Mówca: Maciej Wydrzyński (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-02-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym (druk nr 115). Szanowni Państwo! Czytając uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym, można odnieść wrażenie, że podatek rolny jest bardzo istotnym obciążeniem gospodarstw rolnych w Polsce, a dotychczasowy sposób określania jego wysokości powoduje, że rolnicy z roku na rok płacą nawet o 97% więcej. Z uzasadnienia wynika również, że głównym celem proponowanej zmiany jest zmniejszenie dysproporcji pomiędzy wysokością podatku rolnego w poszczególnych latach. Na początku należy więc podkreślić, że podatek rolny w 2010 r. stanowił zaledwie około 7% dochodów własnych (3% dochodów ogółem) w gminach wiejskich w Polsce. Jest to więc nawet w gminach typowo wiejskich dodatkowe, może istotne, ale nie podstawowe źródło dochodów. Na sam początek należy również zwrócić uwagę, co zostało zasygnalizowane w uzasadnieniu zmiany ustawy, że wysokość podatku rolnego z l ha przeliczeniowego zależy głównie od trzech parametrów: od ogłaszanej w komunikacie prezesa GUS średniej ceny skupu żyta, od klasy użytków rolnych oraz, co wymaga podkreślenia, od ewentualnej decyzji rady gminy w kwestii obniżenia obowiązującej ceny żyta. I tutaj należy wskazać sedno sprawy, bowiem nie jest tak, jak zasygnalizowano to w uzasadnieniu, że należy zmienić ustawę, aby rolnicy nie stali się ofiarami globalnych wzrostów cen płodów rolnych poprzez wzrost podatku rolnego, a wysokość podatku rolnego ulega z tego powodu dużym wahaniom. Mechanizm dopuszczalnego obniżania ceny żyta przez rady gmin działa skutecznie, można by rzec, zbyt skutecznie, i w niektórych gminach obniżanie tej ceny jest standardem. W 2008 r., w którym obowiązywała bardzo wysoka cena żyta (58,29 zł), z podatku rolnego otrzymano w Polsce 1226 mln zł, jednak samorządy na skutek obniżenia ceny żyta zrezygnowały aż z 497 mln. Natomiast w 2010 r., w którym obowiązywała zdecydowanie niższa cena żyta, gminy zebrały 988 mln zł, a zrezygnowały zaledwie z 39 mln. Dla przykładu, jak funkcjonuje w praktyce mechanizm obniżania obowiązującej ceny żyta, należy przeanalizować konkretne gminy. Do analizy wybrałem gminę pana posła sprawozdawcy Jana Łopaty. W gminie Konopnica decyzją rady gminy z 28 października 2011 r. obniżono obowiązującą na 2012 r. cenę żyta z 74,18 zł aż do 35 zł, czyli prawie o 53%! A więc m.in. pan poseł nie musi obawiać się wzrostu o 97%, co nam zasugerował w uzasadnieniu, ale wzrostu o 9%, gdyż w 2011 r. obowiązywała cena w wysokości 32 zł (również po obniżce rady gminy). Biorąc pod uwagę, że w 2010 r. również obowiązywała cena w wysokości 32 zł (oczywiście po obniżce rady gminy), można stwierdzić, że w gminie tej komunikat prezesa GUS nie obowiązuje, rada gminy i tak samodzielnie i niezależnie decyduje praktycznie o braku zmian w zakresie wysokości podatku rolnego. Takich gmin jak Konopnica, w których podatek rolny, bez względu na wysokość obowiązującej ceny żyta, nie ulega zmianom w Polsce, jest bardzo dużo. Pozostawienie dotychczasowego sposobu obliczania ceny żyta jako średniej z trzech kwartałów roku poprzedzającego rok podatkowy może w większym zakresie pozwalać gminom na samodzielne kształtowanie polityki dochodowej. W obliczu kryzysu finansów publicznych należałoby się zastanowić nad zaostrzeniem w kwestii możliwości obniżania ceny żyta celem zwiększenia dochodów gmin i zmniejszenia nacisku rolników na radnych w kwestii obniżenia tej ceny, a nie nad dalszym umożliwianiem obniżania przychodów z podatku rolnego, tak należy bowiem odczytać przedstawioną zmianę. Projekt zgłaszany jest w momencie obowiązywania wysokiej ceny żyta i nieodzownie ma za zadanie obniżyć potencjalne zobowiązania rolników. Szanowni wnioskodawcy, co będzie, jak ceny żyta spadną za rok, może za dwa, będziemy wracać do starego sposobu naliczania wysokości podatku rolnego, bowiem dodatkowe 8 kwartałów okaże się niepotrzebnym balastem podnoszącym niską w danym momencie cenę żyta? W przedłożonym uzasadnieniu brakuje opinii związku gmin wiejskich, który jako najbardziej zainteresowany powinien wypowiedzieć się w przedmiotowej sprawie. Opinia związku województw jako podmiotu, który nie jest beneficjentem podatku rolnego, w tej kwestii jest zdecydowanie mniej istotna. Na zakończenie należy dodać, iż zupełnie niezrozumiałe jest wprowadzanie tych zmian w trakcie roku podatkowego. Jakiekolwiek zmiany, a zwłaszcza tak ważne dla rolników i gmin, jak określa to pan poseł sprawozdawca, powinny być chyba wprowadzane z odpowiednim vacatio legis, a nie w zasadzie po czasie, czyli w trakcie roku podatkowego. W tym miejscu chciałbym wskazać, że być może problem zmian w podatku rolnym sam się rozwiąże. Zgodnie bowiem z zapowiedziami, oby tym razem popartymi działaniami koalicji, rolnicy, jak każdy inny podmiot prowadzący w sposób zorganizowany i ciągły zarobkową działalność gospodarczą, będą płacić podatek dochodowy, a nie quas-podatek majątkowy, czyli podatek rolny. Po rozważeniu wszystkich argumentów Klub Poselski Ruch Palikota nie poprze zmian w projekcie ustawy o podatku rolnym, które mają jedynie za zadanie umożliwić obniżanie podatku rolnego.