Mówca: Anna Paluch
Data: 2026-01-08 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawy o zmianie tej ustawy oraz niektórych innych ustaw jest, po pierwsze, spóźniony, po drugie, nie wychodzi naprzeciw postulatom strony społecznej, bo proponowane rozwiązania są niewystarczające, a po trzecie, towarzysze i towarzyszki z koalicji rządzącej, jak rasowa lewica z pasją rozwiązujecie problemy, które sami wcześniej stworzyliście. Stworzyliście je źle przygotowaną nowelizacją z 2024 r. Ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, wspomniana przez panią poseł sprawozdawcę chwilę temu, która stworzyła zręby systemu kaucyjnego, a którą miałam wówczas zaszczyt prowadzić jako sprawozdawca, została przygotowana tak, by w ten tworzony system kaucyjny włączyć istniejące od lat co najmniej kilkunastu systemy zwrotu szklanych butelek wielokrotnego użytku. Systemy takie były budowane mozolnie przez podmioty wprowadzające na rynek napoje takie jak soki, woda, piwo i podobne i cechują się bardzo wysokim poziomem zwrotu opakowań, ponad 90%, i efektywnym środowiskowo i finansowo modelem obrotu opakowaniami. Jeżeli puste opakowania są odbierane przy dostarczaniu pełnych opakowań napojów do sklepów, to emisja szkodliwych gazów przy ich transporcie jest zminimalizowana. Również koszty tego transportu są minimalne. Nie będę tego rozwijać z braku czasu, to jest rzecz oczywista. Po co było niszczyć te dobre systemy? (Poseł Gabriela Lenartowicz: Kto zniszczył?) Zniszczeniem właśnie była ta zmiana wprowadzona ustawą z druku nr 760, uchwaloną 21 listopada 2024 r. W imieniu mojego klubu, Prawa i Sprawiedliwości, mówiłam o tym przy pierwszym czytaniu tego projektu, dokładnie w dniu 7 listopada 2024 r. Zacytuję tylko dwa zdania z mojej wypowiedzi. Cytuję: Dlaczego jednak przepisy omawianego projektu eliminują z systemu małe firmy? Może zamiast preferować wielkie podmioty, które stać na przygotowanie systemu obejmującego cały kraj, trzeba było pozostawić możliwość wykazania się małym firmom, które latami budowały systemy zbiórki obejmujące mniejsze obszary, i pozwolić działać rynkowi, zamiast nadmiernie centralizować system? Koniec cytatu. (Głos z sali: Ale mają taką możliwość.) Mówili o tym przedstawiciele zainteresowanych podmiotów, mówiłam ja, mówili inni posłowie. Trzeba było słuchać. Omawiany projekt poselski z druku nr 2112 jest spóźniony. Zmienia przepis przejściowy, art. 9 ust. 3 tej ustawy, wprowadzony przez was właśnie tą nieszczęsną nowelizacją z 2024 r. Zgodnie z tym brzmieniem przedsiębiorcy, którzy wdrożyli i prowadzili własne systemy pobierania i zwracania kaucji za opakowania oraz zbierania opakowań szklanych wielokrotnego użytku, mogli je prowadzić do dnia 31 grudnia 2025 r. Ten termin minął, proszę państwa, 10 dni temu. Bez względu na to, jak wykrętne tłumaczenia tu przedstawicie, mamy do czynienia z pogwałceniem zasad prawidłowej legislacji. Pewność prawa wymaga, żeby najpierw zmieniać przepisy, zastosować vacatio legis, by zobowiązany mógł się dostosować do nowych przepisów, a potem wymagać ich respektowania. Państwo z koalicji 13 grudnia nie przyjmujecie do wiadomości tego, że nawet jeśli ta ustawa jutro zostanie uchwalona, pójdzie do Senatu, za 2 tygodnie Sejm rozpatrzy poprawki Senatu... Potem pan prezydent, przypominam, ma 21 dni na analizę i ewentualne podpisanie ustawy, a on to analizuje, wbrew temu, co opowiadacie. To grubo ponad miesiąc próżni prawnej, jak dobrze pójdzie. Ostatnia, chociaż nie najmniej ważna kwestia: wprowadzone zmiany są niewystarczające. Dalej nie uwzględniacie postulatów strony społecznej. Jestem przekonana, że za pół roku, za rok znowu będziemy w trybie: pali się wprowadzać kolejne zmiany do systemu kaucyjnego, kiedy do was nareszcie dotrze, że te zmiany, które postuluje strona społeczna, są konieczne do wprowadzenia, bo inaczej system nie będzie działał. Wysoka Izbo! Zakres tych zmian, jak mówiłam, jest niewystarczający. Powiedzieć, że sposób procedowania był chaotyczny, to nic nie powiedzieć. Dzisiejsze posiedzenie połączonych komisji środowiska i Komisji Gospodarki i Rozwoju, dyskusje nad propozycjami Ministerstwa Finansów, czy zwrot z paragonem, czy bez... Jeżeli każdy zwracający będzie musiał pójść z paragonem, to skuteczność działania systemu spadnie. (Poseł Gabriela Lenartowicz: To wyście wprowadzili.) Poziom odzysku opakowań i obiegu wielokrotnego tych butelek także w oczywisty sposób spadnie, a teraz są wysokie osiągi. Zastanówcie się, co robicie. Jakby tego (Dzwonek), proszę państwa, nie można było spokojnie uzgodnić. Nie na łapu-capu robić poprawki na kolanie pisane, tylko to przygotować, przedyskutować w gronie prawników i złożyć w drugim czytaniu.