Mówca: Anita Sowińska
Data: 2021-09-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego Lewicy wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Energia ma znaczny wpływ na koszty produkcji rolniczej. Jest to związane z technologicznym postępem oraz ze wzrostem cen paliwa. W przypadku polskiego rolnictwa ważną sprawą jest poprawa efektywności produkcji rolnej, ponieważ w porównaniu z wysoko rozwiniętymi krajami zachodniej Europy pozostajemy wciąż pod tym względem w tyle, przez co nasza konkurencyjność jest niższa. W ostatnich latach wzrosły koszty produkcji rolnej, w tym również te związane z wykorzystywaniem paliwa. Ustawa ta ma na celu zwiększenie pomocy finansowej dla producentów rolnych w formie zwrotu podatku akcyzowego. Tym samym przyczyni się do zmniejszenia kosztów produkcji i zwiększenia dochodów rolników. Dodatkowo pozwoli na chociaż częściowe zniwelowanie strat, jakie rolnicy ponoszą np. wskutek częstych nawałnic, suszy czy rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych takich jak ASF. Rolnicy od dawna domagali się zwiększenia limitu podatku akcyzowego od paliwa rolniczego. To rozwiązanie jest potrzebne i Lewica je poprze. Zwracam jednak uwagę, panie ministrze, że polityka rolna to nie jest tylko przyszywanie nowej łaty na stare ubranie, bo to ubranie i tak się rozchodzi w szwach. W polskiej polityce rolnej brak jest strategii i systemowych zmian zmierzających do osiągnięcia zamierzonych celów. Bo czy odpowiedział sobie pan na pytania: Jakich rolników chce pan traktować priorytetowo: małe i średnie gospodarstwa rodzinne czy gospodarstwa wielkoobszarowe? Czy chce pan wspierać polskich hodowców średniej wielkości, prowadzących zrównoważoną gospodarkę, czy wielkie hodowle przemysłowe? Czy stawia pan na rolnictwo ekologiczne i na jakość żywności, czy liczy się tylko ilość i żywność niskiej jakości? Spodziewam się, że odpowie mi pan, że stawiamy na rodzinne gospodarstwa i chcemy rozwijać ekologiczną żywność. Tyle że to są puste słowa, a za nimi nie idą odpowiednie mechanizmy finansowe. Bo finansowo wspierane są w większym stopniu wielkoobszarowe gospodarstwa i wielkie przemysłowe hodowle i to one dyktują rozwiązania prawne, a nie ministerstwo. I jeszcze na koniec kilka słów o energii, jednak nie tylko w tym wymiarze spalania oleju napędowego, ale też w szerszym. Rolnictwo i leśnictwo odpowiadają za około 8% emisji gazów cieplarnianych w Polsce. Pewnych emisji nie da się uniknąć, przynajmniej nie dzisiaj - mamy postęp technologiczny, maszyny rolnicze zużywają olej napędowy, dzięki czemu produkujemy żywność. Powinniśmy jednak dążyć do zbilansowania emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie. Można to zrobić, np. produkując czystą energię z odnawialnych źródeł energii, ale tutaj rolnicy napotykają na przeszkody. Mogą co najwyżej zainwestować w panele fotowoltaiczne i zużywać wyprodukowaną energię na swoje potrzeby, ale sprzedawać energii do sieci już nie mogą. Dlaczego nie pozwala pan zarobić rolnikom na energii z wiatraków i paneli fotowoltaicznych? Dlaczego blokuje pan rozwój wiatraków naziemną ustawą 10H? Dlaczego blokuje pan zrzeszanie się w energetyczne spółdzielnie rolnicze i sprzedawanie energii do sieci? Kogo pan chroni? Rolników czy wielkie korporacje? Same deklaracje nie wystarczą. O tym, czyje interesy pan chroni, świadczą czyny i strumienie publicznych pieniędzy, które płyną do bogaczy. Polskie rolnictwo umiera stopniowo. Przez ostatnie 10 lat liczba gospodarstw spadła o 13%, do 1,3 mln. Zwracam się do pana ministra z apelem, by powstrzymać ten trend i wesprzeć rozwój gospodarstw ekologicznych. Polska przesypia rozkwit rolnictwa ekologicznego, z którego korzystają np. Estonia i Austria, gdzie rolnictwo ekologiczne stanowi 20%. A u nas? 3,4%. Jeśli tak dalej pójdzie, za 10 lat okaże się, że w Polsce zostały już tylko wielkie przemysłowe gospodarstwa produkujące masową żywność niskiej jakości.