Mówca: Sprawozdawca Barbara Bartuś
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Szanowny Panie Wójcie! Mam przyjemność i zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Ustawodawczej o poselskim projekcie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących niektórych nieruchomości objętych postępowaniem scaleniowym. Mówimy o projekcie poselskim z druku nr 2040 złożonym przez Prawo i Sprawiedliwość i z datą 7 grudnia 2021 r., czyli z ubiegłego roku. Marszałek Sejmu, zgodnie z postanowieniami regulaminu, skierowała ten projekt do Komisji Ustawodawczej do pierwszego czytania. Komisja Ustawodawcza przeprowadziła pierwsze czytanie 26 maja. Podczas pierwszego czytania został przedstawiony projekt i pani wnioskodawca, przedstawiając, uzasadniając ten projekt zawarty w druku nr 2040, mówiła, że dotyczy on scalenia gruntów przeprowadzonego w gminie Lipnica Wielka. Był to projekt skierowany dokładnie do rozwiązania problemu, który tam powstał. Postępowanie scaleniowe we wsi Lipnica Wielka formalnie zostało wszczęte zawiadomieniem naczelnika właściwej wówczas gminy, gminy Jabłonka, w dniu 27 sierpnia 1987 r. 19 lat trwały prace scaleniowe. Decyzja zatwierdzająca projekt planu scalenia została wydana przez wójta gminy Nowy Targ 14 września 2006 r. Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań do SKO w Nowym Sączu decyzją z 21 maja 2008 r. ta decyzja została utrzymana. Po decyzji SKO operat scaleniowy został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 15 marca 2010 r. Następnie został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków i wpisany do ksiąg wieczystych. 95% nieruchomości powstałych w wyniku scalenia zostało ujawnionych w księgach wieczystych. W sprawie ok. 14% działek zostało natomiast złożone odwołanie od orzeczenia SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który to wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję samorządowego kolegium odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Wyrok ten następnie został utrzymany przez Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 18 października 2013 r. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia byłby nakaz powrotu do stanu nieruchomości istniejącego przed scaleniem, czyli określenia przebiegu granic, konfiguracji i powierzchni działek oraz ich obciążeń, służebności według stanu sprzed sporządzenia operatu scaleniowego, a w konsekwencji likwidacją wpisów w ewidencji gruntów i budynków oraz księgach wieczystych. Po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny starosta nowotarski dokonał ponownej analizy wniosku z 1984 r., który zainicjował postępowanie scaleniowe i 26 czerwca 2018 r. wydał decyzję umarzającą postępowanie. Przed dokonaniem ewentualnego ponownego postępowania scaleniowego konieczne stałoby się więc jeszcze przywrócenie stanu prawnego i faktycznego obowiązującego przed dniem wydania decyzji scaleniowej z 2006 r. Jak stwierdzono, brak jest instrumentów prawnych do przywrócenia takiego stanu, jak również brak jest faktycznych technicznych możliwości w tym zakresie. Wyrok sądu administracyjnego działa ex tunc, czyli wpisy do ksiąg wieczystych są, ale zostały pozbawione podstawy prawnej, tak uzasadniała ten projekt pani wnioskodawca. Żaden z właścicieli uczestników scalenia nie był w stanie skorzystać ze swojego prawa własności. Byłoby to ograniczeniem wolności działalności gospodarczej. Nie ma możliwości zbudowania domu. W uzasadnieniu projektu podniesiono, że projektowana ustawa pozwoli na wyeliminowanie stanu niepewności prawnej przedstawionej w tej sytuacji, jak również w innych przypadkach tak skomplikowanych i rozległych postępowań scaleniowych, w których dotychczas stosowane środki prawne okazały się niewystarczające, prowadząc do ich przewlekłego trwania, niezwykłego skomplikowania stanu prawnego oraz zróżnicowania stanu faktycznego. Niestety projekt ten nie otrzymał pozytywnego stanowiska rządu, a wręcz to stanowisko rządu było negatywne, jednakże chęć rozwiązania problemu... Na początku nie wiedzieliśmy, co się stanie z tym projektem, ale komisja ustawodawcza postanowiła, że zostanie powołana specjalna podkomisja do rozpatrzenia tego projektu. Taka podkomisja została powołana 8 czerwca. Projekt ustawy został skierowany do tej podkomisji. Podkomisja pracowała, można powiedzieć, szybko. 12 września, co było pewną niezwykłością, w Lipnicy Wielkiej odbyło się posiedzenie podkomisji, której miałam przyjemność przewodniczyć. Odbyła się dyskusja ogólna, po której mieliśmy zdecydować co dalej można zrobić. Różne były głosy, oceny projektu były bardzo krytyczne. Dyskusja w Lipnicy Wielkiej budziła wiele, wiele emocji. To nie była dyskusja nad konkretnymi rozwiązaniami. Samorządowcy na czele z panem przewodniczącym rady i panem wójtem gminy, który dzisiaj też tutaj jest, a także starostą nowotarskim - w posiedzeniu podkomisji wzięli udział też wicewojewoda i posłowie - stwierdzili, że nie możemy tak zostawić sprawy, że tego problemu, który dotyczy Lipnicy Wielkiej, nie da się rozwiązać ani w drodze administracyjnej, ani w drodze ustawowej. Ta ustawa jest po prostu konieczna. Dlatego też kolejne posiedzenie podkomisji odbyło się już tutaj, w Sejmie, 27 września. Podkomisja wprowadziła wiele poprawek. Jak podnosił nasz legislator, całkowicie zmieniła projekt, ale cały czas mieliśmy na uwadze cel, jaki nam przyświeca. Robiliśmy to za zgodą przedstawiciela wnioskodawców. 27 września podkomisja przyjęła sprawozdanie, które zostało rozpatrzone na posiedzeniu Komisji Ustawodawczej w dniu wczorajszym. Na posiedzeniu komisji przyjęto kolejne poprawki. Efektem jest nowy projekt ustawy, można tak powiedzieć, zawarty w druku sprawozdania, czyli druku nr 2664. Projekt, który przyjęliśmy, określa szczegółowe rozwiązania związane z potwierdzeniem aktualności nowego znaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntu i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego. W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntu i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego nowe dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków wynikające z ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów posiadają przymiot aktualności w zakresie nowego znaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Potwierdzenie aktualności następuje w drodze zaświadczenia wydawanego przez starostę. Starosta ma 12 miesięcy na wydanie takiego zaświadczenia. Mamy też przepisy przejściowe, które określają 12 miesięcy do dnia wydania zaświadczeń w takich przypadkach jak Lipnica Wielka, o którym to przypadku wiemy. Vacatio legis, który przewidzieliśmy w przypadku tej ustawy, to 14 dni. W imieniu Komisji Ustawodawczej rekomenduję, aby Wysoki Sejm raczył przyjąć załączony projekt ustawy, ustawy, która ma rozwiązać te problemy, które tak bardzo nawarstwiły się w miejscowości, w gminie Lipnica Wielka. Jest to też projekt o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, więc zarzut, że to jest dla jednej gminy... Staraliśmy się w trakcie prac podkomisji i komisji to wyeliminować, aby powstała ustawa, która pomoże w takim bałaganie prawnym, geodezyjnym, który powstał po części z winy samorządów, może też nieprzemyślanych co do skutków decyzji sądowych. Bardzo dziękuję. (Oklaski)