Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pożegnamy jutro zmarłą w dniu 2 października 2012 r. księżniczkę Marię Krystynę Habsburg Altenburg, przedstawicielkę jednego z największych rodów europejskich, a zarazem gorącą polską patriotkę. Przez całe swoje życie pozostawała wierna wartościom, jakie wyniosła z domu rodzinnego. Księżna Maria Krystyna Habsburg spocznie w rodzinnej kaplicy grobowej w Konkatedrze Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Żywcu. Maria Krystyna Immaculata Elżbieta Renata Alicja Gabriela Habsburg-Lotaryńska, księżniczka von Altenburg, urodziła się 8 grudnia 1923 r. w Żywcu. Jej ojcem był książę Karol Olbracht Habsburg, a mamą Szwedka Alicja Ancarcron. Oboje rodzice byli silnie związani z żywiołem polskim, wspierali bardzo wiele działań o charakterze kulturalnym i społeczno-naukowym, nierzadko finansując te przedsięwzięcia. Ojciec księżnej był oficerem Wojska Polskiego, wcześniej armii austriackiej, był ochotnikiem z 1918 r., służył przez wszystkie te lata, łącznie z wojną polsko-bolszewicką. Oboje rodzice, tak jak powiedziałem, byli bardzo silnie związani z żywiołem polskim. Kiedy w 1939 r. Niemcy wkroczyli do Żywca, ojciec księżnej dostał propozycję podpisania volkslisty. Na początku listopada gestapo przyszło do pałacu i aresztowało go i do końca wojny siedział w gestapowskim więzieniu, gdzie stracił zdrowie, bo został w połowie sparaliżowany, i kilka lat po wojnie zmarł. Przeżył prawdopodobnie dzięki innym wielkim rodom europejskim, które interweniowały w rządzie III Rzeszy na najwyższym szczeblu. Doszło do sytuacji, że sam Himmler stwierdził, że arcyksiążę, ojciec księżnej, jest jego osobistym więźniem. Nie zmieniło to postaci rzeczy, hitlerowcy mścili się straszliwie na rodzinie polskich Habsburgów, bo skonfiskowano im cały majątek i w konsekwencji w 1942 r. cała rodzina, oprócz oczywiście ojca, została wysiedlona pod Weimar, gdzie doczekała wyzwolenia przez wojska amerykańskie. Drugi zabór mienia, jeśli chodzi o Habsburgów, miał miejsce oczywiście w 1945 r., wraz z nadejściem Armii Czerwonej, kiedy nie liczyło się przywiązanie do Polski, tylko przywiązanie do innych wartości. Po raz drugi rodzina polskich Habsburgów została pozbawiona majątku i skazana na emigrację, emigrację tym bardziej bolesną, że w 1945 r. po wyjściu z hitlerowskiego więzienia ojciec księżnej ze względu na stan zdrowia musi emigrować do Szwecji, gdzie po 6 latach umiera, natomiast matka z córką próbują przetrwać w Polsce, ale w realiach powojennych nie jest to możliwe, i w końcu w 1951 r. po informacji o śmierci ojca decydują się na emigrację. Emigracja trwa do 1993 r., kiedy to księżna odzyskuje obywatelstwo polskie i po długiej tułaczce, najpierw w Szwecji, potem Szwajcarii, dociera do swojego ukochanego Żywca. W 2001 r. wprowadza się na stałe do Żywca, którego władze adoptowały dla niej w pałacu Habsburgów niewielką izbę, izbę, w której przed wojną mieściła się kręgielnia. Szukając materiałów do tej informacji, natknąłem się na wpis internauty pod artykułem o śmierci księżnej. Myślę, że ten wpis odpowiada prawdzie o tej postaci, o tej osobie, ale i całej rodzinie: Odeszła wielka postać będąca przykładem, jak trzeba kochać swoją rodzinną ziemię, żeby w imię tej miłości wyrzec się dobra materialnego w zamian za skromne życie, ale na ukochanej ziemi, na skrawku swego dziedzictwa (Dzwonek), z widokiem na miejsca szczęśliwego dzieciństwa. Mam nadzieję, że pod śpiącymi powiekami uniosłaś w ostatnią swą podróż widok ukochanego Żywca. Śpij spokojnie. Dziękujemy, że mieszkałaś wśród nas. Dziękuję.