Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2012-07-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej oczywiście poprze przedłożony projekt ustawy, wskazując, że jest on krokiem w dobrym kierunku, aczkolwiek naszym zdaniem zbyt małym, bowiem należałoby do obowiązującego prawa wprowadzić nieco więcej regulacji. Mam tu na myśli prawa regulujące wzajemne stosunki między pracodawcą a pracobiorcą, a także oczywiście dające narzędzia i możliwości egzekwowania respektowania tychże praw przez Państwową Inspekcję Pracy, a więc organ nadzorujący. Zmiana zapisów art. 22 § 1 do 1 2 Kodeksu pracy, którą proponują wnioskodawcy, jest słuszna, bowiem obraz stosowania przepisów art. 22 tegoż Kodeksu pracy jest dramatyczny. Dramat narasta z roku na rok. Posłużę się tutaj oficjalnymi statystykami. Otóż 1165 pracodawców potwierdziło po wystąpieniach pokontrolnych inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy, że zaistniał stosunek pracy w stosunku do 5076 pracowników. A co w firmach, których nie kontrolowano? To miało miejsce w roku 2011. W poprzednim roku, 2010, liczby wyglądały następująco: 930 pracodawców, a więc ok. 200 mniej, uznało, że istnieje stosunek pracy i nawiązało stosunek pracy w stosowny sposób - poprzez podpisanie umowy o pracę - z 4500 pracownikami. Progresja na przestrzeni jednego roku, od 2010 do 2011, jest ok. 20-procentowa. Powstaje pytanie: Czy ten stan należy tolerować, czy biernie, obojętnie obok niego przejść? Oczywiście nie. Propozycja, którą przedstawiają posłowie, idzie w dobrym kierunku i będziemy ją popierać. Ważną sprawą jest także danie inspektorom Państwowej Inspekcji Pracy możliwości stosowania nakazów we wszystkich przypadkach łamania art. 22 ustawy i ustalania zaistnienia stosunku pracy. Rozpraw sądowych o ustalenie stosunku pracy jest rzeczywiście statystycznie mało, bowiem - jak wcześniej powiedziałem - tysiące pracodawców w stosunku do wielu tysięcy pracowników uznało to roszczenie za słuszne. Postępowań sądowych jest więc niewiele. Ale chciałbym powiedzieć, że ze 100 postępowań sądowych o ustalenie stosunku pracy 38 przypadków nie rozstrzygnięto do dziś. Zatem opieszałość sądów jest dramatyczna, tragiczna. Przecież za tymi 38 przypadkami stoi 38 rodzin pracowniczych, dla których ta praca i dochód z niej były jedynym źródłem utrzymania. A więc nie możemy obojętnie przechodzić choćby nawet obok jednego przypadku. Oczywiście, istotną sprawą jest zmiana art. 29 Kodeksu pracy, mówiąca o tym, kiedy nowo przyjęty pracownik ma otrzymać umowę o pracę. Dzisiaj obowiązuje zasada, że do końca pierwszej dniówki, a trzeba powiedzieć, że w odniesieniu do tysięcy, a może dziesiątek tysięcy przypadków ta pierwsza dniówka trwa latami. A więc ci pracownicy najczęściej pracują, nie mając umowy o pracę. Jeśli natomiast inspekcja trafi na takiego pracownika w ramach przeprowadzanej kontroli, to pracodawca udowadnia, że to jest jego pierwsza dniówka. Nie można zatem tego stanu tolerować. Zasada, którą chce się wprowadzić w zmianie art. 29 § 2 Kodeksu pracy, jest taką, którą będziemy popierać. Problemem jest także praktyka pracodawców w zakresie obchodzenia przepisów odnoszących się do obligatoryjnego zawierania umów na czas nieokreślony w przypadku wyczerpania limitu zawartych umów na czas określony z tym samym pracownikiem. Nie mamy akurat takiej regulacji. Myślę, że powinniśmy o to się pokusić i zawrzeć stosowną regulację, aby unikanie zawarcia umowy na czas nieokreślony nie było możliwe w przypadku, kiedy ten sam pracownik wielokrotnie zatrudniany jest na czas określony. Bez względu na przerwy między zatrudnieniem na czas określony stan ten nie może trwać dłużej niż 24 miesiące. A więc bez względu na to, ile jest tych umów (Dzwonek) i jakie są przerwy, w stosunku do tego samego pracownika zatrudnionego na tym samym stanowisku ten stan nie może być tolerowany dłużej niż 24 miesiące. Są bowiem przypadki, kiedy limity wyczerpują się, pracownik dostaje umowę śmieciową i nadal pracuje na tym samym stanowisku, wykonuje te same prace i jest w ten sam sposób, a może gorzej, wynagradzany. Tego stanu rzeczy nie można tolerować. Oddzielnym tematem jest kwestia utraconych przychodów do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do budżetu państwa, ale w tej sprawie zwrócę się w formie zapytania do pana posła wnioskodawcy. Dziękuję. (Oklaski)