Mówca: Grzegorz Sztolcman
Data: 2015-04-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt jako pierwszy zaprezentować nasze stanowisko wobec rozpatrywanych projektów, to jest rządowego projektu ustawy o leczeniu niepłodności, druk nr 3245, projektu autorstwa klubu Prawo i Sprawiedliwość, druk sejmowy nr 1107, oraz dwóch projektów autorstwa Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej, druki nr 608 i 1122. Na wstępie, myślę, trochę dla nas zawstydzający fakt czy kontekst. Otóż w Polsce nie mamy do dzisiaj żadnych uregulowań prawnych dotyczących kwestii in vitro. W większości państw Unii Europejskiej te regulacje od ponad 20 lat funkcjonują. Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, Polacy są pełnoprawnymi obywatelami tej wspólnoty i tak jak wszyscy obywatele Unii Europejskiej zasługują na prawo, które pozwoli skutecznie i bezpiecznie stosować metodę in vitro. Dlatego dobrze, że obecna koalicja podjęła ten ważny temat. Chciałbym być może niektórym z nas na tej sali przypomnieć: Procedura in vitro jest w tej chwili w Polsce stosowana, jest legalna i jest dopuszczalna, ale nie ma nad nią żadnej kontroli, jest stosowana bez żadnych norm czy zasad prawnych. W tej chwili mamy sytuację najgorszą z możliwych, bo w kwestiach bioetycznych mamy tylko normy moralne, etyczne i kompletną pustynię prawną - na tej pustyni pary, które szukają pomocy, zdane są właściwie wyłącznie na siebie i odpowiedzialność lekarzy wynikającą tak naprawdę tylko z przysięgi Hipokratesa. To wszystko, o czym powiedziałem przed chwilą, wyraźnie i dobitnie pokazuje, że ustawa o leczeniu niepłodności, w skrócie o in vitro, jest po prostu w Polsce potrzebna. Klub Platformy Obywatelskiej ocenia projekt rządowy jako najbardziej kompleksowy i obiektywnie najlepszy. To jest projekt, który powstał na podstawie opinii i doświadczeń wielu specjalistów, ekspertów z różnych dziedzin, lekarzy, na podstawie bardzo szerokich konsultacji społecznych, również na podstawie doświadczeń rządowego programu leczenia niepłodności i na podstawie standardów i uregulowań funkcjonujących w Europie. Projekt ten wprowadza ład i porządek do obszaru, który do tej pory jest legislacyjną próżnią. Ustanawia wreszcie, i to chyba jest najważniejsze w tym projekcie, prawną ochronę zarodków. Zabrania eksperymentów, tworzenia chimer, hybryd, klonowania, ingerowania w genom, a przede wszystkim zakazuje wprost niszczenia zarodków. Wprowadza kontrolę na każdym etapie. Na ten moment bowiem wszystko jest dopuszczalne, a sumienie i wartości etyczne poszczególnych lekarzy, nawet tych najlepszych, i mówię to sam jako lekarz, to jest trochę za mało, żeby bezpiecznie stosować procedurę zapłodnienia pozaustrojowego. Rząd w naszej ocenie proponuje bardzo rozsądne rozwiązania w kwestii liczby zapładnianych komórek jajowych w stosowanej procedurze, opierając się na doświadczeniu lekarzy z jednej strony, a z drugiej strony nie dopuszczając do nadmiernej swobody w tej kwestii. Propozycje zawarte w projekcie rządowym w naszej ocenie są optymalne dla skuteczności metody i minimalizują poświęcenie zdrowotne kobiet, w końcu przyszłych mam. Chcę wyraźnie powiedzieć, że z projektu rządowego wynika bardzo jasno i wyraźnie: Procedura in vitro nie będzie procedurą pierwszego wyboru, wręcz przeciwnie, będzie to ostateczność. Dopiero po zastosowaniu wszystkich innych metod, jeżeli nie będzie oczekiwanego efektu, para będzie mogła skorzystać z tego rozwiązania, i to też pod pewnymi warunkami. To po pierwsze. Po drugie, projekt bardzo szczegółowo i kompleksowo reguluje kwestie prawne dotyczące rodziców i dziecka, w szczególności w odniesieniu do Kodeksów: rodzinnego i opiekuńczego oraz cywilnego czy kwestii dziedziczenia. Mówiąc jak najbardziej prosto i ogólnie, chodzi o to, żeby każde dziecko, które urodzi się dzięki metodzie in vitro, miało ojca i matkę. I wreszcie po trzecie, ten projekt tak naprawdę stwarza tylko i wyłącznie warunki do skorzystania z procedury in vitro i takie możliwości. W kwestiach bioetycznych, w obliczu postępu poznania naukowego, nie możemy, tak myślę, sobie pozwolić na bezwarunkową arbitralność. Myślę, że ważnym argumentem dla środowisk, które identyfikują się ze społeczną nauką Kościoła, jest fakt, że w tym projekcie nigdzie, powtarzam: nigdzie, nie znajdziemy słowa ˝nakaz˝. My, posłowie, wszyscy, jak tu jesteśmy na tej sali, jesteśmy przedstawicielami wspólnoty obywateli i mamy obowiązek szukania argumentów dla rozwiązań prawnych wśród wartości podzielanych przez zróżnicowane społeczeństwo. Jak to jest zapisane w preambule do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawo musi być w Polsce jedno dla wszystkich: zarówno dla wierzących w Boga, jak i dla niepodzielających tej wiary. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jako lekarz i poseł Komisji Zdrowia, po dogłębnym przeanalizowaniu rządowego projektu, uważam - i chcę to powiedzieć raz jeszcze, chcę to wyraźnie podkreślić - że jest to projekt zdecydowanie najbardziej kompleksowo przedstawiający tę sprawę i obiektywnie najlepszy. Gdy przyjrzeć się pozostałym projektom, to dość wyraźnie widać, przynajmniej w części, że one schlebiają radykalizmom. Myślę, że nie tego oczekuje społeczeństwo. Ono raczej oczekuje prawa racjonalnego, prawa dla wszystkich, prawa, które będzie odpowiedzią na ludzkie problemy, a mówimy przecież o bardzo poważnym problemie dotyczącym płodności, który w Polsce dotyka 1,5 mln par. To są miliony osobistych dramatów. Jaką odpowiedź na te dramaty proponują inne kluby? Koledzy z prawej strony, z PiS-u, nie chcą nawet dopuścić do dyskusji o in vitro, a ich prawna odpowiedź na in vitro jeszcze do bardzo niedawna, jak teraz słyszymy, zawierała się w słowach: ˝więzienie˝, ˝kara bezwzględnego więzienia˝. Waszą odpowiedzią na cud narodzin jest sąd i więzienie. (Poseł Zbigniew Babalski: To nie jest cud.) Z kolei koleżanki i koledzy z lewej strony sali chcą w jednym akcie uregulować kwestie in vitro, aborcji na życzenie, wychowania seksualnego w szkole czy środków i metod antykoncepcyjnych. Jeżeli celem było głównie zwrócenie uwagi na projekt jako taki, to jest jeszcze parę kontrowersyjnych i medialnych tematów: prostytucja, dopalacze, miękkie narkotyki. Może to też wrzucicie, w formie autopoprawki, do tego projektu? Podsumowując te rozważania o pozostałych projektach, wyraźnie widać zasadnicze różnice wynikające ze światopoglądu, ale mam nadzieję, że nie wszyscy w klubie PiS wierzą, że in vitro to samo zło, tak jak nie wszyscy w klubie SLD uważają, że rozsądnie jest łączyć w jednym projekcie, w jednym akcie prawnym kwestie in vitro i aborcji na życzenie. Jestem natomiast pewien, jestem przekonany, że w jednej kwestii nie ma między nami podziałów partyjnych. Otóż myślę, że wszyscy się zgodzimy, że posiadanie dzieci jest ogromnym, wielkim szczęściem. Dlatego nie rozumiem i nie wiem, dlaczego koledzy z PiS-u chcą odebrać taką możliwość osobom, które - przecież nie z własnej winy - mają ogromny problem. Dlaczego chcecie im państwo odmówić prawa do szczęścia, którego sami doświadczacie? Dlaczego mówicie, że in vitro to oszustwo, wręcz morderstwo, skoro daje szansę na zaznanie radości posiadania dzieci? To jest po prostu nieludzkie, tak to trzeba nazwać. Dlatego apeluję do kolegów z PiS-u: włączcie empatię. Włączcie empatię, a wyłączcie radio. Wyjdźcie na ulicę, do ludzi i posłuchajcie, porozmawiajcie, wtedy się przekonacie, że to nie jest wyrafinowana aborcja, tylko dzielenie się miłością. (Poseł Zbigniew Babalski: Zostaw nam wybór.) Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Podsumowując powyższe, w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska chcę poinformować, że uważamy, że projekt rządowy zdecydowanie zasługuje na skierowanie do prac w komisji. W naszej ocenie należy te prace rozpocząć jak najszybciej i myślę, że wszyscy, którym autentycznie zależy na uregulowaniu tej niedookreślonej szarej strefy prawnej, będą chcieli pracować nad proponowanymi zapisami. Bardzo dziękuję.