Mówca: Marek Poznański
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Jak czytamy w uzasadnieniu, projekt ten stanowi realizację programu prac legislacyjnych Rady Ministrów na 2012 r. oraz jest konsekwencją zapowiedzi rządu o konieczności wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań z zakresu wychowania przedszkolnego. Zdaniem rządu to właśnie bezpośrednia dotacja finansowa z budżetu państwa stanowić będzie najlepszą pomoc dla rozwoju najmłodszego pokolenia Polaków. Jak wynika z opinii ministra spraw zagranicznych, projekt tej ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Również prokurator generalny nie skierował uwag odnoszących się do obszaru działań prokuratury i kompetencji merytorycznych prokuratora generalnego. Zgodnie z zapowiedzią ustawa ta ma zapewnić wszystkim dzieciom w wieku od 3 do 5 lat miejsce realizacji wychowania przedszkolnego w przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego. Ponadto zapewnia się o ograniczeniu wysokości opłat pobieranych od rodziców za korzystanie przez ich dzieci z tej formy wychowania. Jednocześnie nakłada się na gminę obowiązek zapewnienia od dnia 1 września 2015 r. każdemu dziecku czteroletniemu, a od dnia 1 września 2017 r. - także każdemu dziecku trzyletniemu, miejsca realizacji wychowania przedszkolnego oraz wprowadza się mechanizm zobowiązujący gminę, której mieszkańcem jest dziecko korzystające z wychowania przedszkolnego w innej gminie, do zwrotu wydatków związanych z korzystaniem przez to dziecko z wychowania przedszkolnego. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zakładać można, iż projekt jest jednym ze środków mających przekonać Polaków do pozostania w naszym kraju, do kontynuacji nauki oraz podjęcia pracy zarobkowej w ojczyźnie. W projekcie ustawy skupiono się na zapewnieniu miejsc wychowania przedszkolnego dla najmłodszych obywateli, a zapomniano, że jeśli ich rodzice nie będą mieli godnej pracy, to wyjadą za granicę i ich dzieci korzystać będą z opieki przedszkolnej innego kraju w Europie. Co istotne, wskazano to w samym uzasadnieniu projektu, wejście w życie omawianej ustawy dopiero w przyszłości ma dać rezultaty upowszechnienia edukacji przedszkolnej u dzieci w wieku od 3 do 5 lat porównywalne do obecnego poziomu pozostałych państw członków Unii Europejskiej. Światła i godna pochwały jest inicjatywa edukowania Polaków już od najmłodszych lat. Z pewnością dałoby to niezwykle pozytywne rezultaty dla rozwoju naszego kraju w przyszłości. Można nawet założyć scenariusz, w którym państwo już od najmłodszych lat dokłada się do finansowania edukacji. Młody człowiek, zachęcony wspaniałą formą edukacji przekazywaną przez wykształconych nauczycieli, kontynuuje karierę naukową, poświęca wiele czasu i energii na zdobywanie wiedzy. Chcąc osiągnąć coraz więcej, musi czerpać z coraz to nowych źródeł wiedzy, które niekiedy kosztują krocie, więc zachęcony wspomnieniami wspaniałej wczesnej edukacji postanawia połączyć wyczerpującą naukę na studiach z pracą, a kiedy to nie wystarcza, sięga po kredyt studencki i dzięki tym formom może pozwolić sobie na zakup nowych pomocy naukowych i wydawnictw. Zakładamy oczywiście, że musi pracować, gdyż jego rodziców nie stać na pomoc, ponieważ państwo, zamiast inwestować w nowe miejsca pracy, kiedyś zainwestowało w dofinansowanie nauki przedszkolnej. Wracając do tematu młodego i ambitnego człowieka, po wielu latach trudów i poświęceń kończy on studia z wyróżnieniem. Zakłada z góry, że za chwilę znajdzie pracę adekwatną do jego umiejętności, czeka, szuka, lecz niestety nie ma układów i znajomości, co oznacza jedno - nie może liczyć na stałą pracę z godnym wynagrodzeniem, a że przed nim perspektywa spłaty kredytu studenckiego, naszemu edukowanemu od najmłodszych lat bohaterowi pozostaje jedynie wyjazd za granicę w poszukiwaniu pracy, szczęścia i dobrobytu. Według statystyk takich przykładowych Polaków poza granicami Polski żyje ponad 2 mln i naiwne byłoby myślenie, że dofinansowanie edukacji przedszkolnej spowoduje ich powrót do ojczyzny. Ponadto taki drobny krok nie wpłynie również na szereg młodych Polaków, którzy jeszcze mieszkają w naszym kraju, kontynuują edukację na uniwersytetach, ale swą przyszłość wiążą z zagranicą. Przede wszystkim obecnie rzadko się zdarza, aby młodzi ludzie z porządnym wykształceniem, jeśli pracujący, to za minimalne wynagrodzenie, decydowali się na zakładanie rodziny. Jeśli już decydują się na pozostanie w kraju i wspieranie polskiej gospodarki swą ciężką pracą, to zdają sobie sprawę, że założenie rodziny i decyzja o posiadaniu dzieci muszą być w obecnych czasach poparte bardzo dobrym zapleczem finansowym. Jest to jedna z przyczyn spadku urodzeń w Polsce. Brak rozwiniętego zaplecza socjalnego również nie przysporzy naszemu krajowi małych obywateli, którym próbujemy właśnie otworzyć furtkę do edukacji już od najmłodszych lat. Projekt zakłada również ograniczenie opłat pobieranych od rodziców za świadczenia udzielane przez publiczne przedszkole oraz publiczną inną formę wychowania przedszkolnego w czasie przekraczającym ustalony przez radę gminy czas bezpłatnego nauczania, wychowania i bezpłatnej opieki. Pogląd ten jest słuszny i odpowiedni, aczkolwiek trzeba zastanowić się, czy już wcześniej nie należało zapewnić tym rodzicom możliwości godnego wynagradzania za wykonywaną pracę, aby w chwili obecnej ustawą nie trzeba było obniżać opłaty za przedszkole. Rodzice protestują i buntują się przeciwko wysokim stawkom za pobyt dziecka w placówce w godzinach przekraczających bezpłatny czas nauczania. W placówkach przedszkolnych najczęściej przebywają dzieci, których rodzice pracują, a przedszkole daje im jedyną możliwość opieki nad dzieckiem w godzinach pracy. Skandaliczny jest fakt, że mimo pracy często obojga rodziców w dalszym ciągu opłaty za godziny nadliczbowe są bardzo dużym obciążeniem dla budżetu rodziny. Znowu dochodzimy do konkluzji, że ułatwieniem w tej sytuacji byłoby podniesienie wynagrodzenia rodzicom, a nie obniżanie opłat za zajęcia dydaktyczno-wychowawcze. Dla rodzica, który musi pozostawić swoje dziecko na czas pracy w miejscu zapewniającym mu opiekę i edukację, ważny jest nie tylko koszt takiego przedsięwzięcia. Wielu rodziców potrzebuje również innej niż finansowa formy pomocy. Może warto byłoby zastanowić się nad kwestią bezpłatnych posiłków dla dzieci spędzających dzień w przedszkolu. To jest ważne pytanie. Wynagrodzenie, jakie tworzy rodzinny budżet młodego Polaka, zazwyczaj jest kwotą tak urągającą, że rodzice często nie mają co włożyć do garnka i czym nakarmić swoich dzieci. Dlaczego nikt nie pomyśli o pełnym finansowaniu pożywienia dla dzieci przedszkolnych, które podczas intensywnego rozwoju potrzebują wielu składników odżywczych i zbilansowanej diety? To z pewnością o wiele bardziej przyczyniłoby się do wspomożenia budżetu młodych rodziców niż obniżenie opłaty za przedszkole o kilka złotych miesięcznie. Rezultat takich działań byłby nieporównywalnie lepszy od działań proponowanych w projekcie ustawy. Można się również zastanowić nad bezpłatnym dostępem do podręczników, ustaleniem takiego programu nauczania, aby rodzice każdego rocznika nie musieli co roku kupować innych, a co za tym idzie - nowych, podręczników. Książki i pomoce naukowe mogą być użyteczne i służyć pokoleniom przez wiele lat. Nie ma potrzeby corocznego zmieniania planu edukacji tylko na potrzeby zarobkowe firm wydawniczych. Szkołom oraz nauczycielom nie sprawiłoby problemu, aby zakupić kilkanaście czy kilkadziesiąt kompletów książek, które mogłyby być przekazywane z roku na rok i służyć przez kilka dobrych lat. Koszt wyprawki jednego ucznia, który corocznie ponosi rodzic, to ok. 500 zł. (Poseł Marek Rząsa: Marek, o przedszkolach.) Nawiążę do tego zaraz, panie pośle. Wiedziałem, że takie głosy się pojawią w tej części. Mówimy tu o szkole podstawowej. Im stopień edukacji wyższy, tym książki są droższe. Często program przedszkolnego nauczania zobowiązuje rodziców do zakupu pierwszych pomocy naukowych dla ich pociech. Pytam w tym miejscu: Dlaczego nie można finansować tego drobnego zakupu? Zakładam, że również rodzice byliby bardziej zadowoleni z tej formy pomocy niż z niewielkiego obniżenia kosztów pobytu dziecka w przedszkolu. Kolejnym aspektem jest nałożenie na każdą gminę obowiązku zapewnienia miejsca dla każdego czterolatka, a później dla trzylatków, do realizacji wychowania przedszkolnego. Przy czym jeśli dziecko będzie korzystać z opieki w przedszkolu na przykład znajdującym się w gminie sąsiedniej, to gmina właściwa dla jego miejsca zamieszkania ma obowiązek zwrotu wydatków gminie udzielającej opieki takiemu maluchowi. Gmina ma obowiązek zapewnić miejsce w przedszkolu każdemu dziecku zamieszkującemu na obszarze jej właściwości. Dlaczego więc gmina, która poniosła wydatki na przygotowanie do przyjęcia określonej liczby dzieci, ma płacić innej gminie w przypadku, kiedy rodzice z różnych przyczyn, czasem ze zwykłej fanaberii, zdecydują się zapisać dziecko do innego przedszkola niż to, w którym przygotowano dla niego miejsce? Konkludując, należy podnieść, iż każda forma pomocy młodym ludziom jest dobra, lecz nie każda forma jest wystarczająca, aby przekonać ich do powrotu do Polski. Być może rządowi zdaje się, że ci, którzy jeszcze nie opuścili naszej ojczyzny, dadzą się omamić tak wspaniałą propozycją zawartą w tym projekcie i jednak nie zdecydują się na emigrację, inwestując swój intelektualny kapitał w ojczyznę. Nic bardziej błędnego, takie kroki to za mało. Reasumując, powiem, że pojawiło się stwierdzenie pana posła... Panie marszałku, będę już zmierzać do końca. ...że to nie dotyczy projektu ustawy. Dotyczy, bo młoda osoba, która planuje założyć rodzinę (Dzwonek), młoda rodzina patrzy perspektywicznie, czy książki będą tanie, czy wychowanie dziecka na etapie przedszkola, szkoły, studiów będzie tanie, czy jest jakakolwiek pomoc państwa w tej materii. Nawiążę jeszcze do projektu ustawy. Wczytałem się w ten projekt, który ma 166 stron. Jeśli chodzi o finanse, wyliczenia, które są tam zaprezentowane, nasuwa mi się myśl, że jeśli zlikwidowalibyśmy w tym roku nauczanie religii na lekcjach, to dotacja celowa na dofinansowanie zadań gmin w zakresie wychowania przedszkolnego byłaby dwa razy większa. Kolejny prosty zabieg: wycofanie wojsk z Afganistanu - dotacja byłaby trzy razy większa. Moje wrażenia na temat projektu ustawy to zero pomysłu na niż demograficzny ze strony rządu i zero pomysłu na Polskę. Ruch Palikota nie ma innego wyjścia niż poprzeć projekt ustawy. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Poseł Marek Rząsa: No i od tego trzeba było zacząć.)