Mówca: Michał Dworczyk
Data: 2016-03-31 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Odnosząc się najpierw do wystąpienia pani poseł Fabisiak, do ostatniego wystąpienia, to zdaje się, że pan dyrektor Łasiński miał konkretny przepis, na który zwracał uwagę. Natomiast ja, jeszcze wracając do tego zapisu, chcę powiedzieć jedno: po prostu zapis, który pani zaproponowała, powoduje, że konsulowie powinni mieć uprawnienia w zakresie certyfikacji. Gdyby pani zaproponowała zapis, taki zapis pani stworzyła, który mówi, że osoby, które posiadają certyfikat, są zwolnione z tej rozmowy, to w ogóle nie byłoby problemu. Natomiast nie można zlecać osobom, które nie mają uprawnień do przeprowadzania certyfikacji, prowadzenia certyfikacji. To jest banalnie proste. Przechodzę do pytań i wystąpień pań i panów posłów. Zaczynając znowu od pytań pani Fabisiak, po pierwsze, muszę sprostować: nie ma żadnej rezerwy celowej na ten rok, o czym pani poseł mówi. Jak sądzę, myli ją pani z rezerwą celową przeznaczoną na repatriację, tam jest umieszczone 30 mln zł. Być może takie wrażenie mogła pani poseł odnieść po dyskusjach, które odbywały się w czasie posiedzeń komisji, a potem podkomisji, gdzie rozważaliśmy odesłanie w tym roku do rezerwy celowej przeznaczonej na repatriację, ale ostatecznie taki zapis nie został wprowadzony. Rezerwa celowa na realizację ustawy o Karcie Polaka będzie utworzona dopiero od przyszłego roku. Nie ma żadnego takiego zapisu... (Poseł Joanna Fabisiak: Tak, nie ma, panie pośle.) ...w żadnej z wersji tego projektu, o którym rozmawiamy. Po drugie, nie będę polemizował z obliczeniami, które tutaj pani poseł przedstawiała z mównicy, natomiast mogę powiedzieć tylko jedno - że z naszych wyliczeń, które są oparte na danych MSW... I tak są robione jeszcze z pewną nadwyżką, bo nawet dzisiaj w komisji przedstawiciel ministerstwa nam mówił, że to było 6 tys. wniosków... (Poseł Joanna Fabisiak: 6900, razy 6...) ...6900, no, 7 tys. wniosków, załóżmy, a my założyliśmy przy obecnym świadczeniu liczbę 10 tys. osób, które będą się ubiegały o to świadczenie w przyszłym roku. I jeżeli przyjmiemy rezerwę, którą szacowaliśmy po rozmowach z przedstawicielami rządu na 30 mln zł, to te 10 tys. osób zostanie obsłużonych. Kolejna sprawa... Aha, już o certyfikacji mówiliśmy. Odnosząc się do pytań pani poseł Elżbiety Borowskiej - procedura uzyskiwania Karty Polaka nie ulega zmianie. Dzięki tej nowelizacji nie wprowadzamy żadnych zmian, więc to jest jakby odpowiedź na pierwszą część pani pytania. A na drugą - oczywiście państwo polskie będzie finansowało nadal, tak jak do tej pory, środowiska polskie poza granicami kraju, w tym Polaków na Wschodzie, tych, którzy się nie zdecydują na przyjazd do Polski, i mamy nadzieję, że wielu takich zostanie, bo zależy nam na podtrzymaniu kultury polskiej i języka polskiego na Kresach I i II Rzeczypospolitej. Pan poseł Zbigniew Gryglas odnosił się do tego, że niewiele osób otrzyma świadczenie, o którym mówiłem w poprzednim wystąpieniu i które jest zapisane w art. 1 projektu nowelizowanej ustawy. Panie pośle, powtórzę to samo, co w odniesieniu do wypowiedzi pani poseł Fabisiak. 10 tys. osób - uważam, że jak na początek to całkiem nieźle. Biorąc pod uwagę, że średnio rocznie jest 15-20 tys. wniosków, to trzeba by założyć, że połowa tych osób, które będą składały wnioski, albo nawet więcej niż połowa, będzie chciała przyjechać do Polski, by osiedlić się tutaj. Wydaje mi się to mało prawdopodobne, biorąc pod uwagę strukturę wieku osób, które ubiegają się o Kartę Polaka. Aczkolwiek oczywiście nie jest to niemożliwe, bo jeżeli będzie zwiększone zainteresowanie tym dokumentem i jakby znacząco wzrośnie liczba osób składających wnioski, to może się okazać, że rzeczywiście tych osób, które będą zdeterminowane, zdecydowane na osiedlenie się w Polsce, będzie więcej. Ale uważam, że na ten pierwszy rok przyjęcie założenia liczby 10 tys. osób i przyjęcie założenia stworzenia rezerwy budżetowej, która zapewni wypłatę świadczeń tej grupie, jest dobrym krokiem, choć oczywiście zawsze chciałoby się, żeby tych pieniędzy było więcej, to jest jasne. O niezgodności danych z danymi MSZ pan minister już tutaj powiedział. Odpowiadając na pytanie pana przewodniczącego Ziemniaka, żeby określić precyzyjnie środki, jakie będą przeznaczone - nie da się tego w ustawie określić... (Poseł Wojciech Ziemniak: 10 tys....) ...dlatego że, panie przewodniczący, każdego roku rezerwy celowe są tworzone od nowa. Odnosząc się np. do rezerwy na finansowanie ustawy o repatriacji - w zeszłym roku ta rezerwa celowa była na poziomie 14-15 mln zł, w tym roku jest na poziomie 30 mln zł, a w przyszłym roku pewnie będzie na jeszcze jakimś innym poziomie, zwłaszcza jeśli zostanie przyjęty projekt nowej ustawy o repatriacji. W związku z tym nie da się zapisać w ustawie tego, na jakim poziomie będzie przyjęta w przyszłorocznym budżecie rezerwa celowa. (Poseł Wojciech Ziemniak: Ale planujemy 10 tys. ludzi, to jest jakaś liczba.) I mamy ze strony rządu opinię, że ok. 30 mln zł to jest realna kwota, w której ta rezerwa celowa będzie utworzona. To jest pewna deklaracja. Ona będzie zweryfikowana w czasie tworzenia budżetu. Pani Ewa Tomaszewska pytała jeszcze o ułatwienia przy ubieganiu się o Kartę Polaka, jeśli chodzi o osoby, które właśnie mieszkają czy w Kazachstanie, czy w Rosji. Pan minister w części odpowiedział na to pytanie, ale na pewno będziemy przekonywać ministerstwo do tego, żeby wyjazdy konsulów tam, gdzie te konsulaty mają siatkę taką rzadką jak w przypadku Kazachstanu czy Rosji, były częstsze, plus planujemy akcję informacyjną w konsulatach plus np. w centrach wizowych, których jest kilkadziesiąt na Ukrainie, na Białorusi. Takie informacje o nowych możliwościach tworzonych przez nowelizację ustawy o Karcie Polaka... Będziemy namawiali, żeby Ministerstwo Spraw Zagranicznych to przeprowadzało. Odnośnie do wypowiedzi pana posła Wójcikowskiego tutaj pan minister Dziedziczak słusznie powiedział, że w klubie Kukiz są jakby bardzo sprzeczne oczekiwania - z jednej strony chodzi o uszczelnienie, powiedzmy, przyznawania Karty Polaka i zawężenie grupy, która może się o nią ubiegać, z drugiej strony jest postulat, jak rozumiem słowa pana posła Wójcikowskiego, takiego szerokiego jej nadawania. Ja osobiście jestem oczywiście za tym szerokim podejściem, choć są pewne granice. To znaczy pamiętajmy, że jest to jednak dokument potwierdzający przynależność do narodu polskiego, tutaj musi być przede wszystkim ta deklaracja. Natomiast zgadzam się, że też jeśli mówimy o problemach demograficznych, to powinniśmy patrzeć raczej na Wschód, a nie na inne kontynenty. Pani Iwona Michałek pytała o przepisy, które zostały uchylone w omawianym obecnie projekcie nowelizacji. To znaczy te przepisy były zaczerpnięte czy wzorowane na przepisach z ustawy o repatriacji. W tej chwili zastąpiliśmy je tym jednym świadczeniem przez 9 miesięcy średnio na poziomie 600 zł. Pani poseł Małgorzata Pępek - odpowiedź jest podobna. Mówimy w tej chwili o zupełnie innych przywilejach. Jest jedno oświadczenie, którym zastępujemy te wszystkie będące w pierwotnym projekcie. Jeśli chodzi o kolejne wystąpienie, wystąpienie pani poseł Fabisiak, uwagi i pytanie dotyczące vacatio legis, zostało ono rzeczywiście odsunięte w czasie. Dlaczego? Między innymi dlatego, że infrastruktura informatyczna jest niegotowa. W tej chwili kończy się przetarg. Przypomnę, że tą ustawą przenosimy zarządzanie bazą danych, bo zgadzam się z panem posłem Gryglasem, że baza danych dotyczących osób posiadających Karty Polaka pozostawia bardzo wiele do życzenia, mówiąc eufemistycznie. Teraz tą nowelizacją przenosimy zarówno bazę danych, jak i jej obsługę z KPRM-u do MSZ-u. W tej chwili jest tak, że akurat kończy się czy właśnie się skończył przetarg na zmiany w tym systemie, które miały być dokonywane w KPRM-ie. Trzeba to wykonać, a potem ten system przenieść, mówiąc obrazowo, do MZS-u i tam go jeszcze przetworzyć, żeby współpracował z innymi systemami, którymi operuje MSZ, m.in. z systemem Konsul-Wiza. Informatycy stwierdzili, że przyjęcie krótszego terminu byłoby ryzykowne. To samo z podłączeniem urzędów wojewódzkich. Urzędy wojewódzkie, mówiąc obrazowo, muszą widzieć ten system, w którym funkcjonują konsulaty, prawda? Żeby np. nie było powielania się wniosków, że jest jeden wniosek złożony w konsulacie w Łucku, a potem jest złożony w urzędzie wojewódzkim w Białymstoku. Zatem dostosowanie infrastruktury informatycznej jest po prostu faktem. Natomiast jeśli chodzi o kwestie związane z finansowaniem, to m.in. jest to związane z tym, co już powiedziałem. Nie ma w tym roku tej rezerwy celowej. Ona ma być utworzona od 1 stycznia 2017 r. Jeśli chodzi o wypowiedź pana posła Pięty, pan minister zresztą na to odpowiadał, to przypomnę, że w pierwszym projekcie ustawy o Karcie Polaka z 2006 r. ustawa przewidywała przyznawanie tego dokumentu Polakom na całym świecie, i to jest rzeczywiście projekt, do którego warto wrócić, zwłaszcza jeśli myślimy o realizacji art. 52 konstytucji, który mówi, że w kraju ma się prawo osiedlić każdy, kto ma potwierdzone polskie pochodzenie. To jest artykuł niezrealizowany żadną ustawą. Jeżeli byśmy chcieli w przyszłości nowelizować w tym kierunku ustawę o Karcie Polaka, wtedy siłą rzeczy ona musiałaby objąć swoim działaniem naszych rodaków na całym świecie, więc mogę tylko powiedzieć - tak jak pan minister - że to jest ciekawa koncepcja i jako parlamentarzyści powinniśmy na tym się skupić. Pani poseł Joanna Borowiak pytała, czy będzie więcej osób zainteresowanych. Na pewno tak. Po nowelizacji, kiedy te przywileje, możliwości osiedlania się wzrosną - pan minister o tym mówił - na pewno będą prowadzone różne działania, żeby sprostać temu zadaniu, m.in. - jak zrozumiałem z wypowiedzi pana ministra - będzie zwiększona liczba etatów w niektórych placówkach konsulów, którzy się zajmują Kartą Polaka. Jeśli chodzi o wydatki, to każdego roku jest rezerwa celowa ustalana indywidualnie, więc znowu do tego się odnoszę. Pan poseł Murdzek pytał, czy przy Karcie Polaka będą wykorzystane samorządy. Przyznam, że do tej pory się nad tym nie zastanawialiśmy. Na pewno przy znowelizowanej ustawie o repatriacji - tak. Ale czy przy ustawie o Karcie Polaka? Można by się zastanowić, w jaki sposób to zrobić. Uczciwie mówię: do tej pory o tym nie myśleliśmy. Pani poseł Lidia Gądek pytała, czy będą jakieś procedury wspomagające dla małoletnich, czy będą środki większe niż dla dorosłych. Odpowiadając na drugą część tego pytania: nie, środki dla wszystkich, którzy chcą się osiedlić w Polsce, są takie same. W przypadku małoletnich, którzy nie mają rodziców - myślę, że to będą przypadki absolutnie wyjątkowe, ponieważ takie dzieci pozostają pod opieką, albo są w domu dziecka, albo mają jakiegoś opiekuna prawnego, więc wątpię, żeby mogły przyjeżdżać do Polski i się tu osiedlać. Ale czy będą procedury wspomagające? Szczerze mówiąc, wątpię, żeby się to dało zrobić, dlatego że mniejszość polska poza Wileńszczyzną i Grodzieńszczyzną jest tak rozsiana, na tak dużych terenach, że trudno sobie wyobrazić technicznie, jak to miałoby wyglądać, jak mielibyśmy docierać do tych dzieci polskiego pochodzenia, które są np. w domach dziecka. Ale to jest oczywiście temat do przedyskutowania, natomiast na tym etapie o tym w ogóle nie rozmawialiśmy. Bardzo dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)