Mówca: Michał Gramatyka
Data: 2023-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rząd miał zaimplementować w Polsce Europejski kodeks łączności elektronicznej, ale tradycyjnie dla siebie postanowił wykorzystać europejskie przepisy dla celów cokolwiek niecnych. Lex pilot przeszło już w zasadzie do anegdoty, chociaż w dalszym ciągu bawi mnie hipokryzja i zadufanie PiS-owskich czarodziejów od PR, którzy wierzą, że Polki i Polacy w XXI w. nie potrafią sobie poukładać kanałów w odbiorniku. Ale to tyle śmiechów, teraz będzie całkiem poważnie, a czasem pewnie nawet groźnie. Art. 47 - obowiązek zatrzymywania i przechowywania przez 12 miesięcy danych generowanych w sieci, dotychczas znany z ustaw inwigilacyjnych i sektora telekomunikacyjnego, teraz rozszerzony na komunikatory i inne usługi interpersonalne. Lista podmiotów określana rozporządzeniem pana ministra cyfryzacji. Po co? Oczywiście łatwo zgadnąć. Dzisiaj tzw. podmioty uprawnione, żeby czytać wiadomości z komunikatorów, muszą hakować urządzenie na jego niskim, podstawowym poziomie, stosować rozpracowanie operacyjne. Jutro te same służby będą miały zapewniony automatyczny, nielimitowany i nierejestrowany dostęp do treści na naszych komunikatorach. Będą mogli korzystać z tego kiedykolwiek, gdziekolwiek, bez możliwości sprawdzenia, co i po co czytali. Proszę nie wierzyć w bajki, że firmy z sektora technologicznego nie udzielają dostępu do danych polskim organom ścigania. Sprawdziłem tylko jedną z tych firm, wielką, i tylko jedno półrocze 2021 r. - ponad 5 tys. wniosków o dostęp do danych, 80% tych wniosków załatwionych po myśli policji, prokuratury czy sądów. Przy okazji i zupełnie na marginesie: od 2017 r. dziesięciokrotny wzrost liczby wniosków o dostęp do danych. Co ciekawe, rząd musi znać treść sześciu wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które uznają takie praktyki za niezgodne z prawem Unii. Belgia, Niemcy, najbardziej chyba ciekawy przykład irlandzki: pewien pan, nazwijmy go John Doe, skazany na podstawie danych sprzed uznania go podejrzanym, skazany na podstawie danych, które w wyniku retencji były przechowywane na terenie Irlandii. Druzgocąca dla takich praktyk decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Takie postępowanie jest niezgodne z ˝Kartą praw podstawowych˝. Dodatkowo obowiązek retencji danych, czyli: chcesz świadczyć usługi w chmurze? Jasne, możesz, ale musisz mieć centrum danych na terytorium Rzeczypospolitej. Czy wynika to z unijnej dyrektywy? Nie, nie wynika. Co ciekawe, dotychczas rząd deklarował wspieranie wolnego obiegu danych w Unii Europejskiej. I żebyśmy dobrze zrozumieli, jakie są konsekwencje. Chcesz skasować maila? Oczywiście kasuj, ty go nie będziesz widział, ale jeszcze przez 12 miesięcy dostęp do niego będą mieli ciekawi świata panowie pokroju pana ministra Wąsika czy np. Kamińskiego. Oczywiście w życiu się nie dowiesz, że go przeczytali, no bo i po co. Art. 53 - wisienka na torcie. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej będzie mógł w ciągu 6 godzin zablokować połączenia lub komunikaty jakiejkolwiek usługi, jeżeli uzna, że zagrażają bezpieczeństwu państwa, porządkowi prawnemu, i to pod rygorem natychmiastowej wykonalności, bez możliwości poznania uzasadnienia takiej decyzji, na ustne polecenie prezesa. Zastanawiam się, czy wy sobie w ogóle zadaliście pytanie, czy dla usług, które mają swoje źródła poza granicami Polski, to w ogóle jest możliwe, żeby je w ciągu 6 godzin po prostu zatrzymać. W zasadzie trudno znaleźć organizację z obszaru telekomunikacji czy IT, która by nie protestowała przeciwko proponowanym regulacjom, a szczególnie przeciwko trybowi wprowadzania tych zmian. To jest właśnie pięta achillesowa takiego sposobu myślenia. Bez konsultacji, bez oceny skutków regulacji, bez sensownego vacatio legis, poza zakresem unijnej dyrektywy, którą jakoby wdrażamy. Polska 2050 składa wnioski o odrzucenie tego prawa w pierwszym czytaniu. Ale, jako że to jest prawo komunikacji elektronicznej, to oba wnioski, podpisane elektronicznie, złożyliśmy za pośrednictwem poczty elektronicznej. Wiem, że jest to sprzeczne z uchwałą Prezydium Sejmu, ale wiem również, że (Dzwonek) uchwała Prezydium Sejmu musi być zgodna z polskim systemem prawnym. Bardzo dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska)