Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2025-11-07 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam przyjemność złożyć sprawozdanie i opinię dotyczące przedstawianego i omawianego dzisiaj projektu ustawy. To fakt - polskie górnictwo nie działa w próżni. Polskie górnictwo uczestniczy dziś w transformacji energetycznej prowadzonej w Polsce. Polskie górnictwo dzisiaj potrzebuje od każdego z nas pokory i wrażliwości. Zarządy spółek węglowych, które funkcjonują, i strona społeczna potrzebują ciszy, pomocy i wsparcia, żeby uczestniczyć w tym procesie transformacji. Tego wymaga się od polskiego Sejmu, od każdego posła. Dzisiaj nie mamy łatwej sytuacji. Dziś kładziemy na stole projekt ustawy, która ten proces ma w jakiś sposób usprawnić, ma sprawić, że ten proces zostanie odpowiedzialnie przeprowadzony. Po to jest ta ustawa. Daje ona narzędzie, ale również daje środki finansowe na wsparcie tych podmiotów, ale przede wszystkim ludzi, którzy są podmiotem tej całej transformacji. To oni są w środku tej transformacji. To o nich musimy zadbać. W tym celu pojawiły się osłony socjalne, również środki na odprawy jednorazowe. Mówimy o urlopach górniczych, o urlopach dla pracowników zakładów przeróbki, o jednorazowym świadczeniu pieniężnym. Tak, mówimy o 80% wynagrodzenia obliczanego w trakcie urlopu. To przez 5 lat dla górników, którzy mają 5 lat do emerytury i mogą odejść. W przypadku pracowników przeróbki - 4 lata. I jednorazowo 170 tys. zł - dla tych, którzy nie mogą skorzystać z tego procesu, bo im zostało trochę więcej albo może trochę mniej. Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Marszałku! Mówimy o wsparciu. To ważny element. Pan wyraźnie, rzetelnie i czytelnie podkreślił wartość tej ustawy. Ale ja bym chciał się zatrzymać na kwestii otoczenia, w jakim dzisiaj funkcjonuje to górnictwo, na kwestii tego, do którego miejsca doszliśmy przez te 8 czy 10 ostatnich lat. Od 2015 r. do 2023 r. Prawo i Sprawiedliwość zlikwidowało w Polsce 14 kopalń. Ograniczono wydobycie: z 72 mln t do 48 mln t. Dzisiaj to jest 44 mln t wydobywanego węgla. Ograniczono zatrudnienie. W górnictwie pracowało 88 tys. ludzi, dzisiaj jest ich 72 tys. Ale takim uwidocznieniem wymiaru tego, co zrobili, jest ten obrazek, chodzi o import węgla w tym okresie, w tym z Rosji. W latach 2018-2022 osiągnięto szczyty importu węgla. Te dwadzieścia ileś milionów ton, które ponoć zaoszczędzili, których nie wydobyli, sprowadzili właśnie z zagranicy. (Poseł Grzegorz Matusiak: Wasi ściągali ten węgiel.) Dzisiaj rzeczywiście mówimy o tym, że spadają ceny węgla. Jeżeli chodzi o cenę węgla energetycznego, szczyt mieliśmy w latach 2022-2023: 726 zł za tonę. A dzisiaj ta cena wynosi 422 zł za tonę, chodzi o ostatnie 8 miesięcy. Mówimy o zapasach węgla. Rosły: 2 mln, 4 mln, 5 mln, dzisiaj mamy 5,5 mln, które się pojawiły, bo panowie tak zbudowali system. Dziś mówimy również o sytuacji Jastrzębskiej Spółki Węglowej, można powiedzieć, srebra rodowego. To ta, która ma produkować węgiel koksujący, który jest surowcem krytycznym w Unii Europejskiej. Tak, proszę państwa. Ceny węgla w roku 2022 wynosiły 1510 zł za tonę. W międzyczasie w 2024 już było to 899 zł za tonę, a dzisiaj to jest nieco ponad 600 zł - tak podaje Agencja Rozwoju Przemysłu. Moi drodzy, wzrost kosztów płacy w latach 2001-2004 to ponad 53%, z 3800 mln zł do 5800 mln zł. Taka jest realizacja. Przyjmowanie pracowników, zablokowanie redukcji i zwolnień pracowników przez 10 lat od roku 2021 - to są działania Prawa i Sprawiedliwości. W tym obrazie (Dzwonek) widzimy całą sytuację właśnie Jastrzębskiej Spółki Węglowej, ale i górnictwa. Przekazaliśmy pomoc publiczną na ograniczenie wydobycia w roku 2022 w wysokości ponad miliarda złotych, ale w 2024 to już 7 mld zł. W 2025 r., czyli po tych 8 miesiącach, to już ponad 6 mld zł czy ok. 6,5 mld zł. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wyraźnie wskazał to pan minister i to jest przekaz również całego rządu: tak, kontynuujemy transformację... (Głos z sali: Likwidację.) ...kontrolowaną, również stopniowo spełniającą akceptację strony społecznej. Nie naruszamy umowy społecznej, którą Prawo i Sprawiedliwość zawarło w 2021 r. w maju. Nie zrobiło notyfikacji...