Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2020-02-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Infrastruktury przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw, projekt rządowy zawarty jest w druku nr 130, a sprawozdanie Komisji Infrastruktury - w druku nr 169. Komisja Infrastruktury w dniu 11 lutego rozpatrzyła sprawozdanie podkomisji i przyjęła sprawozdanie, właśnie to z druku nr 169, które przedkładam Wysokiej Izbie. Wysoka Izbo! Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne z dnia 17 maja 1989 r. często jest określana jako relikt komunizmu przez środowiska zawodowe geodetów, którzy domagają się liberalizacji przepisów i usprawnienia zasad korzystania z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Niestety zmiana Prawa geodezyjnego i kartograficznego z 5 czerwca 2014 r. zbiurokratyzowała i utrudniła pozyskiwanie przez wykonawców prac geodezyjnych niezbędnych materiałów z zasobu. Wprowadzenie 18 tabel z mnóstwem współczynników korygujących zamiast prostego systemu ryczałtowego nie tylko utrudniło życie geodetom, ale na domiar złego spowodowało obniżenie o ok. 50 mln zł w skali kraju dochodów wpływających do powiatów prowadzących zasób geodezyjny, z którego korzystają wykonawcy. Tak że po roku, ustawą z 15 maja 2015 r., poprawiono te przepisy. Poprawiono to oczywiście za dużo powiedziane, raczej sfastrygowano. Wprowadzono mianowicie przepis w art. 12b ust. 5 dotyczący tzw. uwierzytelnienia dokumentów opracowanych na podstawie wykonanych prac geodezyjnych, a opłaty za uwierzytelnienie pozwoliły wyrównać powiatom utracone dochody. 1 mln zł razy 50 zł to właśnie te utracone 50 mln. (Poseł Mirosław Suchoń: Tego nie było na posiedzeniu komisji, pani poseł.) Omawiany projekt ustawy zawarty w druku nr 130 i w sprawozdaniu komisji likwiduje instytucję uwierzytelnienia i związane z tym opłaty. Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy z druku nr 130, przepracowany w podkomisji, a następnie w Komisji Infrastruktury, likwiduje też bardzo wiele złych zapisów utrudniających życie wykonawcom prac geodezyjnych. Powiem tak, skoro każda budowa zaczyna się od geodety, w pewnym uproszczeniu mówiąc, od mapy do celów projektowych, a kończy geodezyjnym pomiarem powykonawczym, to uproszczenie zasad wykonywania prac geodezyjnych, w tym korzystania z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w oczywisty sposób będzie ułatwiać życie inwestorom. I to jest ratio legis, które w tym wypadku jest, myślę, niezmiernie istotne. Jak powiedziałam, projekt likwiduje obciążenia biurokratyczne związane ze zgłaszaniem prac geodezyjnych, z udostępnianiem materiałów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z opłatami za udostępnianie oraz przekazywanie wyników prac do państwowego zasobu. Zmiany do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zawiera art. 1 omawianego projektu. Zmiany są następujące: W art. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wprowadza się definicję mapy do celów projektowych oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektów budowlanych, a także czynności geodezyjnych na potrzeby budownictwa. Wprowadzenie tych ustawowych definicji powinno ujednolicić postępowanie organów administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie opracowań geodezyjnych wymaganych na potrzeby postępowań administracyjnych, które rozpoczynają proces budowlany. Zawsze jest szansa, że w skali kraju organy administracji architektoniczno-budowlanej będą zachowywać się jednolicie. Kolejna zmiana jest zawarta w dodawanym ust. 1a w art. 12. Jest to wprowadzenie możliwości zgłoszenia prac geodezyjnych do 5 dni roboczych po terminie ich faktycznego rozpoczęcia, jeżeli wykonywane czynności nie wymagają uprzedniego pozyskania materiałów z zasobu. Zmiana ta jest w oczywisty sposób korzystna, zwłaszcza w odniesieniu do pomiarów inwentaryzacyjnych, np. sieci uzbrojenia terenu, które należy wykonać bezpośrednio przed zakryciem sieci, także przy innych robotach ulegających zakryciu. Powiem to, wspominając swoje doświadczenie geodety, geodeta zawsze jest poddany presji wykonawców robót budowlanych, którzy nie chcą tracić czasu. Ten zapis umożliwi geodetom niemal natychmiastowe działanie. Kolejna zmiana to zniesienie obowiązku zgłaszania prac polegających na tyczeniu budynków i sieci uzbrojenia terenu oraz przekazywania do zasobu dokumentacji tych prac. To są zmiany w art. 12 ust. 1 pkt 3. Mamy tu również do czynienia ze zniesieniem obowiązku zgłaszania prac kartograficznych oraz prac wykonywanych w celu utworzenia albo aktualizacji baz danych na potrzeby właściwego organu Służby Geodezyjnej i Kartograficznej. Kolejna zmiana to sprecyzowanie maksymalnego terminu, w jakim ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej powinien udostępnić wykonawcy kopię materiałów z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dotychczasowy zapis niezwłocznie był interpretowany na niekorzyść wykonawców. Pamiętam swoje dyskusje w 2014 r. na forum Komisji Infrastruktury, gdzie usilnie prosiłam ówczesnego głównego geodetę, żeby ten zapis doprecyzować, bo jest oczywiste, że on będzie działał na niekorzyść wykonawców. Niestety było to rzucanie grochem o ścianę, dlatego cieszę się, że ten zapis się zmienia. Udostępnienie następuje nie później niż 5 dni roboczych od otrzymania opłaty, tak jak stanowi ust. 3 w tymże art. 12. Tam najwięcej zmian jest w art. 12, bo to jest po prostu bardzo ważny przepis, który normuje relację pomiędzy ośrodkiem dokumentacji a wykonawcami. Kolejna zmiana to zniesienie obowiązku uzgadniania listy materiałów niezbędnych do wykonania zgłoszonych prac - to uprości i skróci pozyskiwanie materiałów. Wiadomo, czas to pieniądz, zwłaszcza w tej pracy. Niemniej jednak uzgodnienie pozostaje fakultatywne. Jeżeli wykonawca uważa, że będzie mu to potrzebne, może takie uzgodnienie być przeprowadzone. Kolejna zmiana to wprowadzenie możliwości ustalenia harmonogramu i zakresu częściowego przekazywania wyników prac geodezyjnych do weryfikacji w przypadku rozległych obszarowo czy skomplikowanych prac. To jest regulacja z art. 12a z ust. 1a. Wysoka Izbo! W przedmiotowym projekcie następuje również określenie dla powiatowej administracji geodezyjnej maksymalnego terminu przewidzianego na weryfikację zbiorów danych i materiałów przekazywanych przez wykonawców prac geodezyjnych, w zależności od obszaru zgłoszonej pracy: od 7 do 20 dni. Pojawia się podział prac geodezyjnych na małe, średnie i większe, czyli obszarowo: do 1 ha, od 1 do 10 ha i powyżej 10 ha. To jest jak gdyby oparcie również dla tych terminów, o których mówię. Dla małych prac jest na weryfikację 7 dni. Dla tych między 1 a 10 ha jest 10 dni roboczych, a dla większych prac - 20 dni roboczych. To jest regulacja z art. 12b ust. 1a i 1b. Kolejna zmiana to wprowadzenie ograniczenia terminu wykonania pracy geodezyjnej do 1 roku od zgłoszenia, co ma ułatwić wyegzekwowanie od wykonawców prac geodezyjnych przekazywania ich wyników do państwowego zasobu. Pozostaje tutaj możliwość przedłużenia pracy o kolejny rok oraz możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Należy podkreślić, że ten roczny termin nie dotyczy prac, które z natury, samej swojej istoty ciągną się długo - tzn. prac przy scaleniu i wymianie gruntów. Opracowaniu ustawy towarzyszyła bardzo duża, ożywiona dyskusja nad tym właśnie przepisem. To, co zdecydowało, że właśnie taki sposób jest przyjęty, to świadomość, że to nie jest tak, że jeden wykonawca działa na jednym terenie, tylko państwowy zasób udostępniany na poziomie powiatowym jest wykorzystywany przez bardzo liczne podmioty. Nikt nie jest niejako takim właścicielem, który po prostu może sobie w nieskończoność pewne działania przeciągać, tylko wszyscy korzystają z zasobu i wszyscy go aktualizują. Kolejna zmiana to doprecyzowanie zasad przekazywania wyników poprawianych prac geodezyjnych po stwierdzeniu w protokole weryfikacji uchybień, których wykonawca nie zakwestionował. Określa się 3-miesięczny termin na przekazanie poprawionych danych, po którego bezskutecznym upływie prace uznaje się za zaniechane. Wprowadza się opłaty ryczałtowe za udostępnienie materiałów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Wprowadzony 5 lat temu system ustalania wysokości opłat w oparciu o stawkę podstawową, zadany materiał, liczbę materiałów i współczynniki korygujące... (Poseł Mirosław Suchoń: Ale to jest wystąpienie klubowe.) ...okazał się - jak wówczas przestrzegaliśmy i tak się rzeczywiście okazało - nadmiernie skomplikowany nie tylko dla ośrodków dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, ale również niewygodny i uciążliwy dla wykonawców prac geodezyjnych. Opłaty geodeta musi w tej chwili uiścić przed uzyskaniem danych geodezyjnych. (Poseł Mirosław Suchoń: Przekracza pani poseł zakres sprawozdania komisji.) A zgodnie z art. 40d wprowadza się system ryczałtowy dla najczęściej wykonywanych prac określonych w art. 12 ust. 1 pkt 3. To są np. takie prace, jak: inwentaryzacja powykonawcza, sporządzenie mapy z projektem podziału nieruchomości, projektu scalenia i podziału nieruchomości, mapy do celów projektowych czy też dokumentacji na potrzeby rozgraniczenia nieruchomości, czyli najczęściej wykonywane prace geodezyjne przez mniejsze firmy. Wysokość opłaty ryczałtowej jest uzależniona od wielkości obszaru wskazanego w zgłoszeniu, czyli obszaru do 1 ha, od 1 ha do 10 ha, i powyżej 10 ha. I określono ją w załączniku do ustawy zawierającym tabelę nr 16a. Z dotychczasowego skomplikowanego systemu naliczania opłat znikają tabele nr 1, 4, 5, 15 i 18 w związku z nieodpłatnym udostępnianiem niektórych materiałów geodezyjnych. I tu podkreślmy, że omawiany projekt wprowadza zmiany przepisów umożliwiające nieodpłatne udostępnianie ortofotomapy podstawowych osnów geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych, szczegółowych osnów geodezyjnych, numerycznego modelu terenu oraz części danych, które dotyczą działek ewidencyjnych i budynków, czyli kształtu tych działek i identyfikatorów, i udostępnianie obiektów topograficznych o szczegółowości dla skali od 1:10 tys. do 1:100 tys. Wysoka Izbo! Artykuł 2 zawiera zmiany do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Art. 3 zawiera zmiany do ustawy Prawo budowlane. Przede wszystkim te zmiany są konsekwencją wprowadzenia do Prawa geodezyjnego i kartograficznego definicji mapy do celów projektowych oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Ponadto wprowadza się w zmianie 2 wymóg zapewnienia przez inwestora albo kierownika budowy, aby w trakcie projektowania i budowy obiektu budowlanego czynności geodezyjne na potrzeby budownictwa wykonywała osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii. Art. 4 wprowadza zmiany do ustawy o gospodarce nieruchomościami będące konsekwencją wprowadzenie rejestru cen nieruchomości w miejsce dotychczasowego rejestru cen i wartości nieruchomości. Art. 5 przewiduje zmiany do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wprowadza nowy rozdział 5a zatytułowany ˝Zbiory danych przestrzennych˝. Przepisy zawarte w tym rozdziale nakładają na organy właściwe do sporządzania projektów dokumentów planistycznych obowiązek tworzenia, prowadzenia, aktualizacji i udostępniania zbiorów danych przestrzennych w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej. Kolejne artykuły zawierają zmiany do ustaw: o ochronie zabytków i o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz ustawy - Prawo wodne. Muszę tu jeszcze zaznaczyć, że komisja przyjęła w toku swoich prac poprawkę wprowadzającą po art. 8 art. 9 dla uniknięcia kolizji, tzn. skorelowania zmian w związku z nałożeniem się prac legislacyjnych nad omawianym tutaj projektem z druku nr 130 zmiany - Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz projektem ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane z druku nr 121, ponieważ obydwa projekty odnoszą się do art. 34 ust. 3 - Prawa budowlanego. I ten dodawany art. 9 kwestię tej kolizji pozwala rozwiązać. Artykuły od 10 do 19 to są przepisy przejściowe. Natomiast art. 20 stanowi, że ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat za udostępnianie centralnego zasobu przez starostów i marszałków, które wchodzą w życie 1 stycznia 2021 r., oraz przepisów art. 5, czyli dotyczących zbiorów danych przestrzennych, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Wysoka Izbo! Komisja Infrastruktury przyjęła projekt ustawy zawarty w sprawozdaniu komisji 16 głosami, przy 4 głosach przeciwnych i 3 wstrzymujących. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Infrastruktury proszę o uchwalenie projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 169. Dziękuję bardzo. (Oklaski)