Mówca: Andrzej Szlachta
Data: 2018-01-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Zanim przejdę do omawiania dwóch ważnych części budżetowych, chciałem zwrócić uwagę posłowi Ryszardowi Petru, którego nie widzę na sali w tej chwili, że tak się zafascynował tworzeniem nowego bytu polityczno-propagandowego pn. Plan Petru, że przegapił, co się dzieje w polskim Sejmie. Przespał pierwsze czytanie i podczas debaty w drugim czytaniu we właściwym dla siebie stylu zaliczył hiperwpadkę, oznajmił podczas tego drugiego czytania... (Poseł Krystyna Skowrońska: Gdzież, panie pośle, pomylił się.) ...że właśnie składa wniosek o odrzucenie ustawy budżetowej w pierwszym czytaniu. To tak na marginesie, bo pan poseł interesuje się przecież nie ustawą ani debatą budżetową, tylko jej bezrefleksyjną krytyką. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W swoim wystąpieniu chciałem głównie odnieść się do dwóch ważnych części budżetowych, ważnych dla rozwoju cywilizacyjnego Polski, czyli do części 38: Szkolnictwo wyższe oraz części 28: Nauka. W budżecie państwa na 2018 r. zaplanowano wydatki na szkolnictwo wyższe w wysokości 16,5 mld zł, z czego nieco ponad 16 mld zł to środki z budżetu państwa, a blisko 512 mln zł pochodzi ze środków Unii Europejskiej. W porównaniu z rokiem 2017 nakłady na szkolnictwo wyższe są wyższe o 3,5%. Wydatki na rzecz szkolnictwa wyższego zaplanowane są w budżecie państwa w dziewięciu częściach budżetowych oraz w wydatkach budżetu środków europejskich w trzech częściach budżetowych. Wydatki te znajdują się w budżetach ośmiu ministerstw. Największą kwotę zaplanowano w dziale 803: Szkolnictwo wyższe w zakresie ministra nauki i szkolnictwa wyższego w wysokości ponad 15,5 mld zł. Ze środków tych finansuje się 59 akademickich polskich uczelni, 34 zawodowe uczelnie publiczne nadzorowane przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego, sześć uczelni prowadzonych przez Kościoły i związki wyznaniowe oraz pięć publicznych uczelni wojskowych nadzorowanych przez ministra obrony narodowej. Na rozwój inwestycyjny w szkolnictwie wyższym zaplanowano na rok 2018 ponad 416 mln zł, w tym na kontynuowanie programu wieloletniego dla Uniwersytetu Warszawskiego zaplanowano ponad 27 mln zł. W zakresie wydatków na finansowanie i współfinansowanie projektów z udziałem środków Unii Europejskiej zaplanowano ponad 600 mln zł, z tego ponad 511 mln z budżetu środków europejskich. Należy nadmienić, że przewiduje się możliwość uzupełnienia tych wydatków ze stosownych rezerw - w części 83: Rezerwy celowe - ujętych zarówno w wydatkach budżetu państwa, jak i w wydatkach budżetu środków europejskich. W rezerwach celowych w pozycji 18 zaplanowano wydatki na działalność Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej w wysokości 20 mln zł. W ramach wydatków bieżących szkolnictwa wyższego dotacja na tę agencję wynosi dodatkowo 34 mln zł. Wśród zadań inwestycyjnych na budowę, rozbudowę, modernizację i adaptację obiektów dydaktycznych oraz domów studenckich zaplanowano blisko 175 mln zł. Główna część wydatków, bo ponad 12,7 mld zł, przeznaczona jest na działalność dydaktyczną w cywilnych uczelniach, a ponad 360 mln zł przeznaczono na działalność szkół wojskowych oraz uczelni służb państwowych. Ponad 1840 mln zł przeznacza się w budżecie na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w uczelniach publicznych, niepublicznych i w sześciu uczelniach prowadzonych przez Kościoły i związki wyznaniowe oraz dla jednostek naukowych prowadzących studia doktoranckie. Na zadania projakościowe, m.in. dla najlepszych doktorantów oraz studentów, którzy w roku rozpoczęcia studiów uzyskali najlepsze wyniki egzaminów maturalnych, przeznaczono w budżecie państwa na 2018 r. 450 mln zł. Wydatki na finansowanie i współfinansowanie projektów z udziałem środków Unii Europejskiej zaplanowano na rok 2018 w wysokości 480 mln zł. Środki te przeznaczone będą na projekty realizowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w wysokości blisko 283 mln zł w ramach Programu Operacyjnego ˝Pomoc techniczna˝ 2014-2020 oraz Programu Operacyjnego ˝Wiedza, edukacja, rozwój˝ 2014-2020. Na ten drugi program zabezpieczono w budżecie ponad 236 mln zł. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drugą częścią budżetową ważną dla rozwoju cywilizacyjnego, intelektualnego, innowacyjnego, rozwoju myśli technicznej jest część 28: Nauka. W ustawie budżetowej na 2018 r. zaplanowano nakłady na polską naukę w wysokości ponad 9277 mln zł. W porównaniu z analogicznymi wydatkami w 2017 r. nakłady na naukę wzrastają o blisko 822 mln zł. (Poseł Krystyna Skowrońska: Co z tego?) Jest to nominalny wzrost o blisko 10%. W ten sposób rząd realizuje swój cel strategiczny, którym jest planowany poziom nakładów na naukę w wysokości 1% PKB. Warto wspomnieć, że w 2003 r. w ramach strategii lizbońskiej założono nakłady na badania i rozwój w Unii Europejskiej w wysokości 3% PKB. Polska w 2016 r. przekroczyła nakłady na badania i rozwój w wysokości 1% PKB. Według nowej strategii ˝Europa 2020˝ prognozowany wzrost nakładów na B+R na 2020 r. w Polsce wynosi 1,7% PKB. Planowany w projekcie budżetu państwa na rok 2018 wzrost nakładów na naukę jest dobrym przykładem podążania w kierunku założonego celu wzrostu. W samej części 28: Nauka zaplanowano wydatki w wysokości ponad 6,5 mld zł. Po uwzględnieniu wydatków środków europejskich dla części 28 łączne wydatki na naukę wynoszą blisko 7,8 mld zł. Z tego 7,5 mld zł umieszczono w dziale 730: Nauka, a ponad 200 mln zł w dziale 752: Obrona narodowa. Dodatkowo w zakresie rezerwy celowej pozostającej w kompetencji ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ujętej w części 83: Środki na zwiększenie nakładów w obszarze badań naukowych zabezpieczono środki w wysokości 360 mln zł. Zatem łączne środki na obszar badań naukowych wynoszą ponad 8135 mln zł. W ramach działu 730: Nauka i w innych częściach budżetowych zaplanowano blisko 92 mln zł, w tym dla Polskiej Akademii Nauk kwotę 81,5 mln zł. W budżecie innych ministerstw na działalność badawczo-rozwojową zaplanowano 1020 mln zł. Największą część środków przeznaczonych na działalność naukową zaplanowano w ustawie budżetowej na 2018 r. dla jednostek naukowych na działalność statutową i inwestycyjną, jest to kwota 3209 mln zł. Na działalność Narodowego Centrum Badań i Rozwoju zaplanowano 1359 mln zł. Na współpracę z zagranicą zabezpieczono w budżecie państwa blisko 470 mln zł, co stanowi ponad 6-procentowy wzrost wydatków na ten cel. Jest to ważne dla zapewnienia wymiany myśli naukowej, zwłaszcza dla młodych naukowców. Na działalność upowszechniającą naukę zaplanowano w budżecie ponad 70 mln zł. Warto podkreślić, że łączne nakłady na naukę i szkolnictwo wyższe wzrastają w 2018 r. o ponad 1400 mln zł w stosunku do roku 2017. Mówiąc o finansowaniu nauki, należy w ramach wydatków na realizację projektów z udziałem środków Unii Europejskiej wymienić wydatki na programy operacyjne, ˝Inteligentny rozwój˝ 2014-2020, ˝Polska cyfrowa˝ 2014-2020, ˝Pomoc techniczna˝ 2014-2020, oraz projekty realizowane w ramach programów Unii Europejskiej, współfinansowane ze środków zagranicznych niepodlegających zwrotowi w łącznej wysokości ponad 1400 mln zł. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju wraz z PKP Polskie Linie Kolejowe przeznaczą 50 mln zł na nowoczesny system transportu kolejowego, szybsze i bardziej ekologiczne podróże oraz innowacyjne systemy informatyczne. To wspólne przedsięwzięcie potrwa do 2023 r. i jest pierwszym projektem w historii Polski dedykowanym infrastrukturze kolejowej. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju prowadzi nabór wniosków w drugim konkursie Bridge Alfa wspierającym innowacyjne programy ˝od pomysłu do przemysłu˝, które mają na celu rozwój nowatorskich projektów, a następnie ich komercjalizację. Temu służy sieć wehikułów inwestycyjnych stanowiąca uzupełnienie systemu wspierania innowacji na wszystkich etapach realizacji projektu i wpisująca się w rządową ˝Strategię na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Warto też na koniec wspomnieć o kwocie 500 mln zł na badania nad opracowaniem nowych polskich leków i na ich wdrożenie do produkcji. Mówił ostatnio o tym premier polskiego rządu Mateusz Morawiecki. Bardzo dziękuję za uwagę.