Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2021-12-02 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Z uwagi na ograniczony czas wypowiedzi przedstawię stanowisko koła Kukiz’15 - Demokracja Bezpośrednia w przedmiocie najistotniejszych regulacji zawartych w pięciu omawianych projektach dotyczących utworzenia sądów pokoju oraz obywatelskich sędziów handlowych. W pierwszej kolejności pragniemy podziękować panu prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej za wszystkie dotychczasowe działania mające na celu wprowadzenie do porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej instytucji sądów pokoju, w sposób znaczący wpływającej na rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego. Pragniemy również podziękować wszystkim klubom parlamentarnym zaangażowanym w proces legislacyjny w przedmiocie utworzenia sądów pokoju oraz zwiększenia udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ustawa o sądach pokoju jest realizacją propozycji Kukiz’15, wobec czego wyrażamy satysfakcję. Dla dobra ogółu Polaków wszyscy możemy współpracować przy jej uchwaleniu ponad podziałami politycznymi. Jak okazało się przed chwilą, posłowie Koalicji Obywatelskiej są zadowoleni z tego rozwiązania, które mamy w tej chwili. Na wstępie należy podkreślić, że na pochwały zasługuje zdiagnozowanie przez projektodawców największego problemu postępowań przed sądami powszechnymi polegającego na przewlekłości prowadzonych postępowań. Długotrwałość procesu sądowego jest zdecydowanie negatywnie odbierana w społeczeństwie i uznawana za najistotniejszy problem polskich sądów. Dlatego też utworzenie sądów pokoju, których właściwość przedmiotowa została ograniczona do spraw o stosunkowo niskim poziomie komplikacji, z pewnością jest racjonalnym rozwiązaniem tego problemu. Dodatkowo powiązanie sprawowania urzędu sędziego pokoju z procesem demokracji bezpośredniej znacząco wpłynie na zwiększenie zaufania Polaków do władzy sądowniczej. Ponadto prowadzi to do procesu utożsamiania się obywateli z wymiarem sprawiedliwości, co stanowi również niezbędny element rozwoju demokratycznego społeczeństwa. W celu zapewnienia sądom pokoju faktycznej możliwości sprawnego działania i rozwiązania problemu przewlekłości postępowań sądowych niezbędne jest optymalne określenie liczby stanowisk sędziów pokoju w zakresie ich właściwości miejscowej oraz ich strukturalne powiązanie z sądami rejonowymi. Chcielibyśmy zwrócić szczególną uwagę na proces wyborczy, jeśli chodzi o sędziów pokoju, bowiem to od tej regulacji będzie uzależnione faktyczne poczucie wpływu Polaków na działania wymiaru sprawiedliwości. Uważamy, iż wybory powinny mieć charakter bezpośredni. Jednocześnie zasadna byłaby możliwość powiązania kadencji sędziów pokoju z kadencją prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i przeprowadzania wyborów sędziów pokoju w ramach jednych wyborów. Taka regulacja z jednej strony obniży koszt organizacji wyborów, zaś z drugiej strony pozytywnie wpłynie na frekwencję wyborczą, która zwiększy udział czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości i pozwoli większej grupie Polaków utożsamiać się z władzą sądowniczą. Chcielibyśmy również podkreślić, iż działalność sądów pokoju musi opierać się na pracy doświadczonych prawników, których status będzie możliwie zbliżony do statusu sędziego zawodowego. Z uwagi na wysokie wymagania i stosunkowo wąski krąg kandydatów należy pamiętać, iż forma wykonywania zawodu prawniczego w postaci sprawowania urzędu sędziego pokoju nie tylko powinna być atrakcyjna finansowo, lecz również powinna zapewniać stabilizację wraz z perspektywą czasową sprawowania tego urzędu. Reasumując, w ocenie posłów Kukiz’15 - Demokracja Bezpośrednia najbardziej zbliżonym do idealnego modelu projektem ustawy jest projekt złożony przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę, odnośnie do którego zaproponujemy kilka dodatkowych rozwiązań. Uważamy, że górna granica środków finansowych przeznaczanych na kampanię informacyjną nie powinna być wyższa niż jedna średnia krajowa. Uważamy również, iż kandydat na sędziego pokoju nie powinien być członkiem partii politycznej w ciągu 3 lat przed wyborami oraz że nie powinno być ograniczenia w pełnieniu urzędu sędziego pokoju do jednej kadencji. Natomiast jeśli chodzi o kierunek, zakres i kompleksowość rozwiązań, to propozycja prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej to najlepszy projekt, w oparciu o który Wysoka Izba powinna wypracować docelową ustawę. Jednocześnie na zakończenie pragnę podziękować panu prof. Piotrowi Kruszyńskiemu, który już w ubiegłej kadencji razem z posłami Kukiz’15 opracował białą księgę dotyczącą sędziów pokoju, jak również przewodniczył zespołowi. Dziękuję. (Oklaski)