Mówca: Borys Budka
Data: 2013-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Ja bardzo krótko, dlatego że mam to szczęście, że zabieram głos po panu ministrze Gołaczyńskim, który praktycznie odpowiedział na wszystkie zadane pytania, te skierowane do mnie również. Tylko rozwieję, mam nadzieję, najważniejsze wątpliwości posłów, którzy zabierali głos, w kwestii wyjścia poza zakres. Otóż ta ustawa, ta nowelizacja w pierwszym tylko artykule nowelizowanym mówiła o właściwości odmiejscowionej. Dalej była zarówno propozycja nowelizacji art. 126 K.p.c., czyli doprecyzowania tego, co powinno zawierać pierwsze pismo procesowe, jak również kwestii związanych z EPU oraz dodatkowo kwestii związanych z prowadzeniem postępowania już egzekucyjnego w przypadku, gdy tytuł, wyrok, nakaz zapłaty został doręczony nie bezpośrednio adresatowi, tylko w ramach doręczenia zastępczego. Natomiast chciałbym zwrócić uwagę na to, że jeżeli chodzi o kwestie związane z art. 126 § 2, czyli z dodaniem przepisów pozwalających identyfikować dłużnika czy też stronę pozwaną, to tak naprawdę ten obowiązek identyfikacji w tej chwili pojawia się bardzo często na etapie postępowania egzekucyjnego, kiedy komornik wzywa do sprecyzowania, podania numeru PESEL. Dziękuję panu ministrowi, który jasno, precyzyjnie to wytłumaczył. Po pierwsze, wskazujemy, że nie tylko PESEL - alternatywnie jest NIP, co jest w tej chwili bardzo często stosowane, chociażby dla wystawienia faktury. Po drugie, jeżeli chodzi o kwestie... Już nie ma tutaj pana posła Wontora... (Poseł Bogusław Wontor: Jestem!) Oj, przepraszam, panie pośle. Właśnie dlatego, że było bezpośrednio to pytanie... Słuszne są te obawy, tylko że teraz jeżeli mamy sprawcę szkody, to i tak go trzeba zidentyfikować. Jeśli sąsiedzi powiedzą, że ktoś tam wyrządził szkodę, to i tak, żeby zainicjować postępowanie cywilne, trzeba wskazać drugą stronę postępowania. Samo imię i nazwisko nie wystarczy, dlatego że trzeba będzie podać - tak praktyka sądu wskazuje - adres zamieszkania, żeby móc doręczyć pozew. Dlatego też to absolutnie nie zamknie drogi sądowej. Tak samo nie wydłuży postępowania, dlatego że - o tym mówił pan minister Gołaczyński - jeśli chodzi o ustawowy termin 30 dni, w praktyce, ja też to stosuję jako radca prawny, w czasie 7-14 dni otrzymuje się taką informację z bazy danych PESEL. Rzeczywiście, zgadzam się, jest to w tej chwili za drogie. Mamy nadzieję, że wspólnymi siłami uda się przekonać właściwe resorty do obniżenia tej opłaty skarbowej, żeby już nie była dwucyfrowa, mam nadzieję, że będzie jednocyfrowa. Jeśli chodzi o cel ustawy, to w mojej ocenie, w ocenie komisji ten cel został zachowany, w związku z czym jestem przekonany o konstytucyjności tej procedury i mam nadzieję, że w przypadku ewentualnego zaskarżenia sąd konstytucyjny, Trybunał Konstytucyjny nie będzie miał wątpliwości. Ale jest jeszcze jedna bardzo ważna uwaga, żeby nie było mylnego przeświadczenia o tym, że e-sąd coś popsuł albo wprowadził procedury, które nie są znane w innego rodzaju postępowaniach. Otóż nie, dlatego że już postępowanie klasyczne upominawcze, nakazowe również przewiduje możliwości doręczenia tzw. zastępczego, ponieważ to przewiduje K.p.c. w przypadku wszystkich doręczeń. Cały problem polegał na tym, że w tej chwili pojawiła się masowość. Jak firma windykacyjna rzucała do sądu, powiem kolokwialnie, na przykład 10 tys. spraw, to tego nie było w postępowaniu klasycznym upominawczym. Dlaczego nie było? Dlatego że w postępowaniu upominawczym klasycznym trzeba skserować dokumenty dla drugiej strony, trzeba zrobić odpis pozwu i wtedy trzeba się zastanowić, czy warto wnosić przedawnione roszczenie - sam koszt dochodzenia tego będzie stosunkowo duży. E-sąd dał możliwość tego, że bez konieczności produkowania dokumentów można było zrobić masówkę przedawnionych roszczeń. I jeszcze jedno bardzo ważne wytłumaczenie, myślę, wszystkim posłom znane, natomiast z racji tego, że jest to Wysoka Izba, ewentualna wykładnia później autentyczna czy historyczna, sięganie do dokumentów, to jest istotne. Przedawnienie roszczenia czy... dochodzenie przedawnionego roszczenia nie jest żadnym przestępstwem, wykroczeniem ani czymś, co jest nieetyczne, nielegalne. Śmiem twierdzić, że instytucja przedawnienia to jest bardzo nieetyczna rzecz. Bo możemy komuś powiedzieć z uśmiechem na twarzy: ˝Nie oddam ci pożyczonych pieniędzy˝ albo: ˝Nie zapłacę ci faktury za komórkę, bo minęły cztery lata i teraz ty to możesz co najwyżej wysłać mi kartkę z pozdrowieniami˝. To przedawnienie, śmiem twierdzić, jest wyjątkowo niesprawiedliwą instytucją prawa cywilnego, bo daje dłużnikowi możliwość legalnego uchylenia się od spełnienia zobowiązania. Natomiast to jest możliwość, a nie obowiązek. Przedawnienie jest na zarzut. Kiedyś ta instytucja inaczej wyglądała. Problem w e-sądzie polegał na tym, że dłużnik często nie miał tej możliwości. I tu była naruszona zasada równości stron w procesie, bo jak wzięliśmy przedawnienie roszczeń, brak dokumentów i do tego doręczenie zastępcze, i jeszcze w kumulacji z niewłaściwym oznaczeniem strony, często nie z winy powoda, tylko dlatego, że przy masówce takie gdzieś tam dostał dokumenty, to w tym momencie kumulacja tego typu przesłanek powodowała wyjątkową nierównomierność czy nierówne uprawnienie stron. Dlatego też ta nowelizacja ma przywrócić równość stron, ma dać elementy możliwe do stosowania przez uczciwych dłużników, podkreślam, natomiast uczciwym wierzycielom na pewno nie utrudni życia, dlatego że ten trzyletni okres to stosunkowo długi czas, żeby skorzystać z elektronicznego postępowania. Bardzo dziękuję za uwagi wszystkim państwu biorącym udział w debacie i dziękuję za to, że tu nie ma negatywnych głosów. Rozumiem pewne zastrzeżenia co do procedury, bo rzeczywiście pobieżne sięgnięcie do dokumentów może sprawiać takie wrażenie. Wierzę, że tutaj nie wyszliśmy poza zakres postępowania. Można - nie chcę już zabierać czasu, panie marszałku - porównać te przepisy. Nic nowego nie zostało wprowadzone. Dziękuję za te uwagi. Jak zawsze pan marszałek Zych słusznie wskazał, że w przypadku pełnomocników fachowych niewyobrażalne jest to, żeby ktoś w sposób celowy podawał niewłaściwe informacje, ale już w przypadku niektórych firm windykacyjnych takie rzeczy się niestety zdarzają. Ja sam z praktyki to wiem, do biura poselskiego trafiają osoby z nakazami z luksemburskich spółek akcyjnych, które gdzieś tam skupują wierzytelności. W zeszłym tygodniu otrzymałem prośbę o pomoc - dotyczyło to wierzytelności, która powstała, była wymagalna w roku 2002, na kwotę bodajże 220 zł, która po doliczeniu odsetek urosła do kilku tysięcy, EPU wydał nakaz, na szczęście ta osoba przyszła na drugi dzień z tym, więc był czas na reakcję. Dziękując za te wszystkie uwagi, wnoszę o to, ażeby Wysoka Izba raczyła uchwalić przedłożony projekt zawarty pierwotnie w druku nr 988, a w tej chwili w druku nr 1164, i liczę na to. Dziękuję bardzo.