Mówca: Sprawozdawca Genowefa Tokarska
Data: 2015-09-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3434 i 3804. Pani marszałek Sejmu w dniu 26 maja br. skierowała ten senacki projekt ustawy do Komisji Finansów Publicznych do pierwszego czytania, które odbyło się w dniu 4 sierpnia 2015 r. Przedkładany projekt ustawy kompleksowo reguluje problematykę rachunków zmarłych klientów oraz tzw. rachunków uśpionych, jak również określa wpływ śmierci posiadacza rachunku na zawartą umowę rachunku, zasady dostępu spadkobierców i zapisobiorców do informacji o rachunkach ich posiadacza, a także ustala zasady gromadzenia środków pieniężnych po zmarłych klientach banków oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Artykuł 1 projektu wprowadza zmiany do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Projekt m.in. zobowiązuje bank do udzielania informacji, w sposób zrozumiały dla posiadacza rachunku, o możliwości wydania przez niego dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. To niezwykle istotny zapis, ponieważ klienci nie zawsze wiedzą, że zwykłe stałe pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem wygasa z chwilą ich śmierci. Bank jest również zobowiązany, w przypadku złożenia dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, po śmierci posiadacza rachunku zawiadomić wskazane przez niego osoby o możliwości wypłaty określonej kwoty bez konieczności posiadania tytułu prawnego do spadku. Umowa rachunku bankowego wygasa z dniem śmierci posiadacza rachunku albo po upływie 10 lat od dnia wydania ostatniej dyspozycji dotyczącej tego rachunku, przy czym na co najmniej 6 miesięcy przed upływem tego okresu bank jest obowiązany poinformować posiadacza rachunku bankowego o skutkach upływu tego terminu. Projekt ustawy bardzo szczegółowo określa tok postępowania, zarówno dla banku, jak i przyszłych spadkobierców, jeśli chodzi o możliwości gromadzenia i wypłaty zgromadzonych przez klienta oszczędności. Bank ma możliwość uzyskania danych z rejestru PESEL i ustalenia, czy posiadacz rachunku żyje, natomiast osoba, która uzyskała tytuł prawny do spadku po posiadaczu rachunku, ma prawo do uzyskania w każdym banku lub kasie oszczędnościowo-kredytowej informacji zbiorczej dotyczącej przedmiotowych rachunków, np. gdzie są one prowadzone, jakie są ich numery, a także informacji, że środki już zostały zdeponowane na rachunkach Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Projekt przewiduje utworzenie w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym centralnej informacji o rachunkach, za pośrednictwem której osoba posiadająca tytuł prawny do środków będzie mogła uzyskać pełne informacje w tym zakresie dotyczące rachunków zarówno w bankach, jak i spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Zbiorczą informację bank jest zobowiązany dostarczyć osobie, która wystąpiła z żądaniem, niezwłocznie po jej uzyskaniu z centralnej informacji. Udostępnienie informacji może być odpłatne, przy czym opłata nie może być wyższa niż koszt wygenerowania takiej informacji. Artykuł 2 projektu ustawy wprowadza zmiany do ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Chodzi o zasady prowadzenia centralnej informacji o rachunkach, a także zasady zarządzania funduszem środków nieodebranych oraz sposób wykorzystania środków tego funduszu. Szczegółowe zasady w tym przedmiocie określi minister właściwy do spraw instytucji finansowych. Projekt przewiduje, że środki pieniężne zgromadzone na rachunkach osób zmarłych oraz z rachunków uśpionych w związku z brakiem aktywności po stronie posiadacza rachunku będą przekazywane przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe do funduszu środków nieodebranych utworzonego w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, który zarządzałby nimi do czasu wypłacenia ich spadkobiercom, zapisobiorcom, posiadaczom rachunków czy też innym podmiotom posiadającym tytuł prawny do tych środków. Do funduszu byłyby przekazywane również niepodjęte przez uprawnionych środki pieniężne, które zdeponowane były na rachunkach bankowych, których umowy wygasły w związku z upływem czasu, na który zostały zawarte. Wypłaty środków z funduszu środków nieodebranych dokonuje się niezwłocznie po otrzymaniu przez fundusz pisemnego wniosku osoby posiadającej tytuł prawny do tych środków, a roszczenia o wypłatę z funduszu środków nieodebranych nie przedawniają się. Środki funduszu środków nieodebranych mogą być lokowane w skarbowych papierach wartościowych, w bonach pieniężnych i obligacjach Narodowego Banku Polskiego, a także w jednostkach uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego. W art. 3 projektu wprowadza się zmiany do ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, a w następnym art. 4 zmienia się ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, umożliwiając dostęp do danych potwierdzających zgon posiadacza rachunku. Projekt zawiera również przepisy przejściowe, a w art. 10 nakłada obowiązek, by minister właściwy do spraw instytucji finansowych po upływie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy przedstawił Sejmowi i Senatowi ocenę jej funkcjonowania, w szczególności w zakresie zasadności i skuteczności rozwiązań w niej przewidzianych. W toku pierwszego czytania projektu Komisja Finansów Publicznych wprowadziła kilka zmian o charakterze legislacyjnym, w tym także poprawkę dotyczącą terminu wejścia w życie. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2017 r., a nie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, jak było w projekcie Senatu. W ocenie komisji jeden rok vacatio legis może okazać się zbyt krótkim okresem na wdrożenie projektowanych rozwiązań, szczególnie chodzi o utworzenie centralnej informacji jako bazy rachunku. W imieniu Komisji Finansów Publicznych rekomenduję Wysokiej Izbie przyjęcie przedkładanego projektu. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)