Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2012-05-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Z pozoru nasza dyskusja jest prosta, dlatego że mamy dzisiaj za zadanie przyjąć projekt ustawy o ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej z dnia 25 marca ubiegłego roku w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro. Omawiany projekt ustawy składa się z dwóch standardowych artykułów. Pierwszy stanowi, że wyraża się zgodę na dokonanie przez prezydenta owej ratyfikacji, drugi - że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Kwestię komplikuje jednak to, że podzieliliśmy tę debatę na dwie części, co moim zdaniem metodologicznie nie było słuszne, bo przypomina trochę rozdzielenie na siłę bliźniąt. Wczoraj odbyła się debata w sprawie samego trybu ratyfikacji, a dzisiaj odbywa się debata nad ratyfikacją w rozumieniu sensu jej dokonania, przy czym świadomie dzisiaj zadałem pytanie panu posłowi sprawozdawcy, ponieważ nastąpiło kompletne pomieszanie pojęć. W dzisiejszych czasach dominuje ignorancja. Mało tego, że dominuje ignorancja, jeszcze jest ona połączona z arogancją, ponieważ nikomu nawet nie jest wstyd, że czegoś nie wie, nikt nie może wiedzieć wszystkiego. Stąd wczorajsza debata na przykład w bardzo obszernej relacji z niej przedstawionej przez Polską Agencję Prasową była debatą na temat ratyfikacji paktu fiskalnego. Zresztą nie tylko w tym miejscu. W istocie więc jedynym plusem rozdzielenia tych bliźniąt legislacyjnych jest to, że można będzie dokonać rozdzielenia tej triady, czyli zmiany tego art. 136, Europejskiego Mechanizmu Stabilności i paktu fiskalnego, więc porządkuje on określone rzeczy. Być może elementem tego rozdzielenia - nie chcę tu otwierać puszki Pandory i wchodzić w wątki polityczne - jest to, że przed chwilą w wystąpieniu pani poseł, pani minister Fotygi ujawniło się, że to, co wczoraj klub Prawo i Sprawiedliwość przedstawiał, zachęcając do wspólnych działań na rzecz skorzystania z art. 90, a nie 89 konstytucji, było taką dyskusją, nie chcę powiedzieć, zastępczą czy też maskującą. Dziś wychodzi na jaw, że gdyby przyjęto tamto rozwiązanie, to nigdy nie doszłoby do tej ratyfikacji. Jak mówię, jest to element przeplatania się w tym przypadku wątków politycznych z prawnomiędzynarodowymi. Trzymając się jakby tego rozgraniczenia na te trzy etapy, chciałbym przypomnieć, że Rada Ecofin równo dwa lata temu, w maju 2010 r., podjęła decyzję o ustanowieniu tymczasowego Europejskiego Mechanizmu Stabilności, składającego się z dwóch elementów, czyli Europejskiego Mechanizmu Stabilizacji Finansowej oraz Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej. Środki na pożyczki i linie kredytowe w ramach EFSM pozyskuje Komisja Europejska, emitując papiery dłużne na rynku europejskim gwarantowane przez budżet unijny. Natomiast wsparcie udzielane przez EFSM finansowane jest poprzez emisję instrumentów dłużnych gwarantowanych przez państwa strefy euro. W grudniu 2010 r. Rada Europejska uzgodniła, że jest konieczne utworzenie stałego mechanizmu pomocy finansowej dla państw strefy euro, właśnie Europejskiego Mechanizmu Stabilności, który zastąpi, poczynając od połowy przyszłego roku, Europejski Mechanizm Stabilizacji Finansowej oraz Europejski Instrument Stabilności Finansowej. Ze wsparcia tych mechanizmów korzystają obficie Irlandia, Portugalia, jak również Grecja, niezależnie od tego chaosu, który za miesiąc zapewne doprowadzi do powtórzenia tam wyborów parlamentarnych. Jest tu oczywista gotowość do skorzystania z tego w przypadku Hiszpanii i Włoch. Trzecim elementem jest oczywiście pakt fiskalny, który wisi jak miecz Damoklesa, ale niezależnie od ostrych dyskusji na jego temat, dróg dochodzenia, tego, że dwa państwa, Wielka Brytania i Czechy, nie zgłosiły się do niego, pakt fiskalny ratyfikowały już Portugalia, Grecja, a w Irlandii za nieco ponad dwa tygodnie, 31 maja, odbędzie się referendum w tej sprawie i wiadomo już, jaki będzie jego wynik. Premier Czech Nečas, który szykuje się do przegranych wyborów u siebie, zapowiedział wczoraj, że jego kraj co najmniej w ciągu 10 lat nie wejdzie do paktu fiskalnego, ale sprawa jest oczywiście szalenie ważna. W dniu 23 stycznia tego roku odbyły się międzyrządowe posiedzenia ministerialne. Jedno dotyczyło nowego Europejskiego Mechanizmu Stabilności, czyli tego, o czym mówimy, i zakończyło się porozumieniem co do tekstu traktatu. Tematem drugiego był właśnie projekt paktu fiskalnego, czyli mamy tu jakby tę ścieżkę, czyli passerelle, używając francuskiego sformułowania, kładkę, ale inną, w innym rozumieniu, takiego raczej trójskoku, o którym była mowa na początku. Ten pułap kredytowy ESM ma być weryfikowany regularnie pod kątem jego stosowności. Najpierw mówiono w ogóle o 500 mld euro, teraz mówi się o 700 mld euro, w tym 80 mld będzie stanowił kapitał opłacany. Wczoraj nawiązywałem do kazusu francuskiego, gdzie odbyła się po raz pierwszy, poczynając od lutego, ta debata na temat ratyfikacji Europejskiego Mechanizmu Stabilności, i mówiłem też o dużych podziałach w obrębie poszczególnych formacji. Na przykład deputowani UMP, partii odchodzącego prezydenta Sarkozy˝ego, poparli wyrażoną w preambule traktatu o Europejskim Mechanizmie Stabilności komplementarność między ESM a Traktatem o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej, czyli paktem fiskalnym, oraz uzależnienie od marca 2013 r. przyznawania państwu pomocy finansowej w ramach ESM od ratyfikowania przez nie paktu stabilizacji. Oczywiście, że zmiana na stanowisku prezydenta Francji może wpłynąć na zmianę losów, jeżeli chodzi o pakt fiskalny, ale tym się dzisiaj nie zajmujemy, m.in. odnośnie do większej mobilizacji Europejskiego Banku Centralnego oraz emisji obligacji europejskich. Wracając do aktualnej dyskusji, chciałbym powiedzieć, że bardzo lubię takie piękne powiedzenie Samuela Johnsona, wybitnego brytyjskiego poety jeszcze z XVIII w., który mówił, że dobrze jest mieć wyobraźnię jako towarzysza podróży, ale koniecznie trzeba wziąć rozsądek za przewodnika. Otóż cała idea Europejskiego Mechanizmu Stabilności to próba pogodzenia i połączenia wyobraźni, która zaczęła się tworzyć w Unii Europejskiej dużo wcześniej zanim ten kryzys się rozwinął, i rozsądku. Wprawdzie Albert Einstein mówił, że wyobraźnia jest ważniejsza od wiedzy - tu bym się może nie zgodził - ale ona występuje w tych działaniach. Z tego punktu widzenia wydaje się, że jest rzeczą racjonalną poparcie samej idei. Wczoraj wyrażałem w imieniu klubu SLD pewne wahania i wątpliwości co do zastosowania trybu, ale dzisiaj, skoro przesądziliśmy tryb, rozmawiamy już o meritum, czy taka powinna być rozmowa, przynajmniej metodologicznie. Natomiast większość występujących wciąż wraca jakby do kwestii trybu, bo łatwiej z naszego punktu widzenia mówić o trybie, bo to tryb nas dzieli, natomiast myślę, że nie za bardzo dzieli nas jakby sama sensowność tego mechanizmu. Reasumując, niezależnie od naszych dylematów związanych z trybem - zresztą gdy dojdziemy do kwestii ratyfikacji paktu fiskalnego, być może trzeba będzie tę dyskusję ponowić i pogłębić - chciałbym w imieniu Klubu Poselskiego SLD opowiedzieć się za przyjęciem projektu tej ratyfikacji, niezależnie od tego, że czeka nas wiele goryczy w różnych sprawach, ponieważ wielu rzeczy nie można wyjaśnić. Chciałbym zakończyć ładną sentencją George Sand, która mówiła, że można ludziom wyjaśnić, dlaczego poślubiło się swego męża, ale siebie samego nie można o tym przekonać. Pewnie niektóre siły polityczne nie dadzą rady przekonać siebie do tego, ale jeżeli chodzi nie o tryb, lecz o meritum, to klub SLD jest przekonany co do tej sensowności. Dziękuję bardzo. (Oklaski)