Mówca: Zofia Popiołek
Data: 2012-07-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pozornie przedstawiony przez posłów Prawa i Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw jest zgodny z postulatami naszej partii o eliminacji tzw. umów śmieciowych i pozornie projekt ten ma gwarantować poszanowanie praw pracowniczych. Głębsza analiza tego projektu i doświadczenia wynikające z praktyki wskazują jednak, że przedstawione rozwiązania mogą się odbić rykoszetem i uderzyć właśnie w pracowników. Projekt zawarty w druku nr 511 poprzez dodanie w art. 11 po pkt 6a pkt 6b i 6c wyposaża inspektora pracy w możliwość nakazania zastąpienia umowy cywilnoprawnej umową o pracę w przypadku, gdy wykonywana praca odpowiada warunkom określonym w art. 22 § 1 Kodeksu pracy oraz w możliwość nakazania potwierdzenia pracownikowi na piśmie ustaleń co do stron, rodzaju oraz warunków umowy o pracę. Naszym zdaniem są to rozwiązania nietrafione. Oceny prawne tych rozwiązań, zarówno prokuratora generalnego, jak i głównego inspektora pracy, nie są pozytywne. Nie będę tutaj ich przytaczać, gdyż każdy mógł się z nimi zapoznać. Najpoważniejszym zarzutem jest to, iż rozwiązanie to przewiduje ingerencję instrumentem z dziedziny prawa administracyjnego w sferę umów wywodzących się z prawa cywilnego. Należy pamiętać, że prawo pracy wywiodło się z prawa cywilnego. Proponowane zmiany mające dobre intencje, jak myślę, mają w istocie charakter propagandowy i mogą powodować niepotrzebne konflikty między pracodawcą a pracownikiem. Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy miałaby za zadanie zwiększyć uprawnienia inspektorów pracy i umożliwić skuteczną walkę dotyczącą zawierania umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę, rozwiązać problem tzw. umów śmieciowych. Obecnie w Polsce ponad milion ludzi pracuje na podstawie tzw. umów śmieciowych. I tutaj trochę statystyki też w oparciu o sprawozdanie generalnego inspektora pracy, tylko my to inaczej troszeczkę odczytujemy. Liczba spraw z tego z zakresu - w 2011 r. w wyniku kontroli legalności zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych oraz prawidłowości nawiązywania stosunku pracy inspektorzy pracy skierowali do właściwych sądów 41 powództw, czyli bardzo, bardzo mało, o ustalenie istnienia stosunku pracy 50 osób. Spośród nich 13 osób było zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia, jedna pracowała w ramach umowy o dzieło, natomiast 36 osób świadczyło pracę bez jakiejkolwiek umowy. W czterech przypadkach inspektor pracy przystąpił za zgodą powoda do już toczącego się postępowania sądowego. W ubiegłym roku nastąpiło rozstrzygnięcie 20 powództw i tutaj tak się przedstawiają te rozstrzygnięcia: sądy w 15 przypadkach wydały wyroki ustalające istnienie stosunku pracy, uwzględniając powództwo inspektorów pracy, w dwóch przypadkach strony zawarły ugodę przed sądem, kolejne dwa powództwa oddalono z uzasadnieniem, że wolą stron było zawarcie umowy cywilnoprawnej, w jednym przypadku sąd umorzył postępowanie. Sądy nadal rozpatrują 21 spraw wniesionych w 2011 r. Są to liczby marginalne w stosunku do miliona osób zatrudnionych na umowy cywilnoprawne. Stąd uważam, że wyposażenie inspektora generalnego w takie instrumenty jest pozorowaniem. Reasumując, projekt ten, mając na celu walkę z tzw. umowami śmieciowymi, może być co najwyżej (Dzwonek) środkiem, który może zmniejszyć objawy, a nie prawdziwe przyczyny obecnego stanu rzeczy. Główną przyczyną, dla której pracodawcy i nierzadko również sami pracownicy wolą zawierać umowy cywilnoprawne, a nie umowy o pracę, są bowiem wysokie koszty zatrudnienia obciążające pracodawcę, to jest opodatkowanie, składki ZUS i obowiązkowe świadczenia pracodawców. W przypadku umowy o pracę całkowity koszt pracodawcy jest o 23-24% wyższy od kosztów związanych z zatrudnieniem osoby na umowę o dzieło. W związku z tym skuteczniejsze byłoby polepszenie jakości rynku pracy, a nie działania zmierzające do złagodzenia ciężaru i kosztów zatrudnienia. Klub Ruch Palikota, jakkolwiek bez entuzjazmu odnosi się do przyjętych w projekcie rozwiązań, wnosi o skierowanie go do komisji, gdyż sytuacja na rynku pracy jest dramatyczna i dyskusji na ten temat nigdy za wiele. Dziękuję bardzo. (Oklaski)