Mówca: Jan Bury
Data: 2015-07-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! Sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli za 2014 r. zostało zaprezentowane przez pana prezesa. Komisja oceniła pozytywnie to sprawozdanie. Myślę, że warto powiedzieć na wstępie, iż tych kontroli zrealizowanych w roku 2014, planowych, było aż 110 oraz przeprowadzono 150 kontroli doraźnych. Skontrolowano blisko 2,5 tys. podmiotów. To bardzo dużo, jak na taką grupę pracowników pracujących w NIK i spraw, które w roku 2014 przetoczyły się przez Najwyższą Izbę Kontroli. Sformułowano 75 wniosków de lege ferenda, sygnalizując właściwym organom konieczność zmiany prawa. Najwyższa Izba Kontroli złożyła 106 zawiadomień do organów powołanych do ścigania przestępstw i wykroczeń. Efekty kontroli to 219 mln korzyści finansowanych uzyskanych w wyniku kontroli, to 7,3 mln zł finansowych skutków nieprawidłowości na szkodę budżetu Unii Europejskiej, to 106 zawiadomień do organów ścigania przestępstw lub wykroczeń, w tym 45 do prokuratury, to 102 zawiadomienia do rzeczników dyscypliny finansów publicznych dotyczące podejrzenia naruszenia dyscypliny finansów publicznych przez 135 osób, funkcjonariuszy publicznych. Kontrola w Krajowym Biurze Wyborczym wykazała wiele nieprawidłowości. Przetarg na system informatyczny prowadzony był nierzetelnie, co Izba wykazała w sposób bardzo dokładny. Doszło do wielu naruszeń przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli procedury stosowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia nie zawsze zapewniały wybór najlepszych świadczeniodawców. To jest ważne, bo widzimy, że od wielu lat Narodowy Fundusz Zdrowia nie radzi sobie w tym obszarze, w tym segmencie, jeśli chodzi o wybór najlepszych świadczeniodawców dla pacjentów w Polsce. Izba negatywnie oceniła realizację przez Stocznię Gdańską SA planu restrukturyzacji. To także bardzo cenna informacja, szczególnie dla ministra skarbu państwa, który prowadził nadzór nad tą restrukturyzacją. System fotoradarów GITD został zainstalowany i oznakowany w sposób rzetelny. To także warto podkreślić, bo nie zawsze jest tak, że Najwyższa Izba Kontroli wykazuje tylko negatywne efekty dotyczące działalności poszczególnych organów państwa. Czasem, jeśli rzeczywiście tak jest, Izba pokazuje w sposób rzetelny i obiektywny, iż coś zostało zrobione w sposób obiektywny, rzetelny i bardzo prawidłowy. Postępowanie w sprawie o udzielenie zamówienia publicznego przez ZUS w 2013 r. na usługę wsparcia eksploatacji i utrzymania Kompleksowego Systemu Informatycznego nie gwarantowało przestrzegania zasad uczciwej konkurencji. Taką ocenę Najwyższa Izba Kontroli wystawiła ZUS. Natomiast przejęcie przez ZUS aktywów otwartych funduszy emerytalnych zostało przeprowadzone prawidłowo. Taka była obiektywna ocena Najwyższej Izby Kontroli. To jest niezmiernie ważne, bo była to bardzo trudna do wykonania ustawa. Była to także trudna operacja pod względem społecznym. Ta ustawa była trudna do wykonania, bo była bardzo duża, rozległa, jeżeli chodzi o skutki finansowe dla państwa i obywateli. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła także kontrole w oświacie, w szkolnictwie. Likwidacja części szkół nie spowodowała pogorszenia warunków kształcenia, jeżeli chodzi o przenoszonych uczniów. Możliwości lokalowe, organizacyjne w nowych szkołach były podobne lub nawet większe od tych, które były w likwidowanych placówkach. Jest to ważna ocena w kontekście bardzo często podnoszonych społecznych problemów, jeżeli chodzi o likwidację szkół, placówek szkolnych. Najczęściej dotyczy to małych miejscowości. To często odbija się bardzo negatywnie, chodzi o negatywne skutki społeczne, ale trzeba podkreślić, że właśnie w tych placówkach, do których przenoszeni są uczniowie, jest wyższy poziom kształcenia, są większe możliwości, lepsza edukacja dzieci i młodzieży. Gminy zapewniają właściwy sposób dowożenia, transportu dzieci, żeby obciążenia po stronie rodziców czy dzieci były jak najmniejsze. Gminy nie podejmowały wystarczających działań, aby chronić mieszkańców przed skutkami powodzi. Tego także dotyczą kontrole, które wciąż są przeprowadzane, bo w ostatnich latach Polska jest krajem, gdzie pojawiają się problemy związane z klęskami żywiołowymi, powodziami, burzami, różnego rodzaju zjawiskami meteorologicznymi. Izba także w tym obszarze podjęła działania i oceniła, jak wyglądają zabezpieczenia, jak wygląda pomoc dla mieszkańców w przypadku takich klęsk, np. powodzi. Pozytywna ocena Izby dotyczyła podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i funkcjonowanie elektroenergetycznych sieci przesyłowych. To jest ważne także w kontekście dużych programów budowy sieci przesyłowych, elektroenergetycznych czy gazowych, które w ostatnich latach są realizowane. Często wywołuje to konflikty społeczne, bo nikt z obywateli nie życzy sobie, żeby przez jego grunty przechodziły sieci, linie przesyłowe. W tej chwili te inwestycje są w Polsce realizowane. Chodzi o duże nakłady budżetowe, finansowe. Tych inwestycji realizuje się bardzo dużo, zatem w tym obszarze przeprowadzane są kontrole. Było to bardzo interesujące przede wszystkim dla tych, którzy realizują te zadania w imieniu państwa. Kontrola dotycząca realizacji inwestycji, budowy terminalu do odbioru skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu wykazała natomiast brak skuteczności, jeżeli chodzi o termin oddania do użytku tego terminalu. Termin oddania terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu wyznaczono na czerwiec 2014 r. Obawiam się, panie prezesie, że nawet w 2015 r. tego terminalu nie będzie, więc myślę, że ta kontrola powinna mieć charakter stały i ciągły. Pozytywnie Izba oceniła nadzór spółki Gaz-System nad zapewnieniem bezpieczeństwa, jeżeli chodzi o eksploatowane gazociągi oraz prowadzone nowe inwestycje, o czym mówiłem wcześniej. Rzeczywiście jest to jeden z podmiotów, który realizuje dzisiaj w Polsce potężny projekt inwestycyjny, jeśli chodzi o gazociągi przesyłowe, w kontekście bezpieczeństwa energetycznego państwa polskiego. Główne priorytety, jeżeli chodzi o kontrolę, dotyczyły przede wszystkim poprawy bieżących warunków życia obywateli i zapewnienia długookresowej stabilności finansowej państwa. Dodatkowe priorytety dotyczyły poprawy skuteczności systemu edukacyjnego, zapewnienia powszechnej i niezawodnej opieki medycznej, zachowania dziedzictwa narodowego, zasobów naturalnych i ładu przestrzennego. W 2014 r. kontrolerzy NIK podczas planowanych i doraźnych kontroli ujawnili finansowe lub sprawozdawcze skutki nieprawidłowości, które łącznie dotyczyły kwoty 82 mln zł. Największy wpływ na sprawozdawcze skutki nieprawidłowości miały kontrole w wybranych jednostkach budżetowych, kontrole ksiąg rachunkowych, np. w Ministerstwie Skarbu Państwa. Chodziło także o kontrole dotyczące funkcjonowania PKP, jeżeli chodzi o nieusunięcie przez kontrolowaną jednostkę nieprawidłowości, jakie wystąpiły w księgach rachunkowych i miały wpływ na sporządzenie przez PKP SA rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej PKP. Szanowni Państwo! Korzyści finansowe, które dotyczą kontroli NIK w 2014 r., wyniosły ogółem, jak podał w swoim sprawozdaniu prezes Najwyższej Izby Kontroli, ok. 220 mln zł. Jeśli tę kwotę dotyczącą korzyści finansowych, którą ujawnił NIK, porównamy z jego budżetem, w którym na 2014 r. było 259 mln zł, to można powiedzieć, tak biznesowo, korporacyjnie, że Izba niejako zarobiła na swoje utrzymanie. Chodzi o efekty pracy, o przeprowadzone kontrole. Wysoka Izba, Sejm każdego roku w ramach przyjmowania budżetu dla poszczególnych instytucji przekazuje środki, jeżeli chodzi o budżet NIK. Do budżetu NIK na 2014 r. przekazano środki w wysokości 259 mln zł. Te środki zostały wykorzystane prawidłowo, o czym mówił także pan prezes w swoim sprawozdaniu. Izba swoją pracą, efektywnością zapracowała na te pieniądze, które budżet państwa w imieniu podatnika przeznaczył na jej działalność, aktywność. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za przyjęciem sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2014 r. Dziękuję bardzo.