Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2012-04-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przed nami prawdopodobnie najtrudniejsze i najbardziej odpowiedzialne zadanie legislacyjne tej kadencji. Pamiętając o wyzwaniach stojących przez rządem, przedstawiam Wysokiej Izbie projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt podnosi i zrównuje wiek emerytalny kobiet i mężczyzn oraz dostosowuje obecne przepisy do dłuższej aktywności zawodowej Polaków. Wysoka Izbo, jesteśmy nie tylko świadkami i uczestnikami stałego procesu zmian. Spoczywa na nas również przywilej, obowiązek oraz odpowiedzialność za ich kształtowanie. Demografia jest nieubłagana. Zachodzące przeobrażenia wymuszają konieczność podjęcia reakcji i wprowadzania rozwiązań dostosowujących system emerytalny do struktury demograficznej. Przed nami zadanie budzące obawy, ale konieczne. Wydłużenie wieku emerytalnego jest trudną decyzją. Tu nie ma wygranych i przegranych, wszyscy musimy się z nią zmierzyć. Brak szybkiej i zdecydowanej reakcji na zmiany, odwlekanie wprowadzenia skutecznych rozwiązań będzie skutkować nawarstwianiem się problemów, grozi poważnym kryzysem systemu emerytalnego, który odczują wszyscy Polacy. Powiązanie wieku emerytalnego z długością trwania życia jest niezbędną odpowiedzią na zachodzące przekształcenia demograficzne. Jest to również realizacja najważniejszej zapowiedzi z exposé pana premiera z 18 listopada 2011 r. Obawy i emocje towarzyszące dyskusji wokół zrównania i wydłużenia wieku emerytalnego należy zestawić z faktami, na których teraz się skoncentruję. Fakt pierwszy. Znacząco wydłuża się dysproporcja między liczbą osób w wieku produkcyjnym a emerytami. Niewątpliwym osiągnięciem cywilizacyjnym Polski jest wydłużająca się długość życia. Tylko w ciągu ostatnich 20 lat dalsza długość życia, zarówno ta prognozowana w momencie urodzenia, jak i ta prognozowana w wieku przechodzenia na emeryturę, wydłużyła się. Tylko w ciągu ostatnich 20 lat dalsza długość życia osób w wieku 65 lat wzrosła o 2,7 roku dla mężczyzn i o 3,3 roku dla kobiet do wieku odpowiednio 80,1 i 84,5 roku. Żyjemy coraz dłużej, stan zdrowia ulega stopniowej poprawie. Zgodnie z danymi Eurostatu z 2009 r. Polak po ukończeniu 65. roku życia mógł oczekiwać, że przeżyje jeszcze w dobrym zdrowiu 6,8 roku życia, Polka w tym samym wieku - 7,2. Fakt ten niesie ze sobą zasadnicze skutki dla systemu emerytalnego. Uwzględniwszy stały trend rosnącej długości życia, przy utrzymaniu obecnego wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę, kolejne roczniki otrzymywałyby relatywnie niższą emeryturę niż osoby starsze z porównywalnym stażem pracy i zarobkami osiąganymi w trakcie aktywności zawodowej. Maleje liczba narodzin i osób wchodzących na rynek pracy. Obecnie w Polsce mamy ok. 600 tys. 25-latków, podczas gdy tylko ok. 400 tys. 5-latków. GUS prognozuje, że w roku 2035 już co czwarty Polak osiągnie wiek emerytalny, a liczba ludności w wieku produkcyjnym zmniejszy się. Według prognoz relacja liczby osób w wieku poprodukcyjnym - to według dzisiejszej definicji osoby: kobieta po 60. roku życia, mężczyzna po 65. roku życia - do liczby osób w wieku produkcyjnym będzie rosła. Ta relacja to współczynnik obciążenia demograficznego. Proszę zwrócić uwagę na wymowną analizę. W 2007 r. na 1000 osób w wieku produkcyjnym przypadało średnio 248 osób w wieku poprodukcyjnym. Zgodnie z prognozą demograficzną w roku 2035 liczba ta wyniesie 464 osoby, a w 2060 r. - 772 osoby. Jeżeli zatem więcej osób przez dłuższy okres ma pobierać emerytury, to niezbędne jest wydłużenie aktywności zawodowej Polaków, aby wysokość emerytur mogła być zbliżona do świadczeń wypłacanych w chwili obecnej. Ważne jest, by efektywny wiek emerytalny rósł i był adekwatny do postępujących zmian. Taki też jest cel proponowanej reformy. Dłuższą część życia spędzamy, ucząc się i przebywając na emeryturze, a coraz krótszą część życia poświęcamy na pracę. Wydłużył się okres edukacji. W 1990 r. przeciętny 25-latek spędził 8,4 roku ucząc się, podczas gdy w 2010 r. było to już 10 lat. Polacy coraz krócej pracują na każdy rok swojej emerytury. Dysproporcja między liczbą osób w wieku produkcyjnym a emerytalnym wzrasta, ponieważ mamy mniej dzieci, dłużej się uczymy oraz dłużej żyjemy. Z tymi problemami musi zmierzyć się system emerytalny. Fakt drugi. Trendy demograficzne wpływać będą na spadek liczby osób aktywnych zawodowo, co będzie negatywnie oddziaływać na podaż pracy. Polska ma obecnie jedno z najmłodszych społeczeństw Europy, z najmniejszą liczbą imigrantów. Zgodnie z prognozami Głównego Urzędu Statystycznego w roku 2035 liczba Polaków spadnie jednak do 35,9 mln, a liczba ludności w wieku poprodukcyjnym przekroczy 9,6 mln, czyli wzrośnie o 3,5 mln w porównaniu z rokiem 2007. Przeciwną tendencję będzie można zaobserwować w populacji osób w wieku produkcyjnym oraz w populacji dzieci i młodzieży w wieku do 17 lat. GUS prognozuje, że w roku 2035 ludność w wieku produkcyjnym zmniejszy się o ok. 3,7 mln i wyniesie 20,7 mln osób. Natomiast liczba dzieci i młodzieży w wieku do 17 lat spadnie w 2035 r. o 1,9 mln i wyniesie 5,6 mln. Musimy również pamiętać o tym, że wydatki na emerytury zarówno obecnie, jak i w przyszłości będą finansowane ze składek młodszych pokoleń. Z tego punktu widzenia przy zarządzaniu systemem emerytalnym ważne jest monitorowanie wskaźnika obciążenia demograficznego. Negatywne oczekiwania odnośnie do kształtowania się współczynnika obciążenia demograficznego nie zmienią się, ponieważ w Polsce zmniejszył się współczynnik dzietności. O ile można poprzez politykę prorodzinną starać się wpłynąć na podwyższenie tego wskaźnika, to i tak nawet sukcesy na tym polu nie wystarczą, by zatrzymać postępujące zjawisko starzenia się ludności Polski, a efekty na rynku pracy nastąpią w perspektywie 20-25 lat. Skoro zatem nie możemy szybko zmienić sytuacji demograficznej, wpływać na zmianę wzorców kulturowych i społecznych rodzin, naszym zadaniem jest dostosowanie systemów emerytalnych do kształtujących się trendów. Fakt trzeci. Celem systemu emerytalnego jest zapewnienie dochodów osobom, które z racji osiągniętego wieku nie są już zdolne do utrzymania się z pracy zarobkowej. Jednym z podstawowych założeń przeprowadzonej w 1999 r. reformy systemu emerytalnego było przywrócenie systemowi charakteru ubezpieczeniowego. Emerytura powinna być świadczeniem przyznawanym w momencie osiągnięcia wieku uniemożliwiającego utrzymanie się z dochodów, z własnej pracy. Respektowanie zasady równego traktowania ubezpieczonych płacących jednakową składkę na ubezpieczenie emerytalne: takie samo świadczenie za taką samą składkę wymusiło dalsze ujednolicanie warunków nabywania uprawnień emerytalnych. Rozpoczęto niezbędny proces porządkowania systemu emerytalnego. Jeszcze do niedawna mimo obowiązującego w Polsce wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn, wiele grup społeczno-zawodowych miało prawo do emerytury na co najmniej 5 lat przed osiągnięciem tego wieku. Zgodnie z obowiązującymi od końca 2008 r. zasadami możliwość wcześniejszego przechodzenia na emeryturę miały również osoby, dla których wcześniejszy wiek emerytalny nie znajdował uzasadnienia w warunkach pracy. Rząd poprzedniej kadencji wprowadził w 2009 r. emerytury pomostowe, porządkując w ten sposób prawo do przechodzenia na wcześniejszą emeryturę i wiążąc je ściśle z charakterem i warunkami wykonywanej pracy. W rezultacie o ile jeszcze w 2004 r. średni wiek osoby przechodzącej na emeryturę wynosił 56,8 roku, to w 2010 r. było to już 59,6. Konieczność równoczesnego utrzymania starego i nowego systemu emerytalnego powoduje pogłębienie się dysproporcji wpłat i wypłat. Jeśli nie wprowadzimy reformy, deficyt systemu emerytalnego w najtrudniejszych dla ubezpieczeń społecznych latach będzie znacząco większy. Światowy kryzys pokazuje, jak kosztowne i bolesne dla obywateli może być finansowanie deficytu pożyczkami. Dłuższa aktywność zawodowa oraz zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn są wśród najważniejszych rekomendacji Komisji Europejskiej, chodzi o tzw. białą księgę emerytur, opublikowaną 16 lutego br. Dziś proponujemy wprowadzenie stopniowej zmiany przynoszącej długotrwałe efekty. Odwlekanie decyzji będzie jak niepodjęcie terapii - oczekiwaniem na cud. Spoczywająca na nas odpowiedzialność za Polskę zobowiązuje dziś do odważnych decyzji, które będą procentować w przyszłości. Możemy oczywiście nic nie zrobić i pozostać przy aktualnym porządku. Musimy jednak znać konsekwencje braku reakcji. Brak reformy oznacza niskie emerytury dla przyszłych pokoleń, niższy wzrost gospodarczy spowodowany ubytkiem osób w wieku produkcyjnym oraz wysoki deficyt systemu emerytalnego ograniczający wydatki na rozwój. Proponowane alternatywy niosą ze sobą duże koszty społeczne oraz finansowe, dlatego tak kluczowe jest podjęcie decyzji dotyczącej zrównania i podniesienia wieku emerytalnego już teraz. Efektem działań będą wyższe emerytury oraz stabilny rozwój gospodarczy. Przedkładana dziś propozycja rządu powstała w wyniku wypracowanego kompromisu w ramach koalicji Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Jest wyrazem świadomości koniecznych reform oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo finansowe obywateli i gospodarki. Projekt ustawy powstał w wyniku zakrojonych na szeroką skalę konsultacji, a ponieważ dotyczy wszystkich Polaków, zwyczajowy zakres konsultacji społecznych został znacznie rozszerzony. Zgodnie z przyjętymi zasadami projekt został opublikowany na stronach Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz na stronach internetowych Rządowego Centrum Legislacyjnego. Projekt aktu prawnego przesłano do zaopiniowania przez szerokie grono partnerów społecznych, w tym przez związki zawodowe, organizacje pracodawców, organizacje kobiet, organizacje oraz związki zawodowe rolników. W ramach prowadzonego dialogu społecznego dokument był przedmiotem konsultacji w Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych. Na jej posiedzeniu plenarnym, posiedzeniach prezydium oraz w zespole problemowym do spraw ubezpieczeń społecznych. Zbieraniu opinii, odpowiadaniu na pytania związane z przyszłymi emeryturami służyła i służy także kampania informacyjna. Dyżurujący przy telefonach specjaliści z ministerstwa pracy, MSW i ZUS-u odpowiadali codziennie na wiele pytań. Podobna liczba zapytań trafiała do rządu za pomocą Internetu. Wypracowany w wyniku konsultacji projekt ustawy gwarantuje, że zmiany dotyczące wieku emerytalnego będą stopniowe i w niewielkim zakresie będą dotyczyć osób tuż przed emeryturą. Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 67 lat nastąpi dopiero w 2040 r. Rozłożenie zmian na lata pozostawia więc czas na dostosowanie rynku pracy po stronie zarówno pracowników, jak i pracodawców. Na wstępie określiłem tę reformę jako niezbędną. Jest jeszcze drugie określenie, które opisuje jej charakter i ukazuje sposób powstawania. Jest to reforma kompromisu. W prezentowanym projekcie najważniejszą propozycją jest stopniowe podwyższanie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 lat. Gdybyśmy podnieśli wiek emerytalny od 1 stycznia 2013 r., poziom ten zostałby osiągnięty przez mężczyzn w 2020 r., a przez kobiety - w 2040 r. Nowe regulacje objęłyby kobiety urodzone po 31 grudnia 1952 r. oraz mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1947. Podwyższenie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn nastąpiłoby we wszystkich systemach emerytalnych, w których obecnie prawo do przejścia na emeryturę lub w stan spoczynku przysługuje po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Nowe regulacje w tym zakresie, wprowadzone projektowaną ustawą do ustawy o emeryturach i rentach z FUS, dotyczyłyby również systemu ubezpieczenia społecznego rolników oraz przechodzenia w stan spoczynków przez prokuratorów i sędziów z pewnymi zastrzeżeniami. W projekcie proponuje się, aby rolnicy mogli nadal przez określony czas korzystać z uprawnienia przejścia na wcześniejszą emeryturę. Zgodnie z obecnym stanem prawnym rolnik, który nie osiągnął powszechnego wieku emerytalnego, ma prawo do emerytury po osiągnięciu 55 lat życia w przypadku kobiet i 60 lat życia w przypadku mężczyzn, jeżeli podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W projekcie proponuje się, aby z tego uprawnienia mogli skorzystać ci rolnicy, którzy wymagane warunki spełnią do dnia 31 grudnia 2017 r. Projekt wprowadza zatem 5-letni okres przejściowy umożliwiający skorzystanie z wcześniejszej emerytury dla rolników. Podobnie zgodnie z obecnym stanem prawnym sędzia i prokurator przechodzi na swój wniosek w stan spoczynku z zachowaniem prawa do uposażenia po ukończeniu 55 lat przez kobietę, jeżeli przepracowała na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 25 lat, a 60 lat przez mężczyznę, jeżeli przepracował na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 30 lat. W projekcie proponuje się, aby z prawa do przejścia w stan spoczynku po osiągnięciu wyżej wymienionego wieku mogły skorzystać te osoby, które wymagane warunki spełnią do dnia 31 grudnia 2017 r. Zatem analogicznie jak w przypadku rolników proponuje się 5-letni okres przejściowy. W związku ze zrównaniem wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn powinien być zrównany również okres składkowy i nieskładkowy, który warunkuje prawo do podwyższania świadczenia do kwoty minimalnej emerytury. Dlatego proponuje się stopniowe wydłużanie z 20 do 25 lat okresu składowego i nieskładkowego uprawniającego kobiety do emerytury w minimalnej wysokości. Jeśli wydłużymy ten staż od 1 stycznia 2014 r. o rok co dwa lata, docelowy staż na poziomie 25 lat uprawniający kobiety do wypłat emerytury minimalnej zostałby osiągnięty po 31 grudnia 2021 r. Projekt zakłada także wydłużenie okresu, do którego dolicza się lata hipotetyczne przy obliczaniu wysokości rent z tytułu niezdolności do pracy. Przy obliczaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy dolicza się po 0,7% podstawy wymiaru renty za każdy rok brakujący do pełnych 25 lat okresów składowych oraz nieskładkowych przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę, w którym rencista osiągnąłby wiek emerytalny określony dla kobiet. Bez zmian pozostałby wiek uprawniający do świadczeń o charakterze wygasającym, tj. do emerytur pomostowych oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Nie ulegną również zmianie warunki nabywania prawa do świadczeń przedemerytalnych. Konsekwencją zmiany powszechnego wieku emerytalnego byłoby natomiast wydłużenie okresu wypłat tego rodzaju świadczeń, w tym również przyznanych przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy. Z przeprowadzonych na dużą skalę konsultacji społecznych wynika, że proponowana zmiana wzbudza obawy, szczególnie wśród osób, którym obecnie brakuje kilku lat do uzyskania prawa do emerytury. Największe obawy mają kobiety, które obok pracy zawodowej wspomagają rodzinę w opiece nad wnukami lub rodzicami. Między innymi dla nich jednym z nowych rozwiązań jest możliwość wypłaty emerytury częściowej. Emerytura częściowa przysługiwałaby pod warunkiem posiadania określonego wymaganego stażu ubezpieczeniowego. Do jego określenia byłby brany pod uwagę zarówno okres składkowy, obejmujący m.in. okres ubezpieczenia, czyli np. zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, jak i okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Do tego stażu wliczany byłby również okres nieskładkowy, obejmujący m.in. czas pobierania zasiłku chorobowego lub opiekuńczego, okres urlopu wychowawczego, który był nieoskładkowany przed 1999 r., oraz okres represji przed 1989 r. Prawo do emerytury częściowej mieliby: kobieta w wieku co najmniej 62 lat, posiadająca minimum 35-letni staż ubezpieczeniowy, mężczyzna w wieku co najmniej 65 lat, posiadający 40-letni staż ubezpieczeniowy. Wysokość emerytury częściowej wynosiłaby 50% kwoty emerytury na dzień ustalenia prawa do emerytury częściowej. Wypłata tego świadczenia następowałaby bez konieczności rozwiązania stosunku pracy i świadczenie to byłoby wypłacane bez względu na wysokość osiąganych dochodów z pracy. Na wniosek ubezpieczonego po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz po ustaniu stosunku pracy ustalana byłaby docelowa wysokość emerytury, która byłaby zmniejszana o wypłacone kwoty emerytury częściowej. Jednocześnie kapitał służący do obliczania docelowej emerytury z FUS byłby waloryzowany przez cały okres wypłat emerytury częściowej. W projekcie zawarto również propozycje zmiany regulacji dotyczącej finansowania prewencji wypadkowej, która została zgłoszona w ramach konsultacji społecznych projektu ustawy. Propozycja ta polega na podwyższeniu wydatków na prewencję wypadkową, co zwiększy efektywność podejmowanych działań. W projekcie ustawy uwzględniono też zgłoszony w ramach konsultacji postulat dotyczący możliwości dobrowolnego opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe wszystkim osobom, które nie spełniają warunków do objęcia tym ubezpieczeniem obowiązkowym. Projektowana ustawa zawiera rozwiązanie, które rozwiewa ewentualne wątpliwości co do czasu trwania szczególnej ochrony stosunku pracy niektórych pracowników w wieku przedemerytalnym w związku z wydłużeniem wieku emerytalnego. Chodzi tu o kobiety urodzone w okresie od 1953 r. do 1956 r. oraz mężczyzn urodzonych w okresie od 1948 r. do 1951 r., którzy w dniu wejścia w życie ustawy będą już objęci ochroną z art. 39 Kodeksu pracy lub mogliby być taką ochroną objęci. Proponuje się wyraźne przesądzenie, iż ochrona ta będzie trwać do czasu osiągnięcia nowego, wydłużonego wieku emerytalnego. Zmiany proponowane w projekcie ustawy będą miały wpływ na sytuację społeczną i gospodarczą, dlatego konieczne będzie dokonywanie przeglądu funkcjonowania systemu emerytalnego po wejściu w życie ustawy i przedkładanie Sejmowi RP informacji o skutkach obowiązujących nowych regulacji. Zgodnie z projektem ustawy będzie to następować nie rzadziej niż co cztery lata. Pierwszy przegląd funkcjonowania systemu emerytalnego po wejściu w życie projektowanej ustawy nastąpi zatem w 2016 r. Chciałbym podkreślić, że rząd w tym aspekcie działa nie tylko reaktywnie, lecz także aktywnie, mając na celu wpływanie na niekorzystne tendencje demograficzne. Dlatego też w osobnej ustawie zostaną dodatkowo zaproponowane następujące rozwiązania wspierające rodzicielstwo. W przypadku prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wprowadzi się możliwość zawieszenia tej działalności do trzech lat na okres wychowania każdego dziecka. W tym czasie budżet państwa będzie opłacać składki na ubezpieczenie społeczne do ZUS od podstawy 60% przeciętnego wynagrodzenia na warunkach analogicznych do warunków osób zatrudnionych. W przypadku ubezpieczonych w KRUS przez okres trzech lat na każde dziecko budżet państwa opłaci składki na ubezpieczenie społeczne rolników do KRUS na warunkach analogicznych do warunków osób zatrudnionych. W przypadku pozostałych osób, nieubezpieczonych na ich wniosek budżet państwa opłaci przez okres trzech lat na każde dziecko składki na ubezpieczenie społeczne od podstawy 75% płacy minimalnej zgodnie z wyborem wnioskodawcy do ZUS albo do KRUS. Ten projekt będzie przesłany z ministerstwa do konsultacji społecznych w najbliższym czasie, a w Sejmie projekt, który zawiera te zapisy, został przedstawiony w tym tygodniu przez Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego. Często w emocjonalnej dyskusji, jaka wiązała się z kwestią wprowadzania reformy, umykały uwadze informacje dotyczące korzyści, jakie przyniesie ona Polakom. Rozpatrując kwestie globalne i gospodarcze, skupmy się na faktach, które bezpośrednio będą dotyczyć każdego obywatela kraju. Dla kolejnych przechodzących na emeryturę roczników dłuższa aktywność zawodowa oznaczać będzie relatywnie wyższe świadczenia. Na ich wysokość bowiem wpływa w szczególności wyrażony stażem pracy i opłaconymi składkami wkład ubezpieczonego do systemu. W przypadku osób zarabiających na przeciętnym poziomie, których staż pracy wzrósł z 40 lat do 47 lat w przypadku kobiet oraz z 45 lat do 47 lat w przypadku mężczyzn, emerytura wzrosłaby dla kobiet o ponad 70%, a dla mężczyzn o około 20%. Aby ten sam efekt uzyskać przy utrzymaniu obecnego wieku emerytalnego, wydatki na emerytury musiałyby wzrosnąć o 45%. Pragnę zaznaczyć, że z punktu widzenia rozwoju rynkowego najważniejszym efektem podniesienia wieku emerytalnego będzie powstrzymanie spadku zatrudnienia, a w konsekwencji wzmocnienie czynników sprzyjających wzrostowi PKB. Wydłużenie wieku emerytalnego to proces, który będzie mieć znaczące konsekwencje na wielu płaszczyznach dotyczących życia społecznego, w tym zdrowia, prawa, szczególnie prawa pracy, funkcjonowania instytucji publicznych oraz firm, jak również różnego typu organizacji pozarządowych działających na styku zatrudnienia, opieki społecznej czy wsparcia osób starszych. Dlatego też niezbędne będzie prowadzenie działań aktywizujących zawodowo i społecznie osoby w dojrzałym wieku. W związku ze zmianą wieku emerytalnego modyfikacji ulegnie rządowy program ˝Solidarność pokoleń - działania dla zwiększenia aktywności zawodowej osób w wieku 50+˝, który zawiera pakiet działań rządowych zmierzających do zwiększenia zatrudnienia osób po 50. roku życia, a dla osób po 60. roku życia będzie przygotowany oddzielny program działań prozatrudnieniowych, podejmowanych w celu zachęcenia do pracy pracowników powyżej 60. roku życia i umożliwienia im pozostania na rynku oraz wspierania równości płci na rynku pracy. Chciałbym zwrócić państwa uwagę, że rok 2012 został decyzją Rady i Parlamentu Europejskiego ustanowiony Europejskim Rokiem Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej. W związku z tym kwestie dłuższej aktywności osób starszych na rynku pracy są jednym z głównych tematów prowadzonej obecnie debaty publicznej. W czasie wydarzeń zaplanowanych w Polsce w 2012 r. przewiduje się dyskusję dotyczącą zabezpieczenia społecznego rynku pracy i aktywności społecznej obywateli wśród wielu zainteresowanych stron: pracodawców, pracowników, podmiotów administracji państwowej oraz organizacji działających w obszarze aktywności osób starszych. Podejmowane przez rząd działania wpisują się w zalecenia Unii Europejskiej. Upowszechnienie tych działań może stanowić znaczący wkład na rzecz akceptacji zrównania i wydłużenia wieku emerytalnego. Warto także promować utrzymanie w zatrudnieniu starszych pracowników poprzez wykazanie korzyści dla pracodawców płynących z przekazywania ich wiedzy i doświadczenia kolejnym pokoleniom oraz budowania wizerunku firmy na rynku jako zapewniającej stabilne zatrudnienie. Wysoka Izbo! Podsumowując, chciałbym przypomnieć kilka najważniejszych faktów, które powinni państwo mieć w świadomości, decydując o przyszłości obywateli. Zmian demograficznych nie da się zatrzymać. Mając ich świadomość, mamy prawo oraz obowiązek wyjść im naprzeciw, dostosować polskie ustawodawstwo do nieustających zmian, zabezpieczając przyszłość Polaków. Kraje europejskie sukcesywnie podwyższają wiek emerytalny. Jedne robią to wyprzedzająco i stopniowo, inne pod przymusem, gwałtownie i dużym kosztem społecznym. Polska decyduje dziś, do której grupy chce należeć. Zrównanie i podwyższenie wieku emerytalnego jest nieuchronne ze względu na dłuższe życie i mniejszą liczbę urodzeń. Musimy teraz podjąć decyzję o ewolucyjnym charakterze, która pozwoli uniknąć rewolucyjnych zmian w przyszłości. Właśnie teraz musimy przeprowadzić niezbędne zmiany. Dłuższa praca pozwoli Polakom zgromadzić więcej kapitału emerytalnego, tym samym zapewni im wyższe świadczenia. Wobec aktualnych dysproporcji w wysokości emerytur jest to fakt o szczególnym znaczeniu dla kobiet. Jednocześnie ewolucyjna droga zmian w zakresie stopniowego podwyższania wieku emerytalnego pozwoli ograniczyć negatywny wpływ procesu starzenia się ludności na podaż pracy. Uchwalenie reformy wzmocni finansową wiarygodność Polski, co przełoży się na niższy koszt kapitału i szybszą redukcję zadłużenia. Proponowane zmiany mają pełne uzasadnienie zarówno w utrzymaniu równowagi pomiędzy stabilnością finansową systemu i adekwatnością świadczeń, jak i w kontekście społecznym oraz zachodzących zmian demograficznych. Jedyną stałą rzeczą jest zmiana. Dziś w państwa rękach jest możliwość nadania jej właściwego kierunku oraz kształtu i podjęcia odważnej decyzji, mającej bezpośredni wpływ na przyszłość Polski oraz jej obywateli. Dlatego proszę Wysoką Izbę o skierowanie do dalszych prac projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Dziękuję bardzo. (Oklaski)