Mówca: Piotr Borys
Data: 2021-09-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję serdecznie. Drogi Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Chciałbym w imieniu Koalicji Obywatelskiej przedstawić stanowisko w sprawie przyjęcia ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Tak się składa, że ten problem jest problemem ogólnoeuropejskim, nie dotyczy wyłącznie sfery polskiej, dlatego Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej przyjęły dyrektywę z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych. Widać, że bardzo często koncentracja kapitału w przypadku podmiotów, które negocjują z pozycji siły głownie z dostawcami, jakimi są rolnicy bądź inni producenci rolni, zaburza tak naprawdę normalną konkurencję na jednolitym rynku, zaburza ją także w Polsce, dlatego też potrzebna jest regulacja na poziomie europejskim po to, aby wspólne ramy, wspólne minimum było w podobny sposób traktowane we wszystkich krajach. Tak się składa, że akurat ta dyrektywa określa minimum w zakresie pewnych obostrzeń i katalogu nieuczciwych praktyk, ale przecież jak wiemy, ta ustawa wprowadza także elementy dodatkowo zabezpieczające rolników, z czego się cieszymy. Została ona dobrze skonsultowana i zastąpi obowiązującą ustawę z roku 2016. Będziemy popierać rozszerzenie definicji produktów rolnych i spożywczych, jeżeli chodzi o kwestie dotyczące poszerzenia, pasz, zwierząt żywych, nasion i owoców oleistych, które są i będą przedmiotem produkcji rolników, jak również regulacje dotyczące kwestii związanych ze zmianą definicji nabywcy, a także poszerzenie materii o kwestie dotyczące przedsiębiorców lub organów publicznych w sferze zamówień publicznych, będących nabywcami, po to, by także w tych relacjach zmniejszyć ryzyko występowania nieuczciwych praktyk. W ramach projektowanej ustawy zdefiniowano 17 kategorii nieuczciwych praktyk, w tym 11 bezwzględnie zakazanych i sześć, które są dozwolone, pod warunkiem że zostały jasno przedstawione i jednoznacznie uzgodnione w umowie pomiędzy nabywcą i dostawcą. W ustawie określone jest również, czym jest znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym w przypadku nieuczciwych praktyk, wykorzystywania przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy, i odwrotnie. Są też kwestie kar pieniężnych. Tak naprawdę chcielibyśmy podyskutować o projektowanej ustawie i o tej dyrektywie, bo wiemy, że w aktualnie obowiązujących - jeszcze obowiązujących - przepisach została określona zamknięta lista nieuczciwych zachowań, głównie związanych z nieuzasadnionym rozwiązaniem umowy lub zagrożeniem rozwiązaniem umowy. Strony często przyznawały sobie jednostronne prawo do rozwiązania umowy, często uzależniały zawarcie umowy od przyjęcia lub spełnienia dodatkowych świadczeń, które wykraczały poza zakres regulowany umową. W grę wchodziło także nadmierne wydłużanie terminów płatności. Z całą pewnością ustawa jest potrzebna. Nie byłoby tej dyrektywy, gdyby nie dochodziło do określonych nadużyć. Na końcu chodzi przede wszystkim o interes rolnika i producenta, o to, aby właśnie przy tej dominacji nabywców chronić interes rolników w całym łańcuchu dostaw, a także o to, aby możliwie skracać ten łańcuch dostaw. Przecież to wszystko już zostało określone, także w strategii ˝Od pola do stołu˝. Jako Koalicja Obywatelska będziemy popierać te rozwiązania, ale przede wszystkim będziemy liczyć na to, że przedmiotowa ustawa będzie dobrze wypromowana wśród kontrahentów, nabywców, dostawców. Chodzi o to, aby stworzyć także pewien katalog dobrych rozwiązań i mieć dobrą praktykę w zakresie stosowania tej ustawy i dobre informacje o narzędziach, które służą do tego, aby móc chronić szczególnie rolników w całym procesie dostaw. Można liczyć na nasze pełne wsparcie, bo interes rolników i producentów jest w tym zakresie najważniejszy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)