Mówca: Jerzy Wenderlich
Data: 2015-01-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Przepraszam, kilka sekund trwały moje ustalenia z panią minister Skowrońską, ale już ich dokonaliśmy więc teraz pan minister zabierze głos. Bardzo proszę. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Jerzy Witold Pietrewicz: Szanowny Panie Marszałku! Panie, Panowie Posłowie! Myślę, że przedstawiamy jeden z ważniejszych projektów dotyczących rozwoju sektora energetycznego w Polsce. Prace nad ustawą o odnawialnych źródłach energii istotnie trwały długo, dlatego że w międzyczasie zmieniała się rzeczywistość, i ta zewnętrzna, i ta polska, zmieniały się warunki, rozwijały się technologie i jednocześnie zmieniały się nasze poglądy dotyczące tego, jak powinien wyglądać najbardziej efektywny model wsparcia energetyki odnawialnej, tak żeby on nie był XIX-wieczny. Chociaż może różnimy się w sprawie tego, jak ma wyglądać ten system w XXI w., czy ma być on rynkowy, czy też socjalistyczny, czy ma być obywatelski, czy też ma być taki quasi-etatystyczny, a więc oparty na systemie feed-in tariff, na dotacjach, na określonych z góry dotacjach państwowych, projekt, który przedstawiamy, jest projektem rynkowym, projektem wspierającym najbardziej efektywne projekty produkcji energii elektrycznej. Dlatego też, skoro pani posłanka pytała, dlaczego nie ma tutaj przewidzianego systemu wsparcia dla geotermii, to odpowiadam, że my traktujemy technologię geotermalną tak samo jak technologie wiatrowe czy technologie związane ze spalaniem, czy z fotowoltaiką. Traktujemy je na równi i wybieramy te projekty, które są najbardziej efektywne. Słuchając pań i panów posłów, miałem okazję poznać kilkanaście koncepcji polityki w zakresie odnawialnych źródeł energii, a projekt może być tylko jeden. Z tego punktu widzenia rozumiem to, że państwo ten projekt krytykują, bo różni się on od każdej indywidualnej wizji, bo on ma być przede wszystkim dobry dla państwa i jego obywateli, a nie dla każdego z nas indywidualnie, chociaż my mamy, każdy z nas ma, tę indywidualną możliwość na to, żeby czerpać szansę z tytułu jego wdrożenia. Dziękując paniom i panom posłom, szczególnie z Komisji Gospodarki, gdzie razem pracowaliśmy nad tym, żeby ten projekt był rzeczywiście lepszy, i wsłuchiwaliśmy się w głosy krytyki, chciałbym jednocześnie zauważyć, że wielu z państwa filarem swojej wypowiedzi uczyniło niewiedzę na temat tego projektu, bo chyba tylko z niewiedzy wynika niedostrzeganie tego, że w tym systemie jest przewidziane wsparcie dla OZE. W tym systemie ważnym elementem w zakresie wsparcia dla ciepła - i to jest kluczowa zmiana - jest to, że zaproponowaliśmy rozwiązania, które pozwalają na uwzględnianie ciepła w instalacjach termicznego przekształcania odpadów, które to ciepło traktujemy na równi z ciepłem z OZE. To znakomicie poszerza zakres produkcji i dostęp do ciepła odnawialnego - też właśnie z tych instalacji termicznego przekształcania, które traktujemy tak samo, jak odnawialne. Jeśli mówimy o tym, że jest obowiązek korzystania z usług instalatorów, to odpowiadam: nie, jest możliwość korzystania z usług instalatorów. Jeśli ktoś nie chce, nie musi. Natomiast chcemy, żeby z uwagi na tych, którzy nie mają stosownej wiedzy, mógł powstać taki zawód, bo to będzie dla nich wsparcie. Jeśli ktoś nie zna spraw z zakresu polityki energetycznej, to nie powinien twierdzić, że jej nie ma, bo jeśli ja nie mam pieniędzy, to nie znaczy, że nie ma pieniądza w gospodarce. A więc jeśli mówimy, że węgiel jest naszym dobrem narodowym - to w odniesieniu do tej polityki energetycznej - i że my podważamy tę fundamentalną tezę polityki gospodarczej naszego kraju - mówię to również w kontekście tego, co obecnie dzieje się na Śląsku - to chcę podkreślić, że węgiel jest i będzie podstawowym elementem, podstawowym źródłem energii elektrycznej. My nie kasujemy polskiego węgla, nie eliminujemy go z polskiej polityki energetycznej, ponieważ w podstawowym modelu polityki energetycznej do 2050 r. utrzymujemy produkcję energii elektrycznej z węgla. Jednocześnie ta produkcja będzie rosła w ślad za rozwojem gospodarczym i w związku z tym będzie tworzyła przestrzeń do tego, żeby mogły wchodzić także inne technologie, żebyśmy mieli tę niezbędną dywersyfikację źródeł energii i to bezpieczeństwo energetyczne, które na tej sali jest tak częstym postulatem. Nie mogę też zgodzić się z tezami, które stawia pan poseł Najder, wyrażając swój sprzeciw wobec istnienia w tym kraju instalacji spalania wielopaliwowego. Te instalacje spalania wielopaliwowego kiedyś dawały około 50% energii odnawialnej, dzisiaj to jest 20% energii odnawialnej, a więc ten udział maleje. One zostały zbudowane w przeszłości i oparte na określonym rachunku ekonomicznym, a inwestorzy zaufali polityce państwa. Mamy teraz te instalacje po prostu zwyczajnie wykasować? Nie, dajemy im szansę przeżycia, ale jednocześnie zmniejszamy pomoc w tym zakresie. Inne instalacje z kolei, instalacje biogazowe. Znowu - pan poseł Najder nie mógł dostrzec instalacji poniżej 1 MW. W tym kraju jest ich już 24, za naszą zachodnią granicą jest ich ponad tysiąc. Te instalacje są i myślę, że w przyszłości, między innymi dzięki tej ustawie, będą one także liczone w setkach na terenie naszego kraju. Nie wiem, jak pani poseł Grodzka chciałaby skutecznie walczyć z ubóstwem energetycznym, postulując m.in. ekspansję w zakresie odnawialnych źródeł energii, bo rzeczywiście energia odnawialna dzisiaj jest droższa, nie możemy na to zamykać oczu, co nie znaczy, że nie jest potrzebna. W związku z tym jeśli zwiększamy udział droższej energii, to jaki to będzie miało wpływ na ubóstwo energetyczne - będzie ono malało czy rosło? Dlatego potrzebny jest wszędzie umiar i rozsądek. Można iść ścieżką taką, jaką proponował pan poseł Najder: robimy rewolucję, likwidujemy określone technologie, zostają tylko te, które się nam podobają, albo też zmieniamy ten system ewolucyjnie, zapewniając warunki niezbędne do wchodzenia nowych technologii, ale w sposób efektywny, w sposób konkurencyjny, bo tylko wtedy można rzeczywiście myśleć o tym, żeby stawiać na określone rozwiązanie, pod warunkiem że ono nie będzie rozwiązaniem drogim, niekonkurencyjnym. Dlatego też te wszystkie zgłaszane postulaty - wesprzyjmy jeszcze mocniej energetykę prosumencką, wprowadźmy jeszcze inne kategorie, wsparcie dla określonych technologii - prowadzą do jednego: to podraża system i czyni w związku z tym ten sektor mniej konkurencyjnym, obciąża obywatela i czyni mniej konkurencyjną także polską gospodarkę. Co z tego, że stworzymy miejsca pracy na przykład w obszarze, nie wiem, instalacji spalających biomasę, jeśli gdzie indziej utracimy te miejsca pracy, bo przemysł nie wytrzyma zbyt wysokich cen energii? Nie możemy patrzeć na to tak wąsko. Przechodzę już do konkretnych pytań. Czy Polskę stać na tak drogie rozwiązania? Przyjęliśmy, że w perspektywie 2020 r. - zostało to zapisane w pierwszym pakiecie energetyczno-klimatycznym - udział energii odnawialnej będzie wynosił 15,5%, w odniesieniu do energii elektrycznej - 19%, w odniesieniu do ciepła - 17%. To jest wyważony poziom naszych możliwości - wytwarzanie energii, która nadmiernie nie podniesie ogólnego poziomu cen energii w naszym kraju. Oczywiście różnie można sobie wyobrazić ścieżki rozwoju, ale pamiętajmy, że dzisiaj energia odnawialna swoimi kosztami obciąża w pierwszej kolejności gospodarstwa domowe. W związku z tym chcemy ją rozwijać. Chcemy dawać szansę rozwojowi przedsiębiorczości, ale ta przedsiębiorczość będzie dotyczyła dziesiątek, może setek tysięcy obywateli, natomiast koszty energii odnawialnej będą ponoszone i są ponoszone przez 16 mln gospodarstw domowych. W związku z tym trzeba dawać szansę jednym, ale jednocześnie bacząc na to, żeby te obciążenia dla innych, dla gospodarstw domowych utrzymywały się na rozsądnym poziomie. (Głos z sali: To socjalizm.) Nie, to nie jest socjalizm, te rozwiązania oparte są na rozwiązaniach rynkowych, natomiast wprowadzamy model prosumencki. Dlatego jesteśmy przeciwni m.in. systemowi feed-in tariff, który był tutaj postulowany, bo on dekretuje, obciąża z góry na kilkanaście lat gospodarkę, energetykę w sytuacji, gdy są nam potrzebne systemy konkurencyjne i cała gospodarka opiera się na konkurencji jednych podmiotów z drugimi. Jeśli chodzi o kwestię tego, komu służy w pierwszej kolejności energetyka odnawialna, to powiedziałbym tak: rozwój energetyki odnawialnej w pierwszej kolejności służy ludziom przedsiębiorczym, niezależnie od tego, gdzie oni będą zamieszkiwali, czy w miastach, czy też na wsi. Chociaż siłą rzeczy to wieś jest jak gdyby bardziej predestynowana do tego, żeby korzystać z dobrodziejstw rozwoju energii odnawialnej. I polska wieś będzie z tego korzystała, m.in. produkując biomasę do instalacji spalania biomasy czy wykorzystując ją chociażby w biogazowniach bądź też instalując własne instalacje odnawialnych źródeł energii. Pan poseł Pawlak przedstawił wizję tej zdywersyfikowanej energetyki, która jest obecna w każdej gminie czy też w każdym gospodarstwie domowym. Przyznam się, że ja też widzę Polskę w 2020 r., Polskę lat 20. tak właśnie wyglądającą. Ale do tego powinniśmy dochodzić step by step, nie drogą rewolucji, bo jeśli drogą rewolucji, to znaczy, że siłą rzeczy koszty muszą być większe. My mówimy: rozwijajmy energetykę prosumencką, bo dzięki temu nie będziemy ponosili kosztów przesyłu. Tak, ja jako osoba prowadząca gospodarstwo domowe rzeczywiście nie będę ponosił kosztów przesyłu, ale czy my jako kraj nie będziemy ponosili kosztów budowy sieci? Jeśli chcemy sprzedawać tę energię elektryczną, to przecież nie wyemitujemy jej w powietrze. Musi być sieć przesyłowa, która umożliwi odbiór tej energii, jeszcze musi być efektywna, jeszcze muszą być inteligentne liczniki. A więc są i będą potrzebne nakłady. Kto je poniesie? Państwo, czyli my wszyscy. Uczynimy jednostki szczęśliwymi kosztem tego, że całe społeczeństwo poniesie nakłady z tym związane. To trzeba robić, ale znowu stopniowo, szukając jak najlepszych i jak najtańszych rozwiązań, bo robienie tego gwałtownie siłą rzeczy oznacza drożej. Nie mogę zgodzić się z poglądem, że tym projektem ustawy wspieramy koncerny energetyczne, ponieważ tym projektem ustawy wspieramy przede wszystkim obywatelską przedsiębiorczość. Dlatego tworzymy i wybieramy projekty poprzez rozwiązania o charakterze konkurencyjnym, czy w odniesieniu do małych, czy dużych instalacji, jednocześnie pragnąc zwiększyć szanse konkurencji, żeby duże podmioty nie wykorzystywały swojej pozycji rynkowej. Dlatego między innymi wyodrębniliśmy tę grupę instalacji o mocy do 1 MW, żeby konkurencja odbywała się w ramach tej grupy małych instalacji i żeby nie były one spychane na margines przez te duże. Tu jest właśnie przestrzeń dla instalacji i tych fotowoltaicznych, i tych biomasowych czy też związanych z biogazowniami. Jest kwestia energetyki wiatrowej. Chyba pani poseł Masłowska albo pani poseł Witek, gdzieś dalej mam to zapisane, pytała o tematy najczęściej poddawane pod dyskusję, że tak powiem, podczas prac nad projektem ustawy. Były one związane z energetyką wiatrową, dotyczyły między innymi prosumenta. Jeśli chodzi o to, jak to traktujemy, to do każdej technologii, także i tej wiatrowej, mamy taki sam dystans. Nie mamy przesłanek, żeby twierdzić, że rozwój energetyki wiatrowej jest czymś niebezpiecznym. Nie było przypadku, w którym następowałyby jakieś poważniejsze wypadki związane z funkcjonowaniem wiatraków w Polsce. Takie przypadki występują na świecie, obserwujemy je, są bardzo nieliczne. Jest oczywiście problem, jeśli chodzi o aspekty zdrowotne. Jednocześnie mamy w Polsce system oceny oddziaływania na środowisko, który czasami może się nie sprawdzać, ale możemy postarać się go usprawnić, który daje tę gwarancję, jeśli jest to prawidłowo przeprowadzone, że pochylamy się nad tym, co jest ważne z punktu widzenia tego, co jest ryzykiem, zagrożeniem i dla kogo, w jakich warunkach, biorąc pod uwagę daną konkretną instalację - nie w ogóle, ale właśnie w określonych warunkach, bo przecież w różnych warunkach te instalacje mają różny zakres oddziaływania. Pan poseł Cezary Olejniczak mówił, że mamy w Polsce do czynienia z finansowaniem tych instalacji OZE z różnych źródeł. Moim zdaniem to dobrze. Jeśli chcemy rozwijać określony sektor, niekonieczne OZE, to powinniśmy także i dywersyfikować źródła finansowania, i szukać tej przedsiębiorczości na różnych obszarach. W związku z tym być może właśnie instytucje związane z otoczeniem rolniczym będą bardziej skuteczne w tym poszukiwaniu, w docieraniu z projektami do rolników. Być może. Ważne jest jednak, żeby w łącznym rachunku nie było to wsparcie publiczne o charakterze nadmiarowym. Dlatego też w tym projekcie ustawy będziemy brali pod uwagę te pieniądze, liczyli je, będziemy przeliczali tę pomoc apeksową, łączyli z kapeksową i uwzględniali ten element dopuszczalności pomocy publicznej, tak aby ona w tym łącznym rachunku nie była nadmiarowa. Kwestia systemu aukcyjnego, systemu akcyzowego, podatku akcyzowego. W tym systemie zielonych certyfikatów korzystaliśmy ze zwolnienia z podatku akcyzowego. W systemie aukcyjnym zakłócałoby to po części logikę systemu. Natomiast przyjmujemy, że jeśli ktoś ma do uwzględnienia podatek, musi brać pod uwagę podatek, który dla danego producenta będzie potencjalnym kosztem, to siłą rzeczy uwzględni ten podatek akcyzowy w cenie energii i w tej swojej ofercie, która będzie dla niego po prostu najbardziej korzystna. W związku z tym w naszej ocenie podatek akcyzowy będzie miał tutaj neutralne znaczenie z punktu widzenia wyboru najlepszych projektów. Będzie on dotyczył wszystkich instalacji, a więc skoro wszyscy będą uwzględniać ten element, to nie będą mogli ze sobą konkurować płaceniem bądź niepłaceniem podatku akcyzowego, bo to obciążenie będzie jednakowe. Natomiast chciałbym jeszcze zająć państwu dwie minuty, powiedzieć o kwestii prosumenta, bo znowu, jeśli o to chodzi, jest wielkie nieporozumienie. Odniosę się do uwagi dotyczącej tego, że będzie płacone, sprzeciwu, że prosument będzie miał tę cenę o 20% niższą w stosunku do nieprosumentów. Istotnie w pierwszym projekcie było to zaproponowane, ale w tym projekcie, który został przedłożony pod obrady Sejmu, jest zaproponowane rozwiązanie, w którym ta cena jest w 100% ceną rynku konkurencyjnego. Jednocześnie zrównaliśmy tutaj w prawach tego prosumenta w postaci gospodarstwa domowego i prosumenta w postaci drobnego wytwórcy. Prosumentem jest ten, kto ma instalację o mocy do 40 kW, niezależnie od jego statusu. Szczerze mówiąc, ja rozumiem tę uwagę, że nie chcemy koncesji. I my rzeczywiście ograniczyliśmy koncesje. Skoro pan poseł mówi, że niepotrzebne są koncesje i zgłaszanie działalności, to chcę powiedzieć, że żyjemy w kraju, w którym każda działalność jest działalnością rejestrowaną. Jeśli chcemy korzystać, czerpać korzyści z określonej działalności, to trzeba ją zarejestrować. Czym innym jest koncesjonowanie, czym innym jest rejestrowanie działalności, a czym innym są też wymogi o charakterze informacyjnym. Były tu takie postulaty: wprowadźmy system, wzmocnijmy system informowania rynku, producentów o tym, jakie są warunki rynkowe. W jakiejś mierze jest to postulat słuszny, bo chcielibyśmy mieć bieżącą i jak najlepszą informację, ale aby tę informację dostarczyć, ktoś ją musi wygenerować, to po pierwsze, a po drugie, musimy zainstalować systemy, które będą ją przetwarzały. W związku z tym, kreując i podnosząc oczekiwania o charakterze informacyjnym, my siłą rzeczy kreujemy biurokrację, zwiększamy obciążenia biurokratyczne. Trzeba to ważyć. Dlatego przyjęliśmy system kwartalny. Oto zbieramy informacje z kwartału, w systemie kwartalnym informujemy rynek, tak samo dokonujemy korekt cenowych w stosunku do cen rynku konkurencyjnego, one też co kwartał będą zmieniane. Taka jest logika tego systemu. Wydaje się, że jest ona słuszna, system jest przemyślany. Mam nadzieję, że odpowiedziałem na wszystkie pytania. Nie chciałbym też nadmiernie przedłużać swojej wypowiedzi. Chciałbym, jeszcze raz dziękując za prace nad tą ustawą, prosić jednocześnie panie i panów posłów o jej poparcie, nawet jeśli ona nie trafia w indywidualne oczekiwania, bo jest ona oczekiwana i jest ona dobra, dobra przede wszystkim dla polskich obywateli i polskiej gospodarki. Dziękuję. (Oklaski)