Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 16 lipca br. obchodziliśmy 80. rocznicę śmierci Gustawa Orlicz-Dreszera - żołnierza Legionów Polskich, członka Polskiej Organizacji Wojskowej, generała dywizji Wojska Polskiego, uczestnika I wojny światowej i wojny z bolszewikami. Gustaw Orlicz-Dreszer urodził się 2 października 1889 r. w Jadowie. Miał 11 lat, kiedy jego rodzina przeniosła się do Częstochowy. To właśnie tam wraz z rodzeństwem uczęszczał do Gimnazjum Rządowego. Był także członkiem konspiracyjnego Związku Młodzieży Polskiej ZET. Z powodu swojej działalności patriotycznej jako uczeń VIII klasy gimnazjum został aresztowany i był więziony przez władze carskie. Po ukończeniu IV Liceum Ogólnokształcącego i zdanej maturze rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Następnie studiował handel w Belgii i we Francji. Z uwagi na wybuch I wojny światowej Gustaw Orlicz-Dreszer został zmobilizowany do armii rosyjskiej w stopniu podporucznika rezerwy kawalerii. Przydzielono go do 3. szwadronu 14. Mitawskiego Pułku Huzarów. Z oddziału tego zdezerterował i wstąpił do Oddziału Beliny, a następnie zasilił szeregi 1. Pułku Ułanów Legionów Polskich i 1. Pułku Piechoty Legionów. Po kryzysie przysięgowym został internowany i zwolniony dopiero w 1918 r. Po zakończeniu wojny Gustawa Orlicz-Dreszera mianowano na dowódcę okręgu wojskowego w Chełmie. Udało mu się wówczas rozbroić stacjonujący tam austriacki garnizon oraz zarządzić pobór do 1. Pułku Szwoleżerów i 35. Pułku Piechoty. Brał także udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po Bitwie Warszawskiej mianowano go porucznikiem, a następnie awansowano do stopnia generała brygady. W listopadzie 1925 r. Orlicz-Dreszer przewodniczył delegacji wyższych oficerów, która namawiała Józefa Piłsudskiego do zaprowadzenia w kraju politycznego porządku. Podczas samego przewrotu majowego Orlicz dowodził udającymi się na Warszawę wojskami marszałka. Kiedy sanacja przejęła władzę, Orlicz-Dreszer zaangażował się w rozwój gospodarki morskiej. W 1930 r. został prezesem Zarządu Głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej. Z jego inicjatywy powołano Fundusz Obrony Morskiej przekształcony z czasem w Fundusz Obrony Narodowej. Jego zadaniem była zbiórka środków na obronę kraju. Dekretem prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej został powołany na nowo utworzone stanowisko inspektora obrony powietrznej państwa. Generał Gustaw Orlicz-Dreszer był przyjacielem młodzieży, czego wyrazem było chociażby wspieranie harcerskich drużyn żeglarskich. Orlicz uważał, że w dzieciach i młodzieży należy kształtować przedsiębiorcze, odważne i pełne miłości do ojczyzny postawy. Gustaw Orlicz-Dreszer zginął tragicznie 16 lipca 1936 r. w katastrofie lotniczej samolotu RWD-9 nad Gdynią. Wsiadł na jego pokład, by z powietrza powitać swoją powracającą z USA małżonkę Elwinę. Maszyna, którą lecieli generał oraz dwóch innych oficerów, spadła do wód Zatoki Gdańskiej. Chociaż akcję ratunkową przeprowadzono natychmiast, nikogo nie udało się uratować. Przyczyn tej strasznej tragedii do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić. Generał Orlicz-Dreszer został pochowany w Gdyni na Cmentarzu Marynarki Wojennej. Dziękuję bardzo.