Mówca: Sprawozdawca Dorota Niedziela
Data: 2012-11-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiony prezydencki projekt ustawy o nasiennictwie (druk nr 176) dokonuje implementacji aktów prawnych Unii Europejskiej, umożliwiając opóźnione już wdrożenie dyrektyw, których obowiązujący czas wdrożenia minął. Implementacja dotyczy wielu dyrektyw. Chodzi o dyrektywę Rady z 2008 r. w sprawie obrotu materiałem rozmnożeniowym roślin sadowniczych, której termin wdrożenia został określony na dzień 31 marca 2010 r., a termin obowiązywania na 30 września 2012 r.; rozporządzenie Komisji nr 637/2009 z dnia 22 lipca 2009 r. ustanawiające reguły wykonawcze co do odpowiedniego nazewnictwa odmian gatunków roślin rolniczych i warzywnych; dyrektywę Komisji nr 2009/145/WE, której termin wdrożenia określono na dzień 31 grudnia 2010 r.; dyrektywę Komisji nr 2010/60/WE z dnia 30 sierpnia 2010 r., której termin wdrożenia określono na dzień 30 listopada 2011 r.; projekt decyzji Komisji implementującej dyrektywę Rady nr 2002/55/WE w odniesieniu do wymagań, zgodnie z którymi można wprowadzać do obrotu małe opakowania materiału siewnego kategorii standard różnych odmian roślin warzywnych należących do tego samego gatunku. Projekt ustawy obejmuje zarówno przepisy dotyczące zgłaszania i rejestracji odmian uprawnych przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, przepisy dotyczące wytwarzania i oceny materiału siewnego roślin rolniczych i warzywnych, materiału szkółkarskiego oraz rozmnożeniowego i nasadzeniowego roślin warzywnych, zasady etykietowania i oznaczenia tego materiału siewnego, jak też obrotu tym materiałem i jego kontroli. Projekt ustawy reguluje materię zawartą w ośmiu różnych dyrektywach Unii Europejskiej. Oznacza to, że pojęcie ˝materiał siewny˝ obejmuje różne rodzaje tego materiału. Wprowadza m.in. definicję oraz zasady rejestracji i obrotu odmian regionalnych, uściśla definicję materiału siewnego, wprowadza pojęcie nieprofesjonalnego odbiorcy, reguluje tryb opłat za badanie odrębności, wyrównania i trwałości, przedłuża okres wpisu odmian roślin sadowniczych do 30 lat, umożliwia podmiotom innym niż hodowca zachowywanie odmian niechronionych wyłącznym prawem, pozwala również akredytowanym laboratoriom na dokonanie oceny materiału siewnego kategorii elitarny, wprowadza pojęcie i reguluje zasady wprowadzania do obrotu mieszanki nasiennej dla ochrony środowiska. To tylko niektóre regulacje oczekiwane przez sektor polskiego nasiennictwa. Brak transpozycji przepisów dotyczących zasad rejestracji obrotu materiałem siewnym odmian regionalnych uniemożliwia wpisanie tych odmian do krajowego rejestru, a w konsekwencji wprowadzenie na rynek. Skutkuje to ograniczeniem wyboru i brakiem dostępności tych odmian na rynku. Prezydencka ustawa wyrywa z impasu w polskim nasiennictwie sprawę odmian regionalnych i jednocześnie pozwala to na rozwój tak ważnego działu polskiego rolnictwa. Podczas prac podkomisji wypracowano kompromis umożliwiający uniknięcie kar grożących Rzeczypospolitej, a wynikających z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej w sprawie C-165/08 Komisja przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał orzekł, że Polska, zakazując swobodnego obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie modyfikowanych oraz wpisu odmian genetycznie zmodyfikowanych do krajowego rejestru odmian, uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej z mocy art. 22 i 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie, uchylającej dyrektywę Rady nr 90/220/EWG, w szczególności jej art. 22 i 23, oraz dyrektywy Rady nr z 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych. Polska zobowiązana jest w jak najszybszym czasie zakończyć prace legislacyjne nad uchyleniem zakazu obrotu materiałem siewnym GMO i rejestracji odmian roślin jeszcze przed wykonaniem wyroku w sprawie C-165/08. Zgodnie z informacją z Ministerstwa Spraw Zagranicznych Komisja Europejska planuje podjąć w najbliższym czasie decyzję o skierowaniu do Trybunału skargi. W przypadku skierowania przez Komisję skargi na niewykonanie wyroku Trybunału Polska zostanie obciążona wielomilionową karą pieniężną, liczoną od dnia wydania wyroku, czyli od 16 lipca 2009 r. Kara polega na wyliczaniu ryczałtu i będzie następnie zwiększana za każdy dzień trwania niezgodności. W przypadku wniesienia skargi na niewykonanie wyroku Polska zostanie obciążona karą, nawet jeśli naruszenie zostanie usunięte w czasie trwania postępowania w tej sprawie. Wniesiona podczas prac w podkomisji poprawka dotycząca art. 139 realizuje wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jednocześnie ust. 9 art. 104 daje możliwość, w drodze rozporządzenia, zakazu stosowania materiału siewnego odmian nieprzydatnych do upraw w warunkach klimatyczno-glebowych Rzeczypospolitej lub stanowiących zagrożenie zdrowia ludzi, zwierząt, roślin oraz środowiska, w tym wprowadzenia zakazu dla materiału siewnego odmian genetycznie zmodyfikowanych. Ze względu na rangę i znaczenie tego zakazu uzasadnione jest również upoważnienie Rady Ministrów do wydania wyżej wymienionego rozporządzenia. Dzięki temu artykułowi ustawa spełnia więc oczekiwania społeczeństwa o zakazie uprawy roślin modyfikowanych genetycznie, jednocześnie umożliwiając szybkie wprowadzenie tego zakazu, bez konieczności uzgodnienia z Komisją Europejską, i upoważnia ministra właściwego do spraw rolnictwa do powiadomienia tejże Komisji o wydanym rozporządzeniu. Poprawka dotycząca art. 123 z kolei umożliwia zastosowanie sankcji wobec złamania zakazu wynikającego z art. 104 ust. 9 i z uwagi na rangę i znaczenie tego zakazu, z uwagi na powody służące jego wydaniu, wymaga zastąpienia kary mandatu opłatą sankcyjną. Jednocześnie konsekwencją złamania zakazu i zastosowania materiału siewnego odmiany, która stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub środowiska, jest zniszczenie roślin i wniesienie opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% wartości tego materiału. Stanowi to realną karę dla każdego uprawiającego GMO i umożliwia fizyczne zniszczenie tych upraw w razie ich wykrycia. Prace w podkomisji oraz podczas posiedzeń wspólnych komisji rolnictwa i komisji ochrony środowiska przebiegały burzliwie. Zgłoszono liczne poprawki, a punktem wywołującym największe emocje pozostał art. 104. Dziękuję.