Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2015-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Premier! Wysoka Izbo! Dobrze, że rząd zszedł z drogi brytyjskiej. Nie chcę używać nazwiska, bo budzi to zbyt duże emocje na tej sali, więc powiem o drodze brytyjskiej. Zatrzymaliśmy likwidację czterech, a tak naprawdę sześciu kopalń. Rząd zadeklarował, że cztery kopalnie skieruje do naprawy do Spółki Restrukturyzacji Kopalń. Zmienił frazeologię, mam nadzieję, że zmienił również podejście do polskiego górnictwa. Porozumienie, które zawarto w sobotę w Katowicach, może być kamieniem węgielnym naprawy śląskiego, a więc polskiego górnictwa. Może, ale nie musi. Najwięcej zależy od rządu i od samych górników, od dobrej woli w realizacji porozumienia. Dzisiaj mamy przed sobą poprawki Senatu. Od razu powiem, że klub Sojusz Lewicy Demokratycznej wszystkie te poprawki, z wyjątkiem jednej, akceptuje. Kluczowa jest oczywiście 6. poprawka, która niejako ratyfikuje porozumienie z górnikami, jeżeli chodzi o stronę socjalną realizacji naprawy tych czterech kopalń. W tej poprawce rząd zmienił zasady wypłacania odpraw, zrezygnował ze zwalniania górników dołowych z wykorzystaniem odpraw jednorazowych. Po dyskusji okazało się, że nie jest ich tak dużo i że są potrzebni, jeżeli nie w tych, to w innych kopalniach. Pozostawił tylko urlopy górnicze dla tych, którzy mają mniej niż cztery lata do emerytury. Istotna zmiana dotyczy pracowników na powierzchni. Pani premier, upominaliśmy się w zeszły czwartek o mocniejszą ochronę pracowników na powierzchni, zwłaszcza pracujących przy przeróbce, gdzie ciężko się pracuje. Cieszę się, że po niewczasie, ale w końcu udało się poprawić zasady. Wprowadzono trzyletni urlop górniczy dla pracujących przy przeróbce, między innymi dla tych kobiet, które odwiedziły prezydentową, i 12-miesięczne odprawy dla wszystkich pracujących na powierzchni. To jest postęp, to jest osiągnięcie socjalne tego porozumienia. Oczywiście zmiana zasad naprawy kopalń, która wynika z porozumienia, w mniejszym stopniu z ustawy, ma tę słabą stronę, że zależy teraz od dobrej woli zarządów spółek, oczywiście strony związkowej i samego rządu, ale to nie wystarczy, żeby naprawić polskie górnictwo. Cieszę się, że przyjmowane są wnioski co do fuzji z energetyką, ale to trzeba zrealizować. Trzeba było porozumienia z górnikami, żeby rząd doszedł do tego, że Węglokoks nie wystarczy w procesie restrukturyzacji polskiego górnictwa i że tak jak w przypadku węgla brunatnego potrzebne są powiązania kapitałowe w górnictwie węgla kamiennego z elektrowniami, które zużywają ten surowiec. Potrzebne są zmiany w zarządzaniu - do tego jeszcze wrócę - i potrzebna jest również zmiana profilu produkcji. Jeżeli w ubiegłym roku zmniejszyliśmy w Polsce wydobycie węgla o 4 mln t, na zwałach mamy, licząc kopalnie i elektrownie, 15 mln t, a jednocześnie mamy na rynku krajowym deficyt węgla grubego i średniego, bo zużywamy go w Polsce 15 mln t, a produkujemy 8 mln t, to, panie ministrze, trzeba postawić przed zarządami spółek węglowych zadanie, że ten profil produkcji zgodnie z potrzebami rynku musi się zmienić. W innym wypadku dalej będziecie ciąć produkcję i w związku z tym podnosić koszt jednostkowy tony polskiego węgla, o czym ciągle słyszymy. Mamy zapowiedź również od pani premier pracy nad programem dla Śląska. Na wszelki wypadek się upominam, żeby tak jak kontrakt regionalny za rządów Józefa Oleksego ten nowy program powstał przede wszystkim na Śląsku, z udziałem rządu, ale na Śląsku, żeby nie wynajmowano kolejnej firmy konsultingowej w Warszawie i nie pisano z pozycji rządu uzdrowieńczego programu dla śląskiej gospodarki i dla życia społecznego. To musi być wydyskutowane nie w warunkach kolejnego protestu społecznego, ale w normalnym dialogu z organizacjami pracowników, pracodawców, sejmikiem, władzami samorządowymi miast i gmin. I rzecz, która niestety nie została przeniesiona z porozumienia do ustawy. Pani Premier! Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Upominaliśmy się o przywrócenie do ustawy górniczej art. 7, który wykreśliliście w Sejmie. Wpisano go de facto do porozumienia katowickiego w pkt 2, że przemieszczanie pracowników, restrukturyzacje, plany programów naprawczych będą uzgadniane ze związkami zawodowymi i konsultowane z władzami samorządowymi właściwych gmin i miast, ale nie chcą państwo przywrócić tego do ustawy, mimo że porozumienie dotyczy tylko czterech konkretnych kopalń, a ustawę poprawiamy bezterminowo dla całego polskiego górnictwa. W tym miejscu jest pytanie o intencje rządu: Czy rząd naprawdę chce w dialogu społecznym naprawiać w przyszłości inne spółki węglowe, czy chce to robić metodą ˝na wydrę˝, jak mieliśmy z tym do czynienia w dniu 7 stycznia? Bo tego Wysoki Senat nie uchwalił i nad tym dzisiaj w Sejmie nie możemy głosować. W związku z tym, panie marszałku, zapowiadam dotyczącą tego właśnie punktu nowelizację z inicjatywy Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej prawdopodobnie przyjętej dzisiaj w parlamencie ustawy zaraz po jej ogłoszeniu. Napięcie na Śląsku się nie skończyło. (Głos z sali: Czas się kończy.) Słyszymy o kolejnych prowokacyjnych działaniach w Jastrzębskiej Spółce Węglowej ze strony zarządu spółki. Powie o tym Ryszard Zbrzyzny. Napawa nas to głębokim niepokojem. (Oklaski) (Głos z sali: Ale zostało mu mało czasu.)