Mówca: Edward Siarka
Data: 2015-01-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Sprawiedliwa Polska mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec przedstawionego przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw. Jedną z podstawowych swobód obywatelskich jest możliwość zrzeszania się, zapisana w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wraz ze zmianami zachodzącymi w naszym państwie obywatele uzyskali w 1989 r. możliwość swobodnego zrzeszania się w fundacjach i stowarzyszeniach. Obecnie w Polsce, jak się oblicza, jest zarejestrowanych ponad 12 tys. fundacji oraz ok. 72 tys. stowarzyszeń. Oprócz tego w Polsce funkcjonują również - i to chciałbym zauważyć jako działacz tej organizacji - 16 403 jednostki ochotniczych straży pożarnych, które również działają w oparciu o ustawę o stowarzyszeniach. Łącznie w Polsce mamy w takim razie około 88 tys. stowarzyszeń plus fundacje. To jest rzeczywiście, tak jak powiedział pan minister, ponad 100 tys. różnego rodzaju organizacji. Najwięcej stowarzyszeń działa w obszarze sportu i turystyki - 36%, edukacji - 15%, kultury - 14%. Większość stowarzyszeń, bo aż 35%, działa na obszarze tylko gmin i powiatów, ale 29% działa na obszarze całej Polski. Przytaczam te dane w swoim wystąpieniu, aby uzmysłowić Wysokiej Izbie skalę problemu, jaki omawiamy dzisiaj na tej sali. Każdy z nas, posłów, zetknął się z problematyką działalności fundacji czy stowarzyszeń. Często sami również mamy możliwość zakładania tych organizacji. Nie są to tylko problemy finansowe, ale są to również problemy organizacyjne, które, muszę powiedzieć, znalazły swoje rozwiązanie w proponowanych przez pana prezydenta rozwiązaniach ustawowych. Pierwszy temat, z którym borykają się członkowie prężnie działających stowarzyszeń, dotyczy rozstrzygnięcia, czy członkowie władz stowarzyszenia mogą za swoją pracę otrzymywać wynagrodzenie. Oczywiście to nie dotyczy wszystkich organizacji, dotyczy to tych organizacji, które mają duże środki i często korzystają z różnego rodzaju funduszy, i oczywiście w większym stopniu jest to problem stowarzyszeń rejestrowych. Problem ten jest szeroko opisany w uzasadnieniu do ustawy i był również przedmiotem kilku wyroków, na co wskazuje się w uzasadnieniu. Proponowana zmiana ustawy ma usankcjonować taką możliwość, jeżeli status towarzyszenia przewiduje, by członkowie władz mogli otrzymywać wynagrodzenie za pełnienie swojej funkcji. Osobiście jestem za takim rozstrzygnięciem, bo rzeczywiście wiele organizacji zatrudnia rzesze pracowników. Prezes stowarzyszenia podpisuje często angaże, zatwierdza nagrody, wypłaty, podpisuje delegacje, kieruje na kursy szkolenia, zatwierdza rozliczenie różnych programów i funduszy. Wykonuje często nie mniej czynności niż dyrektor firmy czy prezes firmy bez wynagrodzenia. Tak więc kwestia wynagrodzenia członków władz stowarzyszenia powinna być wewnętrzną sprawą organizacji, którą reguluje statut, a nie zakaz ustawowy. Kwestia, która budzi nasze wątpliwości, a została uwzględniona w projekcie ustawy, dotyczy skreślenia art. 4 w ustawie o stowarzyszeniach, co powoduje, że możliwość tworzenia stowarzyszeń będą mieli w Polsce cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kolega zwracał na to uwagę. Gdybyśmy mówili o cudzoziemcach mieszkających w Polsce, to nie byłoby wątpliwości, ale jeżeli mówimy o cudzoziemcach, którzy nie mieszkają na terenie Polski, należy się zastanowić, czy to rozwiązanie rzeczywiście jest słuszne, tym bardziej że w dalszej propozycji projekt prezydencki przewiduje zmniejszenie z 15 do 7 liczby osób koniecznych do założenia stowarzyszenia. Praktycy mogą powiedzieć, że każdy, kto zakłada stowarzyszenie i ma dobry pomysł, ideę, program działania, bez problemu znajdzie garstkę osób gotowych założyć stowarzyszenie. Myślę, że ta liczba osób zakładających stowarzyszenie jest trochę demonizowana, niemniej uznajemy, że rzeczywiście propozycja dotycząca tego, żeby to było 7 osób, jest godna uwagi i może to być przydatne zwłaszcza dla stowarzyszeń nierejestrowych. (Dzwonek) Natomiast w przypadku stowarzyszeń rejestrowych, kiedy trzeba wybrać pełne władze, zarząd, organ kontrolny, nawet samo przeprowadzenie wyborów w tym gronie może być problematyczne, tym bardziej że w dotychczasowym brzmieniu art. 9 ustawy była mowa o uchwalaniu statutu i wyborze komitetu założycielskiego, a w tej chwili w propozycji prezydenta również jest mowa o wyborze władz, więc może to rodzić nawet wewnętrzne komplikacje. Uważam, że ta liczba osób gotowych do założenia stowarzyszenia nie jest aż tak istotna, no, ale ta kwestia jest poruszana. Oczywiście największe problemy stowarzyszenia mają w kontaktach z sądem rejestrowym. To jest naprawdę bariera, która w tej chwili, panie ministrze, w bardzo poważny sposób ogranicza rozwój różnego rodzaju organizacji społecznych, stąd propozycja zwolnienia tych organizacji chociażby z opłat związanych ze zmianą statutu czy członków zarządu jest godna uwagi. Jesteśmy za tym, aby nad tym projektem dalej pracować, jak słyszę, w połączonych komisjach. Dziękuję bardzo, pani marszałek.