Mówca: Zdrowia Adam Niedzielski
Data: 2021-04-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rzeczywiście jestem pod ogromnym wrażeniem dzisiejszej debaty. To jest już, zdaje się, czwarta debata, w której ja uczestniczę, i zdecydowanie poziom dyskusji był najwyższy, a to dlatego, że po prostu było najmniej polityki. Rozmawialiśmy, padło wiele argumentów. Jeśli chodzi o kwestie, których dotyczyło wiele głosów, które zostały tutaj przedstawione, chcę powiedzieć, że obecne jesteśmy już w trakcie prac nad pewnymi projektami. Te prace w ministerstwie są już rozpoczęte. Te głosy z całą pewnością są i będą w przez nas pewnym stopniu uwzględniane podczas dyskusji kierownictwa i konsultacji z departamentami. Zacznę od odniesienia się do wypowiedzi wnioskodawców tej debaty. Z jednej strony przygotowujemy rozwiązania systemowe, ale chciałem zadeklarować, że przeanalizujemy również pomysł dotyczący jednorazowej rekompensaty dla przedstawicieli zawodów, które nie były objęte dodatkiem. Proszę pozwolić mi nie składać w tej chwili deklaracji. To wymaga analizy finansowej dotyczącej możliwości finansowania z budżetu państwa i przede wszystkim z funduszu COVID-owego, bo to on jest tym obciążony. Bierzemy takie rozwiązanie pod uwagę, przynajmniej roboczo już o nim rozmawiamy. Tak że dziękuję za ten wniosek. Szanowni Państwo! Patrzę na wątki, które pojawiły się w trakcie naszej dyskusji. Tych wątków było szalenie dużo. Jak zapisałem, 41 osób zabrało głos. Wiele z nich zadało więcej niż jedno pytanie. Czasem tych pytań było wiele. Jeśli państwo pozwolicie, odniosę się zbiorczo do poszczególnych wątków, które występowały w różnych wypowiedziach. Oczywiście pisemnie będziemy odnosili się do tych tematów, do których nie odniosę się w trakcie wystąpienia. Zacznę od tematu, który może nie pojawiał się najczęściej, ale był przewijającym się elementem. Chodzi o kwestię odbudowy pewnego deficytu zdrowia publicznego. Ten temat był obecny zarówno w kontekście onkologicznym, jak i w innych kontekstach. To absolutnie nie jest temat związany wyłącznie z onkologią. To zagadnienie występuje w o wiele szerszym kontekście. Chciałem państwu usystematyzować pewną wiedzę. Od pewnego czasu systematycznie razem z panem premierem Morawieckim prezentujemy pewne elementy - piątkę elementów - składające się na program, którego celem jest odbudowa zdrowia publicznego. Pierwszy z elementów, które przedstawialiśmy, odnosi się bezpośrednio do onkologii. Chodzi o przekucie pilotażu Krajowej Sieci Onkologicznej w rozwiązanie systemowe. Przygotowujemy, a w zasadzie finalizujemy już projekt ustawy, który sprawi, że w całym kraju, na terenie całej Polski - nie tylko w wybranych ośrodkach pilotażowych - stosowane będzie to rozwiązanie, które, według mnie, w pilotażu się sprawdziło. Chodzi o danie pewnej wartości pacjentowi, który nie powinien czuć się zagubiony w systemie. Wiemy, że leczenie onkologiczne potrafi być bardzo kompleksowe. Pojawi się koordynator, będzie infolinia, ale oczywiście przede wszystkim chodzi o ukierunkowanie na poprawę jakości klinicznej. Wszystkie informacje, które będą dotyczyły terapii, prowadzenia pacjenta, będą gromadzone. One już są gromadzone - robiliśmy to już w pilotażu - przetwarzane i wykorzystywane do benchmarkowania, czyli porównywania ośrodków onkologicznych. Chodzi o to, żeby pacjent, oprócz tego, że otrzyma pomoc na swojej ścieżce pacjenta, mógł również podejmować decyzje dotyczące tego, gdzie chce się leczyć i opierać te decyzje na bardzo twardych danych. Muszę państwu powiedzieć, że dla mnie najważniejsze przy podejmowaniu decyzji - cieszę się, że tutaj też było to obecne - są właśnie twarde dane - liczenie, sprawdzanie, weryfikowanie. To jest podstawa progresu, jaki może mieć miejsce w systemie opieki zdrowotnej. Drugi element odbudowy zdrowia publicznego to Krajowa Sieć Kardiologiczna. Chcemy powielić w kardiologii ten schemat, tę ścieżkę, którą przeszliśmy - od pilotażu do rozwiązania systemowego. Przygotowujemy (Dzwonek), w zasadzie jest już sfinalizowane, rozporządzenie, które wprowadzi pilotaż Krajowej Sieci Kardiologicznej. Będzie to oparte na bardzo podobnym schemacie, ale oczywiście będzie dotyczyło problemu chorób, które - można powiedzieć - są pierwszym zabójcą Polaków, czyli właśnie chorób kardiologicznych. Trzecie zagadnienie, o którym mówiliśmy, to rehabilitacja post-COVID-owa. Bardzo często się to pojawiało. Powtórzę tylko, że będzie ona prowadzona w formie stacjonarnej w specjalistycznych ośrodkach, ale konieczność jej powszechnego stosowania sprawia, że potrzebujemy rozwiązań, dzięki którym ta rehabilitacja będzie dostępna również w domu i w każdym ambulatorium. Przygotowaliśmy program, który obejmuje pewien zestaw różnych środków stosowanych w czasie rehabilitacji. Ten program opracowaliśmy razem z Krajową Izbą Fizjoterapeutów, więc nie jest to samodzielna praca ministerstwa. Byliśmy bardzo otwarci na współpracę. Szczegóły tego programu można znaleźć chociażby w Internecie na stronach Ministerstwa Zdrowia. Te trzy elementy, o których wspomniałem, zostały już przedstawione. Czekają nas kolejne dwa. Kolejnym elementem będzie program profilaktyki dla osób w wieku 40+, zapowiadany wcześniej przez Prawo i Sprawiedliwość. Czekamy z jego realizacją na moment, kiedy służba zdrowia będzie nieco odciążona, jeśli chodzi o walkę z COVID-em, bo inaczej trudno będzie przeprowadzić powszechny program profilaktyczny. Chcemy, żeby ten program miał formę pewnego bilansu zdrowia po pandemii. To znaczy, że każda osoba, która spełni kryterium wiekowe, będzie mogła na zasadzie otrzymania pewnego bonu wykonać zestaw podstawowych badań, żeby zobaczyć, jak wygląda jej zdrowie po wyjściu z pandemii. Nawet jeśli nie wszyscy chorowali na COVID, to niestety stan zdrowia publicznego - trzeba założyć to z dużą pewnością - pogorszył się ze względu na otyłość, na bardziej stacjonarny, siedzący tryb życia, złe nawyki żywieniowe itd. Wreszcie piąty element tego programu to jest delimityzacja specjalistyki. Absolutnie widzimy, że w dobie wychodzenia z tego czy naprawy zdrowia publicznego, bo tak trzeba to nazwać, będziemy chcieli zdelimitować świadczenie usług na poziomie specjalistyki, czyli w AOS-ie. To znaczy, że nie będzie limitów kontraktowych, wszystkie nadwykonania, o których tak popularnie mówimy, będą realizowane. Ten program, który na razie, podkreślam, ma pięć elementów, oczywiście będzie prawdopodobnie musiał być rozbudowywany o inne elementy. Proszę bowiem pamiętać, że jest wiele uruchomionych równolegle programów, programów dotyczących chociażby opieki środowiskowej dla dzieci w psychiatrii czy stosowania też tego modelu takich środowiskowych poradni w przypadku dorosłych, bo warstwa psychologiczna jest również, jak widać, bardzo dotknięta kwestią pandemii. Kolejne zagadnienie, do którego państwo się odnosiliście, to są dodatki COVID-owe. Myślę, że jeśli chodzi o rozwiązanie systemowe, które przedstawiłem, oraz odniesienie się do pomysłu przedstawionego przez pana przewodniczącego, dotyczącego takiego jednorazowego dodatku, będziemy to analizowali. Jeżeli chodzi o kwestię dodatków COVID-owych - bo być może tej informacji nie przedstawiłem w pierwszym wystąpieniu - to od lipca ma obowiązywać to rozwiązanie. Projekt ustawy jest już przygotowany. Toczymy trochę dyskusji na temat finansowania, ale to jest zbyt ważna rzecz w tej dobie, żeby się rozbiła o finansowanie, więc tutaj z pełną determinacją przedstawimy Izbie też taki projekt. Kolejne zagadnienie, które było poruszane, to są szpitale tymczasowe i to, jak wygląda kwestia ich finansowania, stan obłożenia i jakie są dalsze perspektywy. Otóż na tę chwilę mamy 31 placówek otwartych. Te szpitale mają w tej chwili mniej więcej 4600 łóżek dostępnych, czyli tam jest taka infrastruktura na 4600 pacjentów. Obecnie w tych szpitalach jest prawie 3300 pacjentów, czyli poziom obłożenia jest bliski 70%. Przypomnę, że jeśli chodzi o te szpitale, ich budowa na początku była jednak kontestowana przez opozycję. Ale myślę, że wszyscy się przekonaliśmy, że to była dobra decyzja, i w kontekście tej wyższej fali, a przede wszystkim wyższego wskaźnika hospitalizacji to jest, trzeba sobie wyraźnie powiedzieć, jeden z elementów, który nas uratował w sytuacji pandemii. Koszty utworzenia szpitali tymczasowych to blisko 600 mln zł. Przeciętnie oznacza to 30 mln, około, poniżej 30 mln na każdy szpital. Ale przede wszystkim ważne jest, że te koszty utworzenia nie obejmują sprzętu, który był wydawany z Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, bo to wyposażenie szpitali również w całości zostało zapewnione przez państwo. Chcę zwrócić uwagę, że do tej pory zostało wydanych przez RARS ponad 6,5 tys. respiratorów, 12 tys. kardiomonitorów, 241 aparatów EKG, 85 aparatów USG. Mógłbym te kategorie mnożyć. Po prostu bardzo dużo sprzętu zostało dostarczone do szpitali, nie tylko tymczasowych oczywiście. Niestety nie mogę powiedzieć, jakie są poziomy rezerw państwowych dotyczących chociażby respiratorów, ale te rezerwy są każdorazowo odtwarzane, po każdym wydaniu następuje uzupełnienie i w tym sensie te rezerwy są utrzymywane na wysokim, stabilnym poziomie. Każdy szpital, jak tylko zwraca się z prośbą o wydanie sprzętu, takowy sprzęt otrzymuje i nie ma tutaj specjalnych poślizgów. Chciałbym się też odnieść do wątku cenzurowania, który pojawił się m.in. w wypowiedzi posła Bosaka. Szanowni państwo, przede wszystkim chciałbym powiedzieć, że Naczelna Rada Lekarska, która część takich wniosków podejmuje, działa autonomicznie, to nie jest żadna inicjatywa ministra zdrowia ani nawet, powiedziałbym, minister zdrowia w żaden sposób w tym nie uczestniczy, więc proszę tutaj nie kierować ostrza w stronę Ministerstwa Zdrowia. Ale ja zawsze podkreślałem i podkreślam, że podstawą, szczególnie w medycynie, jest evidence based, czyli oparcie się na dowodach. I jeżeli są przesłanki, żeby właśnie szczególnie w przypadku zawodu lekarza weryfikować, że ktoś swoje sądy formułuje nie na podstawie evidence based, tylko sprzedając pewne doktryny i pomysły niezweryfikowane, to to jest zagrożenie dla życia ludzkiego i to powinno być badane. A więc jeśli państwo pytacie mnie o stosunek do tego, to jeżeli są takie wątpliwości, to trzeba to wszystko weryfikować. Zupełnie czymś innym jest kwestia związana z panem dr. Grzesiowskim. Rzeczywiście główny inspektor sanitarny poinformował mnie, że złożył, ale absolutnie nie żaden wniosek o odebranie prawa wykonywania zawodu, przestańmy w ogóle o tym mówić, bo tam nie ma takiego wniosku, to jest nieprawdziwa informacja - złożył po prostu pewnego rodzaju skargę na to, że informacje, które były publikowane przez pana doktora, w stosunku do sanepidu były nieprawdziwe. Tam nie ma wniosku o odebranie prawa wykonywania zawodu i myślę, że każdy, kto tak mówi, stara się podbijać bębenek właśnie tylko i wyłącznie w celach politycznych, co jest zupełnie niepotrzebne. Ta sprawa musi zostać wyjaśniona. Tak samo jak musi zostać wyjaśniona sprawa pana prof. Maksymowicza. Zarzuty, które się pojawiły, są bardzo poważne. Te zarzuty są w trakcie postępowania prokuratorskiego i wniosek o to postępowanie nie został złożony przez ministra zdrowia, tylko przez fundację pro life w połowie poprzedniego roku. Do nas wpłynęły dodatkowe skargi związane również z tą sprawą. Dlatego podejmujemy kontrolę i absolutnie będziemy chcieli to jak najszybciej wyjaśnić - nie w złej wierze, tylko stosując standardowe procedury. Jak będziemy mieli jakieś ustalenia, to oczywiście przekażemy je do prokuratury, a jeżeli będą mogły być upublicznione, przedstawimy je również publicznie. Szanowni Państwo! Bardzo często w wypowiedziach tutaj pojawiała się też kwestia centralizacji. To jest bardzo złe hasło. Chciałbym, żeby w dyskusji na temat systemu sieci szpitali, bo to jest dyskusja o tym, jak powinna wyglądać sieć szpitali w Polsce, nie używać słowa: centralizacja. Tu chodzi o lepsze zarządzanie tą siecią. To ma zlikwidować dwa problemy. Nie mówimy na razie o tym, jak to ma być zrobione, bo o tym powiemy później, tylko musimy sobie poradzić z dwoma problemami. Pierwszy problem to jest kwestia zarządzania kryzysowego i niestety musimy się liczyć z tym, że jeśli chodzi o kwestię zarządzania kryzysowego, czyli wykorzystywania szpitali w takim ekstraordynaryjnym trybie, jak to teraz robimy, to nie jest to ostatnia pandemia, z którą będziemy musieli sobie radzić, i musimy mieć takie instrumenty, które pozwalają w ramach zarządzania kryzysowego elastycznie, szybko przekształcać infrastrukturę szpitalną, a to wymaga narzędzi dla tego, kto jest za to odpowiedzialny, a jest nim minister zdrowia. Drugi problem, z jakim mamy do czynienia, to jest nieefektywne rozłożenie tej sieci. Państwo doskonale znacie te przykłady, gdy są koło siebie dwa powiaty, szpitale w odległości 30 km od siebie i te dwa szpitale konkurują ze sobą zamiast mieć komplementarną ofertę. Kilka takich projektów było realizowanych w jeszcze czasach, jak byłem prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia, ale bardzo często przeszkodą w realizacji tych projektów było to, że jeden starosta nie mógł się dogadać z drugim starostą, często z powodów politycznych, a nie merytorycznych, albo wchodziły w ogóle jeszcze inne przesłanki w rachubę, że np. lokalne kobiety muszą rodzić w lokalnym szpitalu, w związku z czym położnictwo musi być w każdym szpitalu, a to po prostu nie ma racji bytu. A więc są dwie przesłanki: zarządzanie kryzysowe, a z drugiej strony optymalizacja sieci szpitali, z którymi musimy sobie poradzić. Powiem więcej: uważam, że to jest jeden z metaproblemów w systemie opieki zdrowotnej, bo te konkurujące ze sobą szpitale konkurują również o kadrę, konkurują również o pacjenta, a my nie mamy środków na to. Mówię tutaj przede wszystkim o zasobach ludzkich, które mogłyby tak dużą, rozbudowaną i nieefektywnie ułożoną sieć obsłużyć. Dlatego są trzy pomysły i chciałem o nich powiedzieć. Rzeczywiście jednym z tych sposobów myślenia jest kwestia przejęcia na własność szpitali, ale to jest, przypominam, jedna z opcji i na razie jesteśmy na etapie pewnej fazy myślenia o tym, co jest rozwiązaniem optymalnym. Być może jest też kwestia przekształcenia tych szpitali z udziałem własnościowym państwa w spółki. Ale jest też trzecia metoda, która, jak widzimy, sprawdza się teraz w pandemii, którą to jest właśnie wprowadzanie pełnomocnika, tak jak to zostało uczynione w szpitalu w Radomiu i w Szpitalu Południowym, gdzie w ramach właśnie zarządzania kryzysowego, kiedy jest potrzebny szybki uzysk łóżek na walkę z COVID-em, to musimy to, nawet jak, że tak powiem, współpraca się nie układa, realizować, bo ostatecznie to rząd odpowiada za sytuację w szpitalnictwie. A więc tutaj rozważamy różne scenariusze, mniej więcej takie trzy, jak państwu przedstawiłem. Jeżeli zespół, który już też finalizuje swoją pracę, zakończy to raportem, raport również upublicznimy. Myślę, że powinna odbyć się w tym zakresie debata, która pokaże, w którą stronę wszyscy powinniśmy iść, bo to jest decyzja o tym, jak ma wyglądać sieć szpitalnictwa w Polsce. Nierozwiązanie tego problemu jest fundowaniem sobie ciągłych problemów, ciągłych napięć dotyczących konkurowania szpitali ze sobą i innych tego typu zagadnień. Szanowni Państwo! Teleporady. Teleporady rzeczywiście były na początku wprowadzania odbierane jako ratunek w sytuacji pandemicznej. Niestety potem napływało do nas coraz więcej i więcej sygnałów, że jest to rozwiązanie nadużywane. Dlatego zdecydowałem się administracyjnie ograniczyć możliwości ich świadczenia, szczególnie dla dzieci w wielu do 6. roku życia. To rozwiązanie już funkcjonuje. W zakresie tego rozwiązania wprowadziłem również takie regulacje, które mówią o tym, że teleporada w przypadku osoby, która nie życzy sobie teleporady, nie jest standardem świadczenia usługi, czyli można domagać się swojego prawa do tradycyjnej wizyty. Jeżeli rzeczywiście będziemy mieli więcej sygnałów ze strony NFZ-etu, bo NFZ jest zobowiązany do monitorowania tej sytuacji, a nie mam jakichś sygnałów, żeby w tej chwili była zwiększona liczba skarg na działalność podstawowej opieki zdrowotnej w tym zakresie... Może też, korzystając z okazji, przypomnę wszystkim państwu, wszystkim naszym obywatelom, że jest infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia i w przypadku nieegzekwowania swoich praw należy to zgłaszać jako skargę i Narodowy Fundusz Zdrowia ma narzędzia, żeby egzekwować przestrzeganie i respektowanie praw pacjentów. Szanowni Państwo! Na koniec jeszcze dwa słowa o programie szczepień. To nie jest głównym tematem naszej dzisiejszej debaty, ale rzeczywiście realizujemy w tej chwili taki krok czy taką sekwencję działań, które mają ten program upowszechnić w sensie dostępności również poprzez samorządy. Tutaj pan minister Dworczyk zainicjował całą debatę z samorządami. Odbywały się spotkania wojewodów w poszczególnych województwach. Nie jest prawdą stwierdzenie, że samorządy dowiadywały się z mediów o tym, ile punktów będzie, bo odbyły się w każdym województwie - to było w tym tygodniu we wtorek - spotkania dyrektorów Narodowego Funduszu Zdrowia z samorządami, które pokazywały właśnie optymalną mapę. Bo tu nie chodzi o to, żeby - tak jak jest chociażby w przypadku sieci szpitali - stworzyć nieskończenie wiele tych punktów szczepień, tylko chodzi o to, żeby one były racjonalnie rozmieszczone. Dlatego powstało coś, co można nazwać mapą potrzeb szczepiennych. Na podstawie takiej mapy, która pokazuje rozmieszczenie ludności, też rozmieszczenie usług medycznych, wskazuje, gdzie potencjalnie mogą być zakładane zespoły szczepienne, została zoptymalizowana sieć i w wyniku tego NFZ przekazywał informacje, gdzie te zespoły będą lokowane. A więc ta decyzja jest decyzją optymalizującą. I wreszcie na koniec, jeśli można, chciałem również podziękować wszystkim medykom, wszystkim osobom z personelu niemedycznego, pomocniczego, które wykonują na co dzień tę najcięższą pracę na pierwszej linii. I tu nie chodzi o podziękowania, które są tylko przekazaniem słowa: dziękuję. Tak jak deklarowałem, za tym idą systemowe rozwiązania finansowe, które mają poprawić sytuację finansową. Korzystając z okazji - pani poseł Bartuś wskazała wojewodów - trzeba też powiedzieć bardzo wyraźnie, że wojewodowie w bardzo profesjonalny, rzetelny sposób przyczynili się właśnie do pewnej zdolności organizacyjnej państwa. Zasługi wojewodów w walce z pandemią są ogromne i trzeba to również tutaj podkreślić. Bardzo dziękuję. (Oklaski)