Mówca: Jarosław Zieliński
Data: 2026-01-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Nie ulega wątpliwości, że Sejm powinien po raz kolejny wyrazić zgodę rządowi na przedłużenie okresu obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi ze względu na okoliczności, które zostały podane w uzasadnieniu. Najkrócej mówiąc: dlatego że wojna hybrydowa na granicy polsko-białoruskiej nadal trwa i w ciągu ostatniego roku - bo sięgamy do czasu, kiedy po raz pierwszy to ograniczenie zostało wprowadzone, 27 marca 2025 r. - sytuacja na granicy polsko-białoruskiej jakoś diametralnie się nie zmieniła. Nawet gdyby tylko z powodów prewencyjnych to ograniczenie miało być utrzymane, to warto to zrobić. Ale ono, jak widać, o czym też mówił pan minister, działa w sposób bardzo konkretny. Jeżeli porównamy liczby z poprzedniego roku, z analogicznego okresu, kiedy jeszcze nie było tego ograniczenia, to zobaczymy, że tych, którzy złożyli wtedy wnioski, w porównaniu z tymi, którym odmówiono teraz złożenia tych wniosków na podstawie rozporządzenia... To jest mniej więcej siedem razy. Siedem razy mniej jest osób, które chciały złożyć te wnioski. A więc te liczby wskazują na to, że warto utrzymać to rozwiązanie. Presja migracyjna nadal trwa, są próby forsowania granicy, one się nie skończyły. Te 2% czy 98% skuteczności, pan minister przywołuje takie dane, wcale nie oznaczają, że problemu nie ma, bo choćby sytuacja, która też jest podana w uzasadnieniu wniosku jako przykład, że 11 grudnia tylko w 1 dniu próbowano przez podkop pod zaporą graniczną przeprowadzić nielegalnie na nasze terytorium 186 osób. Jak rozumiem, zostało to udaremnione, ale jednak taka próba była i takie próby są podejmowane - przedtem górą, teraz dołem, ale tak czy inaczej próby forsowania granicy w dalszym ciągu mają miejsce, więc presja migracyjna w znaczącej skali w dalszym ciągu ma miejsce. Natomiast, panie ministrze, wydaje mi się, chcę trochę bardziej zaakcentować ten wątek, o którym mówiłem już 2 miesiące temu, przy poprzednim wniosku rządu o zgodę Sejmu na przedłużenie okresu obowiązywania ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a mianowicie, żeby zmienić podejście do tej sprawy, bo skoro w ciągu 1 roku będziemy mieli już szósty 2miesięczny okres obowiązywania tego ograniczenia, to może jednak trzeba zmienić art. 33a ustawy. Zwracałem się o to już poprzednio, teraz to mocno chcę zaakcentować. Czy rząd - proszę o odpowiedź na pytanie - zechce złożyć taki wniosek do Sejmu, żeby zmienić ten artykuł? Bo to, że odmawia się prawa tym, którzy w sposób siłowy próbują przekroczyć granicę, powinno być zasadą stałą, a nie rozwiązaniem nadzwyczajnym. Mamy rozwiązanie nadzwyczajne, co 2 miesiące przedłużane, a tu trzeba po prostu zmienić podejście, zmienić filozofię, która powinna polegać na tym, żeby co do zasady było właśnie tak, że jeżeli ktoś forsuje siłowo granicę, przekracza ją w sposób, który nie może być zaakceptowany, z użyciem siły, to nie może mieć prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową na terytorium państwa polskiego. Ale jeżeli nawet uznać, że te rozwiązania są zastosowane wobec konkretnej sytuacji, a ona trwa dłużej i nie ulega zdezaktualizowaniu, to może przynajmniej trzeba wydłużyć te okresy. Może niech to nie będą 2 miesiące. Można dyskutować, jak to zrobić, czy to ma być pół roku, czy np. do ustania przyczyn, bo też można byłoby nad tym się zastanawiać, jeżeli prawo międzynarodowe by na to pozwalało, jest jeszcze ten kontekst międzynarodowy. Ale generalnie wydaje mi się, że ta filozofia powinna być zmieniona. To powinna być zasada, że w takich sytuacjach odmawia się prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową. A jeżeli ograniczenia, które trzeba prawnie przeanalizować, trzeba by było uwzględnić, to te okresy powinny być co najmniej dłuższe. Bo to sześć razy w ciągu roku: raz ustawa i pierwsze rozporządzenie i potem cztery razy, to jest piąty raz, czyli razem sześć okresów. Łatwo to policzyć: rok ma 12 miesięcy, co 2 miesiące przedłużamy, to jest sześć takich właśnie decyzji. I Sejm jest, myślę, zbyt często zajmowany tą sprawą, i zresztą rząd musi o to wnioskować, a sytuacja się nie zmienia. Więc tutaj prosiłbym pana ministra o ustosunkowanie się do tego (Dzwonek) wniosku, do problemu, który moim zdaniem powinniśmy wspólnie rozwiązać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)