Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2013-09-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Dziękuję za dzisiejszą debatę. Dobrze, że emocje po wcześniejszych punktach porządku obrad już opadły i mieliśmy szansę na merytoryczną dyskusję o przyszłości Polaków, o obecnym systemie, o tym, jak podsumowujemy te dokonania z ostatnich lat, i o propozycjach rozwiązań, które są kluczowe dla tego pokolenia, które odprowadza dzisiaj składki, dla tych, którzy z tych składek dzisiaj korzystają i pobierają emerytury, ale też kluczowe dla przyszłych pokoleń, które będą wchodzić do systemu. Propozycja rządowa, przedstawiona jako rekomendacja wynikająca z przeglądu ustawy z 2011 r., jest propozycją gruntownej przebudowy filaru kapitałowego. Zmiana dokonana w 2011 r., jak najbardziej potrzebna, dotyczyła ograniczenia składki, ograniczenia wcześniej opłat. To prawda, bo tutaj były głosy, że to się rozpoczęło już wcześniej. Mówiłem o tym. W 2004 r. miało miejsce pierwsze obniżenie składki do 7%, później w 2010 r. do 3,5%, teraz jest propozycja obniżenia tych 3,5% o połowę i jeszcze zmniejszenia opłat pobieranych przez otwarte fundusze emerytalne, bo to były stawki ogromne, jeżeli maksymalnie na początku było 10%. A więc ze 100 zł na konto emerytalne na samym początku nie trafiało 100 zł, tylko 90 zł, a 10 zł szło od razu na prowizje. Myślę, że widać w wystąpieniach, szczególnie w wystąpieniach klubowych, może oprócz Solidarnej Polski, że jest zgoda co do obniżania kosztów funkcjonowania, usprawniania tego, jak również likwidowania patologii, a podstawową patologią było zwiększanie długu publicznego, zwiększanie przez to obsługi długu publicznego, kosztów obsługi długu publicznego, czyli hamowanie rozwoju gospodarczego i wzrostu PKB przez zadłużanie się państwa po to, żeby każdego roku transferować wiele miliardów złotych do otwartych funduszy emerytalnych, taką spiralę nakręciliśmy. Mówię my, bo nie możemy wszyscy mówić, że to nie nasza wina, i wskazywać tylko na inną stronę, tak łatwo nie będzie. Każdy miał jakiś udział w rządzeniu, jeżeli chodzi o partie, które są dzisiaj reprezentowane, każdy ma jakieś doświadczenia w tym względzie. Dzisiaj się nam zarzuca, że za późno, że za mało. Dobrze, ale była szansa, by zrobić więcej, były inne większości koalicyjne. Szkoda, że wówczas nie było tak odważnych propozycji. Naprawdę, jeżeli chcemy oceniać, kto jest najbardziej winny, to spójrzmy po kolei na siebie. Dziękuję za wystąpienie pana profesora Jerzego Żyżyńskiego w imieniu Prawa i Sprawiedliwości, bo stwierdzenie, że sprzyja temu, co robi rząd w tym zakresie, jest dla nas bardzo cenne. Dobrze, że pomimo różnych podziałów możemy się tutaj porozumieć. Rozumiem, że jest wiele nurtów w PiS, i to też trzeba uszanować, bo zupełnie inne było zdanie posła Kuźmiuka w tej sprawie, który szedł inną ścieżką, jeżeli chodzi o ten temat. Nie będę wnikał w to, jaka ona jest, czy prosta, czy kręta, ale myślę, że po debacie jesteśmy w stanie znaleźć się gdzieś pośrodku, znaleźć też rzeczy, które nas łączą, a nie dzielą. Pan profesor mówił o umowach cywilnoprawnych. Z naszej strony jest poważna deklaracja dotycząca zbiegu umów zlecenia i oskładkowania członków rad nadzorczych, chodzi o zwiększenie wpływów do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i zabezpieczenie większej ilości pieniędzy na rzecz wypłaty przyszłych emerytur. Ta propozycja ustawy jest konsultowana, kończymy te konsultacje. To też jest wynik tego, co proponują związki zawodowe, jeżeli chodzi o propozycje, które do nas przychodziły. Jeżeli chodzi o gwarancje emerytur, przynajmniej jej najmniejszej wysokości, to oczywiście w każdym z przedstawionych wariantów, w każdej z przedstawionych przez nas propozycji jest gwarancja minimalnej emerytury. Tu się nic nie zmienia, jest gwarancja minimalnej emerytury, czy się wybierze OFE, czy się wybierze ZUS. Jest suwak bezpieczeństwa, który daje szanse na przeniesienie środków w bezpieczny sposób, co pozwoli na uniknięcie ryzyka złej daty, czyli ryzyka jakiegoś krachu na giełdzie. Stopniowo, nie w jednym roku, ale przez 10 lat, te środki będą przenoszone do ZUS w celu ich wypłaty. Jeśli chodzi o to, co o historii mówił pan przewodniczący Kopyciński w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota, pełna zgoda, panie pośle. Przez te 14 lat obraz palm się rozmył, już dzisiaj tych palm nie widać, i to trzeba sobie szczerze powiedzieć, to wybrzmiało w wielu dzisiejszych wystąpieniach. Dziękuję za informację, jeżeli chodzi o niepokój związany z komunikacją, ale traktuję to szerzej. Traktuję to również w ten sposób, że dziś wśród Polaków jest stosunkowo mała wiedza ubezpieczeniowa. Likwidacja akwizycji spowodowała, że z jednego funduszu do drugiego w okienku transferowym przeniosło się około 1700 osób, a wcześniej 160 tys. osób, więc jest to ogromny spadek. Widać, że byliśmy podatni na sugestie akwizytorów. Traktuję to bardzo poważnie, ponieważ jest potrzebna nie tylko kampania informacyjna w zakresie zmian, które proponujemy, ale wieloletnia strategia edukacyjna, wdrażana w szkołach, na wyższych studiach. Wystąpiłem do minister edukacji narodowej z wnioskiem, aby na poważnie włączyć do programu nauczania edukację ubezpieczeniową, by to była nie jedna godzina w roku, tylko edukacja ekonomiczna i edukacja ubezpieczeniowa, bo to podstawa funkcjonowania w dorosłym życiu. Oswajanie z tym tematem powinniśmy zacząć w szkole podstawowej, naukę w gimnazjum, a poważną naukę w szkole ponadgimnazjalnej. Nie mówię już o studiach, bo elementy systemu ubezpieczeniowego powinny być nie tylko na studiach ekonomicznych, studiach z zakresu ubezpieczeń społecznych czy studiach prawniczych, ale na wszystkich kierunkach studiów. Decyzja o wyborze, poważna decyzja, czy wybieram Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czy wybieram OFE, musi być decyzją świadomą. Tej decyzji nie można podejmować tylko po jednej rozmowie z takim czy innym przedstawicielem, który ma określone poglądy na ten temat. Czy ta sytuacja jest wywołana przez zamieszanie na giełdzie? Patrząc na ostatnie rekordowe wyniki, najwyższe od 2008 r. - dobrze, że rekordowe... (Głos z sali: Ale w jakim czasie?) ...to dobrze, że tylko dwa dni zamieszania, które zostało wyniesione na wyżyny wydarzeń jakie się dzieją, nie spowodowały trwałego zachwiania i trwałego spadku. To się szybko, w bardzo precyzyjny sposób, odbudowało, wczorajszy dzień jest tego najlepszym dowodem. Czy jest zgodność z konstytucją? Dlatego pracujemy w takim zespole, Ministerstwo Finansów, ministerstwo pracy, Rządowe Centrum Legislacji, dokładamy wszelkich starań, z taką intencją do tego podchodzimy, żeby we wszystkich fragmentach ustawa była zgodna z konstytucją. To jest podstawowa intencja, która przyświeca nie tylko temu rozwiązaniu, ale wszystkim, które projektuje każdy rząd, to jest rzecz naturalna i podstawowa. Było pytanie o KRUS, bo to dla ludowca rzecz niezwykle ważna. Pan poseł z wiadomych względów uśmiechał się, gdy je zadawał. Polska nie będzie krajem mlekiem i miodem płynącym po likwidacji KRUS, a wszystkie inne problemy nie zejdą na dalszy plan, naprawdę tak nie będzie. Likwidacja KRUS nie spowoduje, że zniknie zadłużenie, nie będzie narastał deficyt czy dług publiczny, że nie będzie problemów z bezrobociem. (Poseł Sławomir Kopyciński: To jest wyjście.) Nie, to nie jest dobre wyjście. Z chęcią spotkam się z klubem parlamentarnym, bo to jest bardzo ważna debata. KRUS daje szansę na godną emeryturę tym, którzy nie mieliby szansy przez wiele, wiele lat, bo to nie było oczywiste, że rolnicy mają mieć emerytury. (Poseł Wincenty Elsner: Ale to o organizacyjne połączenie chodzi.) OK. Myślę, że w tej sprawie możemy się spotkać i podyskutować. Oczywiście ja jestem tego przeciwnikiem, i mówię to od razu, ale warto porozmawiać. Powiem tylko o KRUS-ie jako idei. Ona się nie wzięła z czasów PRL. A wielu to tak kojarzy, że KRUS to taki relikt PRL-u, relikt komuny, utrzymywany przez partię chłopską, partię ludową, czyli Polskie Stronnictwo Ludowe. Takie skojarzenia się bardzo silnie ujawniają. To jest element systemu zabezpieczenia społecznego wprowadzony przez rząd Tadeusza Mazowieckiego z wicepremierem Leszkiem Balcerowiczem w tym rządzie... (Poseł Stanisław Kalemba: Na wzór francuski.) ...na wzór francuski, na wzór niemiecki. W Niemczech powszechne ubezpieczenie dla rolników powstało w połowie XIX w. I oni tam dalej w tym systemie funkcjonują. Możemy te kraje porównywać z naszym, ponieważ tam rolnictwo jest rzeczą bardzo ważną. Naprawdę są doświadczenia innych krajów, które zrezygnowały z takiej ścieżki. Spowodowały one zepchnięcie rolników do systemu pomocy społecznej. I nie odprowadzano tam wtedy żadnych składek, oczywiście. Jeżeli są w tym obszarze jakieś niedociągnięcia, to trzeba to poprawić. Dlatego w tamtej kadencji była inicjatywa podniesienia składki w przypadku większych obszarów, na których gospodarują rolnicy, myślę, bardzo skuteczna, i uszczelnienia systemu, a to jest też hasło bardzo popularne. I nie mówmy o hodowcach rybek akwariowych, bo to są promile. Nie może być też promili, nie może być tutaj żadnych takich nadużyć. I tu pełna zgoda. I tu jesteśmy otwarci. Wartość tego, że rolnicy są w stanie odprowadzać składkę do KRUS, może się wydawać niewielka tym, którzy płacą wyższe składki w ZUS, ale jeżeli weźmiemy pod uwagę 2- czy 3-hektarowe gospodarstwo rolne, które nie daje dochodu prawie żadnego, takiego który by można było zapisać na plus, tylko daje czasem pieniądze na przeżycie, to KRUS stanowi ogromną wartość. Jestem do dyspozycji, jeżeli chodzi o dyskusję, jak też o to, by szczerze o tych systemach porozmawiać. Myślę, że czasem jest to sprawa troszkę takich skrótów myślowych, które warto w dłuższej debacie wyjaśnić. Dziękuję za głos poparcia pana posła Smolarza. Do pytania będę się odnosił później. Na pewno PSL nie pozostawało nigdy bierne w tej dyskusji. Moja poprzedniczka jest akurat tą osobą, która rozpoczęła największą w historii Polski debatę o OFE. I o tym też bym prosił pamiętać. Pani poseł Bańkowska bardzo słusznie powiedziała, że system ubezpieczeń powinien być stabilny. Tak, system ubezpieczeń powinien być stabilny. I to jest wielka, pożądana cecha systemu, i do tego trzeba jak najbardziej dążyć. Dzisiaj przedstawione zmiany, w zarysie oczywiście, bo będziemy rozmawiać o projekcie ustawy później, powodują, że zwiększamy stabilność systemu, eliminujemy patologie zarówno dla bezpieczeństwa obecnych i przyszłych emerytów, jak i dla bezpieczeństwa finansów publicznych, bo to jest niezwykle ważne. Stan dzisiejszych i przyszłych finansów publicznych to nie jest tylko budżet państwa i odpowiedzialność tej koalicji rządowej. Stan obecnych i przyszłych finansów publicznych ma wielki wpływ na wysokość dzisiejszych i przyszłych emerytur i na bezpieczeństwo emerytalne Polaków. Bez tego się nie da tworzyć dobrze funkcjonującego systemu zabezpieczenia społecznego. Połączmy te dwie rzeczy, a nie oddzielajmy ich, twierdząc, że jest gdzieś oddalony od nas budżet państwa, za który odpowiada minister finansów, i jest gdzieś emerytura i system emerytalny i wszyscy my jako jego beneficjenci. To są naczynia połączone, to jest system naczyń połączonych. Proszę, żebyśmy sobie to uświadomili. Nie może być jedynym celem ratowanie finansów publicznych albo ZUS. To nie jest tak. Wpływ finansów publicznych ma zasadniczą wagę dla całego systemu emerytalnego. Przechodzę do głosu pan posła Patryka Jakiego. Jestem ogromnie zdziwiony, bo nie spodziewałem się, że Solidarna Polska, podkreślam słowo ˝solidarna˝, będzie występować z wnioskiem de facto, bo ja to tak odczytuję, żeby nie wypłacać emerytur naszym rodzicom i dziadkom. Na to mojej i tego rządu zgody nie ma. Myślę, że nie ma też zgody na to większości parlamentarnej (Oklaski). Oczywiście możemy roztaczać wspaniałe wizje, że każdy będzie w osobnym systemie, że do tego dołożymy jeszcze emerytury obywatelskie, że będą zachowane prawa nabyte i będzie wspaniały, cudowny system, tylko to jest nierealne. Taki system by spowodował takie obciążenie finansów publicznych, że efektem tego by było niewypłacanie emerytur rodzicom i dziadkom. Na to zgody, jeszcze raz podkreślam, nie ma. (Poseł Wincenty Elsner: Ja inaczej posła Jakiego zrozumiałem.) To będziemy pewnie sobie o tym dyskutować. Ale wracam do tego słowa ˝solidarność˝. System emerytalny jest oparty na solidarności. To jest umowa zawarta nie w ramach jednego pokolenia, tylko umowa międzypokoleniowa. Dzisiejsze składki idą na wypłatę emerytur pobieranych właśnie przez naszych rodziców czy dziadków w systemie solidarnościowym, który gwarantuje państwo oczywiście, ale i społeczeństwo w ramach umowy solidarnościowej. I to jest niezależne od tego, czy były, czy będą otwarte fundusze emerytalne. Większa część składki idzie na ten system solidarnościowy. To jest poważna sprawa dla pokoleń, które dzisiaj pracują - pracują w trakcie obowiązywania ustawy emerytalnej z 1999 r., pracują po reformie z 1999 r. - bo to są pokolenia podwójnie obciążone. Z jednej strony utrzymują stary system i wszystkie wypłaty emerytur według starego systemu, z drugiej strony nie było zwiększonej składki, a de facto wyjęliśmy 7% na odkładanie na przyszłe emerytury. Takie były założenia. Tylko że jeśli już mówimy o całości zmian w 1999 r., to trzeba powiedzieć, że wprowadzenie wtedy OFE to był jeden z elementów. (Poseł Sławomir Kopyciński: A drugi?) Kolejnym elementem było zrównanie wieku emerytalnego, likwidacja możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę, stworzenie systemu wypłat emerytur. Nasi poprzednicy nie dokonali wszystkich tych rzeczy. Trudne decyzje trzeba było podjąć w trakcie rządów tej koalicji - bardzo trudne i społecznie, i politycznie - ale z poczuciem odpowiedzialności. Szanowni państwo, pan poseł mówił o Grecji i Cyprze, że w Grecji jest system państwowy i to jest niedobre. To pytam i nawiązuję do debat sprzed kilku tygodni, kiedy rozmawialiśmy o płacy minimalnej i o postulatach związków zawodowych, żeby w szybkim tempie podnieść płacę minimalną do wysokości 50% średniej krajowej. 50% średniej krajowej jest właśnie w Grecji. To jesteśmy za Grecją czy nie jesteśmy za Grecją? W tym wypadku jest jakaś niespójność, bo z jednej strony nie podoba się system państwowy, ale z drugiej strony dążymy do takich rozwiązań, bo poparcie dla tych postulatów było dość mocne ze strony klubu Solidarnej Polski. Myślę, że wakacje się skończyły. Nie myślmy o Cyprze, nie myślmy o Grecji, teraz jest bardzo ważny temat dla Polski, czyli reforma systemu emerytalnego. Jeszcze wrócę do tej sprawy, bo pan poseł mówił, że wypłacano pieniądze z bankomatów i były kolejki przed bankomatami na Cyprze. To proszę znaleźć bankomat OFE i pójść wypłacić z niego dzisiaj pieniądze. (Oklaski) Ja takiego bankomatu nie widzę. Przestańmy więc mówić też, że te pieniądze w każdej chwili można wyjąć, bo one są nasze, prywatne, na naszych indywidualnych kontach. One są częścią publicznego systemu. I do tego też odnoszą się poszczególne orzeczenia Sądu Najwyższego. Pan poseł Godson poruszył moją ulubioną tematykę, polityki rodzinnej i rodzin wielodzietnych. Ogromnie się cieszę, że przy okazji dyskusji o systemie emerytalnym, dla którego rodzina też jest bardzo ważna, bo mówiłem o solidarności, możemy powiedzieć o zmianach w polityce rodzinnej. Jeszcze raz przypomnę o wydłużonych urlopach macierzyńskich i rodzicielskich o niespotykaną do tej pory w historii Polski długość, czyli 26 tygodni, o zmianach w finansowaniu przedszkoli, o zmianach w finansowaniu żłobków i o szybkości dochodzenia do większej ich liczby i dostępności. Jeśli chodzi o rodziny wielodzietne, jest nasza konkretna propozycja. Przede wszystkim wsparcie w postaci karty rodzin wielodzietnych w gminach. I to udaje się robić. To udaje się robić w poszczególnych miesiącach. Jeszcze kilkanaście tygodni temu było około 50 samorządów gminnych, które miały kartę rodzin wielodzietnych. To jest karta uprawniająca do zniżek, do łatwiejszego korzystania z dóbr infrastruktury, infrastruktury sportowej, szczególnie komunikacji miejskiej, infrastruktury kulturalnej. Chcemy wprowadzić taką kartę rodzin wielodzietnych na poziomie całego kraju. Z jednej strony jest karta gminna, bo gmina ma dzisiaj w zakresie komunikacji miejskiej szczególnie duże możliwości, z drugiej strony dla nas na poziomie całego kraju wartościowa jest komunikacja kolejowa i inne ulgi, jakie moglibyśmy zaproponować rodzinom wielodzietnym. To jest wymiar finansowej rekompensaty czy finansowego wsparcia w postaci ulg. Jest też wymiar może nie finansowy, ale taki czysto ludzki - pokazanie wartości, oddanie czci, pokazanie dobrych, wspaniałych rodzin wielodzietnych w Polsce. Chodzi o to, żeby nie było, bo często się go używa, skrótu myślowego, że rodzina wielodzietna to rodzina patologiczna. Tak nie jest. Poprzez kartę rodzin wielodzietnych dowartościujmy rodziny duże, rodziny 3+. Nie do końca zrozumiałem propozycję, przekaz pana posła Godsona, żeby dopłacać do emerytur, więc pewnie poproszę o dodatkowe wyjaśnienia. Jeżeli chodzi o politykę migracyjną, na pewno jest to zagadnienie, które jest wyzwaniem na najbliższe dekady i trzeba je tutaj podjąć. Pani poseł Barbara Bartuś pytała, co zrobił ten rząd, żeby zachęcić do płacenia składek. To jest dużo szersze pytanie. To jest pytanie dotyczące tego, jak zwiększyć zatrudnienie, bo oczywiście liczba zatrudnionych osób przekłada się na wpływy do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na odprowadzane składki, również na inne daniny, które są przekazywane na rzecz publicznej... Stąd nasza bardzo konkretna propozycja zmiany w funkcjonowaniu urzędów pracy. Chodzi o to, żeby wspierać politykę zatrudnienia, żeby inaczej to profilować, trafiać do osób bezrobotnych, żeby były konkretne profile tych osób, żeby łatwiej było akcentować i kierować wsparcie, pomoc. Do tego dochodzą nowe ulgi, które chcemy tam zawrzeć. To jest też odpowiedź dla pani poseł Lidii Gądek na pytanie, jak rząd planuje obniżyć koszta pracy. Zwolnienie z wpłat na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w przypadku młodych pracowników do 30. roku życia. To też jest konkretna oferta dla osób młodych. Zwiększenie środków z Funduszu Pracy powoduje też, że koszty pracy są mniejsze. Jeżeli mamy subsydiowane miejsca pracy, czyli takie, do których dopłacamy, to pracodawca ma mniej wydatków związanych z kosztami pracy. Mamy dofinansowanie działalności gospodarczej. Tu też padały pytania o działalność gospodarczą, jak pobudzać przedsiębiorczość. Właśnie ze środków Funduszu Pracy czy Europejskiego Funduszu Społecznego w różnej wysokości dofinansowujemy utworzenie własnego miejsca pracy, założenie własnego przedsiębiorstwa. Warto dofinansowywać - taki też jest nasz postulat i projekt -zatrudnianie mam, rodziców, ale szczególnie mam powracających po przerwie związanej z urodzeniem dziecka i macierzyństwem. To też jest obniżenie kosztów pracy. Dofinansowanie do zatrudniania osób powyżej 50. roku życia - to są te sposoby, którymi dzisiaj dysponujemy. Bardzo ważnym elementem będą gwarancje dla osób młodych. Stażysta bowiem to z jednej strony wysiłek pracodawcy włożony w przeszkolenie, dostosowanie, nauczenie, ale z drugiej strony korzyść, bo ten stażysta jest opłacany z Funduszu Pracy. To też jest korzyść oczywiście dla tego, który na taki staż się udaje. Panie pośle Zbigniewie Kuźmiuk, nie zapomniałem, to przecież tyle lat. Pan też wspominał o swojej przeszłości w Polskim Stronnictwie Ludowym i o głosowaniach. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Wcale się tego nie wstydzę.) Leasing do PiS, który nastąpił w tym momencie, zawsze można przerwać. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: To nie był leasing.) Pytał pan poseł, co z bezpieczeństwem, jeżeli teraz będzie można inwestować w akcje, a nie będzie można inwestować w obligacje skarbowe. To nie będą tylko akcje, to będą też obligacje samorządowe, obligacje transportowe, obligacje korporacyjne i inne. Nawet nie wymieniam wszystkich, bo na ten temat prace jeszcze trwają, ale daję zarys, że ten obraz jest szerszy. To jest pierwszy punkt. Drugi punkt dotyczy tego 2,92, o którym mówimy. To jest tyle samo, ile otwarte fundusze emerytalne mogły inwestować, gdy składka do nich wynosiła 7%. A więc nie zwiększamy w tym obszarze ryzyka inwestycyjnego, bo zachowujemy tę samą wartość, którą mogą inwestować w akcje otwarte fundusze emerytalne. Inaczej zabezpieczamy i w inny sposób równoważymy tę drugą nogę, która do tej pory była ułomna, bo wiązała się z inwestowaniem w obligacje skarbowe, ułomna z tego względu, że oczywiście zadłużaliśmy państwo. Dzisiaj tę stabilność będą zabezpieczać subkonto w ZUS i gwarancje państwa, które są. Nie jestem w stanie wyobrazić sobie rządu, który powiedziałby, że nie będzie wypłacał emerytur. Naprawdę ta gwarancja publiczna, gwarancja prawna, gwarancja ustawowa jest gwarancją bardzo silną. To jest drugi punkt. Trzeci punkt - suwak bezpieczeństwa, czyli przenoszenie środków do ZUS na 10 lat. Chodzi o to, żeby nie stało się tak jak w roku 2009, gdy otwarte fundusze emerytalne straciły 20 mld. Co miałaby zrobić osoba, która wtedy przechodziła na emeryturę, gdybyśmy te środki do ZUS transferowali w jeden rok? Ta strata byłaby nie do odrobienia. Zaletą suwaka bezpieczeństwa jest to, że jeżeli nawet jakieś wahania w dół, czyli krach, recesja na giełdzie, spowodowałyby spadek na giełdzie, że w jednym roku, na przykład w pierwszym roku suwaka, czyli na 10 lat przed emeryturą, jest duży spadek, to jest te dziewięć lat na dorobienie. Jeżeli byłby ten spadek w ostatnim roku stosowania suwaka, czyli na rok przed emeryturą, to już jest niewielki kapitał, który podlega wahaniom. O długu publicznym i jego wpływie na bezpieczeństwo emerytalne Polaków już mówiłem. Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - pytanie pani poseł Gądek. Odpowiedzią jest bardzo szeroka reforma urzędów pracy. Mam nadzieję, że w najbliższych dniach zajmiemy się nią na posiedzeniu Rady Ministrów, później w parlamencie. W tym tygodniu była na ten temat informacja bieżąca. Przedstawił ją pan minister Męcina, który mówił o zmianach, jakie planujemy. Pan poseł Szwed wspominał, że to nie tylko ten rząd, ale były i są też propozycje Prawa i Sprawiedliwości. Pani poseł Bańkowska mówiła, że również ze strony SLD. To prawda, jest wiele propozycji. Widać, że w tym obszarze ludzi dobrej woli jest więcej, bardzo się cieszę, że dołączają kolejne osoby. Jeśli chodzi o panią poseł Masłowską i o to, czy będzie możliwość ustawowego stworzenia zapisu, że można inwestować tylko w polskie firmy, w polskie spółki, to jest oczywiście orzeczenie ETS, który mówi, aby dać możliwość wchodzenia przynajmniej w jakiejś części na inne rynki. Ale jeżeli otwieramy, rozluźniamy gorset inwestycyjny dla OFE i powodujemy, że one między sobą będą bardziej konkurowały, to nie widzę, w tym momencie oczywiście, przeszkód, żeby oferty jakichś funduszy były precyzyjne, skierowane tylko do polskich przedsiębiorstw. To już jednak będzie zależało od zarządzających i od poszczególnych funduszy. Na poziomie ustawowym takich rzeczy wprowadzić nie możemy. Pan poseł Smolarz pytał o dobrowolność, jak to ma wyglądać. Chodzi o dobrowolność w przypadku nowej składki. To też wynika z konsultacji. W swoim wystąpieniu mówiłem, że tę kierunkową decyzję, którą przyjęła Rada Ministrów, o zmianach w systemie emerytalnym podjęliśmy po ponaddwumiesięcznej debacie publicznej, debacie ekspertów, też twórców reformy emerytalnej, związków zawodowych, organizacji pracodawców, Giełdy Papierów Wartościowych itd. Tych instytucji, z którymi w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej bardzo regularnie się spotykaliśmy, było bardzo wiele. Mówimy o dobrowolności w przypadku nowej składki. A więc dla nowo wchodzących to mogą być wszystkie składki - dla tych, którzy są jeszcze dzisiaj nieubezpieczeni, nie pracują, nie odprowadzają składek. Z kolei dla tych, którzy są w systemie, będą nowe składki. Część obligacyjną przenosimy do ZUS, a część akcyjna pozostaje w OFE. I właśnie z tych debat wynika, że te rozwiązania są bezpieczne zarówno dla obecnych i przyszłych emerytów, jak i dla finansów publicznych. Dla nas wartością było też bezpieczeństwo warszawskiej giełdy, rynków kapitałowych i realnego rozwoju polskiej gospodarki. To wszystko zostało wzięte pod uwagę. Emerytury obywatelskie też pojawiły się w kilku wypowiedziach. Pamiętajmy tylko, że żeby emerytury obywatelskie miały sens, nie może być innych systemów emerytalnych: ani KRUS-u, ani emerytur górniczych, ani emerytur mundurowych. Tu muszą być jednolite warunki, a mamy też określone prawa nabyte tych, którzy już dzisiaj korzystają ze świadczeń emerytalnych. Dużo bardziej jest to skomplikowane w systemie emerytur mundurowych, z tym mieliśmy do czynienia w momencie podniesienia wieku. A więc temat jest pewnie otwarty do dyskusji, ale nie tak prosty w realizacji, jak się na pozór wydaje. Mamy pewne zobowiązania, z których musimy się cały czas wywiązywać jako państwo, nie chodzi tylko o ZUS, ale mówię tu szerzej o wielu instytucjach państwowych. Warto dyskutować o różnych sposobach funkcjonowania systemu emerytalnego. Bardzo cenny był głos pana marszałka Stefaniuka, który wciąż mnie zaskakuje, bo zawsze go widziałem jako ważną dla mnie osobę w sprawach światopoglądowych, ale widzę, że również w sprawach gospodarczych - jego pytanie o to, czy dbanie o budżet nie jest zadaniem rządu i czy nie jest jedną z podstawowych odpowiedzialności, jeśli chodzi o funkcjonowanie państwa, jest jak najbardziej zasadne, i to w czasach, w których tak wiele pytań pokazuje, że budżet to sprawa tylko jednego ministra, a nie całej Polski. Tutaj to jest bardzo dobrze zaakcentowane. O KRUS-ie już mówiłem. Pan poseł Matuszewski - widzę, że zawsze jakoś ten mój młody wiek jest na tapecie u pana posła. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Ale to jako zaleta.) (Poseł Lidia Gądek: Ale to zaleta.) Jako zaleta? Myślałem, że jako wada, i już wtedy mówiłem, że ona przemija. Od naszego ostatniego spotkania na tej trybunie przeminęła jeszcze bardziej, bo niestety nie mam zdolności zatrzymywania czasu. Rozwój przedsiębiorczości to jest temat, który też nas, myślę, łączy. Oczywiście są określone ulgi. Jeżeli ktoś otwiera działalność gospodarczą, to po pierwsze, może skorzystać z dofinansowania z urzędu pracy, one są tam w wysokości ok. 15-20 tys., po drugie, z Europejskiego Funduszu Społecznego - to już jest więcej, bo nawet do czterdziestu kilku tysięcy, w zależności od tego, jakie to województwo, bo realizują to wojewódzkie urzędy pracy. Do tego dochodzi zwolnienie z odprowadzania składek i obniżenie tych składek. Czasem są to te dwa lata, kiedy podstawą odprowadzania składek jest 30% minimalnego wynagrodzenia, są to oczywiście inne wartości niż później, to jest sto kilkadziesiąt złotych, a nie dużo więcej, tak jak po tych dwóch latach, ale wtedy dochodzą też inne komponenty wspierania - z Funduszu Pracy czy ze środków europejskich. Jest też nasza nowa konkretna propozycja, testowana w trzech województwach z intencją wprowadzenia w całym kraju, te trzy województwa to mazowieckie, świętokrzyskie i małopolskie. Chodzi o preferencyjne kredyty dla młodych osób, zaraz po studiach, ale również dla studentów ostatnich lat - nie trzeba już być zarejestrowanym jako osoba bezrobotna, nie tylko wtedy można z tego skorzystać, ale również będąc studentem ostatniego roku. Chodzi o pożyczkę z Banku Gospodarstwa Krajowego, która może sięgać ok. 70 tys., bardzo nisko oprocentowaną, rozłożoną maksymalnie na siedem lat, taki jest okres spłaty. Zatrudnienie pracownika - na to też można wziąć pożyczkę, jest wtedy możliwość jej umorzenia. Myślę, że ten pilotaż w trzech województwach pozwoli nam pokazać, jakim zainteresowaniem się to cieszy. Intencją jest wprowadzenie tego na terenie całego kraju. Jeśli chodzi o konkretne pytanie pana posła Kopycińskiego z prośbą o przedstawienie wyliczeń, pewnych danych dotyczących Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i danych z ZUS-u, prześlemy odpowiedź na piśmie. Dziedziczenie składek pozostaje zarówno na subkoncie, jak i w OFE - tutaj nic się nie zmieni. Szanowni Państwo! Jeszcze raz bardzo dziękuję. Mam nadzieję, a właściwie wiem już o tym po tej debacie, że dla nas też płyną konkretne wnioski z tej dyskusji, które weźmiemy pod uwagę w przygotowaniu rozwiązań ustawowych. Te prace trwają w zespole, w poszczególnych ministerstwach. Spotkamy się pewnie niedługo, by dyskutować o szczegółowych zapisach ustawy. Jeszcze raz podkreślę, że przeprowadzenie tego wieloetapowego przeglądu - na który składały się analiza, a także to, co prezentowaliśmy z premierem Rostowskim, bezpieczeństwo dzięki zrównoważeniu - i ta dzisiejsza debata, to wszystko jest etapem dochodzenia do jak najlepszych rozwiązań, dających fundamenty stabilnego systemu emerytalnego. Proszę Wysoką Izbę i wszystkich państwa, szczególnie tych, którzy doczekali tego momentu i są bardzo zainteresowani, o aktywne włączenie się w prace nad zmianami systemu emerytalnego. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)