Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wygląda na to, że tym razem się uda. Z pięciu projektów stworzyliśmy jeden. Projekty pierwotnie różniły się kwotami i skalą regulacji, ale przyświecał im jeden cel: obniżyć parapodatek zwany z angielska interchange. Tak, podatek, bo interchange nie ma nic wspólnego z zapłatą za bankowy przelew, za to, że po włożeniu naszej karty do czytnika jakaś kwota z naszego konta trafia na konto sklepu lub marketu. Zapłatą za fatygę banku jest processing fee, a za terminal - marża agenta rozliczeniowego. Jakiż to paradoks. Od roku walczymy tutaj, w Sejmie, o podatek transakcyjny płacony do budżetu przez banki za transakcje, w tym spekulacyjne. Rostowski miałby z tego miliard złotych rocznie, ale nie chce. Tymczasem to my płacimy bankom podatek zwany przez nich interchange, 1,5 mld rocznie. Stawka tego podatku, obecnie średnio 1,3%, należy do najwyższych w Europie. Mam tu przed sobą list, który przesłał do Janusza Palikota prezes Związku Banków Polskich pan Krzysztof Pietraszkiewicz. Zapewne do szefów pozostałych klubów również. List jest w tonie niezwykle alarmistycznym, kreśli apokalipsę, jaka spotka banki po wejściu w życie naszego projektu. Rynek kart upadnie, a banki i tak ściągną od klientów ten brakujący miliard zysku skąd indziej. Ale zupełnie rozczulił mnie pan prezes, pisząc w ten sposób: Zaoszczędzone środki duże sieci handlowe przeznaczą na dalszą ekspansję, w szczególności w segment sklepów osiedlowych. W efekcie dojdzie do zjawiska, które można spotkać na wielu rynkach Europy, gdzie prywatne sklepy osiedlowe poza dużymi sieciami są ewenementem. Jak to wspaniale, że bankom, że prezesowi Związku Banków Polskich tak bardzo leży na sercu los polskich sklepów osiedlowych i przedsiębiorców prowadzących te sklepy. Pragnę pana prezesa uspokoić, rynek kart nie upadnie, a banki nie podniosą opłat, bo i tak to, co im zostawiamy, to bardzo dużo, za dużo. Gdy rok temu zaczynaliśmy dyskusję o regulacji interchange, banki podniosły lament, że uderza w rynek, że wolna gra rynkowa, że na tym rynku jest tylko dwóch graczy, że to nie jest rynek, tylko duopol. Mówiono wówczas, że prawie żaden parlament nie ważył się podnieść ręki na miliardy ściągane przez banki. Dzisiaj mamy już inną sytuację, tą sprawą zajęła się Unia Europejska. Komisja Europejska przyjęła pakiet obejmujący m.in. wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie opłat interchange z tytułu transakcji płatniczych realizowanych przy użyciu kart. Oni też tam zauważają, że ta regulacja, tym razem unijna, ostatecznie położy kres bezzasadnie wysokiemu poziomowi tych opłat. Zastanawiając się, jaką mamy zaproponować stawkę, i proponując najniższą z tego pakietu ustaw, czyli 0,5, nie sądziliśmy, że Unia Europejska pójdzie znacznie dalej. Proponowane jest tam zrównanie stawek dla transakcji krajowych ze stawkami obowiązującymi w tej chwili w operacjach transgranicznych, czyli 0,2 dla wartości transakcji kart debetowych i 0,3 dla kart kredytowych. W miarę wolnego czasu bardzo krótko odniosę się w tej chwili do tego, co zmieniliśmy w tym projekcie i co poparliśmy. Poparliśmy wykreślenie możliwości nakładania opłaty surcharge, uznając, że z jednej strony oczywiście byłaby ona jakimś elementem wymuszającym pokazanie, jak ta duża opłata stawia w lepszej pozycji negocjacyjnej akceptantów i tych, którzy pobierają te opłaty. Z drugiej strony doliczanie surcharge i dodatkowych opłat mogłoby zahamować rozwój rynku kart płatniczych oraz transakcji bezgotówkowych, ale osiągnęlibyśmy efekt przeciwny do zamierzonego. Nie poparliśmy również proponowanego przez Senat wprowadzenia zasady honorowania tylko wybranych kart. Jesteśmy zdania, że polscy klienci przyzwyczaili się do tego, że wszystkie karty powinny być honorowane. Mimo że znowu byłoby to zabranie pewnej domeny monopolistycznej tym organizacjom, zwyciężył jednak aspekt społeczny, czyli wyjście naprzeciw klientom. Natomiast nie osiągnęliśmy swojego celu, jeżeli chodzi o nasz projekt, dotyczącego zebrania w tej regulacji wszystkich opłat na rzecz organizacji innych niż agenci rozliczeniowi. (Dzwonek) Proponowaliśmy, aby regulacja 0,5, czyli ograniczenie maksymalnej wysokości 0,5, dotyczyła nie tylko stawki interchange, ale wszystkich opłat związanych z płatnością poza marżą agenta rozliczeniowego. Poprawka dotychczas składana nie uzyskała akceptacji podkomisji, niemniej uważamy, że w ten sposób bardzo łatwo będzie organizacjom kartowym ominąć te nasze regulacje i doprowadzić do tego, że ten przepis pozostanie martwy. Dlatego składamy tę poprawkę po raz drugi, mając pewne poparcie Unii Europejskiej, bo Unia Europejska też myśli o regulacji wszystkich opłat kartowych, i nadzieję, że tym razem koalicja zmieni zdanie i poprze naszą poprawkę. Dziękuję bardzo.