Mówca: Joanna Frydrych
Data: 2023-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam przyjemność przedstawić stanowisko w sprawie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie do systemu zabezpieczenia społecznego nowego świadczenia, tzw. renty wdowiej. Kierunek projektowanej regulacji pokrywa się z zapowiedziami zgłaszanymi również przez Platformę Obywatelską. W trakcie prac nad naszym projektem ˝Polska seniora˝ pod przewodnictwem pani poseł Marzeny Okły-Drewnowicz, w stosunku do którego rozpoczęliśmy konsultacje z seniorami na początku października 2017 r. i kontynuowaliśmy swoje prace w 2018 r. i 2019 r., wielokrotnie propozycja dodatku wdowiego czy renty wdowiej była konsultowana z seniorami. Wielokrotnie też słyszeliśmy ze strony seniorów potrzebę wprowadzenia takiej formy rozwiązań w systemie zabezpieczenia społecznego dla wdów i wdowców. Także podczas debat eksperckich organizowanych przez Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska eksperci uczestniczący w tych debatach opiniowani i zgłaszali konieczność poprawienia sytuacji gospodarstw domowych emerytów, bo przecież, gdy odejdzie któryś ze współmałżonków, z jednej emerytury trudno się utrzymać, zwłaszcza wtedy, gdy jest ona bardzo niska. Dlatego sytuację wdów i wdowców należy pilnie poprawić. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy ma na celu wprowadzenie renty wdowiej. Będzie ona przysługiwać jednemu z małżonków w przypadku śmierci drugiego. Ustawa zakłada wprowadzenie dwóch wariantów, których wyboru dokonywała będzie osoba uprawniona do uzyskania świadczenia. W pierwszym wariancie osobie uprawnionej będzie przysługiwała renta rodzinna po zmarłym małżonku powiększona o 50% przysługującej jej emerytury, w tym rolniczej, wojskowej i policyjnej, świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, wojskowej i policyjnej renty inwalidzkiej. W drugim wariancie ww. świadczenia będą powiększone o 50% renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Według projektowanych przepisów renta wdowia nie może przekroczyć trzykrotności miesięcznej kwoty przeciętnej emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prawo do renty wdowiej będzie przysługiwało wszystkim osobom, które nabyły prawo do renty rodzinnej i świadczeń emerytalno-rentowych przed wejściem ustawy, oraz tym, którzy nabędą je po wejściu w życie ustawy. Według wnioskodawców ustawy proponowane rozwiązania stanowią wsparcie w ponoszeniu m.in. stałych kosztów utrzymania, przyczyniając się tym samym do ograniczenia poziomu wykluczenia osób starszych, zwłaszcza kobiet, które ze względu na krótszy okres odprowadzania składek w wyniku opieki nad dziećmi i innymi osobami najbliższymi oraz ze względu na lukę płacową uzyskują niższą wysokość świadczenia emerytalnego. Podobne rozwiązania występują w innych krajach Unii Europejskiej, takich jak Litwa, Czechy, Niemcy, Włochy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska popiera przedmiotowy projekt ustawy i jednocześnie wnosi o skierowanie go do dalszych prac w komisjach sejmowych, ponieważ doprecyzowania wymaga, co w sytuacji zbiegu tytułów prawa do świadczenia, np. emerytura jednego małżonka z ZUS, a druga z KRUS. Wyjaśnienia wymaga też fakt, dlaczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych opóźnia wdrożenie rozwiązań, wskazując, że potrzebuje 9-12 miesięcy na wdrożenie tych regulacji. Jest to celowe działanie, mające na celu przede wszystkim zmniejszenie liczby uprawnionych do świadczeń, w tym rent wdowich. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo przedstawienia opinii dotyczącej projektu ustawy nie przestawił precyzyjnego wyliczenia, ile będą kosztowały renty wdowie. Wydaje się, że konieczne jest tutaj również uwzględnienie całego systemu zabezpieczenia społecznego i włączenie innych organów rentowych. Dlaczego też obok opinii ZUS-u nie ma opinii KRUS-u, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ani Ministerstwa Sprawiedliwości? Są to podmioty, które uczestniczą w tworzeniu systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce, i konieczne jest uzyskanie także ich opinii. Brak tych opinii należy odczytywać jako brak zainteresowania ze strony obecnej ekipy rządzącej, czyli PiS-u, rozwiązaniem trudnej sytuacji wdów i wdowców. I kolejna kwestia: konieczna do doprecyzowania jest również sytuacja, gdy drugie świadczenie wynika z przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. (Dzwonek) Tak jak powiedziałam na początku, wnosimy o skierowanie projektu do dalszych prac w komisjach i popieramy przedmiotowy projekt ustawy. Dziękuję bardzo.