Mówca: Sprawozdawca Adam Gawęda
Data: 2022-11-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych oraz ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska, druk nr 2767. 15 listopada Sejm na 66. posiedzeniu zgodnie z regulaminem skierował powyższy projekt ustawy do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. 15 listopada Komisja Finansów Publicznych zebrała się i rozpatrzyła projekt ustawy, w którym wprowadza się zmiany w art. 5 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o podatku od niektórych instytucji finansowych i nadaje się nowe brzmienie art. 4a ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. I tak, pokrótce, zgodnie z art. 1 projektowanej ustawy w przypadku podatników, o których mowa w art. 4 pkt 1-4, obniża się podstawę opodatkowania o kwoty, o które podatnik, wykonując decyzję, o której mowa w ustawie - Prawo bankowe, podwyższył w okresie miesiąca, za który ustala się podstawę opodatkowania, fundusze własne. W wyniku wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego z roku 2019 zmieniającej dyrektywę z roku 2013 w odniesieniu do podmiotów zwolnionych, finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej, wynagrodzeń, środków i uprawnień nadzorczych oraz środków ochrony kapitału wprowadzono podział środków nadzorczych na wymogi w zakresie dodatkowych funduszy własnych i wytyczne dotyczące dodatkowych funduszy własnych, co spowodowało konieczność usystematyzowania przedmiotowej kwestii. W art. 1 w pkt 2 projektu ustawy proponuje się wyłączenie z podstawy opodatkowania podatkiem od niektórych instytucji finansowych papierów wartościowych ustawowo gwarantowanych przez Skarb Państwa. Wskazana zmiana ma na celu przede wszystkim obniżenie kosztów finansowania emisji obligacji ustawowo gwarantowanych przez Skarb Państwa. Przedmiotowa zmiana dotyczy emisji obligacji służących finansowaniu programów rządowych utworzonych, powierzonych lub przekazanych na podstawie odrębnych ustaw Bankowi Gospodarstwa Krajowego albo Polskiemu Funduszowi Rozwoju SA, jeżeli z przepisów ustawy wprost wynika objęcie ustawową gwarancją Skarbu Państwa emisji tych obligacji. W art. 1 pkt 3 jest rozwiązanie związane ze Strategią Rozwoju Rynku Kapitałowego, przyjętą uchwałą nr 114 Rady Ministrów z dnia 1 października 2019 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego. Wskazuje się na niedostateczną efektywność, przejrzystość i płynność w obszarze wielu kluczowych segmentów rynku kapitałowego, obejmujących m.in. transakcje repo. W związku z powyższym zgodnie z założeniami Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego proponuje się wyłączenie z podatku od niektórych instytucji finansowych wartości aktywów wynikających z transakcji, których przedmiotem są skarbowe papiery wartościowe wraz z odpowiednio otrzymanym lub udzielonym przyrzeczeniem odkupu. W art. 2 projektu ustawy - to bardzo ważny artykuł, bardzo szczegółowo omawiany na posiedzeniu komisji - dotykamy kwestii związanych z agresją, z napaścią zbrojną Rosji na Ukrainę. Zaznaczono wzrost zagrożenia militarnego Polski, który wymaga podjęcia natychmiastowych działań mających na celu zabezpieczenie obronności państwa. Wybuch wojny zmienił postrzeganie bezpieczeństwa tak przez Polskę będącą krajem bezpośrednio sąsiadującym z Ukrainą, jak i przez pozostałe kraje Europy. Niepewność odnośnie do dalszego przebiegu wojny oraz działań, jakie mogą zostać podjęte przez Rosję, spowodowała konieczność niezwłocznego zapewnienia odpowiedniego wyszkolenia i wyposażenia armii, a także organizacji pomocniczych, m.in. w postaci obrony terytorialnej, czemu służyło uchwalenie w marcu br. ustawy o obronie Ojczyzny. Dodatkowo niwelowanie zagrożenia militarnego, a także względy humanitarne, nakładające moralny obowiązek udzielania pomocy sąsiedniemu krajowi, który padł ofiarą rosyjskiej agresji, wymagają poniesienia dodatkowych, ekstraordynaryjnych wydatków. W następstwie wybuchu wojny w Ukrainie jesteśmy równolegle świadkami światowego kryzysu energetycznego oraz gwałtownego wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych i produkcyjnych. Przekłada się to na trudną sytuację gospodarstw domowych, w szczególności emerytów i rencistów. Sytuacja gospodarcza wpłynęła także na konieczność zabezpieczenia dostępu do surowców energetycznych. W związku z tym również w bieżącym roku podjęto niezbędne działania mające na celu m.in. zakup gazu, ujęte w ustawie ze stycznia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu. Powyższe działania mają swoje odzwierciedlenie w postaci zwiększonych wydatków ponoszonych przez właściwe podmioty objęte zakresem stabilizacyjnej reguły wydatkowej. Ich ostateczna wysokość będzie możliwa do określenia na podstawie danych przekazanych na potrzeby sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej za rok 2022, a aktualnie wdrażane programy uniemożliwiają określenie na tym etapie wysokości ostatecznych kosztów reakcji rządu na sytuację gospodarczą. Niezbędna jest zatem zmiana pozwalająca na nieuwzględnianie w wydatkach objętych limitem wydatków środków finansowych przeznaczonych na cele określone w projekcie ustawy, w wysokości wskazanej w materiałach przekazywanych na potrzeby opracowania sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej za rok 2022. Wejście w życie projektowanej zmiany pozwoli na prowadzenie w roku 2022 polityki gospodarczej zgodnej z zaleceniami Rady Unii Europejskiej w sprawie krajowego programu reform Polski na 2022 r. zawierającymi opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2022 r. Rada zaleca zachowanie elastyczności pozwalającej na dostosowanie polityki fiskalnej do szybko zmieniających się okoliczności, w szczególności w celu wsparcia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw narażonych na podwyżki cen energii oraz zmniejszania wpływu wojny na Ukrainie. Art. 3 projektu ustawy reguluje termin wejścia przepisów w życie. Określony on został na 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem art. 2 przewidującego zmianę ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska, który ze względu na ważny interes państwa powinien wejść w życie z dniem następującym po dniu jego ogłoszenia. Projekt ustawy nie wpłynie na działalność mikroprzedsiębiorców, małych ani średnich firm. Zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązania wpłyną na zmniejszenie dochodów sektora finansów publicznych z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej, a szereg jego rozwiązań jest wynikiem szerokich konsultacji i uzgodnień właśnie z Komisją Europejską, co również zostało podkreślone na posiedzeniu komisji. Projekt ustawy nie podlega procedurze notyfikacji aktów prawnych. W trakcie dyskusji zaproponowano cztery poprawki, dwie tożsame. Komisja przyjęła dwie poprawki oraz odrzuciła: poprawkę 3., polegającą na skreśleniu art. 1, i poprawkę 4., polegającą na skreśleniu art. 2. W głosowaniu nad całością projektu ustawy komisja nie wyraziła stanowiska. W głosowaniu było 16 głosów za i 16 głosów przeciw. Dlatego po zasięgnięciu opinii mecenasa z Biura Analiz Sejmowych, na wniosek wiceprzewodniczącego komisji, mojej skromnej osoby, komisja przystąpiła do wypracowania nowego stanowiska dotyczącego projektu ustawy. W wyniku pracy nad omawianym projektem komisja rekomenduje przyjęcie projektu ustawy wraz z dwoma przyjętymi poprawkami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)