Mówca: Anna Paluch
Data: 2013-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Budowa zbiornika Świnna Poręba ma na celu poprawę stanu ochrony przeciwpowodziowej w dolinie Skawy, a w konsekwencji - obniżenie kulminacyjnej fali powodziowej na Wiśle w Krakowie. Duża zmienność przepływów w rzekach Małopolski, powodująca zagrożenie powodziowe, jest bardzo istotnym czynnikiem obniżającym bezpieczeństwo i poziom życia mieszkańców. Rzeka Skawa zaliczana jest do szczególnie uciążliwych i niebezpiecznych. Dlatego też zbiornik budowany pomiędzy Wadowicami a Suchą Beskidzką, w kilometrażu 26 + 600, ma decydujące znaczenie dla zapewnienia spokoju i odpowiednich warunków życia mieszkańców zachodniej Małopolski. Inwestycja ta prowadzona jest od 1986 r., a przedłużanie prac nad jej ukończeniem powoduje liczne niedogodności dla społeczności lokalnej, jest niekorzystne dla środowiska i hamuje rozwój gospodarczy. Jako osoba, której młodość upłynęła w sąsiedztwie budowy zbiornika, mam własne obserwacje i doświadczenia w tym zakresie, więc z całą odpowiedzialnością stwierdzam, że 27 lat budowy to przynajmniej jedno pokolenie ludzi, którym taka inwestycja nie daje normalnie żyć i pracować. Wykup czy wywłaszczenie terenów pod zbiornik wodny to konieczność zmiany przez wiele rodzin, wielu ludzi miejsca zamieszkania, to opuszczenie starych i budowa nowych domów oraz zmiana siedzib firm. Dla władz publicznych taka inwestycja rodzi konieczność przebudowy układu komunikacyjnego, infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, szkół, kościołów, cmentarzy, przestrzeni publicznej. Im dłużej trwa taka budowa, tym większa jest gehenna ludzi. Ustawa z dnia 4 marca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba w latach 2006-2010˝ miała sprawić, żeby tę ważną dla mieszkańców Małopolski budowę zakończyć do roku 2010. Niestety zapisy wspomnianej ustawy, dotyczące harmonogramu realizacji robót, nie zostały wykonane. Za rządów Prawa i Sprawiedliwości finansowanie było w zasadzie zgodne z planem wieloletnim. Przytoczę tu właściwe wielkości: w roku 2006 z planowanych w harmonogramie określonym ustawą 260 mln zł przyznano 170 mln zł, czyli 65% środków, a w roku 2007 z planowanych 264 mln zł przyznano 259 mln zł, czyli 98%. Katastrofalnie niski poziom finansowania inwestycji był w dwóch pierwszych latach rządów PO. Mimo przedstawianych powyżej uwarunkowań przemawiających za szybkim zakończeniem budowy, w budżecie na rok 2008 kwota na finansowanie budowy zbiornika została zmniejszona o 187 mln zł, tzn. o 80% kwoty przewidzianej ustawą, harmonogramem, a zarazem o 20 mln zł mniej niż przewidywał projekt budżetu na rok 2008, przygotowany, przypomnę, przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Krótko mówiąc, w roku 2008 z planowanych 235 mln zł przyznano 48 mln zł, czyli ok. 20%. Panie ministrze, można to było wówczas tłumaczyć postępowaniami środowiskowymi i nagłą zmianą prawa, ale to w 2008 r., czyli 5 lat temu. Wracam do cytowania danych. W roku 2009 z planowanych 242 mln zł określonych w harmonogramie będącym załącznikiem do ustawy o finansowaniu przyznano 69,5 mln zł, czyli aż 29%. Wali na kolana ta kwota, panie ministrze. Chcę tu zaznaczyć, że w roku 2008 i w latach następnych bardzo liczna grupa posłów z Małopolski słała do odpowiedzialnego ministra interpelacje, zapytania, składała pytania. Sama napisałam chyba ze dwie interpelacje w tamtej kadencji do pana, panie ministrze. Przy każdej możliwej okazji poruszaliśmy sprawy pilnego dokończenia budowy zbiornika Świnna Poręba, prosiliśmy o zapewnienie odpowiedniego finansowania, o monitorowanie działań organizacyjnych i prawnych inwestora, tak żeby było możliwe właściwe i celowe wydatkowanie środków założonych w programie budowy, monitowaliśmy w sprawie przywrócenia finansowania inwestycji, zagwarantowania środków w wysokości zgodnej z planem przyjętym w ustawie o ustanowieniu programu wieloletniego. Specjalnie nie cytowałam tutaj kwot, bo oczywiste jest, że powódź to powódź. Dlatego też nie odnoszę się tutaj do opóźnień z roku 2010. W roku 2010 zmienił się temat naszych pytań, monitów, próśb kierowanych do pana ministra Gawłowskiego. Przypominaliśmy wówczas panu ministrowi, że 31 grudnia 2010 r. upływa termin obowiązywania ustawy, zaś inwestycja jest daleka od zakończenia, więc konieczne jest przygotowanie zmiany harmonogramu realizacji budowy i nowelizacja ustawy z dnia 4 marca z 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego. I cóż? Szybki jak wiatr, szybki jak woda w Skawie podczas powodzi, szybki jak Pendolino pan minister Gawłowski w rządzie Donalda Tuska już pod koniec stycznia 2011 r., czyli mniej więcej 3 tygodnie po wygaśnięciu działania poprzedniej ustawy, złożył w Sejmie projekt ustawy. Przypomnę, że pierwsze czytanie projektu ustawy, druk nr 3814, odbyło się 3 lutego, sprawozdanie komisji było przedstawione 1 marca, a uchwalenie ustawy o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego - data jest rzeczywiście nomen omen - miało miejsce 1 kwietnia 2011 r. Chyba sam pan minister nie brał swoich obowiązków na poważnie, przynajmniej w odniesieniu do budowy zbiornika Świnna Poręba. Przypomnę, że tą ustawą zmieniono finansowanie z budżetu na finansowanie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wówczas przedkładaliśmy panu, prosiliśmy o zmianę tej decyzji kosztem realizacji innych podstawowych zadań funduszu. Rzecz kuriozalna, ale powiedziałabym, że w tym rządzie mająca raczej status normalki, przepraszam za kolokwializm - ustawa weszła w życie z mocą wsteczną, czyli trzeba było, jak za słusznie minionego ustroju, przesunąć jej obowiązywanie kilka miesięcy wstecz, a więc weszła w życie 24 maja 2011 r., ale z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2011 r. Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Otóż trudno się dziwić, że w takiej sytuacji... Jeśli chodzi o zadanie I - pan minister chwali się tutaj, że jest 92% wykonania - to wówczas wykonano je w prawie że założonej wielkości. Zadanie III - udało się zrealizować 56% planowanych do poniesienia w 2011 r. nakładów. Zadanie IV - z planowanych 133 mln zł z hakiem wykonano 51,5 mln zł, czyli aż 38,5% założonych kwot. Łączne, jeśli popatrzymy na wykonanie wszystkich czterech zadań, wykonano te nakłady w 61%. Ciśnie się tu na usta pytanie, zwłaszcza w odniesieniu do zadania IV. Wielokrotnie przedkładaliśmy panu ministrowi, jak istotne jest, żeby samorządy lokalne z terenu budowy zbiornika nie zostały same z rozwiązaniem problemów gospodarki ściekowej. Pozwolę sobie zapytać, jaką pomoc uzyskują samorządy lokalne w realizacji zadań z zakresu gospodarki wodnościekowej, tym bardziej że finansowanie całego zadania odbywa się w tej chwili z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej? Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Opóźnienia to jest oczywiście konieczność kolejnego przedłużenia, jak to z ust pana ministra usłyszeliśmy, zadanie czwarte, czyli linia kolejowa, rozciąga się na rok 2014. Pytam więc, czy znowu będzie tak, że z miesięcznym opóźnieniem złoży pan do laski marszałkowskiej projekt ustawy i znowu komisja ochrony środowiska będzie poganiana w pracach nad tą ustawą? Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zarządzanie budową zbiornika przez pana ministra, zwłaszcza w roku 2011, co jest przedmiotem dzisiejszej debaty przy druku nr 475, jest przykładem elementarnego braku poczucia odpowiedzialności. Jest przykładem nieudolności maskowanej tupetem i bezczelnością, bo niejeden raz, panie ministrze, tutaj, w tej Izbie starliśmy w dyskusji nad tą inwestycją. Powiem jeszcze raz: to jest przykład nieudolności maskowanej tupetem i bezczelnością. W końcu jest przykładem absolutnej bezradności w rozwiązywaniu problemów organizacyjnych, postępowań administracyjnych w celu przygotowania inwestycji do realizacji. Przypomnę, panie ministrze, że to pan i pańscy współpracownicy jesteście autorami ustaw z zakresu oceny oddziaływania na środowisko. To wy stworzyliście te instytucję - regionalną dyrekcję ochrony środowiska. Powiem panu z własnych doświadczeń i z własnych rozmów w okręgu, że nie ma wójta, czy burmistrza, nawet jeżeli jakieś niedobitki zaliczają się do waszych zwolenników, który o tych instytucjach nie mówiłby (Dzwonek), używając słów powszechnie używanych za obraźliwe. Sami sobie tę sytuację stworzyliście. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu mojego klubu, klubu Prawo i Sprawiedliwość, składam wniosek o odrzucenie przedstawionej przez ministra środowiska informacji z realizacji ˝Programu budowy zbiornika wodnego Świnna Poręba w latach 2006-2013˝ w roku 2011, zawartej w druku nr 475. Dziękuję bardzo. (Oklaski)