Mówca: Cyfryzacji Anna Streżyńska
Data: 2016-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Może zacznę od tego najobszerniejszego pytania, bo najwięcej czasu nam to tutaj zabierze, chodzi o wstępne założenia do ustawy dotyczące zdrowia ludności i trybu jej procedowania. Tytułem wstępu stwierdzić trzeba, że obowiązujące przepisy prawa ustanawiają system ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych w taki sposób, że po pierwsze, Prawo ochrony środowiska nakłada obowiązek wykonywania pomiarów pól elektromagnetycznych. Obowiązek ten dotyczy wykonywania pomiarów przez akredytowane laboratorium. Po drugie, przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji oraz każdorazową jej istotną zmianą należy dokonać zgłoszenia do organu ochrony środowiska i załączyć wyniki pomiarów, a organ ochrony środowiska może wnieść sprzeciw w ciągu 30 dni i uniemożliwić eksploatację tej instalacji. Wyniki są przedstawiane także wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska i państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu. W Polsce obowiązują jedne z najbardziej restrykcyjnych dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, sięgające nawet stukrotności norm, nie stukrotności, tylko 100 razy niższe niż w innych krajach, w zależności od rodzaju częstotliwości. Nasze przedłożenie ma na celu uzupełnienie tego systemu ochrony o dodatkowe rozwiązania, które zgodnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli zapewnią lepszą kontrolę społeczną oraz lepszą kontrolę państwową nad emisjami promieniowania elektromagnetycznego, a przede wszystkim zapewnią lepsze poinformowanie społeczności o lokalnych warunkach promieniowana elektromagnetycznego. Na potrzeby przygotowania tych rozwiązań legislacyjnych, które zostały wywołane raportem Najwyższej Izby Kontroli opublikowanym już w czasie głębokich prac nad zmianami w ustawie - później te potrzeby zostały także zgłoszone przez środowiska zajmujące się kwestią promieniowania elektromagnetycznego, środowiska społeczne - minister cyfryzacji powierzył Instytutowi Łączności - Państwowemu Instytutowi Badawczemu zadanie polegające na przeprowadzeniu pilotażowych badań i analizy dopuszczalnych poziomów PEM, promieniowania elektromagnetycznego, będę mówiła: PEM, w tym analizy wpływu PEM na zdrowie ludzi, przy współpracy ze wskazanym przez środowiska społeczne Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także, w ramach tego pilotażu, pomiarów i audytu dokumentacji stacji bazowych na wybranym obszarze badań pilotażowych, czyli w Rzeszowie i w Krakowie, żeby pozwolić na uzupełnienie, a w niektórych przypadkach nawet na doformułowanie rozwiązań, propozycji legislacyjnych. Pierwotnie wydawało się, że możemy te działania zrównoleglić, ale na ostatnim spotkaniu zespołu, o którym tutaj pani poseł wspominała, zespołu działającego pod egidą kancelarii pana prezydenta, sama strona społeczna doszła do wniosku, że znaczna część informacji, których potrzeba, żeby napisać dobrą ustawę, będzie osiągalna dopiero po zakończeniu tych działań pilotażowych, kontroli i badań pilotażowych, oraz po przeprowadzeniu badań zdrowotności przez Collegium Medicum. W zakresie podmiotowym regulacji, która jest przygotowywana, a zespół spotyka się co miesiąc, pracując nad konkretnymi zapisami założeń, znajdują się zarówno przedsiębiorcy telekomunikacyjni - w zakresie przekazywania informacji o wynikach pomiarów z instalacji i urządzeń emitujących PEM na żądanie właściciela nieruchomości, informowania o instalacjach radiokomunikacyjnych w budynkach użyteczności publicznej oraz znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie instytucji, których celem jest opieka nad dziećmi, jak i operatorzy nadawczych stacji radiowych i telewizyjnych, także telewizji cyfrowej, które też są źródłem promieniowania elektromagnetycznego - w podobnym zakresie. Jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie publikowania informacji o publicznych punktach dostępu do Internetu oraz o złożonych zgłoszeniach budowlanych. Administracja rządowa - tutaj planujemy znaczne rozszerzenie uprawnień kontrolnych dla organów kontroli środowiska i dla Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Dalej: sprzedawcy urządzeń i dostawcy usług - w zakresie informowania o emisji promieniowania elektromagnetycznego przez oferowane przez nich urządzenia, dystrybutorzy i producenci sprzętu - w tym samym zakresie. Vacatio legis tej ustawy w zależności od poszczególnych zapisów będzie wynosić od 3 do 6 miesięcy, ponieważ niektóre z nich po prostu wymagają zorganizowania pewnego rodzaju procedury i instytucji, kadrowego i finansowego wzmocnienia tych instytucji. Natomiast w zakresie przedmiotowym regulacji - skracam mocno ten przekaz - nastąpi zwiększenie kontroli społecznej poprzez rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przeprowadzenia kontroli, zobowiązanie organów ochrony środowiska do publikacji w BIP zgłoszeń instalacji, stworzenie procedur pozwalających stronie społecznej na lepsze realizowanie uprawnień w dostępie do informacji o stanie ochrony środowiska, nałożenie na posiadaczy instalacji i urządzeń obowiązku przekazywania informacji o wynikach pomiarów na każdorazowe żądanie właścicieli nieruchomości znajdujących się w zakresie oddziaływania. Dalej: zwiększenie uprawnień kontrolnych organów państwowych, tj. rozszerzenie proceduralnych uprawnień organów ochrony środowiska i prezesa UKE w zakresie kontroli nad przestrzeganiem przez przedsiębiorców przepisów dotyczących PEM. Kontrole te będą mogły być podejmowane na wniosek strony społecznej i - co najważniejsze, tego brakowało, jest to wynik zmian dokonanych w ustawie o działalności gospodarczej już ładnych parę lat temu - będą mogły odbywać się bez uprzedniego zawiadomienia o planowanej kontroli. W tej chwili funkcjonuje przepis, który nakazuje zawiadomienie o kontroli na 7 dni przed planowaną kontrolą. To oczywiście nie sprzyja przejrzystości wyników tej kontroli. Następnie planujemy rozszerzenie katalogu sankcji, w tym sankcji finansowych, stosowanych wobec przedsiębiorców, którzy nie przestrzegają przepisów dotyczących PEM, włącznie z wyłączeniem stacji bazowej, na której naruszono zasady promieniowania elektromagnetycznego, powierzenie Instytutowi Łączności obowiązków w zakresie wykonywania kontrolnych pomiarów pól elektromagnetycznych emitowanych przez stacje bazowe oraz urządzenia i wpływu tych stacji na zdrowie ludzkie i środowisko we współpracy z Collegium Medicum, opracowanie i podanie do publicznej wiadomości oraz certyfikowanie przez Polskie Centrum Akredytacji metodologii pomiarów, zasad oceny wyników, w tym sumowania się emisji nadajników na stacji. Oczywiście będzie szereg obowiązków informacyjno-edukacyjnych, w tym wprowadzenie obowiązku zamieszczania na budynkach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego informacji o wyposażeniu budynku w sieci radiowe, w tym wyposażeniu budynków w sieć Wi-Fi, wprowadzenie umieszczania takich informacji na środkach transportu publicznego, nałożenie obowiązku publikacji przez jednostki samorządu terytorialnego informacji o lokalizacji publicznych punktów dostępu do Internetu, które zazwyczaj też mają charakter radiowy - tu w Warszawie też z nich korzystamy - wprowadzenie obowiązku wyposażania urządzeń radiowych w prosty mechanizm umożliwiający wyłączenie bezprzewodowego dostępu do Internetu, zobowiązanie dystrybutorów sprzętu do tego, żeby urządzenia wykorzystywane w pomieszczeniach mieszkalnych zawierały odpowiednie informacje w instrukcji obsługi o emisji promieniowania i zalecenia bezpiecznego użytkowania komunikatywnie i w języku polskim, zobowiązanie sprzedawców oraz osób instalujących sprzęt w prywatnych lokalach do informowania w jasny i czytelny sposób o istnieniu promieniowania, sposobach pozwalających na zminimalizowanie ekspozycji na promieniowanie, nałożenie na producentów i dystrybutorów urządzeń emitujących pole elektromagnetyczne obowiązku dołączania instrukcji czytelnie informujących o praktycznych wskazówkach umożliwiających włączenie i wyłącznie bezprzewodowego dostępu do Internetu, jeśli nie zawiera tego instrukcja pochodząca od producenta, zobowiązanie dostawców usług do zapewnienia na wniosek kupującego telefon komórkowy akcesoriów ograniczających ekspozycję głowy na emisję fal, czyli np. zestawów słuchawkowych, obowiązek informowania w reklamie o zaleceniu używania akcesoriów ograniczających ekspozycję głowy na emisję fal, obowiązek informowania dyrektorów instytucji, których celem jest opieka nad dzieckiem do lat 3, oraz przedszkoli o stacji bazowej telefonii komórkowej, o nadajnikach radiowych i telewizyjnych znajdujących się lub planowanych do realizacji w sąsiedztwie takiej placówki i obowiązek przekazywania informacji o wynikach pomiarów. Termin złożenia tej ustawy do laski marszałkowskiej zależy od strony społecznej. Jeszcze do niedawna byliśmy przekonani, że nastąpi to do końca tego roku, a już ostatnie spotkanie ze stroną społeczną wykazało - i podniosła to strona społeczna - że zarówno badania pilotażowe, jak i badania oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego na organizmy ludzkie, w tym w szczególności przeprowadzenie badań na osobach, które zgłaszają, że są nadwrażliwe na promieniowanie elektromagnetyczne, wymagają, żeby to były miarodajne i dobre wyniki, dosyć długiego czasu, w związku z czym przygotowanie tej ustawy może zająć stronie społecznej, stronie rządowej oraz uczestniczącej również w tych rozmowach stronie biznesowej czas co najmniej do końca tego roku, ze wskazaniem I kwartału przyszłego roku jako terminu złożenia przepisów. Na ostatnim posiedzeniu wspólnego zespołu, któremu mam zaszczyt przewodniczyć wraz z przedstawicielem Kancelarii Prezydenta RP, ten termin został uznany za realny do osiągnięcia i zapewniający wiarygodność osiągniętych wyników badawczych. Jeśli chodzi o odpowiedź na pytania, które tutaj padły, to kilka z nich było takich, które były podnoszone także podczas prac nad ustawą w komisji, m.in. kwestia uszczuplenia budżetów jednostek samorządowych wskutek nałożenia na nie nowych obowiązków. Oczywiście tak, w tej chwili w tej postaci ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych przewiduje nowe obowiązki dotyczące jednostek samorządu terytorialnego. Po uchwaleniu tej nowej ustawy o zdrowiu mieszkańców tych obowiązków przybędzie również administracji państwowej i w obu przypadkach trzeba się liczyć z kosztami, które jednostki samorządu terytorialnego, jednostki administracji rządowej będą musiały ponieść w związku z wykonywaniem zadań związanych z interesem publicznym. Nie można było jednak tych kosztów wycenić. Odbyły się posiedzenia komisji wspólnej rządu i samorządu, na których próbowaliśmy zoptymalizować, wycenić, zobiektywizować informacje, które związane są z procedurami budowlanymi, w tym przypadku częściowo uszczuplanymi, ale częściowo również nowymi obowiązkami. Nie można było takich danych przedstawić. W związku z tym uzgodniliśmy ze stroną samorządową, że w ramach prac nad oceną skutków regulacji ex post będą przedstawiane regularnie takie informacje, które pokażą, jakie jest oddziaływanie na ponoszone przez jednostki samorządu terytorialnego koszty. Próba zapisu adekwatnego w ustawie została na etapie prac rządowych zaniechana z powodu, jak to wskazała komisja prawnicza w czasie prac rządowych, obowiązywania już przepisu, który nakazuje sporządzanie OSR ex post, i w tym OSR ex post muszą się obowiązkowo znaleźć informacje o ponoszonych kosztach. Strona samorządowa oczywiście podnosi ten argument wielokrotnie. Dodam, że minister cyfryzacji nie miał nic przeciwko sformułowaniu takiego zapisu w ustawie, ale uznano go za legislacyjnie nieprawidłowy ze względu na jego istnienie w innych przepisach prawa. Następnie kwestia dodania dokumentów strategicznych gminy niezbędnych do rozstrzygnięcia przy rozstrzyganiu o kosztach przełożenia infrastruktury. Tam zaprojektowaliśmy szereg dokumentów, które mają taki charakter, że są nie tylko oficjalnymi dokumentami gminy, ale też mają charakter precyzyjny i można z nich wywnioskować, jakie będą koszty ponoszone z tytułu infrastruktury i przekładania infrastruktury. Natomiast strona społeczna, samorządowa wnosiły o dołączenie strategii rozwoju gminy. Dokument ten ma jednak charakter planistyczny, bardziej strategiczny i trudno z niego wywnioskować, jakie są konkretne zobowiązania. Jeśli chodzi o koszty przełożenia, to zarządca drogi zna te koszty i na podstawie kosztów znanych sobie z eksploatacji drogi jest w stanie je oszacować i w decyzji, którą podejmuje, te koszty wskazać. Jeśli chodzi o opłaty za kanał technologiczny, to tutaj padło pytanie, czy w przypadku kiedy zmienią się wskaźniki w uchwale organu samorządu terytorialnego dotyczące opłaty za kanał, bo ustawa ustala tylko opłaty maksymalne, następuje automatyczna zmiana opłat dla przedsiębiorcy. Otóż nie, jest to decyzja administracyjna i za każdym razem każda zmiana powoduje konieczność wydania nowej decyzji administracyjnej, bo odnosi się ona zarówno do długości kanału użytkowanego przez przedsiębiorcę, jak i do nowej stawki, która może być zmienna. Koszty. Tutaj też padło pytanie o to, czy koszty budowy infrastruktury wskutek przyjęcia ustawy zmniejszą się i czy usprawni to realizację Programu Operacyjnego ˝Polska cyfrowa˝. Tak, oczywiście, co do zasady koszty powinny się znacznie obniżyć. Przede wszystkim najważniejszym skutkiem tej ustawy powinno być przyspieszenie realizacji tych inwestycji. Przypomnę, że Program Operacyjny ˝Polska cyfrowa˝ obowiązuje od 2014 r., a zatem mamy już 2-letnie opóźnienie w jego realizacji fizycznej, w realizacji inwestycji. Nie zostało nam za dużo czasu na budowę infrastruktury, która tym razem nie jest infrastrukturą dalekobieżną, którą buduje się bardzo szybko, tylko infrastrukturą lokalną, budowaną na obszarach wykluczonych, obszarach białych plam, i tę infrastrukturę z natury buduje się bardzo długo. Tak że wszystkie ułatwienia wprowadzone ustawą, szczególnie jeśli chodzi o te ułatwienia, które się ostały i dotyczą infrastruktury przewodowej, bardzo mocno powinny usprawnić inwestycje z Programu Operacyjnego ˝Polska cyfrowa˝, a także wszystkie inne inwestycje prowadzone przez operatorów telekomunikacyjnych, co może pozwoliłoby nam opuścić drugie lub trzecie od końca, w zależności od roku, miejsce we wszystkich rankingach Unii Europejskiej. Natomiast jeśli chodzi o te białe plamy, obszary, w przypadku których opłacalność budowy sieci przewodowych nadal będzie zbyt niska, żeby operatorzy zainteresowali się budową sieci przewodowych w tych miejscach, to Program Operacyjny ˝Polska cyfrowa˝ jest neutralny technologicznie i dopuszcza sieci zarówno przewodowe, jak i bezprzewodowe właśnie pod kątem tych miejscowości najbardziej nieopłacalnych biznesowo, nawet mimo dofinansowania, ponieważ my dofinansowujemy tylko budowę, a później trzeba te sieci utrzymać. Na takie obszary przeznaczone są z reguły sieci mobilne, w przypadku których w tej chwili osiągalne są prędkości porównywalne, a czasem nawet wyższe niż w przypadku sieci przewodowych. Umożliwia to bardzo efektywne, szybkie przyłączanie obszarów białych plam do sieci. Przypomnę państwu, że w Polsce 39% obywateli naszego kraju żyje na takich obszarach, gdzie gęstość zaludnienia jest niższa niż 100 os./km 2 . To są obszary, które są absolutnie nieopłacalne dla jakiegokolwiek biznesu telekomunikacyjnego i nieopłacalne lub nisko opłacalne w przypadku utrzymania sieci zbudowanej ze środków unijnych. Musimy zatem podnosić efektywność tej budowy, usprawniając to, obniżając koszty samej inwestycji, jej rozbudowy i następnie utrzymania tych sieci, zmniejszając obowiązki nałożone na operatorów. A więc w przypadku sieci na najbardziej wykluczonych obszarach obniżka tych kosztów jeszcze nie będzie taka, jaka jest pożądana, i efekt Programu Operacyjnego ˝Polska cyfrowa˝ nie będzie obejmował całego kraju, wykluczając czy wypełniając wszystkie białe plamy efektywną infrastrukturą szerokopasmową. Ostatnie pytanie, które odnotowałam, dotyczące sieci gazowych i energetycznych. Zastanawiając się nad możliwością oddziaływania tej ustawy na sieci gazowe i energetyczne, widzę tylko jeden punkt tej ustawy dotyczący wykorzystania infrastruktury gazowej i energetycznej przez operatorów telekomunikacyjnych. Przy tym uważam, że przez przepisy, które zostały wprowadzone, które ograniczają wykorzystanie tej sieci gazowej i energetycznej, jeżeli stanowi ona infrastrukturę krytyczną - a na dziś, nie mając rozporządzenia Rady Ministrów w tej sprawie, bo jest to poprawka poselska, nie wiemy, która część tej sieci zostanie uznana za infrastrukturę krytyczną - de facto możemy nawet pogorszyć kondycję sieci gazowych i energetycznych, ponieważ to jest korzystanie odpłatne i wielu przedsiębiorców, w szczególności energetycznych, osiąga dość dobre przychody z tytułu udostępniania swoich sieci na rzecz przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Stanowi to ważną pozycję w ich budżetach i ta działalność w zakresie sieci energetycznych i gazowniczych stale się rozwija. A zatem budowa sieci telekomunikacyjnych w infrastrukturze energetycznej nie obciąża jej, ale wręcz przeciwnie - powoduje dodatkowe przychody, bardzo ważne na takich właśnie wykluczonych obszarach, gdzie również sieci gazowe i energetyczne wymagają bardzo dużych inwestycji przy ogromnym koszcie jednostkowym, na obywatela. Dziękuję bardzo. (Oklaski)