Mówca: Józefa Szczurek-Żelazko
Data: 2016-03-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym roku w Tarnowie świętowana jest 686. rocznica alokacji tego miasta. Jestem zaszczycona, że sprawując mandat posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, mogę wraz z państwem spojrzeć na piękną historię tego miasta. Pierwsza pisemna wzmianka o Tarnowie pochodzi z 1105 r. Został on wymieniony jako wieś należąca do Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. 7 marca 1330 r. kancelaria królewska króla Władysława Łokietka wystawiła wojewodzie krakowskiemu dokument, na mocy którego mógł on lokować miasto Tarnów. Miasto położono na wzgórzu. Położenie Tarnowa stało się jego atutem, gdyż właśnie tutaj krzyżowały się szlaki handlowe ze wschodu na zachód, z północy na południe. Pod koniec XV w. Tarnów nawiedziły pożary, które strawiły znaczną część zabudowy miasta. Ówczesny właściciel miasta Jan Amor Tarnowski odbudował je, przy okazji rozbudowując kościół kolegiacki. To właśnie za czasów Jana Tarnowskiego miasto przeżywało rozkwit, był on znakomitym gospodarzem i organizatorem. Od 1567 r. do 1787 r., czyli w ciągu 220 lat, liczne pożary, zarazy, następnie wojny, a przede wszystkim chciwość właścicieli rujnowały dobrobyt miasta. Ponownie miasto zaczęło się rozwijać dopiero od końca XVIII w. W 1782 r. Tarnów stał się siedzibą cyrkułu, w latach 1783-1786 - stolicą diecezji, a w 1787 r. - siedzibą sądu. Rok 1856 był jednym z przełomowych w dziejach miasta. W tym roku zakończyła się budowa linii kolejowej biegnącej przez Tarnów. To wydarzenie spowodowało bardzo gwałtowny rozwój miasta. Tarnów stał się miastem przemysłowym. Nastąpił duży wzrost liczby mieszkańców. Gdy wybuchła I wojna światowa, z Tarnowa wyruszyły na pola walki Polskie Drużyny Strzeleckie, ˝Strzelec˝ i ˝Sokół˝. W końcu października 1918 r. Tarnów jako pierwsze miasto w Polsce odzyskał wolność. Na początku 1927 r. rozpoczęta została budowa Państwowej Fabryki Związków Azotowych we wsi Świerczków k. Tarnowa, od 1929 r. noszącej nazwę Mościce, włączonej do Tarnowa. Ta jedna z największych inwestycji przemysłowych Polski międzywojennej przyczyniła się znacznie do rozwoju miasta, które stawało się miastem przemysłowym. 28 sierpnia 1939 r. na dworcu kolejowym w Tarnowie wybuchła bomba zegarowa pozostawiona przez niemieckiego dywersanta, w wyniku czego zginęło 20 osób. Wydarzenie to poprzedziło wybuch II wojny światowej. 14 czerwca 1940 r. z Tarnowa wyruszył pierwszy transport więźniów do tworzonego przez Niemców obozu zagłady w Auschwitz. Tarnowscy więźniowie, w liczbie 728, stali się pierwszymi ofiarami tego obozu zagłady. W początkach września 1943 r. nastąpiła zagłada tarnowskiego getta. W czasie II wojny światowej Tarnów był znaczącym w Polsce południowej ośrodkiem konspiracyjnym i partyzanckim. Wyzwolenie spod hitlerowskiej okupacji nastąpiło 18 stycznia 1945 r. Dziś Tarnów jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, gospodarczym i komunikacyjnym województwa małopolskiego. 686. rocznica alokacji Tarnowa to nie tylko święto miasta, ale przede wszystkim święto wszystkich jego mieszkańców, bo to oni właśnie tworzą historię, wielokulturowość i bogactwo miasta. To właśnie w Tarnowie narodzili się wielcy tego świata, m.in. gen. Józef Bem, ks. prof. Michał Heller i Jan Szczepanik. Z okazji urodzin pragnę przekazać władzom samorządowym Tarnowa oraz wszystkim jego mieszkańcom życzenia kolejnych pomyślnych lat rozwoju. Oby każda podejmowana decyzja jak najlepiej służyła miastu. Życzę państwu tylko wyjątkowych dni, a jubileusz niech będzie inspiracją do kolejnych wyjątkowych wyzwań. (Oklaski)