Mówca: Waldemar Buda
Data: 2016-03-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Otrzymujemy szereg sygnałów, z których wynika, że wprowadzona reforma wymiaru sprawiedliwości w części dotyczącej postępowania karnego - czego się spodziewaliśmy, o czym komunikowaliśmy - nie sprawdza się, ta część wymiaru sprawiedliwości nie funkcjonuje. Statystyki wskazują na to, że jest gorzej niż przed samą reformą, a prokuratorzy nadal apelują o to, ażeby zastanowić się nad zmianą polegającą na tym, ażeby kontradyktoryjność, która tą reformą została wprowadzona, została złagodzona i ażeby wiele elementów tej reformy odwrócić. Przypomnę, że reforma polegała na tym, ażeby z sądu, z sędziego uczynić arbitra w postępowaniu sądowym, natomiast główna oś sporu miałaby dotyczyć aktu oskarżenia i prokuratora oraz obrońcy. Doszło wobec tego do takiej sytuacji, w której sędzia przygląda się rozstrzyganej sprawie, przygląda się dowodom popierającym oskarżenie oraz dowodom obrończym oskarżonego. Wszystko to jest możliwe, wszystko to jest do zaakceptowania, takie rozwiązania funkcjonują nawet w systemie anglosaskim, ale do tego systemu dochodzono tam wiele lat. My wprowadziliśmy to eksperymentalną reformą z bardzo krótkim vacatio legis i dzisiaj mamy tego konsekwencje. W lipcu uznano, że prokuratorzy, jak na amerykańskich filmach, mając za sobą całą rzeszę osób, asystentów - dotyczy to wsparcia biurowego - sekretarzy, mogą toczyć boje z najlepszymi obrońcami, a okazuje się, że poza reformą postępowania karnego nie spowodowano, żeby prokuratorzy mieli taki komfort. Czyli dzisiaj oni są na przegranej pozycji, nie potrafią walczyć z obrońcą jak równy z równym, dlatego że mają 10 razy więcej spraw niż ci obrońcy, z którymi walczą, nie mają aparatu wspomagającego. Co więcej, skutkiem tego jest większy stopień, bo już się tego spodziewamy... Chociaż twardych danych nie mamy, ale już się spodziewamy, że będzie coraz więcej uniewinnień. Na pewno - zakładam tutaj dobrą wolę wnioskodawców i projektodawców tych zmian - nie chciano, ażeby uniewinnienia były efektem czy większy stopień uniewinnień był efektem wprowadzonej reformy, ale niestety tego rodzaju skutek może być osiągnięty. Już wiemy, że wpływ samych aktów oskarżenia w postępowaniach karnych jest dużo mniejszy, zdaje się, że to jest znaczny odsetek. Czyli prokuratorzy boją się wnosić akty oskarżenia, boją się działać z taką intensywnością jak dotychczas, dlatego że wiedzą, że sąd nie będzie im pomocny w tym postępowaniu, wiedzą, że sąd, nawet widząc jakieś nieprawidłowości czy dowody, nie będzie tego przeprowadzał z urzędu, nie będzie mógł tego weryfikować, tylko będzie arbitrem. Takie sytuacje mają miejsce przy pełnym zastosowaniu tej ustawy. Natomiast są miejsca i są sądy, w których do reformy jest podejście, można powiedzieć, po macoszemu, tzn. część sądów i część prokuratorów stosuje tę zasadę jakby krańcowo, część mimo wszystko w dużej mierze stara się pomagać prokuratorom, część sądów przeprowadza dowody z urzędu. Szereg komunikatów, szereg złych informacji płynie ze strony zarówno prokuratorów, jak i sądów w tym zakresie. Dlatego bardzo proszę pana ministra o przedstawienie tej sytuacji. Mamy dzisiaj już bodajże 9 miesięcy po wprowadzeniu reformy, więc wydaje się, że już coś więcej możemy na ten temat powiedzieć. Ewentualnie bardzo bym prosił o wskazanie tych miejsc, które w zasadzie już dzisiaj można byłoby zakwalifikować do ewentualnej zmiany, ewentualnej reformy. Dziękuję bardzo.