Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-11-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 1 listopada 1918 r. o godz. 3.30 rano oddziały ukraińskie dowodzone przez Dmytra Wytowskiego zaczęły zajmować miasto Lwów. Obronę rozpoczęła grupa ludzi związanych ze szkołą im. Henryka Sienkiewicza. Początkowo było to ok. 34 obrońców, w tym 4 oficerów. Za uzbrojenie mieli kilka pistoletów i skautowskie finki. Przed świtem, o godz. 6, wysłano 12 studentów do koszar, by mogli tam zdobyć broń. Zaskoczeni ukraińscy policjanci skapitulowali, a studenci dzięki temu pozyskali 20 karabinów z dużym zasobem amunicji. Dwie godziny później w drugą wyprawę po broń wysłano oddział na Dworzec Czerniowiecki, gdzie mieścił się skład amunicji. Zdobyta broń przydała się, gdyż o godz. 10 rano trzeba było odpierać atak ukraiński. Atak został zwycięsko odparty przez Polaków. Zdobyli oni karabin maszynowy zamontowany na samochodzie. Pierwsze walki o Lwów, które przypomniałem, z dni 1-5 listopada, charakteryzowały się tym, że panował pewien chaos wynikający z tego, że polski żywioł organizował się. W okolicach 5 listopada naczelna komenda podzieliła cały teren działań na następujące odcinki: I odcinek, zwany Domem Techników, od ul. Potockiego do ul. Pełczyńskiej, z pododcinkami: Wulka, Remiza - Cytadela i Szkoła Kadecka, II odcinek, zwany Marii Magdaleny, od ul. Lenartowicza do ul. Mickiewicza, z pododcinkami: Pałac Sapiechów, Poczta Główna, Ogród Jezuicki, III odcinek, zwany Szkołą Konarskiego, od ul. Mickiewicza do pl. Wilczewskiego i ul. Sapiechy, z pododcinkami: pl. Jura, pl. Bema, Góra Stracenia i przejściowo Obóz Janowski. Grupą drugą dowodził kapitan Mieczysław Boruta-Spiechowicz. Podlegały mu odcinki IV i V: odcinek IV, zwany Dworcem Głównym, od ul. Na Błoniach do ul. Gródeckiej, z pododcinkami, odcinek V, zwany Szkołą Sienkiewicza, od pl. Bilczewskiego do ul. Potockiego. Po kilku dniach walk został wydzielony jeszcze jeden odcinek: VI, zwany Podzamczem, od rogatki Janowskiej do Nowej Rzeźni, z pododcinkami: Obóz Janowski, Rzęsna Polska, Kleparów, rogatka Żółkiewska. Obok oddziałów liniowych w skład samorzutnie powstających polskich sił broniących Lwowa wchodziły: kompania sztabowa naczelnej komendy, kompania szturmowa, szwadron kawalerii ˝Wilki˝, lotny konny oddział karabinów maszynowych, tzw. lotna maszynka, 1. pułk artylerii lwowskiej, oddział techniczny naczelnej komendy, a podlegało temu lotnictwo. Posiadaliśmy w tym czasie trzy samoloty bojowe, auto pancerne ˝Józef Piłsudski˝ i pociąg pancerny ˝Lwowianin˝, później ˝PP Trójka˝. Również ważną rolę pełniła Komenda Techniczna Dworca Głównego i Warsztaty Techniczne oraz ich sekcje: pirotechniczna, saperska, minerska, wiertnicza, reflektorów, graficzna, telegraficzna. II odcinek od ul. Kraszewskiego przez Ogród Jezuicki do gmachu dyrekcji kolejowej przy ul. Zygmuntowskiej był dowodzony przez porucznika Adama Świerzawskiego. Drugi etap walk, trwający do 19 listopada, charakteryzował się pozycyjnością walk. Po 13 listopada inicjatywa zaczepna należała już do Ukraińców, którzy wieloma atakami próbowali przełamać polskie pozycje. Po sukcesach oddziałów polskich 10 listopada cała zachodnia cześć miasta znalazła się w polskich rękach. W tym samym czasie walczono także na przedmieściach, na zewnętrznej linii frontu. W dniach 13-17 listopada Ukraińcy zaczęli kierować koncentryczne ataki na centrum, aby przejąć kontrolę nad miastem, które jednak nie doprowadziły do przełamania polskiej obrony. Wskutek ciężkich strat Armii Halickiej i wojsk polskich walki osłabły. Trzeci etap walk to walki do 21 listopada, czyli do czasu, kiedy wojskom polskim udało się przejąć całe miasto. I tu już inicjatywa należała do wojsk polskich. 17 listopada na Szkołę Kadecką Ukraińcy z nowymi oddziałami napadli już po raz trzeci, ale też bez skutku. 20 listopada przybywa do Lwowa odsiecz, która diametralnie zmienia układ sił w tej tzw. obronie Lwowa. O godz. 14 wjeżdża na Dworzec Główny pierwszy pociąg z pomocą. 21 listopada o godz. 6 rusza polska ofensywa wzmocniona oddziałami, które przyszły z odsieczą, i po całodniowej walce zmusza siły ukraińskie do opuszczenia miasta. Zaczyna się oblężenie Lwowa. Natomiast 22 listopada Lwów staje się już wolnym miastem polskim. Dziękuję. (Oklaski)