Mówca: Sławomir Ćwik
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Na ogół występowanie z mównicy w Sejmie przychodzi mi z łatwością, nie mam z tym problemu. Ale przyznam się, że procedowanie nad tym projektem ustawy jest dla mnie bardzo trudne. Pewnie dlatego, że interesuję się historią, nie tylko tą najnowszą, tak naprawdę historią całej Rzeczypospolitej. 2 dni temu obchodziliśmy rocznicę zawarcia unii lubelskiej. Tworzenie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - unikalny projekt na skalę Europy i świata w XVI w. Coś pięknego. Słusznie Paweł Jasienica w swoich rozważaniach i esejach stwierdził, że wtedy popełniono jeden błąd. To powinna być Rzeczpospolita trojga narodów, a nie dwojga. Nie tylko Korony i Litwy, ale też Rusi. Wtedy tak naprawdę zaczęły się problemy, dlatego że rody ruskie, rusińskie włączone do rodów szlachty polskiej oderwały się od lokalnej społeczności. Kwestie religijne, własnościowe, wyzysku spowodowały późniejsze problemy. To zostało wykorzystane przez naszego największego, odwiecznego wroga - przez Moskwę. I kiedy tylko Moskwie udało się podzielić Rzeczpospolitą i ludność rusińską, to przegrywaliśmy. Oddawaliśmy stopniowo terytoria, traciliśmy wpływy. Cała Rzeczpospolita była osłabiona. Powstania kozackie, później koliszczyzna. Były momenty, kiedy udawało nam się współpracować, udawało nam się zjednoczyć. Jestem z Zamościa. 1920 r. - pamiętamy tylko Cud nad Wisłą. Ale nie byłoby Cudu nad Wisłą, gdyby nie pomoc 6. Dywizji Strzelców Siczowych pod dowództwem mjr. Bezruczki, który zatrzymał armię Budionnego na Huczwie i pod Zamościem, bo wtedy manewr znad Wieprza by się nie udał. Ale o tym się nie wspomina, o tym się nie pamięta. Nie ma żadnych grobów tych strzelców ukraińskich, którzy wtedy zatrzymywali armię Budionnego. O tym już nie pamiętamy. Dzisiaj wskutek tego błędu prezydenta Zełeńskiego, który wywołał temat nadania jednostce wojskowej imienia bohaterów UPA, chociaż przecież nie z powodu ludobójstwa na Polakach na Wołyniu, które oczywiście miało miejsce, tylko uczy się ich, ludność, społeczność ukraińską, że UPA walczyło o niepodległą Ukrainę, walczyło też z komunizmem, z Sowietami... (Poseł Dariusz Matecki: No to kłamią. Bezczelnie kłamią.) Zresztą w maju 1945 r. UPA zawierało porozumienie w Rudzie Różanieckiej z naszymi partyzantami z WiN-u. Razem odbijali Hrubieszów w maju 1946 r. UPA i WIN współpracowali. (Poseł Dariusz Matecki: I wymordowali 10 razy więcej polskich cywilów niż Sowietów.) O tym dzisiaj nie pamiętamy. Wykorzystuje się to do walki politycznej, żeby znowu nas dzielić. Panie pośle Czarnek, który już uciekłeś, będzie pan dzisiaj we wszystkich wiadomościach rosyjskiej telewizji. Ta nasza debata zostanie wykorzystana. (Poseł Joanna Borowiak: Co pan za bzdury opowiada?) (Poseł Dariusz Matecki: To Putin buduje banderowskie pomniki na Ukrainie?) Zobaczycie państwo, że będzie to wykorzystane. I to niestety nam wszystkim w przyszłości zaszkodzi. (Poseł Iwona Ewa Arent: Człowieku, o czym ty w ogóle mówisz? Ty mów o rzezi, o mordowaniu kobiet i dzieci.) Naprawdę powinniśmy w większym stopniu myśleć o przyszłości, a tematem zbrodni powinni zajmować się dzisiaj przede wszystkim historycy, bo trzeba to rozważyć. Co do samego projektu ustawy, to proszę zwrócić uwagę, że w ustawie o IPN-ie nie ma mowy o Niemcach. Jest mowa o nazizmie. (Poseł Paweł Szrot: Błąd.) (Poseł Joanna Borowiak: A kim byli naziści? Jakiej byli narodowości?) Nie ma mowy o Związku Radzieckim ani o Rosji, która przejęła spuściznę Związku Radzieckiego. Jest mowa o nazistach i o komunizmie. I jako jedyny punkt chcecie dzisiaj dodać zbrodnie ukraińskie. A przecież były też litewskie. O Ponarach zapomnieliście? O litewskich oddziałach kolaborujących z Rzeszą Niemiecką zapomnieliście? (Poseł Iwona Ewa Arent: Wniesiemy poprawkę.) Też były i też na terenie II Rzeczypospolitej mordowały tysiące Polaków. Czy to są właściwe sformułowania? (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Jesteś antypolski.) (Poseł Dariusz Matecki: Kolaboranci nazistów. Czego w tym nie rozumiesz?) I jeszcze raz państwu powiem: będziecie dzisiaj (Dzwonek) w rosyjskiej telewizji i będzie to wykorzystane przeciwko polskiej racji stanu. (Poseł Paweł Szrot: Zełeńskiemu to powiedz.) Niemniej nad projektem będziemy dalej pracować, żeby go poprawić. Dziękuję. (Poseł Iwona Ewa Arent: Ty podły człowiek jesteś.)