Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu Komisji Gospodarki przedłożyć sprawozdanie o przedstawionym przez prezesa Rady Ministrów dokumencie: Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2011 r. (druki nr 446 i 471). Powstanie tego dokumentu nie jest przypadkowe. Zgodnie z obowiązującym zapisem ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych Rada Ministrów ma przedstawić Wysokiej Izbie wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu właśnie to sprawozdanie. W związku z powyższym dzisiaj mamy przyjemność debatować nad tą informacją. 49-stronicowy dokument, szeroko i szczegółowo rozpisany, przedstawia właściwie całą dokumentację dotyczącą funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w Polsce na dzień 31 grudnia 2011 r. Trzeba powiedzieć, że przedstawia szczegółową lokalizację, obszar stref, jak również efekty funkcjonowania, mocno rozpisane, przedstawione w różnych tabelach - dużo cyfr, bardzo konkretnych i rzetelnych. Przedstawia również spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi, uwzględniając strukturę tych podmiotów, wyniki ekonomiczne, nakłady na rozwój stref i promocję specjalnych stref ekonomicznych. Jak już pani minister wspomniała, w Polsce funkcjonuje 14 stref ekonomicznych. Pani minister przytoczyła definicję strefy ekonomicznej, więc nie będę jej powtarzał. Ale warto wymienić te 14 specjalnych stref ekonomicznych, które funkcjonują na terenie Polski. Otóż mamy specjalną strefę ekonomiczną kamiennogórską, katowicką, kostrzyńsko-słubicką, krakowską, legnicką, łódzką, mielecką, pomorską, słupską, starachowicką, suwalską, tarnobrzeską, wałbrzyską i warmińsko-mazurską. Na podstawie wspomnianej wcześniej ustawy te specjalne strefy ekonomiczne mają funkcjonować do końca roku 2020. Ich obszar nie może przekroczyć 20 tys. ha. Jak to wygląda dzisiaj, a właściwie, jak to wyglądało w końcu roku 2011, przedstawia nam dokument. Strefy dzisiaj zajmują obszar ponad 15 045 ha, z czego ponad 21% powierzchni to grunty prywatne. Pozostałe to grunty Skarbu Państwa albo samorządów. Może dla lepszego zobrazowania tej przestrzeni powiem, że strefy są zlokalizowane w 143 miastach i 203 gminach i w czasie swojego funkcjonowania, w swojej historii od powstania zmieniały granice. W 2011 r. powierzchnia stref wzrosła prawie o 939 ha, z czego najbardziej powiększył się obszar strefy wałbrzyskiej - o 388,6 ha, czyli o prawie 23%, o 187 ha wzrosła strefa kostrzyńsko-słubicka oraz o 111 ha - strefa mielecka, co daje jej 10% przyrostu obszarowego. Na koniec 2011 r. największy obszar zajmowała strefa wałbrzyska - obszar ten wynosił ponad 2073 ha - później katowicka - ponad 1929 ha, tarnobrzeska - 1587 ha. Ale były też strefy mniejsze obszarowo, do których zaliczamy: suwalską - jej obszar wynosił ponad 342 ha, kamiennogórską - ponad 367 ha i słupską - ponad 401 ha. Oczywiście, jest ważne, że strefy zajmują taki obszar, ale jeśli spojrzymy, jak ten obszar jest przez nie zagospodarowany, warto powiedzieć, że w omawianym okresie zagospodarowanie tych stref generalnie wynosiło ponad 61%. Ale były też strefy, których zagospodarowanie przekroczyło 70%, takie jak: strefa pomorska - ponad 74%, warmińsko-mazurska - ponad 71%, również suwalska - ponad 71%. Z końcem roku 2001 wielkość tego zagospodarowanego terenu, jeśli chodzi o hektary, obejmowała obszar ponad 9186 ha, który został powiększony w stosunku do roku 2010 o ponad 395 ha w roku 2011. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Niewątpliwie ważną częścią tego dokumentu, który omawiamy, są efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych. Zostały one podane z uwzględnieniem liczb udzielonych zezwoleń, utworzonych miejsc pracy, wartości zrealizowanych inwestycji oraz struktury branżowej zrealizowanych inwestycji, a także kraju pochodzenia kapitału. I tak w minionym roku wydano 188 zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w strefach, co daje prawie 13% wszystkich ważnych zezwoleń. Na uwagę zasługuje fakt, że w porównaniu do roku 2010 liczba udzielonych zezwoleń wzrosła o ponad 6%. Największą ich liczbę, bo prawie po 22 zezwolenia, wydano w strefie kostrzyńsko-słubickiej i łódzkiej. Z ogólnej liczby 1466 ważnych zezwoleń na koniec 2011 r. wydano najwięcej w strefie katowickiej - 211, dalej: wałbrzyskiej - 174 i mieleckiej - 162. Niestety w roku 2011 również doszło do cofnięcia 33 zezwoleń, wygaszenia 36 i unieważnienia 2 zezwoleń. Przedsiębiorcy występujący o zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie specjalnych stref ekonomicznych muszą m.in. zadeklarować wielkość nakładów inwestycyjnych, jakie zamierzają ponieść, oraz określić w przybliżeniu ilość miejsc pracy, które utworzą. Spójrzmy więc, jak przedstawiały się te wielkości w świetle zaprezentowanej informacji. Od początku funkcjonowania stref do końca 2011 r. przedsiębiorcy ponieśli w nich nakłady inwestycyjne o wartości ponad 79 700 mln zł. Tylko w 2011 r. wynosiły one 6,4 mld zł, co w zderzeniu z danymi GUS daje 9,7% środków zainwestowanych przez wszystkich przedsiębiorców w Polsce zatrudniających powyżej 9 pracowników. Największy udział w łącznej kwocie inwestycji do końca 2011 r. miały strefy: katowicka - ponad 18 mld zł, co daje ponad 22,8%, wałbrzyska - 13 mld zł i łódzka - ponad 9 mld zł. Strefy te również zanotowały najwyższy w wartościach bezwzględnych wzrost inwestycji w 2011 r. - odpowiednio 1300 mln zł, 990 mln zł i 848 mln zł. Zainwestowany w strefach kapitał, jak czytamy w dokumencie i o czym wspomniała wcześniej pani minister, w 75% pochodził z 6 krajów: Polski, Niemiec, USA, Holandii, Japonii i Włoch. Największe nakłady poniosły firmy z branży motoryzacyjnej (25% wydatków inwestycyjnych). Następne miejsca zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (10% tych wydatków). Największą koncentracją branżową charakteryzowały się strefy legnicka i katowicka, gdzie dominował przemysł motoryzacyjny, a także strefa warmińsko-mazurska, gdzie produkuje się wyroby z gumy. W tym miejscu warto sobie również zadać pytanie, jak wygląda pomoc publiczna udzielona przedsiębiorcom działającym w specjalnych strefach ekonomicznych. Ministerstwo Finansów podaje, że łączna wartość zwolnień podatkowych dla przedsiębiorców do końca 2010 r. wyniosła ponad 8717 mln zł. Kwota ta stanowi ponad 11,9% nakładów inwestycyjnych poniesionych przez przedsiębiorców do końca 2010 r. Ta pomoc to z jednej strony koszt, ale z drugiej, można powiedzieć, przynosi dodatkowe korzyści dla budżetu. Z danych Ministerstwa Gospodarki wynika, że od 1998 r. tylko stosunek zwolnień z tytułu CIT do wpływów z zatrudnienia pracowników oznacza plus dla budżetu państwa na kwotę ponad 3 mld zł. Jedną z największych wartości funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych są miejsca pracy. Inwestorzy działający na terenie stref na koniec 2011 r. zatrudniali łącznie 241 594 osoby - 75,7% stanowiły nowe miejsca pracy utworzone w wyniku realizacji nowych inwestycji po uzyskaniu zezwolenia przez przedsiębiorców. Rok 2011 przyniósł w strefach 16 790 nowych miejsc pracy, co oznacza wzrost o ok. 7,5%. W tym samym czasie, jak podaje GUS, przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw wzrosło tylko o 2,3%. To wymierne cyfry wskazujące na bardzo aktywną działalność przedsiębiorstw w strefach. Strefą dominującą pod względem zatrudnienia, podobnie jak w przypadku inwestycji, na koniec 2011 r. była strefa katowicka, która zatrudniała 48 541 osób, czyli ponad 20% wszystkich osób zatrudnionych w strefie. Dalej były strefy wałbrzyska i tarnobrzeska. Jak ważne jest znaczenie specjalnych stref dla rynku pracy, niech świadczy symulacja przedstawiona w omawianym dokumencie, o którym mówiła pani minister, przedstawiając konkretne wartości. Gdyby nie strefy, bezrobocie w Polsce na koniec roku 2011 wyniosłoby 13,8%, a w tym momencie odnotowaliśmy tylko 12,5%, i to są wymierne cyfry. Wzrost bezrobocia w konkretnych regionach, powiatach, o których również wspomniała pani minister, wyniósłby od 6 do 20 pkt. To świadczy o tym, jak ważną rolę w strefach, w funkcjonowaniu stref, mają również nowe miejsca pracy. Kolejne pytanie: Kto zarządza specjalnymi strefami ekonomicznymi? Jest 14 stref, funkcjonujących sprawnie. Ustawa określiła, że zarządzającymi strefami są spółki kapitałowe, w których większość głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników posiada albo Skarb Państwa, albo samorząd województwa. Spółki zarządzające utrzymują się z dochodów ze sprzedaży gruntów, opłat za administrowanie i zarządzanie strefą, które uiszczają przedsiębiorcy działający na terenie strefy. Głównym zadaniem spółek zarządzających jest przede wszystkim promocja strefy, organizacja rokowań lub przetargów oraz udzielanie zezwoleń, zbywanie lub pośrednictwo w zbywaniu praw własności i praw użytkowania wieczystego gruntów objętych strefą, kontrola działalności przedsiębiorców w zakresie jej zgodności z zezwoleniem, budowa infrastruktury na terenie strefy, opieka nad inwestorami. Na podstawie informacji zawartych w omawianym dokumencie można jednoznacznie stwierdzić, że spółki zarządzające strefami swoje zadania wykonują bardzo solidnie i skutecznie. W 2011 r. nakłady na budowę infrastruktury na obszarze stref wyniosły ponad 343 mln zł, z tego środki zaangażowane przez spółki zarządzające to ok. 29%. Spółki również w tym okresie, w ostatnim roku, wydały ok. 6 mln zł na promocję stref. A że nasze spółki działają sprawnie i cieszą się uznaniem za granicą, niech świadczy również ranking, który został opublikowany pod koniec czerwca 2012 r. w raporcie fDi Global Free Zones of the Future 2012/2013, który wskazuje 50 najbardziej sprawnych i rozwijających się stref na świecie. Otóż 5 polskich specjalnych stref ekonomicznych znalazło się w tej pięćdziesiątce: na 11. miejscu w rankingu pojawiła się Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, na 18. łódzka, na 22. wałbrzyska, na 37. starachowicka. Wszystkie te strefy figurujące w rankingu europejskim charakteryzują się dobrą dostępnością oraz tym, że posiadają rozwiniętą i wysokiej jakości infrastrukturę. Warto również dodać, że wśród krajów europejskich zajmujemy 2. miejsce, wyprzedza nas w rankingu tylko Łotwa, której jedna ze stref zajmuje 7. miejsce. Podsumowując, należy stwierdzić, że specjalne strefy ekonomiczne cieszą się coraz większym zainteresowaniem ze strony inwestorów. Świadczy o tym wzrost ich obszaru oraz zwiększające się nakłady inwestycyjne. Są doskonałym stymulatorem lokalnych rynków pracy, a rezultatem ich funkcjonowania jest stale zwiększająca się liczba nowych miejsc pracy. Omawiając działalność specjalnych stref ekonomicznych, nie można pominąć ich wpływu na otoczenie. Zaspokajanie potrzeb związanych ze stworzeniem i funkcjonowaniem nowych zakładów przemysłowych stymuluje także rozwój innych dziedzin życia regionu. Niestety zbliżający się ustawowy termin zakończenia działalności stref, czyli rok 2020, może powoli zacząć odbijać się na ich kondycji. Konieczne zatem jest utrzymanie atrakcyjności stref i podjęcie decyzji, co dalej po 2020 r. Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Komisja Gospodarki zapoznała się z przedstawionym przez Radę Ministrów dokumentem pn. ˝Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2011 r.˝ i po debacie na posiedzeniu w dniu 13 czerwca br. wnosi o jego przyjęcie przez Wysoką Izbę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)