Mówca: Sprawozdawca Zbigniew Dolata
Data: 2019-06-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie połączonych Komisji: Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej odnośnie do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw zawarte w drukach nr 3496 i 3523. Połączone komisje na posiedzeniu w dniu 12 czerwca br. rozpatrzyły wymieniony projekt ustawy. W trakcie prac zgłoszono łącznie 11 poprawek: 7 merytorycznych, 4 redakcyjno-legislacyjne. Komisje przyjęły jedną poprawkę merytoryczną i wszystkie poprawki redakcyjno-legislacyjne i wnoszą, aby Wysoki Sejm uchwalił projekt ustawy z druku nr 3523. Co warto podkreślić, jest to rekomendacja jednogłośna. 42 posłów głosowało za, nie było głosów przeciw ani wstrzymujących się, czyli można powiedzieć 42 do 0. (Oklaski) Nie ma się czemu dziwić, ponieważ rozwiązania zawarte w projekcie, są bardzo korzystne dla nauczycieli. Jak podkreślali wnioskodawcy, projekt ustawy jest wypełnieniem postanowień porozumienia między rządem a przedstawicielami Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ ˝Solidarność˝, które zostało podpisane 7 kwietnia br. Najważniejszą kwestią zawartą w nowelizacji jest oczywiście podwyżka płac nauczycielskich w wysokości 9,6%, która będzie wypłacana od 1 września br. Wnioskodawcy podkreślali, że w budżetach przygotowywanych przez rząd Platformy w latach 2013-2016 nie przewidziano żadnych środków na podwyżki dla nauczycieli i płace w sferze budżetowej były wtedy zamrożone. Dopiero rząd Prawa i Sprawiedliwości przeprowadził waloryzację płac nauczycieli w 2017 r. Na ten cel zapewniono finansowanie w części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości 413 mln zł oraz przygotowano program podwyżek płac na lata 2018-2020. Dwie spośród tych podwyżek nauczyciele już otrzymali. Od 1 kwietnia 2018 r. średnie wynagrodzenia wzrosły o 5,35%, a od stycznia 2019 r. o kolejne 5%. Następna 5-procenotwa podwyżka była zaplanowana od stycznia 2020 r., ale by spełnić oczekiwania nauczycieli, zmieniane są przepisy Karty Nauczyciela, co umożliwi jej przyspieszenie i zwiększenie jej wysokości z 5 do, tak jak powiedziałem, 9,6%. Wnioskodawcy zaznaczali, że nauczyciele nigdy wcześniej nie otrzymali podwyżek większych, niż będzie to miało miejsce w 2019 r. Nigdy nie było 15-procentowej podwyżki w jednym roku. Warto dodać, że łącznie w ciągu 2 ostatnich lat pensje nauczycielskie wzrosną o ponad 21% i po wdrożeniu wrześniowej podwyżki wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela będzie kształtowało się w sposób następujący: nauczyciel stażysta będzie otrzymywał 2782 zł, nauczyciel kontraktowy - 2862 zł, nauczyciel mianowany - 3250 zł i nauczyciel dyplomowany - 3817 zł. Jeśli chodzi o płace średnie, to nauczyciel stażysta otrzyma 3338 zł, nauczyciel kontraktowy - 3705 zł, nauczyciel mianowany - 4806 zł i nauczyciel dyplomowany - 6141 zł. Środki finansowe na realizację podwyżek są zapewnione w ustawie budżetowej. Kolejną kwestią, która została podjęta w noweli, jest wprowadzenie nowego świadczenia dla nauczycieli stażystów, świadczenia na start w wysokości 1 tys. zł. Młodzi nauczyciele, rozpoczynający pracę, uzyskają wsparcie o charakterze socjalnym wypłacane do dnia 30 września roku, w którym dany nauczyciel rozpoczął staż na stopień nauczyciela kontraktowego. Warunkiem otrzymania tego świadczenia będzie zatrudnienie w wymiarze minimum 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej szkole lub kilku szkołach łącznie. Skutki finansowe zmiany wnioskodawcy szacują na ok. 28 mln zł rocznie. Wypłata świadczenia będzie zadaniem własnym jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego dokonana została zmiana w Karcie Nauczyciela polegają na objęciu gwarancjami środków na to nowe zadanie. Przy podziale środków części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnione zostanie finansowanie świadczenia na start, natomiast w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wnioskodawcy proponują zmianę w kryteriach podziału subwencji oświatowej, aby umożliwić sfinansowanie tego świadczenia również w odniesieniu do nauczycieli placówek wychowania przedszkolnego. Kolejną istotną zmianą jest wprowadzenie w Karcie Nauczyciela zapisu, iż dodatek dla nauczycieli wychowawców klas nie może być niższy niż 300 zł. Jednocześnie zapewniono ustawową możliwość, aby organy prowadzące szkoły będące jednostkami samorządu terytorialnego mogły w regulaminach wynagradzania ustalać wyższą kwotę tego dodatku. Obecnie sytuacja prawna wygląda w ten sposób, że o wysokości dodatku dla nauczycieli wychowawców decydują właśnie jednostki samorządu terytorialnego w regulaminach wynagradzania i wysokość tych dodatków jest bardzo zróżnicowana. Blisko 100 tys. nauczycieli, ok. 34%, otrzymuje dodatki w wysokości niższej niż 100 zł, kolejne 155 tys. nauczycieli, czyli ok. 55%, otrzymuje dodatki w przedziale od 100 zł do 200 zł, a zaledwie 3% nauczycieli otrzymuje dodatki wyższe niż 300 zł. Średnia to jest ok. 128 zł. Myślę, że w związku z tym nauczyciele docenią zmianę, którą wprowadzamy, bo rzeczywiście te 300 zł to jest taka kwota, która będzie, myślę, motywowała nauczycieli wychowawców klas do angażowania się w problemy wychowawcze młodzieży. Kolejną istotną zmianą spełniającą oczekiwania nauczycieli jest skrócenie ścieżki awansu zawodowego i powrót do oceny pracy sprzed 1 września 2018 r. Zniesione zostają obligatoryjność dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz przepis upoważniający ministra edukacji narodowej do wydania rozporządzenia, w którym określa się szczegółowe kryteria oceny pracy. Rozwiązanie to było bardzo mocno krytykowane, kontestowane przez nauczycieli, dlatego kryteria oceny pracy będą w dalszym ciągu określane w Karcie Nauczyciela. Nastąpi też rozdzielenie oceny pracy od awansu zawodowego oraz przywrócenie oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu. Wyjściem naprzeciw oczekiwaniom nauczycieli jest też skrócenie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego o 1 rok, czyli do 9 miesięcy, oraz skrócenie okresów pracy w szkole niezbędnych do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego: w przypadku stażu na stopień nauczyciela mianowanego z 3 lat do 2 lat, w przypadku stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego z 4 lat do 1 roku. Ponadto egzamin przed komisją egzaminacyjną na stopień nauczyciela kontraktowego będzie zastąpiony rozmową kwalifikacyjną przeprowadzaną przez komisję kwalifikacyjną właśnie. Jestem przekonany, że przedstawione rozwiązania zostaną dobrze przyjęte przez środowisko nauczycielskie, ponieważ nowelizacja jest kolejnym krokiem w kierunku zwiększenia prestiżu zawodu nauczyciela, jest kolejnym krokiem w kierunku polepszenia jakości polskiej edukacji. Wnioskodawcy podkreślali przy tym, że mają świadomość, iż projekt nie spełnia wszystkich oczekiwań nauczycieli, i zapewniali, że już trwają prace nad zmianami w kolejnych latach, w tym również nad wzrostem płac. Dlatego, tak jak powiedziałem na wstępie, w imieniu połączonych komisji wnoszę, aby Wysoki Sejm uchwalił projekt ustawy zawarty w druku nr 3523. Dziękuję bardzo. (Oklaski)