Mówca: Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska
Data: 2012-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej nie ma wątpliwości co do tego, że poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, zawarty w druku nr 754, powinien być skierowany do dalszych prac w komisji. Od razu chciałabym powiedzieć, że nie jesteśmy entuzjastami, podobnie jak Sąd Najwyższy czy Krajowa Rada Sądownictwa, częstych nowelizacji, szczególnie o charakterze kazuistycznym, odnoszących się zwłaszcza do kodeksów. Trudno ukryć, że proponowana zmiana może spotkać się z zarzutem, że ma taki właśnie charakter. Ideą projektu zdaniem wnioskodawców jest ujednolicenie sytuacji prawnej osób pełnoletnich, które zamieszkują w lokalu wspólnie ze swoimi zstępnymi i pozostają na ich utrzymaniu. Według dziś obowiązującego prawa istnieje zróżnicowanie w zakresie solidarnej odpowiedzialności dorosłych dzieci za zobowiązania czynszowe i za zapłatę innych należnych opłat, które sprowadza się do tego, że pełnoletnie osoby zstępne zamieszkujące w lokalach podlegających przepisom Kodeksu cywilnego o umowie najmu lokalu są prawnie dyskryminowane w stosunku do pełnoletnich zstępnych zamieszkujących w lokalach mieszkalnych, gdzie stosunki prawne między stronami podlegają przepisom ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Oczywiście mam świadomość tego, że kwestią dyskusyjną jest to, czy można tu mówić o naruszeniu zasady równości, skoro w obu tych porównywanych stanach prawnych istnieją różnice przedmiotowe i podmiotowe. Lokatorzy i ich zstępni oraz wierzyciele z tytułu opłat czynszowych podlegają różnym regulacjom normatywnym, ale też nie są w identycznej sytuacji prawnej. Jako przykład może służyć osoba wierzyciela. Gdy jest nim spółdzielnia mieszkaniowa, to nie jest to podmiot nastawiony na zysk, lecz na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członków i ich rodzin - w przeciwieństwie do wynajmującego, który pobiera opłaty celem uzyskania dochodu z najmu. Stąd, jak podnosi część komentatorów, nie ma tu mowy o naruszeniu zasady równości, bo - co chciałabym podkreślić - nie ma też mowy o tożsamej sytuacji prawnej. Niemniej jednak nie można przejść nad aktualnie obowiązującym stanem prawnym do porządku dziennego. Trzeba mieć choćby na względzie fakt - o czym już wcześniej też była mowa, a chciałabym to jeszcze raz podnieść, bo uważam, że jest to istotne - że w ubiegłym roku rzecznik praw obywatelskich wystąpiła do ministra sprawiedliwości, sygnalizując, że sytuacja prawna pełnoletnich dzieci pozostających na utrzymaniu rodziców i wspólnie z nimi zamieszkujących została na gruncie obowiązującego prawa zróżnicowana w zakresie ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym. W ocenie rzecznika rodzaj tytułu prawnego do lokalu - najem, prawo spółdzielcze czy własność - i to jest moim zdaniem istotny moment, nie ma znaczenia z punktu widzenia zakresu solidarnej odpowiedzialności osób zamieszkujących z rodzicami. Zakres tej odpowiedzialności powinien zatem być w sposób analogiczny uregulowany. W odpowiedzi ministra sprawiedliwości - zwróciłam na to uwagę - pojawiła się, i chciałabym to właśnie też podkreślić, wątpliwość co do rozwiązania przyjętego w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, a mianowicie co do kryterium wyłączenia solidarnej odpowiedzialności w przypadku niektórych osób pełnoletnich. Ten sam aspekt podnoszą też inne podmioty, dla których uprzywilejowanie jednych osób pełnoletnich zawarte w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych - nikt nie zaprzeczy, że to uprzywilejowanie istnieje - w stosunku do innych jest przejawem nieuzasadnionej niczym ochrony udzielonej dorosłym zstępnym. Jest to zróżnicowanie i muszę przyznać, że to była główna przyczyna, dla której nasz klub podjął decyzję, żeby dalej procedować nad tym projektem. Jest to sytuacja dosyć zastanawiająca, że mamy w zasadzie identyczną, powiedzmy, prawie identyczną sytuację rodzinną, odnosimy się do tych zstępnych, a w przypadku innego stosunku prawnego, z którego wynika prawo do lokalu, jest to inaczej rozwiązane. Uważam, że z tego właśnie powodu powinniśmy procedować nad tym projektem, żeby to sprawdzić, żeby to przedyskutować. W związku z tym nasz klub będzie optował za tym, żeby projekt przekazać do dalszego procedowania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)