Mówca: Jacek Sasin
Data: 2014-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości przedstawiam niniejszym stanowisko klubu wobec przedłożonych przez rząd informacji o realizacji Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015 w roku 2011 i w roku 2012, to są, tak jak pan marszałek powiedział, druki nr 737 i 1671, wraz ze stanowiskiem odpowiednich komisji. Na wstępie może ogólna uwaga - strategia jako element zarządzania strategicznego powinna być czymś więcej niż tylko dzieleniem na obszary tego, co jest robione, co robi państwo, a często również tego, co za państwo robią inni. Strategia to nie tylko dokument, to przede wszystkim pewien proces, którego elementem wyjściowym miało być zrealizowanie przyjętej wizji i celów, m.in. poprzez osiągnięcie założonych wartości wskaźników. Nie ulega wątpliwości, że rzeczywistość i zmiany zachodzące w gospodarce często weryfikują przyjęte założenia, ale w tym właśnie celu ustala się zasady monitorowania, aby można było zbierać informacje o postępie realizowanych zadań, analizować te informacje i podejmować odpowiednie działania. Pytanie, czy informacje o realizacji Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015 w roku 2011 i w roku 2012 mogą być uznane za zadowalające wypełnienie zapisów w zakresie monitoringu. Po dokumencie ministra rozwoju regionalnego przyjętym przez Radę Ministrów należałoby spodziewać się czegoś więcej niż tylko zebrania informacji od poszczególnych instytucji i przekazania ich dalej. Należałoby oczekiwać pogłębionej analizy osiągniętych wskaźników i przedstawienia planów aż do końca obowiązywania strategii, a także uwzględnienia stopnia realizacji celów długookresowych. Warto zauważyć, że takie oczekiwanie nie jest jakąś fanaberią ze strony parlamentarzystów, gdyż sama Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 zawiera zapis w punkcie: Monitoring i sprawozdawczość, że minister rozwoju regionalnego przedstawia corocznie sprawozdanie na podstawie otrzymanych informacji, które będzie zawierać analizę podjętych działań i wynikające z niej rekomendacje na kolejny okres. Niestety pomimo informacji o wskaźnikach, które w większości są zresztą na niższym poziomie, niż zakładano w strategii, trudno dostrzec w obu dokumentach rekomendacje odnośnie do działań, jakie należałoby podjąć, aby przyjęte cele mogły być skutecznie zrealizowane. W takim sprawozdaniu powinny znaleźć się informacje nie tylko o poziomie poszczególnych wskaźników, lecz także o tym, dlaczego nie udało się osiągnąć zakładanego poziomu, co na to wpłynęło i co należałoby usprawnić, jakie instrumenty uruchomić, aby w przyszłości zakładane poziomy wskaźników osiągnąć. Kolejną bardzo istotną rzeczą, która od razu rzuca się w oczy, jest brak określenia hierarchii czy też może istotności prowadzonych działań w ramach poszczególnych priorytetów. Z informacji nie wynika, jakie działania i w jaki sposób wpływają na realizację poszczególnych celów priorytetowych. Nie ma też informacji, w wyniku jakich analiz i wynikających z nich wniosków uruchamiane są nowe działania, co jest powodem ograniczania środków na inne działania ani wreszcie jakie są efekty prowadzonych działań, oczywiście w kontekście realizacji omawianej strategii. W obu sprawozdaniach przedstawiono informacje o środkach przeznaczonych na realizację poszczególnych priorytetów na lata 2007-2015, brak jednak informacji, czy środki te są efektywnie wykorzystywane, jakie przynoszą efekty. Czy np. 6,87% środków przeznaczonych na realizację priorytetu I: Wzrost konkurencyjności i innowacyjności gospodarki czy też 8,27% środków priorytetu III: Wzrost zatrudnienia i podniesienie jego jakości w 2012 r. to wartości odpowiednie dla osiągnięcia przyjętych wartości wskaźników, czy też wymagają one korekty? Można się zastanawiać, czy w informacji w ogóle brano pod uwagę realizację poszczególnych wskaźników w kontekście strategicznym, gdy np. dowiadujemy się, że w ramach priorytetu I nastąpił już po raz kolejny wzrost wskaźnika dotyczącego poziomu nakładów na B+R w relacji do PKB z 0,74% w 2010 r. do 0,77% w 2011 r., nie ma już natomiast informacji, że w Strategii Rozwoju Kraju przyjęto, iż w 2010 r. wskaźnik ten będzie wynosił 1,5%, a w 2015 r. aż 2%. Brak zachowania integralności i kompleksowości zawartych w sprawozdaniu informacji sprawia, że staje się ona w opinii klubu Prawa i Sprawiedliwości niepełna i trudna w ocenie w kontekście realizacji SRK na lata 2007-2015. To, co udało się w omawianych sprawozdaniach, to przyporządkowanie działań do poszczególnych obszarów, jednak nie da nie zauważyć, że w wielu miejscach jest to powielenie informacji o wykonaniu wydatków w układzie zadaniowym w 2011 r. i 2012 r. przygotowywanym przez Ministerstwo Finansów. Zakres przekazywanej informacji zawartej w tych sprawozdaniach pozostawia wiele do życzenia, szczególnie gdy odniesiemy ją do konkretnych realiów czy do skali działań, o których mówimy. Na przykład priorytet II: Poprawa stanu infrastruktury technicznej i społecznej - na str. 34 informacji za rok 2012 możemy przeczytać, że w roku 2012 nastąpił wzrost liczby turystów zagranicznych przyjeżdżających do Polski o 2,3 mln osób, tj. do poziomu 14,8 mln turystów, w porównaniu z wartością wskaźnika osiągniętą w 2010 r. Możemy też przeczytać, że liczba zgonów z powodów chorób układu krążenia utrzymuje się w dalszym ciągu na wysokim poziomie i w 2011 r. wyniosła niemal 441 osób na 100 tys. ludności. Na tym kończy się informacja. Nie podano już, że oba te wskaźniki są bliskie poziomu z 2005 r. i znacznie odległe od zakładanych w strategii wartości. Nie wspomniano również, że nagły trend wzrostowy turystyki był spowodowany organizacją Euro 2012 i prawdopodobnie nie ma charakteru stałego. Kolejną rzeczą, której nie da się nie zauważyć, jest przedstawienie na tym samym poziomie informacji o różnych stopniach szczegółowości. Informacja taka powinna być uporządkowana z uwzględnieniem wpływu podejmowanych działań na realizację przyjętych celów. Można także zaobserwować różny sposób informowania o prowadzonych działaniach. Dla przykładu powiem, że informacja o realizacji infrastruktury kultury, turystyki i sportu w zakresie organizacji Euro 2012 dotyczy ogólnych kwot, ogólnej liczby inwestycji, brak jakichkolwiek szczegółowych informacji. Niezaprzeczalnie takie niezwykle szczegółowe informacje jak chociażby w obszarze, o którym mówiłem przed chwilą, informacja o liczbie ulotek rozpowszechnianych w ramach akcji ˝Bezpieczny stok˝ czy ˝Bezpieczna woda˝, to informacje, które są może w określonych sytuacjach ważne, ale jednocześnie nie korelują z zakresem ani istotnością podejmowanych działań w kontekście realizacji Strategii Rozwoju Kraju. Obawiam się i takie jest zdanie klubu Prawa i Sprawiedliwości, że obowiązek sporządzenia informacji o realizacji Strategii Rozwoju Kraju został potraktowany jednak zbyt lakonicznie, a to szkoda, gdyż informacje zawarte w tych dokumentach mają służyć skutecznemu zarządzaniu realizacją strategii rozwoju naszego kraju. Mając na uwadze to, że informacja o realizacji Strategii Rozwoju Kraju na lata 2007-2015 w roku 2012 jest ostatnim sprawozdaniem z tej strategii, z czym też trudno się zgodzić, bo tak w ostatnim czasie zostało zmienione prawo, że Sejm nie będzie już informowany przez rząd o postępach w realizacji tych strategii, należałoby oczekiwać, że sprawozdanie za rok 2012 będzie sprawozdaniem podsumowującym osiągnięcia w latach 2007-2012, będzie informacją przekrojową odnośnie do poszczególnych lat realizacji strategii, odnośnie do tego, jakie działania zostały podjęte w celu osiągnięcia zakładanych wartości, że będą w nim zawarte informacje o tym, co i w jakim stopniu przyczyniło się do osiągnięcia zakładanych wskaźników, jak również o tym, w jaki sposób rząd będzie chciał w kolejnych latach osiągać wskaźniki, które zostały zapisane w strategii. Reasumując, klub Prawa i Sprawiedliwości krytycznie ocenia te sprawozdania, i to w dwóch wymiarach. Pierwszym wymiarem jest wymiar merytoryczny, dotyczący samej realizacji Strategii Rozwoju Kraju w latach 2011 i 2012, ponieważ wyraźnie widać, że cele założone w strategii w większości nie zostały osiągnięte. Chyba najbardziej rażącym przykładem jest przykład innowacyjności. Wzrost innowacyjności był zapisany jako jeden z głównych strategicznych celów Strategii Rozwoju Kraju w latach 2007-2015. Tymczasem mamy w tym zakresie regres, a nie rozwój. Warto przytoczyć dane Komisji Europejskiej. W 2013 r. Polska w zakresie innowacyjności spadła do najniższej kategorii państw, grupy państw określanych jako innowatorzy o skromnych wynikach, spadliśmy z 5. na 4. miejsce od końca. Zresztą był to kolejny z rzędu spadek rok do roku. Potwierdzają to również inne statystyki, m.in. raport Global Innovation Index, który odnotował w roku 2013, czyli po roku 2012, spadek Polski o 5 miejsc. Jest ona na 49. miejscu (Dzwonek) na 142 kraje, niżej niż Rumunia i Bułgaria. Ale krytycznie oceniamy również same dokumenty. Te sprawozdania z powodów, o których wcześniej mówiłem, są mało ambitne. Właściwie ograniczają się tylko i wyłączenie do pewnej relacji dotyczącej osiągniętych wskaźników, bez żadnej pogłębionej analizy. Dlatego, panie marszałku, pozwalam sobie złożyć na pana ręce wniosek o odrzucenie w całości jednej i drugiej informacji. Dziękuję bardzo.