Mówca: Jerzy Szmit
Data: 2014-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pieniężno, małe miasto na Warmii, staje się symbolem obrony godności Polski i Polaków oraz symbolem obrony polskiej racji stanu. 4 maja br. w Pieniężnie miała miejsce kolejna rosyjska manifestacja pod pomnikiem generała Iwana Daniłowicza Czerniachowskiego, współodpowiedzialnego za podstępne aresztowanie, zsyłkę i śmierć tysięcy żołnierzy wileńskiego okręgu Armii Krajowej. Latem 1944 r. dowództwo wileńskiej AK z podpułkownikiem Aleksandrem Krzyżanowskim na czele zostało podczas spotkania z Sowietami po wspólnej walce z Niemcami o oswobodzenie Wilna rozbrojone i aresztowane właśnie przez dowódcę 3. Frontu Białoruskiego, jak również generała Iwana Sierowa. W następnych tygodniach jednostki NKWD i Armii Czerwonej systematycznie okrążały i rozbrajały polskie oddziały na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie. W specjalnie utworzonym w Miednikach obozie jenieckim, nazywanym przez Sowietów obozem internowania, więziono ok. 6 tys. podoficerów i szeregowych. Większość oficerów, ponad 100, znalazła się w wileńskich więzieniach. W konsekwencji tysiące AK-owców zostało wywiezionych do łagrów. Pracowali m.in. przy wyrębie lasów w okolicach Kaługi. Innych zmuszano do wstąpienia do armii Berlinga lub wprost do Armii Czerwonej. Znaczna część tych żołnierzy nigdy już nie wróciła do domów. W obliczu powyższych faktów upamiętnianie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej generała Czerniachowskiego, mającego na swoich rekach krew żołnierzy Armii Krajowej, uwłacza prawdzie historycznej oraz naszej narodowej godności. Stanowisko to podziela pan Andrzej Kunert, sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, poparł je również w odpowiedzi na moją interpelację pan Bogdan Zdrojewski, minister kultury i dziedzictwa narodowego. Trzeba również pamiętać, że generał Czerniachowski przyczynił się swoimi decyzjami do zniszczenia ziem, które po wojnie miały wejść w skład terytorium Polski. Wystarczy przytoczyć fragment jego rozkazu, był on wtedy dowódcą 3. Frontu Białoruskiego, wydanego przed wkroczeniem wojsk sowieckich do Prus Wschodnich: Kraj faszystów musimy przemienić w pustynię. To jest cytat z dzieła pana prof. Witolda Gieszczyńskiego pt. ˝Państwowy Urząd Repatriacyjny w osadnictwie na Warmii i Mazurach w latach 1945-1950˝. Zacytowana dyrektywa została zrealizowana, co rzutowało na powojenny rozwój Warmii i Mazur, to również cytuję z tego samego źródła: Całkowita dewastacja życia gospodarczego paraliżowała bieżące możliwości rozwojowe Okręgu Mazurskiego. Tutejsze miasta były co najmniej w połowie zniszczone, wliczając w to zarówno straty w zabudowie, jak i w sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej i gazowej. I tak dla przykładu: Braniewo - między 80% a 85%, Giżycko - między 40% a 50%, Nidzica - między 70% a 95%, Olsztyn - między 30% a 60%, Pisz - między 70% a 90%. Trzeba pamiętać, że te zniszczenia nie wynikały z działań wojennych, tylko następowały przede wszystkim już po zajęciu tych miast przez Armię Czerwoną. Te miasta były po prostu palone, niszczone i grabione już bez żadnego sensu wojskowego. Pomnik pod Pieniężnem został postawiony w latach 70. ubiegłego wieku w pobliżu miejsca, w którym generał prawdopodobnie został śmiertelnie ranny. Był to dowód wiernopoddańczego zachowania władz ówczesnego województwa elbląskiego wobec pobliskiego obwodu kaliningradzkiego. Faktem wymagającym szczególnego podkreślenia jest to, że przez lata pomnik generała Czerniachowskiego w Pieniężnie oraz stan, w jakim się znajdował, nie interesowały ani oficjalnych władz, ani obywateli Federacji Rosyjskiej. Został on ponownie zauważony, gdy Rada Miasta Pieniężna podjęła uchwałę wyrażającą wolę jego rozebrania. Gorąco popieram tę decyzję, gdyż dotyczy ona pomnika honorującego osobę, która w zbrodniczy sposób zapisała się w dziejach naszej ojczyzny. W zaistniałej sytuacji pan sekretarz Andrzej Kunert z Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa zaproponował przeniesienie przedmiotowego monumentu na teren Rosji, jednak na takie rozwiązanie nie zgadzają się przedstawiciele strony rosyjskiej. Co więcej, rozpoczęły się swoiste pielgrzymki pod pomnik generała przybywające głownie z obwodu kaliningradzkiego. Podczas jednej z tych wizyt Rosjanie odmalowali ten kontrowersyjny monument, posprzątali jego otoczenie, wycięli okoliczne drzewka bez wiedzy władz samorządowych Pieniężna. Każda z tych rosyjskich manifestacji upamiętniająca kata wileńskiej AK spotyka się ze sprzeciwem przedstawicieli lokalnych środowisk. Podobnie było w minioną niedzielę (Dzwonek) 4 maja 2014 r., gdy grupa protestujących skutecznie przeszkodziła w oddaniu hołdu generałowi Czerniachowskiemu przez grupę rosyjskich motocyklistów pod pomnikiem, który wcześniej został przez tzw. nieznanych sprawców pomalowany, m.in. pojawił się na nim symbol Polski Walczącej, oraz uszkodzony przez wyrwanie tablic z rosyjskimi napisami. Wątpliwości przy tym budzi postawa przybyłych na miejsce policjantów, którzy według relacji świadków zamiast poszukiwać sprawców wandalizmu, nagrywali oraz fotografowali tablice rejestracyjne samochodów dziennikarzy oraz członków protestu. O aroganckim zachowaniu i niektórych dziwnych wypowiedziach funkcjonariuszy donosiły media zarówno lokalne, jak i ogólnopolskie. Postawa Rosjan i ich nieustępliwość w sprawie pomnika generała Czerniachowskiego jest zdumiewająca, tym bardziej jeżeli zwrócimy uwagę na fakt, że położony również w województwie warmińsko-mazurskim w miejscowości Sudwa koło Olsztynka cmentarz, podkreślam, cmentarz sowieckich jeńców zmarłych w obozie Stalag I B Hohenstein pozostaje przez nich praktycznie niezauważony. Oficjalna delegacja strony rosyjskiej do tej pory pojawiła się tam tylko raz. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski kilka dni temu przedstawił stanowisko, iż to mieszkańcy, samorządy lokalne decydują o pomnikach znajdujących się na ich terenie, więc gdy chodzi o rozebranie i ewentualne przeniesienie tego obiektu stojącego pod Pieniężnem, to ministerstwo nie będzie miało nic przeciwko temu. Naszym obowiązkiem jest wspieranie samorządu Pieniężna w działaniach zmierzających do usunięcia pomnika generała Czerniachowskiego. Chciałbym oddać ogromny szacunek Radzie Miasta Pieniężna i burmistrzowi Pieniężna za obronę godności Polski, Polaków i prawdy historycznej oraz polskiej racji stanu. Dziękuję bardzo.