Mówca: Kazimierz Smoliński
Data: 2018-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie Rzeczniku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość w sprawie informacji o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w 2017 r. oraz o działalności rzecznika, druk nr 2602. Przedstawiając to stanowisko, nie sposób nie zwrócić uwagi Wysokiej Izby na zmianę formuły, którą pan rzecznik zastosował w tegorocznej informacji... (Głos z sali: Może trochę głośniej, bo słabo słychać.) ...i wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 212 konstytucji nie przedstawił informacji o swojej działalności, a przede wszystkim przedstawił informację o stanie przestrzegania praw człowieka i obywatela, a w następnej kolejności informację o swojej działalności. Nie wiem, czy to jest celowy zabieg, żeby pokazać, że jest taki problem z przestrzeganiem wolności i praw człowieka i obywatela, czy też swego rodzaju jakiś zabieg socjotechniczny, o którym za chwilę powiem, ponieważ objętość tekstu też skłania do tego... (Poseł Cezary Grabarczyk: Że jest gorzej, niż było.) ...jeżeli weźmiemy pod uwagę ilość spraw, o czym za chwilę... O tym za chwilę. Ilość spraw jest coraz mniejsza, a objętość rośnie. Pan rzecznik pisze, że dokonując analizy informacji poprzedników, ale też jego dwóch poprzednich informacji, z lat poprzednich, analizując objętość i strukturę tekstu, ustalono... To też taka dziwna maniera: posługiwanie się liczbą mnogą. Mamy obowiązek wysłuchać informacji pana rzecznika, a nie jego biura czy jego zastępców. To są drobiazgi... (Poseł Monika Wielichowska: Jakie drobiazgi?) ...ale zwracam na nie uwagę. Chciałbym stwierdzić, że sprawozdanie czy informacja pana rzecznika w 2015 r. zawierała 415 stron, a w 2016 r. - 670. W tym roku jest to już 901 stron. Jest to sprzeczne z analizą, której pan rzecznik dokonał, w której mówi, że objętość tekstu skłoniła go do tego, żeby spróbować inaczej podejść do tego sprawozdania. Objętość jest już dwa razy większa, niż była 2 lata temu, co nie służy przejrzystości informacji i temu, żeby była ona bardziej dostępna i zrozumiała dla obywateli, a przecież takie jest tego przesłanie i taki jest obowiązek rzecznika. Izba się z tym zapoznaje, ale jest to również swego rodzaju przewodnik czy informacja dla obywateli, na których tak często pan rzecznik się powołuje - co nie jest złe, bo przecież ma obowiązek to robić. (Głos z sali: Obywatele są nieporadni.) Podaje pan, że brał pan pod uwagę również zachowanie obywateli, uczestników demonstracji lipcowych dotyczących niezależności sądów, przedstawiając sprawozdanie w takiej postaci - chodzi o poszczególne przepisy konstytucji związane z wolnościami i prawami obywatelskimi. To jest zmiana formuły do tej pory stosowanej przez wszystkich rzeczników. Wydaje się nam, że ona bardziej zaciemnia tę informację, ponieważ często jest odwoływanie się do różnych innych przepisów. Przecież rzecznik strzeże nie tylko konstytucji, na którą się tak powołuje, ale również innych ustaw. Tego odniesienia się dotyczącego tych innych ustaw w tym dzisiejszym sprawozdaniu, które jest przedmiotem analizy, jest zdecydowanie mniej. Jeżeli chodzi o ilość spraw, które do pana rzecznika wpływają, to ta ilość spraw to w 2015 r. dwadzieścia siedem tysięcy trzysta ileś, w 2016 r. - 24 tys., w 2017 r. - 22 tys. Ilość porad telefonicznych, których pan rzecznik i jego biuro udzielili, też maleje. W 2015 r. było to 38 tys., w 2016 r. - 36 tys., w 2017 r. - 34 tys. Ilość przyjęć interesantów: w 2015 r. było to 5600, w 2016 r. - 5100, w roku 2017... (Głos z sali: Dwa tysiące siedemnastym.) ...4700. Należy to brać pod uwagę, jeżeli chodzi o finansowanie biura pana rzecznika, ponieważ ilość spraw, interwencji itd. z roku na rok maleje. Należałoby się zastanowić, jaki jest... (Głos z sali: A może to jest skutek?) Ale w aspekcie przestrzegania praw i wolności obywatela. (Poseł Grzegorz Wojciechowski: Państwo lepiej działa.) Skoro jest coraz gorzej według pana rzecznika... (Głos z sali: No właśnie, jak się ogranicza budżet, to tak jest.) ...to dlaczego ilość skarg do pana rzecznika maleje? Liczba wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce też. W 2015 r. było 29 wyroków... (Głos z sali: Dwa tysiące piętnastym.) W 2015... Dobrze. W 2015 r. było 29 wyroków i stwierdzono 20 naruszeń, w 2016 r. było 26 wyroków i stwierdzono 19 naruszeń, a w 2017 r. - już 20 wyroków i tylko 14 naruszeń, tak że Trybunał też stwierdza, że tych naruszeń praw i wolności obywateli w Polsce jest coraz mniej. (Poseł Grzegorz Długi: To nie jest znacząca liczba, o której...) Ja tylko przedstawiam statystykę. Ona też powinna w jakiś sposób obywatelom uświadamiać, że nie jest tak, jak państwo to przedstawiacie, i opozycja, i pan minister - że jest coraz gorzej i dlatego trzeba coraz bardziej objętościowo opasłe te sprawozdania sporządzać. Pan minister też dosyć stronniczo podchodzi do informowania o tych najważniejszych sprawach, wyrokach, o jakich komunikowano czy jakie zapadały w Europejskim Trybunale Praw Człowieka. Zwraca pan uwagę tylko na takie sprawy, jak sprawy Kornickiej-Ziobro, Rabczewskiej, Solskiej czy Rybickiej. Pani Rabczewska to znana piosenkarka. Sprawa Kornickiej-Ziobro też jest znana, sprawa ministra. Sprawy Solskiej, Rybickiej to z kolei sprawy związane z ekshumacjami ofiar katastrofy smoleńskiej. Tych spraw jest o wiele więcej. Nie wydaje mi się, że one są najważniejsze do zakomunikowania społeczeństwu. (Głos z sali: Boli, tak?) Tak pan rzecznik to przedstawia, a my to krytycznie przyjmujemy. Uważamy, że tak ta informacja nie powinna być oceniana. (Poseł Jan Grabiec: Będziecie cenzurować?) Mamy też wątpliwości co do tego, że pan rzecznik nie za wiele w swojej informacji przekazał odnośnie do problemów związanych z tzw. czyścicielami kamienic czy z reprywatyzacją w Warszawie. W 2016 r. trochę się przez to... (Głos z sali: Dwa tysiące szesnastym.) W 2016 r. trochę się przez to prześlizgnął, natomiast sprawozdanie za 2017 r. w ogóle nie obejmuje tego problemu, w ogóle. Dziesiątki tysięcy... (Poseł Cezary Grabarczyk: Przecież komisja jest.) Komisja komisją, natomiast naszym zdaniem pan rzecznik ma obowiązek ten problem dostrzec i próbować go rozwiązać. (Poseł Cezary Grabarczyk: Zaraz o sądzie pogadamy.) Nie ma w sprawozdaniu ani słowa na ten temat. Jest wiele spraw społecznie istotnych, które nie są uznawane przez pana rzecznika za ważne... (Poseł Marcin Święcicki: Może mniej skarg było w 2017 r.?) ...dlatego uważamy, że jest to spojrzenie bardzo jednostronne i bardzo, że tak powiem, upolitycznione. Jeżeli pan rzecznik zwraca uwagę tylko i wyłącznie na łamanie konstytucji, na degradację instytucji państwowych... (Głos z sali: Jak ci nie wstyd, panie? Naprawdę.) ...to musimy zwrócić uwagę, że nie jest to właściwe, natomiast nie negujemy faktu, że biuro pana rzecznika pracuje, że tak powiem, intensywnie i ilość spraw, nawet jeżeli jest malejąca, jest duża. To oczywiste i wszyscy pracują... (Poseł Borys Budka: Dlatego im kasę zabrali.) Ale czy ja mogę skończyć? (Poseł Cezary Grabarczyk: Tak.) To bardzo dziękuję. (Głos z sali: Pan rzecznik nie mógł.) (Głos z sali: Nie przeszkadzaj.) Dlatego uważamy, że ta formuła powinna ulec zmianie, że ta formuła, która była poprzednio, była bardziej właściwa, gdzie zwraca się uwagę na poszczególne przepisy, a nie odnosi się tylko do konstytucji. Konstytucja w Polsce nie jest jedynym źródłem prawa... (Głos z sali: Najważniejszym, najważniejszym.) ...a bezpośrednie stosowanie konstytucji w Polsce nie ma miejsca. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Wstydu oszczędź.)