Mówca: Stefan Krajewski
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Koalicja Polska przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2615. Omawiany projekt dotyczy wzmocnienia ochrony osób doznających przemocy w rodzinie przez kompleksową regulację instytucji nie tylko prawa cywilnego, lecz także karnego. Chodzi o przyznanie ofiarom przemocy dodatkowych środków ochrony, takich jak zakaz zbliżania się lub kontaktowania się sprawcy przemocy z osobą dotkniętą przemocą, gdy nie toczy się postępowanie karne. Policja i Żandarmeria Wojskowa otrzymają uprawnienia do wydawania wobec osoby stosującej przemoc w rodzinie, która stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, natychmiastowego zakazu zbliżania się do osoby dotkniętej taką przemocą na określoną w metrach odległość, zakazu kontaktowania się z osobą dotkniętą przemocą domową, co oznacza zakaz kontaktowania się zarówno osobiście, jak i na odległość, zakazu wstępu i przebywania w miejscu pracy, na terenie szkoły, placówki oświatowej, opiekuńczej i artystycznej oraz obiektu sportowego, do których uczęszcza osoba dotknięta przemocą domową. Zakaz taki będzie obowiązywał przez 14 dni, a potem będzie mógł być przedłużony przez sąd. Osoba doznająca przemocy będzie mogła wystąpić do sądu o wydłużenie tego okresu. Sąd, zgodnie z propozycją, powinien rozstrzygnąć to w ciągu 30 dni. Zakaz zbliżania, kontaktowania się lub zakaz wstępu i przebywania będą mogły zostać orzeczone także przez sąd, którego kompetencje będą jednak szersze. Sąd będzie mógł wydać zakaz kontaktowania się także wówczas, gdy osoba stosująca przemoc domową nęka osobę dotkniętą przemocą za pomocą środków komunikacji elektronicznej na odległość, wzbudzając u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność. Jeśli chodzi o zakaz wstępu i przebywania, sąd będzie mógł objąć swoim orzeczeniem także miejsca, w których osoba dotknięta przemocą zwykle lub regularnie przebywa. Analogicznie jak w przypadku nakazu opuszczenia lokalu sprawcy będzie przysługiwać zażalenie - ale już do sądu rodzinnego. Ten będzie mógł taki zaskarżony zakaz uchylić. Przypomnijmy, w przypadku natychmiastowej izolacji obowiązującej od 30 listopada 2020 r. takie zażalenie trzeba złożyć w ciągu 3 dni od daty doręczenia, a sąd, uchylając nakaz, ma niezwłocznie zawiadomić osobę dotkniętą przemocą w rodzinie, prokuratora, właściwą jednostkę Policji oraz zespół interdyscyplinarny, o którym mowa w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Co więcej, resort chce również znieść w takich przypadkach koszty sądowe. Z kolei przy przedłużaniu okresu obowiązywania zakazów sąd będzie mógł określić np. zasady kontaktowania się sprawcy ze wspólnymi dziećmi czy szczegóły dotyczące zakazu wstępu do określonych miejsc. Początkowo wszystkie sprawy związane z natychmiastową izolacją sprawców przemocy miały trafiać do wydziałów rodzinnych. To budziło spore emocje wśród sędziów rodzinnych, który argumentowali, że i tak są obciążeni, i to pilną pracą. W związku z tym zgodnie z projektem nakazy te będą mogły zostać orzeczone także przez sąd cywilny, którego kompetencje będą szersze. Wysoka Izbo! Prawnicy i przedstawiciele organizacji zajmujących się wspieraniem osób pokrzywdzonych przemocą nowe propozycje przyjmują bardzo dobrze. W ich opinii projekt wprowadza zmiany, których brakowało w systemie. Specjaliści podnosili, że dotychczas stosowane narzędzie jest połowiczne, bo pokrzywdzeni czują się bezpiecznie w swoim domu, ale nie mają tej ochrony poza nim. Z tego względu to bardzo dobry kierunek zmian, niejako dopełniający obowiązujące już przepisy w tym zakresie. Należy zapytać, czy system jest wystarczająco wydolny i czy policjanci będą w stanie uporać się z nowymi zadaniami. Dodatkowo osoby pokrzywdzone przemocą potrzebują wsparcia psychologicznego. Nadal zdarza się, że nakaz opuszczania lokalu jest nakładany, a i tak po kilku dniach tego sprawcę wpuszczają do domu, bo biedaczek nie ma gdzie się podziać, bo go szkoda, bo prosił. Brak wsparcia psychologicznego jest słabością tych rozwiązań. Wysoka Izbo! Projekt jest kontynuacją i usprawnieniem przepisów obowiązujących od 2 lat, które się sprawdziły i poprawiły ochronę ofiar przemocy w rodzinie. Odpowiada na postulaty środowisk i organizacji, które zajmują się tym problemem. Warto jednak iść dalej i wspólnie pracować na rzecz zapewnienia wsparcia psychologicznego ofiarom przemocy w rodzinie. (Dzwonek) Będziemy za dalszym procedowaniem nad tą ustawą. Dziękuję.