Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni mam przyjemność przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zasadach kształtowania wynagrodzenia osób kierujących niektórymi spółkami. Do obecnie obowiązującej ustawy o zasadach wynagradzania osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, zwanej potocznie ustawą kominową, idealnie pasuje stwierdzenie: teoria teorią, a praktyka praktyką. Obchodzenie jej w spółkach Skarbu Państwa i z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego jest powszechną praktyką powodującą powstawanie zupełnie nieuzasadnionych dysproporcji w zarobkach członków organów zarządzających i rad nadzorczych tych spółek. W związku z tym zasadne jest zwiększenie wpływu organów sprawujących nadzór właścicielski na kształtowanie wysokości wynagrodzeń, ze wskazaniem jasnych i przejrzystych kryteriów ich ustalania niepowodujących takiej skali nadużyć jak obecnie. Dlatego z zadowoleniem przyjęliśmy przedłożony przez rząd projekt ustawy o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami, który idzie w kierunku unormowania wynagrodzeń menedżerów kierujących spółkami z udziałem Skarbu Państwa. Nowe zasady wynagradzania władz spółek z udziałem Skarbu Państwa mają przynieść blisko 60 mln zł oszczędności rocznie. Obecna tzw. ustawa kominowa dotyczy tylko spółek, w których Skarb Państwa ma powyżej 50% udziałów. Nie obejmuje większości największych podmiotów, w tym m.in. PZU, Orlen czy KGHM. Przepisami ustawy zostaną objęte spółki, w których udział Skarbu Państwa wynosi poniżej 50%. Wynagrodzenia członków zarządu mają być niższe od dotychczasowych średnio o 50% i będą uzależnione od wielkości spółki, liczby pracowników czy osiąganych przychodów. Wynagrodzenie ma składać się z części stałej wynikającej z wykonywanych obowiązków i ruchomej, czyli premii. W wyjątkowych okolicznościach projekt uchwały w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń dotyczącej członków organu zarządzającego będzie mógł przewidywać inną wysokość części stałej wynagrodzenia, jednak wówczas trzeba będzie opublikować uzasadnienie tej decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej, a więc zakładana jest większa przejrzystość i jawność. Z projektu wynika również, że część zmienna wynagrodzenia w spółce nie będzie mogła przekroczyć 50%, a w spółkach publicznych 100% wynagrodzenia podstawowego członka organu zarządzającego w poprzednim roku obrotowym. Ponadto ma ona zależeć od osiągniętych celów inwestycyjnych spółki. Cele te zostały wprawdzie wymienione w art. 4 ust. 6 ustawy, ale wyliczenie to nie ma charakteru katalogu zamkniętego, co przy jednoczesnym założeniu ustalania ilości i wagi tych celów odrębnie dla każdej ze spółek może stanowić pole do nieuzasadnionego podwyższania wysokości wynagrodzeń. Nagrody dla członków zarządu nie będą uznaniowe. Jeśli rada nadzorcza będzie chciała przyznać premie członkom zarządu, będzie musiała wskazać kryteria i cele inwestycyjne, jakie muszą zostać osiągnięte. Ponadto mają być zlikwidowane różne przywileje władz spółek Skarbu Państwa. Chodzi m.in. o ubezpieczenia zdrowotne, mieszkania na koszt firmy czy samochody służbowe do celów prywatnych. Projekt ustawy ogranicza zakaz konkurencji dla członków zarządu po rozwiązaniu umowy o zarządzanie. Ograniczona ma również zostać wysokość odpraw dla członków zarządu spółek do równowartości maksimum trzech stałych miesięcznych płac, pod warunkiem przepracowania minimum roku w danej spółce. Projekt ustawy reguluje także kwestie dotyczące likwidacji spółek i zasad wynagradzania likwidatorów. W dobrym kierunku idzie też regulacja wynagrodzeń członków rad nadzorczych, które obecnie są jednakowe dla wszystkich podmiotów, niezależnie od ich wielkości. Wprowadzona zostanie możliwość wyższego wynagrodzenia o 10%, która będzie przysługiwać jedynie przewodniczącemu rady nadzorczej i członkom komitetu audytu. Projekt ustawy zakazuje prezesom spółek Skarbu Państwa czerpania dodatkowego wynagrodzenia z tytułu zasiadania w radach nadzorczych spółek zależnych, czyli w spółkach córkach i wnuczkach. Minister skarbu państwa wyraził opinię, że dzięki wprowadzeniu tej ustawy w życie nastąpi profesjonalizacja zarządzania i nadzoru nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa. Byłoby dobrze, szanowni państwo, gdyby wraz z wejściem w życie tej regulacji nastąpiła również jakościowa zmiana w zakresie zasad obsadzania stanowisk, tak aby funkcje w zarządach i radach nadzorczych obejmowali menedżerowie posiadający doświadczenie i kompetencje faktyczne, a nie tylko formalne. Taka praktyka z pewnością przyczyniłaby się do profesjonalizacji zarządzania i nadzoru nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa. Szanowni Państwo! Mam taką refleksję i taki pomysł, który być może jest trudny do zrealizowania, ale kto wie. Gdyby udało się stworzyć narodową rezerwę kadrową polegającą na tym, że menedżerowie, którzy oczywiście pracują, funkcjonują w różnych spółkach, w zarządach spółek, w radach nadzorczych, byliby skatalogowani czy wpisani do takiej narodowej rezerwy kadrowej, mogliby być brani pod uwagę przy obsadzaniu (Dzwonek) spółek Skarbu Państwa, tak aby nie były to nominacje przypadkowe, a zwłaszcza partyjne. Posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni poprą przedmiotową regulację, jako że jest ona bardzo potrzebna i zawiera idące w dobrym kierunku rozwiązania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)