednomyślności, tak jak wspominałem wcześniej, nie osiągnięto, konieczne stało się wprowadzenie omawianych dziś rozwiązań. Chodzi o bilateralne rozwiązanie umowy. Wysoka Izbo! Połączone komisje rozpatrzyły oba projekty ustaw i rekomendują przyjęcie obu projektów bez poprawek. Dziękuję