Mówca: Artur Dębski
Data: 2012-07-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić zgłoszony przez Klub Poselski Ruch Palikota projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, zawarty w druku sejmowym nr 531. Kilka słów na temat tego, skąd wziął się ten projekt. Projekt jest wynikiem współpracy z autorami akcji ˝Stop przedawnieniu dla pedofilów i gwałcicieli˝. Ci oto państwo, których serdecznie witam (Oklaski), zwrócili się do wszystkich klubów poselskich w obecnym Sejmie. Tylko my, jako Ruch Palikota, podjęliśmy rozmowy na temat tego projektu. Autorzy projektu, o którym mowa, zobowiązali się do współpracy z nami i przedstawienia wspólnej, ostatecznej wersji projektu w celu złożenia go do laski marszałkowskiej. Posłowie Ruchu, mimo być może pewnych ułomności projektu, podjęli decyzję o złożeniu wyżej wymienionego projektu właśnie w tej postaci, jednocześnie informując autorów, że w przypadku odrzucenia propozycji przez Sejm Rzeczypospolitej Ruch Palikota przedłoży nowy projekt w tym zakresie, na co autorzy wyrazili zgodę, wskazując jednocześnie, że w ich ocenie nie będzie takiej potrzeby, gdyż ten projekt nie powinien budzić u innych posłów żadnych wątpliwości co do zasadności, a jeżeli nawet, to odpowiednia komisja sejmowa, w której pracach, mam nadzieję, będą mogli uczestniczyć, tak go zmodyfikuje, aby spełniał wszelkie wymogi formalnoprawne, z zastrzeżeniem, że nie wyrażą zgody na całkowity brak przedawnienia lub alternatywnie na nie mniejsze przedawnienie wskazanych tam przepisów prawnych aniżeli 12 lat od momentu ukończenia 18. roku życia przez ofiarę. Pragnę Wysokiej Izbie przytoczyć, że jak wynika z danych statystycznych, dostępnych na stronie Komendy Głównej Policji, w 2009 r. kilkadziesiąt tysięcy dzieci oraz kilkadziesiąt tysięcy kobiet i mężczyzn stało się ofiarami przestępstw seksualnych. Niestety, na obecną chwilę nie są publikowane nowe dane, a ewentualne dane związane z przedawnieniem przestępstw seksualnych nie są dostępne na stronach organów ścigania. Również w tym momencie, kiedy przedstawiany jest ten trudny społecznie projekt, zbrodniarze, bo inaczej nie można nazwać przestępców seksualnych, dokonują gwałtów na bezbronnych ofiarach, na co nie może być przyzwolenia w postaci uwolnienia tych przestępców od poniesienia teraz i w przyszłości odpowiedzialności karnej, co ma obecnie miejsce przy obowiązującym prawie. Dzisiaj wszyscy, jak tutaj siedzimy, jesteśmy zobowiązani do wypełnienia swojego obywatelskiego obowiązku wobec społeczeństwa, wobec ofiar tych zbrodni, dając jako ustawodawca gwarancję bezpieczeństwa dla wszystkich ofiar w Polsce wykorzystywanych przez gwałcicieli i pedofilów, przez zbrodniarzy, którzy wykorzystując naiwność i bezbronność swojej ofiary, sięgają i wyrywają to, co najcenniejsze - niewinność, poczucie bezpieczeństwa, siejąc spustoszenie, a później śmiejąc się często swoim ofiarom w twarz. Przedstawiany projekt ustawy zakłada zmianę przepisów uregulowanych w ustawie Kodeks karny poprzez dodanie przepisów wskazanych w art. 197, art. 200, art. 200a oraz art. 201 do normy objętej dyspozycją art. 105 Kodeksu karnego, a więc zakwalifikowanie tych przestępstw do katalogu przestępstw niepodlegających instytucji przedawnienia. Proponowana zmiana, jak już podkreślono w uzasadnieniu do projektu, ma na celu ochronę interesów ofiar. Ważne jest tutaj wzięcie pod uwagę faktu dotyczącego sfery psychicznej ofiar w związku z popełnianymi nań przestępstwami seksualnymi. Każda ofiara przeżywa swoją krzywdę inaczej, często przez długie lata usiłując wyrzucić ją ze swojego umysłu, co jest faktem powszechnie znanym, niewymagającym przedstawienia dowodowego. Zdarza się, że ofiary tych zbrodni dopiero po długim czasie mogą dopuścić do swojej świadomości krzywdy, jakie spotkały je w przeszłości, i dopiero wtedy są gotowe na dochodzenie swoich praw i mówienie o tym, co ich w życiu spotkało. Wiele ofiar molestowania seksualnego dopiero po wielu latach, już w wieku dojrzałym, najczęściej dopiero po dwudziestu, trzydziestu latach od momentu zgwałcenia, pozwala sobie na odczuwanie krzywd z przeszłości i jest gotowe do podjęcia walki prawnej ze swoimi prześladowcami, często najbliższymi członkami rodziny. Dlatego też, panie i panowie posłowie, dajmy im szansę na to, czego dzisiaj ustawodawca im odmawia, na prawo i sprawiedliwość. Państwo nie chce i nie interesuje się ofiarami, tak jak powinno, nie dba o swoich obywateli, o ofiary. Nie dba o ich stan emocjonalny, nie daje żadnej pomocy, czy to psychologicznej, czy innej, której dana ofiara wymaga często do końca życia. Państwo nie monitoruje na bieżąco, co się dzieje dalej z pedofilami i gwałcicielami po opuszczeniu zakładów zamkniętych w przypadku ich skazania. Zakłady lecznicze otwierane w ostatnim czasie nie mają praktycznie żadnych pacjentów. Nie ma pomocy społecznej, polityki informacyjnej pomiędzy ośrodkami na terenie Polski zajmującymi się tym problemem. Państwo polskie w końcu wypuszcza na wolność pedofili i gwałcicieli bez dozoru i odpowiedniej kontroli zapewniającej stały monitoring sprawców tych przestępstw, eliminujący przynajmniej w części ich powrót na drogę przestępstwa. Proponowana przez klub Ruch Palikota nowelizacja prawa zrównująca zbrodnie na dzieciach ze zbrodniami wojennymi i przeciw ludzkości ma pełne uzasadnienie - przede wszystkim merytoryczne, a nie tylko moralne. Skutki traumy wykorzystania seksualnego w dzieciństwie są bezterminowe i druzgocące: dotykają każdej sfery życia i osobowości ofiary, okaleczając ją pod względem jej funkcjonowania wewnętrznego, duchowego, społecznego i relacyjnego. Ogrom spustoszeń jest tu porażający, a droga do odzyskania siebie przez psychoterapię długa i bolesna. Ta trauma nie przedawnia się nigdy. Wskazać również należy, że same ofiary w swoich próbach przetrwania mają tendencję do przedawniania doznanych zbrodni, bo oddala je to od świadomości noszonego stale bólu, tendencję do minimalizowania swojej krzywdy i uznania jej za niebyłą, nieważną, opanowaną czy zaleczoną. W tę tendencję wpisuje się i ją wzmacnia społeczny pęd do zapominania o krzywdach. W końcu żyć z pełną ich świadomością każdemu jest ciężko: i ofiarom, i świadkom. Wpisują się także naciski rodzin dbających o zachowanie dobrego imienia oraz lekceważące przepisy prawne, które wzmacniają zaprzeczanie i minimalizowanie obecne u samych ofiar, ale także w społeczeństwie. Dodaje się tutaj etyczny nakaz przebaczania bliźniemu i niebycia pamiętliwym. Proponowane zmiany legislacyjne będą miały kluczowe znaczenie pod kątem dobra ofiar, gdyż potwierdzą im prawdę o ich naturze: w ich umyśle ta krzywda nie przedawnia się nigdy. Również psychoterapeuci podnoszą tezę, jak umacniająco i przyspieszająco, jeżeli chodzi o postęp w zdrowieniu i odbudowywanie się, działa namacalne podkreślenie rangi doznanych krzywd i potrzeby ich uleczenia. Możliwość głośnego mówienia o doznanych krzywdach, poparta zadośćuczyniającymi regulacjami prawnymi, działa sama w sobie na osoby z tych środowisk, lecząc i wzmacniając stan ich ducha. Wysoka Izbo! Skutki dla ofiar przestępstw seksualnych braku należytej, jak się wydaje, pomocy ze strony państwa to m.in. samobójstwa, zaburzenia psychiatryczne, nałogi. Cząstkę tego długu możemy spróbować spłacić, dokonując m.in. korekt w niedostosowanym prawie. Dotychczasowe prawo ułatwia zbrodniarzom ich działalność na tzw. materiale ludzkim aż do własnej śmierci, gdyż - tu muszę rozprawić się z kolejnym mitem - nie ustaje to wraz z potencjałem seksualnym gasnącym w podeszłym wieku. Przyjemność pedofilnego dewianta to nie tylko własne fizyczne podniecenie. Nieraz pobudzenie seksualne ofiary ma dla takiej osoby większą wartość gratyfikacyjną niż pobudzanie nią siebie. Do tego dochodzi ekscytujące ryzyko i sprawdzanie granic swojej bezkarności - to dla sprawcy też gratyfikacja. Pedofili nie można wyleczyć za pomocą kastracji chemicznej. Jest to kolejny mit. Do dziś nikt nie spotkał ani nie słyszał wiarygodnej historii pedofila, gwałciciela czy zbrodniarza gotowego absolutnie szczerze i bezwarunkowo zrezygnować z całości swoich przymusowych zachowań. Dlatego gdy słyszę osoby, w tym autorytety, mówiące publicznie, że skutecznie leczą pedofilów, chciałbym je spytać, czy w związku z tym wydają im jakiś certyfikat uleczenia, czyli czy biorą na siebie odpowiedzialność, także karną, za ich ewentualny, nieuchronny nawrót. Przecież podobnie wywnioskowaną odpowiedzialność za swoją pracę ponoszą konstruktor czy mechanik samochodowy w razie zawalenia się zaprojektowanego domu albo źle przykręconego koła, które odpadło w czasie jazdy autostradą. Taki był program telewizyjny, panie i panowie posłowie, pokazujący, jak jeden z członków rodziny jednej z ofiar zbrodniarzy zastanawiał się, kto z ludzi, kto z posłów mógłby, kto miałby realny powód wystąpić przeciw projektowi ustawy znoszącej przedawnienie czynów pedofilskich i dopuszczającej ściganie tych zbrodni także z urzędu. Doszliśmy do wniosku, że ten projekt poprze każdy, kto rozumie głębię i zasięg seksualnego krzywdzenia dzieci. Jedyną grupą przeciwną mogą być środowiska, i tutaj jest wykropkowane miejsce. Niech więc każdy sobie odpowie, kto może być jedynym przeciwnikiem tego rodzaju ustawy. Ustawodawca powinien, a nawet musi, Wysoka Izbo, zmierzać do stworzenia możliwości prawnych, aby osoba pokrzywdzona w dzieciństwie, ale i w wieku dorosłym przestępstwem seksualnym mogła ujawnić popełnienie tego przestępstwa oraz aby takie działanie skutkowało możliwością przeprowadzenia postępowania karnego w tej sprawie. W praktyce przy braku odpowiedniej zmiany w prawie polskim jest to wykluczone, zatem konieczna jest nowelizacja przepisów Kodeksu karnego. Ostatnia nowelizacja Kodeksu karnego formułująca zapis, że przestępstwo wykorzystania seksualnego małoletniego nie może się przedawnić wcześniej niż przed upływem pięciu lat od momentu osiągnięcia pełnoletności przez ofiarę, jest naszym zdaniem absolutnie niewystarczająca. Wysoka Izbo! Jak to się ma do tzw. pedofilów rodzinnych, którzy często mają pod swoim dachem dzieci ofiary, wcześniej wykorzystywane seksualnie, a nadal pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym? Przecież taka sytuacja nie daje żadnych szans ofierze na zgłoszenie wykorzystywania przez członka rodziny. Dla nadal pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ofiary ta sytuacja jest niezwykle trudna. Praktycznie prawie niemożliwe jest jej ujawnienie. Panie i Panowie Posłowie! Wszyscy, jak tu jesteśmy, zgodzimy się chyba z intencjami autorów tego projektu. Obecny stan prawny nie jest wystarczająco dobry do dania konstytucyjnych gwarancji obywatelowi, takich jak gwarancja bezpieczeństwa, sprawiedliwości, prawa do sądu. Dlatego jako Ruch Palikota apelujemy do wszystkich posłów o przekazanie rzeczonego projektu do dalszych prac w odpowiedniej komisji, jednocześnie zapraszając autorów do czynnego udziału w jej pracach nad projektem. Kończąc, chciałbym przedstawić parę postaci. Siedmioletni Maciuś, wielokrotnie zgwałcony; dwuletnia Angelika, zgwałcona - to są ofiary potwierdzone, statystyk żadnych nie ma, ale te przypadki akurat zostały upublicznione - Paweł i Ania, obecnie dwudziestolatkowie, gwałceni codziennie przez dziesięć lat; Piotruś, zgwałcony i okaleczony; Basia, zgwałcona i pocięta nożem; Kinga, zgwałcona i bita; Ania i Tomaszek - matka wiedziała, co ojciec z nimi robił, a robił to przez piętnaście lat. Być może takich przypadków występujących po dzisiejszy dzień jest dużo więcej. Teraz, Wysoka Izbo, panie marszałku, panie i panowie posłowie, wyobraźmy sobie, że to nasze dzieci były zgwałcone i zabijane za życia, bo to jest śmierć psychiczna. W wielu wypadkach nieodwracalne skutki to powoduje, tak że te dzieci żyją w swoich głowach tylko. Bardzo dziękuję. (Oklaski)