Mówca: Adam Rybakowicz
Data: 2014-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Twój Ruch wobec sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, druki nr 2000 i 2026. Projekt ustawy ma na celu przede wszystkim uregulowanie dwóch podstawowych kwestii. Po pierwsze, ma uregulować kwestię zwrotu środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz z funduszy krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie lub finansowanie wydatków realizowanych przez ARiMR, środków pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości przez osoby inne niż będące stronami postępowania w sprawie przyznania płatności. Po drugie, projekt ma na celu dostosowanie do przepisów Unii Europejskiej przepisów ustawy dotyczących okresu naliczania odsetek od kwot pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Zgodnie z orzecznictwem sądów dochodzenie przez ARiMR zwrotu płatności nienależnych lub pobranych w nadmiernej wysokości w takiej sytuacji, w bardzo wielu sytuacjach powinno być prowadzone wyłącznie na podstawie przepisów prawa cywilnego dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia i zwrotu świadczenia nienależnego. Warto się jednak zastanowić, jak powstają okoliczności, w których dochodzi do pobierania nienależnych lub w nadmiernej wysokości środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie lub finansowanie wydatków realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przecież na podstawie jakichś decyzji te środki są przeznaczane dla beneficjentów programów realizowanych przez ARiMR. Nie rozumiem, dlaczego mamy dostosowywać prawo do często naprawiania błędów urzędniczych kosztem podmiotów, do których kierowane są te programy, narażając je dodatkowo na odsetki, skoro wina też, jestem pewien, w wielu przypadkach leży po stronie urzędników. Nie wspomnę już o nakładaniu kar na osoby, które, praktycznie rzecz biorąc, nie zawiniły. Mam tu na myśli na przykład sytuację śmierci rolnika i przekazania ziemi synowi, który z tego tytułu będzie w jakiś sposób karany właśnie poprzez dokonanie zwrotu środków. W obecnym stanie prawnym taki rolnik ma prawo dochodzić swoich racji na drodze postępowania sądowego. Dzisiaj mówicie państwo, że trzeba to zmienić i w trybie administracyjnym przystąpić do ściągania należności, które nie zawsze są wynikiem oszustwa. Należy pamiętać, że w postępowaniu administracyjnym ten, kto ma ponosić konsekwencje, które często nie wynikają z jego zaniechania czy też błędów, praktycznie rzecz biorąc, nie ma szans. W postępowaniu cywilnym zawsze ma jakieś szanse, ponieważ sąd uwzględnia wiele czynników, które mogły być powodem tego, że albo dopłaty były za wysokie, albo w ogóle niesłusznie naliczone. Ponadto z informacji, którą otrzymaliśmy na posiedzeniu komisji, wynika, że aktualnie prowadzonych jest 657 postępowań na kwotę ponad 1,6 mln zł. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi wie, w jaki sposób przeprowadzane są te postępowania administracyjne? Są one prowadzone absolutnie bez żadnego dostosowania do artykułów prawnych, wielokrotnie ze znamionami złamania prawa. Tak to się odbywa w wielu regionalnych ośrodkach ARMiR, m.in. w woj. dolnośląskim, czyli w oddziale we Wrocławiu, czy też w łódzkim oddziale regionalnym. Młodzi rolnicy składają skargi. Mam tu przykład młodych rolników, którzy złożyli skargę na dyrektora regionalnego ośrodka ARMiR, nie otrzymując odpowiedzi przez 18 miesięcy. Zgłaszali się i do wicepremiera Janusza Piechocińskiego, i do ministra rolnictwa, ale nie uzyskali żadnej pomocy z tej strony. Działania powyższych organów agencji odbierane są przez beneficjentów programów jako niezgodne z prawem działania na ich szkodę noszące znamiona przekroczenia obowiązków. W tym przypadku ośmiu młodych rolników postanowiło skorzystać ze skierowanego do nich programu. Ubiegając się o środki z tego programu, postanowili skorzystać z profesjonalnego doradztwa, więc zatrudnili do tego pełnomocnika. Przyznano im po 75 tys. zł, ale agencja w tej chwili prowadzi postępowanie administracyjne. Zdecydowała też, że nie można mieć pełnomocnika. Zinterpretowała tę sytuację w taki sposób, że jeden pełnomocnik wziął osiem razy po 75 tys. zł. W tej chwili jest już administracyjny nakaz egzekucyjny bez podania żadnej podstawy prawnej. Żądają zwrotu tych pieniędzy od tych rolników, a nie od pełnomocnika, choć wcześniej uznali, że to pełnomocnik wziął pieniądze. To są kuriozalne sytuacje i tylko możliwość obrony w sądzie cywilnym daje szanse na uczciwe potraktowanie takiej błędnej interpretacji prawa przez władze ARMiR. Klub Twój Ruch jest za odrzuceniem tego projektu. Dziękuję. (Oklaski)