Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-06-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie projektów ustaw o Trybunale Konstytucyjnym zawartych w drukach nr 550, 558 i 569. Zacznę jednak, szanowni państwo, od pewnej refleksji. Cóż nam po najlepszych pomysłach, najlepszych receptach i scenariuszach na rozwiązanie problemu, jeśli nie da się go przez pół roku rozwiązać? Wszyscy bez wyjątku zgodzimy się, że kryzys konstytucyjny nie służy Polsce. Trzeba go zakończyć. Sytuacja zaognia się i zmierza w niebezpiecznym kierunku. Nie ma tu już miejsca na retorykę polityczną. Trzeba w tej sytuacji szukać konsensusu. Jakkolwiek nie zaklinać rzeczywistości, jakichkolwiek narracji nie używać, ilu dobrych min do złej gry nie pokazywać, ponosimy i będziemy ponosić dotkliwe koszty eskalowania konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Jedna strona będzie mówiła o donosach do instytucji europejskich, druga strona będzie przyzywać instytucje europejskie, aby nie ingerowały w wewnętrzny ład kraju. Tylko cóż z tego? Przy dalszym utrzymywaniu tej sytuacji grożą nam nie tylko groźba anarchizacji życia publicznego i niepokoje społeczne, ale także obawa o dualizm prawny, a bardziej chaos, który z niego powstanie. Chodzi tu także o konsekwencje polityczne i finansowe na forum Unii Europejskiej i świata, czego się obawiamy. Wreszcie słaby głos Polski w sprawach obronności to słabsze bezpieczeństwo. Jak bowiem mamy wyglądać poważnie przed partnerami z Sojuszu Północnoatlantyckiego, kiedy nie funkcjonuje Trybunał Konstytucyjny, nie funkcjonuje sąd konstytucyjny, a jesteśmy w przededniu szczytu NATO? Sparaliżowany Trybunał Konstytucyjny to także brak dostępu obywateli do ochrony prawnej, co trzeba podkreślić, a ona jest wymagana, jest potrzebna, bo nie zapewnią jej tylko i wyłącznie instytucje państwowe do niej powołane. W szanującej się demokracji, w szanującym się kraju europejskiego kręgu kulturowego potrzebny jest sprawnie działający sąd konstytucyjny. Panie i panowie posłowie, wreszcie chodzi tu też o niebezpiecznie przekraczający granice dotąd nieprzekraczalne podział Polek i Polaków, oby nie nieodwracalny. Wszyscy widzimy, że podział, który zaczął się w tej Izbie, przenosi się do środowisk lokalnych, do wielu miejsc pracy, a wreszcie - do polskich rodzin. Czas z tym naprawdę skończyć. To wszystko zdaniem Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego skłaniać musi do znalezienia natychmiastowego rozwiązania opartego na kompromisie. Znamy już swoje stanowiska, opinie dotyczące propozycji poszczególnych stron. Są wspólne mianowniki, które mogą prowadzić do porozumienia. Polskie Stronnictwo Ludowe, przedstawiając swój projekt konsensualny, kompromisowy, liczy na to porozumienie. Mówimy dzisiaj Prawu i Sprawiedliwości, Platformie Obywatelskiej, klubowi Kukiz’15, Nowoczesnej - sprawdzam, na każdym kroku i na każdym etapie pracy nad przedstawionymi dzisiaj projektami. Ustawa Polskiego Stronnictwa Ludowego rozwiązuje kwestie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. I tylko tak da się rozwiązać ten konflikt naszym zdaniem. To początek drogi i początek testu na wiarygodność i szczerość intencji co do tego, kto z nas chce zakończyć spór, a kto chce go dalej wykorzystywać do swoich często politycznych, wyłącznie politycznych celów. (Oklaski) I to chyba też test na polityczną dojrzałość polskiej 27-letniej demokracji i nas wszystkich w tej Izbie. Polskie Stronnictwo Ludowe jest najstarszą i najbogatszą w doświadczenia partią polityczną w Polsce, działającą w przekonaniu, że dobro obywateli oraz siłę państwa polskiego należy budować w oparciu o wspólne działania, kompromis oraz zgodę. I to rzutuje na propozycję, którą przedstawiamy, na propozycję ustawy konsensualnej. Celem niniejszego projektu jest stworzenie trwałych podstaw sprawnego i korzystnego dla obywateli funkcjonowania państwa poprzez zbudowanie nowego, stabilnego kompromisu politycznego kładącego kres kryzysowi wokół Trybunału Konstytucyjnego oraz odbudowanie wizerunku Polski. Nasz projekt powstał z inspiracji i na rzecz Polaków, którzy bardzo licznie zgłaszają się do Polskiego Stronnictwa Ludowego, zaniepokojeni przedłużającym się ostrym sporem politycznym. W zgodnej ocenie tych osób nie ma czasu na tego typu konflikty. Przed Polską naprawdę stoją ogromne wyzwania związane z bezpieczeństwem, zapewnieniem podstaw bytu rodzin, edukacją, zmianami geopolitycznymi dokonującymi się na naszych oczach. Dlatego w trosce o najważniejsze wartości bliskie sercom każdej Polki i każdego Polaka, takie jak rodzina, praca, bezpieczeństwo, Polskie Stronnictwo Ludowe przedłożyło projekt konsensualny i rozpoczęłło nad nim konsultacje, jako jedyne środowisko polityczne dając dowód na to, że można odłożyć na bok bieżące animozje, bieżące urazy i bieżące różnice. One są między nami, ale nie powinny dominować nad rzeczami kluczowymi, dotyczącymi polskiego ustroju. W projekcie proponujemy przekazanie kompetencji do zarządzania ogłoszenia orzeczenia samemu Trybunałowi Konstytucyjnemu, z jednoczesnym wprowadzeniem przepisu, wedle którego nieogłoszone dotychczas orzeczenia podlegają ogłoszeniu w starym trybie, to jest przez prezesa Rady Ministrów w terminie 7 dni. Proponujemy, by nie ulegała zmianie liczba sędziów Trybunału Konstytucyjnego wynosząca 15. Jest to zasada wprowadzona konstytucją i nie powinno się jej zmieniać. Sędziowie trybunału wedle naszego projektu powinni być wybierani większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Skłaniamy się tu w kierunku poparcia postulatu klubu Kukiz’15. Jesteśmy przeciwni wpisywaniu tego do konstytucji, ponieważ to byłby bardzo niebezpieczny precedens, prowadzący do tego, aby w przyszłości każdy konflikt, który się pojawi, rozwiązywać poprzez zmianę konstytucji. Do czego to mogłoby doprowadzić? No do tego, żebyśmy w przeciągu kilku miesięcy za każdym razem dokonywali zmiany konstytucji. To naprawdę jest w perspektywie rzecz niedobra. Kolejna propozycja dotyczy aspektu personalnego sporu. A więc proponujemy, aby w stan spoczynku przeszło 6 spornych sędziów. Pani poseł Gasiuk-Pihowicz postawiła zarzut, że to niekonstytucyjna propozycja. Tylko rodzi się pytanie: Czy ta szóstka spornych sędziów w pełni rozpoczęła swoją działalność? Czy tryb wyłaniania całej szóstki nie jest obarczony pewną wadą? Jest tu tego typu zastrzeżenie. Kolejna propozycja - powierzenie Sejmowi instrumentu w postaci wnioskowania o ponowne rozpatrzenie ustawy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tu również pojawiają się opinie co do niekonstytucyjności tego rozwiązania, ale, szanowni państwo, chodzi o nowe okoliczności, które pojawiłyby się w związku z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, nie naruszałoby więc to powagi rzeczy osądzonej, jeśli chodzi o wyroki Trybunału Konstytucyjnego, a więc nie jest w pełni trafny zarzut niekonstytucyjności, zarzut naruszenia zapisu konstytucji dotyczącego niepodważalności orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W naszej ocenie propozycja Polskiego Stronnictwa Ludowego rozwiązuje konflikt poprzez zmianę ustawy o Trybunale Konstytucyjnym na bazie szerokiego porozumienia politycznego, z uwzględnieniem postulatów wszystkich stron. Jest to opcja zerowa, natychmiast rozwiązująca problem. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeśli nie rozpoczniemy rozmowy, to nie rozwiążemy tego sporu. Ale to nie może być monolog, przed czym przestrzegamy. To musi być autentyczny dialog. Gdy umiera dialog, rodzi się nieporozumienie. Dlatego w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego chciałbym zapewnić, iż klub opowiada się za skierowaniem wszystkich trzech projektów do dalszych prac sejmowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)