Mówca: Krystyna Skowrońska
Data: 2012-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawię opinię o wykonaniu budżetu państwa za rok 2011. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych z prac komisji dotyczących rozpatrzenia przedstawionych sprawozdań z wykonania budżetu przedstawił przewodniczący pan poseł Dariusz Rosati. Przed chwilą wysłuchaliśmy również informacji i analizy dotyczących wykonania budżetu za rok 2011, które przedstawił prezes Najwyższej Izby Kontroli. Jeśli chodzi o tę dyskusję, tę opinię, chciałabym podkreślić i poprosić państwa na tej sali, aby państwo w trakcie debaty pamiętali o tym, co również podała niezależna instytucja, która stoi na straży w przypadku kontroli budżetu i wykonywania zadań przez rząd, czyli Najwyższa Izba Kontroli, co wskazał pan prezes - że wzrost gospodarczy w wysokości 4,3% był najwyższym w Unii Europejskiej. Zatem chciałabym odnieść się do obu przedstawionych opinii, które są pozytywne. W każdej instytucji czy firmie badanie wykonania planu finansowego polega na ocenie, która skupia się na analizie, oraz na sformułowaniu opinii o wykonaniu planu. Czy dzisiaj w Wysokiej Izbie tak będzie? Naszym zdaniem właśnie tak powinna przebiegać debata, na podstawie danych dotyczących realizacji poszczególnych pozycji budżetowych, i powinna zostać sformułowana ostateczna decyzja, w tym przypadku, po tych głosach, decyzja o wykonaniu budżetu zgodnie z przyjętymi założeniami. Pozwoliłam sobie na ten krótki wstęp, by namówić państwa do poważnej rozmowy o możliwościach finansowych państwa, o zabezpieczeniu ważnych spraw Polaków bez demagogii politycznej. Wysoka Izbo! Prosimy, aby podczas rozpatrywania dzisiaj wykonania budżetu państwa za 2011 r. pamiętać o otoczeniu zewnętrznym i wewnętrznym. Kryzys 2008 r. i 2009 r. nie powstał w Polsce, nie został spowodowany przez nas, ale powstał w gospodarce globalnej. Był i w dalszym ciągu jest dla nas odczuwalny. Radziliśmy sobie w tym okresie kryzysu światowego dobrze, i to dzięki odpowiedzialnej polityce rządu. Potwierdzają to dane, które wskazują, że pod względem wzrostu gospodarczego Polska jest liderem w całej Unii Europejskiej. Skumulowany wzrost produktu krajowego brutto w Polsce w latach 2008-2011 wyniósł 15,8%. Wzrost produktu krajowego brutto następnej w rankingu Słowacji był o niemal połowę mniejszy, bo wynosił 8%, a produkt krajowy brutto w całej Unii Europejskiej skurczył się w tym czasie do 0,5%. Prognozowany na rok 2012 przez Komisję Europejską wzrost produktu krajowego brutto Polski w wysokości 2,7%, przy wzroście w całej Unii Europejskiej na poziomie 0%, da nam ponownie pozycję lidera. Omawiając wykonanie budżetu za rok 2011, nie sposób pominąć ważnych informacji dotyczących sytuacji makroekonomicznej Polski w roku 2011. Chodzi o obniżenie aktywności w gospodarce światowej, głównie za sprawą krajów rozwiniętych, m.in. Stanów Zjednoczonych, Japonii i krajów strefy euro, przez co wolniej zwiększały się światowy handel i produkcja przemysłowa. Negatywny wpływ na koniunkturę gospodarczą miał także silny wzrost cen surowców naturalnych, a w szczególności trwający kryzys zadłużeniowy w strefie euro, który wpłynął na wzrost awersji do ryzyka na światowych rynkach finansowych. W ustawie budżetowej na rok 2011 założono wzrost produktu krajowego brutto w wysokości 3,5%. Zrealizowano to - jak wcześniej wielokrotnie wskazywali moi przedmówcy, od posła sprawozdawcy poprzez prezesa Najwyższej Izby Kontroli i prezesa Narodowego Banku Polskiego - na poziomie 4,3%. Konsumpcja indywidualna w tym okresie wzrosła o 3,1%, a inwestycje o 8,1%. Wartość produktu krajowego brutto w cenach bieżących - trzeba sobie to uświadomić - wynosiła 1524,7 mld zł. Prognozowana była na około 30 mld zł mniej. Poprawiła się aktywność gospodarcza, w tym nastąpił wzrost inwestycji, jak wcześniej mówiłam, o 8,1%. Dzięki rządowi utrzymano inwestycje publiczne na bardzo wysokim poziomie - 5,8% PKB. Łączna wartość to około 90 mld zł. Jest to rekord w całej Unii Europejskiej, również rekord w naszej gospodarce od początku transformacji. Spowodowało to też popyt na pracę, który w sektorze przedsiębiorstw był o 3,2% wyższy niż w 2010 r. Zatrudnienie w budownictwie wzrosło w tym okresie o 7,6%, zaś w budownictwie infrastrukturalnym o przeszło 11%. Najmniejszy wzrost zatrudnienia był odnotowany w przemyśle - 2,1%, a w usługach - 3,4%. Zatrudnienie ogółem w roku 2011, na koniec roku, wynosiło 8287 tys. etatów i zwiększyło się o 1,9% w porównaniu z rokiem 2010. Niestety, nie udało się zmniejszyć liczby osób bezrobotnych. Stopa bezrobocia na koniec 2011 r. wynosiła 12,5%. Przypomnę, w roku 2010 wynosiła ona 12,4%, a w okresie najlepszej prosperity na rynkach światowych w roku 2007 stopa bezrobocia wynosiła 11,2%. Inflacja w roku 2011 wynosiła 4,3%. Prognoza ustawowa mówiła o inflacji założonej w wysokości 2,3%. Składały się na to takie warunki obiektywne, jak wzrost cen produktów rolnych w Polsce i na świecie, przypomnijmy sobie rok 2010 w Polsce i wielką powódź; wzrost cen surowców energetycznych, ropy naftowej i paliw; a także osłabienie złotego w stosunku do głównych walut, czyli euro i dolara amerykańskiego, co wynikało ze wzrostu awersji do ryzyka na światowych rynkach finansowych. W wyniku kryzysu nasz dług publiczny uległ zwiększeniu, jednakże wzrost ten był jednym z najniższych w całej Unii Europejskiej. Chcę przypomnieć i poprosić, żebyśmy wspólnie zapamiętali, iż w latach 2008-2011 dług publiczny, według metodologii unijnej, bez otwartych funduszy emerytalnych wzrósł w Polsce o 5,8% PKB. Mniejszy wzrost odnotowały jedynie Estonia, Bułgaria i Szwecja, a w całej Unii Europejskiej dług w tym czasie wzrósł aż o 23,5% produktu krajowego brutto. Chciałabym zestawić te dwie liczby: u nas wzrost długu publicznego to 5,8% PKB, w całej Unii Europejskiej - 23,5% PKB. Stopniowo spadać będzie także w związku z tym deficyt sektora finansów publicznych z 7,8% w 2010 r. do 0,9% w 2015 r., czyli niemal do zera. Oznacza to, że za 3 lata budżet będzie prawie zrównoważony, a zgodnie z przyjętymi przez rząd działaniami już w bieżącym roku uda nam się wyjść z procedury nadmiernego deficytu. Warto podkreślić, że systematyczne ograniczanie deficytu i długu oraz reformy strukturalne, takie jak deregulacja i reforma emerytur, zapewniają Polsce stabilność nie tylko w krótkim, ale i w długim okresie. Wysoka Izbo! Jak wykonywano i wykonano postanowienia ustawy budżetowej? Dochody założono w wysokości 273 144 mln, wykonano z nadwyżką w wysokości 4,4 mld zł (wykonanie 101,6%), wydatki zaś zrealizowano w wysokości 302 681 mln i były one niższe o 10,6 mld, tj. w stosunku do założeń stanowiły 96,6%. Nastąpiło znaczące zmniejszenie deficytu w stosunku do założeń planu. Plan zakładał 40,2 mld zł, deficyt wyniósł 25,1 mld, tj. o 15 mld zł mniej. Chcemy także powiedzieć, iż wykonanie budżetu środków europejskich w stosunku do postanowień ustawy pokazuje, iż realizacja budżetu środków europejskich była dobra. Zakładano, iż dochody będą wynosiły 68,5 mld zł, zrealizowano o 20 mld mniej, wydatki - 84 mld zł w założeniu, wykonano 60,1 mld zł. Wydatki były niższe o 23 mld zł, a deficyt środków europejskich wyniósł 12,2 mld zł (wykonanie - prawie 80%). Niewykorzystanie w 2011 r. środków na finansowanie programów dotyczyło głównie wydatków ujętych w rezerwach celowych, które nie zostały uruchomione z tych rezerw w związku z brakiem zapotrzebowania poszczególnych dysponentów na dodatkowe środki. Należy jednak zwrócić uwagę, iż w 2011 r. wydatkowane środki były większe o 23% w porównaniu z rokiem 2010. Wśród pozostałych przyczyn niewykorzystania środków z Unii Europejskiej należy wskazać nieterminowe składanie wniosków o płatności przez beneficjentów, błędy w składanych wnioskach, przedłużające się procedury rozstrzygania przetargów, oszczędności przetargowe wynikające z wyboru ofert korzystniejszych cenowo, wolniejsze tempo prowadzonych robót budowlanych, a przez to opóźnione zapotrzebowanie na środki, opóźnienia w realizacji projektów, a także zwrot niewykorzystanych dotacji przez instytucje i beneficjentów po zakończeniu roku budżetowego. I w tym przypadku, mimo niepełnego wykorzystania w 2011 r. środków budżetowych na realizację programów, nie istnieje ryzyko utraty środków przyznanych przez Unię Europejską. Jak kształtowały się dochody budżetu państwa? Do najważniejszych czynników o charakterze makroekonomicznym, które miały wpływ na realizację dochodów budżetu państwa, należy wskazać wzrost produktu krajowego brutto o 4,3%, tempo wzrostu spożycia indywidualnego, przeciętne zatrudnienie w gospodarce, które zwiększyło się o 1,7%, a także wzrost przeciętnego wynagrodzenia o 5,4% i, co ważne i o czym mówili przedmówcy, wskaźnik inflacji. W tym zakresie dochody budżetu państwa - założone wykonanie: 273 144 mln zł - zostały wykonane w 110%, dochody podatkowe i niepodatkowe wykonano w 111,5% (270 719 mln zł). Najważniejsze w tym przypadku były podatki pośrednie, czyli VAT - realizacja wpływu do budżetu podatku od towarów i usług wyniosła 120 831 mln zł (wykonanie planu - 112%). Warto w tym momencie powiedzieć, że prawdą jest, iż podatek VAT wzrósł o 1%, ale przy zmniejszeniu z 7 do 5% podatku od towarów żywnościowych, czyli próbowano w tym okresie ochronić osoby o najniższych dochodach. Zgodnie z przedstawionymi informacjami zrealizowano również podatek CIT od przedsiębiorstw, podatek od dochodów osobistych PIT, a także inne podatki. Wykonano dochody niepodatkowe w wysokości 32,3 mld zł, to jest 131% założeń planu. Największe pozycje i ich wykonanie to dywidenda 123%, a także wpłaty zysku Narodowego Banku Polskiego. Właśnie o tym oraz o tworzeniu rezerw związanych z ryzykiem kursowym mówili zarówno pan prezes Narodowego Banku Polskiego, jak i pan poseł Brzezinka. W związku z tym chcemy powiedzieć, że ważne jest, w jakim okresie można było zrealizować takie dochody budżetu, gdyż na początku roku 2010 rząd przedstawił plan rozwoju konsolidacji finansów. Zaproponował w tym okresie również wprowadzenie narzędzi, które wzmacniałyby kontrolę finansów podstawowych. Jednym z takich narzędzi, jeżeli będziemy mówić o wydatkach budżetowych, jest tymczasowa reguła wydatkowa, zgodnie z którą należy redukować wydatki o charakterze uznaniowym, a więc niewynikającym z istniejących przepisów prawa regulujących wydatki publiczne oraz nowe wydatki prawnie zdeterminowane. Zgodnie z tą regułą wzrost wyżej wymienionych wydatków nie powinien przekraczać 1% w ujęciu realnym. Stosownie do tej reguły ma zwiększyć się możliwość prowadzenia antycyklicznej polityki fiskalnej w przypadku wystąpienia wstrząsów makroekonomicznych. W związku z powyższym przy planowaniu wydatków na rok 2011 stosowano się do tego. Mam tu trochę konfuzji, jako że poseł sprawozdawca wskazywał, iż wydatki prawnie zdeterminowane, wydatki sztywne, wyniosą 68%. W materiałach, które przedstawił rząd, ta wielkość jest pokazana jako 75% wydatków ogółem. Nie wiem, na jakich materiałach bazowaliśmy, przygotowując się do dzisiejszej debaty, ale chciałabym zaznaczyć, że taką różnicę możemy zaobserwować. Jeśli chodzi o wydatki sztywne, to chciałabym powiedzieć, że są wydatki związane z subwencjami dla jednostek samorządu terytorialnego, które wynoszą 48 mld zł. Plan wykonany został w 100%. Koszty obsługi długu zrealizowano w wysokości 35 956 mln zł, jest to 93,6%. Wydatki na obronę narodową to 19 171 mln, wykonanie 95,6%. Dotacje dla Funduszu Emerytalno-Rentowego KRUS i dotacja dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych to łącznie 72 351 mln, wykonano 99,9%, a składki wpłacane do budżetu Unii Europejskiej i organizacji międzynarodowych - 14,7%. Jak wcześniej wspomniałam, wydatki o charakterze uznaniowym, zwane wydatkami elastycznymi, stanowią 25% wydatków budżetu państwa i podlegają tymczasowej regule wydatkowej. Jeśli chodzi o wykonanie niektórych pozycji wydatków, które są zawarte w sprawozdaniu, chciałabym powiedzieć, że na wydatki ogółem, na które założono w budżecie 313,3 mld zł, wykonanie wyniosło 302,7 mld zł, czyli 96,6%. Największe pozycje to: Rolnictwo i łowiectwo - wykonanie 10,8 mld zł, to jest 97,7%, jeśli chodzi o założenia budżetowe, Transport i łączność - 9275 mln zł, wykonanie - 93,6%. Na naukę wydano 4757 mln zł, wykonanie - 97,6%. Na obronę narodową, jak mówiłam wcześniej, wydano 19 171 mln zł i w tym przypadku to jest 95,6%. Jeśli chodzi także o obsługę długu, o której mówiłam, to jest to kwota mniejsza od zakładanej, wykonana w wysokości 93,6%. Rozliczenia różne, w tym oświata, były w wysokości 64 752 mln zł, co dało 102,5%. Wydatki były przeznaczane m.in. na ochronę zdrowia. Przypomnę, że poza pieniędzmi z Narodowego Funduszu Zdrowia przeznaczono na to w budżecie państwa 7,5 mld zł, wykonanie - 98,9%. Na ochronę najsłabszych, na pomoc społeczną wydano 13,5 mld zł, a wykonanie wyniosło 99,1%. W sprawozdaniu w związku z ustawą budżetową ujęto również 67 programów wieloletnich, na których realizację zaplanowano wydatki w wysokości 9,7 mld zł, zrealizowano plan po zmianach w wysokości prawie 89%. Sposób wykonania budżetu zadaniowego szczegółowo omówił pan poseł sprawozdawca. Opinia komisji była pozytywna, z którą i my się zgadzamy. Tak przedstawiało się w liczbach wykonanie budżetu państwa. Oprócz tego rząd przeprowadził także szereg innych działań mających na celu ochronę Polski przed skutkami powracającego kryzysu światowego. Jeśli chodzi o przedłużenie przez Polskę elastycznej linii kredytowej wysokości 30 mld dolarów w Międzynarodowym Funduszu Walutowym, to Polska nie wykorzystuje tych środków, ale posiadanie takiej elastycznej linii kredytowej pozytywnie wpływa na wizerunek naszego kraju w oczach inwestorów i pozwala nam pożyczać pieniądze, jeśli będzie taka potrzeba, na korzystniejszych warunkach. Zapewniono już w pierwszej połowie roku finansowania 80% potrzeb pożyczkowych na rok 2012, dzięki czemu Polska jest odporniejsza na zawirowania na rynkach finansowych. W przypadku gwałtownego pogorszenia się nastrojów za granicą te działania pozwolą nam na przeczekanie turbulencji i uniknięcie konieczności pożyczania pieniędzy na wysoki procent. Efekty polskiej polityki gospodarczej są widoczne gołym rokiem. Od końca 2011 r. złoty w stosunku do euro umocnił się o niespełna 40 gr, tj. prawie 9%, osiągając cenę 4 zł 20 gr, systematycznie spada oprocentowanie, w związku z jakim zaciągamy dług. Rentowność polskich 10-letnich obligacji denominowanych w złotych spadła poniżej 5%. Jest to najniższy poziom od marca 2006 r. W ostatnim czasie doszło nawet do sytuacji, której do tej pory nie spotykaliśmy albo spotykana jest niezwykle rzadko, polska obligacja 10-letnia nominowana w euro i zapadająca w 2013 r. osiągnęła na rynku ujemną rentowność. Oznacza to, że inwestorzy nie tylko zrezygnowali z odsetek za pożyczone pieniądze, ale nawet byli w stanie do pożyczki dopłacać i w ten sposób dołączyliśmy do takich gospodarek, które są uznawane za najbardziej wiarygodne, jak niemiecka, holenderska czy austriacka. Chcemy również powiedzieć, że te wszystkie elementy po 31 grudnia 2011 r. pokazują, iż zrealizowanie tych założeń i bezpieczeństwo polskiej gospodarki w roku 2011 są oceniane pozytywnie przez rynki finansowe. Wysoka Izbo! W ciągu całego ubiegłego roku rząd na bieżąco reagował na wszystkie zagrożenia finansowe, które mogły spowodować zagrożenia dla naszej gospodarki, o czym świadczy prawidłowa realizacja ustawy budżetowej. Dlatego też, występując w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska, chcę poinformować, że nasz klub będzie głosował za przyjęciem sprawozdania rządu z wykonania budżetu państwa w 2011 r. i udzieleniem absolutorium Radzie Ministrów. (Oklaski)