Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W październiku 1951 r. wszczęła prace komisja specjalna Kongresu Stanów Zjednoczonych do zbadania zbrodni katyńskiej. Była jesień 1951 r. Dlaczego właśnie wtedy ta komisja powstała? Otóż miało miejsce w tym czasie zwarcie wielkich mocarstw, Rosji i Stanów Zjednoczonych, które przeszło do historii jako wojna koreańska. Jak mówią źródła, w wyniku działań komunistycznych doszło do sytuacji, że komuniści zabijali po prostu systematycznie swoich przeciwników. W pierwszej fazie walki w Korei mordowano jeńców amerykańskich, południowokoreańskich, i tak na przykład 45 jeńców amerykańskich zamordowano w sierpniu 1950 r. w pobliżu wzgórza 303, natomiast 138 zamordowano w okolicach sunchońskiego tunelu. To była straszliwa zbrodnia. 60 kolejnych zamordowano w czasie masakry w Taejon. Była to właściwie pierwsza wojna, pierwszy konflikt zbrojny, w którym Stany Zjednoczone spotkały się z niezwykle okrutnym przeciwnikiem traktującym jeńców wojennych w sposób szczególnie brutalny. Powrót do sprawy Katynia w tym momencie był jednoznaczny, dlatego że, jak pokazały prace komisji, była to pierwsza odnotowana w czasach nowożytnych tak okrutna zbrodnia na jeńcach wojennych. Komisja pracowała ok. siedem miesięcy, mając sesje wyjazdowe w Waszyngtonie, w październiku 1951 r., w lutym 1952 r. i czerwcu 1952 r., w Chicago, w marcu 1952 r., w Londynie, w kwietniu 1952 r., dwie sesje kwietniowe w Niemczech, we Frankfurcie i w Berlinie, oraz jedną sesję, też kwietniowa, w Neapolu. Po tych siedmiu miesiącach badań komisja przystąpiła do pisania raportu, co trwało ok. dwóch miesięcy. Ten raport powstał i nosi dzisiaj nazwę: raport Maddena, szefa komisji. W skład komisji oprócz przewodniczącego Raya Maddena wchodzili: Daniel G. Flood, Foster Furcold, Thadrum M. Machrowicz, George A. Dondero, Alvin E. O˝Konski i Timothy P. Sheehan. Stałymi pracownikami komisji byli John Mitchell jako główny doradca i Roman Puciński, główny śledczy. Sekretarzem była pani Lucile Biebighauser. Konkluzją tego raportu było stwierdzenie, że mordu na jeńcach polskich w Katyniu dokonały siły Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych, czyli NKWD. W konkluzji opinii komitet rekomendował Kongresowi Stanów Zjednoczonych uchwalenie rezolucji polecającej prezydentowi Stanów Zjednoczonych złożenie formalnego wniosku do ONZ o powołanie międzynarodowej komisji badającej zbrodnię katyńską. We własnej opinii, opartej na wszechstronnym badaniu dokumentów oraz przesłuchaniu świadków i rzeczoznawców, komisja stwierdziła, że pełną odpowiedzialność za tę zbrodnię ponoszą władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Trzeba dodać, że w momencie powołania tej komisji do współpracy poproszono inne organy zagraniczne, takie jak rząd polski w Warszawie, rząd Polski Ludowej, rząd londyński na uchodźstwie, rząd Republiki Federalnej Niemiec i rząd Związku Radzieckiego. Z tego zaproszenia, jak nietrudno się domyślić, skorzystał tylko rząd londyński i rząd Republiki Federalnej Niemiec. Na jakiej postawie wnioskowała komisja Kongresu Stanów Zjednoczonych o winie NKWD? Oparła swoją opinię na następujących przesłankach: sprzeciwie Rosji sowieckiej wobec międzynarodowego, oczywiście niezależnego, dochodzenia w 1943 r.; niechęci do zaproszenia neutralnych obserwatorów podczas badań komisji Burdenki - zaproszono wtedy reporterów, ale tę akcję określono jako całkowicie zorganizowany, propagandowy pokaz; niezdolności do wytworzenia wystarczającej ilości dowodów w Norymberdze przeciwko (Dzwonek) niemieckiej winie; odmowie współpracy Kongresu w dochodzeniu mimo publicznego formalnego traktowania komitetu śledczego; braku przekonujących dowodów osób wcześniej przebywających w tych trzech obozach, nie tylko w Kozielsku, ale także w Ostaszkowie i Starobielsku; przekonujących dowodach ekspertów medycznych i obserwatorów tych badań; fakcie, że Stalin, Mołotow i Beria do wiosny 1943 r. nie byli w stanie Polakom wytłumaczyć, gdzie znajdują się ich koledzy z Kozielska i pozostałych obozów. Ponadto bardzo istotnym elementem była niezwykle silna sowiecka kampania propagandowa zorganizowana w tym czasie, która ewidentnie szła w kierunku takim, żeby odejść od badań komisji, żeby nie mogła ona normalnie funkcjonować. Chciałbym dodać, że po latach, kiedy odsłaniano w Stanach Zjednoczonych pomnik, dzisiaj nazywany Pomnikiem Mściciela, znalazła się na nim informacja, która jest fragmentem tego raportu: Komisja jednogłośnie uznaje ponad wszelką wątpliwość, że sowieckie NKWD, czyli Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych, popełniło masowy mord na polskich oficerach i przywódcach intelektualnych w Lesie Katyńskim koło Smoleńska, w Rosji. Dziękuję. (Oklaski)