Mówca: Bogdan Rzońca (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie poselskie dotyczące potrzeby wsparcia rozwoju Karpat. Wielkie nadzieje towarzyszyły przejęciu przez Polskę prezydencji w UE. Jedną ze zmarnowanych szans było niepodjęcie przez rząd RP znaczących działań na rzecz wypromowania Karpat jako niezwykłego miejsca w Europie i znalezienie specjalnego programu dla finansowania rozwoju tego terytorium w budżecie UE na lata 2012-2020. Szkoda jest tym większa, że podczas prezydencji węgierskiej udało się przeforsować strategię dunajską ze specjalnym finansowaniem unijnym, a region Alp ma specjalnie wydzielone środki unijne na rozwój tego górskiego terenu. Nie wolno jednak załamywać rąk, bo przecież na poziomie 7 krajów (Polska, Słowacja, Czechy, Węgry, Rumunia, Serbia, Ukraina) funkcjonuje Konwencja Karpacka - dokument uchwalony w Kijowie w 2003 r., dotyczący ochrony i zrównoważonego rozwoju Karpat dla poprawy jakości życia, wzmocnienia miejscowej gospodarki i społeczności lokalnej oraz zachowania walorów przyrodniczych i dziedzictwa kulturowego tego obszaru. Wykorzystanie potencjału Karpat powinno leżeć w interesie Słowacji, Czech, Rumuni, Węgier i Polski jako członków UE, ponieważ według statystyki unijnej regiony tych krajów znajdują się na końcu tabeli zasobności, a już szczególnie słabo wypadają w tym zestawieniu regiony tych krajów leżące w Karpatach i ich obrębie, czyli takie jak województwo podkarpackie. Obszar Karpat powinien być też mocniej akcentowany w pracach Grupy Wyszehradzkiej powstałej w 1993 r., do której należą Polska, Czechy, Słowacja i Węgry. Niestety, i ta płaszczyzna współpracy nie przynosi, poza spektakularnymi spotkaniami premierów, jakichś wymiernych efektów Do obszarów problemowych, które zostały zdiagnozowane w Karpatach, zaliczyć trzeba: niski poziom życia i wyludnianie się tego obszaru, słabą infrastrukturę, brak wspólnych mechanizmów ochrony przyrody i kultury, trudności związane z gospodarką i rolnictwem górskim. Poza tym trudność stanowią nie najlepsze stosunki polityczne między Słowacją, Węgrami a Ukrainą, mające swe źródło w regulacjach terytorialnych po I i II wojnie światowej. Te właśnie problemy wymagają specjalnych funduszy, które zainwestowane terytorialnie na obszarze całych Karpat kompleksowo przez wszystkie strony narodowe karpackiej przestrzeni mogłyby przynieść konkretny efekt. Obecni na konferencjach (5 września 2012 r., Krynica, ˝Europa Karpat˝ oraz 28 listopada 2012 r., Warszawa, ˝Współpraca na rzecz rozwoju Karpat - wyzwania i instrumenty˝) poświęconych Karpatom przedstawiciele polskiego rządu prezentowali pasywne stanowisko, utrzymując, że konsultacje społeczne prowadzone ze stronami Konwencji Karpackiej wskazują, iż nie potrzeba nowego, specjalnego programu dla Karpat. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego utrzymuje, że wystarczą środki z programów transgranicznych (Europejska Współpraca Terytorialna, Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa) oraz programów transnarodowych (Europa Środkowa) i międzyregionalnych (Interreg). Strona społeczna, czyli samorządowcy, przedstawiciele Euroregionu Karpackiego, organizacje pozarządowe obszaru Karpat, podkreśla natomiast, że bez specjalnego programu i szybkiej oraz długofalowej pomocy Karpaty staną się miejscem utraconych szans. Problematyka rozwoju Karpat leży też w interesie Ukrainy, która, chociaż nie jest członkiem UE, chce wykorzystywać środki z programów transgranicznych (np. EIPiS) i podejmować współpracę z polskimi samorządami przygranicznymi w zakresie rozwoju Karpat. Aktywność samorządowców ukraińskich jest jednak ograniczona z powodu słabego umocowania tej struktury i konieczności akceptacji ich działań przez administrację rządową. Nie jest jeszcze za późno, budżet UE nie został uzgodniony, można więc powalczyć o finansowe programy pilotażowe dla terenu Karpat. Wsparcia w tym zakresie powinni udzielić europosłowie krajów leżących w Karpatach. Polska pełni prezydencję w Grupie Wyszehradzkiej, a więc polski rząd mógłby odnieść sukces, walcząc o finanse dla Karpat, i uzyskać wsparcie pozostałych krajów grupy. Słowacja przewodniczy obecnie Konwencji Karpackiej, więc wspólne działania tych krajów mogłyby mieć wsparcie instytucjonalne. Europa Środkowa ma problem, jak zaistnieć w przestrzeni Brukseli, więc hasło ˝Europa Karpat˝ mogłoby pomóc w promocji krajów karpackich. Apeluję więc do władz państwa polskiego, by wzięły ciężar odpowiedzialności za rozwój Karpat, bo ta piękna część Europy i Polski z ogromnym potencjałem, zasobami ludzkimi i kulturowymi zasługuje na promocję i wsparcie.