Mówca: Zdzisław Gawlik
Data: 2017-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec projektu ustawy zawartego w druku nr 1676. Przedmiotowy projekt dotyczy zmiany trzech aktów prawnych: Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a trzecia ustawa objęta projektowaną zmianą to ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Idea zmiany, jaka towarzyszy projektodawcom, zawarta jest w koncepcji wprowadzenia do systemu prawnego przepisów stanowiących podstawę prawną dla sądów rodzinnych do zlecania kuratorowi sądowemu przeprowadzania wywiadów środowiskowych w postępowaniu wykonawczym prowadzonym w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Sąd może pozyskiwać te informacje nie tylko od kuratorów sądowych, ale również od właściwych jednostek wspierających rodzinę i system, zajmujących się kwestią systemu opieki zastępczej. Uzasadnieniem dla przeprowadzania wywiadów środowiskowych jest każda okoliczność, również wtedy, kiedy taka okoliczność zostanie powzięta przez sąd z urzędu, jeżeli sąd uzna za potrzebne zebranie stosownych informacji, określonej wiedzy i jeżeli charakter prowadzonej sprawy takie wywiady uzasadnia. Wywiad środowiskowy dotyczyłby spraw, do których rozpoznania właściwy jest sąd rodzinny, dotyczących osób małoletnich, jak również osób w innym przedziale wiekowym, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie o ustanowienie opieki lub kurateli. W odniesieniu do osób starszych uzasadnieniem potrzeby zebrania stosownych informacji są okoliczności, jak wskazuje się w projekcie, wskazujące na nadużywanie przez nie alkoholu, zakłócanie spokoju lub porządku publicznego, a także postępowanie takiej osoby w stosunku do członków rodziny czy jej zachowanie wobec osób małoletnich, a także zachowanie osób, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie, związane z ich pozostawaniem w stosunku pracy. Rozmiar proponowanego badania rozciąga się na ocenę warunków życiowych osób, w stosunku do których przed sądem rodzinnym toczy się postępowanie o ustanowienie opieki i kurateli, czy ocenę ich funkcjonowania w środowisku. To badanie, jeśli chodzi o rozmiar, jest zatem bardzo pojemne, pozyskiwanie informacji jest bardzo obszerne. Projektodawcy uzasadniają, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie praktyk w zachowaniu się sądów i doprowadzą one, w rozumieniu projektodawców, do wyeliminowania rozbieżności interpretacyjnych. Nie ulega wątpliwości, na co również w uzasadnieniu projektodawcy zwracają uwagę, że upoważnienie do przeprowadzania wywiadów w miejscu zamieszkania czy pobytu osoby objętej zainteresowaniem sądu rodzinnego stanowi realizowaną przez funkcjonariuszy ingerencję państwa w sferę praw i wolności osoby fizycznej, chronionej w sferze prawa krajowego - w obszarze prawa zarówno prywatnego, jak i publicznego - a także objętej normami prawa międzynarodowego. Miara tych ingerencji, które niekiedy są potrzebne, w sferę dóbr osobistych osoby fizycznej musi być z jednej strony konieczna, a z drugiej równocześnie niezbędna do przeprowadzenia sprawy, w odniesieniu do której sąd rodzinny podejmuje określone decyzje. Ale miara tej ingerencji musi również mieścić się w rozsądnym zakresie, jeśli chodzi o osiągnięcie celów, dla których tego typu badanie jest prowadzone. Ta miara musi mieścić się w pewnych standardach, które są wyznaczone, wskazane w piśmiennictwie, w literaturze, ale także musi być akceptowana przez judykaturę. Miara ingerencji badania w sferę dóbr osobistych osoby fizycznej może nasuwać pewne wątpliwości i jest zadaniem ustawodawcy, żeby wątpliwości interpretacyjne wobec tego typu przepisów były jak najmniejsze lub żeby ich nie było. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska składam wniosek o przekazanie projektowanego aktu prawnego do dalszych prac sejmowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)