Mówca: Monika Falej
Data: 2022-03-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, zawartego w druku nr 2027. Projekt ustawy przewiduje zmiany w przepisach dotyczących spraw rozpoznawanych w trybie konwencji haskiej, a więc związane z uprowadzeniem dziecka za granicę. Gdy właściwy organ wniesie skargę kasacyjną, nowe przepisy umożliwiają wstrzymanie z urzędu wykonania prawomocnego postanowienia sądu, aby dziecko wróciło do państwa miejsca stałego pobytu. Obecnie niestety zdarza się, że przed wniesieniem skargi kasacyjnej, jak i w czasie jej rozpoznawania przez Sąd Najwyższy, orzeczenie nakazujące powrót dziecka do państwa miejsca stałego pobytu w ramach prawomocnego postępowania ma miejsce. To duży stres dla dziecka, nerwowa sytuacja dla rodzica, który aktualnie sprawuje opiekę. Taka sytuacja miała miejsce m.in. w jednej ze spraw, w której w sierpniu 2021 r. prokurator generalny skierował skargę kasacyjną, a już kilka dni później dziecko zostało przymusowo odebrane matce i wraz z ojcem powróciło do miejsca stałego pobytu w Norwegii. Wniesiona skarga kasacyjna okazuje się w takich sprawach bezprzedmiotowa wobec wykonywania orzeczenia wydanego na gruncie konwencji haskiej. Tego typu zdarzenia wymagają zmiany obowiązujących przepisów. Chodzi tu przede wszystkim o zabezpieczenie dobra dziecka, zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa i poszanowanie jego godności i nietykalności. Najważniejsze przewidziane rozwiązanie niniejszego projektu to wprowadzenie instytucji obligatoryjnego wstrzymania z urzędu wykonania prawomocnego postanowienia sądu, które nakazuje w określonym terminie zapewnienie powrotu dziecka do państwa miejsca stałego pobytu w razie wniesienia skargi kasacyjnej przez uprawniony organ. W sprawach o odebranie dziecka na podstawie konwencji haskiej na żądanie prokuratora generalnego, rzecznika praw dziecka lub rzecznika praw obywatelskich zgłoszone do sądu II instancji wykonanie postanowienia zostanie wstrzymane. Termin na zgłoszenie żądania nie będzie mógł przekroczyć 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. W przypadku określenia przez sąd krótkiego terminu na powrót dziecka uprawnione podmioty będą zmuszone do szybkiego zgłoszenia żądania. Na złożenie skargi kasacyjnej skutkującej wstrzymaniem wykonania postanowienia prokurator generalny, rzecznik praw dziecka lub rzecznik praw obywatelskich będą mieli 2 miesiące od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Wniesienie skargi kasacyjnej w tym terminie przedłuży z mocy prawa wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego. Wniesienie skargi spowoduje, że wstrzymanie ustanie. Wniesienie skargi nadzwyczajnej w sprawie o odebranie dziecka na podstawie konwencji haskiej będzie wstrzymywało z mocy prawa wykonanie postanowienia do czasu zakończenia postępowania z tej skargi. Mając na uwadze, że niniejsze propozycje zawarte w projekcie ustawy wychodzą naprzeciw problemom prawnym związanym z wykonywaniem prawomocnych orzeczeń i z ochroną praw dziecka, klub Lewicy zagłosuje za skierowaniem projektu do dalszych prac. Mam nadzieję, że interes dziecka będzie tutaj priorytetem. Dziękuję uprzejmie.