PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Katarzyna Matusik-Lipiec
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

W kilku słowach jako wnioskodawczyni chciałam się odnieść do moich przedmówców, którzy podważali wartość tego typu uchwał, nad którymi procedujemy w Sejmie. Chciałabym powiedzieć, że dla całej społeczności Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest to ogromnie ważne wydarzenie, to, że my tutaj, w polskim Sejmie, procedujemy nad projektem uchwały, który jest wyrazem wdzięczności dla całej społeczności akademickiej, ale też wyrazem uznania dla dorobku edukacyjnego, naukowego, dydaktycznego tej uczelni. Jest to 100 lat wspaniałej historii uczelni, która naprawdę co roku na polski rynek pracy przygotowuje ponad 15 tys. studentów. Jest to w tym momencie największa polska uczelnia ekonomiczna. I te wyrazy uznania, które płyną z polskiego Sejmu, są niezwykle istotne dla całej społeczności Uniwersytetu Ekonomicznego. Jako wnioskodawczyni tej uchwały chciałabym całej społeczności akademickiej, władzom uczelni, dydaktykom, naukowcom, studentom życzyć kolejnych 100 lat wspaniałej pracy, osiągnięć naukowych, dydaktycznych po to, by tak jak co roku kolejne rzesze studentów mogły opuszczać mury Uniwersytetu Ekonomicznego i z takim uznaniem jak moje przedmówczynie wypowiadać się o swoich profesorach i o czasie studiów, który spędzili w murach tej uczelni. Wielkie gratulacje. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dorota Olko (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia 100-lecia istnienia Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (druki nr 1207 i 1224). W październiku będziemy świętować 100. rocznicę rozpoczęcia działalności przez Wyższe Studium Handlowe w Krakowie, czyli dzisiejszy Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Przez 100 lat uczelnia wykształciła pokolenia absolwentów, które odnosiły sukcesy zarówno w sektorze prywatnym, jak i pracując dla państwa polskiego. Kilkoro z nich zasiada zresztą w tej Izbie. Chciałabym skorzystać z okazji i złożyć całej społeczności akademickiej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie najserdeczniejsze życzenia i gratulacje. 10 lat temu, kiedy byłam na studiach doktoranckich, podobnie okrągłą rocznicę obchodził Uniwersytet Warszawski i pamiętam, że było to święto angażujące i pracowników, i studentów, pokazujące siłę różnorodności wspólnoty, jaką jest uniwersytet. I świętowania we właśnie takim duchu wszystkim osobom związanym z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie z całego serca życzę. Mam nadzieję, że 100. rocznica powstania uniwersytetu będzie okazją do refleksji nad przeszłością połączoną z odważnym spojrzeniem w przyszłość i wyzwania, które ze sobą niesie. Społeczności akademickiej UEK jeszcze raz gratuluję, życzę kolejnych 100 lat sukcesów, a koalicyjny klub Lewicy oczywiście poprze przedstawiony projekt uchwały.
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość z przyjemnością poprze ten projekt uchwały. Jest on dobrze napisany. Pokazuje Marię Dąbrowską we właściwym wymiarze: jej twórczości, jej postawy życiowej, społecznej, politycznej. To ważne, żebyśmy o Marii Dąbrowskiej pamiętali nie przez stereotyp, jaki nam wpojono, czyli pisarki, która świetnie się zaadaptowała do PRL-u. Bo przecież tak niekiedy o niej pisano. Było to spowodowane tym, że pamięć, prawda o postawie Marii Dąbrowskiej jest zakłamana. Jej ˝Dzienniki˝ ukazały się w pełni dopiero w 2009 r., ale w nakładzie 300 egzemplarzy. 300, proszę państwa. Wcześniej ukazywały się ˝Dzienniki˝ w formie ocenzurowanej. 43% zawartości mogło pójść do ludzi. W pełni - w 300 egzemplarzach w 2009 r. Tam Maria Dąbrowska nie ma złudzeń wobec ekipy, która nastała po 1945 r. Nie ma złudzeń wobec tych bolszewickich sługusów, którzy zajmowali najwyższe stanowiska. Pisze tam otwarcie i prawdopodobnie dlatego nie ma możliwości, pieniędzy na wydanie jej ˝Dzienników˝. Przy okazji tej uchwały dobrze byłoby zaapelować do ministerstwa kultury, żeby jednak znalazło sposób i pieniądze na wydanie tych ˝Dzienników˝, które zostały opracowane przez prof. Tadeusza Drewnowskiego i Polską Akademię Nauk, w normalnym nakładzie, by dotarły nie tylko do bibliotek naukowych. Warto też powiedzieć, że Maria Dąbrowska to pisarka polskiej inteligencji. Ona kultywowała i przeniosła dalej, w XX w. i XXI w. etos polskiej inteligencji, świadomość własnego obowiązku wobec wspólnoty i pracy dla wspólnoty, dla ludu. To jest coś, o czym różne wykształciuchy zapominają - zapominają, że to na tym polega ten etos, inteligencki etos. Dlatego warto pamiętać o Marii Dąbrowskiej, warto czytać ˝Noce i dnie˝, zresztą nie tylko ˝Noce i dnie˝. Warto czytać także jej ˝Dzienniki˝ i jej korespondencję, która na szczęście jest teraz sukcesywnie wydawana. To jest pisarka, która ukształtowała wiele pokoleń polskiej inteligencji i powinna kształtować kolejne. Warto też powiedzieć, że w PRL-u przyjęła odważną postawę, podpisała List 34. Potem, gdy władze PZPR-owskie nałożyły różne sankcje na pisarzy, którzy podpisali ten list, ona miała odwagę powiedzieć różnym notablom na zjeździe warszawskiego oddziału Związku Literatów Polskich prawdę w oczy i sprzeciwić się cenzurze. (Dzwonek) Warto pamiętać o Marii Dąbrowskiej. Wczoraj minęło 60 lat od jej śmierci. Popieramy tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Elżbieta Gapińska
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Proszę mi pozwolić, że najpierw odniosę się do wypowiedzi pani poseł Lichockiej. Pani poseł, rządziliście 8 lat, była szansa. Mieliście ministerstwo kultury, a nawet ministra kultury w randze wicepremiera. Trzeba było wtedy apelować. (Poseł Joanna Lichocka: Apelowałam.) No właśnie, bardzo się cieszę. Proszę państwa, Maria Dąbrowska była kobietą niezwykłą, nietuzinkową. Pochodziła z patriotycznej rodziny. Jej ojciec, Józef Szumski, był powstańcem z 1863 r., a potem pracował jako administrator majątków ziemskich. Była osobą bardzo wykształconą. Ukończyła studia w Lozannie i Brukseli. Od początku angażowała się w działalność publiczną, głównie oświatową, nawet zapisała swój dom w Komorowie społeczeństwu. Dzisiaj mieści się tam biblioteka publiczna. Maria Dąbrowska była znakomitą powieściopisarką, nowelistką, eseistką i tłumaczką m.in. dzieł Czechowa, Gorkiego oraz Jensa Petera Jacobsena. Pracowała też jako nauczycielka. Dąbrowska była zaangażowana przed 1939 r. w ruch spółdzielczy i socjalistyczny, ale po 1945 r. starała się zachowywać dystans wobec komunistycznych władz, chociaż nie uważała jakiejś formy współpracy z nimi za zdradę. Była po wojnie osobą bardzo szanowaną. W 1957 r. otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, a w 1960 r. honorowe obywatelstwo miasta Kalisza stanowiącego pierwowzór Kalińca z ˝Nocy i dni˝. Książkowy debiut Dąbrowskiej to zbiór opowiadań ˝Gałąź czereśni˝ z 1921 r. Była autorką cyklu powieściowego ˝Noce i dnie˝, najbardziej znanego dzieła literackiego z tych, które stworzyła. Wśród opowiadań powojennych szczególne znaczenie ma ˝Na wsi wesele˝. Spod jej pióra wyszły także dwa dramaty historyczne: ˝Stanisław i Bogumił˝ oraz ˝Geniusz sierocy˝. Do historii literatury przeszły także ˝Dzienniki˝ Dąbrowskiej, w których pochyliła się nad własną twórczością, nad sytuacjami, jakie spotkały ją w życiu. Jej przyjaciółka Anna Kowalska wielokrotnie twierdziła, że to właśnie ˝Dzienniki˝ okażą się głównym dziełem tej autorki. Pierwszy wpis w ˝Dziennikach˝ pochodzi z 1914 r., a ostatni z maja 1965 r. Jak państwo wiecie, Maria Dąbrowska była pięciokrotnie nominowana do Nagrody Nobla. Największe szanse jej otrzymania miała w 1965 r. Niestety nie dożyła rozstrzygnięcia tego konkursu. Szkoda, bo prawdopodobnie mielibyśmy jeszcze jedną noblistkę. Szanowni Państwo! Myślę, że nie ma między nami tutaj żadnych różnic. Klub Koalicji Obywatelskiej, tak jak inne kluby, przychyla się do tego, żeby przyjąć uchwałę upamiętniającą znakomitą polską pisarkę Marię Dąbrowską w 60. rocznicę śmierci. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Aleksandra Leo
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga wyrażam poparcie dla uchwały upamiętniającej Marię Dąbrowską, kobietę odważną, niezależną i bez wątpienia wyprzedzającą swoją epokę. Chociaż od jej śmierci mija blisko 60 lat, Maria Dąbrowska wciąż mówi do nas swoim językiem, językiem troski o drugiego człowieka, odpowiedzialności obywatelskiej i głębokiego namysłu nad światem. To nie była pisarka z wieży z kości słoniowej. To była osoba zaangażowana w życie społeczne, w walkę o prawa obywatelskie, o edukację i kulturę. Jej twórczość z ˝Nocami i dniami˝ na czele to nie tylko klasyka literatury - to zapis emocji, przemian, codziennych zmagań zwykłych ludzi, którym Dąbrowska potrafiła nadać godność. Chodzi również o ˝Dzienniki˝, odważne i szczere, w których pokazywała się jako kobieta myśląca samodzielnie, często wbrew konwenansom. Powiedziała kiedyś: ˝Jest na świecie jeden zawód, jedno jedyne powołanie - być dobrym dla drugiego człowieka˝. Trudno o bardziej uniwersalne przesłanie także dla nas, ludzi zajmujących się sprawami publicznymi, dlatego popieramy tę uchwałę. Pamięć o Marii Dąbrowskiej to nie tylko hołd dla wielkiej pisarki - to również przypomnienie, jak bardzo potrzebujemy dzisiaj odwagi, niezależności i odpowiedzialności, właśnie takich cech, jakie Maria Dąbrowska uosabiała. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jako naród mamy obowiązek pielęgnować pamięć o twórcach naszej kultury, ale odnoszę wrażenie, że od jakiegoś czasu Sejm proceduje nad uchwałami jedynie dla konkretnej ideologii. Nie mam zamiaru umniejszać talentowi litereckiemu Marii Dąbrowskiej, choć warto zauważyć, że jej twórczość nie została doceniona Nagrodą Nobla, jak poprzednicy zwracali uwagę. Jej książki nie były szeroko tłumaczone, a więc nie zyskały oddźwięku międzynarodowego. Dziś jednak nie tyle dostrzega się dorobek literacki tej postaci, ile raczej buduje się w związku z nią symbol ideologiczny, wykorzystywany zwłaszcza przez środowiska lewicowo-feministyczne. Nie jesteśmy od tego, aby wyciągać postacie do upamiętnienia według klucza ideologicznego. Jesteśmy tutaj, w Sejmie, by stanowić prawo służące obywatelom. Dziękuję bardzo.
Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadająca wczoraj, 19 maja, 60. rocznica śmierci Marii Dąbrowskiej to doskonała okazja do przypomnienia tej niezwykłej postaci. Niezwykłej, ponieważ Maria Dąbrowska była nie tylko wybitną pisarką, ale także publicystką, tłumaczką i działaczką społeczną. Znana była z zaangażowania w sprawy społeczne i polityczne, zarówno w okresie międzywojennym, jak i powojennym. Przez całe życie pozostawała wierna ideałom prawdy, wolności i godności człowieka. Jej twórczość była głęboko zakorzeniona w doświadczeniach epoki, a jednocześnie bardzo uniwersalna. Mówiła o tym, co w ludzkim losie najważniejsze: o miłości, cierpieniu, pracy, odpowiedzialności i przemijaniu. Jej największe dzieło ˝Noce i dnie˝ to nie tylko panorama życia rodzinnego, ale również głęboka refleksja nad historią Polski i duchową kondycją człowieka. Bo literatura Marii Dąbrowskiej to zapis minionej epoki, a także lustro, w którym odbijają się nasze współczesne niepokoje i pytania o to, co znaczy być człowiekiem w świecie pełnym niepewności. Niech ta rocznica będzie okazją nie tylko do przyjęcia (Dzwonek) uchwały upamiętniającej 60. rocznicę śmierci Marii Dąbrowskiej, ale również refleksją nad jej życiem, twórczością i dziedzictwem, które pozostawiła nie tylko jako pisarka, lecz również jako humanistka, publicystka i wrażliwa obserwatorka ludzkich losów. (Oklaski)
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W tym roku obchodzimy 60. rocznicę śmierci jednej z najwybitniejszych postaci polskiej literatury XX w. -Marii Dąbrowskiej. Autorki, która pozostawiła po sobie nie tylko bogaty dorobek literacki, lecz także ważne świadectwo zaangażowania społecznego oraz obywatelskiego. Maria Dąbrowska z domu Szumska urodziła się 6 października w Russowie, w powiecie kaliskim. Pochodziła z ubogiej rodziny szlacheckiej i wychowała się w dworze w Rusowie, w którym mieści się dzisiaj muzeum poświęcone jej osobie. Studiowała na uniwersytetach w Lozannie oraz w Brukseli. W czasie studiów związała się z nurtami niepodległościowymi. Jej mężem był Marian Dąbrowski, działacz socjalistyczny, ale zaprzyjaźniony z Józefem Piłsudskim. Jej najsłynniejsze dzieło ˝Noce i dnie˝ na trwałe wpisało się w kanon polskiej prozy, ukazując losy polskiego ziemiaństwa, dramaty, codzienności oraz uniwersalne dylematy ludzkiej egzystencji. Maria Dąbrowska była nie tylko pisarką, ale również aktywną publicystką, tłumaczką i działaczką społeczną, odważnie zabierającą głos w ważnych sprawach dla Polski i Polaków, często w trudnych powojennych realiach. Jedna z najwybitniejszych pisarek polskich, honorowa obywatelka (Dzwonek) miasta Kalisza wielokrotnie nawiązywała do okresu dzieciństwa spędzonego w Rusowie oraz lat szkolnych w Kaliszu. Autorka ˝Nocy i dni˝ podkreślała również swój związek emocjonalny i kulturalny z naszym regionem. Dziękuję uprzejmie. (Głos z sali: Bardzo ładnie.)
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mówiliśmy: 19 maja przypadła 60. rocznica śmierci Marii Dąbrowskiej, pisarki, publicystki, intelektualistki, która pozostawiła po sobie nie tylko arcydzieła literatury, jak ˝Noce i dnie˝, ale również cenne świadectwa epoki w postaci ˝Dzienników˝. Dąbrowska z uwagą obserwowała przemiany społeczne i kulturowe w Polsce po II wojnie światowej, w tym również te zachodzące w moim regionie, na Śląsku. Z podziwem pisała o ładzie i gospodarności, które zastała na ziemiach zachodnich, a jednocześnie nie unikała trudnych pytań o wyzwania, z jakimi mierzyli się ich nowi mieszkańcy. Dostrzegała napięcia między dziedzictwem kulturowym tych terenów a rzeczywistością powojenną, wskazując na potrzebę odpowiedzialnego gospodarowania, szacunku dla lokalnej historii i pracy na rzecz wspólnego dobra. Jej refleksje nie były oskarżeniem, lecz apelem o lepszą Polskę, sprawiedliwą, uporządkowaną i mądrze zarządzaną. Śląsk, tak silnie wpisany w dzieje odbudowy kraju, był dla niej nie tylko przestrzenią przemian, ale i symbolem wyzwań nowej rzeczywistości. (Dzwonek) W 60. rocznicę śmierci Marii Dąbrowskiej oddajemy hołd tej wybitnej postaci. Zachęcam jednocześnie wszystkie władze, instytucje, zwłaszcza instytucje kultury, biblioteki, do popularyzacji jej twórczości, bo zawsze przy tego typu uchwałach warto zadać pytanie: Jak poza samą uchwałą możemy daną postać czy też wydarzenie upamiętnić? (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mija 60 lat od śmierci Marii Dąbrowskiej, jednej z najwybitniejszych pisarek XX w., eseistki, a zarazem osoby głęboko zaangażowanej w sprawy społeczne, ludzkie i obywatelskie. Jej twórczość była nie tylko literackim zapisem losów polskiego społeczeństwa, ale również wyrazem jej osobistej wrażliwości, otwartości na drugiego człowieka i odwagi w wyrażaniu tego, co przez dekady pozostawało przemilczane. Jej ˝Dzienniki˝ ukazują postać, która wyprzedzała swoją epokę, otwartą, bezkompromisową, wrażliwą na krzywdę i nietolerancję. Nie wahała się pisać o homoseksualności jako o takiej samej miłości jak inne. Dąbrowska przez wiele lat pozostawała w bliskim emocjonalnym i intelektualnym związku z pisarką Anną Kowalską, relacji, która była świadectwem odwagi bycia sobą i lojalności wobec własnych uczuć. W czasach, gdy prawa człowieka, a także prawo do miłości i tożsamości nadal wymagają naszej troski, warto przypomnieć taką postać jak Maria Dąbrowska, nie tylko wybitna pisarka, ale również symbol otwartości, tolerancji i odwagi. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Alicja Łuczak
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Wiele pięknych słów już tutaj padło. Ja troszeczkę inaczej. Maria Dąbrowska to rzeczywiście powieściopisarka, publicystka, tłumaczka. Urodzona w Rusowie pod Kaliszem, raptem 5 km od mojej miejscowości. Mawiała często, że jest dzieckiem ziemi kaliskiej, a kraj lat dziecinnych uczyniła tłem i przestrzenią wielu swoich utworów, m.in. ˝Ludzie stamtąd˝, ˝Uśmiech dzieciństwa˝, ˝Dzikie ziele˝ i słynne, wspomniane już ˝Noce i dnie˝. Wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla mistrzyni prozy znana była również jako orędowniczka spółdzielczości, działaczka społeczna, obrończyni słabych i biednych, propagatorka czytelnictwa i oświaty na wsi. Krytyczna wobec kołtuństwa, chciwości, zła wszelkiej maści, również wobec kleru. Jednocześnie zawsze stojąca po stronie wartości takich jak uczciwość (Dzwonek), przyzwoitość, szacunek, miłość i praca. To te wartości, których dzisiaj bardzo brakuje w zwariowanym świecie, a które reprezentuje na pewno Rafał Trzaskowski. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Muszę przyznać, że zastanawiałem się, czy w końcu ktoś z tej lewej strony sali powie rzeczywiście, o co chodzi. Nie rozczarowałem się, bo pan poseł Józefaciuk właśnie powiedział dokładnie, o jaką postać tutaj chodzi. (Poseł Marcin Józefaciuk: Nie ma za co.) Dlatego mam pytanie z kolei do prawej strony sali: Czy naprawdę będziecie chcieli głosować za uchwałą dotyczącą takiej postaci, którą przedstawił właśnie w prawdziwym świetle pan poseł Józefaciuk? (Poseł Magdalena Małgorzata Kołodziejczak: Co to ma do rzeczy?) (Poseł Alicja Łuczak: A co to ma do rzeczy?) Bo ja tutaj zauważyłem prychanie z tej strony, jak mówiłem o lewicowych ideologiach, które symbolizowała. Poseł Józefaciuk właśnie je przedstawił. (Poseł Marcin Józefaciuk: To nie jest ideologia, panie pośle.) Albo - albo. Dziękuję bardzo.
Mówca: Anna Kwiecień
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z okazji sześćdziesięciolecia śmierci Marii Dąbrowskiej, wybitnej pisarki, warto przypomnieć, że ta wielka pisarka jest autorką tak wybitnych dzieł jak ˝Noce i dnie˝ czy ˝Dzienniki˝ prowadzone przez ponad 50 lat, stanowiące cenne źródło wiedzy o życiu intelektualnym i społecznym XX w. naszej ojczyzny. Maria Dąbrowska nie należała do żadnej partii politycznej, ale aktywnie angażowała się w sprawy społeczne i polityczne, czego najlepszym dowodem jest podpisany w 1964 r. list 34 protestujących przeciwko cenzurze PRL. Szanowni państwo, niech ten fakt stanowi dla nas inspirację i źródło przemyśleń, aby znowu nie wróciły czasy cenzury i kneblowania wolności słowa. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Dorota Olko (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia Marii Dąbrowskiej w 60. rocznicę jej śmierci (druki nr 1082 i 1155). Wczoraj minęło dokładnie 60 lat od śmierci Marii Dąbrowskiej, wybitnej pisarki, eseistki i tłumaczki z aż trzech języków obcych. Największą sławę Dąbrowskiej przyniosła powieściowa tetralogia ˝Noce i dnie˝, wielowątkowa, epicka opowieść o pokoleniach polskiego ziemiaństwa i kronika narodzin inteligencji jako istotnej warstwy społecznej, z którą niewątpliwie identyfikowała się sama pisarka. Do dzisiaj jest to jeden z najlepszych i najciekawszych zapisów przemian społeczeństwa polskiego na przełomie XIX i XX w. Maria Dąbrowska całe życie uważała, że jej obowiązkiem jako pisarki jest również zabieranie głosu w sprawach społecznych. Nigdy nie ukrywała swoich lewicowych poglądów, była zwolenniczką spółdzielczości, tolerancji i praw kobiet. Dąbrowska była też zadeklarowaną feministką, która żyła, jak chciała i z kim chciała. W PRL zachowała krytyczny dystans wobec władzy oraz otwarcie protestowała przeciwko cenzurze. W spisywanych przez ponad pół wieku ˝Dziennikach˝ przedstawiła niezwykły i, nie ukrywajmy, czasami dość złośliwy obraz życia intelektualnego i przemian społecznych, który jest wspaniałym świadectwem historii epoki. Maria Dąbrowska była jedną z najważniejszych polskich pisarek, ale próżno jej dzisiaj szukać w czołówkach najchętniej czytanych autorów. Dlatego na koniec chciałam serdecznie zachęcić, żeby sięgać po książki Marii Dąbrowskiej. Mam też nadzieję, że wczorajsza rocznica będzie dla instytucji publicznych impulsem, żeby lepiej popularyzować twórczość Dąbrowskiej.
Mówca: Włodzimierz Tomaszewski
Data: 2025-05-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Deklaracja w zakresie czczenia jubileuszy jest bardzo ważna, ale ona jest tym bardziej ważna, jeżeli patrzy w przyszłość. Chcę przypomnieć, że uchwały jubileuszowe przez Sejm były podejmowane już siedem razy. Pierwsza była w 1995 r., na pięciolecie. Ona miała szczególnie dużą wagę, ponieważ i w Sejmie, i w Senacie podpisali się pod tą wtedy uchwałą marszałkowie z PSL-u, czyli Adam Struzik i Józef Zych. A co tam było tak ważnego? Deklaracja na rzecz dalszej decentralizacji. Chcę przypomnieć, że w 1993 r. właśnie PSL zablokował proces decentralizacji - w 1993 r. Ale potem już w 1998 r. nastąpiło drugie rozdanie i druga historia odrodzenia samorządu, czyli etap tworzenia powiatów i samorządowych województw. Jest bardzo ważne, żeby w tych uchwałach właśnie takie deklaracje następowały. Było wspomniane przez pana przewodniczącego, że są wyzwania przed samorządem. Trzeba je określić. Dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość proponuje rozszerzenie tej uchwały o te treści, których tutaj nie ma. One patrzą właśnie w przyszłość. Chciałbym w imieniu klubu zaproponować, żeby przypomnieć w tej uchwale, ponieważ mamy również równoległą rocznicę powstania ˝Solidarności˝, 45. rocznicę, że właśnie na zjeździe ˝Solidarności˝ powstała konstytucja dla odradzania się samorządu. Powinno się ten ważny fakt przypomnieć, bo on jest fundamentalny i istotny, niezależnie także od prac ekspertów, które potem trwały. Chcę także wskazać, że dwaj profesorowie, którzy - pochodzę z Łodzi - pracowali nad samorządem w Łodzi jeszcze przed zmianami ustrojowymi, deklarowali już w 2013 r., w 2012 r. propozycję rozszerzenia regulacji samorządowych o większe uspołecznienie, współpracę i większą partycypację obywatelską w samorządzie. Tego typu wyzwanie jest przed nami i powinno ono być podjęte, z docenieniem również jednostek pomocniczych, sołectw. To się powoli dzieje, ale powinno to być. Również jest kwestia rozszerzenia tego, co związane jest właśnie z systemem finansów samorządowych. Na dziesięciolecie uchwała podpisywana przez marszałka Macieja Płażyńskiego wskazywała nie tylko na przełomowy moment dalszej decentralizacji po reformie powiatowej i wojewódzkiej, ale również trudności, które trzeba podejmować (Dzwonek), łącznie z tworzeniem systemu finansów samorządu terytorialnego. Powinniśmy takie zadanie wpisać, zwłaszcza w zakresie finansowania inwestycji samorządowych. I to jest przedłożone w poprawkach, które składam na ręce pani marszałek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)