Mówca: Jolanta Niezgodzka
Data: 2025-12-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej przedstawię stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych. Projekt dotyczy dwóch obszarów polityki mieszkaniowej: sprzedaż mieszkań komunalnych z bonifikatą i wykupu mieszkań od seniorów do zasobu gminy. Pierwsza propozycja, czyli zakaz sprzedaży mieszkań komunalnych z bonifikatą. Projekt przewiduje tutaj likwidację uprawnień samorządów do stosowania bonifikat przy sprzedaży lokali, co oczywiście nie oznacza, że po wejściu w życie projektu gminy w ogóle nie będą mogły sprzedawać lokali komunalnych. Będą mogły to robić oczywiście za ceny komercyjne. Chodzi tylko o likwidację tych bonifikat. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego polskie gminy w latach 2003-2022 sprzedały co najmniej 623 tys. lokali mieszkalnych, w tym czasie oddając do użytku niespełna 45 tys. nowych mieszkań komunalnych. Liczba lokali komunalnych w tym czasie spadła z prawie 2 mln do niespełna 800 tys. Dziś w Polsce mieszkaniec, który ubiega się o lokal komunalny, musi czekać średnio ok. 3 lat. Jest to dłużej, jeżeli chodzi o mieszkania socjalne lub do remontu. Tutaj nawet w niektórych miastach czas oczekiwania to 10 lat. Rzeczywiście w sytuacji, w której w samorządach są kolejki oczekujących na mieszkania komunalne, nie ma uzasadnienia wyprzedaży zasobu komunalnego za ułamek wartości, a zahamowanie prywatyzacji zasobu komunalnego zwiększy dostępność lokali dla rodzin o niskich dochodach. Jednak z drugiej strony są sytuacje, gdzie utrzymywanie lokalu w zasobie nie ma uzasadnienia, a wykup po cenie rynkowej jest nieosiągalny dla najemcy. Dlatego mamy tutaj wątpliwości co do tego, czy zupełny zakaz stosowania bonifikat jest uzasadniony. Dlatego na etapie prac senackich zaproponujemy rozwiązanie, które pozwoli z jednej strony zahamować prywatyzację lokali komunalnych, ale z drugiej strony zapewni samorządom decyzyjność w zakresie prowadzenia polityki mieszkaniowej. Drugi element tego projektu to możliwość wykupienia przez gminy lokalu od osoby starszej z jednoczesnym zapewnieniem jej bezpiecznego najmu w tym lokalu albo w innym lokalu z zasobu komunalnego. Ten projekt wprowadza definicję osoby starszej, czyli osoby powyżej 60. roku życia. Od takich osób gmina będzie mogła wykupić mieszkanie przy jednoczesnym zawarciu umowy najmu na czas nieoznaczony lokalu, którego dotyczy sprzedaż, albo innego lokalu z zasobu. Gmina będzie mogła zapłacić kwotę jednorazowo lub w maksymalnie 240 miesięcznych ratach. Aby wykupić ten lokal, gmina będzie mogła pozyskać z Funduszu Dopłat bezzwrotny grant w wysokości do 50% wartości tej nieruchomości. Do tego systemu wykupu mieszkań od osób starszych nie będą stosowane progi dochodowe, weryfikacja majątkowa ani rygory powierzchniowe. Prawo najmu nie będzie przechodziło na spadkobierców, co też zabezpieczy interes gminy. To rozwiązanie może pomóc gminom poprawić strukturę zasobu i da szansę na pozyskanie mieszkań w tańszy sposób niż poprzez ich budowanie. Seniorzy jednocześnie zyskają bezpieczne źródło dodatkowych środków bez ryzyka oszustwa. Klub Koalicji Obywatelskiej będzie głosował za przedłożonym projektem, ale tak jak zaznaczyłam, na etapie prac senackich będziemy chcieli zaproponować takie rozwiązanie, aby samorządy mogły decydować o swoim zasobie, ale jednocześnie były obowiązane do racjonalnego zarządzania zasobem, do niewyprzedawania zasobu, który jak wiemy, nadal jest deficytowy. Dziękuję.