Mówca: Iwona Arent
Data: 2021-07-21 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące sprawozdania Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Stanu, druki nr 993 i 1330. Jest to projekt ustawy przygotowany przez Senat i skierowany uchwałą senacką do pani marszałek 13 stycznia 2021 r. Jest to bardzo krótka nowelizacja ustawy o Trybunale Stanu, zawierająca zaledwie dwa artykuły, i to zresztą krótkie. Nowelizacja proponuje zmianę organu uprawnionego do wydawania regulaminu Trybunału Stanu. Do tej pory według ustawy o Trybunale Stanu to Sejm był tym organem, który ustalał regulamin Trybunału Stanu. Po przyjęciu tej nowelizacji to sam trybunał będzie wydawał regulamin swojego funkcjonowania i będzie to uznane za akt o charakterze wewnętrznym, i bardzo dobrze. Projekt ten jest konsekwencją petycji, która została złożona do Senatu. W tej petycji osoba składająca zaproponowała zmianę przepisu art. 27. Zaproponowała, by nadać mu brzmienie: organem właściwym do wydania regulaminu czynności Trybunału Stanu jest przewodniczący Trybunału Stanu. Oczywiście dotychczasowy przepis, który mówił o tym, że Sejm uchwala regulamin czynności Trybunału Stanu, został wydany za czasów PRL-u, w dniu 6 lipca 1982 r., na mocy uchwały Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Kiedy uchwalano ustawę o Trybunale Stanu w 1982 r., nie było wyraźnego podziału na źródła prawa powszechnie obowiązującego i akty o charakterze wewnętrznym. Po przyjęciu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w 1997 r. organy władzy publicznej mogą wydawać podustawowe akty normatywne dotyczące innego organu jedynie w ściśle określonych sytuacjach. Po pierwsze, albo jest to organ organizacyjnie podległy, albo został upoważniony do wydania aktu wykonawczego na podstawie upoważnienia ustawowego, np. rozporządzenia, a Sejm nie ma takich możliwości, żeby wydawać rozporządzenia. W związku z tym wydaje się logiczne, że tego regulaminu Sejm nie powinien ustalać, że Trybunał Stanu powinien sam ustalać regulamin funkcjonowania, tym bardziej że Trybunał Stanu nie podlega organizacyjnie Sejmowi. W związku z tym jak najbardziej jest zasadne, żeby sam trybunał ustalał ten regulamin. Dlatego też ta nowelizacja jest ze wszech miar zasadna. Proponuję dostosować treść art. 27 do obecnie obowiązującego systemu źródeł prawa poprzez upoważnienie do zmiany regulaminu Trybunału Stanu sam Trybunał Stanu bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków Trybunału Stanu. Prośba osoby składającej petycję mówiła o tym, żeby ten regulamin był przygotowywany przez przewodniczącego Trybunału Stanu, natomiast w nowelizacji, nad którą pracowaliśmy, jest rozwiązanie dotyczące tego, że będzie to robił sam trybunał bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków Trybunału Stanu. Po wejściu w życie tej nowelizacji poprzedni regulamin utraci moc, będzie uchwalony nowy regulamin, który będzie miał szerszy zakres przedmiotowy. Na koniec chciałabym krótko odnieść się ogólnie do ustawy o Trybunale Stanu. Została ona uchwalona jeszcze za czasów PRL-u, w 1982 r. Do dnia dzisiejszego nie zmieniono tej ustawy ani nie zmieniono zasad funkcjonowania Trybunału Stanu i odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce. Oczywiście były drobne, kosmetyczne zmiany podobne właśnie do zmiany, nad którą dzisiaj pracujemy, a w międzyczasie zmieniła się także konstytucja, więc warto by było rozważyć prace nad przygotowaniem nowej, całościowej ustawy o Trybunale Stanu, ewentualnie o kierunkach odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce. Dziękuję bardzo. (Oklaski)