Mówca: Jolanta Zięba-Gzik
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedłożony projekt ustawy obejmuje dwie zasadnicze zmiany: w ustawie o zdrowiu publicznym oraz w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Projekt ustawy ma na celu poprawę zdrowia publicznego, racjonalizację polityki fiskalnej i wzmocnienie stabilności finansów państwa. Pierwsza część projektu nowelizuje art. 12f ustawy o zdrowiu publicznym, wprowadzając podwyższenie tzw. opłaty cukrowej. Celem jest skuteczniejsze ograniczenie spożycia napojów słodzonych i energetycznych, które mają istotny wpływ na rozwój otyłości i chorób cywilizacyjnych. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego i OECD przeciętny Polak spożywa ok. 44 kg cukru rocznie, z czego 1/3 pochodzi z napojów słodzonych. Każdego roku statystyczny mieszkaniec Polski wypija ponad 80 l napojów gazowanych i energetycznych, a co piąty nastolatek sięga po napój energetyczny przynajmniej raz w tygodniu. W konsekwencji w Polsce na otyłość choruje już ok. 3 mln dorosłych osób, a liczba pacjentów leczonych z tego powodu w latach 2020-2022 wzrosła o połowę. Choroby związane z otyłością, takie jak cukrzyca, nadciśnienie i choroby serca, generują rocznie ponad 3,5 mld zł kosztów dla systemu ochrony zdrowia. Według OECD do 2050 r. Polacy mogą żyć średnio o 4 lata krócej z powodu chorób związanych z otyłością. W tej sytuacji dotychczasowa opłata cukrowa, przypominam, wprowadzona przez rząd Mateusza Morawieckiego - wtedy jakoś nie baliście się tych wszystkich przeszkód, o których teraz mówicie - obowiązująca od 2021 r., okazała się niewystarczająca. W pierwszym roku przyniosła ona faktycznie spadek sprzedaży napojów gazowanych o 19%, ale w kolejnych latach sprzedaż wróciła do poprzedniego poziomu. Dziś opłata wynosi 30 gr od puszki napoju typu... Nie będę wymieniać nazwy produktu. Nie ma to zatem realnego wpływu na decyzję konsumentów. Dlatego projekt ustawy przewiduje, po pierwsze, zwiększenie opłaty stałej z 50 gr do 70 gr za 100 ml napoju zawierającego do 5 gr cukru lub słodzików, zwiększenie opłaty zmiennej z 5 gr do 10 gr za każdy gram cukru powyżej 5 gr w 100 ml oraz podniesienie opłaty za kofeinę lub taurynę z 10 gr do 1 zł, aby ograniczyć spożycie napojów energetycznych, szczególnie wśród młodzieży. Druga część projektu dotyczy podwyższenia zryczałtowanego podatku od wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych z obecnych 10% do 15%. Trzeba jednak podkreślić, że nie każda wygrana jest opodatkowana. Zgodnie z obowiązującym prawem zwolnione z podatku są wygrane w grach liczbowych, zakładach i loteriach, jeżeli ich jednorazowa wartość nie przekracza 2280 zł, oraz nagrody w konkursach naukowych, artystycznych, sportowych czy emitowanych w mediach, gdy ich wartość nie przekracza 2 tys. zł. Podatek dotyczy więc jedynie wygranych o wyższej wartości. Co ważne, to organizator konkursu lub gry odprowadza podatek, więc podatnik nie musi samodzielnie deklarować wygranej w zeznaniu rocznym. Podniesienie stawki do 15% ma charakter umiarkowany, nie dotknie większości obywateli, a jednocześnie pozwoli na zwiększenie dochodów budżetowych w sposób sprawiedliwy i proporcjonalny. Projekt ustawy przewiduje skrócone vacatio legis z uwagi na konieczność niezwłocznego przeciwdziałania narastającym zjawiskom społecznym związanym z dynamicznym wzrostem otyłości wśród dzieci i młodzieży oraz dorosłych obywateli. Zjawisko to niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne i społeczne, a także generuje rosnące obciążenia dla systemu ochrony zdrowia. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu, w związku ze zwiększającymi się potrzebami w zakresie finansowania bezpieczeństwa czy obronności państwa konieczne jest zapewnienie stabilności finansów publicznych. Musimy pamiętać, że dziś Polska przeznacza ponad 4% PKB na obronność i ok. 7% na ochronę zdrowia. Te wydatki są niezbędne dla naszego bezpieczeństwa i dla zapewnienia odpowiedniej jakości życia obywateli. Dlatego każda rozsądna inicjatywa, która zwiększy dochody budżetu bez nadmiernego obciążania społeczeństwa, zasługuje na poparcie. (Dzwonek) Dlatego klub Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga będzie głosował za projektem ustawy. Dziękuję bardzo.