Mówca: Katarzyna Osos
Data: 2017-03-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko wobec sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Proponowane zmiany z punktu widzenia obywatela, jednostki należy ocenić pozytywnie, co zresztą wybrzmiało już podczas pierwszego czytania projektu, kiedy wszystkie kluby zgodnie opowiedziały się za skierowaniem projektu do dalszych prac. Wysoka Izbo! Procedura administracyjna obejmuje bardzo szeroki wachlarz spraw i właśnie w tej procedurze rozstrzygane są najczęściej sprawy obywateli. Dlatego tak ważne jest, aby organy administracji działały sprawnie, szybko, a regulacje z jednej strony dawały gwarancję ochrony praw jednostki, z drugiej zaś strony stały na straży słusznego interesu publicznego. I trzeba przyznać, że proponowane zmiany zmierzają w tym kierunku, bo mamy tutaj rozwiązania, które mają odformalizować i przyspieszyć postępowanie, mamy cały pakiet rozwiązań związanych z polubownym załatwieniem sprawy czy rozwiązania, które dążą do wyeliminowania nadmiernego korzystania z uprawnień kasatoryjnych, co znacznie wydłużało postępowanie, a było dość częstą praktyką. Ważną również z punktu widzenia jednostki zmianą jest wprowadzenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, a przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Z pewnością taka regulacja będzie zabezpieczać interesy stron przed nadmierną dowolnością w zakresie wykładni prawa przez pracowników organów administracji publicznej. Również pozytywną zmianą jest wprowadzenie zasady, iż organy administracji publicznej bez nieuzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W konsekwencji zatem strona postępowania występująca z określonym wnioskiem o wszczęcie postępowania będzie mogła niejako z góry przewidzieć możliwe rozstrzygnięcie, o ile stan faktyczny lub prawny jej sprawy jest taki sam jak uprzednio rozstrzygniętej. Jednakże pewnym mankamentem tej regulacji jest to, iż nie dookreśla ona nieostrego pojęcia utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw. Negatywnie w naszej ocenie należy ocenić zaproponowaną zmianę w pkt 5 art. 1 projektu, a mianowicie wskazanie, iż w sytuacjach wskazanych w przepisach szczególnych postępowanie administracyjne może nie mieć charakteru dwuinstancyjnego. Abstrahując od argumentów natury konstytucyjnej, albowiem brak jest jednolitości poglądów w zakresie konstytucyjności lub jej braku w zakresie dotyczącym konieczności dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, należy zwrócić uwagę na ważkie argumenty natury zarówno prawnej, jak i praktycznej. Po pierwsze, brak dwuinstancyjnego charakteru postępowania administracyjnego nie tylko skutkować może pozbawieniem stron prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy, ale także w istocie uchyli funkcjonowanie tzw. nadzoru administracyjnego nad organami niższego stopnia realizowanego przez organy wyższego stopnia. Po drugie, taka regulacja może spotęgować zjawisko rozbieżności praktyki stosowania określonych przepisów prawa, w sytuacji gdy organy wyższego stopnia zostaną pozbawione możliwości weryfikacji takich rozstrzygnięć. Po trzecie w końcu, taka regulacja doprowadzi do lawinowego wzrostu spraw związanych ze skargą do sądu administracyjnego, co w swojej istocie jest bardziej sformalizowane, czasochłonne, jak również kosztowne. Podczas prac komisji została zgłoszona poprawka dotycząca wykreślenia tej propozycji, jednakże nie uzyskała ona akceptacji większości. Pozostałe zaproponowane podczas prac komisji poprawki należy ocenić pozytywnie. Choć projektodawca nie uniknął w projekcie pewnych zbytnich uproszczeń, to globalna ocena przedłożonego projektu musi pozostać pozytywna. Dlatego też Platforma Obywatelska będzie głosowała za przyjęciem przedmiotowego sprawozdania. Dziękuję. (Oklaski)