Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Po debacie, która odbyła się w Wysokiej Izbie parę tygodni temu, nad nowelizacją budżetu państwa na rok 2013 spodziewaliśmy się, że projekt budżetu państwa na rok kolejny, a więc rok 2014, będzie mocno oparty na realistycznych fundamentach. Niestety tak się nie stało. Projekt ten powiela błędy poprzednich projektów autorstwa pana ministra Rostowskiego. I nie pomogą tutaj kolejne zaklęcia dotyczące zmiany reguł gry, choćby stabilizacyjna reguła wydatkowa, której jeszcze tak właściwie nie ma, czy też reforma OFE, co do której nie ma jeszcze projektu ustawy w Wysokiej Izbie i nikt do końca nie wie, jak to będzie w tej bliższej, a może dalszej przyszłości wyglądało. Co bowiem oznacza reforma OFE? Reforma OFE oznacza, przynajmniej w tej wersji, która jest nam znana z mediów, zabór ok. 120 mld zł, które zostały zainwestowane w obligacje Skarbu Państwa, 120 mld zł przypisanych do konkretnego Kowalskiego mającego indywidualne konto w otwartych funduszach emerytalnych. Nie jesteśmy przeciwko reformie OFE, ale jesteśmy przeciwko instytucjonalnemu traktowaniu każdego Polaka, który któregoś pięknego dnia zadecydował o swym przystąpieniu do OFE. Chcemy takiej reformy, w której obywatel Rzeczypospolitej będzie podmiotem, a nie przedmiotem zmian. Zmiany reguł oczywiście nie przyniosą pieniędzy do budżetu państwa ani po stronie przychodów, ani po stronie wydatków, jedynie inaczej zostaną one zapisane, tak aby oczywiście na końcu statystyka się zgadzała, a więc relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto. Nie o statystykę nam jednak chodzi. Nam chodzi o Polskę i interes Polaków, o poziom życia i rozwój gospodarczy. Niestety ten projekt ustawy nie idzie w tym kierunku. W dotychczasowych projektach budżetowych minister Rostowski reprezentujący rząd Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego rozminął się z rzeczywistością planistyczną o ok. 90 mld zł, jeżeli chodzi o dochody, przyjmując bardziej populistyczne niż merytoryczne założenia makroekonomiczne. Najbardziej, powiem, że w sposób drastyczny, uwidoczniło się to w roku 2013, a więc w bieżącym roku, w którym przestrzelił, pomylił się o ok. 28 mld po stronie przychodów i musieliśmy nowelizować tę ustawę. Musieliśmy nowelizować budżet, bo nie było szansy, żeby on był zrealizowany zgodnie z przyjętymi założeniami. Czy budżet Anno Domini 2014, o którym dzisiaj mówimy w Wysokiej Izbie, niesie ze sobą podobne zagrożenia? Uważamy, że tak, bo trudno zgodzić się z tezą, że rok 2014 będzie dla polskiej gospodarki na tyle dobry, iż pozwoli znacząco poprawić kondycję finansową państwa. W perspektywie krótko- i średniookresowej nie widać przecież wyraźnych bodźców wzrostu, szczególnie w obliczu rosnącego bezrobocia - mamy założenia na poziomie roku bieżącego, a więc 13,8-procentowe bezrobocie - i szczególnie w obliczu dalszego spadku popytu wewnętrznego, będącego wynikiem dalszego mrożenia płac w sferze budżetowej i ograniczania świadczeń społecznych. Obecny stan finansów publicznych to skutek wielokrotnie sygnalizowanych, również przez Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej, zaniedbań i zaniechań. My nie tylko krytykowaliśmy projekty budżetów autorstwa tego rządu, chociaż mieliśmy, okazuje się, rację. My przedstawialiśmy, i nadal będziemy to robić, propozycje poprawiające stan finansów publicznych. Niestety koalicja nie chce tych propozycji przyjąć. Choćby podatek Tobina, a więc podatek od transakcji finansowych. Przecież w Polsce każdego dnia zawierane są transakcje na kwotę ponad 40 mld zł. Nawet przy stawce najniższej, którą proponowaliśmy, dałoby to korzyść w postaci kilkunastu miliardów złotych dla budżetu państwa. Przychody czy dochody przedsiębiorstw, a więc realnej gospodarki, spadają, są to wskaźniki kilku- i kilkunastoprocentowe, a zyski instytucji finansowych i banków w tym okresie osiągają maksymalne do tej pory wyniki, to są zyski rzędu wielkości 16-20 mld zł. Proponowaliśmy też i będziemy proponować wprowadzenie trzeciej stawki podatku PIT - dla najbogatszych. (Oklaski) Niestety zrozumienia w Wysokiej Izbie dla takiej projekcji nie było do tej pory. Jak można szacować wzrost PKB na poziomie 2,5%, wskazując, że będzie to możliwe w wyniku odbudowy popytu wewnętrznego i inwestycji prywatnych? W wyniku czego i jakich działań rządu ten popyt wewnętrzny ma być odbudowany? Czy trwającego od kilku lat zamrożenia funduszu płac w sferze budżetowej? Realne płace dzisiaj są zdecydowanie niższe, niż to miało miejsce choćby trzy lata temu. Czy też nadal niskiego poziomu płacy minimalnej, utrzymującego się na wskaźniku ok. 40% w odniesieniu do płacy średniej? Czy też zamrożonych od trzech lat odpisów na fundusz świadczeń socjalnych? Czy też utrwalającego się na poziomie ok. 14% bezrobocia? Mamy ponad 2,2 mln osób bezrobotnych zarejestrowanych, a ponad 0,5 mln niezarejestrowanych, nie mówię już o tych, którzy wyjechali za pracą, za chlebem za granicę. Czy też malejącego poziomu pomocy społecznej? Przecież w tym projekcie budżetu po raz kolejny ogranicza się środki na ten cel dla wojewodów, jest to rząd wielkości ok. 60 mln zł, dla budżetu państwa to właściwie żadne środki, ale dla budżetów tych ludzi, którzy potrzebują pomocy, to są niezbędne środki na przeżycie z dnia na dzień, z godziny na godzinę. Czy też inflacyjnego tempa wzrostu płac w sferze przedsiębiorstw, czy też świadczeń emerytalno-rentowych, na których pan minister Rostowski w roku 2012 zarobił ok. 1,5 mld zł? Nie są to elementy, które mogą przysporzyć argumentów za tym, żeby wzrost PKB sięgnął wskaźnika 2,5%. Przecież mamy kolejny rok spadków realnej wartości dochodów i wydatków gospodarstw domowych. Każdego roku od roku 2010 spadają realne dochody gospodarstw domowych, w granicach około 1 punktu procentowego. Rośnie fiskalizm państwa, ale w kierunku przede wszystkim obciążającym najuboższych. Co to oznacza? Utrzymanie podwyższonej stawki podatku VAT. Jeszcze nie ma uchwalonej ustawy w tej sprawie, a w budżecie już mamy zapis mówiący o utrzymaniu 23-procentowego podatku VAT. Ta propozycja budzi sprzeciw. Od roku 2014 mieliśmy wrócić do podatku 22%, a wyszacowano już przychody w budżecie na poziomie 23%, a więc o 3 mld wyższe niż w roku 2013. Kolejny, szósty rok zamrożenia progów podatkowych, kwoty zmniejszającej podatek, kwoty zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu. Powiem, że związki zawodowe także w tej sprawie grzmiały. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych wystosowało stosowny protest do pana premiera - bez odzewu, bez jakiejkolwiek reakcji. Trudno dziwić się, że centrale związków zawodowych zaprzestały pracy w Komisji Trójstronnej. Summa summarum, te wszystkie zamrożenia powodują, że wzrosła efektywna stawka podatkowa, oczywiście dla najuboższych, bo przecież brakuje zgody Wysokiej Izby, rządzącej koalicji na wprowadzenie trzeciej stawki podatkowej na poziomie 40% dla najwyżej zarabiających. A więc chroni się tych, którzy posiadają, kosztem tych, którzy nic nie mają. Najistotniejsze zmiany podatkowe, które potwierdzają tezę o rosnącym fiskalizmie, a mianowicie: Likwiduje się system zwrotu osobom fizycznym części wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. To jest kwota ok. 1 mld zł. Wprowadza się zmiany w prawie do odliczania przy nabyciu samochodów osobowych rejestrowanych jako ciężarowe oraz paliw do tych samochodów. To już nawet nie chodzi o te samochody, to chodzi o miejsca pracy, a więc w salonach samochodowych, stacjach benzynowych, już nie mówię: u producentów, którzy produkują samochody czy je składają, czy też produkują części zamienne, to są dziesiątki tysięcy miejsc pracy. Wzrost akcyzy na wyroby spirytusowe o 15% - jeszcze nie ma ustawy uchwalonej przez Sejm - czy też na papierosy o 5%. I kwestia bardzo ważna, myślę, że nawet wstydliwa dla rządzącej koalicji: Jak można opodatkować akcyzą gaz ziemny, skroplony gaz wykorzystywany do napędu samochodów czy pojazdów, skoro bardzo nam zależy na ekologii i skoro bardzo nam zależy na taniej komunikacji zbiorowej, bo przede wszystkim w tej komunikacji ten gaz jest wykorzystywany, nie mówiąc już o indywidualnym konsumencie? No i opodatkowanie spółek komandytowo-akcyjnych podatkiem CIT, czego nie było do tej pory. To są te elementy, które mówią o fiskalizmie w sposób bardzo wyraźny. Polacy w roku 2014 zapłacą podatek PIT o prawie 7 punktów procentowych wyższy, niż to miało miejsce w roku 2013, mimo że ich wynagrodzenia realnie nie wzrosną. Co to oznacza w praktyce? Otóż to, że zubożeją o kolejne 3 mld zł i nie będą to kwoty pochodzące od najbogatszych. Okazuje się, że rząd nie zamierza szanować swoich pracujących jeszcze obywateli. Nie dość, że praca nie chroni już przed biedą, obserwujemy coraz częściej zjawisko tzw. biednych pracujących, to dodatkowo rząd za dobrą monetę, tu cytuję fragment uzasadnienia projektu ustawy, przyjmuje, że rok 2013 jest piątym z kolei, gdy realne tempo wzrostu wynagrodzeń jest niższe niż wzrost wydajności pracy, co przyczynia się do poprawy konkurencyjności polskich przedsiębiorstw względem zagranicznych. Tak budowana konkurencyjność przy jednych z najniższych płac w Unii Europejskiej - u nas to jest średnio 7 euro na godzinę, a średnia unijna to jest 23 euro na godzinę - już dziś odbija się nam czkawką. Mamy malejący popyt wewnętrzny i malejące inwestycje przy malejącej liczbie konsumentów. Polska pod rządami Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego staje się krajem ludzi starych i biednych. Młodzi uciekają za granicę za pracą, a w Polsce pozostają starzy, którzy mają głodowe pensje bądź głodowe świadczenia emerytalne. Dzisiaj średnie świadczenie emerytalne mamy na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę, co stanowi 40% średniej płacy krajowej. Taka jest nasza polska rzeczywistość Anno Domini 2013, a w roku 2014 będzie jeszcze gorzej, bowiem w tym kierunku idą regulacje ustawowe. Nie pomogą tutaj zaklęcia, że inwestycje publiczne zastąpione zostaną prywatnymi. Planowane wskaźniki nie zostaną osiągnięte. Niestabilna, nieprzewidywalna za sprawą rządzących sytuacja gospodarcza skutkować będzie jeszcze przez dłuższy czas dużą ostrożnością przedsiębiorców przy podejmowaniu decyzji. Nie wypalił, o tym napomknął pan minister, program ˝Inwestycje polskie˝. Dwa lata i tylko koszty. Nie wystarczy wczorajsza czy dzisiejsza publikacja gazetowa o wielkim sukcesie tegoż przedsięwzięcia, bowiem rzekomo podpisano kontrakt z Lotosem na inwestycję gazową na Bałtyku. Nie pomogą te informacje. Fakt pozostanie faktem: to przedsięwzięcie spaliło na panewce i tylko generuje koszty dla tych, którzy nim zawiadują. Przedstawię kolejne dowody na wirtualny wzrost przychodów podatkowych. Otóż budżet nie stanowi żadnego fundamentu, jeśli chodzi o realizację zadań mających zwiększyć liczbę miejsc pracy, a tym samym bazę podatkową. Mamy 2,2 mln bezrobotnych, 2,5 mln osób wyjechało za granicę - w sumie 5 mln Polaków, którzy mogliby pracować, nie płaci składek ani na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ani na żadne inne fundusze. Jeśli założymy, że rocznie przy średniej płacy jest to 10 tys. i przemnożymy to przez te 5 mln, to okaże się, że brakuje 50 mld zł. Tyle mogłoby być w FUS. Pytam pana ministra: Czy tych 50 mld zł załatwiłoby problem samofinansowania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych? Jestem przekonany, że tak. Dalsze blokowanie przez pana ministra Rostowskiego środków Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przyczyni się do dalszego wzrostu bezrobocia. Dzisiaj dowiedzieliśmy się i mamy potwierdzenie w dokumentach, że jeśli chodzi o te środki, będzie to już ok. 10 mld zł. Te środki powinny być wykorzystane w celu aktywizacji zawodowej tych, którzy nie mają pracy, a więc na rzecz tworzenia czy utrzymania miejsc pracy. Niestety takiej roli ten fundusz nie spełnia. Fundusz Pracy, naszym zdaniem, zdaniem Klubu Poselskiego SLD, przy nowej formule budżetowej winien być przydzielony Ministerstwu Pracy i Polityki Społecznej. Fundusz Pracy jest regulowany oddzielną ustawą. Są tam zapisane kryteria wpłat czy obowiązki wpłat dla pracodawców, ale także kryteria i kierunki wydatkowania tych środków. Nigdy nie był deficytowy, zawsze się samofinansował i jest to fundusz zadaniowy. Przedstawimy Wysokiej Izbie stosowny projekt w tej sprawie. Mam nadzieję, że tym razem spotka się to ze zrozumieniem ze strony rządzących. Prawie 14-procentowy wskaźnik bezrobocia i nicnierobienie w tym zakresie, by to zmienić, to skandal i lekceważenie obywateli. Fundusz Pracy nie jest od tego, by poprawiać statystyki panu ministrowi Rostowskiemu. Aktywna polityka rynku pracy przestała łagodzić skutki rosnącego bezrobocia, bo choćby w roku 2010, kiedy poziom bezrobocia w Polsce był zdecydowanie niższy niż dzisiaj, na te aktywne formy walki z bezrobociem wydatkowano kwotę 6,6 mld zł. Dzisiaj planuje się na to ok. 2 mld zł mniej. Gdzie tu jest logika? Gdzie tu jest zdrowy rozsądek? Zaledwie 20% bezrobotnych zostanie objętych aktywizacją. A co z resztą? Pewnie wyjadą do krajów, które były czerwonym tłem... (Dzwonek)