Mówca: Energii Krzysztof Tchórzewski
Data: 2018-12-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Problematyka poruszona przez pana posła jest tak szeroka, że zmieszczenie się w tych 10 minutach w ramach pytań jest niezwykle trudne, ale spróbuję częściowo teraz, a częściowo w odpowiedzi na pytania. Zanim przejdę do kwestii cen energii elektrycznej, chciałbym krótko odnieść się do zarzutów kierowanych pod moim adresem, dotyczących właśnie prowadzenia złej polityki energetycznej. Państwo posłowie zarzucają mi rzecz absurdalną, mianowicie eliminowanie energetyki odnawialnej. Otóż chciałbym poinformować opinię publiczną, że w październiku oraz listopadzie br. odbyło się kilkanaście aukcji dedykowanych odnawialnym źródłom energii. Te aukcje są wynikiem nowego, kompleksowego podejścia do kwestii OZE oraz dialogu z branżą OZE. Ponadto informuję, że w skierowanym do konsultacji projekcie ˝Polityki energetycznej Polski do 2040 r.˝ zakładamy wzrost udziału OZE w finalnym zużyciu energii elektrycznej z obecnego poziomu 11% do 21% w roku 2030, czyli praktycznie podwojenie. Jeśli chodzi o udział OZE w produkcji energii elektrycznej, to będzie on w 2030 r. jeszcze większy i wyniesie 27%. Aktualnie zakładamy, że ogłoszony wolumen na aukcje OZE w 2019 r. będzie nie mniejszy niż 2500 MW. Dla zobrazowania wielkości tej liczby nieenergetykom informuję, że 2500 MW to równowartość dwóch dużych bloków, tak dużych jak wspominana właśnie przez pana posła budowana elektrownia w Ostrołęce, oraz do tego jeszcze dodam największy polski blok gazowy. To byłoby na tyle, jeśli chodzi o aukcje OZE w przyszłym roku. Przy okazji chcę mocno podkreślić, że nie byłaby możliwa budowa elektrowni w Ostrołęce, gdyby nie była spełniona podstawa finansowa. Ta elektrownia jest budowana na zasadach typowo ekonomicznych. Jest ona po prostu opłacalna. Trudno sobie wyobrazić, żeby elektrownia, której koszt będzie wynosił ponad 6 mld zł, była wybudowana tylko ze środków własnych. I nie ma możliwości ani w Polsce, ani w Unii Europejskiej, żeby banki udzieliły kredytów na taką budowę, jeśli ona nie spełnia warunków ekonomicznych. Ja tylko dodałem jedną rzecz, mianowicie że rzeczywiście w tamtym momencie z punktu widzenia wymogów energetyki odnawialnej i kierunku polityki Unii Europejskiej odejście od tej budowy było tym podyktowane i taka była wtedy państwa decyzja. Natomiast to, że jest potrzebna jak najszybciej synchronizacja z Litwą, Łotwą i Estonią, byłoby podyktowane także podejściem do tego i uzgodnieniem z Komisją Europejską. Bo Komisja Europejska jest o wszystkich działaniach, które Ministerstwo Energii obecnie podejmuje, poinformowana. Nie robimy żadnych rzeczy, przy okazji których chcielibyśmy obejść Komisję Europejską i bez negocjacji z nią czy też bez informacji nie będziemy jakichkolwiek działań podejmować. Jesteśmy pod tym względem przejrzystym resortem. 9 listopada prezentowałem w Sejmie w ramach pytań bieżących diagnozę sytuacji na rynku energii elektrycznej. Przedstawiałem wszystkie podjęte przeze mnie działania, a teraz przedstawiam szczegółowo wyjaśnienia, które przedstawiałem też w odpowiedziach na liczne interpelacje tym posłom, którzy je do mnie kierowali. Chciałbym powtórzyć główne fakty, ponieważ sprawa dotyczy tej samej kwestii, czyli cen energii elektrycznej, oraz dokonać uzupełnienia tej informacji, ponieważ w tym czasie trwały intensywne prace w resorcie nad programem rekompensat. Jeśli chodzi o analizy i rozważania związane z cenami energii elektrycznej, to przede wszystkim należy odróżnić cenę energii elektrycznej w hurcie, czyli na giełdzie, od opłat za energię elektryczną, które ponoszą odbiorcy. Sposób komunikowania wskazuje na to, jakby cały rachunek, który płacą odbiorcy, miał być zwiększony o 60 czy 80%. To jest po prostu przekłamanie. Otóż cena energii elektrycznej jest jedynie jedną ze składowych rachunku za energię elektryczną i jej procentowa zmiana nie przekłada się w proporcji 1:1 na zmianę rachunku za energię elektryczną płaconego przez odbiorców. Wynika to z faktu, że w płaconym rachunku są jeszcze inne niż cena energii elementy: koszty dystrybucji, akcyza czy VAT. W rachunku gospodarstw domowych stanowią one 50% wszystkich kosztów. Zatem jeżeli mówimy, że cena energii wzrasta o 5%, to w efekcie tego rachunek wzrasta o 2,5%. Odniosę się do cen hurtowych. Faktycznie, w II i III kwartale br. obserwowany był w całej Europie wzrost cen energii elektrycznej na giełdach. Sytuacja ta nie dotyczy jedynie Polski, ale całej Unii Europejskiej. Bardzo ciekawy jest fakt, że ceny wzrastają również w państwach z bardzo dużym udziałem OZE. Dla przykładu podam, że w Polsce wystąpił jeden z mniejszych w całej Europie wzrostów cen na giełdzie, jeśli porównać ceny na giełdzie we wrześniu ub.r. z wrześniem br. Należy wskazać tu dane, które mam, zgromadzone do końca września. Czynniki cenotwórcze spowodowały, że w Polsce ten wskaźnik wzrostu cen jest niższy niż w innych państwach, bo w Polsce w pierwszych trzech kwartałach ceny węgla energetycznego wzrosły tylko o ok. 15%. Związane jest to z tym, że ceny, które energetyka płaci obecnie za węgiel, wynikają z kontraktów długoterminowych, podpisanych bezpośrednio po restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego i po powstaniu spółki Polska Grupa Górnicza. Dla przykładu podam, że w tym samym czasie gaz zdrożał na rynku spotowym o 45%, prawa do emisji zdrożały prawie o 300%, zielone certyfikaty o 150%, energia elektryczna na rynku spotowym zdrożała o 50% i ropa o 50%. Mówię o cenach, które obowiązują. Dodam, że w Szwecji ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym wzrosły o 72% - z 22 do 38 euro. W Niemczech, które... (Poseł Krzysztof Gadowski: My w Polsce żyjemy.) ...że tak powiem, dominują w Europie i są na czele budowy OZE, nastąpił wzrost cen o 55%. (Poseł Krzysztof Gadowski: A ile tam zarabiają?) To procentowy wzrost cen w odniesieniu do ceny, jaka była 12 miesięcy wcześniej, we wrześniu ub.r., mówimy o zarobku... (Poseł Tomasz Piotr Nowak: U nas też 55%.) ...o wzroście procentowym, a więc o wzroście procentowym i w Polsce. Tak więc odnosimy to do poziomu rzeczywistej ceny, jaka w danym momencie występuje. Jeżeli odniesiemy się do tego... Chciałbym państwa też poinformować, że mam taki zamiar, właściwie przygotowuję wystąpienie do przewodniczących rad nadzorczych spółek energetycznych o dokonanie kompleksowej analizy kosztów i wprowadzenie nadzwyczajnych programów oszczędnościowych w celu możliwości zmiany tych cen jeszcze raz w roku przyszłym. Chciałbym też dodać, że możliwości ingerencji ministra energii w związku z państwa decyzją, że spółki zostały upublicznione, są w tym zakresie niezwykle małe, dlatego że wszystkie przepisy giełdowe muszą być przestrzegane. Nie jest to spółka jednoosobowa, spółka Skarbu Państwa, gdzie właściciel może sobie podejmować dowolne decyzje. Tutaj decydujące są warunki rynkowe i trudno mówić w tym momencie, że jest to tylko odpowiedzialność ministra energii. Dodam, że ustalanie cen, jeśli chodzi o gospodarstwa domowe, odbywa się w systemie taryfy, a więc także nie jest tak - nie tylko w tej dziedzinie - że spółki same decydują, ale muszą mieć uznanie rzeczywistych kosztów ze strony prezesa URE. Chciałbym też podkreślić - powracając do ceny energii elektrycznej dla odbiorców końcowych - że warto przyjrzeć się także opublikowanym przez Komisję Europejską danym dotyczącym II kwartału 2018 r. Otóż z tych danych do końca II kwartału także wynika, że wzrósł jednostkowy koszt energii dla gospodarstw domowych w Polsce. W tym momencie kształtował się następująco: 620 zł za MWh, natomiast w Niemczech 1300 w przeliczeniu na złote, w Wielkiej Brytanii - 830, a czynniki cenotwórcze są takie same, bo obecnie najbardziej cenotwórczym czynnikiem jest (Dzwonek) cena praw do emisji. Ich cena podniosła się o 400%, koszt praw do emisji został podwyższony z 5 euro do średniej ceny obecnie kształtującej się na poziomie ok. 19-20 euro. Dlatego też rzeczywiście przygotowujemy rekompensaty. Rekompensaty te obejmą miejskie gospodarstwa domowe, wiejskie gospodarstwa domowe, hospicja, domy opieki społecznej, akademiki, internaty, domy dziecka, małe przedsiębiorstwa, średnie przedsiębiorstwa i wszystkich innych odbiorców, którzy korzystają z taryfy G. Niezależnie od prac nad programem rekompensat chciałbym jeszcze dodać, że funkcjonuje nadal dodatek energetyczny, z którego korzystają najbardziej potrzebujący. Wynosi on dla osoby samotnej prawie 11,5 zł miesięcznie, dla rodzin składających się z 2-4 osób - 15 zł i 18 zł dla rodzin składających się z co najmniej 5 osób. A więc w tej dziedzinie także państwo nie zapomina o tych osobach, którym jest potrzebna pomoc.