Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-06-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Oczywiście nie konsultowaliśmy tego między klubami, ale faktycznie to jest ten sam temat, na który zostały już zadane pytania. Do oceny pracy urzędników Krajowej Administracji Skarbowej stosowane są różnego rodzaju mierniki określające realizację poszczególnych zadań. W sumie słusznie, bo skoro pracownik wykonuje pracę, to musi być to w jakiś sposób weryfikowane, czy ją wykonuje. Jeden z obszarów objętych taką oceną stanowią właśnie tzw. nabycia sprawdzające, o których tutaj już była mowa, czyli kontrole polegające na dokonaniu zakupu przez funkcjonariusza lub pracownika KAS w celu sprawdzenia, czy przedsiębiorca wyda paragon fiskalny, czy też ten paragon zgadza się ze stanem faktycznym, jest zgodny z prawem, czy podatek jest dobrze naliczony. Według informacji przekazywanych przez pracowników administracji skarbowej doszło do zmian w sposobie oceny tych działań. Z relacji napływających z urzędów skarbowych wynika, że coraz większe znaczenie mają kontrole, których efektem jest później nałożenie mandatu. Jednocześnie rosną oczekiwania dotyczące realizacji tych określonych wskaźników. Ja już tutaj słyszałem, że to podlega tajemnicy skarbowej, jednak mimo wszystko pytanie o to, jak wyglądają te mierniki, wydaje się dość zasadne. Jako posłowie, jako Wysoka Izba mamy możliwość kontrolowania właśnie rządu i KAS, więc chciałbym, żeby jednak wybrzmiała tutaj odpowiedź dotycząca tego, jak te mierniki wyglądają, bo to już nie jest sprawa techniczna. Jeśli premiuje się wykrywanie wielkich oszustw podatkowych, to administracja będzie koncentrowała się na wielkich oszustwach podatkowych, ale jeśli premiuje się działania po prostu zakończone mandatem, to rośnie liczba mandatów. W ostatnich dniach rzeczywiście symbolem tego problemu stała się sprawa pizzerii, w której funkcjonariusze KAS przeprowadzili nabycie sprawdzające, zamówili pizzę z krewetkami, dokonali zakupu w ramach kontroli... (Poseł Marzena Anna Machałek: Skonsumowali.) ...skonsumowali do czysta, a następnie w wyniku tych działań nałożyli mandat karny w wysokości 2,5 tys. zł, czyli zjedli na koszt podatnika i jeszcze dali mandat przedsiębiorcy. Właśnie ten przypadek wywołał pytanie - jak widać, nie tylko po stronie Konfederacji, gdyż Prawo i Sprawiedliwość też zadaje podobne pytania - czy celem państwa jest zapobieganie naruszeniom prawa czy też realizowanie tych wskaźników poprzez nakładanie kolejnych mandatów lub wyszukiwanie na siłę błędu popełnionego przez przedsiębiorcę. Kontrole powinny spełniać przecież też funkcję pomocną wobec przedsiębiorców, bo w gąszczu przepisów i interpretacji podatkowych mają oni prawo się zgubić, mają prawo popełnić błąd. Jeśli ktoś z premedytacją nadużywa przepisów, oszukuje państwo, oczywiście powinien być ukarany, ale jeśli się potknął, popełnił błąd, nie był wcześniej karany, to kontroler powinien mieć prawo i możliwość pouczyć takiego przedsiębiorcę, bo on się po prostu pomylił. Ale jeśli na takiego kontrolera wywierana jest presja dotycząca tego, że jego celem ma być nałożenie ostatecznie mandatu, to nie przegapi takiej okazji, żeby ten mandat nałożyć, dlatego bo ma nad sobą przełożonego, który mu będzie mówił, że za mało mandatów w tym miesiącu wystawił. Za mierniki i system ocen odpowiada właśnie kierownictwo Krajowej Administracji Skarbowej oraz Ministerstwo Finansów. Dlatego oczekujemy tutaj odpowiedzi: Czy zmieniono zasady oceny mierników, oceny nabyć sprawdzających? Czy działania zakończone mandatem są w tym momencie szczególnie premiowane w systemie mierników? Czy zwiększono wymagane poziomy realizacji tych wskaźników? No i na koniec, czy Ministerstwo Finansów uważa, że obecny system zachęca do koncentrowania działań na największych oszustwach podatkowych, czy raczej tych przedsiębiorcach, których najłatwiej skontrolować, bo wiadomo, że pewnie gdzieś zrobili pomyłkę i łatwo taką pomyłkę znaleźć choćby i na siłę? Polscy przedsiębiorcy mają prawo usłyszeć odpowiedź. Dziękuję. (Oklaski)