Mówca: Sprawozdawca Dariusz Rosati
Data: 2011-12-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Szanowni Państwo! Rząd Rzeczypospolitej w dniu 16 grudnia tego roku skierował do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nadając mu klauzulę ˝pilny˝. Pilność tego projektu wynika z faktu, że jest on częścią propozycji legislacyjnych, które mają zapewnić w przyszłym roku dokonanie pożądanej konsolidacji finansów publicznych i ograniczenie wzrostu zadłużenia publicznego. Komisja Finansów Publicznych przeprowadziła pierwsze czytanie tego projektu w dniu wczorajszym. Jak państwo wiedzą, projekt wprowadza zmianę w systemie rentowym, mianowicie wprowadza podniesienie składki rentowej o 2 punkty procentowe, składki w części płaconej przez płatników, przez pracodawców. Łącznie składka rentowa ulega podwyższeniu z 6% do 8% podstawy, przy czym udział pracowników pozostaje niezmieniony, na poziomie 1,5 punktu procentowego. Konieczność tej zmiany wynika z kilku powodów. Przede wszystkim, tak jak powiedziałem, jest to fragment szerszego pakietu reform, które prezes Rady Ministrów zaproponował z tej trybuny kilka tygodni temu i które to reformy są konieczne, aby dokonać zasadniczej naprawy w finansach publicznych naszego państwa. Ale jest i drugi, szczególny powód, mianowicie narastający deficyt w funduszu rentowym, który stanowi część Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ten deficyt w przypadku niedokonania tej zmiany w przyszłym roku wyniósłby 17 mld zł. Deficyt ten z jednej strony wynika ze spowolnienia wzrostu gospodarczego w Polsce w latach 2008, 2009 i 2010, ale z drugiej strony wynika także i w pierwszej kolejności z obniżenia składki rentowej w latach 2007 i 2008 z poziomu 13% do 6%. Te dwa czynniki spowodowały gwałtowny spadek wpłat do funduszu rentowego, co przy systematycznym wzroście wypłat z tego funduszu powoduje narastanie dużego deficytu. Zgodnie z przedłożeniem rządowym projektowany, prognozowany efekt netto dla sektora finansów publicznych i dla ZUS wygląda tak, że środki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przyszłym roku zostaną dzięki temu zwiększone o 7 mld zł, a w następnych latach odpowiednio o 8,8 mld zł, 9,4 mld zł i prawie 10 mld zł. Efekt netto dla sektora finansów publicznych będzie nieco mniejszy ze względu na to, że wzrost składki dotyczy także zatrudnionych w sektorze publicznym i w sferze budżetowej. Łącznie efekt netto dla całego sektora finansów publicznych w przyszłym roku szacowany jest na ponad 4 mld zł. W trakcie dyskusji na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych część posłów zgłasza wątpliwości wobec tego przedłożenia, wskazując zwłaszcza na trzy możliwe negatywne skutki przyjęcia tego projektu ustawy. Po pierwsze, pogorszenie kondycji finansowej polskich firm i osłabienie ich konkurencyjności w związku z koniecznością płacenia przez nie podwyższonej stawki rentowej. Po drugie, wzrost kosztów pracy i związany z tym wzrost klina podatkowego i jego potencjalny wpływ na poziom zatrudnienia, tworzenie nowych miejsc pracy i poziom bezrobocia. Wreszcie po trzecie, pojawiały się także głosy, że jeżeli mamy już wprowadzać podwyżkę stawek rentowych, to powinny temu towarzyszyć także inne systemowe zmiany, które uszczelnią system rentowy i poprawią jego ogólną efektywność. W wyjaśnieniach, odnosząc się do tych wątpliwości, minister pracy i polityki społecznej podkreślił dwie sprawy, zdaniem komisji, bardzo ważne. Po pierwsze, w obecnej sytuacji finansów publicznych i w obliczu zagrożeń, jakie płyną z otoczenia zewnętrznego Polski, podniesienie stawki rentowej w najbliższym roku jest oczywiście złem, ale złem konicznym. Jest to mniejsze zło w stosunku do możliwych konsekwencji utrzymywania dużego deficytu finansów publicznych, osłabienia wiarygodności Polski na rynkach finansowych w związku z narastaniem zadłużenia i znacznym wzrostem ryzyka kryzysu finansowego. Dlatego rząd sugeruje, aby przyjąć to rozwiązanie, traktując je rzeczywiście jako mniejsze zło. Po drugie, deklaracja, jaka padła z ust ministra, jest taka: w zamyśle jest to rozwiązanie przejściowe, a nie trwałe, tzn. wtedy, kiedy nastąpi poprawa w finansach publicznych, kiedy ustabilizuje się sytuacja wokół polskich granic, rząd będzie mógł rozważyć obniżenie stawki, powrót do stawki obniżonej. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Chciałbym poinformować, że komisja przyjęła bez poprawek projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zawarty w druku nr 84. W związku z tym wnoszę o przyjęcie przez Wysoką Izbę projektu tej ustawy w proponowanym brzmieniu. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)