Mówca: Barbara Bubula
Data: 2017-10-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Zacznę nietypowo w debacie budżetowej od cytatu z Ewangelii: ˝Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba mało albo tylko jednego. Maria obrała najlepszą cząstkę, której nie będzie pozbawiona˝. To słowa wypowiedziane przez Jezusa w Betanii w domu Marii i Marty, która krzątała się, szykowała jedzenie i gościnę, sprzątała i miała z ludzkiego punktu widzenia uzasadnione pretensje do siostry, która zamiast troszczyć się i niepokoić o wiele, siedziała zasłuchana u stóp Zbawiciela. ˝Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba mało albo tylko jednego˝. Wolno nam przeprowadzić zatem analogię pomiędzy domeną Marty, sprawami materialnego bytu, zapobiegliwości, troski o jedzenie, zdrowie, energię, dach nad głową, bezpieczeństwo granic, Policję, straż pożarną zawartymi w budżecie a domeną Marii, tą najlepszą cząstką, czyli kulturą i dziedzictwem narodowym. To zaledwie niewiele ponad 1% wydatków budżetu państwa, a potrzeba tak mało albo tylko tego jednego dla przetrwania narodu i państwa. To kultura stanowi najbardziej centralne centrum tożsamości Polaków. Bez niej nie ma sensu istnienie narodu i państwa. Jeśli naród nie podtrzyma i nie zachowa, twórczo nie będzie rozwijał swego życia kulturalnego, swej sztuki i dziedzictwa w muzyce, literaturze, malarstwie, rzeźbie, architekturze, na nic będą wydatki na pomoc społeczną, budownictwo, drogi, rolnictwo, leśnictwo, transport, a nawet na zbrojenia i bezpieczeństwo wewnętrzne, bo żołnierz musi wiedzieć, czego i kogo broni, dlaczego to robi. Dlatego Prawo i Sprawiedliwość postawiło sobie za jeden z nadrzędnych celów programowych odbudowanie, wzmocnienie i twórcze ożywienie tej najlepszej cząstki polskiego gospodarstwa, czyli kultury i dziedzictwa narodowego. Nie zapominamy oczywiście, czemu dali świadectwo moi koledzy i koleżanki, o domenie Marty. Mamy tutaj wielkie i doceniane przez obywateli osiągnięcia w zakresie programów dotyczących pomocy rodzinom z dziećmi, leków dla seniorów, mieszkań, emerytur, rolnictwa czy inwestycji w infrastrukturę. Ale w domenie Marii, w tym, co buduje niewidoczną dla oka świadomość twórczej, narodowej odrębności, a zarazem wkładu w ogólnoludzki dorobek sztuki, leży klucz do sukcesu dobrej zmiany na wiele pokoleń. To przecież kultura ocaliła byt naszej ojczyzny w latach rozbiorów i niewoli, to z kultury brały się wcześniej zwycięskie bitwy hetmana Żółkiewskiego czy króla Sobieskiego albo marszałka Piłsudskiego, to kultura sprawiła, że zapadły decyzje o unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim i to kultura w czasach Mieszka i Chrobrego zbudowała mocny tysiącletni fundament naszej państwowości, to kultura sprawi, że będziemy za następne 1000 lat. Jak wygląda sfera wydatków na kulturę w przyszłorocznym budżecie? To rok stulecia odzyskania przez nasz kraj niepodległości. Chętnie widzielibyśmy znaczący, skokowy wzrost wydatków na ten cel w skali całego budżetu, ten mocny ton, coś, co można by nazwać łukiem triumfalnym zwycięstwa kultury nad wynarodowieniem czy unicestwieniem bytu państwowego, tę pieśń pochwalną na cześć tych, dzięki którym Polska się odrodziła, którzy obronili ją przed bolszewicką nawałą i dali jej lata wielkości i chwały. Takie wydarzenia i wydatki będą, choć chciałoby się, by budżet pozwolił na więcej. Skonsolidowana kwota wydatków na kulturę według układu zadaniowego budżetu to 3060 mln zł. Według części klasyfikacji budżetowej, gdzie w tej sferze ujęte jest również szkolnictwo artystyczne na poziomie średnim i wyższym, to blisko 3600 mln. Jeśli zaś spróbujemy oszacować łączne wydatki całego budżetu państwa kierowane na kulturę, gdzie uwzględnimy te zapisane w części 24: Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego oraz wydatki tego działu 921 u wszystkich pozostałych dysponentów, to tak skalkulowane roczne wydatki na kulturę osiągają wartość 1% wydatków budżetu państwa, tj. 4 001 538 tys. zł. Należy też podkreślić, że powyższe środki to nie wszystkie środki kierowane na kulturę, ponieważ należy jeszcze doliczyć rezerwy celowe na dotacje dla Polskiej Agencji Prasowej na 8 mln zł i środki w pozycji 85 na dodatkowe zadania inwestycyjne w obszarze kultury. Dodatkowo jeszcze kultura wspierana będzie również środkami europejskimi zaplanowanymi w ramach budżetu środków europejskich ustawy budżetowej w wysokości 263 745 tys. w całości przypisanych ministrowi do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Jest to tylko część wydatków budżetu środków europejskich resortu kultury, które w całości wynoszą ponad 413 mln zł. Są w budżecie na rok przyszły aż cztery programy wieloletnie w dziedzinie kultury. To dużo, jeśli przyjąć, że wszystkich programów wieloletnich jest 32, w tym sztandarowy program ˝Niepodległa˝, z budżetem blisko 240 mln, z których w nadchodzącym roku sfinansowane zostaną zadania na kwotę blisko 73 mln: wystawy, koncerty, festiwale angażujące i animujące życie kulturalne w wielu mniejszych i odległych od stolicy miejscowościach, bo takie m.in. jest zamierzenie tego programu. Święto Niepodległości rozciągnięte zostanie aż na 4 lata, bo odzyskanie niepodległości to nie tylko 11 listopada, ale też Bitwa Warszawska, powstania śląskie i wielkopolskie, budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego i Gdyni, odnowa polskiej nauki, dzieła literatury i muzyki. To wszystko ujęte będzie w wielkim, obchodzonym w całej Polsce święcie. Inny program wieloletni to budowa Muzeum Historii Polski w Warszawie, zaplanowane z rozmachem, nowoczesne przedsięwzięcie, którego zakończenie z uruchomieniem wystawy stałej ma mieć miejsce właśnie w rocznicę roku 1918. To aż 24 tys. m 2 w kompleksie warszawskiej cytadeli. W przyszłym roku budżetowym na ten cel zarezerwowano 128 mln. Podobnym celom ma służyć kontynuacja budowy Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku - kwota 27 mln w roku przyszłym. Ale programy wieloletnie to nie tylko wydatki inwestycyjne, lecz także kontynuowany program rozwoju czytelnictwa z imponującą kwotą 87 mln, w którym zadbano głównie o wyposażenie i unowocześnienie sieci bibliotek. Celem jest oczywiście zahamowanie tragicznego i zabójczego spadku liczby czytanych książek w naszym kraju. To powinno być nasze wspólne zmartwienie - mówię tutaj do całej sali sejmowej - aby pieniądze te były wydawane rzeczywiście tak, by skutkiem była poprawa czytelnictwa, żeby przyniosły realny efekt, bo trudno się pogodzić z niezrozumiałym fatalizmem głoszącym kres literatury, poezji i powieści w kraju, w Polsce, gdzie życie Polski jest życiem w literaturze. Naszą ideą i naszym szczególnym zadaniem jako Sejmu Rzeczypospolitej, jako przedstawicieli narodu bez względu na zapatrywania polityczne jest zadbanie o to, by książki były wydawane, kupowane, czytane i przechowywane, by o książkach się rozmawiało w rodzinach i wśród przyjaciół, by wierszy uczono się na pamięć, by w teatrach wystawiane były dawne i nowe polskie dramaty. Przypomnę państwu posłom, że pierwsze wydanie ˝Pana Tadeusza˝ w Paryżu w 1834 r. miało nakład aż - aż, w dzisiejszych realiach trzeba powiedzieć to ˝aż˝ - 3 tys. egzemplarzy. Dzisiaj wielu autorów może tylko pomarzyć, żeby sprzedać książkę, nawet powieść, wydaną w Polsce w takiej ilości egzemplarzy, a przecież wiemy, w jakich warunkach na emigracji w czasie, kiedy nie istniało państwo polskie, nasza epopeja narodowa była po raz pierwszy wydana. Wtedy, w XIX w. było prawdziwe, żywe i twórcze życie literackie w całym wykształconym narodzie. Obyśmy do tego wrócili i oby te 87 mln zaplanowane w przyszłorocznym budżecie na ten cel było dobrze wydane, abyśmy mieli też ambicję, żeby ten próg niemożności przekroczyć i pokusić się o historyczne rekordy w poziomie życia literackiego. Trzeba sobie stawiać poprzeczkę wysoko i trzeba wierzyć w sukces. Podsumowując: w kulturze, szczególnie w kulturze, nie liczy się ˝ile˝, ale liczy się ˝jak˝. W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość z przekonaniem mogę stwierdzić, że rząd pani premier Beaty Szydło i ministerstwo pod kierownictwem wicepremiera Glińskiego mają nasze pełne wsparcie pod względem zarówno ilości - te niektóre liczby tutaj przytoczyłam - jak i jakości wydawanych na kulturę pieniędzy budżetowych. Chcielibyśmy jednak, żeby tych pieniędzy w przyszłości w miarę poprawy sytuacji budżetowej państwa było więcej i były one jeszcze skuteczniej wydawane na kulturę, czyli na najlepszą cząstkę naszego narodowego gospodarstwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)