Mówca: Grzegorz Matusiak
Data: 2020-01-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Odnośnie do obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Przedkładany obywatelski projekt ustawy obarczony jest wadą legislacyjną, co stwierdziło Biuro Analiz Sejmowych w przedstawionej opinii z dnia 20 kwietnia 2016 r. Projekt ten bowiem nie uwzględnia, że ustawa została ponownie znowelizowana 22 grudnia 2015 r., i na tej podstawie art. 13 ustawy, do którego projektodawca chce wprowadzić pkt 4 w ust. 1, z dniem 1 stycznia 2016 r. został uchylony. Tym samym projektodawca dąży do dodania przepisów do nieobowiązującego już art. 13 ustawy. Ponadto na mocy wcześniej wspomnianej nowelizacji utracił moc art. 9 ustawy, a artykuł ten projektodawca powołuje, chcąc zmodyfikować treść art. 30a. Projekt zawiera również przepis przejściowy przewidujący wejście w życie ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r., a zatem z mocą wsteczną. Ponadto projekt obywatelski zobowiązuje przedsiębiorstwo górnicze zidentyfikowane w ustawie do wydawania bezpłatnego węgla w naturze byłym pracownikom kopalni lub zakładu górniczego, którzy posiadali uprawnienia do deputatu węglowego na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, a uprawnienia te zostały im zabrane bądź zawieszone na mocy decyzji zarządów spółek węglowych. Należy zauważyć, że uprawnienie do bezpłatnego węgla wynika wyłącznie z układów zbiorowych pracy obowiązujących w danym przedsiębiorstwie górniczym. Nie można więc ustawą przyznać prawa do bezpłatnego węgla byłym pracownikom spółek węglowych. Nie jest możliwe przywrócenie tego prawa w sposób inny niż poprzez odpowiednią zmianę przepisów układów zbiorowych pracy obowiązujących w tych spółkach. Układ zbiorowy pracy reguluje oprócz warunków, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy, także wzajemne zobowiązania stron układu. Zawarta w projekcie ustawy propozycja finansowania zobowiązań pracodawcy przez budżet państwa może stanowić niedozwoloną pomoc publiczną. Trzeba również zauważyć, że różnice pomiędzy sytuacją prawną osób uprawnionych, którym ZUS wypłaca ekwiwalent pieniężny, a sytuacją prawną byłych pracowników kopalni lub zakładu górniczego, o których mowa w projekcie ustawy, emerytom i rencistom, którym ZUS wypłaca ekwiwalent pieniężny, nie wypowiedziano prawa do bezpłatnego węgla, a jedynie zlikwidowano ich zakład pracy, w związku z czym państwo wzięło na siebie ciężar finansowania przedmiotowego zobowiązania. Nie należy natomiast faktu finansowania przez budżet państwa wypłaty ekwiwalentu utożsamić z przyznaniem prawa do bezpłatnego węgla. Jeśli zaś chodzi o byłych pracowników kopalni lub zakładu górniczego, którzy posiadali uprawnienia do deputatu węglowego na podstawie obowiązujących przepisów układów zbiorowych pracy i je utracili, to chciałbym zwrócić uwagę na dwie ustawy, które weszły w życie w latach 2017-2018, na podstawie których osoby niebędące pracownikami przedsiębiorstw górniczych nabyły prawo do rekompensaty z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla. Projekty ustaw zostały przedłożone przez rząd PiS, a rekompensaty były finansowane z budżetu państwa. Na podstawie pierwszej ustawy z 12 października 2017 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla prawo do rekompensaty nabywała największa grupa osób, tj. byli pracownicy przedsiębiorstw górniczych, czyli emeryci i renciści, a także wdowy i sieroty po nich. W drugiej ustawie z 23 listopada 2018 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla oraz z tytułu zaprzestania pobierania bezpłatnego węgla przez osoby niebędące pracownikami przedsiębiorstwa górniczego rozszerzono o krąg osób uprawnionych o wdowy i sieroty po zmarłych pracownikach, a także osoby przebywające na świadczeniach przedemerytalnych. Szanowni Państwo! Klub Prawa i Sprawiedliwości przychyla się do wniosku, żeby projekt tej ustawy trafił pod obrady komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)