Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-02-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Chciałbym w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny zawartego w druku nr 1193. Celem omawianego dziś projektu jest szersze zapewnienie realizacji ochrony uprawnień alimentacyjnych przysługujących osobom uprawnionym. Narzędziem mającym temu służyć jest nowelizacja przepisu art. 209 Kodeksu karnego zakładająca, że osobie, której dług alimentacyjny przekroczy sumę trzech należnych świadczeń okresowych, najczęściej miesięcznych, będzie groziła grzywna, kara ograniczenia wolności lub kara do roku pozbawienia wolności. Na podstawie takiego brzmienia tej normy prawnej znikają, przynajmniej w formie podstawowej tego przestępstwa będącego występkiem, przesłanki uporczywości i niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Uporczywość zostaje zastąpiona precyzyjnie określonym 3-miesięcznym okresem niepłacenia alimentów, zaś niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych pojawia się w kwalifikowanej wersji tego przestępstwa, czyli w art. 209 § 2 kodeksu. Wyższa kara, bo nawet do 2 lat więzienia, będzie grozić osobie, która nie płacąc alimentów, naraża osobę najbliższą na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dłużnicy alimentacyjni będą mieli jednak możliwość uniknięcia kary, jeśli dobrowolnie wyrównają zaległość przed wszczęciem wobec nich postępowania. Podobnie jak dzisiaj na mocy znowelizowanych przepisów ściganie przestępstwa określonego w ustawie następować będzie na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Wysoka Izbo! Jak informuje Instytut Spraw Publicznych, problem niepłacenia alimentów dotyczy ok. 1 mln dzieci w Polsce. Komornicy prowadzą blisko 600 tys. postępowań zmierzających do wyegzekwowania alimentów, zaś skuteczność egzekucji komorniczych szacuje się zaledwie na 19,5% spraw. Problem jest niewątpliwie poważny i dotyka wielkiej liczby polskich rodzin. Nie ulega też wątpliwości, że potrzeba zmian w systemie alimentacyjnym poprawiających ściągalność alimentów i lepiej zabezpieczających byt osób do takich świadczeń uprawnionych. Nie można jednak nie zapytać, czy ledwie 3-miesięczny okres niepłacenia jest wystarczającą przesłanką, by karać ludzi więzieniem. Być może należałoby rozważyć możliwość zgłoszenia niemożliwości uiszczenia alimentów do odpowiednich organów publicznych, np. ośrodka pomocy społecznej, w celu pomocy rodzicowi zobowiązanemu alimentacyjnie. Przecież każdy człowiek może znaleźć się w trudnej sytuacji życiowej. Oczywiście tę trudną sytuację powinno się należycie udokumentować. Pytanie ciśnie się samo: Czy kara więzienia rozwiązuje problem? Wiadomo przecież, że alimenciarz w więzieniu to nadal niepłacone alimenty, a jednocześnie przepełnienie więzień. Znamy ten problem z przeszłości, gdy nieraz tych miejsc już drastycznie brakowało, właśnie przez to, że szereg osób w związku z niepłaceniem alimentów było kierowanych do odbycia kary. Muszę przyznać stronie rządowej, że ten projekt wpisuje się w niejednokrotnie wskazywaną z tej mównicy przeze mnie regułę, że dotkliwa kara ma być panaceum, ma być rozwiązaniem jakiegoś problemu, jeśli chodzi o politykę karną. A więc to przede wszystkim ta surowość kary ma być rozwiązaniem naszych problemów społecznych. Tymczasem organizacje społeczne i rzecznik praw obywatelskich zgłosili wiele postulatów w zakresie usprawnienia systemu alimentacyjnego, których strona rządowa niestety nie uwzględnia. Jak już wspomniałem, kara więzienia uniemożliwia dłużnikowi zarabianie pieniędzy i płacenie alimentów. Dlaczego więc nie zastąpić w uzasadnionych przypadkach kary więzienia wspomnianą już tu przez przedmówców karą nadzoru elektronicznego? Skazany mógłby dalej prowadzić działalność zarobkową, co z pewnością ułatwiłoby mu uregulowanie należności alimentacyjnych i naprawę swoich błędów. Jednocześnie nie ponosilibyśmy dodatkowych kosztów i dług związany z niepłaceniem alimentów nie wzrastałby jeszcze bardziej. Inne rekomendacje, jakie zgłaszała strona społeczna, to wprowadzenie na etapie ustalania alimentów jako ułatwienia dla sądu tabeli wysokości alimentów, która określałaby wysokość minimalnych (Dzwonek) alimentów w zależności od dochodów rodzica i wieku dziecka. Sugeruje się także ustanowienie asystenta dziecka, osoby, której zadaniem byłoby wyłącznie dbanie o interes dziecka w sprawie rozwodowej i po rozwodzie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego również jest za tym, byśmy dalej pracowali nad tą ustawą, jednak wnosimy, apelujemy do wnioskodawców tego projektu, do Ministerstwa Sprawiedliwości, żeby zważyć na...