Mówca: Mirosława Nykiel
Data: 2013-04-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Premierze! Wysoka Izbo! Sytuacja na polskim rynku motoryzacyjnym po 2008 r. nie jest optymistyczna. Sukcesywnie spada w Polsce liczba wyprodukowanych samochodów osobowych i dostawczych. Przedstawione przez pana premiera Piechocińskiego dane potwierdzają pogarszanie się sytuacji w fabrykach produkujących samochody w Polsce, ale jak słyszeliśmy, pobrzmiewała już dość optymistyczna nuta. Widać światełko w tunelu. Liczymy na to, że to się sprawdzi. Głównym powodem trudnej sytuacji jest kryzys na rynku europejskim, a także światowym. Jeśli nastąpił spadek sprzedaży na rynku europejskim z 16 mln sztuk w roku 2011 do 12 mln sztuk w roku 2012, co jest największym spadkiem w ostatnich dwudziestu latach, to trudno uważać, że na polski przemysł motoryzacyjny nie będzie to miało wpływu. Jeszcze rok 2008 dawał dużą nadzieję, bo w polskich fabrykach wyprodukowano aż 931 tys. egzemplarzy samochodów osobowych i dostawczych. Niestety w następnych latach było już sukcesywnie gorzej, a w 2012 r. produkcja spadła do poziomu 636 tys. sztuk, czyli wyprodukowano o 32% mniej niż w roku 2008. Wyniki pierwszego kwartału i prognozy ekspertów na rok 2013 nie pozwalają na optymizm. Wysoka Izbo! Tyska fabryka Fiata od lat jest najbardziej produktywną firmą w polskiej branży motoryzacyjnej. Fiat Auto Poland przez kilka ostatnich lat odnotowywał ponad 50-procentowy udział w produkcji wszystkich samochodów osobowych i dostawczych. W całym roku 2011 Fiat Auto Poland wyprodukował 467 tys. samochodów, ale wówczas królował Fiat Panda, którego wyprodukowano 147 444 sztuki. Dużo gorzej było już w 2012 r., bo cała produkcja w Tychach wyniosła 348 803 sztuki, co i tak stanowi ponad 54-procentowy udział w rynku. Na drugim miejscu z ponad 25-procentowym udziałem w rynku motoryzacyjnym uplasował się Volkswagen Polska, na trzecim Opel Polska w Gliwicach. Minione dobre lata dla polskiej motoryzacji były wynikiem koniunktury światowej, a wraz z narastaniem kłopotów dla branży motoryzacyjnej na świecie również i polskie przedsiębiorstwa zmuszone były do stopniowego zmniejszania produkcji. Pogarszająca się koniunktura światowa i europejska skutkuje zmniejszoną sprzedażą. Mniejszy popyt na auta osobowe i dostawcze sprawia, że w Polsce również musiało nastąpić ograniczenie produkcji i zatrudnienia. Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno w przypadku samochodów osobowych, jak i dostawczych ponad 98% produkcji zostało przeznaczone na eksport. Nie bez znaczenia dla polskiego rynku motoryzacyjnego jest także produkcja autobusów - Polska jest ważnym w Europie producentem autobusów. W roku 2012 wyprodukowano ich ponad 3,8 tys., a to w porównaniu z poprzednim rokiem było już o 900 sztuk mniej, a tylko 16% trafiło na rynek krajowy. Spadek sprzedaży autobusów nastąpił zarówno w odniesieniu do rynku polskiego, jak i zagranicznego - prawie 600 mniej wyeksportowanych autobusów, co stanowi 16% w stosunku do roku 2011. Według ekspertów aktualna sytuacja na rodzimym rynku pokazuje, że udział ten w roku 2013 może być jeszcze niższy, dlatego producenci muszą bardziej penetrować rynki zagraniczne. Wysoka Izbo, Polska stała się europejskim zagłębiem produkcji komponentów motoryzacyjnych i części zamiennych dla wielu światowych marek. Polską specjalnością są silniki samochodowe, których rocznie w latach 2001-2012 produkowano ok. 15 mln sztuk. Przemysł motoryzacyjny zatrudnia ok. 146 tys. pracowników, co stanowi 8,2% zatrudnionych ogółem w przemyśle. W związku z wcześniej przedstawionymi faktami zatrudnienie w firmach produkujących samochody zostało ograniczone, a nastąpiło to w FSO - zatrzymanie produkcji oraz w Fiat Auto Poland - ostatnie zwolnienia w Tychach. Wysoka Izbo, Fiat Auto Poland jako lider na rynku motoryzacyjnym odczuł dekoniunkturę w sposób bolesny, bo z załogi zwolniono ok. 1,5 tys. osób, dokładnie - 1450. Skutki zmniejszania się sprzedaży w Fiacie odczuły firmy kooperujące, produkujące podzespoły i części zamienne do samochodów. Na forum Komisji Gospodarki, a także w Sejmie toczyły się na ten temat spory i debaty mające na celu złagodzenie skutków zwolnień i wsparcie lokalnego rynku pracy. Pragnę poinformować Wysoką Izbę, że z danych przekazanych z powiatowych urzędów pracy - wzięłam tylko 2 pod uwagę, pan premier Piechociński bardzo szeroko przedstawiał działania urzędów pracy w stosunku do całej branży, więc skupię się na urzędzie pracy w Tychach i Bielsku-Białej - wynika, że we właściwym czasie i wysokości zostały przekazane środki finansowe na łagodzenie skutków zwolnień w Fiat Auto Poland. Do chwili obecnej w Bielsku-Białej zarejestrowało się 160 osób zwolnionych z Fiata oraz 12 osób z firm kooperujących. Spośród tych osób 97 deklaruje przejście na świadczenia przedemerytalne. Na dzień 16 kwietnia zarejestrowane były 152 osoby, z czego do aktywizacji gotowych jest 50 osób. Natomiast Powiatowy Urząd Pracy w Tychach poinformował, że już w grudniu, kiedy była potwierdzona informacja o zwolnieniach w Fiacie, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zadeklarowało pomoc i wsparcie, więc już w styczniu w ramach ustawowych działań uruchomiono na ten cel środki z rezerwy Funduszu Pracy na aktywizację zawodową w wysokości 5164 tys. zł. Proces zwolnień trwał do 31 marca - zarejestrowano 425 osób, w tym 130 osób chce skorzystać ze świadczenia przedemerytalnego, natomiast 291 osób zwolniono z firm kooperujących, z czego 90 osób skorzysta ze świadczenia przedemerytalnego, 380 osób otrzymało informację o wolnych miejscach pracy, 2 osoby podjęły działalność gospodarczą, 20 skorzystało ze szkolenia. Najwięcej środków zostanie przeznaczone na przekwalifikowanie. Sygnalizowano problemy z wyposażeniem nowych stanowisk pracy, gdyż przedsiębiorcy pomimo oferowanej dotacji nie są chętni do ich tworzenia. Inny problem sygnalizowany przez obydwa urzędy polega na niezrozumieniu przez zwalnianych trudnej sytuacji na rynku pracy - w sytuacji wysokich odpraw, jakie otrzymali, nie są chętni do aktywizacji zawodowej, nie są zainteresowani ofertami pracy poniżej 2,5 tys. netto, a większość firm oferujących pracę w powiatowych urzędach pracy proponuje najniższą krajową. Na koniec chciałabym podkreślić potrzebę pilnej realizacji działań zawartych w katalogu opracowanym przez Ministerstwo Gospodarki i branżę motoryzacyjną w trzech obszarach: utrzymanie aktualnej bazy produkcyjnej, rozszerzenie rynków zbytu dla polskiej produkcji i odmłodzenie parku samochodowego w Polsce. Wszyscy wiemy, że mniej kosztuje utrzymanie miejsca pracy niż jego tworzenie, nie mówiąc już o sytuacji osób zwalnianych. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)