Mówca: Mirosław Pawlak (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-09-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Na przestrzeni bieżącej kadencji Sejmu corocznie miałem zaszczyt prezentować stanowisko Polskiego Stronnictwa Ludowego odnośnie do przedłożonego Wysokiej Izbie sprawozdania z działalności Państwowej Inspekcji Pracy. Czyniłem to i czynię z tym większą satysfakcją, iż mam honor pełnić funkcję sekretarza Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP. Problemy dotyczące pracy, zatrudniania, płac i BHP są mi bardzo bliskie. O ile na tej sali różne projekty, sprawozdania i problematyka wielokrotnie wzbudzały kontrowersje, o tyle sprawozdania PIP przyjmowane były z uwagą i szacunkiem. To instytucja służąca ludziom i ukazująca prawdziwe problemy, bez jakiegokolwiek zabarwienia politycznego. Jest to bardzo cenne. Struktura organizacyjna Państwowej Inspekcji Pracy jest prawie niezmienna. Przybywa za to problemów do rozwiązania, skarg osób zatrudnionych. Najistotniejszą działalnością jest w tym zakresie działalność kontrolno-prewencyjna. W tym roku sprawozdawczym inspektorzy PIP przeprowadzili 90,1 tys. kontroli. To ogrom pracy. Łącznie kontrolami objęto ponad 72,7 tys. pracodawców i innych podmiotów. Struktura przeprowadzonych kontroli pozostaje prawie niezmienna. PIP wydała 8,1 tys. decyzji, a ich realizacja zamyka się cyfrą 3,9 tys. Były także odwołania od decyzji organów PIP. Na uwagę zasługuje fakt wnikliwego rozpoznania skarg, odwołań i skarg kasacyjnych zarówno do wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i NSA. PIP wychodziła z tych sytuacji prawie zawsze obronną ręką. Zakres przedmiotowy najczęściej wydawanych decyzji dotyczył: nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę oraz czasu pracy i legalności zatrudnienia. Stwierdzane najczęściej wykroczenia przeciwko prawom pracownika pozostają od kilku lat niezmienne. Pracodawcom towarzyszy najczęściej brak wyobraźni lub też przedmiotowe, a nie podmiotowe traktowanie osób zatrudnionych. Były także zawiadomienia do prokuratury. Nieznacznie zwiększyła się także liczba skarg, które na przestrzeni roku 2014 wpłynęły do organów PIP. Na uwagę zasługuje także fakt udzielania przez inspektorów PIP porad prawnych. Na przestrzeni roku sprawozdawczego udzielono ich łącznie 1200 tys. Dotyczyły one całej gamy zagadnień z dziedziny prawa pracy. W tym okresie zgłoszono 254 spory zbiorowe. Ponadto wnioski do PIP nadsyłano za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym z różnymi państwami. Szczególną troskę PIP stanowi sprawa badania przyczyn zaistniałych wypadków przy pracy oraz ustalania ich okoliczności. Przyczyny takich zdarzeń są bardzo różne, ale każdy przypadek był wnikliwie badany i analizowany. Oceniono także wyniki kontroli ujętych w programie działań długofalowych na lata 2013-2015. Chodzi o już przeprowadzone kontrole, działania następcze i np. orzeczenia sądów. Jako priorytet PIP traktowała prawidłowość zawieranych umów o pracę i ich form. Skala zjawisk dotycząca różnych nieprawidłowości, na różnych obszarach i o różnym stopniu zróżnicowania została zobrazowana szczegółowo w sprawozdaniu. Niestety, nie napawa to optymizmem. Na szczególną uwagę zasługują kontrole przeprowadzone w sektorze bankowym. Główne zjawisko stwierdzone w wyniku kontroli stanowi wręcz masowe nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy pracowników. Kontrolą objęto także m.in. podmioty lecznicze. Tutaj sytuacja jest bardzo zła. Przebadane zostały prawie wszystkie branże gospodarki. To ogrom pracy kontrolerów PIP. W różny, możliwie najszerszy dostępny sposób PIP starała się wychwycić i zminimalizować skutki, jak również przyczyny nieprawidłowości. W wielu przypadkach wydawane były decyzje o wstrzymaniu prac lub o wstrzymaniu eksploatacji maszyn. Prowadzono działania prewencyjne, w tym liczne szkolenia wśród pracodawców oraz pracowników. Niestety, pośpiech, chęć zysku za wszelką cenę, brawura i lekkomyślność częstokroć przesłaniały zdrowy rozsądek, a nawet wyłączały myślenie osób, tak pracodawców, jak i samych pracowników. Jest to przykra i smutna prawda. Podczas analizy i dogłębnej lektury sprawozdania, której dokonała przed dzisiejszym posiedzeniem Sejmu Rada Ochrony Pracy, dobitnie stwierdzono, iż Państwowa Inspekcja Pracy tak w roku sprawozdawczym, jak i w latach poprzednich niezłomnie stała na straży praw pracowniczych, czyli po prostu praw człowieka. Bez wielkiego rozgłosu i patosu wykonywała sumiennie swe zadania na rzecz ludzi pracy. Kierowana przez panią minister instytucja najlepiej, jak potrafiła, sprostała swym zadaniom i oczekiwaniom. Z tego też miejsca publicznie na ręce pani minister - głównego inspektora pracy pragnę nie tylko złożyć podziękowanie za ogrom i wkład pracy, ale również wyrazić szacunek za jej efekty. Należny szacunek pragnę okazać także całej rzeszy kontrolerów, gdyż bez ich intensywnej, pełnej zaangażowania pracy z pewnością nie osiągnięto by takich wyników. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego opowie się za przyjęciem sprawozdania z działalności PIP w 2014 r.