Mówca: Józef Zych
Data: 2013-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Panie ministrze, gdybyśmy chcieli przede wszystkim tylko formalnie rozpatrywać sprawę, to moglibyśmy dojść do przekonania, że tak, istnieje problem odpowiedzialności za skierowanie niezasadnego aktu oskarżenia, natomiast w świetle nowych propozycji praktycznie jest to zbędne, niepotrzebne, czyli zagadnienie pozostaje nadal, nie ma uregulowania kwestii odszkodowania i prawa do zadośćuczynienia ze względu na problemy proceduralne. Bardzo chcielibyśmy, żeby tak się stało, aby już nigdy żaden akt oskarżenia nie został wniesiony bezzasadnie, ale pewnie tak nie będzie. Sąd Najwyższy, który bardzo dokładnie analizował te zarzuty, w końcówce opinii pisze, zacytuję: Należy zatem stwierdzić, że mimo pewnych wątpliwości dotyczących pojęcia ˝zasadności aktu oskarżenia˝ - w tej nowej sytuacji - wprowadzenie proponowanych rozwiązań nie byłoby wykluczone również w wypadku wejścia w życie uchwalonej 30 sierpnia 2013 r. przez Sejm nowelizacji K.p.k. Tak czy owak jest problem. Oczywiście zgadzamy się z tym, że należy tak dostosować terminologię do obowiązującej, żeby nie było sto. Chodzi tutaj głównie o tę oczywistość. Należy także wszechstronnie zbadać nową sytuację związaną z proponowanym, to znaczy z planowanym wejściem w życie tej dużej nowelizacji Kodeksu postępowania karnego. Skoro będzie taka wola, a kluby tak się wypowiedziały, to w Komisji Nadzwyczajnej oczywiście zastanowimy się nad tym, rozważymy to ze wszystkich stron. Jest możliwość zasięgnięcia różnego rodzaju ekspertyz, żeby po prostu spełnić ten wymóg, czyli naprawić to, wypełnić tę lukę. W jaki sposób ostatecznie to się odbędzie, zobaczymy. Mamy tę możliwość. Jeżeli chodzi o problem samej odpowiedzialności... aha, ale wcześniej jeszcze inna kwestia. Wydaje się - w przypadku pewnej analizy i wątpliwości co do tego, że prezes sądu analizuje i kieruje sprawę do umorzenia, bo nie ma podstaw z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2 - że tu w naszym przekonaniu chodzi o coś innego. Jednak akt oskarżenia został skierowany do sądu. Powiedzmy, że przez dwa lata toczyło się postępowanie i wreszcie prokurator zdecydował się, a prezes oczywiście podjął stosowną decyzję, bo zauważył, co się dzieje. Ale fakt nastąpił i naszym zdaniem taka sytuacja nie może być pomijana. Natomiast jeżeli chodzi o uniewinnienia, rzecz jasna, są najróżniejsze sytuacje. Ostatnio w dyskusji z kolegami adwokatami miałem do czynienia z takim mianowicie kazusem. Prokurator wniósł akt oskarżenia o czyn, który w chwili popełnienia nie był zagrożony, nie był uznany za przestępstwo, natomiast obecnie jest za nie uznany. Powstał problem. Zwracano uwagę prokuratorowi: Panie prokuratorze, ale przecież w momencie popełnienia czyn nie był zagrożony. Prokurator jednak uważa inaczej, wnosi, bo dzisiaj jest zagrożony. A więc sytuacje interpretacyjne, doskonale to wiemy, mogą być najróżniejsze. Panie i panowie, dziękuję za tę dyskusję i chciałbym powiedzieć, że problem istnieje. Jak go rozwiążemy, to jest inna sprawa. W moim przekonaniu podjęcie tego zagadnienia jest absolutnie konieczne, bo czy dokonalibyśmy tego jeszcze na gruncie tamtego Kodeksu postępowania karnego, czy obecnie, z tego zagadnienia musimy wyjść. Jeżeli nie, to pozostawiamy otwartą furtkę i dochodzimy do tego, do czego swego czasu doszła Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, że jeśli zagadnienie jest trudne, najlepiej je zostawić. Zarówno pan poseł Ast, jak i pan poseł Matuszewski poruszyli problem odpowiedzialności prokuratorów. Proszę panów, w ogóle od dawna toczy się dyskusja w związku z różnego rodzaju wyrokami. Przecież mamy o tym ustawę. Jeżeli według przepisów w wyroku naruszono dobra osobiste, i to jest bezsporne, jest odpowiedzialność Skarbu Państwa. Ale ciągle mamy problem z samą odpowiedzialnością. Pojmowanie przede wszystkim swobody oceny niezawisłości sądu i łączenie tego bezpośrednio z samym sędzią również jest szeroko dyskutowane. W odniesieniu do prokuratorów mamy podobną sytuację. I jest takie odczucie: Co z tego, że zasądzono odszkodowanie, jeśli bezpośrednio nie dotyka to tego, który, powiedzmy, skierował taki akt oskarżenia? Myślę, że jest to problem wart zastanowienia się i powinien być podjęty. Co prawda jest sprawa postępowań dyscyplinarnych w stosunku do prokuratorów, ale od przepisów do realizacji droga jest daleka, czyli wydaje się, że również na gruncie obecnie obowiązujących przepisów można by kształtować tę odpowiedzialność, tylko - jak się okazuje - mamy jeszcze taką sytuację, że jeśli dotyka to odpowiedniej grupy, to wtedy za wszelką cenę, mówię już nie tylko o prawnikach, jest obrona i udowodnienie czegokolwiek jest rzeczą trudną. Wysoki Sejmie! W imieniu posłów wnioskodawców oświadczam, że przyświecał nam jeden cel: żeby podnieść ten problem, doprowadzić do jego rozwiązania, i jeżeli w komisjach, w Komisji Nadzwyczajnej, bo pewnie będzie się tym zajmować Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach, wspólnie dojdziemy do jakiegokolwiek rozwiązania, które przede wszystkim spełniałoby główny postulat ochrony obywatela i jego dobrego imienia, to będziemy z tego zadowoleni. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)