Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-03-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego naszego stanowiska w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, druki nr 1193 i 1314. Celem omawianego dziś projektu jest szersze zapewnienie realizacji ochrony uprawnień alimentacyjnych przysługujących osobom uprawnionym. Narzędziem mającym temu służyć jest nowelizacja przepisu art. 209 Kodeksu karnego zakładająca, że osobie, której dług alimentacyjny przekroczy sumę trzech należnych świadczeń okresowych, najczęściej miesięcznych, będzie groziła grzywna, kara ograniczenia wolności lub kara do roku pozbawienia wolności. Wyższa kara, bo nawet do 2 lat więzienia, będzie grozić osobie, która nie płacąc alimentów, naraża osobę najbliższą na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dłużnicy alimentacyjni będą mieli jednak możliwość uniknięcia kary, jeśli dobrowolnie wyrównają zaległości przed wszczęciem wobec nich postępowania. Podobnie jak dzisiaj, na mocy znowelizowanych przepisów ściganie przestępstwa określonego w ustawie następować będzie na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Przyjęto też, że nie zostanie ukarany dłużnik, który dopuścił się przestępstwa niealimentacji, jeśli przed upływem 30 dni od daty pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego zapłaci wszystkie zaległe alimenty. Wysoka Izbo! Jak informuje Instytut Spraw Publicznych, problem niepłacenia alimentów dotyczy ok. 1 mln dzieci w Polsce. Komornicy prowadzą blisko 600 tys. postępowań zmierzających do wyegzekwowania alimentów, zaś skuteczność egzekucji komorniczych szacuje się zaledwie na niecałe 20% spraw. Nie można jednak nie zapytać, czy ledwie 3-miesięczny okres niepłacenia jest wystarczającą przesłanką, by karać więzieniem. Być może należałoby rozważyć możliwość zgłoszenia niemożliwości uiszczenia alimentów do odpowiednich organów publicznych, np. ośrodków pomocy społecznej, w celu pomocy rodzicowi zobowiązanemu alimentacyjnie. Przecież każdy człowiek może znaleźć się w trudnej sytuacji życiowej. Czy kara więzienia rozwiązuje problem? Wiadomo przecież, że alimenciarz w więzieniu to nadal niepłacone alimenty. Otrzymujemy kolejny projekt, w przypadku którego kierowano się przeświadczeniem, że surowość kar ma być rozwiązaniem naszych problemów społecznych. Tymczasem organizacje społeczne, jak również rzecznik praw obywatelskich zgłaszają wiele postulatów w zakresie usprawnienia systemu alimentacyjnego, których strona rządowa niestety nie bierze pod uwagę. Jak już wspomniałem, kara więzienia uniemożliwia dłużnikowi zarabianie pieniędzy i płacenie alimentów. Dlaczego więc nie zastąpić w uzasadnionych przypadkach kary więzienia karą nadzoru elektronicznego? Skazany mógłby dalej prowadzić działalność zarobkową, co z pewnością ułatwiłoby mu uregulowanie należności alimentacyjnych i naprawę swoich błędów. Osadzeni w zakładach karnych w większości przypadków nie mają takiej możliwości. Obecnie pracuje tylko ok. 1/4 skazanych, którzy mają obowiązek alimentacyjny. Z ok. 13 tys. osób zatrudnionych było to na koniec 2015 r. 3796 osób. Inne rekomendacje, jakie zgłasza strona społeczna, to na etapie ustalania alimentów wprowadzenie tabeli wysokości alimentów jako ułatwienia dla sądu, która określałaby wysokości minimalnych alimentów w zależności od dochodów rodzica i wieku dziecka. Sugeruje się także ustanowienie asystenta dziecka, czyli osoby, której zadaniem byłoby wyłącznie dbanie o interes dziecka w sprawie rozwodowej i po rozwodzie. Szczególnie ważnym postulatem jest wzmocnienie współpracy pomiędzy instytucjami, np. przez automatyczne przekazywanie informacji dla komorników ZUS, urzędu skarbowego, banków w sprawach dotyczących finansów niepłacącego rodzica. Lepszy obieg informacji między instytucjami państwowymi mógłby usprawnić ściąganie należności alimentacyjnych. Ideą wartą rozważenia jest również wprowadzenie powszechnego świadczenia alimentacyjnego dla dzieci, których rodzice nie płacą alimentów. Rozwiązanie to przeniosłoby problem wyegzekwowania zaległych płatności alimentów z relacji rodzic - rodzic na relację rodzic - państwo. Niepłacenie alimentów nie byłoby odtąd problemem dzieci ani ich matek. Całą odpowiedzialność wzięłoby na siebie państwo i to państwo ścigałoby należności od osób, które mają obowiązek płacić alimenty. Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego, dostrzegając nieliczne, ale jednak, mankamenty (Dzwonek), relatywnie ubogą paletę wsparcia rodzin, których dotyczy obowiązek świadczenia, będzie jednak popierał ten projekt. Dziękuję bardzo.