Mówca: Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Data: 2014-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić poselski projekt zmian w Kodeksie pracy zawarty w druku nr 2777. W obecnym stanie prawnym osoba wykonująca pracę w niedziele i święta ma prawo do uzyskania w zamian dnia wolnego, a jeżeli jest to niemożliwe, wynagrodzenia z dodatkiem w wysokości 100%. Kodeks pracy zapewnia wszystkim 5-dniowy tydzień pracy. W przypadku wykonywania pracy w dniu wolnym od pracy, którym zwykle jest sobota, pracownikowi przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy. Tym samym w przypadku polecenia pracownikowi pracy w wolną sobotę obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi w zamian innego dnia wolnego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem, do końca okresu rozliczeniowego. Obowiązek udzielenia innego dnia wolnego nie jest uzależniony od liczby godzin przepracowanych w dniu wolnym od pracy. Pracodawca powinien zatem udzielić pracownikowi całego dnia wolnego, nawet jeżeli w wolną sobotę pracownik świadczył pracę w wymiarze niższym niż wynosi jego dobowy wymiar czasu pracy. Obowiązujące przepisy nie przewidują innej formy rekompensowania pracy wykonywanej w dniu wolnym od pracy. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy z przyczyn obiektywnych pracownik nie ma możliwości uzyskania innego dnia wolnego. Dzieje się tak, kiedy np. dana osoba choruje, korzysta z urlopu lub wykonuje dodatkowe obowiązki w ostatni dzień cyklu rozliczeniowego. W takim przypadku w razie przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy pracownikowi oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych w wysokości 100% wynagrodzenia. Prawo do dodatku w takiej wysokości przysługuje pracownikowi za pierwsze osiem godzin pracy w dniu wolnym od pracy. Kolejne godziny pracy powyżej ósmej uprawniają pracownika do wynagrodzenia z dodatkiem wysokości 50% wynagrodzenia. Intencją wnioskodawców jest więc zmiana tej sytuacji i stworzenie zasady analogicznej jak w przypadku pracy w niedziele i święta. Projekt zakłada również umożliwienie pracownikowi podjęcie samodzielnej decyzji, czy za przepracowany dzień wolny chce otrzymać ekwiwalent w naturze, czy też dodatkowe wynagrodzenie. Jest to nowe rozwiązanie, które wynika z informacji przekazywanych przez inspektorów pracy i przedsiębiorców, którzy twierdzą, że większość pracowników woli więcej zarobić niż odebrać dzień wolny. Podkreślam jednak, że decyzję w tej sprawie podejmuje tylko i wyłącznie pracownik. Wszyscy, którzy zapoznali się z omawianym projektem, mogli zauważyć, że znajduje się tam tylko jeden przepis regulujący kwestie, o których przed chwilą powiedziałam. Nic więcej. Nie ma w projekcie żadnych zmian dotyczących wprowadzenia 6-dniowego tygodnia pracy, zwiększenia dopuszczalnej rocznej liczby nadgodzin czy jakiegokolwiek wydłużania czasu pracy. Chcę jeszcze raz podkreślić, że przygotowując projekt wspólnie z koleżankami i kolegami, chcieliśmy doprecyzować zasady rekompensowania osobom zatrudnionym pracy w dni wolne. Zanim projekt trafił do pierwszego czytania, pojawiło się w mediach wiele wypowiedzi krytykujących naszą propozycję, zarzucając jej wręcz, że chcemy wprowadzić 6-dniowy tydzień pracy. Rozumiem, że każdy ma prawo do własnych sądów i opinii, ale tworząc prawo, rozmawiajmy o faktach. Czy strony umowy o pracę mogą się wzajemnie oszukiwać? Czy pracodawca może wyzyskiwać osobę zatrudnioną, i odwrotnie, czy pracownik może być nieuczciwy względem pracodawcy? Samo zawarcie umowy o pracę oznacza, że porozumiewają się dwie strony, które mają trochę inne cele. Jeżeli któraś ze stron będzie chciała zachowywać się nieuczciwie, to żadne przepisy Kodeksu pracy jej w tym nie przeszkodzą. Nasz projekt zakłada sytuację dość szczegółową, która rzekomo może doprowadzić do nadużyć, ale przecież nieuczciwy pracodawca ma narzędzia do znacznie łatwiejszego wyzyskiwania osób zatrudnionych: może zatrudniać ˝na czarno˝, może w ogóle nie płacić za nadgodziny. W mojej opinii zadaniem parlamentu nie jest ściganie patologicznych zachowań, od tego są odpowiednie instytucje, m.in. Państwowa Inspekcja Pracy czy Policja. Nasz projekt nie zakłada walki z nieuczciwością, ale umożliwia pracownikom uzyskanie godziwego wynagrodzenia za poświęcony dzień wolny. Nowe przepisy mają więc przede wszystkim służyć temu, aby zadbać o interes pracownika i umożliwić pracodawcy postąpienie zgodnie z wolą osoby zatrudnionej. Dziś dochodzi do sytuacji, kiedy obie strony, ustalając, że wolą rozliczyć się między sobą poprzez dodatkowe wynagrodzenie, są zmuszone nagiąć prawo, żeby udowodnić, że nie było możliwości oddania pracownikowi dnia wolnego. Zaproponowane w projekcie przepisy regulują tę sytuację na korzyść pracownika. To on zadecyduje, czy chce wynagrodzenie za pracę w dzień wolny, bez względu na to, czy istnieje możliwość odebrania sobie tego dnia w naturze. Zgodnie z przedstawionymi w uzasadnieniu wyliczeniami taki dodatkowy dzień w przypadku osoby zarabiającej średnią pensję w sektorze przedsiębiorstw to dodatkowe 200 zł netto. Czy to dużo, czy mało? Podkreślam, że pracownik zadecyduje sam - ma prawo zażądać pieniędzy lub odebrać dzień wolny. Właśnie taka idea przyświecała wnioskodawcom przy konstruowaniu omawianych zmian w Kodeksie pracy. Wysoka Izbo, oczywiście zgadzam się, że należy rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące nowych proponowanych przepisów. Jeśli zaproponowany w projekcie dodatkowy artykuł kodeksu może rodzić niejasności i prowadzić do błędnych interpretacji, koniecznie trzeba go uściślić, zgodnie z propracowniczą intencją projektu. Jest to jednak problem szczegółowy, który będzie można rozwiązać na etapie dalszych prac legislacyjnych. Dziś natomiast wszyscy musimy podjąć decyzję, czy chcemy, aby pracownik, który wykonywał swoje obowiązki w dzień wolny, miał prawo, niezależnie od sytuacji, zażądać za to godziwego wynagrodzenia. Nieuczciwe jest bowiem różnicowanie wysokości wynagrodzenia za pracę w niedzielę z wynagrodzeniem za pracę w inny dzień wolny. Osobiście uważam, że mając na względzie sytuację panującą na rynku pracy, zaproponowane w projekcie rozwiązania będą dla pracownika bardziej korzystne niż obecnie obowiązujące przepisy. Dlatego w imieniu wnioskodawców wnoszę o dalsze procedowanie w komisjach sejmowych. Dziękuję bardzo.