Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam przed sobą dwa raporty o ekonomicznych, finansowych i społecznych skutkach prywatyzacji w latach 2011 i 2012. Pierwszy raport jest autorstwa pana ministra Mikołaja Budzanowskiego. Drugi, za rok 2012, podpisał pan Włodzimierz Karpiński, ale wcześniej akceptował pan Zdzisław Gawlik, pan minister zajmujący dzisiaj miejsce w ławach rządowych. Gdy się porównuje choćby te dwa raporty, nasuwają się daleko idące wnioski. Na początek to jest kwestia sposobu traktowania obowiązku sprawozdawczego przez ministrów. Pan Mikołaj Budzanowski - myślę, że całe szczęście, że nie jest już ministrem skarbu państwa - potraktował ten dokument w sposób iście PR-owski. Właściwie jest to dokument, który w lwiej części poświęcony jest peanom pod adresem idei prywatyzacji polskiej gospodarki i tych dokonań, które miały miejsce w roku 2011. Nietrudno odgadnąć, że z tego tytułu objętość tego dokumentu jest o 20% większa niż tego drugiego, za rok 2012, a przecież w roku 2012 niewiele mniej, a może nawet więcej zadań prywatyzacyjnych wykonano. Przypomnę, że pierwszy liczy 55 stron, a drugi - 33 strony. To kwestia pierwsza, wizualna. Kolejne elementy tych raportów potwierdzają jednoznacznie tezę, którą chcę w tej chwili wygłosić: Właściwie te raporty nie raportują o tym, o czym powinny raportować, a jeżeli raportują, to tylko w niewielkim zakresie. Myślę, że w największym zakresie raportują o finansowych skutkach prywatyzacji, bo to jest główny cel, okazuje się, prywatyzacji realizowanych w roku 2011 i w roku 2012. Te wątki są bardzo szeroko rozpisane w obu dokumentach. Wskazane są podmioty prywatyzowane, wskazane są przychody z tych prywatyzacji, wskazane są kierunki wydatkowania środków pochodzących z prywatyzacji, wskazane są fundusze, które były beneficjentami przychodów z prywatyzacji. Ubolewam nad tym, że te fundusze celowe i środki, które są deponowane z przychodów z prywatyzacji na tych funduszach, nie służą celom, do których te fundusze zostały powołane. Choćby ostatnia debata z dnia wczorajszego - fundusz poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa, na który to fundusz składają się także przychody z prywatyzacji. Fundusz poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa ma stać się zasobem pożyczkowym ministra finansów, bowiem w tym kierunku idzie nowelizacja tejże ustawy, a przecież ten fundusz ma służyć zupełnie odmiennym celom. Nie chcę za bardzo się powtarzać na temat innych funduszy, które są tworzone z przychodów z prywatyzacji, a nie realizują celów zasadniczych, do jakich zostały powołane. To Fundusz Rezerwy Demograficznej, który na dobrą sprawę zatyka dziury budżetowe bieżących budżetów państwa, czy choćby Fundusz Pracy, na który też jest dokonywany odpis, co prawda niewielki, ale jest, a który stał się zasobem pożyczkowym czy zasobem statystycznym przy liczeniu długu publicznego w odniesieniu do produktu krajowego brutto. Mógłbym jeszcze kilka innych funduszy tutaj wymienić. Najmniej raportuje i jeden, i drugi dokument o sprawach społecznych skutków prywatyzacji. Tutaj nie ma człowieka, w tej prywatyzacji są tylko nazwy firm, wartość pakietów, których Skarb Państwa się pozbył, i właściwie nic dalej na ten temat. A więc w tym raporcie czy w obu raportach brak jakichkolwiek informacji o umowach prywatyzacyjnych, ale w zakresie zaangażowania kapitałowego na przykład w rozwój sprywatyzowanych spółek czy też innych zobowiązań pozacenowych. Chodzi na przykład o zobowiązania o charakterze strategicznym i długookresowym, na przykład zakaz likwidacji lub rozwiązania spółki. Czy w jakiejkolwiek ustawie prywatyzacyjnej takie zapisy się pojawiły? Kolejne to: nakaz reinwestowania zysków, a nie konsumpcji tych zysków, i tworzenia albo utrzymania aktualnie posiadanych miejsc prac, nakaz podwyższenia kapitału zakładowego spółki (a więc pieniądze, które spółka wypracowuje, mają iść na rozwój, na budowę potencjału tej spółki, a nie zwykłą konsumpcję i napełnianie kieszeni nowych właścicieli), realizacja inwestycji proekologicznych, bo dzisiaj to jest przecież wyzwanie chwili i potrzeba dnia, czy też prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, bo przecież postęp technologiczny, techniczny jest wyzwaniem XXI w. Nie mamy także żadnej informacji - oczywiście to jest konsekwencja tego pierwszego, o czym w tej chwili mówię - na temat zabezpieczenia realizacji właśnie tego typu zobowiązań pozacenowych. Mam na myśli kary umowne, to, czy są wpisane i w jaki sposób, klauzule gwarancyjne, weksle in blanco itd. Oczywiście ja osobiście nie oczekuję, że w tym raporcie ma być wpisana każda umowa prywatyzacyjna, ale chodzi o pewien standard, który powinien być ujmowany w umowach prywatyzacyjnych i pojawić się w raporcie o ekonomicznych, finansowych i społecznych skutkach prywatyzacji. Społeczne skutki prywatyzacji są tutaj potraktowane po macoszemu. Kolejna kwestia to kwestia, która jest trochę, może nie trochę, bardzo obok tego wszystkiego, a powinna być naczelną zasadą. Przecież tak niedawno było stosowane w procesach prywatyzacyjnych to, że pakiety pracownicze były integralną częścią umowy prywatyzacyjnej. Pakiety pracownicze winny być źródłem prawa u nowego pracodawcy, a tak się nie dzieje. Pakiety pracownicze w żaden sposób nie są uwzględniane w tym raporcie i w żaden sposób nie stają się przedmiotem szczególnego zainteresowania sprzedającego, a więc Skarbu Państwa. Myślę, że należy z tego tytułu zrobić wytyk w kierunku raportujących. Kolejne zjawisko, które szczególnie miało miejsce w roku 2011, myślę, że jest to kontynuowane w roku 2012, to łamanie praw korporacyjnych, szczególnie dotyczących uprawnień załóg pracowniczych do partycypacji w organach nadzorczych i zarządczych spółek z udziałem Skarbu Państwa. Ten temat stał się elementem gry czy elementem poważnego sporu na linii Skarb Państwa - pracownicy spółek, w których poziom zaangażowania Skarbu Państwa jest poważny. Myślę, że to było niepotrzebne, bowiem w ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji ta regulacja jest jednoznaczna i nie jest to wymysł Rzeczypospolitej Polskiej. To jest powszechna praktyka stosowana w krajach Unii Europejskiej, nawet w tych przedsiębiorstwach, mam tu na myśli przedsiębiorstwa z krajów Unii Europejskiej, w których Skarb Państwa nie jest w ogóle zaangażowany, w całkowicie prywatnych przedsiębiorstwach. Myślę, że te kwestie winny być w sposób jednoznaczny przedstawione w dokumencie przedłożonym Wysokiej Izbie. Oczywiście nie możemy nie zauważyć wątpliwych wyprzedaży aktywów kluczowych spółek Skarbu Państwa, które mają charakter wyłącznie fiskalny. Czemu bowiem ma służyć prywatyzacja? Otóż prywatyzacja ma służyć pozyskaniu nowych rynków, pozyskaniu kapitałów, jeśli się ich nie ma, pozyskaniu nowych technologii, jeśli one są potrzebne dla dalszego rozwoju firmy, czy też środków inwestycyjnych na różne przedsięwzięcia, które chcemy zrealizować, a nie mamy na to pieniędzy. Żaden z tych celów nie był realizowany w tym okresie, głównym celem był cel fiskalny. Zadam pytanie: Po co w kluczowych spółkach Skarbu Państwa, takich jak PKO BP, PGE (Polska Grupa Energetyczna), Bank Gospodarki Żywnościowej czy PAK, wyprzedawano kolejne, znaczące pakiety akcji? Po to, żeby zrealizować cel fiskalny, cel budżetowy. W sumie w okresie od 2008 r. do 2012 r., to jest okres rządów Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego, wyprzedano majątek narodowy, a więc kluczowe, jedne z najważniejszych przedsiębiorstw czy spółek Skarbu Państwa, na kwotę ponad 53 mld zł. To jest 3,5% produktu krajowego brutto. I co? Dług publiczny jak rósł, tak rośnie, i to jeszcze w tempie szybszym, niż to miało miejsce w roku 2008. Okazuje się, że to nie jest sposób na poprawę sytuacji budżetu państwa. Reasumując, raporty tylko częściowo realizują ideę zawartą w ustawie, która zobowiązuje ministra do raportowania o ekonomicznych i finansowych skutkach prywatyzacji, a więc te dokumenty w niewielkim stopniu wychodzą naprzeciw tym założeniom i oczekiwaniom. W związku z tym nie możemy przyjąć tych dokumentów za dobrą monetę i na pewno nie poprzemy ich, jeżeli będzie głosowanie nad wnioskiem, a będzie takie głosowanie, o ich odrzucenie. Są one niepełne. Dziękuję. (Oklaski)