Mówca: Grzegorz Tobiszowski
Data: 2012-03-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Panie i Panowie Posłowie! ˝Raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2010 r.˝ jest raportem rządowym, a więc informacje i treści w nim zawarte powinny mieć pewną rangę. We wstępie czytamy, że przedłożony raport to sprawozdanie zawierające wyniki monitorowania pomocy publicznej w roku poprzednim, w szczególności dane dotyczące wartości, form i przeznaczenia pomocy publicznej, a także ocenę skutków udzielonej pomocy w sferze konkurencji. Już na wstępie pojawia się pytanie, dlaczego w trudnej sytuacji gospodarczej Europy i Polski raport mówiący o interwencji w gospodarce - oceniam interwencję jako coś pozytywnego, bo przecież kraje unijne w swoich decyzjach podejmowały taką interwencję w różnego rodzaju przedsięwzięcia, różnego rodzaju sektory gospodarcze - dokument rządowy tylko ocenia skutki pod kątem konkurencji. Przecież konkurencja to nie jest jeden element związany z gospodarką rynkową. Powiem więcej, o tej konkurencji we wnioskach mamy właściwie dwa zdania: po pierwsze, że duże podmioty, jeśli otrzymują wsparcie, są zagrożeniem konkurencyjnym na rynku, a po drugie, że małe i średnie przedsiębiorstwa nie otrzymują takiego wsparcia, co jest niedobre. Jest to cała ocena konkurencyjności przedłożonej przez rząd w tym raporcie. Pani minister, prezentując ten raport, wspomniała, że zwiększył się udział małych i średnich firm w pomocy w tym okresie. Chcę przeczytać z raportu - ze strony bodajże 31, jak się nie mylę - że: ˝Od kilku lat obniża się natomiast stale udział pomocy udzielonej średnim przedsiębiorstwom˝. Co to znaczy? To znaczy, proszę państwa, że pomoc powoduje rozwarstwienie na rynku gospodarczym, bo jeśli nie ma wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw, nie rośnie nam to wsparcie, to znaczy, że jest pewna dysharmonia, jeśli chodzi o pomoc publiczną. I teraz jeśli mówimy o trendzie, bo ten dokument również ponoć ocenia trend, to powiem tylko tyle, że nie można powiedzieć, że trendem jest to, iż wzrosła nam pomoc publiczna w takim czy innym sektorze. Brakuje mi diagnozy oceny, co się wydarzyło i jak te środki spowodowały w danym sektorze rozwój tej branży. Co spowodowało w danym regionie udział środków w pewnych przedsięwzięciach? Co się w tym regionie wydarzyło? Zauważcie państwo, że nie ma w ogóle oceny, jak te środki wpłynęły na gospodarkę w regionie, w sektorze, w sferze małych i średnich przedsiębiorstw. Chcę powiedzieć, że pomoc publiczna musi mieć miejsce poza dyskusją. Dobrze, że poza dyskusją wsparliśmy duże podmioty - te sektorowe, paliwowe, węglowe etc. Jest to pozadyskusyjne, pozytywne zjawisko. Ale, proszę państwa, jeśli mamy oceniać, czy środki zostały dobrze wydatkowane, to musimy się zastanowić, jak one zostały skonsumowane, czy procedura uruchamiania środków jest prawidłowa. Tu nie mówi się nic o procedurze, czy ona jest słuszna, o wyłanianiu przedsięwzięć, o całej machinie biurokratycznej, czy należy to utrzymać, czy uprościć. Zauważcie państwo zjawisko, o którym się tu mówi. Słusznie, że w wypadku pomocy publicznej mówimy również o środkach unijnych. Nie ma w ogóle oceny, ile nas kosztuje uruchomienie pomocy publicznej. Przecież to trzeba uruchomić, ocenić, sprawdzić, skontrolować. Jakiemu kosztowi równa się 1 euro, 1 złotówka pomocy publicznej? Tego nie mamy. Prosiłem o to na posiedzeniu Komisji Gospodarki, kiedy referowaliśmy pewne części budżetu, i Ministerstwo Gospodarki obiecało udzielić takiej informacji. Musimy wiedzieć, proszę państwa, ile kosztuje nas uruchomienie miliarda w gospodarce, bo to jest koszt. Teraz trzeba się zastanowić, co zrobić, żeby środki wydatkować efektywniej. Kochani, jeśli chodzi o 24 mld zł, które tu uruchomiliśmy, to nie mówmy że jest to jakikolwiek przełom. Dobrze, że to rośnie, ale mamy przecież inflację. Są różnice kursowe, jeśli chodzi o euro, i coś, co na początku wydawało się, że będzie pomocą o wiele, wiele większą, w ostateczności zostało uszczuplone przy danym przedsięwzięciu. Tej oceny też nie ma w kontekście środków unijnych. Powiem, że jestem zaskoczony, iż tak ważny dokument, przedkładany przez rząd, bo to jest rządowy dokument, w ogóle nie ocenia zjawiska związanego z uruchomieniem tych środków w gospodarce. Teraz parę cytatów, które chciałbym przybliżyć, przytoczyć, jeśli chodzi o dynamikę. Mówi się w dokumencie, że najwięcej środków ulokowaliśmy w dotacjach. Jest tam jeszcze parę innych części wymienionych. Powstaje pytanie: Czy instrumenty, których używamy, są wystarczające? Czy należy niektóre instrumenty wygasić, a przykładem jest to, proszę państwa, że mamy 145 programów, które uruchamiają nam środki pomocowe - 145. (Poseł Waldemar Sługocki: Nieprawda.) Jak nieprawda? Kochany pośle, trzeba było przeczytać dokument rządowy. (Poseł Waldemar Sługocki: Czytałem.) Na str. 51 jest podane, że w 2010 r. istniało 145 programów pomocowych. Liczba ta nie obejmuje 5 programów pomocy w transporcie. Proszę państwa, 150 programów uruchamia nam 24 mld zł. Proszę państwa, jakaż to jest gama biurokracji. I my się nad tym nie zastanawiamy, w ogóle nie ma tu oceny rządowej, czy te 150 programów ma dalej chodzić. A na kolejnej stronie czytamy, że pomimo dłuższego funkcjonowania w obiegu prawnym niektóre te programy są wykorzystywane w niewielkim stopniu, a niektóre w ogóle - strona 52. Proszę państwa, jeśli w raporcie rządowym w tak ważnej kwestii nie ma wniosków... Kochani, to są tylko dane statystyczne. Mógłby tu wystąpić prezes GUS i nam to podać. W dokumencie rządowym nie może nie być analizy, bo jak ma być trend, to w ekonomii wiemy, co to jest trend. To jest ileś zjawisk, które trzeba opisać i ocenić. Jeśli mówimy o ocenie li tylko konkurencyjnej, to trzeba również tej oceny dokonać. A nie może być tak, że w części VII ˝Wpływ pomocy na konkurencję˝, gdzie cały dokument liczy 80 stron, wnioski są, proszę państwa, na 2,5 strony. Generalnie gdybyśmy popatrzyli na wnioski, to mamy tylko podane, że duże środki mogą mieć negatywny wpływ na konkurencyjność i trzeba się nad tym zastanowić, a w regionach, które uruchomiły duże środki, zaobserwowano, że rzeczywiście w niektórych strefach ekonomicznych powstało zagrożenie związane również z konkurencyjnością, z zachwianiem konkurencyjności, natomiast dokonano zrównoważonego rozwoju w tych regionach. Kochani, wszystko możemy nazwać zrównoważonym rozwojem. Zdefiniujmy, jak rozumiemy zrównoważony rozwój, i zdefiniujmy również konkurencję, jak rozumiemy rozwój przy pomocy publicznej konkurencji. Bo ja uważam, że to, iż wycofano środki z restrukturyzacji pewnych gałęzi gospodarki, jest błędem, bowiem nie startowaliśmy, wchodząc do Unii Europejskiej, z tych samych pułapów rozwoju gospodarczego, bo mieliśmy inny ustrój. Dlatego pewne procesy restrukturyzacyjne, które muszą być wsparte środkami pomocowymi, właśnie powodują, że nasze firmy mogą stać się konkurencyjne, bo potrzebują wsparcia. A więc ów interwencjonizm jest bardzo potrzebny. Dlatego w tak ważnym dokumencie nie może nie pojawić się analiza ani wnioski, które by nam podpowiedziały przy budowaniu na przyszłość, jakie środki i gdzie chcemy zagospodarować, by nie zastanawiać się nad wnioskami z tego okresu, z poprzednich etapów, poprzednich dekad, bo to już jest kolejne takie sprawozdanie. Dlatego jako Prawo i Sprawiedliwość krytycznie oceniamy ten dokument, krytycznie oceniamy jego wartość merytoryczną. Niniejszym podkreślam, że pomoc publiczna jest potrzebna i trzeba się w ogóle zastanowić w tej Izbie nad wielkością tej pomocy. Powinniśmy także dogłębnie zastanowić się nad gałęziami gospodarki, sektorami, które powinny być objęte tą pomocą, jak również musimy zastanowić się nad narzędziami, które chcemy uruchomić i które powinny nam pomóc w skutecznym pomaganiu małym, średnim i dużym przedsiębiorstwom. Jest jeszcze jedno bardzo istotne pytanie. Mamy tutaj jeden program, na który przeznaczono ponad 1 mld zł. To był program unijny, który miał wspierać negatywne zjawiska związane z kryzysem gospodarczym. Proszę państwa, w ramach tego programu wydano 9 mln zł. Rodzi się pytanie: Co takiego się wydarzyło, że planowaliśmy wydać ponad 1 mld zł, a wydaliśmy 9 mln zł? Różnica jest niesamowita. (Dzwonek) Na tym chciałbym zakończyć, stwierdzając, że Prawo i Sprawiedliwość będzie w głosowaniu przeciwne przyjęciu tego raportu w tej formule, w tej treści, a uzasadnienie podałem w moim wystąpieniu. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)