Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2025-09-12 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić oświadczenie o projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw, który przede wszystkim ma na celu usprawnienie polskiego wymiaru sprawiedliwości, a także dostosowanie obowiązujących regulacji prawa karnego procesowego do standardów konstytucyjnych i międzynarodowych, w tym do wiążących Polskę umów międzynarodowych oraz regulacji Unii Europejskiej. W ciągu 5 minut nie sposób odnieść się do wszystkich postanowień tego projektu, który ma na celu przede wszystkim zwiększenie gwarancji procesowych i zwiększenie efektywności naszego systemu prawnego. Modyfikuje on przede wszystkim, tak jak mówił w swoim wystąpieniu pan minister, szereg przepisów dotyczących instytucji tymczasowego aresztowania i prawa do obrony. W projekcie racjonalizuje się stosowanie i przedłużanie tymczasowego aresztowania, minimalizując jego użycie i traktując tę będącą środkiem izolacyjnym instytucję jako środek ostateczny. Projekt wprowadza od dawna sygnalizowany, oczekiwany obowiązek oceny sprawności postępowania przygotowawczego przez sąd podczas przedłużania tymczasowego aresztowania. Sąd będzie musiał badać stopień realizacji planowanych czynności przygotowawczych oraz okoliczności niewykonania lub niedokończenia tych czynności. Ma to prowadzić do ewentualnej decyzji o zmianie środka zapobiegawczego na wolnościowy, jeżeli takie postępowanie będzie w sposób niecelowy opóźniane. Zagrożenie karą, jej surowość - tak jak też słyszeliśmy, jest to bardzo ważne - nie będzie automatyczną przesłanką aresztowania. Sąd będzie musiał rozważyć, czy pomimo zagrożenia surową karą istnieje uzasadniona obawa mataczenia, a tym samym utrudniania postępowania. Projekt przywraca także wyłączną sądową kompetencję w orzekaniu o stosowaniu lub przedłużaniu tymczasowego aresztowania, a także wzmacnia prawo dostępu podejrzanego i jego obrońcy do akt postępowania przygotowawczego i dowodów stanowiących podstawę wniosku o aresztowanie. Wprowadza również możliwość zdalnego udziału podejrzanego w posiedzeniu dotyczącym zastosowania tymczasowego aresztowania za pomocą urządzeń technicznych. Jeśli chodzi o zmiany w zakresie prawa do obrony, to przede wszystkim zmienia się definicja podejrzanego. Ten statut uzyskuje osoba, wobec której zebrane są dowody i dostatecznie uzasadniają one podejrzenie popełnienia przestępstwa i wobec której podjęto już pierwsze czynności procesowe ukierunkowane na jej ściganie. Może to być np. zatrzymanie, okazanie, przeszukanie, pobranie materiałów biologicznych, zarządzenie podsłuchu procesowego. Ma to zapewnić danej osobie szerszy niż dotychczas zakres praw ochronnych i obronnych przed formalnym przedstawieniem zarzutów. Projekt zapewnia ponadto prawo do dostępu do obrońcy od początku postępowania, w tym przed przesłuchaniem i w czasie przesłuchania oraz w związku z czynnością okazania. Zapewnia poufność kontaktów z obrońcą, a także prawo do tłumacza. W związku z tym wszystkie wyjaśnienia uzyskane z naruszeniem prawa do takiej obrony nie będą mogły stanowić dowodu, chyba że sam oskarżony o to wniesie. W sytuacji gdy postępowanie dowodowe przeprowadzono pod nieobecność obrońcy, oczywiście w przypadkach, kiedy jego udział był obowiązkowy, na wniosek obrońcy lub oskarżonego czynności te mogą być przeprowadzone ponownie, chyba że jest to niemożliwe, znacznie utrudnione lub oczywiste, że nie naruszy prawa do rzetelnego procesu. W ramach zmienianych przepisów istotne są również te, które dają możliwość przyznania obrońcy osobie nieletniej, o czym była tutaj mowa, a także przepisy, które dają sądowi możliwość z urzędu nadzwyczajnego złagodzenia kary lub warunkowego zawieszenia jej wykonania bez odpowiedniego wniosku prokuratora w tym względzie. Projekt też eliminuje z postępowania nielegalnie zdobyte dowody, tak jak była już tutaj o tym mowa, owoce zatrutego drzewa, czyli to wszystko, co zostało uzyskane bezprawnie, za pomocą czynu zabronionego. Z uwagi na powyższe, głównie ze względu na przepisy, modyfikacje wzmacniające gwarancje procesowe, Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe będzie popierał przedłożone zmiany. Dziękuję bardzo. (Oklaski)