Mówca: Sprawozdawca Piotr Polak
Data: 2016-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiam sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, druki nr 545 oraz 649. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W drugiej połowie 2014 r., jeszcze w poprzedniej kadencji, ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego była procedowana w polskim Sejmie. Ustawa weszła w życie 1 marca 2015 r. Po roku funkcjonowania ustawy, a zwłaszcza od 1 września 2015 r., kiedy to skończył się okres przejściowy, w którym prace urzędów stanu cywilnego były wspomagane aplikacjami wspomagającymi system rejestrów państwowych, okazało się, że potrzebna jest szybka nowelizacja ustawy. Okazało się, Wysoka Izbo, że właśnie od września ubiegłego roku zarówno samorządy, jak i urzędy stanu cywilnego, a także obywatele, w tym rzecznik praw obywatelskich, wskazywali na niedogodności związane z funkcjonowaniem ustawy. Chodziło głównie o to, że czas oczekiwania na dokumenty wydawane przez urzędy stanu cywilnego znacznie się wydłużył, i to szczególnie w dużych miastach. Były przypadki oczekiwania nawet do 6 tygodni na odpis aktu zgonu. System rejestrów państwowych, w tym aplikacja Źródło, wymagał więc usprawnień, ponieważ, jak wcześniej powiedziałem, szczególnie w dużych miastach w związku z odmiejscowieniem, czyli możliwością wystąpienia w dowolnym miejscu w kraju o odpis stanu cywilnego, okres oczekiwania na dokumenty znacznie się wydłużył. Wychodząc naprzeciw tym oczekiwaniom i problemom, rząd przygotował stosowny projekt ustawy, a Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych w dniu 22 czerwca 2016 r. w pierwszym czytaniu pozytywnie odniosła się, i to, Wysoka Izbo, jednomyślnie, do projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Teraz w skrócie przedstawię Wysokiej Izbie najważniejsze nowe szczegółowe rozwiązania. I tak, po pierwsze, zostanie wprowadzony zapis o możliwości upoważnienia pracowników urzędów stanu cywilnego przez kierownika tego urzędu do przenoszenia aktów stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego. Pragnę dodać, że miesięcznie takich operacji w skali kraju jest ponad 360 tys. we wszystkich urzędach, jest to ogromna liczba. Do tej pory te czynności mogli wykonywać tylko kierownicy bądź ich zastępcy. Teraz te czynności będą mogli wykonywać także upoważnieni pracownicy. To bardzo przyspieszy proces przenoszenia. Po drugie, zostanie umożliwione dalsze funkcjonowanie aplikacji wspomagających system, łącznie z możliwością wydawania odpisów z tych aplikacji. Po trzecie, stosownymi zapisami zostaje wprowadzona możliwość administracyjnego unieważnienia aktów stanu cywilnego poprzez rozszerzenie uprawnień wojewody i kierowników urzędu stanu cywilnego w tym zakresie. Po czwarte, na wniosek Konferencji Episkopatu Polski zostaną usprawnione procedury związane z tzw. ślubami konkordatowymi. Po piąte, zostanie wprowadzony 5-letni okres na uzupełnienie rejestru stanu cywilnego o dane z tych aktów, które były tworzone w okresie przejściowym od marca do września ubiegłego roku. Dzięki temu będzie umożliwione wydawanie przez ten okres odpisów aktów stanu cywilnego według nowego wzoru z wykorzystaniem danych zgromadzonych w aplikacjach wspierających. Poza wymienionymi rozwiązaniami zostały w projekcie ustawy doprecyzowane przepisy dotyczące biegłych sądowych oraz tłumaczy sądowych, a także przepisy dotyczące liczby egzemplarzy odpisów wydawanych z urzędu. Zostały także doprecyzowane zapisy dotyczące składania wniosków do konsula przez osoby przebywające poza granicami kraju. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wszystkie te zmiany w zdecydowany sposób przyspieszą pracę urzędów stanu cywilnego w całej Polsce, a w szczególności, tak jak powiedziałem, w dużych miastach. W konsultacjach projekt spotkał się z pozytywnym przyjęciem. Ustawa jest popierana i oczekiwana przez wszystkie środowiska, o których wcześniej mówiłem. Komisja Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosi o uchwalenie przez Wysoką Izbę projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego załączonego w druku nr 649. Dziękuję.