Mówca: Marek Sowa
Data: 2016-02-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec raportu o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2014 r. wraz z raportem o pomocy de minimis w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w roku 2014. Pomoc publiczna jest ważnym elementem wsparcia. Udzielana jest w różnych formach, najczęściej są to dotacje, pożyczki, gwarancje czy odroczenia. W roku 2014 z tej pomocy, z wyłączeniem pomocy de minimis, skorzystało 46 tys. podmiotów, dla których łączna wielkość pomocy publicznej przekroczyła 25 mld zł, w tym w sektorze transportu blisko 6 mld. Średnia wartość wsparcia dla jednego przedsiębiorstwa wyniosła blisko 550 tys. zł. Warto w tym miejscu podkreślić, że wysokość pomocy publicznej w roku 2014 była znacząco wyższa niż w latach poprzednich. Tylko w stosunku do roku 2013 wzrost pomocy publicznej wyniósł 15%, tj. o ponad 3100 mln zł więcej. Głównym czynnikiem wzrostu pomocy publicznej jest rozpoczęcie udzielania przez ministra środowiska spółkom energetycznym pomocy w formie przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych - blisko 4 mld zł oraz znacznego wzrostu pomocy udzielonej w sektorze transportu - o blisko 2 mld zł. Wyłączając sektor transportu, w ramach pomocy regionalnej łączne wsparcie wyniosło 8200 mln i zostało przeznaczone głównie na wsparcie nowych inwestycji. W tym obszarze obserwujemy spadek udzielonej pomocy publicznej w odniesieniu do lat 2012-2013. Związana ona jest z harmonogramem wdrażania funduszy europejskich, gdzie kulminacja kontraktowania, a więc i zaliczenia pomocy publicznej, była w latach poprzednich. W ramach pomocy horyzontalnej łączne wsparcie wyniosło 8600 mln zł i zostało przeznaczone głównie na ochronę środowiska, zatrudnienie i restrukturyzację przedsiębiorstw. W tej części ujęte są również bezpłatne uprawnienia do emisji dwutlenku węgla. Pomoc ta udzielana jest w celu zapobieżenia zjawisku przenoszenia działalności związanych ze znaczną emisją do krajów, gdzie wymogi w tym zakresie są znacznie mniejsze. Ponadto ten instrument ma przyczynić się do modernizacji polskiego sektora elektroenergetycznego. W ramach pomocy sektorowej łączne wsparcie wyniosło 1400 mln i pomoc skierowana została głównie do sektorów górnictwa i energetyki. Pozostała wielkość wsparcia, 1200 mln, udzielona została z tytułu realizacji zadań publicznych. 2/3 wielkości tego wsparcia udzieliła Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jednostkom radiofonii i telewizji. Udzielanie pomocy publicznej angażuje wiele podmiotów. Tylko w roku 2014 pomocy udzieliło 686 podmiotów spośród ogólnej liczby ok. 5 tys. uprawnionych do wsparcia. Najwięksi dysponenci pomocy publicznej, jak już było mówione, w 2014 r. to byli minister środowiska, prezes PFRON-u, organy podatkowe, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości czy marszałkowie województw. Biorąc pod uwagę poszczególne województwa, największa pomoc została udzielona w województwach mazowieckim, łódzkim i śląskim. Tam przypada łącznie 50% całej udzielonej pomocy. Najniższe wsparcie udzielone zostało w województwach opolskim, podlaskim i zachodniopomorskim. Warto podkreślić, że pomoc publiczna przypisana jest regionom, gdzie znajduje się siedziba podmiotu. Tak więc istnieje nie tylko możliwość, ale zapewne jest wiele takich przypadków, że przedsiębiorca otrzymał wsparcie w związku z prowadzeniem działalności na terenie innego województwa. W odniesieniu do wielkości podmiotów zdecydowanie największa część pomocy trafiła do dużych przedsiębiorstw, tj. ponad 62%, ale jeśli uwzględnimy pomoc de minimis, duże przedsiębiorstwa partycypowały w 46% pomocy publicznej. Natomiast bardzo duży wzrost, z 11 do 26%, jest w przypadku mikroprzedsiębiorstw, bo jak już zostało wspomniane, właśnie mikroprzedsiębiorstwa są tą grupą, która najczęściej i najchętniej korzysta z pomocy de minimis. W podziale na sektor prowadzonej działalności największa skala pomocy skierowana została na wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną - blisko 30%. Stąd też naturalne jest, że największymi beneficjentami były właśnie spółki z tego sektora: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna, Tauron Wytwarzanie, Polskie Linie Lotnicze, Telewizja Polska, EDF Polska i Spółka Restrukturyzacji Kopalń. Martwić może stosunkowo niskie wsparcie na prace badawczo-rozwojowe, którego wysokość w roku 2014 wyniosła 528 mln zł. Wysokość tego wsparcia była znacząco niższa niż w latach 2012-2013, kiedy to udzielono wsparcia odpowiednio na poziomie 815 i 1273 mln zł. Przyczyna jest dokładnie taka sama jak w przypadku pomocy regionalnej, związana z funduszami europejskimi w dużej mierze. Pomoc publiczna w sektorze transportu udzielona została na poziomie blisko 6 mld zł. Z tej kwoty blisko 2,5 mld, tj. 42%, skierowane zostało do podmiotów działających w sektorze transportu kolejowego, a 3200 mln - na transport lądowy pozostały. Największej pomocy udzielili prezydenci miast, burmistrzowie, wójtowie i starostowie, tj. 2600 mln, w tym gronie największa pomoc została udzielona przez prezydenta miasta Krakowa spółce obsługującej transport zbiorowy. Marszałkowie województw - 2300 mln, minister infrastruktury i rozwoju - blisko 900 mln zł. Pomoc publiczna w sektorze transportu niemal w całości jest udzielana jako rekompensata za realizację usług świadczonych w obrocie gospodarczym, jest wypłacana na podstawie dwóch ustaw: o publicznym transporcie zbiorowym i o transporcie kolejowym. Największa część wsparcia skierowana została do spółki Przewozy Regionalne sp. z o.o. - 681 mln zł i PKP Intercity SA - 642 mln zł. Reasumując, od roku 2011 obserwujemy coroczny wzrost udzielanej pomocy publicznej. Skala udzielonej pomocy publicznej w roku 2014 wyniosła 1,46% PKB. Najczęstszą formą udzielanej pomocy były dotacje i ulgi podatkowe. Udzielana pomoc jest badana przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a na poziomie Unii Europejskiej - przez Komisję Europejską. Największy problem w udzielaniu pomocy zawsze stanowi pomoc sektorowa skierowana na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw, gdyż stanowi ona największe zagrożenie naruszeniem konkurencji. Pomoc ta stanowi zwykle doraźną reakcję państwa na problemy poszczególnych podmiotów. Bez wątpienia sektor górniczy jest typowym przykładem takiej pomocy. Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska pozytywnie ocenia przedłożony przez Radę Ministrów raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2014 r. wraz z raportem o pomocy de minimis i jest za jego przyjęciem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)