Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2013-05-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Ten ostatni głos został zabrany z optymizmem i za to dziękuję. Zawsze jestem otwarty na różnego rodzaju propozycje i dyskusje. Zresztą w państwa pytaniach przewijał się nie tylko temat dzisiejszej ustawy, ale pojawiło się także szersze spojrzenie na politykę prorodzinną, politykę rodzinną, politykę demograficzną czy, używała tego zwrotu pani profesor, politykę ludnościową, co jest jak najbardziej prawidłowe. Przypomnę jednak jeszcze jedną rzecz. Ten projekt nie powstał w wyniku nacisku jakiejś grupy, w wyniku powstania matek pierwszego kwartału, bo to wszystko nastąpiło później, te wydarzenia miały miejsce później. Zarys tego projektu powstał przed wakacjami, po przeglądzie polityki prorodzinnej, po dyskusji z ekspertami w ministerstwie pracy, podczas przygotowania do drugiego exposé i 8 listopada projekt został opublikowany, przekazany do konsultacji społecznych i międzyresortowych. Cieszę się ogromnie, że był on też inspirujący dla klubów parlamentarnych, które może dzisiaj mówią, że legislacyjnie nie do końca jest on jasny, ale te wszystkie inne projekty są odwzorowaniem projektu rządowego. Zostawmy jednak prawa autorskie, naprawdę. Jeżeli w parlamencie i w Sejmie od prawa do lewa powstaje wielka koalicja chcąca poprzeć to dobre rozwiązanie zaproponowane przez rząd, jestem ogromnie szczęśliwy, bo uważam, że zmiana, którą proponujemy, jest zmianą zasadniczą, choć nie ostatnią. Tu się zgadzam. To jest jeden z modułów, jakie należy zaproponować. Idąc od początku, mamy pierwszy rok życia dziecka. Jeżeli Wysoka Izba przychyli się do tego, to zostanie przyjęte rozwiązanie, które zapewnia opiekę, daje elastyczność oraz prawo wyboru i nie narzuca, ponieważ można wykorzystać 20 tygodni i wrócić do pracy, można wrócić do pracy i skorzystać z połowy etatu, można podzielić się z ojcem dziecka tymi uprawnieniami, wymieniać się i wielokrotnie zamieniać. Dlatego też liczba składanych wniosków może być duża, ale ta liczba powoduje, że o wykorzystaniu ustawy zdecydują rodzice - nie my, nie szanowni państwo posłowie, nie minister, nie rząd, tylko rodzice, którzy podzielą pomiędzy sobą opiekę nad dzieckiem. I to jest pierwszy rok. Później są kolejne etapy i potrzebne jest kolejne wsparcie państwa, jeśli chodzi o opiekę nad najmłodszymi dziećmi, dlatego trochę boleję, że nowelizacja ustawy żłobkowej, która była procedowana w ostatnim tygodniu, nie uzyskała akceptacji całej Wysokiej Izby. Jeżeli są samorządy, które do tej pory może nie chciały, może nie mogły skorzystać, to informuję, iż zmieniliśmy proporcje finansowania - z 50% na 80% dofinansowania tworzenia miejsc. Jest program europejski w ramach Programu Operacyjnego ˝Kapitał ludzki˝, działanie 1.5, na rzecz godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym i też zostały przesunięte środki na utrzymanie miejsc opieki. Bo z jednej strony ważne jest ich utworzenie, ale z drugiej strony też trzeba wspierać tych, którzy później realizują te zadania i muszą mieć wsparcie na utrzymanie. To jest w tym momencie realizowane. Za chwilę będzie otwarty kolejny konkurs ˝Maluch˝, już, mam nadzieję, na nowych zasadach. Rozwiązanie, które zostało wprowadzone w 2011 r., przynosi, może nie w tempie błyskawicznym, ale przynosi skutki - 10 tys. niań zarejestrowanych, za które budżet państwa opłaca składki. I tutaj jest część rolnicza. Zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w piątek rolnicy również mogą zatrudniać nianie i za nich też budżet państwa będzie odprowadzał składki. To także jest nowość. Mam nadzieję, że to poszerzy krąg odbiorców i spowoduje, że wyciągniemy z szarej czy z czarnej strefy kolejną grupę osób. Jest tam instytucja dziennego opiekuna, w moim poczuciu najbardziej atrakcyjna. Ona nie wymaga nakładów inwestycyjnych. To jest taki miniżłobek, miniprzedszkole, które można zorganizować we własnym mieszkaniu, we własnym domu, od 2 do 5 dzieci. To się najsłabiej rozwija. To trzeba jeszcze wzmocnić. Mam nadzieję, że zmiana, która została przyjęta, czyli możliwość zatrudniania dziennych opiekunów nie tylko przez samorządy, ale przez podmioty społeczne, podmioty prywatne, też rozszerzy krąg odbiorców. Później jest przedszkole. Ale oczywiście w tym wszystkim jest rzecz niezwykle ważna w polityce demograficznej i w polityce rodzinnej, czyli rynek pracy - rynek pracy dla osób młodych. Dlatego konsekwentnie od listopada 2011 r., od kiedy zostałem ministrem, mówię o tym i nie tylko, bo zaproponowałem programy specjalne skierowane do osób młodych. I to nie - tak jak głoszą wszystkie statystyki w Unii Europejskiej - osób młodych do 25. roku życia. Rozszerzyliśmy pojęcie osoby młodej w Polsce i te programy kierujemy do 30-latków, do osób do 30. roku życia. W tym roku, tak jak w roku ubiegłym, programy są realizowane. Najczęściej to są staże. Zaproponowaliśmy również program pilotażowy ˝Twoja kariera - twój wybór˝, skierowany do osób młodych w 23 powiatach, nowe elementy wsparcia z Funduszu Pracy, bon migracyjny, który jest wsparciem utrzymania się przez pierwsze miesiące funkcjonowania w pracy znacząco oddalonej od stałego miejsca zamieszkania. Bo oczywiście jest pełna zgoda z głosami, że rynek pracy, praca dla osób młodych to największe wyzwanie w obszarze polityki zatrudnienia. Bezrobocie osoby młodej, osoby czasem po jednym, dwóch fakultetach, później rodzi ogromną frustrację. Są oczekiwania, jest zderzenie z trudną, czasem bardzo trudną sytuacją na rynku pracy i koszty przywrócenia na rynek pracy w przypadku osoby młodej - przywrócenia albo rozpoczęcia - są o wiele, wiele większe niż w przypadku osób, które pracowały. Mam nadzieję, że sytuacja, która w tym momencie jest i w Polsce, i w całej Europie, sytuacja gospodarcza, bo ona kształtuje i PKB kształtuje nowe miejsca pracy... Ale działania finansowane z Funduszu Pracy, działania państwowych służb zatrudnienia, które też chcemy reformować, które też chcemy rozliczać w głównej mierze za efektywność, to jest fundament zmian. Mam nadzieję, że tę ustawę też niedługo będę mógł Wysokiej Izbie przedstawić. To jest działanie skierowane do młodych ludzi. I mieszkania, polityka mieszkaniowa, mieszkania dla młodych - sprawa tego programu dzisiaj staje na posiedzeniu Rady Ministrów. O tym już wspominałem. To jest ta wizja polityki rodzinnej, którą nie tylko przedstawiamy, ale i realizujemy. Pamiętam głosy po naszych zapowiedziach wydłużenia urlopów rodzicielskich, że to jest zapowiedź, ona nie zostanie zrealizowana. Dzisiaj, szanowni państwo, ogromnie się cieszę, że z zapowiedzi... Długie konsultacje były potrzebne, bo ustawa po nich jest lepsza, jest wzbogacona, jest szersza, obejmuje cały rocznik. Tak jak mówię, były lata, gdy w Polsce zmniejszano wymiar urlopu macierzyńskiego. To też było nie tak dawno temu. Były lata, kiedy urlop macierzyński się wydłużał o 2 tygodnie. Teraz jest wydłużany o 26 tygodni. Cieszę się, że wszystkie kluby postanowiły pracować nad wszystkimi projektami. Tak jak mówię, trzon stanowi oczywiście projekt rządowy. Jeśli chodzi o szczegółowe pytania powtarzane przez pana posła Szweda, o art. 29, nie ma tutaj obaw. Jeżeli matka by to przerwała i w dniu 17 czerwca byłaby już w pracy, bo nie skorzystałaby z dodatkowego urlopu, ma prawo w ciągu 7 dni złożyć wniosek, uzyska dodatkowy urlop i ciągłość zarazem, czyli będzie mogła skorzystać z urlopu rodzicielskiego. A więc ten czas, który poświęciliśmy na konsultacje, i ten dialog też z matkami pierwszego kwartału - sam w tym dialogu wielokrotnie uczestniczyłem, u mnie w ministerstwie, też spotykałem się tutaj, w Sejmie - spowodował, że nie tylko datę wejścia w życie ustawy przesunęliśmy, ale obudowaliśmy to poszczególnymi rozwiązaniami, przepisami, żeby umożliwić, i to jeszcze raz powtarzam, każdemu, każdej rodzinie, każdemu z rodziców skorzystanie z tych uprawnień w odniesieniu do dzieci, które urodziły się w tym roku. Kto będzie mógł skorzystać? Padały też takie pytania. Ci wszyscy, którzy odprowadzają składki na ubezpieczenie chorobowe w wysokości 2,45%, czyli pracujący na umowę na czas określony, na czas nieokreślony, na umowę o pracę, na umowę zlecenia, jeżeli dobrowolnie sobie je odprowadzą, jak również osoby samozatrudnione. Ale jest grupa osób, które nie są ubezpieczone. Są też osoby ubezpieczone w KRUS - tam są inne zasady, to jest inny charakter zabezpieczenia, o tym mówił pan poseł Smolarz. Są na przykład osoby studiujące, które też nie mają ubezpieczenia. Są samozatrudnieni, którzy nie mają prawa do urlopu wychowawczego, bo ci, którzy pracują na umowę o pracę, oczywiście mają prawo do urlopu wychowawczego 3-letniego lub dłuższego w przypadku opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Ta propozycja rządowa uzupełniająca te rozwiązania, które przyjmujemy już dziś, będąca w łączności z nimi, jest już w Sejmie. Mam nadzieję, że zostanie szybko przyjęta. Chodzi o odprowadzanie składek i stworzenie czegoś na wzór urlopu wychowawczego dla osób samozatrudnionych, dla osób ubezpieczonych w KRUS, dla nieubezpieczonych - jest to grupa osób, za którą budżet państwa odprowadzi składki. Jeszcze więc pewnie nie jest to do końca pełna odpowiedź, bo są może lepsze rozwiązania, na które też jestem otwarty, ale - i też nie w słowach, ale w realizacji - proszę też pokornie Wysoką Izbę o pracę nad projektem, żeby mógł wejść w życie jak najszybciej, bo jest uzupełnieniem, jest też szczególną odpowiedzią dla osób ubezpieczonych w KRUS, samozatrudnionych i nieubezpieczonych. Szanowni Państwo! Dziękując za tę dyskusję i debatę, przyjmując również różne uwagi i bodźce do dalszego działania i kreowania polityki rodzinnej - zapraszam do tej dyskusji też w ministerstwie - mam nadzieję, że jeśli chodzi o ten harmonogram, który przyjęliśmy, opieki od momentu urodzenia poprzez pierwszy rok życia, poprzez okres żłobkowo-przedszkolny, później również zabezpieczenia społecznego, czyli mowa o emeryturach - mówiłem tu o odprowadzaniu składek - to mogą być jeszcze lepsze rozwiązania. Dzisiaj Wysoka Izba zajmuje się rozwiązaniem rewolucyjnym w opiece nad dziećmi najmłodszymi, wsparciem dla rodziców. Proszę o dalsze procedowanie nad tymi ustawami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)