Mówca: Józef Brynkus
Data: 2019-02-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 wobec projektu ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz, druk nr 3114. Proponowane przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Nauki - bo tak jest w istocie rzeczy, a projekt poselski to tylko wyeliminowanie niektórych obowiązków proceduralnych i przyspieszenie prac nad legislacją, która długo przeleżała w zakamarkach i ministerstwa, i Sejmu - rozwiązanie dotyczące powołania grupy wyselekcjonowanych instytutów badawczych jest rozwiązaniem złym. Oczywiście należy zgodzić się z tezą wyjściową, iż wiele działających w Polsce instytutów nazywających się naukowymi prowadzi działalność odległą od badań i wdrażania ich wyników, ale to nie powód, żeby rozwiązaniami centralistycznymi, a niekiedy wręcz woluntarystycznymi, leczyć tę przypadłość. Przede wszystkim należy wskazać, że ustawa centralnie wpisuje do sieci Łukasiewicz instytuty, które nie wyraziły na to zgody. Znam przynajmmniej jeden taki instytut, zresztą znaczący na niwie naukowej w Polsce, którego nikt o zdanie w tej sprawie nie pytał. Kolejna kwestia to ewidentna sprzeczność zadań i roli Centrum Łukasiewicz z ideą Sieci Badawczej Łukasiewicz. Ustawa nakłada na centrum duże obowiązki sprawozdawczo-biurokratyczne, które będą kosztowne - biurokracja jeszcze bardziej będzie pożerała środki budżetowe przeznaczone na badania - i będą powielały i tak już nadmiernie rozbudowaną sprawozdawczość administracyjno-finansową, którą instytuty badawcze realizują na rzecz wielu podmiotów: ministerstw, jednostek centralnych oraz jednostek kontrolnych. Zdecydowanie za szerokie są kompetencje centrum i jego prezesa. W dobie konkurencyjnej gospodarki w ustawie zaproponowano drastyczną centralizację władzy i decyzyjności, np. w odniesieniu do powoływania dyrektorów instytutów i w zakresie połączenia, podziału czy likwidacji instytutów podległych prezesowi i centrum. Definiując zadania i obszary działalności instytutów, dość drastycznie ograniczono możliwości prowadzenia przez nie działalności gospodarczej. Instytuty posiadają infrastrukturę i kompetencje często niewystępujące w polskiej gospodarce ze względu na jej dość duże opóźnienia innowacyjne w porównaniu do krajów rozwiniętych technologicznie. Ten potencjał trzeba koniecznie wykorzystać. Ta ustawa tego nie zapewnia. Ze względu na to, że nie tylko arytmetyka sejmowa jest jednoznaczna, ale przede wszystkim sposób podejmowania jest wszystkim znany, wiemy, jak zakończy się procedowanie nad tą ustawą. Zostanie ona bez wątpienia przyjęta. By jednak uratować, co się da, proponujemy jako klub Kukiz’15 poprawki do procedowanej ustawy. Dotyczą one przynajmniej trzech kwestii: kryteriów powoływania zastępcy dyrektora instytutu do spraw badawczych, zasad ewaluacji działalności naukowej instytutów sieci badawczej, utrzymania uprawnień do nadawania stopni naukowych na tych samych zasadach co w instytutach badawczych, sprecyzowanych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jednocześnie także informuję, że poprawki zaproponowane przez pana prof. Nykiela są przez nas popierane. Dziękuję bardzo. (Oklaski) Składam poprawki na ręce pani marszałek. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)