Mówca: Sprawozdawca Tomasz Ławniczak
Data: 2022-10-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o pilnym rządowym projekcie ustawy o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe, wraz z autopoprawką. Są to druki nr 2696 i 2696-A. Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 regulaminu Sejmu, skierowała 14 października br. powyższy projekt ustawy oraz 18 października autopoprawkę do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej do pierwszego czytania. Potrzeba wprowadzenia nowego aktu prawnego w zakresie dystrybucji i preferencyjnych cen paliw, przede wszystkim węgla kamiennego, wynika z radykalnych i bezprecedensowych zakłóceń na rynku unijnym i krajowym. Nałożyło się na to kilka czynników, a więc ożywienie gospodarcze po pandemii COVID, a przede wszystkim inwazja zbrojna Rosji na Ukrainę oraz wynikająca z niej decyzja Polski o zaprzestaniu importu węgla z Rosji, z czego wynika konieczność sprowadzenia w krótkim czasie węgla kamiennego do naszego kraju z innych kontynentów. Obecnie głównym problemem logistycznym jest problem dystrybucji sprowadzonego węgla do indywidualnych gospodarstw domowych, w czym pomóc mogą samorządy terytorialne. Projektowana ustawa ma na celu zapewnienie sprawnej dystrybucji w stosunkowo krótkim czasie do indywidualnych gospodarstw domowych, zakupu węgla na preferencyjnych zasadach poprzez umożliwienie spółkom Skarbu Państwa podjęcia współpracy z zainteresowanymi gminami. Proponowane rozwiązanie przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej dla gospodarstw indywidualnych oraz istotnie wpłynie na poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego najbardziej potrzebujących. W obecnym systemie prawnym na zupełnie rozchwianym rynku paliw stałych gospodarstwa domowe mogą nabywać węgiel po bardzo wysokiej cenie, korzystając ze wsparcia wprowadzonego w sierpniu br. na poziomie 3 tys. zł dla każdego gospodarstwa domowego. Spółki Skarbu Państwa są w trakcie procesu importu znacznych ilości węgla, jednocześnie jednak brak jest obecnie regulacji prawnych pozwalających na szybką dystrybucję tegoż węgla po preferencyjnych cenach dla indywidualnych odbiorców. Projekt ustawy zawiera 35 artykułów. Bezpośrednim skutkiem wejścia w życie ustawy będzie umożliwienie zaopatrywania indywidualnych gospodarstw domowych w węgiel kamienny na sezon grzewczy 2022/2023 po akceptowalnych społecznie cenach. Środki przeznaczone na rekompensaty dla spółek Skarbu Państwa będą pochodzić z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Przewiduje się, że do dokonania preferencyjnego zakupu węgla uprawnionych będzie od 3,6 mln do 3,84 mln gospodarstw domowych. W związku z tym, że część gospodarstw domowych zaopatrzona zostanie w węgiel krajowy, szacuje się, że na preferencyjnych warunkach może zostać sprzedane ok. 5 mln t węgla z importu. Stąd kalkulacja ministerstwa - łączny koszt rekompensat powinien wynieść ok. 4 mld zł netto, czyli 4,92 mld zł brutto. Te 920 mln zł wróci do budżetu państwa jako podatek VAT. Do ustawy już są przygotowane dwa akty wykonawcze, mianowicie rozporządzenie ministra aktywów państwowych w sprawie wykazu podmiotów uprawnionych do prowadzenia sprzedaży gminom paliwa stałego - są tutaj wskazane dwa podmioty ze strony spółek Skarbu Państwa: PGE Paliwa oraz Węglokoks SA - oraz rozporządzenie w sprawie ilości paliwa stałego dostępnej dla jednego gospodarstwa domowego, ze wskazaniem, iż na preferencyjnych zasadach, w ramach preferencyjnego zakupu jednemu gospodarstwu przysługiwać będzie 1,5 t do 31 grudnia br. i 1,5 t od 1 stycznia roku przyszłego. Szanowni Państwo! Propozycje poprawek zgłosili przedstawiciele niemal wszystkich klubów poselskich, a także przedstawiciele Związku Miast Polskich i Związku Powiatów Polskich. Przyjęte zostały poprawki zgłoszone przez posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, dotyczące wyłączenia stosowania niektórych przepisów ustawy o podatku akcyzowym w stosunku do gmin i ich jednostek organizacyjnych, spółek komunalnych oraz innych podmiotów, które zawarły umowy z gminami w celu wykonywania ich zadań w zakresie dotyczącym wyrobów węglowych. Ponadto było kilka poprawek doprecyzowujących, odnoszących się m.in. do zmiany określenia ˝obywatele˝ na określenie ˝gospodarstwa domowe˝. Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po przeprowadzeniu pierwszego czytania i rozpatrzeniu tego projektu ustawy w dniu 19 października wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić przedstawiony projekt ustawy wraz z przyjętymi poprawkami. Komisja zgodnie z art. 43 ust. 3 regulaminu Sejmu na żądanie wnioskodawców przedstawia 11 wniosków mniejszości. Są to wnioski zgłoszone głównie przez posłów Jacka Protasa i Hannę Gill-Piątek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)