Mówca: Jerzy Borkowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-04-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiaj odbyła się debata na temat finansowania partii politycznych. Klub Ruch Palikota proponuje mądrą, sprawiedliwą ustawę, której nikt nie ma ochoty poprzeć. Daleki brzeg, ciężko oderwać się od darmochy - wczoraj na Krakowskim Przedmieściu łamano prawo, sprzedając gadżety bez kas fiskalnych, gadżety, które wcześniej zostały sfinansowane z budżetu państwa. Czy to jest w porządku? Oczywiście, że nie - darmowa kasa smakuje lepiej, dlatego niektórym parlamentarzystom, szczególnie tym, którzy zrobili sobie z Sejmu źródło dochodów, nie jest po drodze. Druga debata też dotyczyła naszej ustawy, dlatego znowu ciężko się do tego przystosować. Nie, bo nie - trwa sekowanie ponad wszystko, ale do rzeczy. Przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, druk nr 236, jest zastąpienie w Kodeksie cywilnym kategorii umów o roboty budowlane szerszą pojęciowo kategorią umów w procesie budowlanym oraz ujednolicenie pozycji prawnej podmiotów biorących udział w procesie inwestycyjnym w budownictwie: podwykonawców, ale również dostawców i biur projektowych. Aktualne przepisy Kodeksu cywilnego korzystniej kształtują sytuację podwykonawców, dając im możliwość uzyskania gwarancji zapłaty od inwestora oraz wprowadzając w szerokim zakresie solidarną odpowiedzialność wykonawców i inwestorów wobec podwykonawców. Gwarancji takiej nie mają dostawcy i biura projektowe. Dlatego też poza wprowadzeniem szerszej kategorii pojęciowej umów w procesie budowlanym projektowana ustawa reguluje w odmienny od dotychczasowego sposób odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane, wykonanie projektów budowlanych oraz za dostawy materiałów i surowców na teren budowy. Nowe brzmienie art. 647 ustawy zawiera oprócz wskazania typów umów określanych jako umowy w procesie budowlanym wskazanie ich typowych postanowień. Z kolei art. 647 1 w swej nowej treści rozszerza znane już wcześniej ograniczenia swobody umów w zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy zawierającego umowę z podwykonawcą. Zgodnie z nowym brzmieniem tego artykułu krąg podmiotów odpowiedzialnych solidarnie został poszerzony o dostawców zawierających umowy z poddostawcą. Natomiast krąg uprawnionych oprócz podwykonawców obejmuje dostawców, poddostawców i biura projektowe. Ustawa ta mimo pewnych mankamentów terminologicznych stanowi próbę zmierzenia się z patologiami, jakie mają miejsce na rynku usług budowlanych, czemu sprzyja niewłaściwe ukształtowanie pozycji prawnej poszczególnych uczestników procesu budowlanego. Wykorzystywanie przewagi ekonomicznej dużych firm budowlanych w celu odwlekania momentu zapłaty za podwykonawstwo lub dostawy stało się już normą. W przekonaniu wnioskodawców nie ma bowiem uzasadnienia dla utrzymywania szczególnych przepisów gwarantujących zapłatę podwykonawcom, podczas gdy biura projektowe i dostawcy są takich ustawowych gwarancji pozbawione. Wprowadzenie nowej regulacji pozwoli dostawcom i biurom projektowym bardziej skutecznie dochodzić ich należności i zmniejszy zatory płatnicze w firmach sektora budowlanego. Poprzez wprowadzenie szerszego kręgu podmiotów solidarnie odpowiedzialnych, jak również podmiotów uprawnionych do korzystania z solidarności dłużników firmy zaangażowane w procesie budowlanym zyskają sobie dogodny instrument egzekwowania należności. Nie sposób nie odnieść się też do krytyki, jaka zawarta została w opiniach załączonych do projektu. Jest ona w ogromnej mierze nieuprawniona. W przypadku opinii Sądu Najwyższego jest ona raczej refleksem negatywnej oceny całości uregulowań obecnego tytułu XVI Kodeksu cywilnego, zarówno bowiem jego obecne brzmienie, jak też brzmienie proponowane w projekcie jest uregulowaniem eklektycznym i łączy w sobie elementy między innymi umów o dzieło i umów sprzedaży. Ponadto niezadowolenie Sądu Najwyższego w proponowanych przepisach budzi sposób ujęcia odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia. Jest to jednak ze strony Sądu Najwyższego troska mniej o potrzeby praktyki obrotu gospodarczego, a więcej o czystość abstrakcyjnych konstrukcji prawnych. Myślę, że los bankrutujących kontrahentów chińskiego konsorcjum Covec budującego bez powodzenia autostradę A2 w sposób niezmiernie przekonujący wskazuje, że regulacje prawne wzmacniające pozycję prawną dostawców i poddostawców są niezbędne. Z kolei podstawowy zarzut wysuwany przez Krajową Radę Izby Architektów RP sprowadzić się da do chęci utrzymania odrębności regulacji prawnej umów o wykonanie projektów budowlanych od regulacji pozostałych umów zawieranych w procesie budowlanym. Szereg cennych uwag i zastrzeżeń, które powinny być wykorzystane na dalszym etapie prac legislacyjnych, zawiera opinia Krajowej Izby Gospodarczej i Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Zwrócić jednak trzeba uwagę na to, że wszystkie podmioty opiniujące niniejszy projekt są zgodne co do potrzeby pilnych zmian przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umowy o roboty budowlane. Próbą wyjścia naprzeciw tej potrzebie zmian jest niniejszy projekt i dlatego w imieniu wnioskodawców zwracam się o jego poparcie.