Mówca: Marcin Witko
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Zdrowia mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji na temat rządowego dokumentu: Sprawozdanie z wykonania ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. (druk nr 1998). Wysoki Sejmie! 5 lutego br. Komisja Zdrowia obradująca pod przewodnictwem pana posła Tomasza Latosa, przewodniczącego komisji, rozpatrzyła wyżej wymienione sprawozdanie. W imieniu rządu sprawozdanie przedstawił pan Krzysztof Brzózka, dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. W swojej obszernej wypowiedzi wskazał między innymi, że rok 2010 był drugim rokiem obowiązywania nowej, podwyższonej akcyzy na napoje alkoholowe. Według opinii pana dyrektora dzięki tej podwyżce wprowadzonej w roku 2009 zanotowano spadek spożycia alkoholu, jak już wcześniej pan minister był łaskaw wspomnieć, z 9,6 litra na głowę jednego mieszkańca do 9 litrów na głowę jednego mieszkańca, tym samym zatrzymana została tendencja wzrostowa. W kwestii środków, jakie były użyte na rozwiązywanie problemów alkoholowych zgodnie z obowiązującą ustawą, zaznaczono, że w roku 2010 gminy wydały 596,5 mln zł, powiaty - ponad 1 mln zł, a samorządy województw - blisko 24 mln zł. W sumie z budżetu państwa wydatkowano ponad 600 mln zł. W dalszej części swojej wypowiedzi pan dyrektor wskazał, iż rosną dochody gmin z opłat za zezwolenia, co świadczy o tym, że liczba punktów sprzedaży z pewnością nie malała. Następnie pan dyrektor odniósł się do kwestii pieniędzy wydawanych na prowadzenie działań w ramach ˝Narodowego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych˝. W roku 2010 przeprowadzono badania wśród młodzieży, które miały pokazać, jaki jest obraz naszej młodzieży i stosunek młodych ludzi do alkoholu. Badania prowadzone były wśród dzieci w wieku od 11 do 15 lat. Wyniki badań pokazały, iż granica wiekowa inicjacji alkoholowej wciąż się obniża. Wśród 11-letnich dzieci ponad 20% kiedykolwiek w życiu piło piwo, około 15% piło wino, a wódkę - 5%. W wieku 15 lat piwo piło już 70%, wino - 50%, a wódkę - ponad 55%. Przytoczone powyżej dane dotyczą chłopców. Niestety dziewczęta dorównują chłopcom, jeśli chodzi o kontakt z alkoholem. Jest to tendencja niekorzystna, źle rokująca na przyszłość. Bez wątpienia świadczy o tym, że dostęp dzieci i młodzieży do produktów alkoholowych jest zbyt łatwy. W kolejnym etapie swojej wypowiedzi pan dyrektor odniósł się do podejmowanych działań profilaktycznych, stwierdzając, iż powinny się one odbywać systematycznie, nieprzerwanie i długofalowo, a z tym niestety bywa różnie. Następnie przedstawiono dane w zakresie szkód zdrowotnych spowodowanych piciem alkoholu. W tym zakresie sytuacja nie zmienia się. To powoduje ogromne straty ekonomiczne i problemy ze zdrowiem somatycznym, a w związku z tym wydatki z budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia i problemy z tym związane narastają. Ze spożyciem alkoholu związana jest też śmiertelność: z powodu chorób odalkoholowych lub zatruć alkoholem w sposób bezpośredni - 1600 osób, chorób wątroby - prawie 7 tys. Zaburzenia psychiczne związane z używaniem alkoholu dotyczą 1700 osób. To jest w zasadzie stały wskaźnik bardzo ściśle związany ze spożyciem alkoholu przypadającym na jednego mieszkańca. Ta sytuacja niestety nie zmienia się. Na koniec swego wystąpienia pan dyrektor odniósł się również do kwestii lecznictwa odwykowego oraz do problematyki przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Podczas posiedzenia komisji przeprowadzono dyskusję. Wszyscy dyskutanci, wszyscy posłowie byli zgodni co do tego, że rzeczą niewłaściwą jest analizowanie sprawozdania za rok 2010 w roku 2014. Wątpliwość budzi zasadność oceny przez Sejm sprawozdania Rady Ministrów z wykonania ustawy za tak odległy już 2010 r. Sporządzanie sprawozdań, a następnie ich ocena ma charakter kontrolny. Z każdej kontroli wypływają wnioski, które należy uwzględniać podczas dalszych działań. W takiej sytuacji wnioski dotyczące sprawozdania za 2010 r. mogą się okazać nieaktualne wobec dynamizmu problematyki alkoholowej i obecnych realiów wychowywania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi. W dyskusji państwo posłowie podnieśli wiele zagadnień związanych z problematyką wychowania w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przewodniczący komisji pan poseł Tomasz Latos zwracał uwagę na ogrom i powagę zagadnienia, mówił o konieczności przeprowadzania społecznych kampanii pokazujących dramatyczne skutki spożywania alkoholu. Pani poseł Beata Małecka-Libera zwróciła uwagę na konieczność edukacji przede wszystkim w szkołach i zainteresowanie tym tematem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Dodała, że sytuacja w profilaktyce w kontekście dzisiejszej debaty wymaga kompleksowych rozwiązań. Pan poseł Dariusz Piontkowski zaś pytał o efekty działania ustawy jak również o możliwość policzalności pieniędzy przeznaczanych na leczenie osób uzależnionych, zwracał też uwagę na zastraszającą tendencję dotyczącą obniżania się wieku osób spożywających alkohol. Pan poseł Maciej Orzechowski podniósł problematykę pijanych kierowców i zapowiadanych alkomatów. Pani poseł Józefa Hrynkiewicz poruszyła kwestię reklam telewizyjnych zawierających promocję wyrobów alkoholowych, zaproponowała również, aby łącznie przeanalizować wszystkie sprawozdania, to jest za lata 2011, 2012 i 2013, i wówczas powrócić do dyskusji. Następnie do pytań zawartych w dyskusji w kolejności odnieśli się podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia pan Igor Radziewicz-Winnicki oraz pan Krzysztof Brzózka, dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Przed zamknięciem obrad przewodniczący komisji poddał pod głosowanie wniosek pani poseł Józefy Hrynkiewicz dotyczący wydania łącznych opinii za lata 2011, 2012 i 2013 w ciągu kilku miesięcy. Przeciwny wniosek złożył pan poseł Rajmund Miller. Wniosek pani poseł Józefy Hrynkiewicz - głosami: 6 posłów za, 13 przeciw, 0 wstrzymujących się - nie uzyskał większości. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Podsumowując, Komisja Zdrowia w znacznej mierze pochyliła się nad środkami finansowymi przeznaczonymi na rozwiązywanie problemów alkoholowych, zwłaszcza tych wydatkowanych przez gminy. Komisja wskazuje na potrzebę analizy powyższych środków według kryterium skuteczności oddziaływania wychowawczo-prewencyjnego. W zakresie profilaktyki Komisja Zdrowia zwróciła uwagę na potrzebę przeprowadzenia wieloletniej, wyrazistej kampanii edukacyjnej o zasięgu ogólnopolskim, spójnej z działaniami profilaktycznymi samorządów lokalnych. W ocenie Komisji Zdrowia dopiero tak przeprowadzona kampania i następnie przeprowadzane na jej podstawie badania pozwolą na realną diagnozę problemu alkoholizmu w Polsce. Komisja Zdrowia wnosi o przyjęcie sprawozdania przez Wysoki Sejm. Dziękuję bardzo. (Oklaski)