Mówca: Beata Strzałka
Data: 2020-02-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Jest to święto państwowe, które zostało ustanowione w 2011 r. Święto honorujące i upamiętniające żołnierzy polskiego podziemia antykomunistycznego i antysowieckiego działającego w latach 1944-1963 w obrębie przedwojennych granic RP. Uzasadnieniem ustanowienia tego dnia właśnie wówczas jest to, że 1 marca 1951 r. w mokotowskim więzieniu wykonano wyrok na siedmiu członkach Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Już za niespełna kilka dni, 1 marca, odbędzie się ósma edycja Biegu Pamięci Żołnierzy Wyklętych - Tropem Wilczym, którego ideą jest oddanie hołdu żołnierzom wyklętym. Dystans biegu przypomina oostatnim niezłomnym, partyzancie wywodzącym się z AK WiN sierż. Józefie Franczaku ps. Laluś. Zginął on w walce z SB i ZOMO 21 października 1963 r. w okolicach miasteczka Piaski na Lubelszczyźnie. Dzięki inicjatywie podjętej w 2013 r. przez Fundację Wolność i Demokracja bieg Tropem Wilczym stał się wydarzeniem na skalę ogólnopolską, a nawet przybrał charakter międzynarodowy. Wzorem lat ubiegłych bieg odbędzie się w ponad czterystu miastach i miasteczkach w kraju i za granicą, a także na misjach wojskowych, gdzie hołd żołnierzom wyklętym oddawali już niejednokrotnie nie tylko polscy żołnierze, ale również żołnierze ze Stanów Zjednoczonych, Węgier, Danii, Ukrainy i innych państw. ˝Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy˝ - pisał Zbigniew Herbert w wierszu ˝Wilki˝. Żołnierze wyklęci pozostali wierni złożonej przysiędze żołnierskiej i bezkompromisowi w kwestii współpracy z władzą komunistyczną. Propaganda PRL-u określała ich mianem faszystów, bandytów i zaplutych karłów reakcji. Zostali pozbawieni wszelakich praw, tropieni po lasach, więzieni, mordowani w katowniach Urzędu Bezpieczeństwa oraz Informacji Wojskowej. Wszyscy żołnierze wyklęci, a zwłaszcza ich dowódcy, ponieśli ofiarę życia lub zdrowia. Lubelszczyzna naturalnie ma również swoich bohaterów - tych wyklętych, z których jesteśmy dumni, i pragniemy, aby pamięć o nich była zachowana. Dzięki pracom poszukiwawczo-ekshumacyjnym prowadzonym przez IPN na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie, na tzw. lubelskiej Łączce, odnalezione zostały szczątki kolejnych niezłomnych zamordowanych w latach 40. i 50. XX w. w więzieniu UB na zamku w Lublinie. We wrześniu ub.r. w Radecznicy, w bazylice pw. św. Antoniego, w miejscu, które niejednokrotnie służyło za schronienie polskim konspiratorom podczas okupacji niemieckiej, a następnie członkom podziemia antykomunistycznego, odbył się pochówek żołnierzy wyklętych: Józefa Pysia, pseud. ˝Śmiały˝, Pawła Kalinowskiego, pseud. Francuz, i Mieczysława Szewczuka, pseud. ˝Włoch˝, żołnierzy antykomunistycznego II Inspektoratu Zamojskiego Armii Krajowej. Kalinowski i Szewczuk zostali zabici 7 lutego 1952 r. - wykonano na nich wyroki śmierci właśnie w więzieniu UB na zamku w Lublinie. Józef Pyś został ciężko ranny w starciu w dniu 18 lutego 1951 r. pod Zamościem i zmarł w szpitalu. Komuniści przewidywali, że ślad po nich miał na zawsze zaginąć. Tak się jednak nie stało. Dzięki Oddziałowi IPN w Lublinie zostali odnalezieni i zidentyfikowani. Mieli uroczysty pogrzeb. Ich szczątki spoczęły obok pochowanych w 2017 r. żołnierzy Armii Krajowej: Mariana Pilarskiego, pseud. ˝Jar˝, i Stanisława Biziora, pseud. ˝Eam˝, również odnalezionych na lubelskiej Łączce. Współcześnie żyjemy w wolnej Polsce, a nasze dzieci w przeciwieństwie do nas, w przeciwieństwie do mojego pokolenia, mogą poznawać prawdziwą historię naszego kraju i narodu. Żołnierzom wyklętym jesteśmy winni szacunek i pamięć. A tym spośród nich, którzy nadal spoczywają w nieznanych miejscach - odnalezienie, identyfikację i należny pochówek. Pragnę zachęcić wszystkich, aby właśnie 1 marca, w Narodowym Dniu Pamięci ˝Żołnierzy Wyklętych˝, wzięli udział w biegu Tropem Wilczym oraz w innych wydarzeniach upamiętniających członków podziemia niepodległościowego. Cześć i chwała bohaterom! (Oklaski)