Mówca: Henryk Kowalczyk
Data: 2013-11-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam przyjemność przedstawić stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z druku nr 1908 oraz sprawozdania komisji z druku nr 1941. Projekt ustawy pojawił się dzisiaj w Sejmie w trybie pilnym, w trybie pilnym jest rozpatrywany i w trybie pilnym ma być uchwalony. Jest to zupełnie niezrozumiałe, gdyż wyrok Trybunału Konstytucyjnego ukazał się 31 stycznia 2013 r. Zupełnie niepojęte jest, dlaczego tak długo trzeba było zwlekać, a potem w ciągu jednego dnia mamy próbować uchwalić ustawę. Zresztą po dołączeniu kontrowersyjnej poprawki dotyczącej janosikowego projekt tej ustawy zrobił się bardzo kontrowersyjny. Rozwinęła się na ten temat dyskusja i szkoda, że odbywa się to w takim tempie, bo nie można dokładnie przyjrzeć się wszystkim wariantom tych rozwiązań. Natomiast gdyby przedłożony projekt rządowy realizował wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym trybunał zarzucił, że brak jest w ustawie kryteriów podziału rezerwy dla jednostek samorządu terytorialnego, tej rezerwy, która pochodziła ze zwrotu nienależnie otrzymanych kwot subwencji, tej równoważącej oraz pochodzącej z wpłat dokonanych przez te jednostki samorządu terytorialnego o ponadprzeciętnych dochodach, a więc jak to podzielić pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego... Tutaj, w tym projekcie ustawy proponuje się trzy rodzaje gmin, które będą beneficjentami środków pochodzących z tej rezerwy. Pierwsza z grup nie budzi wątpliwości, bo będą to jednostki samorządu terytorialnego o dochodowości poniżej średniej krajowej na mieszkańca, to jest jak gdyby wzmocnienie tego systemu wyrównawczego i jest to naturalne wsparcie tych gmin biedniejszych. Również takiej wątpliwości nie budzi druga grupa gmin - to te jednostki samorządu terytorialnego, których wydatki związane są z realizacją zadań własnych z zakresu pomocy społecznej oraz zdarzeń losowych - na odbudowę infrastruktury itd. Natomiast wątpliwości Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość budzi trzecia grupa gmin, tych bogatych, które wpłacają kwoty. Tu umieszcza się je jako potencjalnych beneficjentów zwrotu. Oczywiście jest górna bariera, ale ta bariera jest niebotyczna. To jest dwudziestokrotność przeciętnych dochodów, więc oczywiście nikt o takich nie myśli, ale na przykład chyba nie jest to dobre, jeśli wspieralibyśmy gminy, które mają dziesięciokrotnie większy dochód niż przeciętny, a my jeszcze je uwzględniamy w podziale tej rezerwy, subwencji. Wydaje się, że ta kategoria gmin jest tutaj zupełnie niepotrzebna i nie jest to akurat wzmocnienie systemu wyrównawczego. Stąd klub Prawo i Sprawiedliwość zgłosi poprawkę, która ma na celu usunięcie trzeciej kategorii gmin, tych najbogatszych, aby jednak przy podziale tej rezerwy brać pod uwagę tylko gminy najbiedniejsze i ewentualnie dotknięte zdarzeniami losowymi. W podziale tej rezerwy Ministerstwo Finansów ma uzgadniać sposób podziału z reprezentacją jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast jeśli nie uzgodni, to samo dokona podziału tej rezerwy, i słusznie, bo najczęściej te uzgodnienia między jednostkami samorządu terytorialnego nie są możliwe, bo jak jedni są płatnikami, a inni beneficjentami, to zwykle uzgodnienie jednolitego stanowiska jest niemożliwe, więc jest to rozwiązanie, które da możliwość skutecznego podziału. Oczywiście termin podziału, 16 grudnia, wydaje się późny, ale w tym przypadku, jeśli gmina otrzyma te środki finansowe, na szczęście finanse gmin nie są jak budżet państwa, to nawet pieniądze niewydane, uzyskane z tytułu subwencji, mogą spokojnie przejść jako nadwyżka budżetowa na rok następny i nie jest to techniczny problem. A więc jedyny problem, który zgłaszamy w tym przypadku, to jest ta grupa gmin najbogatszych, które, uważamy, powinny być z listy beneficjentów wykreślone. Oczywiście oddzielnym problemem jest kontrowersyjna poprawka, o której wspomniałem, złożona (Dzwonek) przez Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego, dotycząca tak naprawdę, tak to powiem, demontażu janosikowego na ten okres roku 2014 i lat następnych, tym bardziej że trwają prace nad rozwiązaniami całościowymi, oczywiście dobrze by było, jakby skończyły się jak najszybciej. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość w sprawie tej poprawki, która była zgłaszana w komisji i będzie zgłaszana tutaj, pewnie jednolitego stanowiska, tak jak pani poseł Skowrońska wspominała, nie będzie miał. Natomiast faktycznie jest to rzecz, która pozwala na ręczne sterowanie subwencją wyrównawczą, ręczne sterowanie janosikowym przez 2014 r., co pewnie nie jest dobrym rozwiązaniem, ale w tej sytuacji może się okazać, że jest to konieczne, trudno do tego jednolicie się ustosunkować. Panie marszałku, w związku z moją wypowiedzią składam poprawkę dotyczącą skreślenia grupy najbogatszych gmin z podziału rezerwy.