Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2018-09-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko mojego klubu w sprawie ustawy o spółdzielniach rolników, ciekawej ustawy, o czym za chwilę. Najpierw o zrzeszaniu. Wszyscy tu mówią o tym, że wspólne formy gospodarowania, po pierwsze, mają zapewniać rolnikowi możliwość tańszego kupowania środków do produkcji poprzez szansę wynegocjowania niskich cen od dostawców, po drugie, dają rolnikom możliwość przeciwdziałania wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, jaka dzisiaj na rynku w wielu miejscach występuje, przez duże podmioty, które odbierają od rolników produkt, a ze względu na rozdrobnienie rolnik dysponujący małą partią towaru temu dyktatowi jest poddany. Wszyscy jesteśmy tu zgodni - tak do tej pory mówiliśmy, ja to powtórzę - że rolnicy powinni działać w tym zakresie wspólnie, powinni tworzyć podmioty, które mają ich reprezentować, które mają wspólnie negocjować zarówno warunki zakupu, jak i warunki sprzedaży. Dzisiaj rolnicy taką możliwość już mają. Prawo dopuszcza zakładanie spółdzielni, prawo dopuszcza zakładanie grup producenckich i rolnych, producentów i owoców, i warzyw, także w oparciu o prawo spółdzielcze, forma spółdzielcza z tego nie jest wykluczona. Ale wszyscy też mamy świadomość, że działalność spółdzielcza jest szczególną formą działalności, odróżniającą się od działalności spółek kapitałowych, spółek z o.o. czy spółek akcyjnych, tym, że nie ma możliwości zdominowania takiego podmiotu przez kapitał, czyli nie ma możliwości, żeby jeden duży przedsiębiorca zdominował taki podmiot, wnosząc dużą ilość kapitału albo przejmując, skupując akcje tego podmiotu, i później dyktował warunki, a rolnicy żeby byli tylko i wyłącznie jakimś mniejszościowym udziałowcem niemającym większego wpływu na szerszą skalę. I taka jest idea spółdzielczości. Spółdzielnia powoduje, że jeden członek to jeden głos i że on decyduje na takich samych prawach jak i ten, który np. pełni funkcję jej prezesa czy członka zarządu. To oczywiście ma swoje zalety, nie pozwala na to, żeby spółdzielnia została zdominowana przez jedną czy dwie osoby, czy przez jakąś grupę, która w niej jest. Jest trochę też wad, jeżeli chodzi o spółdzielnie. A mówię o tym na podstawie tego, że sam jestem członkiem takiej grupy producenckiej działającej w formie spółdzielczej, pomagałem zakładać wiele spółdzielni, nowelizowałem też prawo spółdzielcze dotyczące rolnictwa czy byłem wnioskodawcą wielu takich nowelizacji w poprzednich kadencjach. A więc mówię to jako praktyk, nie jako ten, kto teoretyzuje. Jeżeli zatem uznajemy wspólnie - jestem takiego zdania również - że spółdzielnia jest szczególnie dobrą formą dla rolników, to wydaje się, że intencją tej ustawy powinno być to, aby ona zaprwniała szczególne warunki funkcjonowania na rynku. I teraz pytanie: Czy ta ustawa takie szczególne warunki funkcjonowania daje? Otóż nie daje, jako że ta ustawa jest ustawą tylko intencyjną, która mówi o tym, że dobrze by było, żeby rolnicy akurat zrzeszali się w formie spółdzielczej, a w porównaniu ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółką akcyjną nie ma tu żadnej preferencji. Nie ma tu żadnej preferencji, bo jeżeli mówimy o tym, że to będzie polegało na tym, że rolnicy, działający oddzielnie, handlujący, sprzedający swoje produkty, którzy dzisiaj nie płacą podatku dochodowego, bo są zwolnieni od podatku dochodowego, wtedy kiedy będą to robić przez spółdzielnie, również nie będą płacić tego podatku dochodowego, to my nikogo z niczego nie zwalniamy, tylko najwyżej nie nakładamy dodatkowych obowiązków. Mówię to też jako praktyk, który chciałby, aby spółdzielnie były lepiej traktowane przez prawo niż inne podmioty, bo jeżeli mówimy o tym, że to jest właściwy kierunek, to takie intencje powinniśmy w tym projekcie uwzględnić. Chcę powiedzieć, że spółdzielnie, grupy producenckie powstawały w oparciu o działalność liderów. I ci liderzy, którzy tworzyli taki podmiot, chcieli mieć większy wpływ na decydowanie, bo często wnosili też większe środki finansowe. A od wielu lat - tu siedzący pan dyrektor to może potwierdzić, ja od ponad 20 lat - walczyliśmy o to, żeby właśnie tym zorganizowanym podmiotom rolników dać preferencje. Mówiliśmy o tym, że rolnicy nie mają świadomości, nie chcą działać wspólnie, uważając, że to jest relikt komuny, nie chcą, żeby taki podmiot komunistyczny powstawał, albo że spółdzielnia jest czymś złym, albo że najlepiej się gospodaruje, handlując i produkując samodzielnie. Nie ma nic błędnego w takim rozumowaniu. Rolnicy chcą działać wspólnie, pod warunkiem że stwarza im się preferencje. I kiedy w sektorze owoców i warzyw kilka, kilkanaście lat temu wynegocjowaliśmy w Komisji Europejskiej, w Polsce również, możliwość dofinansowania, refundacji kosztów inwestycji, to zaczęły powstawać grupy producenckie, rolnicy zaczęli się zrzeszać, także w formie spółdzielczej - ja jestem członkiem takiej grupy, która działa w formie spółdzielczej i jest grupą producentów owoców i warzyw - tylko dlatego, że nic tak ludzi nie przekonuje do wspólnego działania jak korzyści ekonomiczne. I, nie wiem, cokolwiek byśmy w tej ustawie napisali, jakiekolwiek szczytne idee wnosili, niezależnie od tego, co za chwilę powie pan minister czy powiedzą inni posłowie, to rolnicy, jak nie poczują pieniędzy z tytułu zrzeszania się, to nie będą się zrzeszać. A ta ustawa niestety tych pieniędzy im nie pokazuje i ta ustawa tych pieniędzy nie daje. Ta ustawa mówi tylko: działajcie wspólnie, nie zapłacicie najwyżej podatku dochodowego. To za mało, to jest zdecydowanie za mało. I to nie jest jakaś głucha, tępa krytyka, tylko to jest krytyka przedstawiana przez praktyka, który mówi o tym, że (Dzwonek) mimo szczerych chęci - ja w nie wierzę - mimo poparcia naszego klubu, które będzie, ta ustawa niestety będzie ustawą, która nic nie wniesie do organizowania się polskich rolników, bo jest tylko ustawą intencyjną, wyrażającą chęci, a praktycznie niemającą żadnego oddziaływania, bo nie ma tu żadnych preferencji dla rolników zachęcających do zrzeszania się. (Oklaski)