Mówca: Jacek Czerniak (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej w sprawie rządowego projektu ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, druk sejmowy nr 2620. Przepisy projektowanej ustawy stanowią krok ku podniesieniu jakości rejestracji stanu cywilnego oraz poprawie sprawności procesów administracyjnych. Projekt założeń do ustawy przewiduje odejście od papierowych aktów stanu cywilnego i informatyzację rejestracji aktów stanu cywilnego od dnia 1 stycznia 2015 r. Zmiany mają polegać na przejściu od rejestracji stanu cywilnego w postaci papierowej na rzecz ewidencjonowania zdarzeń w formie aktów stanu cywilnego wyłącznie w systemie teleinformatycznym w bazie usług stanu cywilnego. Do aktów w postaci elektronicznej dostęp będą mieli wszyscy kierownicy urzędów stanu cywilnego. W znacznym stopniu ułatwi to obywatelom dostęp do aktów stanu cywilnego i ich odpisów, gdyż będą mogli otrzymać je, w tym również w postaci dokumentu elektronicznego, w dowolnym urzędzie stanu cywilnego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, gdzie jest przechowywany dany akt. Projektowane zmiany w przepisach ogólnych dotyczących formy poszczególnych czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego mają na celu uproszczenie działań kierowników urzędów stanu cywilnego. Przewiduje się odstąpienie od wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących np. odtworzenia treści aktów czy uzupełnienia i sprostowania aktów na rzecz czynności materialno-technicznej kierownika urzędu stanu cywilnego. W przedkładanym projekcie ustawy doprecyzowano wymogi stawiane osobom ubiegającym się o zatrudnienie na stanowiskach kierownika urzędu stanu cywilnego i zastępcy kierownika urzędu stanu cywilnego, tak aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych. Określono także, że przewidziane w ustawie uprawnienia i obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego przysługują również jego zastępcy. Nowe przepisy przewidują zastąpienie postępowań sądowych procedurą administracyjną w sprawach sprostowania aktu stanu cywilnego na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub wcześniejszych aktów stanu cywilnego prowadzonych dla osoby albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych, w oparciu o inne dokumenty, co znacznie skróci i uprości tego rodzaju postępowania. Istotne zmiany planowane są w zakresie przepisów dotyczących zawierania małżeństw. W myśl projektu możliwe będzie zawieranie małżeństw przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego poza urzędem stanu cywilnego. Jest to przejaw liberalizacji przepisów i wyjście naprzeciw oczekiwaniom społecznym. Dopuszczalnym miejscem zawarcia małżeństwa poza urzędem będzie inne miejsce znajdujące się na terenie gminy. Miejsce to powinno być bezpieczne, zapewniać konieczność zachowania powagi i doniosłości zawarcia małżeństwa. Zawarcie małżeństwa poza urzędem będzie wymagało zgody urzędnika. Nowe przepisy pozwolą na aktualizację przez kierownika urzędu stanu cywilnego rejestru PESEL za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest rejestr stanu cywilnego. Przyjęto, że po sporządzeniu aktu urodzenia kierownik urzędu stanu cywilnego (wykorzystując komunikację między rejestrem stanu cywilnego a rejestrem PESEL) wystąpi do ministra spraw wewnętrznych o nadanie numeru PESEL, który zostanie umieszczony w rejestrze przy odpowiednim akcie stanu cywilnego. Takie rozwiązanie zapewni prawidłową identyfikację obywatela. Projekt ustawy zakłada również zmiany w zakresie przepisów dotyczących właściwości miejscowej. Przepisy zakładają częściowe rozszerzenie odmiejscowienia niektórych rodzajów czynności, tj. załatwiania spraw z zakresu rejestracji stanu cywilnego w dowolnym urzędzie stanu cywilnego. Projekt ustawy przewiduje wyodrębnienie w ramach rejestru stanu cywilnego rejestru uznań. Rejestr ten będzie służyć przyjęciom oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa. W aktach zbiorowych gromadzone będą oryginały dokumentów niepodlegające zwrotowi. Planowane zmiany umożliwiają wydawanie dokumentów z akt zbiorowych w wersji elektronicznej lub wydruku dokumentu elektronicznego na żądanie m.in. sądu czy prokuratora. Proponuje się skrócenie do 80 lat okresu przechowywania aktów małżeństwa i aktów zgonu. Akty stanu cywilnego, ich odpisy i inne dokumenty wystawiane w języku obcym, składane kierownikowi urzędu stanu cywilnego w związku z rejestracją stanu cywilnego, muszą być przedkładane wraz z urzędowym tłumaczeniem na język polski dokonanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę prowadzoną przez ministra sprawiedliwości. Nowe przepisy uwzględniają możliwość nadawania dzieciom imion obcych. Jest to szczególnie ważne dla małżeństw mieszanych i imigrantów uzyskujących obywatelstwo polskie. Nadal nie będzie można nadawać dzieciom więcej niż dwóch imion, imion zdrobniałych, a także ośmieszających lub nieprzyzwoitych. Reasumując, klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej opowiada się za prowadzeniem dalszych prac w komisji i rozważy zgłoszenie ewentualnych poprawek.