Mówca: Sprawozdawca Joanna Frydrych
Data: 2025-11-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji: Finansów Publicznych oraz Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, druk 232. Szanowni Państwo! Senacki projekt ustawy z druku nr 232 wpłynął do Sejmu 16 lutego 2024 r. Decyzją z dnia 5 marca 2024 r. został on skierowany do pierwszego czytania w połączonych Komisjach: Finansów Publicznych Publicznych oraz Polityki Społecznej i Rodziny. 20 marca 2024 r. połączone komisje zdecydowały o skierowaniu projektu do dalszych szczegółowych prac w ramach powołanej w tym celu podkomisji nadzwyczajnej. Podkomisja nadzwyczajna przystąpiła do prac i 9 lipca 2024 r. odbyło się posiedzenie, na którym szczegółowo omówiono założenia projektu, dążąc do kompleksowego uregulowania przedmiotowej sprawy. Z racji wielu uwag ze strony społecznej strona rządowa zobowiązała się do przedłożenia projektu rządowego, który wpłynął do Sejmu 16 października 2025 r. Już 28 października br. marszałek Sejmu skierował rządowy projekt ustawy do pierwszego czytania w połączonych Komisjach: Finansów Publicznych i Polityki Społecznej i Rodziny. W dniu 6 listopada połączone komisje skierowały rządowy projekt ustawy do rozpatrzenia w podkomisji nadzwyczajnej. Podkomisja po rozpatrzeniu obu tych projektów i wniesionych poprawkach złożyła sprawozdanie w dniu 20 listopada w czasie posiedzenia połączonych Komisji: Finansów Publicznych oraz Polityki Społecznej i Rodziny, wnosząc o przyjęcie zaproponowanego projektu ustawy. Teraz postaram się opowiedzieć o tym projekcie. Szanowni państwo, ten projekt to w gruncie rzeczy ustawa naprawcza. Dotyczy ona dwóch grup osób: po pierwsze, pracowników cywilnych, którzy wykonywali te same niebezpieczne i odpowiedzialne zadania co funkcjonariusze, a dopiero później stali się funkcjonariuszami, po drugie, funkcjonariuszy, którym w czasie tworzenia Krajowej Administracji Skarbowej zamieniono służbę na zwykłą pracę wbrew ich woli i których potem ponownie przyjęto do służby. I o co chodzi w przypadku tej pierwszej grupy? Od 1 września 2003 r. służba celna przejęła od urzędów kontroli skarbowej bardzo ważne zadania: kontrolę i szczególny nadzór podatkowy nad wyrobami akcyzowymi, kontrolę gier w kasynach i na automatach, wymiar i pobór VAT z tytułu importu, kontrolę legalności pracy cudzoziemców. Wraz z tymi zadaniami przeszli do służby celnej pracownicy cywilni i od tego momentu ci sami ludzie w tych samych miejscach robili często te same rzeczy, ale jedni w mundurze jako funkcjonariusze, a drudzy formalnie jako pracownicy. W praktyce oznaczało to udział w kontrolach, zabezpieczanie dowodów, pobieranie próbek, nadzór nad produkcją alkoholu czy wyrobów tytoniowych, współpracę z organami ścigania przy przestępstwach skarbowych. To była realna służba na pierwszej linii, choć w dokumentach figurowała jako praca. Projekt ustawy mówi jasno, że jeżeli ktoś w czasie od 1 września 2003 r. do 30 czerwca 2010 r. wykonywał te zadania jako pracownik cywilny, a potem jego stosunek pracy został przekształcony w stosunek służbowy i pracownik stał się funkcjonariuszem, to okres tej pracy będzie liczony do wysługi emerytalnej tak jak okres służby. Nie będzie liczony do podstawy wymiaru, czyli do średniego uposażenia, ale będzie powiększał staż emerytalny, a więc przełoży się na wyższą emeryturę w systemie mundurowym. Żeby z tego skorzystać, funkcjonariusz albo emeryt będzie musiał, po pierwsze, złożyć wniosek do kierownika swojej jednostki Krajowej Administracji Skarbowej, po drugie, zrobić to do 30 czerwca 2026 r. i uzyskać zaświadczenie potwierdzające te okresy. Szanowni Państwo! Druga istotna grupa to funkcjonariusze, których sytuacja zmieniła się radykalnie w trakcie tworzenia Krajowej Administracji Skarbowej. Na podstawie przepisów wprowadzających KAS część funkcjonariuszy dostała propozycję pracy zamiast służby. Po przyjęciu tej propozycji ich stosunek służbowy zamienił się w stosunek pracy. Stali się pracownikami cywilnymi Krajowej Administracji Skarbowej, często wbrew swojej woli, bo wybór był de facto żaden: albo przyjmujesz, albo odchodzisz ze służby. Część z tych osób po pewnym czasie wróciła do munduru, została z powrotem przyjęta do Służby Celno-Skarbowej na podstawie przepisów ustawy o KAS. Omawiany projekt mówi tak: Jeżeli funkcjonariusz został ucywilniony w ten sposób, a następnie przed 1 stycznia 2026 r. wrócił do służby, to okres, gdy był pracownikiem cywilnym w Krajowej Administracji Skarbowej, może zostać zaliczony jako okres równorzędny ze służbą, ale w wymiarze maksymalnie do 8 lat i 7 miesięcy. To jest zamknięta grupa. Chodzi o tych, którym status funkcjonariusza zabrano w wyniku decyzji ustawodawcy, a nie ich własnego wyboru. Projekt wprost odwołuje się do faktu, że to właśnie ta grupa została postawiona w najtrudniejszej sytuacji prawnej, zawodowej i emerytalnej. Jak wygląda procedura? W obu przypadkach mechanizm jest podobny. Funkcjonariusz albo emeryt składa wniosek do kierownika właściwej jednostki organizacyjnej KAS do 30 czerwca 2026 r. Kierownik jednostki na podstawie dokumentów świadczących o przebiegu pracy i służby wydaje zaświadczenie potwierdzające okresy do zaliczenia jako równorzędne ze służbą albo odmawia wydania takiego zaświadczenia. Na podstawie tego zaświadczenia odpowiedni organ emerytalny będzie mógł ponownie ustalić wysługę emerytalną, a w niektórych przypadkach - także ponownie ustalić wysokość emerytury. Projekt wprowadza też nowy przepis, który pozwala na skorzystanie z tej regulacji emerytom. To nowy art. 33d ustawy zaopatrzeniowej. Co on daje? Jeżeli emeryt uzyska zaświadczenie o dodatkowych okresach równorzędnych ze służbą, a jego emerytura wynosi mniej niż 75% podstawy wymiaru, to może złożyć wniosek o przeliczenie emerytury. Organ emerytalny musi wydać decyzję w terminie do 6 miesięcy liczonych od miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku. Wyrównanie będzie przesługiwać od miesiąca złożenia wniosku. Jeżeli ktoś ma już 75% podstawy wymiaru, przeliczenie nie podniesie świadczenia, bo jest to maksymalny poziom emerytury mundurowej. Projekt dotyczy też świadczenia motywacyjnego dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, które jest powiązane z długością wysługi. Jeżeli po doliczeniu nowych okresów funkcjonariusz nabędzie prawo do świadczenia motywacyjnego albo prawo do wyższego świadczenia motywacyjnego, to będzie można ponownie ustalić jego wysokość, a wypłata w wyższej kwocie nastąpi po dniu wejścia w życie ustawy. Projekt przewiduje, że ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r. Wnioski o zaliczenie okresów jako równorzędnych ze służbą będzie można składać do 30 czerwca 2026 r. Żeby można było skorzystać z rozwiązań dla ucywilnionych, powrót do służby musi nastąpić przed 1 stycznia 2026 r. To jest rozwiązanie czasowe, ograniczone w czasie, które ma domknąć proces naprawy skutków wcześniejszych reform i konsolidacji administracji skarbowej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ta ustawa nie tworzy nowej grupy uprzywilejowanych. Wyrównuje sytuację, jeśli chodzi o ludzi, którzy faktycznie wykonywali służbę, ale z powodów formalnych nie mieli wliczanych wszystkich okresów. Realizuje zgłaszane od lat postulaty związków zawodowych działających w Krajowej Administracji Skarbowej. Jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości. Osoby w tej samej sytuacji faktycznej będą traktowane tak samo. Mówimy o kilkuset osobach. Dla budżetu państwa to są koszty możliwe do udźwignięcia, dla tych osób często to jest różnica między przeciętną a godną emeryturą po latach bardzo trudnej służby. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Połączone komisje: finansów publicznych oraz polityki społecznej obradowały w dniu 20 listopada br., czyli dzisiaj. W czasie prac w komisji poseł Patryk Wicher zgłosił siedem poprawek, które komisje odrzuciły. Wnioskodawca zgłosił je jako wnioski mniejszości. Projekt ustawy został przyjęty jednomyślnie. Połączone Komisje: Finansów Publicznych oraz Polityki Społecznej i Rodziny wnoszą, aby Wysoki Sejm raczył przyjąć omawiany projekt ustawy. Bardzo dziękuję.