Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-11-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie, Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Ta zmiana oczywiście jest wykonaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2011 r. o sygnaturze 36/10, w którym trybunał stwierdził niekonstytucyjność przepisu interparalelnego art. 3 ustawy zmieniającej ustawę o podatku od spadków i darowizn i ustawę o podatku od czynności cywilnoprawnych. Na czym ten błąd polegał - naprawia go Trybunał Konstytucyjny, ale też naprawiamy go my za pośrednictwem Senatu poprzez właśnie ten projekt ustawy - istota rzeczy polegała na tym, że tak naprawdę, wprowadzając nowe, skądinąd bardzo dobre, przepisy dotyczące zwolnienia przedmiotowego w ustawie o podatku od spadków i darowizn, pozbawiono spadkobierców zaliczonych do III grupy podatkowej prawa do uzyskania zwolnienia, tzw. ulgi mieszkaniowej, polegającego na tym, że do podstawy opodatkowania nie wlicza się 110 m 2 powierzchni użytkowej mieszkania lub lokalu. To jest oczywiście istotne pominięcie czy przeoczenie, rodzi bardzo poważne konsekwencje dla spadkobierców. Rozwiązanie, które przyjęto w 2006 r., jest o tyle dobre, że rozszerza zakres dyspozycyjny tejże normy - przede wszystkim przyznaje prawo do tego zwolnienia nie tylko spadkobiercom, ale też zapisobiercom, osobom uprawnionym do dalszego zapisu lub też osobom uprawnionym z polecenia testamentowego. Co istotne, wprowadza też nową regulację dla III grupy podatkowej w kwestii polegającej m.in. na tym, że jeśli chodzi o prawo dotyczące osoby, która sprawuje opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, nie wystarczała umowa przed organem administracji, ale potrzebna była umowa z podpisem poświadczonym notarialnie. W przepisach intertemporalnych wprowadzono zapis, że do zdarzeń prawnych zaistniałych po 1 stycznia 2007 r. stosuje się nowe przepisy. Konsekwencją tego było to, że ci, którzy mieli umowy zawarte przed organem gminy, tracili prawo do ulgi, chyba że zawarli kolejną umowę po 1 stycznia 2007 r., ale musieli wtedy czekać dwa lata, żeby móc z tego prawa skorzystać. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, w oparciu o zasadę art. 2 konstytucji, czyli zasadę państwa prawnego, przyjął, że jeśli chodzi o prawo w toku, ekspektatywa, która była przecież oczekiwana przez spadkobierców, została przez nich utracona i trzeba to w sposób racjonalny naprawić. Fakt faktem, że upłynęło troszeczkę czasu, upłynęły już ponad dwa lata, i dopiero dzisiaj, a projekt jest z czerwca 2013 r., nad tym procedujemy. Dobrze, że nad tą sprawą pochylił się Senat i przyjął tak ważne dla spadkobierców rozwiązanie. Będzie ono polegało właśnie na tym, że dodamy w przepisach ustawy z 2006 r. art. 3a, na mocy którego prawo do tego zwolnienia będzie przysługiwało osobom, które nabyły w drodze spadku po 1 stycznia 2007 r. prawo określone w art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, m.in. lokal, budynek mieszkalny, i to zwolnienie przedmiotowe 110 m 2 będzie dotyczyło także ich. To rzecz niezwykle istotna, niezwykle ważna. Jeszcze ważniejszy w tym kontekście jest art. 2, mianowicie prawo do żądania wznowienia postępowania w sprawach, w których przed wejściem w życie niniejszej ustawy, mówię o tej ustawie, nad którą procedujemy, wydano ostateczną decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe. Dla tych, którym tej decyzji nie wydano, przepis będzie miał oczywiście zastosowanie, natomiast ci, którym tę decyzję wydano, a więc spadek otworzył się po 1 stycznia 2007 r., będą mogli żądać wznowienia postępowania i uwzględnienia w nim zmiany podstawy opodatkowania oraz ujęcia w zwolnieniu przedmiotowym tych 110 m 2 mieszkania czy lokalu. Będzie to powodowało oczywiście mniejszy podatek dla III grupy podatkowej, a wiemy, że w kwestii podatku od spadków i darowizn ta III grupa podatkowa jest najbardziej obciążona, bo obejmuje osoby niespokrewnione w żaden sposób ze spadkodawcą. A więc z tego względu to rozwiązanie jest ważne, daje szanse na wznowienia postępowania. Ten artykuł jest tym istotniejszy, że przedłużono okres występowania z wnioskiem do końca grudnia 2014 r. z uwagi na fakt, że przecież nie będzie szans na to, żeby to procedowane rozstrzygnięcie weszło w życie przed 30 grudnia 2013 r., a więc przepis byłby w tej materii pusty. Co ważne, w związku z przepisami Ordynacji podatkowej, a także przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, bo to są regulacje tożsame, żądanie wznowienia postępowania byłoby możliwe tylko w ciągu miesiąca od dnia ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. (Dzwonek) A więc gdyby nie było tego przepisu, spadkobiercy czy podatnicy tak naprawdę nie mieliby szans na skorzystanie z tego rozwiązania. Chociaż istotą rzeczy jest przepis art. 1, ważniejszy w tym kontekście jest przepis procesowy art. 2, który daje możliwość tego, aby na nowo ustalić podstawę zobowiązania podatkowego i dać szansę spadkobiercom. Solidarna Polska absolutnie te zobowiązania popiera i wnosi o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac. Dziękuję bardzo. (Oklaski)