Mówca: Mirosław Adam Orliński
Data: 2024-04-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga pragnę przedstawić stanowisko odnośnie do projektu obywatelskiego ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny z druku nr 29, który został w poprzedniej już kadencji Sejmu wniesiony. Podstawowym założeniem tego projektu według inicjatorów była potrzeba wzmocnienia ochrony prawno-karnej przed czynami godzącymi w wartości takie jak: wolność sumienia, religii, ochrony uczuć religijnych, kultu religijnego. Projekt ten odnosi się tak naprawdę do penalizacji publicznego lżenia lub wyszydzania Kościoła lub związku wyznaniowego, a do Kodeksu karnego zaproponowano wprowadzenie artykułu o treści dotyczącej publicznego lżenia, wyszydzania Kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, jego dogmatów, obrzędów, które podlegają grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Tej samej karze podlegałby ten, kto publicznie znieważa przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrzędów religijnych. Do Kodeksu karnego miałby także trafić dodatkowo art. 27a. Zgodnie z przedstawionym projektem nowelizacji wszelkiego rodzaju przeszkadzanie w publicznym wykonywaniu aktu religijnego Kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej byłoby zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności, a nawet jej pozbawienia do lat 2. Należy zauważyć, że przy tym projekcie - to jest też kluczowe - Rzeczpospolita Polska uznaje w konstytucji niezbywalną przyrodzoną godność człowieka i z niej wywodzi także wszystkie wolności i prawa człowieka i obywatela, co wynika z art. 30 konstytucji. To właśnie w naszej konstytucji zostały zapisane gwarancje wolności sumienia i religii. To konstytucja z 1997 r. zapewnia każdemu człowiekowi wolność sumienia, religii. Art. 53 ust. 5 w sposób też bardzo precyzyjny określa, że zgodnie z konstytucją wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób. Niedopuszczalne są próby ograniczenia albo wręcz likwidowania wolności uzewnętrzniania religii w inny sposób i w zakresie innym niż wskazany w ustawie. Jest to przepis wynikający wprost z konstytucji. Także w prawie karnym, które za pomocą swoich instrumentów ma służyć ochronie dóbr prawnych, mamy odpowiednie przepisy. Tutaj, w tym projekcie, są zmiany odpowiednich artykułów - art. 195 Kodeksu karnego. Projekt ten proponuje likwidację znamienia złośliwego charakteru zachowania sprawcy, które ogranicza tutaj karalność działania sprawcy z zamiarem bezpośrednim. Jest też zmiana art. 196 Kodeksu karnego. I to wszystko, co możemy w tym projekcie przeczytać. Jest to projekt obywatelski, co także tutaj było podkreślane, jednak złożony też w poprzedniej kadencji, gdzie nie uzyskał poparcia. Był to projekt, który prowadzili posłowie Solidarnej Polski, obecnie Suwerennej Polski, podkreślając walkę o prawa chrześcijan, o obronę chrześcijan. Podstawowym założeniem projektu jest też właśnie ta zmiana art. 195 Kodeksu karnego, która obecnie zakłada karę do 2 lat pozbawienia wolności za złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu aktu religijnego Kościoła lub innego związku wyznaniowego. Autorzy projektu, o czym już wspominałem, chcą wykreślenia właśnie tego słowa ˝złośliwe˝. Tej samej karze podlegałby każdy, kto przeszkadza pogrzebowi, uroczystościom lub obrzędom żałobnym. Autorzy projektu chcą też uzupełnienia Kodeksu karnego właśnie o wspomniany wcześniej art. 27a, który uniemożliwiałby karanie za wyrażenie przekonań, ocen lub opinii obecnych w nauce głoszonej przez Kościół lub związki wyznaniowe. Należy podkreślić, że prawnokarna ochrona wolności sumienia i wyznania ujęta w art. 196 Kodeksu karnego zależy właśnie od wystąpienia skutku w postaci subiektywnej obrazy czyiś uczuć religijnych poprzez zaistnienie obiektywnie istniejącej w rzeczywistości prawnokarnej publicznej zniewagi przedmiotu czci lub miejsca przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów religijnych. Trzeba podkreślić raz jeszcze, że wolność sumienia i wyznania, spajająca oba wskazane elementy, stanowi jedno z najważniejszych praw człowieka i jest zagwarantowana, co już mówiłem, w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Prawo to zostało zapisane w konstytucji i wyrażone bezpośrednio w art. 53. Warte podkreślenia jest to, że problematyka wolności sumienia i wyznania bezpośrednio znajduje odzwierciedlenie w artykułach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i obowiązującego prawa karnego. Dziękuję. (Oklaski)