Mówca: Adam Szejnfeld
Data: 2013-03-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zanim przejdę do konkretnych pytań, wstęp natury ogólnej, dlatego że poruszano tu wiele kwestii, postawiono także tezy, które można by określić czy nazwać zarzutami. Moim zdaniem wiele z nich, jeżeli chodzi o takie postawy, pochodzi z niewiedzy, braku chęci pozyskania tej wiedzy bądź, i myślę, że to dotyczy większości, chęci zajęcia tylko politycznego stanowiska. Wiemy bowiem, że przecież pierwsze czytanie w Sejmie bardzo często służy do tego, żeby zaprezentować pewną postawę polityczną wobec określonych rozwiązań. Dotyczy to chociażby pytań, które padły i na które pan minister już odpowiadał. Większość pytań dotyczyła także rozwiązań, które są w projekcie Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska. Te odpowiedzi także się do tego odnoszą i wydaje mi się, że na pstryknięcie palców, chyba że ktoś jest głuchy i ślepy, u racjonalnie i rozsądnie myślącego człowieka rozwiewają wątpliwości, jeśli to były oczywiście wątpliwości, a nie tylko polityczna postawa. Chcę bardzo wyraźnie podkreślić, że istotą sprawy i ideą, do której chcemy dążyć, jest to, żeby wzmocnić bezpośrednią relację między pracodawcą a pracobiorcą, a nie narzucać wszystkim pracobiorcom, bez względu na to, w jakim sektorze czy branży pracują, w jakiej firmie, dużej, średniej, małej czy w mikroprzedsiębiorstwie, jednolitych praw wynikających z Kodeksu pracy, ponieważ nie ma takiego mądrego ustawodawcy, łącznie z polską Wysoką Izbą, który w przypadku wszystkich sektorów, wszystkich branż i każdej wielkości firm znalazłby tak uniwersalne przepisy, które nie przeszkadzałyby ludziom dobrze pracować, rozwijać się i zarabiać na utrzymanie swoich rodzin. W związku z tym przeniesienie tej relacji z pozycji przepisu prawa, twardego, głuchego, zimnego, często ślepego, i praktyki do relacji człowiek - człowiek, pracodawca - pracobiorca jest, moim zdaniem, istotne. Zasadą wprowadzenia tej elastyczności jest to, żeby przenieść umówienie się, że tak powiem, co do tego, jak będziemy realizować swoją pracę, do takich aktów, jak na przykład układ zbiorowy pracy. Mówienie tutaj przez niektórych, że to teraz jakiś skandal, że z pracowników będziemy robić niewolników, jest jakąś kompletną bzdurą albo to tylko takie fajerwerki polityczne i nic więcej. Przecież jeżeli nie będzie zgody pracobiorców, czyli pracowników, jeżeli związki zawodowe nie podpiszą układu zbiorowego pracy czy porozumienia, to żaden pracodawca nie będzie mógł wprowadzić tych rozwiązań, bo łamałby przepisy prawa. W projektach, które zostały tutaj przedłożone, nie ma takich możliwości. To po pierwsze. Po drugie, podkreślam jeszcze raz, że wszystkie te najważniejsze prawa, chronione dzisiaj Kodeksem pracy i prawem pracy, bo przecież nie tylko Kodeks pracy w systemie chroni pracowników, a więc te dwie najważniejsze grupy to moim zdaniem ochrona pracy, czasu wolnego i płacy, która jest zachowana. (Dzwonek) Oświadczam, a nie tylko deklaruję, że żaden z zaprojektowanych przepisów nie wprowadza naruszenia ochrony 8-godzinnego czasu pracy na dobę, nie narusza 40-godzinnego czasu pracy w tygodniu, nie narusza 11-godzinnej przerwy w ciągu doby ani 35-godzinnej przerwy na odpoczynek tygodniowo. Żaden z tych przepisów nie narusza obowiązku wynagradzania przez pracodawcę według umowy o pracę i płacę swoich pracowników. Nie ma w tym projekcie ani jednego takiego przepisu, ani nawet jednego przecinka, który by to sugerował, a więc skąd, żeby nie powiedzieć po co używane są takie słowa, żeby już inaczej tego nie określać. Wygłaszane są kompletne bzdury i miesza się ludziom, naszym słuchaczom czy tym, którzy będą czytali doniesienia z tego posiedzenia, w głowach. Deklaruję, że nie ma, oświadczam, że nie ma. Teraz ostatnia rzecz z tych ogólnych. Mianowicie większość tych przepisów nie spadła z księżyca, jak tu niektórzy posłowie mówili, określając je też niekiedy w niewybredny sposób. Nie będę się do tego odnosił choćby ze względu na przyjaźń i koleżeństwo wobec mojego kolegi z okręgu, choćby z tego powodu. Były to już doświadczenia nie tylko innych krajów, takich jak te, które wymieniał pan minister, gdzie to obowiązuje i jest dopuszczone, lecz także naszego kraju, Polski, między Wisłą a Odrą. Działało, nie bolało i dawało efekty, bo w czasie największego kryzysu w Europie i totalnej recesji gospodarczej w Polsce powstało 960 tys. netto nowych miejsc pracy. Stawiam twierdzenie, nie tylko tezę, że gdyby tych rozwiązań nie było, to oczywiście powstałoby radykalnie mniej tych nowych miejsc pracy. Odnosząc się już teraz pokrótce, stwierdzam, że moim zdaniem te deklaracje i te oświadczenia powinny zamknąć dyskusję, rozwiać wątpliwości i spowodować, by kluby głosowały za skierowaniem tych projektów do komisji. Jeżeli są jakieś konkretne, szczegółowe wątpliwości, które były niekiedy podnoszone, ale bardzo rzadko, właściwie nie wiem, dlaczego, to od tego jest właśnie praca w komisjach i w podkomisjach, żeby to potem wyeliminować. Pan marszałek Zych wyraził oczekiwanie czy postulat, stwierdzając, że przyszedł czas na tworzenie nowego Kodeksu pracy. Tak, 100% racji, podpisuję się pod tym obiema rękami, ale od razu mówię, że gdyby pojawiła się taka inicjatywa, to i tak będzie szła w tym samym kierunku. Te propozycje, które zgłosiliśmy, dotyczą wybranych kwestii, które są absolutnie najważniejsze, bez których naprawdę skuteczna walka z bezrobociem i pomoc setkom tysięcy ludzi, którzy nie mają dzisiaj pracy, aby jednak znaleźli tę pracę, będą, moim zdaniem, nieskuteczne. Ze względu na specyfikę świata i czasów, w których żyjemy, gdybyśmy chcieli tworzyć nowy Kodeks pracy i wreszcie skończyć z tym postkomunistycznym aktem prawa, to oczywiście będzie on musiał iść w kierunku elastycznych rozwiązań, a nie sztywnych. Nie ma innej możliwości. Bardzo się cieszę, że pan marszałek Zych wyraził także pogląd, iż oba projekty powinny trafić do komisji, nawet jeśli ma wątpliwości dotyczące nadgodzin i stawek za nadgodziny, bo w komisjach i podkomisjach jest miejsce na rozmowy o tych sprawach. Prowadzi się tam rozmowy z uwzględnieniem czynników ekonomicznych, ale także społecznych, czysto ludzkich, rodzinnych itd. Tu bardzo często, niestety, dominuje słowo ˝polityczna˝, a nie ˝merytoryczna˝. Bardzo się cieszę i mam nadzieję, że Polskie Stronnictwo Ludowe razem z Platformą Obywatelską skieruje zarówno ten projekt, jak i projekt rządowy do komisji. W naszym projekcie jest bardzo dużo rozwiązań i mają one różny charakter. Jako klub Platforma Obywatelska jesteśmy otwarci na rzeczową, racjonalną i konstruktywną dyskusję oraz współpracę, a także ewentualne zmiany. Jeżeli coś się odrzuca, to zamyka się drogę do rozmowy i konstruktywnej współpracy. To jest kompletna negacja, taka jaka często w Polsce funkcjonowała przez ostatnie 23 lata. Powoduje to, że nie jesteśmy tak daleko, nie jesteśmy tak dobrze rozwinięci, jak moglibyśmy być. (Poseł Marek Suski: Zapomniał pan, jak traktowane były projekty obywatelskie.) Pan poseł Zbrzyzny powiedział, że pracodawcy uzbierali 200 mld zł. Nie wiem, na rzecz czego. Ta teza jest jakby oderwana od sprawy kodeksu. Bo co to znaczy? Mają te pieniądze rozdać? Co mają zrobić? Można sformułować kontrtezę, że to pracobiorcy mają na kontach 1200 mld zł, bo wszyscy ludzie w Polsce tyle uzbierali. I co? Czy to oznacza, że są wystarczająco bogaci i nie trzeba im już pomagać? Nie ma nic to wspólnego z naszą dzisiejszą pracą. Zresztą ? propos właśnie wystąpienia pana posła Zbrzyznego i jego propozycji stawek za nadgodziny, to warto byłoby zastanowić się, skąd faktycznie biorą się w ogóle w życiu te rozwiązania, których nie akceptujemy, które nazywamy patologiami, chociażby te umowy cywilnoprawne, które niektórzy nazywają umowami śmieciowymi. Skąd się to bierze? Czy aby właśnie nie stąd, że jest sztywny stosunek pracy, sztywny Kodeks pracy? Nierealne, nieżyciowe, niepraktyczne przepisy prawa pracy powodują, że przedsiębiorca ma wyłącznie alternatywę i czego nie zrobi, to źle, bo albo zwolni pracownika - to źle, bo traci często bardzo dobrze wykwalifikowanego i doświadczonego współpracownika, a zarazem przyczynia się do powstania jego problemów osobistych, rodzinnych itd., albo nie robi tego zła i robi inne zło - przechodzi z nim do pracy w szarej strefie czy w czarnej strefie. I tyle. Jest potrzeba znalezienia lekarstwa na to zło. Lekarstwem na zło w postaci albo zwalniania ludzi z pracy, albo przechodzenia z nimi do szarej strefy jest uelastycznienie tego stosunku pracy, żeby po pierwsze, ten pracownik jednak w legalnej sferze pracował, a po drugie, żeby w ogóle pracował, żeby nie poszedł na bezrobocie. Pan poseł Mularczyk pyta, czyim lobbystą jestem czy my jesteśmy. Odpowiadam, bo to jest bardzo dobre pytanie. Jestem lobbystą tych 2 mln ludzi, którzy nie mają pracy. Występuję przeciwko tym wszystkim, którzy nawołując do tego, żeby prawa pracy nie zmieniać, Kodeksu pracy nie zmieniać, co najwyżej utrzymywać tych, którzy mają pracę, występują przeciwko tym, którzy pracy nie mają. Chcę wam powiedzieć i panu posłowi Mularczykowi też, że te 2 mln ludzi, którzy pracy nie mają, którzy jej szukają, często ze łzami w oczach, i niestety znaleźć nie mogą, mają także na utrzymaniu innych: mamy, ojców, dzieci. Wszyscy ci, którzy są przeciwko tym zmianom, i to tak a priori, politycznie - bo jeszcze rozumiem, żebyśmy porozmawiali komisji, żeby może ten przepis tak, a może tak albo wcale, może ten przepis przyjmijmy, ale na ten się nie zgodzimy - wszyscy ci, którzy tak fundamentalnie, ortodoksyjnie są przeciwko tym zmianom, są przeciwko pomaganiu tym biednym 2 mln ludzi i ich rodzinom, ich dzieciom też. (Poseł Marek Suski: Ale kabaret.) Pan poseł Siedlaczek pyta, czy aby przesłanki do zawiązania tej współpracy między pracodawcą a pracobiorcą nie są zbyt ogólnikowe. Po pierwsze, uważam, że nie. Po drugie, co jest zasadniczą kwestią, i te wszystkie obawy, moim zdaniem, są przez to nieuzasadnione, to dopóki pracodawcy poprzez swoją reprezentację, na przykład związki zawodowe, nie zgodzą się na to, to te rozwiązania nie będą przyjęte. Przesłanki będą poddawane ocenie obu stron: pracodawcy i reprezentacji pracobiorców, a więc oni uznają, czy też przesłanki wskazane przez pracodawcę są tymi, które wypełniają normę prawną, jaką proponujemy, czy nie. Nie ma żadnego zagrożenia. Zwracam się do pana posła Śniadka. Jeżeli chodzi o jego pytanie, powinienem się do niego nie odnosić, bowiem nie miało ono żadnego sensu merytorycznego. Ale żeby nie zostało, choćby w dokumentacji po dzisiejszym posiedzeniu, fałszywe wrażenie, chcę powiedzieć, że nigdy nie było żadnego projektu zmiany Kodeksu pracy, który wprowadzałby możliwość zwalniania z pracy kobiet w ciąży. Przynajmniej ja takiego nie znam. Być może panu posłowi Śniadkowi obiło się o uszy, że był projekt, który nigdy ostatecznie nie był formalnym projektem, odnoszący się do stworzenia przepisów dotyczących nie kodeksowego zatrudniania w przedsiębiorstwach pracowników, tylko tzw. pracy domowej, czyli zatrudniania we własnym, prywatnym domu obcej osoby. Tam oczywiście były przewidywane inne normy niż te przewidziane w przypadku fabryki, bo inaczej zatrudnia się robotnika w fabryce, a inaczej kogoś we własnym, prywatnym domu. Ale być może nie wszyscy rozumieją takie niuanse. Było również pytanie, pewnie znowu takie zaczepne, o jedno okienko. Chcę przypomnieć, żeby nie zostały jakieś fałszywe zapisy w protokóle, że jedno okienko było rozwiązaniem przejściowym do tzw. zero okienka. Funkcjonuje to do dzisiaj, fenomenalnie, nie znam żadnych negatywnych opinii. (Poseł Marek Suski: Poważnie?) Aha, pan poseł Polak jakby zasugerował, iż przez to, że nie ma negatywnych opinii czy w ogóle nie ma innych opinii niż opinia generalnego inspektora pracy, jest tu jakaś manipulacja, jeżeli chodzi o opinie. Chcę powiedzieć, że projekt został wysłany do zaopiniowania przez wszystkich partnerów społecznych, których dotyczy system konsultacji społecznych tego rodzaju projektów. Mało tego, zostało to wykonane, zresztą zgodnie z regulaminem Sejmu, to jest obowiązek, przez panią marszałek Sejmu. Dlatego omawiamy go dzisiaj. Gdyby nie to, omawialibyśmy go w grudniu, bo ten projekt pochodzi z ubiegłego roku. Nie czekał na inicjatywę rządową. Mało tego, zadaję też tutaj kłam sugestiom, że czego rząd nie zrealizował w Komisji Trójstronnej, klub wprowadził własnym projektem, bowiem nasz projekt pochodzi sprzed wielu, wielu miesięcy, a czekał na pierwsze czytanie ze względu na to, że został skierowany do konsultacji społecznych zgodnie z regulaminem Sejmu. Kończę, bo chyba wyczerpałem odpowiedzi na wszystkie pytania. Powinienem nie odnosić się do wypowiedzi pana posła Suskiego, dlatego że wyraził się o tym projekcie bardzo łagodnie jak na specyfikę języka pana posła Suskiego, bo powiedział tylko, że to jest skandaliczna propozycja. A więc to jest właściwie precedens, jeśli chodzi o wystąpienia pana posła, używanie tak łagodnych słów. Jednak moim zdaniem właśnie określanie propozycji racjonalizacji prawa w Polsce, tak żeby żyło nam się lepiej - obojętnie, kto jaki ma pogląd, czy jest za, czy jest przeciw i na jakiej podstawie - iż jest skandaliczna, powiedziałbym, że jest skandalicznym wystąpieniem. Dlatego nie chciałbym tego komentować. Ale pan poseł znany jest przecież wśród nas wszystkich z wystąpień, które najczęściej lądują w komisji etyki i najczęściej podlegają ukaraniu, tak jak ostatnie, o ile dobrze pamiętam, przyrównywanie Platformy Obywatelskiej do tych, jeśli pamięć dobrze mi podpowiada, którzy kierowali ludzi do komór gazowych. I za to komisja etyki ukarała pana posła karą. Być może wreszcie można byłoby zdobyć się na to, żeby w rozmowie używać określeń, zwrotów i w ogóle przyjąć relacje na określonym poziomie kultury i wzajemnego szacunku. Ja do pana posła na przykład nic nie mam. Jeżeli pan poseł będzie prezentował swoje poglądy i będę się chciał do nich odnieść, to nawet jeśli się z nimi nie zgodzę, to z pełnym szacunkiem, bo każdy ma prawo do swoich poglądów, do przedkładania swoich projektów. I nie trzeba się obrażać nawzajem. Taki stosunek obrażania się nawzajem nie tworzy żadnej konstruktywnej relacji, byśmy twórczo mogli coś w Wysokiej Izbie tworzyć dla obywateli, dla naszych wyborców. Być może warto by było wreszcie nie spotykać się w komisji etyki, zapomnieć o tym, że musimy się spierać w sposób nieelegancki. Spierajmy się w sposób elegancki. Dziękuję uprzejmie. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)