Mówca: Sprawozdawca Krystyna Skowrońska
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia sprawozdania Komisji Finansów Publicznych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy, przepraszam, nie o zmianie ustawy, o nowym projekcie ustawy o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz - zgodnie z tytułem przedstawionego projektu - o zmianie niektórych innych ustaw. Pierwsze czytanie odbyło w sali plenarnej w dniu 23 lipca i myślę, że wszyscy pamiętają założenia tego projektu. A zatem w omawianym projekcie ustawy wskazujemy, wnioskodawcy wskazują, grupa posłów - występuję dzisiaj w podwójnej roli, jako sprawozdawca, ale reprezentowałam również posłów wnioskodawców - iż rozwiązania kierowane są do osób, które zaciągnęły kredyty walutowe, nie mówimy tylko o kredytach zaciągniętych we frankach szwajcarskich, i ten problem jako grupa posłów chcemy uregulować. Określiliśmy w tym zakresie kilka ważnych kryteriów, jakie powinny spełniać podmioty, które będą objęte takim rozwiązaniem. Podstawowe kryterium dotyczy zaciągnięcia kredytu w walucie. Chodzi o to, aby zminimalizować skutki w związku z zaistniałą sytuacją odstąpienia od ochrony franka szwajcarskiego i zmiany kursu franka, jako że okazało się, iż występuje duże ryzyko związane ze zmianą kursu waluty. Rozmawialiśmy o tym w lutym bieżącego roku na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych. A zatem adresujemy te rozwiązania, po pierwsze, do osób, które zaciągnęły taki kredyt, po drugie, do osób, w przypadku których wartość zaciągniętego przez te osoby kredytu, kwota, która jest zapisana dzisiaj na rachunku bankowym, przekracza określone kryterium zabezpieczenia i kształtuje się w przedziale od 120% do 80%. Wskazujemy również, że kredytobiorcy, którzy będą objęci tym rozwiązaniem, powinni posiadać zakupiony dom lub zakupione mieszkanie na swoje potrzeby. Wnioskodawcy określili pierwotnie kryteria powierzchni: dla mieszkania - do 75 m 2 , dla domu - do 100 m 2 . Wskazano w związku z tym całą procedurę przeliczenia dzisiaj tego kredytu po kursie z dnia poprzedzającego zawarcie umowy z bankiem. A zatem zostanie uwzględniona różnica między wysokością dokonanych spłat i wysokością rat kapitałowo-odsetkowych w okresie dokonywania spłaty kredytu. Obliczona w taki sposób różnica kwoty kredytu zaciągniętego w złotych, obsługiwanego, i kwoty kredytu zaciągniętego w walucie zostałaby solidarnie przejęta przez dwa podmioty: bank, który udzielił kredytu, w wysokości 50%, i kredytobiorcę. Dla kredytobiorcy na tę część spłaty byłby uruchomiony drugi, nisko oprocentowany, kredyt, aby mógł on skorzystać z tego rozwiązania, i przez cały okres spłaty tego kredytu, tak jak ustalono, kredytobiorca spłacałby również to nowe zobowiązanie wobec banku. W przypadku takich zobowiązań ten kredyt musi być zabezpieczany nową umową kredytową, tak jak zostało to określone w projekcie ustawy. To tyle tytułem przypomnienia. Do omawianego projektu ustawy zostały przekazane do komisji opinie różnych podmiotów, zarówno Komisji Nadzoru Finansowego, jak i Związku Banków Polskich, a także Federacji Konsumentów, które zostały zaprezentowane w trakcie debaty w dniu dzisiejszym na posiedzeniu komisji, kiedy ten projekt był rozpatrywany, a także stanowisko stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu. Chciałabym poinformować, że w tej debacie Związek Banków Polskich zgłosił szereg uwag związanych z przygotowaniem projektu, tj. wątpliwości dotyczących zgodności rozwiązań z porządkiem prawnym, konwersji kredytów walutowych przy aprecjacji franka szwajcarskiego, niezgodności tego projektu z konstytucją, restrukturyzacji omawianego kredytu, zmiany waluty według określonych zasad. Tego rodzaju uwagi zostały zgłoszone do projektu. Zdaniem Związku Banków Polskich koszt obsługi tego kredytu powinien być związany z wielkością dochodów, co w nomenklaturze bankowej określa wskaźnik DTI. To są główne uwagi. Związek Banków Polskich wskazywał również na konsekwencje dla sektora i całej gospodarki, na to, iż koszt przeprowadzenia takiej restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych będzie niekorzystny dla gospodarki. Rząd wskazywał, tak jak tu, na sali plenarnej, że popiera to rozwiązanie, bo jest to wyjście naprzeciw klientom, którzy zaciągnęli kredyty walutowe. W zakresie odpowiedzialności za udzielanie kredytu ta waga odpowiedzialności obu stron powinna być równa i określona. W konkluzji pozytywnej opinii o projekcie rząd stwierdził, że nie widzi zagrożeń, które są wskazane w ekspertyzach, związanych z konstytucyjnością, dlatego że to rozwiązanie zmierza do... że głównym powodem przyjęcia tego rozwiązania jest ważny interes społeczny. Powołanie się na ważny interes społeczny jako najważniejszą normę prawną w zakresie wątpliwości i uwag dotyczących konstytucyjności zdaniem rządu nie stwarza najmniejszych zagrożeń. Komisja Nadzoru Finansowego wskazywała różne rozwiązania i w stosunku do uwag i dyskusji dotyczących problemów związanych z udzielaniem kredytów frankowych poinformowała, że taki czy podobny projekt, podobną konstrukcję omawiano m.in. na posiedzeniu komisji związanym z kredytami frankowymi. Prezentował ją pan przewodniczący Andrzej Jakubiak i w tym zakresie ograniczenie do tych klientów, kredytobiorców, do których pod pewnymi rygorami ta ustawa jest adresowana, jest ograniczeniem analogicznym do zawartego w tej pierwotnej konstrukcji, o której mówił przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego. Toczy się też dyskusja w mediach w sprawach m.in. dotyczących powierzchni. Myślę, że tu, referując prace komisji, będę miała dobrą wiadomość dotyczącą powierzchni, a także skutków wprowadzenia rozwiązań. Bardzo szczegółowo opisano to w piśmie, które skierowane zostało do pani marszałek... nie, akurat zostało ono skierowane do zastępcy szefa Kancelarii Sejmu pana ministra Adama Podgórskiego i zostało przekazane Komisji Finansów Publicznych, a także państwu posłom, a zatem posłowie mieli okazję się z tym zapoznać. Mówiłam o tym, że wpłynęły do komisji dwie ekspertyzy, które przesłał Związek Banków Polskich. Są to ekspertyzy przygotowane przez pana prof. Cezarego Kosikowskiego oraz kancelarię Linklaters, dotyczące konstytucyjności umów. O tej dyskusji związanej z ważnym interesem społecznym i o stanowisku rządu, iż to rozwiązanie nie budzi wątpliwości co do konstytucyjności, wcześniej powiedziałam. W tym zakresie opinia Federacji Konsumentów jest pozytywna. Stanowisko stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu mówi, iż zastosowano klauzule abuzywne, ale uwag czy propozycji na piśmie członkom komisji nikt nie przedstawił, a zatem w tym zakresie tylko usłyszeliśmy opinię, która jest po raz kolejny na posiedzeniu powtarzana. Jak wyglądały prace komisji, bo winna jestem omówienie zgłoszonych poprawek. Chciałabym poinformować państwa posłów, że złożono do tego projektu poprawki. I tak posłowie Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość złożyli komplet 7 poprawek - według wskazania Biura Legislacyjnego należało je traktować jako rozwiązanie łączne. Przedstawiał to rozwiązanie pan poseł Paweł Szałamacha. Chcę powiedzieć jednak mimo wszystko, że w tym przypadku tak naprawdę prezentacja tej opinii nie zawierała informacji, co po kolei i jak. Mogę tylko państwa poinformować, i nie będzie to głos posła wnioskodawcy, po rozczytaniu tego projektu, do czego to rozwiązanie zmierzało. To rozwiązanie zmierzało do objęcia wszystkich tą regulacją, do przewalutowania przy uwzględnieniu spłat dokonanych wstecz, tzn. od daty zaciągnięcia kredytu, i uwzględnieniu waluty polskiej, spłat przeliczonych po kursie Narodowego Banku Polskiego. Tę nową kwotę, jeżeli byłaby różnica pomiędzy kredytem złotowym a walutowym na korzyść klienta, w tym przypadku zerujemy. A zatem cały uzysk po stronie kredytobiorcy walutowego, który chciałby się poddać przewalutowaniu według tego projektu, jest taki, że w tym przypadku całe ryzyko przeniesione zostałoby na bank, niezależnie od tego, czy jest to pierwszy dom, drugi dom, czy są to domy na wynajem. A zatem w tym przypadku wykazano - przynajmniej opinia samego pana posła na to wskazywała - że jest to kwota, jeśli chodzi o taki proces, 31 mld zł. Trzeba też doskonale zdawać sobie sprawę z uwag dotyczących konstytucyjności i tego, jak z tego wyjść, aby rozwiązać ważny problem i nie łamać konstytucji. W tym zakresie kształtowanie nowych stosunków pomiędzy stronami umowy bank - klient narażałoby na to, że w drodze ustawy możemy zmienić wszystko, a zatem niepotrzebny jest nam Kodeks cywilny, niepotrzebne są nam jakiekolwiek umowy i nie mamy zapewnionej żadnej trwałości obrotu gospodarczego, obojętnie na jakim polu. Gdybyśmy kierowali się takimi kryteriami, to byłoby tak, jakby w tej Izbie umówiono się, że cokolwiek robimy w jakiejkolwiek sprawie inaczej niż określają to dotychczasowe normy prawne, będziemy mieli rację - tylko że przyjdzie nam za to zapłacić, bo Trybunał Konstytucyjny to rozstrzygnie. Tutaj nie ma najmniejszej wątpliwości co do tego, że byłaby to zbyt duża ingerencja w stosunki gospodarcze. A zatem zamiana, kształtowanie po nowemu. Chodzi o to, żeby każdy podmiot mógł być pewny tego, że zawarta umowa będzie dotrzymana. Z tego powodu, wskazując takie wady, poprawkę tę odrzucono. Komplet siedmiu poprawek zdaniem Biura Legislacyjnego należało traktować łącznie, jako całkowicie zmieniający projekt. Ten projekt odrzucono z pełną świadomością tego, że uwagi dotyczące konstytucyjności są tutaj wyjątkowo mocno zarysowane. Tę poprawkę odrzucono, 9 posłów było za poprawką, 23 - przeciw, nikt się nie wstrzymał. Tak naprawdę zależy nam na tym, aby posłowie też mogli przedstawiać to, jak wygląda ten projekt. Ja objaśniłam państwu intencje tego projektu, tak jak to wynika z zapisów. A zatem ta poprawka została odrzucona. Złożono drugą poprawkę, miałam przyjemność być jej autorem, dotyczącą zmiany jednego z kryteriów dla podmiotów, które będą uczestniczyły w takiej restrukturyzacji. Państwo doskonale wiecie, jak krytycznie podchodzono do kryterium powierzchni w tym zakresie. Powierzchnię mieszkania zmieniono z 75 m 2 na 100 m 2 , a powierzchnię domu ze 100 m 2 na 150 m 2 . Tę poprawkę komisja przyjęła. Można zapytać, dlaczego nie 101, dlaczego nie 155, zawsze każde pytanie będzie tutaj dobre. Chcemy jednak powiedzieć, że ze względu na ważny interes społeczny wprowadziliśmy taką normę i takie ograniczenie. Dotychczas w ustawie było tak, że dla osób, singli, z jednym dzieckiem czy dwojgiem dzieci było to mieszkanie o powierzchni 75 m 2 i dom o powierzchni 100 m 2 , a rodzin z trojgiem i więcej dzieci norma dotycząca powierzchni nie obowiązywała i w dalszym ciągu nie będzie obowiązywała. A zatem zwiększono powierzchnię mieszkania czy domu, na które zaciągnięto kredyt. Jeszcze raz chcę przypomnieć, że zgodnie z nowym rozwiązaniem jest to mieszkanie o powierzchni 100 m 2 i dom o powierzchni 150 m 2 . W trakcie procedowania nad tym projektem zwrócono również uwagę na ważny element związany z terminem obowiązywania tej ustawy, a także - co ważne dla klientów - terminem rozpatrywania wniosków o restrukturyzację, jeżeli zostaną złożone. Jest to termin, który doprecyzowaliśmy. Wnioski złożone w terminie maksymalnie do 30 czerwca 2020 r. powinny zostać, te ostatnie, rozpatrzone w terminie 30 dni. A zatem ustaliliśmy nową normę. Każdy wniosek, który w tych okresach, o których mówi ustawa, zostanie złożony, powinien być rozpatrzony w terminie 30 dni. Nie wiem, czy będzie potrzeba doregulowania. Cieszę się, że na sali jest pan mecenas, pan senator Pociej, bo będziemy o tym rozmawiać. Chodzi m.in. o sprawę zabezpieczenia tego kredytu, czyli o to, jak dokonuje się zmiany wpisu w księdze wieczystej dotyczącego zabezpieczenia hipotecznego, bo jest to nowy kredyt, nowa umowa i powinno zostać to wpisane po nowemu, a zatem nie powinno być tu automatyzmu, bo to by było niezgodne z nowymi obowiązującymi dokumentami umownymi. Rozmawialiśmy także o jeszcze jednym problemie, o tym, jak zabezpieczyć drugą część udzielonej przez bank pomocy w przypadku kredytu restrukturyzacyjnego, czyli te 50%, chodzi o tę różnicę, którą w przyszłości ma spłacać klient, z okresem spłaty do końca, tak jak jest w pierwotnej umowie. W tym zakresie wydaje się, że potrzeba również dokonania wpisu. Tego tu nie ma wprost, ale myślę, że na ten element powinien zwrócić uwagę Senat. Nam wydawało się dzisiaj, że nie trzeba dokonywać takiego uregulowania w tym projekcie, ale ze względu na trwałość stosunku gospodarczego taki wpis powinien być. Jeżeli hipoteką pierwszą jest hipoteka dotycząca zabezpieczenia, to obojętnie, jaka byłaby ta kolejność. Teraz nie możemy zmienić kolejności wpisu hipotecznego, bo to są dwie umowy, chodzi o to, jak w tym przypadku dokonać zamiany. To są rozwiązania, które są zawarte w sprawozdaniu. O jednej rzeczy nie powiedziałam, o której pewno pan poseł wnioskodawca Szałamacha również nie mówił. Bo w tym projekcie, który został złożony przez państwa posłów PiS-u, wskazano, iż należy dokonać wpisu hipotecznego w księdze wieczystej, to ten sam wpis, którego dokonanie egzekwuje usankcjonowanie nowej umowy, ale także, o dziwo, czego pan poseł nie akcentował, obowiązywać ma w dalszym ciągu oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Nie wiem, czy pan poseł zwrócił na to uwagę, ale w tym tygodniu rozstrzygnęliśmy kwestie dotyczące bankowego tytułu egzekucyjnego, a jeśli chodzi o oświadczenie o poddaniu się egzekucji, jest to element, o którym mówiliście państwo przez długi okres czasu i zgodziliśmy się, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego bezsprzecznie czy bezwarunkowo należy to wprowadzić do obowiązującego porządku prawnego. A zatem przygotowaliśmy rozwiązanie, które to reguluje, ze względu na ważny interes społeczny. Koszty tego przedsięwzięcia związane z restrukturyzacją zostaną przez ten okres poniesione przez banki. Wydaje nam się, że z tych ważnych powodów projekt ten zasługuje na akceptację. Raz jeszcze chciałabym podziękować państwu posłom za pracę w komisji. W trakcie tej debaty jestem do dyspozycji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)