Mówca: Witold Zembaczyński
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna wobec druku nr 709, projektu ustawy o zasadach rozliczeń w podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu. Stanowisko Nowoczesnej właściwie opiera się na takich oto głównych założeniach. Projekt ustawy w zasadzie powiela rozwiązania legislacyjne przygotowane w październiku 2015 r. Stanowi oczekiwane przez jednostki samorządu terytorialnego rozwiązanie związane z jednoznacznym przesądzeniem interpretacyjnych i orzeczniczych wątpliwości wobec tego, kto na gruncie podatku od towarów i usług jest podatnikiem, płatnikiem podatku VAT w samorządzie terytorialnym. Ponadto wprowadza jednolite zasady korzystania z prawa do odliczenia podatku VAT. Wątpliwości budzą niektóre szczegółowe zapisy dotyczące zwrotu podatku VAT jednostkom samorządu terytorialnego realizującym inwestycje finansowane ze środków unijnych, w których VAT był wydatkiem kwalifikowalnym. Druk nr 709 dotyka bardzo istotnej kwestii rozliczania podatku VAT przez samorządy oraz utraconych przez te jednostki organizacyjne wpływów budżetowych. Projekt ustawy jest wynikiem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z września 2015 r. w sprawie, w której gmina Wrocław występowała przeciwko Ministerstwu Finansów. W tej chwili z dyrektywy, tego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że samorządowe jednostki budżetowe nie posiadają odrębności podatkowej na gruncie ustawy o VAT, jednak wyrok ten nie dotyczył samorządowych zakładów budżetowych. Kwestię tę rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny. W 2015 r. stwierdził on, że na podstawie ustawy o VAT gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych związanych z realizacją inwestycji, które zostały następnie przekazane do gminnego zakładu budżetowego, o ile są one przez niego wykorzystywane do sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. W skrócie: oba sądy stwierdziły, że zarówno samorządowe jednostki budżetowe, jak i samorządowe zakłady budżetowe nie są wystarczająco samodzielne, aby mogły być uznane za odrębnego od macierzystej jednostki samorządu płatnika VAT, tak więc wszelkie czynności przez nie dokonywane na rzecz osób trzecich powinny być rozliczane przez jednostkę samorządu terytorialnego, która je utworzyła, a czynności dokonywane w ramach samorządu - pomiędzy zarówno jednostkami budżetowymi, jak i zakładami budżetowymi - mają charakter wewnętrzny. Projekt systematyzuje kwestie rozliczeń, korekt rozliczeń, zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów w przypadku zmiany kwalifikowalności podatku. Istotne są warunki zwolnienia, art. 17 ust. 2 i 3, samorządu lub jego jednostki z konieczności zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów - to są takie istotne punkty, o których chcę tutaj powiedzieć. Warunkiem będzie niedokonywanie przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy odliczenia podatku naliczonego z ww. tytułu, również w ramach korekty deklaracji w trybie przewidzianym w art. 86 ust. 13 i 13a oraz art. 91 ust. 7 i 8 ustawy o VAT. O spełnieniu tego warunku samorząd będzie zobowiązany poinformować naczelnika urzędu skarbowego właściwego w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług oraz podmiot, z którym została zawarta umowa o dofinansowanie, w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Podjęcie przez samorząd decyzji o skorzystaniu przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy z prawa do odliczenia podatku VAT oznacza konieczność zwrotu środków przeznaczonych na projekty. Dlatego Nowoczesna wnioskuje o skierowanie tego oczekiwanego przez samorządy projektu do czytania i prac w komisjach. Dziękuję bardzo.