Mówca: Jan Łopata
Data: 2013-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, pani marszałek. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Panowie Prezesi! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt zabrać głos w sprawie wykonania budżetu państwa w roku 2012. Wysoka Izbo! Prace nad analizą wykonania budżetu za rok 2012 przebiegały w sejmowej Komisji Finansów Publicznych oraz w komisjach merytorycznych nad poszczególnymi częściami budżetowymi zgodnie z przyjętym harmonogramem i w zasadzie standardowo. Mówię, że prace przebiegały w zasadzie standardowo, ale na tę dyskusję, tak jak to ma miejsce i w tej plenarnej debacie, nakładała się już dyskusja o elementach realizacji budżetu w roku bieżącym, w roku 2013, i konieczności jego nowelizacji. Proponowałbym jednak, byśmy w dokumentach sprawozdawczych z realizacji budżetu za rok 2012 widzieli również te elementy, które wyróżniały nas pozytywnie, nas, jako Polskę, nas, jako Polaków, nasz budżet. Za chwilę do tego wątku powrócę. Na wstępie trzeba po raz kolejny, choć już podawano te liczby, przypomnieć, że polska gospodarka jest częścią światowego systemu ekonomicznego, a sytuacja w gospodarce w latach 2011-2012 pogarszała się w skali globalnej. Kraje Unii Europejskiej zanotowały spadek produktu krajowego brutto średnio o 0,3%. Taki spadek zanotowano. A państwa południa Europy oczywiście odnotowały spadek PKB znacznie większy. Przywoływana Grecja: aż -6,4, Portugalia: -3,2, Włochy i Cypr: -2,4, Hiszpania: -1,4. Ale weźmy również takie państwa, jak Niemcy - wzrost tylko o 0,9% - czy Francja - 0,0 - albo Wielka Brytania - 0,2, a od tych państw poprzez powiązania gospodarcze, poprzez gros eksportu Polska, polskie finanse, wreszcie polski budżet są wprost uzależnione. Musimy o tym pamiętać i to uwzględniać. Warto chyba jeszcze jednak przypomnieć, że w 2012 r. w strukturze geograficznej obrotów towarowych udział krajów unijnych wynosił w eksporcie 75,8%, w imporcie 57%. A więc jak oceniamy to polskie 1,9% wzrostu PKB, patrzmy szerzej, chciałbym powiedzieć - patrzmy obiektywniej. Jest to wzrost oczywiście nie na miarę naszych ambicji i oczekiwań, ale jednak wzrost dający nadzieję na modernizację Polski. Myślę, że jest to fakt, który pozytywnie wyróżnia Polskę. Warto odnotować inne wielkości, które nas pozytywnie moim zdaniem wyróżniają. Otóż mimo słabnącej dynamiki światowej, ale i polskiej gospodarki Polsce udało się obniżyć deficyt sektora finansów publicznych z 5% PKB w 2011 r. do 3,9% PKB w 2012 r., powstrzymano wzrost długu publicznego, a jego relacje w stosunku do PKB nieco się obniżyły. We wczorajszej debacie nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych padało wiele poważnych zarzutów w tej kwestii, więc pozwolę sobie na bardziej szczegółową analizę tego zagadnienia. Otóż od 2008 r. tempo przyrostu państwowego długu publicznego systematycznie spadało i w 2012 r., po raz pierwszy od 2007 r., było niższe od tempa przyrostu nominalnej wartości PKB. Poziom 52,7% relacji państwowego długu publicznego do PKB na koniec 2012 r. to jest wskaźnik o 0,7% niższy niż w 2011 r. Bardziej dokładnie wartość długu publicznego prezentuje zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych, a ono na koniec 2012 r. wzrosło o 3,2% i było, co również chciałbym zauważyć, najniższe od 2008 r. - chodzi o kwotowy, a od roku 2000 procentowy wzrost wartości zadłużenia - zaś relacja długu do PKB w ciągu roku sprawozdawczego 2012 zmniejszyła się o 0,6 punktu procentowego. Te relacje zmniejszyły się po raz pierwszy od 2007 r., to warto też podkreślić i zauważyć. Bądźmy obiektywni w ocenie tych danych, tych liczb. Winniśmy również cały czas pamiętać, że w 1999 r. zafundowano Polsce reformę emerytalną, jak to nazywano, a czy to była reforma, mam nadzieję, że w niedługim czasie przeprowadzimy debatę w tej kwestii. Niemniej jest oczywiste, że ten zabieg odprowadzania składki w wysokości 7,3% z i tak niezbilansowanego systemu ubezpieczeń społecznych spowodował zwiększenie długu publicznego w latach 1999-2012 o około 270 mld zł, co stanowi ponad 32% jego stanu na koniec 2012 r. Jak się oblicza, gdyby nie otwarte fundusze emerytalne, dług publiczny nie przekroczyłby 37% PKB. Mówiąc o wartościach transferowych składek, użyłem określenia ˝około˝, choć to są kwoty i liczby, pieniądze, i warto by było mówić o dokładnych wartościach. Jednak rzeczywistość jest trochę inna i trudno precyzyjnie to obliczyć. W NIK-owskiej analizie wykonania budżetu czytamy, że nie było możliwe zweryfikowanie prawidłowości wykazywanych przez ZUS zobowiązań wymagalnych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wobec otwartych funduszy emerytalnych z tytułu nieprzekazanych składek, a powodem tego był fakt, że system informatyczny, w którym prowadzono ewidencję tych zobowiązań, uniemożliwiał potwierdzenie informacji o ich historycznych stanach. Najwyższa Izba Kontroli stwierdza, że ewidencja ta nie spełnia wymogów określonych w ustawie o rachunkowości. To moim zdaniem poważny zarzut i bardzo bym prosił, by przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnieśli się do tej uwagi. Wracając do najbardziej drażliwej kwestii, jaką jest od kilku dni dług publiczny, chciałbym jeszcze przytoczyć dane porównawcze. Czynię to po to, by spróbować uświadomić opinii publicznej, uświadomić Polakom, że Polska nie jest jakimś szczególnym negatywnym przykładem. Nie jest to powód do takich oskarżeń, jakie są niejednokrotnie czynione. By nie być gołosłownym: średnio w Unii Europejskiej dług publiczny w stosunku do PKB wzrósł w latach 2007-2012 z 59 do 85,3%, w Czechach z 27,9 do 45,8%, we Francji z 64,2 do 90%, w Grecji z 107,4 do 156%, w Hiszpanii z 36,3 w 2007 r. do 84,2%. I warto zauważyć... (Głos z sali: Jeszcze Grecję proszę podać.) Podałem już przed chwilą, trzeba było słuchać. Natomiast chciałbym, trochę nie w moim stylu, do długu Hiszpanii się odnieść, bo wczoraj koledzy z lewicy co do mojego klubu mieli uwagi, natomiast tam rządziła lewica. Wzrost długu z 36,3 do 84,2%, chciałbym zauważyć, na Węgrzech z 67% w 2007 r. do 81,4% w 2011 r. Czy przypadkiem też tam nie rządziła lewica, chciałbym też to wiedzieć... (Poseł Ryszard Zbrzyzny: Z ludowcami.) I Niemcy - z 65% do 81,9%. Może jeszcze Wielka Brytania, bo to też istotny kraj, z 44,2% w 2007 r. do 90% w 2012 r. Sporo tych, zdaję sobie sprawę, danych, liczb, ale proszę o uświadomienie sobie, że nikt nie pochwala zadłużenia, jednak nie można z tego czynić tragedii narodowej. Wielu z Polaków wybiera życie i pracę w Wielkiej Brytanii czy Niemczech, dla nich kryterium nie jest dług publiczny, który, jak przed chwilą przedstawiałem, jest blisko dwukrotnie wyższy niż w Polsce, tylko perspektywy rozwoju, perspektywy wzrostu gospodarczego. W tym kontekście i na tym tle nie chciałbym, abyśmy demonizowali również zadłużenie samorządów, a takie niewątpliwie komunikaty pojawiały się w roku ubiegłym ze strony przedstawicieli rządu. Samorządy różnych szczebli decydują o wielu dziedzinach życia i o wielu inwestycjach mających wpływ na rozwój kraju. Jednostki samorządu terytorialnego... (Dzwonek) Jeszcze sekundę, pani marszałek. ...po stosunkowo wysokim deficycie w latach 2009-2011, średnio ponad 12 mld, za rok 2012 wykazały łącznie deficyt 3 mld zł. Był więc czas zaciągania zobowiązań na pokrycie tzw. wkładu własnego, teraz jest czas na przygotowanie swoich budżetów do nowej perspektywy europejskich pieniędzy. W tym miejscu chciałbym się zwrócić z apelem do pana ministra o pilne przeanalizowanie zapisów art. 243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, który wprowadza nowy wskaźnik zadłużenia w samorządach, który będzie ustalony indywidualnie dla każdej jednostki. Taki stan prawny powoduje, że nawet samorządy, które nie powiększały dotychczas swojego zadłużenia, a które w przyszłości chcą inwestować, nie będą mogły zaciągnąć kredytu, pomimo dobrej sytuacji finansowej nie spełnią wymagań związanych z nowym wskaźnikiem. Ten przepis ma obowiązywać od roku 2014, a niepewność w samorządach jest duża, więc myślę, że dobrze by było, żeby pan minister zawarł tę kwestię w odpowiedzi czy w swoim wystąpieniu na koniec naszej dyskusji. Wysoka Izbo! Upłynął mi czas przeznaczony na wystąpienie, więc tylko sygnalnie odniosę się do dochodów, w zasadzie do problemu z ich prawidłową realizacją. Jeśli chodzi o dochody podatkowe, to ich głównym źródłem jest oczywiście podatek VAT. Co jakiś czas powstają sytuacje patologiczne wymagające interwencji ustawodawcy. Dzisiaj jest to projekt o tzw. odwróconym VAT, a już pojawia się problem - to też chcę zasygnalizować - ze wzrastającą rejestracją tzw. wyrobów medycznych. Cel to oczywiście o 15% niższa niż prawidłowo stawka VAT i oczywiście mniejsze dochody do budżetu. Wysoka Izbo! Na zakończenie chcę poinformować, że mój klub - Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego - będzie głosował za przyjęciem sprawozdania i udzieleniem absolutorium rządowi RP, co też podpowiadam swemu następcy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)