Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2022-10-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2701. Gdyby tylko było tak pięknie czy mogło być tak pięknie jak mówił pan minister po wprowadzeniu tej ustawy, gdyby wszystko było tak proste i bezsporne w tym projekcie... Zgodnie z przedłożeniem notariusze mają zyskać nowe kompetencje, to prawda, ale są to kompetencje za konsekwencje, bo za cenę większej resortowej kontroli. I od razu nasuwa się pytanie, na czym projektodawcom tak naprawdę zależy. Czy na tych nowych uprawnieniach, tj. możliwości wpisywania hipotek do ksiąg wieczystych, czy też na uprawnieniu do wydawania notarialnych nakazów zapłaty? A może jednak na kontroli, a w konsekwencji na postępującym procesie, który obserwujemy przez ostatnie lata rządów prawicy? Widzimy, jak krok po kroku rozmontowywany jest cały system wymiaru sprawiedliwości. Propozycja budzi nie tylko wątpliwości co do prawdziwego celu ustawy, ale też budzi spore emocje, i to nie tylko, panie ministrze, po stronie notariatu, ale również po stronie sądów, którym podobno ma pomóc, bo ma je wesprzeć, odciążyć. Samo zaklinanie rzeczywistości, panie ministrze, niestety jej nie zmieni. Na pierwsze efekty rozwiązań wprowadzanych tą ustawą będzie trzeba poczekać, i to długo, bowiem do zmian musi zostać dostosowany system obsługi wydziałów ksiąg wieczystych. I w pierwszym wariancie, jak wyliczyła Krajowa Rada Notarialna, w przypadku którego ma zostać zachowana dotychczasowa ścieżka, będzie to trwało 30 miesięcy. W drugim, który zakłada, że notariusz nanosi wzmiankę i dokonuje wpisu w systemie, będą to nawet 4 lata. Sam koszt zmian to 15 mln zł, a środki, jak doprecyzowano w trakcie opiniowania, mają pochodzić z budżetu przeznaczonego na sądy, proszę państwa. I to budzi wątpliwości i niepokoi pracowników sądów. Niniejsze przedłożenie to niestety kolejny przykład rozmontowywania systemu wymiaru sprawiedliwości, w tym przypadku prawniczej, zawodowej samorządności, prawa do samostanowienia, właściwie obowiązku i prawa do niezawisłości. W proponowanych zmianach próbuje się tego dokonać poprzez specjalną procedurę zawieszania notariuszy przez ministra sprawiedliwości i dochodzenie dyscyplinarne. Przedłożenie wprowadza rzecznika dyscyplinarnego notariatu. Oczywiście powołuje go i odwołuje minister sprawiedliwości. I co z tego, że powołuje na 5-letnią kadencję, jak praktycznie w każdej chwili może odwołać, bo może nie przyjąć jego sprawozdania rocznego, do którego będzie zobowiązany. Ministerstwo uzasadnia, że te zmiany nie są spowodowane brakiem zaufania do notariusza. Twierdzi, że jako strażników obrotu prawnego, bo z wykonujących zawód zaufania publicznego mają się stać funkcjonariuszami publicznymi, to jednak ma ich wzmocnić, ma wzmocnić bezpieczeństwo wykonywanych przez nich czynności i wyeliminować zarzuty wobec notariuszy sporządzających akty notarialne. Ale ten sposób powoływania i odwoływania rzecznika dyscyplinarnego, którego los będzie tak naprawdę uzależniony od ministra sprawiedliwości, powoduje, że będzie od niego ściśle uzależniony. Tak naprawdę będzie to budziło wątpliwości co do jego niezależności i niezależnego wykonywania swoich obowiązków. Propozycje zawarte w projekcie ewidentnie idą w kierunku ograniczania samorządności w notariacie. Jest ona krok po kroku odbierana w zakresie wszystkich zawodów prawniczych, także jeśli chodzi o postępowanie dyscyplinarne. Z jednej strony straszy się rzecznikiem dyscyplinarnym, z drugiej zakłada możliwość arbitralnego rozdawania uprawnień, bo przecież o tym, kto będzie miał możliwość wpisu do księgi wieczystej lub wydawania notarialnego nakazu zapłaty, też zdecyduje minister. Proponowane rozwiązanie zawieszenia to nic innego jak zawodowa śmierć dla takiego notariusza, bo takie będą w konsekwencji, w praktyce, konsekwencje (Dzwonek) zawieszenia. Nie będzie on mógł wykonywać zawodu, a nawet jak po roku czy dwóch latach zostanie uniewinniony, to i tak już nie będzie mógł do zawodu wrócić. Podsumowując: z uwagi na powyższe nie możemy poprzeć niniejszego przedłożenia. Uważamy też, że ten projekt jest po prostu szkodliwy. Dlatego w imieniu klubu Lewicy składam wniosek o jego odrzucenie w pierwszym czytaniu. (Oklaski)