Mówca: Michał Dworczyk
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Chciałbym odpowiedzieć na te pytania, które udało mi się zapisać. Pierwsze wystąpienie - pan poseł Święcicki. Mówił pan poseł o wspólnych apelach o przebaczenie. Odnosił się pan też do listu biskupów niemieckich. Nie, przepraszam, to nie pan poseł, ale wspólne apele o przebaczenie. Do tego słynnego stwierdzenia ˝wybaczamy i prosimy o wybaczenie˝ parę osób się odnosiło. Proszę państwa, problem polega na tym - oczywiście to jest bardzo szlachetne i powinniśmy zabiegać o pojednanie, tego nie kwestionuje nikt - że te słowa, jeżeli nie są wypełnione treścią, są puste, one poza walorem takim, że ładnie brzmią, nie niosą nic pozytywnego. A jeżeli słyszymy od polityków ukraińskich: chcemy pojednania, słyszymy, że żałują ofiar tamtych wydarzeń, natomiast na drugi dzień obserwujemy ich w telewizji, jak są obecni przy odsłonięciu kolejnego pomnika Bandery albo ulicy Romana Szuchewycza, widzimy, że greckokatolickie duchowieństwo bierze w tym udział, to trudno uznać, że to jest szczere, to trudno uznać, że rzeczywiście to jest ta droga, która zmierza ku prawdziwemu pojednaniu, a nie pustym deklaracjom. To prawda, że mało osób wie o tym, co naprawdę się wydarzyło na Wołyniu. To prawda, że mało osób wie, jaka była prawdziwa rola Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i... (Poseł Sylwester Chruszcz: Polacy to wiedzą.) ...Ukraińskiej Powstańczej Armii. Dlaczego tak się dzieje? Dlatego że jest prowadzona zakłamana polityka historyczna przez państwo ukraińskie. Dlatego że główni ideolodzy, którzy pracują w Ukraińskim Instytucie Pamięci Narodowej, oszukują naród, tzn. przedstawiają wykrzywiony obraz UPA i OUN-u, pomijając skrzętnie ludobójstwo, którego winne są obie te organizacje, i mówią rzeczywiście o tym, co było po 1945 r., a po 1945 r. te formacje rzeczywiście walczyły z Sowietami. Problem polega tylko na tym - i może pan zweryfikować to u jednego z najlepszych historyków, którzy się zajmują tą problematyką, Grzegorza Motyki - że nie ma nowych oddziałów UPA. Oczywiście byli nowi rekruci, byli siedemnastolatkowie, którzy na początku lat 50. ginęli w Karpatach, walcząc z Sowietami, ale Roman Szuchewycz do 50. roku funkcjonował w tych strukturach, inni dowódcy upowscy tak samo funkcjonowali, tak że nie da się tego rozdzielić. I pan przecież, panie pośle, chyba też to rozumie, więc jestem trochę zaskoczony pana zdziwieniem w tej sprawie. Oczywiście, że trzeba docenić gest pana prezydenta Poroszenki. Bardzo dobrze, że pan prezydent złożył kwiaty, oddał hołd. Tylko tak jak powiedziałem, poprzedniego dnia władze w Kijowie jedną z głównych ulic, ul. Moskiewską, przemianowały właśnie na ul. Stepana Bandery, prawda? A jak wiemy, na Ukrainie władza pana prezydenta jest dosyć szeroka. I teraz trzeba traktować ten gest, o którym pan powiedział, jako dobry prognostyk na przyszłość, ale nie można zamykać oczu na to, co się dzieje dookoła. Propozycje oświadczenia, które przesłali pani przewodnicząca Syroid i pan poseł Tarasiuk, zostały rozesłane wszystkim członkom grupy bilateralnej i chyba zgromadzenia, choć tego nie wiem, ale grupy bilateralnej na pewno. Nie procedowaliśmy tego, dlatego że ten tekst w naszym przekonaniu - myślę tutaj o marszałku Terleckim i o mnie jako przewodniczącym grupy - jakby nic nie wnosił do relacji polsko-ukraińskich. Było to zupełnie coś innego niż to, co próbujemy teraz zrobić, czyli oddać hołd ofiarom, tak, i nazwać te zbrodnie po imieniu. Nie wiem, czy to pan poseł, wydaje mi się, że tak, odnosił też się do wypowiedzi Jana Pawła II. (Poseł Marcin Święcicki: Meysztowicz.) A, to już pan poseł Meysztowicz, tak, przepraszam. Oczywiście ma pan poseł rację, że Jan Paweł II o to apelował, ale ja naprawdę byłbym ostrożny w takim selektywnym traktowaniu słów św. Jana Pawła II, ponieważ Jan Paweł II we Lwowie mówił również: ˝Niech dzięki oczyszczeniu pamięci historycznej wszyscy gotowi będą stawiać wyżej to, co jednoczy, niż to, co dzieli, ażeby razem budować przyszłość˝, a dzisiaj niestety Ukraina stawia wyżej to, co dzieli, dlatego że mordercy polskiej ludności cywilnej dzielą, a nie łączą (Oklaski) Polaków i Ukraińców. Teraz przejdźmy do tego, co było... pan poseł Bakun o tym mówił, ale też inni. Panie posłanki i panowie posłowie mówili o tym, więc ja odniosę się do tego zbiorowo. Uchwała - ustawa. Dlaczego tak się stało, że nie zdążyliśmy? No bo nie zdążyliśmy. I to jest rzeczywiście coś, za co trzeba się uderzyć w piersi, ale powiem panu tak. Cieszę się, że to uśmiech na pana ustach wywołuje, ja się z tego nie potrafię śmiać. Powiem tak: to jest wina... Proszę? (Poseł Wojciech Bakun: Śmiałem się z odpowiedzi.) Rozumiem. To jest, myślę, wina wielu osób, panie pośle, bo, już kiedyś o tym rozmawialiśmy, gdy złożyliśmy 10 lutego projekt ustawy, nikt z państwa nie zgłosił się do nas, żeby rozmawiać o tym, co jest nie tak w tej ustawie, tylko stwierdziliście, że będziemy się ścigać. Potem pojawiły się kolejne projekty i to ściganie doprowadziło do tego, do czego doprowadziło. To ? propos tego, czy zdążyliśmy, czy nie zdążyliśmy. Czym się różni ustawa od uchwały? I czy to, że przyjmujemy coś uchwałą... bo w Polsce, jak wiemy, możemy i ustawą, i uchwałą ustanowić święto, Sejm ma takie prawo - Senat nie, ale Sejm ma takie prawo. I muszę powiedzieć tak: pan uważa, że to w jakiś sposób markowany hołd, pan użył takiego określenia, że w jakiś sposób, jak rozumiem, deprecjonujemy ofiary ludobójstwa, którego dokonali ukraińscy nacjonaliści. Czy uważa pan, że markowanym hołdem było przyjęcie przez Sejm uchwały, która ustanowiła Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady? Czy uważa pan, że tak samo zostali źle potraktowani sybiracy, którzy mają swoje święto ustanowione uchwałą? A Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, który został również ustanowiony uchwałą? Rozumiem, że pan czułby się usatysfakcjonowany, gdyby to była ustawa, dlatego że ustawą zostały ustanowione tak ważne święta, jak np. Dzień Pracownika Socjalnego albo Dzień Skarbowości. Mógłbym wyliczyć jeszcze trochę takich świąt. Myślę, że najistotniejsze jest, proszę państwa, to, jak my oraz państwo polskie będziemy to święto celebrowali, obchodzili, czy rzeczywiście będziemy chcieli robić z tego cyrk i ścigać się na to, kto jest większym patriotą, czy będziemy chcieli oddawać hołd tym ludziom. Pan poseł Meysztowicz odnosił się do pojednania polsko-niemieckiego. Tak, to jest dobry przykład. Kłopot polega na tym, że odniesienie tego do procesu pojednania polsko-ukraińskiego jest nieco chybione, ponieważ gdyby w Niemczech były stawiane pomniki doktora Mengele albo innych zbrodniarzy hitlerowskich, wtedy pewnie inaczej by się potoczyły losy pojednania polsko-niemieckiego. W związku z tym tego porównywać nie można. Też pan poseł chyba odnosił się do listów i pism podpisywanych również przez zwierzchników Kościoła greckokatolickiego. Tutaj muszę powiedzieć, że znowu mamy ten dysonans, bo z jednej strony czytamy piękne słowa, a z drugiej strony greckokatolickie duchowieństwo uczestniczy praktycznie w każdej uroczystości, gdzie są gloryfikowani mordercy. Pan poseł Zyska mówił o tym, że okres, o którym mówimy w uchwale, powinien obejmować lata 1939-1947. Tak, zgadza się, oczywiście ma pan rację, te mordy zaczęły się w 1939 r. i skończyły się w 1947 r. Natomiast tekst tej uchwały był konsultowany z historykami Instytutu Pamięci Narodowej i oni powiedzieli jednoznacznie, że jeżeli chodzi o kwalifikację ludobójstwa, to ta kwalifikacja dotyczy wydarzeń z lat 1943-1945 - nie negując tego, że te mordy zaczęły się w 1939 r. i trwały do 1947 r. W związku z tym przyjęliśmy taką datację. Jeśli chodzi o penalizację, o kłamstwo wołyńskie. Panie pośle, nie stoi nic na przeszkodzie, żeby pan złożył taki wniosek, tj. projekt nowelizacji prawa karnego albo jakiejkolwiek innej ustawy, czyli podjął inicjatywę ustawodawczą. To ma się nijak do projektu uchwały, a także do projektów ustaw, dlatego że w żadnej z tych dwóch ustaw, o których dzisiaj również mówimy, nie było projektu penalizacji symboliki banderowskiej. Występował tutaj pan poseł Winnicki, którego już niestety nie ma na tej sali, mówiąc o poparciu przez Kresowian, których jest dużo, sugerując, że to się jakoś przełoży na poparcie. Ja nie chcę w ogóle komentować takiego podejścia do sprawy, bo to wygląda na jakąś instrumentalizację tego zagadnienia. My się kierujemy tutaj nie liczeniem na poparcie, ale jakąś elementarną uczciwością.