Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-09-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 85. rocznicy śmierci Żwirki i Wigury Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dnia 11 września obchodziliśmy 85. rocznicę śmierci dwóch słynnych asów polskiego lotnictwa Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury. Franciszek Żwirko urodził się 16 września 1895 r. w Święcianach. Szkołę średnią ukończył w Wilnie. Podczas I wojny światowej był żołnierzem armii rosyjskiej. Został absolwentem Szkoły Pilotów w Bydgoszczy i Wyższej Szkoły Pilotów w Grudziądzu oraz instruktorem lotniczym. Dość szybko zainteresował się lotnictwem sportowym. Był pierwszym pilotem, który odbył nocny lot nad Polską. Później wspólnie z kpt. Władysławem Popielem zajął drugą lokatę w ogólnej klasyfikacji międzynarodowego Lotu Małej Ententy i Polski w Jugosławii. W 1929 r. Żwirkę mianowano oficerem łącznikowym w Akademickim Aeroklubie Warszawskim. Poznał tam Stanisława Wigurę, wówczas studenta politechniki. Stanisław Wigura przyszedł na świat 9 kwietnia 1903 r. w Warszawie. Od wczesnej młodości interesował się techniką i lotnictwem. W 1920 r., podczas wojny polsko-rosyjskiej, służył ochotniczo w 8. Pułku Artylerii Polowej. Po wojnie powrócił do nauki. Ukończył gimnazjum i rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. Był jednym z założycieli Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej. W grudniu 1925 r. studenci sekcji utworzyli warsztaty sekcji lotniczej, w których budowali samoloty. Rok później Wigura i Rogalski opracowali swój pierwszy samolot WR-1 - nazwa pochodziła od pierwszych liter ich nazwisk - zbudowany w 1927 r. W tym samym roku Wigura uzyskał dyplom pilota sportowego w aeroklubie akademickim. Wigura zaczął też sam brać udział w sporcie lotniczym. Najbardziej znaczącym czynnikiem stała się jego przyjaźń z porucznikiem pilotem Franciszkiem Żwirką. Ci dwaj pasjonaci stworzyli niepowtarzalny duet lotniczy. W 1930 r. Żwirko i Wigura wystartowali w międzynarodowych zawodach samolotów turystycznych Challenge, jednak przerwali je w związku z awarią silnika. W tym samym roku udało im się zwyciężyć w II Locie Południowo-Zachodniej Polski, w III Krajowym Konkursie Awionetek i w IV Krajowym Konkursie Samolotów Turystycznych. Rok później Żwirko został szefem eskadry ćwiczeń pilotażu w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie. Natomiast Wigura wspólnie ze Stanisławem Rogalskim i Jerzym Drzewieckim konstruowali nowe wersje RWD. Model RWD-6 powstał specjalnie z myślą o zawodach Challenge 1932. Żwirko i Wigura zostali zwycięzcami na międzynarodowych zawodach lotniczych w Berlinie. Był to wielki sukces polskiego lotnictwa, osiągnięty dzięki współpracy pilota i konstruktora. 11 września 1932 r., lecąc na meeting lotniczy do Pragi, Franciszek Żwirko wraz ze Stanisławem Wigurą zginęli w katastrofie w lesie pod Cierlickiem Górnym k. Cieszyna. Przyczyną wypadku było oderwanie się skrzydła samolotu podczas burzy. Obaj zostali pochowani w alei zasłużonych na warszawskich Powązkach, natomiast w Cierlicku znajduje się ich symboliczny grób, jak również został postawiony pomnik. Za osiągnięcia w dziedzinie polskiego lotnictwa Franciszek Żwirko otrzymał order Polonia Restituta oraz złoty i srebrny krzyże zasługi. Stanisław Wigura został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi. Na pamiątkę ich zwycięstwa w Challengu w Berlinie w dniu 28 sierpnia obchodzimy Święto Lotnictwa Polskiego, wspólne święto lotnictwa cywilnego, wojskowego oraz przemysłu lotniczego. Dziękuję.