Mówca: Małgorzata Kidawa-Błońska
Data: 2020-08-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Tym bardziej, że musimy zmierzać do końca. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Dobrze, tak, to chciałbym tylko powiedzieć, że pani posłanka Milczanowska mówiła o tym, że podejmuję działania na rzecz czy na prośbę ambasadora obcego państwa. To zabrzmiało bardzo dramatycznie. Chciałbym powiedzieć, że ja się po prostu upominam o wykonanie wyroku, wyroków sądów polskich w jednej sprawie dotyczącej ojca, który nie może odzyskać swojej córki przebywającej na terytorium Polski. Ojciec jest z Belgii i jest jedynym żyjącym rodzicem, bo matka nie żyje. To jest ta sprawa, w której faktycznie występowała ambasada Belgii, ale dla nas podstawą działania nie jest wystąpienie ambasady Belgii, tylko to, jak w tej sprawie orzekały sądy polskie. Po prostu jesteśmy na poziomie de facto niewykonania wyroków sądów polskich. (Poseł Janusz Korwin-Mikke: I tu też pana popieramy.) (Poseł Grzegorz Braun: Brawo!) O, dziękuję. Dobrze, teraz tak, kilka... Szybciutko pytania. Pytanie pani posłanki Jachiry: Jak teraz będziemy żyć? Tak ogólnie zadane. Uważam, że obywatele powinni wiedzieć, jak wielką siłę dają im gwarancje konstytucyjne w postaci wolności słowa, zgromadzeń, zrzeszania się, dostępu do informacji i petycji. Jeżeli będą chcieli i potrafią z tego korzystać, to potrafią obronić swoje prawa, i wydaje mi się, że wielokrotnie to udowadniali. Pytanie pani posłanki Nowackiej dotyczące ochrony różnych praw mniejszości oraz grup dyskryminowanych: faktycznie w czasie kadencji udało mi się zorganizować ponad 200 spotkań w poszczególnych miastach Polski. Naprawdę objechaliśmy Polskę wzdłuż i wszerz i wielokrotnie podejmowaliśmy różne interwencje dotyczące różnych grup społecznych, w tym także interwencje procesowe. Pan poseł Szczerba... W ogóle dziękuję, że pan poseł Szczerba poświęca czas na dzisiejsze posiedzenie i na dzisiejsze sprawozdanie roczne rzecznika, ponieważ to, co pan poseł zrobił w sprawie Białorusi, zasługuje na mój i powinno zasługiwać na nasz największy szacunek. (Oklaski) Jak zobaczyłem zdjęcie z Alesiem Bialackim, to naprawdę bardzo się wzruszyłem. Odpowiadając na pytanie i może przechodząc w ten sposób do pytania pana posła Brauna, o to, skąd się wywodzę, skąd jestem... Tak się składa, panie pośle, że mam zaszczyt naprawdę znać wielu obrońców praw człowieka z dużej części świata. Jeżeli mógłbym powiedzieć, do kogo należę, to wydaje mi się, że do grupy osób, które głęboko wierzą w sens konstytucji i głęboko wierzą w sens poszanowania praw człowieka. I cieszę się, że wiele osób, które się tym zajmują, ale także, które wiele ucierpiały, obdarza mnie zaufaniem. I to nie jest związane z jakimkolwiek formalnym członkostwem, tylko to jest związane z tym, że są to osoby, które wystarczy, że na siebie spojrzą, i powiedzą, co robiły w przeszłości, czym się zajmowały i sobie wzajemnie ufają. Pan poseł Szczerba pytał o komisję ds. osób starszych. Faktycznie to jest duży dorobek. Będę starał się na koniec kadencji przedstawić rekomendacje, w którym kierunku można byłoby pójść i jak to podsumować. Wydaje mi się, że najważniejsza jest taka - bo to akurat ilustruje epidemia koronawirusa - żeby maksymalnie się zastanowić, jak powiązać opiekę społeczną z ochroną zdrowia. Bo tutaj mamy lukę. To znaczy to, że to jest w dwóch ministerstwach, powoduje, że jak się pojawiają problemy w tej przestrzeni, to nagle się okazuje, że to nie działa. Pani marszałek, ile jeszcze mogę? No już 8 minut pan... Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Jeszcze 5? To może tak szybciutko. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Dobrze. (Poseł Klaudia Jachira: Tak, tak.) (Poseł Grzegorz Braun: Ależ koniecznie, koniecznie.) Pani posłanka Rosa pytała o prawa społeczności LGBT. Uważam, że faktycznie następuje potężny regres. Przejawem tego, mówiłem o tym, są m.in. te uchwały przyjmowane na szczeblu samorządowym, ale także te działania, które ostatnio widzieliśmy chociażby na ulicach. Ale przede wszystkim to, że brak ochrony prawnej w niektórych sytuacjach, chociażby przed przemocą na tle orientacji seksualnej czy mową nienawistną na tle orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej. Nie jest wykonany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący opiekunów osób z niepełnosprawnościami. I w ogóle to, co dostrzegam w polityce socjalnej rządu: z jednej strony widzę dużo pozytywnych rzeczy, z drugiej strony wydaje mi się, że zabrakło woli, energii, determinacji, żeby rozwiązywać różne problemy systemowe. Pani posłanka Matysiak o tym właśnie mówiła: chociażby mieszkalnictwo socjalne, także kwestie rozwiązywania problemów z zakresu sfery prawa pracy, bezdomności czy właśnie praw osób z niepełnosprawnościami. Jeżeli chodzi o mniejszość Śląska i jej język, może prawo do języka, to może powiem w ten sposób, że dla mnie jednym z ważniejszych momentów był pogrzeb Kazimierza Kutza i te momenty, kiedy takie osoby jak chociażby Marek Plura przemawiały w języku śląskim. Pani marszałek Nowicka pytała o to, czego należałoby dokonać, jeżeli chodzi o pierwszą zmianę. Jestem zwolennikiem tezy, że naprawienie to będzie bardzo skomplikowany proces i to wszystko będzie zależało od ewentualnej konfiguracji politycznej. Natomiast w kontekście sądownictwa: po prostu wcześniej, zanim te wszystkie zmiany zostały podjęte, sądownictwo nie działało tak jak trzeba, sądownictwo nie było efektywne, w wielu przypadkach nie gwarantowało rzeczywistego prawa dostępu do sądu. I to było dobrą nutą, która mogła być grana przez rządzących, aby reformę sądownictwa przeprowadzić. Pan poseł Olichwer pytał o słowa premiera. Oczywiście nie jestem w stanie zaakceptować tego typu języka, kiedy politycy podważają ustalenia naukowe czy wręcz ustalenia swoich własnych służb takich jak sanepid, i te słowa nie były szczęśliwe. O ile pamiętam, wtedy na te słowa bezpośrednio nie zareagowałem, natomiast wtedy reagowałem na słowa i formułowałem oficjalne wystąpienia dotyczące tego, jak to rzekomo Unia Europejska nic nie zrobiła w kontekście koronawirusa oraz jak to rzekomo my dostaniemy najwięcej pieniędzy z Unii Europejskiej. Tutaj prowadziłem oficjalną korespondencję z kancelarią premiera. Pan minister Grabarczyk pytał o to, jak wzmocnić w przyszłości pozycję rzecznika praw obywatelskich. Uważam, że to zależy przede wszystkim od dobrego finansowania, ale też pewnej kultury funkcjonowania państwa nastawionej na współpracę. Pani posłanka Prokop-Paczkowska pytała o wolność artystyczną. Kilka interwencji: kasacja do Sądu Najwyższego w sprawie pana Jasia Kapeli, interwencja w sprawie festiwalu Malta czy przekształceń w różnych muzeach, w tym w Muzeum II Wojny Światowej oraz w Muzeum Śląskim. W przypadku tematyki patostreamingu, pytanie pani posłanki Biejat, wydaje mi się, że te prace mogą być kontynuowane nawet poza biurem rzecznika, jeżeli nie byłoby woli. Panie rzeczniku, będziemy się zbliżali do końca, jeżeli można, bo... Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Tak jest, dobrze. (Poseł Dobromir Sośnierz: To po co te pytania, jak nie chcecie słuchać odpowiedzi? Po co to było?) Pan poseł Szłapka pytał o art. 7a, czyli przekazywanie akt ze śledztwa wybranym dziennikarzom. To jest naganna praktyka. Na ten temat była opinia Komisji Weneckiej, która w dużej mierze została zignorowana przez władzę. Tutaj częścią osiągnięć biura jest przygotowanie raportu, który się nazywa ˝Osiodłać Pegaza˝ i który dotyczy wprowadzenia kontroli nad działalnością służb specjalnych. Jeśli chodzi o tę nową ustawę, nie zawsze jesteśmy w stanie zareagować z godziny na godzinę czy z dnia na dzień, ale oczywiście przygotujemy opinię o ustawie dotyczącej wyłączenia odpowiedzialności za działania związane z COVID-19 - to pytanie pana posła Szopińskiego. Przechodzę już do samego końca: Jakie są największe przeszkody dla biura rzecznika? Największa przeszkoda to brak współdziałania. Jeżeli władze nie są nastawione na współpracę, to trudno wtedy rozwiązywać problemy. Jakie widzę zagrożenia w przyszłości? Tu będę powtarzał jak mantrę: życzę każdemu nowemu rzecznikowi, żeby docenił kadry, jakie ma, żeby docenił Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich i grono fantastycznych urzędników, prawników, którzy działają na rzecz praw człowieka od wielu, wielu lat. Pan Stanisław Trociuk, można powiedzieć, związany z biurem przez większość swojej drogi zawodowej, ponieważ zaczynał jako asystent prof. Ewy Łętowskiej, a później był zastępcą czterech kolejnych rzeczników. Wydaje mi się, że wiele osób w biurze wnosi takiego dobrego ducha, jak należy skutecznie walczyć o przestrzeganie praw i wolności obywatelskich. Jeżeli nie zostanie to docenione, to będzie to zagrożenie zarówno dla samego przyszłego rzecznika, jak i dla samego biura i w konsekwencji dla obywateli. Dziękuję serdecznie, dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia