Mówca: Barbara Bartuś (tekst niewygłoszony)
Data: 2023-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Oświadczenie poselskie z 6 lipca 2023 r. w sprawie obchodów 83. rocznicy niemieckiej zbrodni dokonanej na 93 osobach w Trzetrzewinie Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W niedzielę 25 czerwca 2023 r. miałam zaszczyt kolejny raz wziąć udział w Trzetrzewinie w organizowanych przez stowarzyszenie Partnerstwo dla Ziemi Sądeckiej przy współpracy ze stowarzyszeniem Banderia Konna ˝Iskra˝ Dolina Dunajca oraz proboszcza parafii Trzetrzewina uroczystościach ku pamięci 93 ofiar rozstrzelanych w Trzetrzewinie. Celem uroczystości pod nazwą ˝W hołdzie 93 osobom rozstrzelanym w 1940 roku - pamiętamy!˝, organizowanej w miejscu egzekucji - na cmentarzu w lesie we wsi Trzetrzewina, jest kultywowanie pamięci o naszych bohaterach oraz krzewienie wartości patriotycznych wśród mieszkańców Sądecczyzny. Wydarzenia, które rozegrały się w lasach Trzetrzewiny 27 czerwca 1940 r., były jedną z wielu egzekucji i były częścią Akcji AB prowadzonej na terytorium Generalnego Gubernatorstwa. Jej celem była likwidacja polskiej inteligencji. Szczególnie ˝zasłużonym˝ organizatorem niemieckich zbrodni na naszym terenie był szef sądeckiego gestapo Heinrich Hamann, który do Nowego Sącza przybył z końcem 1939 r. Nie bez przyczyny w kolejnych latach nazywano go katem Sądecczyzny. Terror i strach przed śmiercią stały się nieodłączną częścią życia codziennego Sądeczan w latach 1939-1945. Uzmysłowić to miały mieszkańcom regionu afisze śmierci rozlepiane jako przestroga dla niepokornych. Mieszkańcy miasta i regionu ginęli w różnych miejscach, które potomni teraz upamiętniają. 27 czerwca 1940 r. Niemcy zamordowali w trzetrzewińskim lesie łącznie 93 osoby. Data egzekucji nie była przypadkowa - tego dnia przypadały imieniny gen. Władysława Sikorskiego i szef sądeckiego gestapo Hamann nazwał egzekucję imieninami Sikorskiego. Uroczyste obchody rocznicy rozstrzelania 93 bohaterów w podsądeckiej Trzetrzewinie stały się już ważną tradycją i zawsze rozpoczynają się mszą świętą w kościele parafialnym. Sztandar wystawił I Batalion Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa wraz z asystą honorową, a apel pamięci odczytał funkcjonariusz Straży Granicznej. Po apelu złożyliśmy wieńce i wiązanki kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym pomordowanych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie ma takiej kwoty, która byłaby wystarczającym zadośćuczynieniem za śmierć i cierpienie milionów Polaków w czasie II wojny światowej. Nie ma takich pieniędzy, które wynagrodziłyby rodzinom i bliskim śmierć osób zamordowanych w Trzetrzewinie i setkach innych miejsc masowych morderstw dokonanych przez Niemców. Jednak polskie dążenia do uzyskania od Niemiec reparacji to walka o elementarną sprawiedliwość oraz zadośćuczynienie dla ofiar tych barbarzyńskich czynów. Jesteśmy winni to ofiarom, ich rodzinom i całej naszej ojczyźnie. Bardzo dziękuję prezesowi stowarzyszenia Partnerstwo dla Ziemi Sądeckiej panu Markowi Uszko za zaproszenie na tę uroczystość, jednocześnie składam gratulacje z okazji 15-lecia działalności stowarzyszenia. Wszystkim osobom zaangażowanym w pracę nad przygotowaniem obchodów rocznicy tragicznych wydarzeń serdecznie dziękuję. Co roku te uroczystości są coraz lepiej zorganizowane, mają piękniejszą oprawę i co najważniejsze, przybywa na nie coraz więcej osób, w tym młodzieży. Dziękuję.