Mówca: Jacek Czerniak
Data: 2020-07-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego Lewicy w sprawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1939-1956 autorstwa prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. Szanowni Państwo! Koncepcja zadośćuczynienia w tej formie osobom niesłusznie zesłanym w głąb Związku Radzieckiego za swoją działalność zawodową, społeczną bądź polityczną jest z założenia koncepcją jak najbardziej słuszną. Wiele z tych osób, wiezionych tysiące kilometrów od swoich domów, w głąb terenów zupełnie odciętych od cywilizacji, w wyniku niesamowicie ciężkiej pracy poniosło tam śmierć bądź doznało bardzo dużego uszczerbku na zdrowiu. Projekt ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym w tych latach w swoim założeniu miałby tę niesprawiedliwość, w jakimś stopniu oczywiście, zadośćuczynić. Teoretycznie można by bez zastrzeżeń poprzeć ten projekt, gdyż w założeniu jest on bardzo chwalebny, jednakże pojawiają się w nim pewne nieścisłości, a właściwie są do niego uwagi, kwestie, które należało wytłumaczyć i rozstrzygnąć przed głosowaniem za jego przyjęciem. Po pierwsze, mamy już następujące ustawy w tej materii, w systemie polskim są trzy ustawy: ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W tej ustawie znajduje się art. 8, który mówi o odszkodowaniach i zadośćuczynieniu. Mamy również ustawę z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Tutaj w art. 3 ust. 1 mówi się o świadczeniach przysługujących w wysokości ustalonej w wyniku podwyższenia wskaźnikiem waloryzacji emerytur i rent. I mamy ustawę z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na podstawie tych przepisów są wypłacane comiesięczne świadczenia pieniężne: dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny, dodatek kompensacyjny, osobom, które z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych przebywały w więzieniach oraz obozach pracy albo na przymusowych zesłaniach w ZSRR. Kolejną kwestią jest szacunkowa liczba osób. Jak podaje Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, liczbę tę szacuje się na 22 tys. Dlaczego właściwie - jest pytanie - te osoby nie skorzystały z tych trzech wcześniej wspomnianych ustaw, chociaż w uzasadnieniu jest napisane, w poszczególnych ustawach, jakie z tego tytułu są rekompensaty czy też zadośćuczynienia? Czy ta kwota... Na jakiej podstawie została wyliczona kwota 200 zł za pełny miesiąc i skąd minimum, które wynosi... Średnio 66 miesięcy ten czas zsyłki czy deportacji wynosił, to jest 13 200, natomiast minimum wynosi 2400. W związku z tym mam uwagę i pytanie: Jeżeli osoba nie jest w stanie udokumentować swojego pobytu i deportacji, zgodnie z ustawą o kombatantach ten okres przez kierownika zaliczany jest jako pełny miesiąc. To na jakiej podstawie ta osoba otrzyma... Czy otrzyma to minimum 2400, czy też urząd do spraw kombatantów będzie wymagał jakichś dodatkowych dokumentów? Te dokumenty świadczące o pobycie mogły po prostu zostać zgubione, zniszczone itd. Jeszcze ? propos dyskusji nad zadośćuczynieniem, skądinąd ważnym i bardzo doniosłym, jest jeszcze kwestia, o której w VII kadencji mówiliśmy, dotycząca zadośćuczynienia dla małoletnich ofiar wojny 1939-1945. W tej kwestii w VII kadencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej były składane interpelacje i różne propozycje. Mam pytanie do pana ministra, czy pan prezydent rozważa również złożenie projektu w tej materii, chodzi o zadośćuczynienie dla małoletnich ofiar wojny, jak powiedziałem, 1939-1945. Przychylam się również do apelu, aby jak najszybciej uchwalić tę ustawę. Oczywiście to nie jest skierowane do pana ministra, ponieważ nie ma on wpływu na proces legislacyjny, ale 5 czy 4 lata VIII kadencji i nie można było tej ustawy przyjąć, to jest drobne, można powiedzieć, nieporozumienie, kieruję to pod adresem Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Konkludując, klub Lewicy poprze dalsze prace nad rozstrzygnięciem tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.