Mówca: Marcin Święcicki
Data: 2016-10-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa z Kanadą została, jak to powiedziano, wynegocjowana i podpisana, parafowana przez negocjatorów już 2 lata temu. Jest w pełni dostępna, jest tekst polski, tak że można się zapoznać z tą umową. Jeśli chodzi o handel z Kanadą, to stanowi to ok. 10% obrotów handlowych w Unii Europejskiej, ale tylko jakieś niecałe 0,5% obrotów polskich, bo Kanada nie jest dla nas jakimś wielkim partnerem, więc ta umowa nie dotyczy nas w tak wielkim stopniu, w jakim dotyczy innych krajów europejskich, położonych bliżej, na Atlantyku. Jeśli chodzi o nasz eksport do Kanady, to można liczyć przynajmniej na takie gałęzie jak przemysł lotniczy, bo mamy w Polsce inwestorów właśnie z Kanady, meble, żywność polską, jakieś rozmaite inne produkty. Natomiast jeśli chodzi o import, to Europa importuje raczej towary mniej przetworzone. Kanada jest tutaj o tyle dobrym partnerem, że jest to kraj wysoko rozwinięty, z wysokimi dochodami i tak jak np. nasze rolnictwo poradziło sobie w Unii Europejskiej, tak samo będzie miało znacznie szerzej otwarty rynek kanadyjski, otwarty na wysoko przetworzoną żywność. Są tu podnoszone problemy dotyczące samego rolnictwa. Otóż rolnictwo jest jedynym sektorem, gdzie ta umowa przewiduje jednak pewne ograniczenia i zostawienie w niektórych wypadkach ceł oraz kwot. Na najbardziej wrażliwych odcinkach, np. w imporcie pszenicy, kukurydzy, wołowiny, wieprzowiny, te kwoty, które ustalono na import do Unii Europejskiej, są, powiedziałbym, symboliczne, sięgają jakiegoś, nie wiem, 1% konsumpcji w Unii Europejskiej, a więc nie mogą stanowić istotnego zagrożenia dla naszych rolników w tym zakresie. Występują, zgłaszane są obawy dotyczące ochrony konsumentów. Otóż wszystkie towary eksportowane do Unii Europejskiej muszą spełniać europejskie wymagania dotyczące składników produktów, ich prezentacji, tzw. lebelingu, czyli tego, czego konsument dowiaduje się o towarze. Nie będzie więc możliwe np. eksportowanie do Unii Europejskiej wołowiny czy wieprzowiny, której produkcja będzie napędzana hormonami, które w Unii Europejskiej nie mogą być stosowane. Również to dotyczy GMO. Zachowujemy w pełni nasze europejskie regulacje dotyczące GMO i regulacje poszczególnych krajów, bo tutaj mamy pewną możliwość regulacji tego wewnątrz każdego kraju. Tak że tutaj też nie będzie zagrożenia. Wysuwany jest czasem argument, że przez Kanadę przepłyną do nas towary amerykańskie, nawet znalazło się to w jednej z analiz Biura Analiz Sejmowych. O tyle argument jest nietrafiony, że w tej umowie handlowej, tak jak we wszystkich umowach, które są rządzone regułami Światowej Organizacji Handlu, obowiązują reguły co do pochodzenia towarów. Towar kanadyjski eksportowany do Unii Europejskiej może zawierać tylko pewien określony, maksymalny wkład importu zagranicznego z USA czy z Meksyku. Musi to być przede wszystkim towar, na który składają się produkty kanadyjskie. Wysuwane są zastrzeżenia dotyczące rozstrzygania sporów inwestycyjnych. Proszę państwa, chciałem powiedzieć, że mamy teraz umowę z Kanadą, która również zawiera zapisy co do rozstrzygania sporów inwestycyjnych. To, co przewiduje się w CETA, jest znacznie bardziej, powiedziałbym, cywilizowane i rozwinięte. Obecnie arbitra wyznacza firma, która weszła w spór. Tam nie będzie sądów ad hoc, gdzie firma będzie wyznaczała arbitrów, tylko będą stali arbitrzy wyznaczeni przez państwa - pięciu przez Kanadę, pięciu przez Unię Europejską i pięciu wspólnie wyznaczonych z krajów trzecich. Po drugie, będzie procedura odwoławcza. Po trzecie, będzie pełna transparentność pracy tych sądów. W sumie ten tryb rozstrzygania sporów między inwestorami a państwem jest lepszy niż ten, który mamy dotychczas z Kanadą, i, powiedziałbym, nie stwarza istotnych zagrożeń dla suwerenności państwa, a i takie padają, dość absurdalne, argumenty. Może przypomnę tylko państwu, że mamy taką umowę ze Stanami Zjednoczonymi od roku 1990. Na podstawie tej umowy takich przypadków zaskarżania państwa polskiego było mniej niż 10, a w tym czasie, od roku 1990 przepisy w Polsce zmieniły się nieprawdopodobnie. W dodatku większość tych spraw Polska wygrała - w jednej było zawarte porozumienie ugodowe, jedną chyba żeśmy przegrali. Dzięki temu porozumieniu o ochronie inwestorów ze Stanów Zjednoczonych napłynęło do nas wiele miliardów dolarów z tytułu inwestycji amerykańskich, wiele miejsc pracy powstało. A więc dla nas taka formuła, że będziemy chronić, nie będziemy dyskryminować zagranicznych inwestorów, że będą tu mieli ochronę i że w razie czego nastąpi rozstrzygnięcie przez sąd międzynarodowy, jest korzystna, bo daje gwarancję inwestorom, zapewnia to, że będą tutaj napływać. Wysuwane są zastrzeżenia dotyczące forum współpracy regulacyjnej. Otóż to forum współpracy regulacyjnej nie ma możliwości narzucenia żadnej stronie, ani Kanadzie, ani Unii Europejskiej, jakichś norm, jakichś standardów. Wszystkie zasady stanowienia standardów europejskich pozostaną w tej samej procedurze, w jakiej są obecnie, natomiast forum ma na celu wymianę informacji, konsultacje, współpracę po to, żeby w przyszłości standardy i normy były możliwie jednolite. Na przykład będą samochody elektryczne, drony czy jakieś inne rzeczy i chodzi o to, żeby był jeden rynek amerykańsko-europejski, bo jeśli każdy z tych obszarów handlowych ma swoje odrębne regulacje, to podwyższa to koszty i dla producentów, i oczywiście dla konsumentów, i obniża w sumie dobrobyt. A więc to forum służy wymianie informacji, współpracy, natomiast nie zmienia systemu zatwierdzania norm i standardów po obu stronach. Umożliwi to również dostęp do zamówień publicznych w Kanadzie, również na szczeblu federalnym, co może być istotne dla naszych firm. Warto też wspomnieć, że dzięki tej umowie bardzo wiele sposobów dopuszczania na rynek - przez kontrole, certyfikaty, zgody, badania, testy - będzie wspólnych, nie trzeba będzie powtarzać tych testów, żeby wejść na rynek amerykański. Testy europejskie będą uznawane w Kanadzie, co ułatwi w szczególności wejście na tamten rynek mniejszym i średnim przedsiębiorcom, bo dla nich ta bariera podwójnych testów jest szczególnie, powiedziałbym, kosztowna i trudna do pokonania. Wreszcie chciałem na koniec powiedzieć, że warto też zwrócić uwagę na aspekt strategiczny. Kanada jest członkiem NATO, tak jak my, ale wzmocnienie współpracy gospodarczej również wpływa na wzmocnienie strategicznego bezpieczeństwa, strategicznej współpracy i strategicznej solidarności. Pamiętajmy o tym, że Kanada również jest bardzo aktywna w zakresie współpracy gospodarczej i politycznej z krajami po drugiej stronie Pacyfiku, z bardzo dynamicznie rozwijającymi się krajami Dalekiego Wschodu. Dla nas utrzymanie zaangażowania Kanady i współpracy gospodarczej Kanady z Europą jest ważne również z tego względu strategicznego - żeby ten partner czuł się blisko związany z Europą swoimi interesami ekonomicznymi. Wspomnę również, że jest tam duża mniejszość polska, Polonia kanadyjska. Dla niej też to jest jakaś szansa - łatwiejsze nawiązywanie współpracy gospodarczej z Polską będzie dla niej też stanowić jakąś szansę. W sumie Platforma Obywatelska będzie opowiadała się za podpisaniem tej umowy i jej tymczasowym stosowaniem do czasu jej przyjęcia w trybie wymaganym dla umów mieszanych. Powiem jeszcze, że przyjęcie umowy mieszanej przez wszystkie państwa narodowe oznacza zatwierdzenie przez 36 bodajże parlamentów narodowych i regionalnych, bo w niektórych krajach musi to być również regionalnie zatwierdzone, a więc jest to bardzo długa procedura. Dlatego co do tej części handlowej, która jest w kompetencji Komisji, uważam, że powinniśmy dać na to zgodę Radzie Europejskiej, tak żeby ta część jak najszybciej weszła w życie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)