Mówca: Sprawozdawca Gabriela Masłowska
Data: 2021-09-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Sejm na 37. posiedzeniu w dniu 17 września 2021 r. na podstawie art. 39 ust. 2 regulaminu Sejmu skierował rządowy projekt ustawy o gwarantowanym kredycie mieszkaniowym oraz o spłatach tego kredytu dokonywanych w związku powiększeniem gospodarstwa domowego, druk nr 1541, do Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Infrastruktury celem rozpatrzenia. Komisje: Finansów Publicznych oraz Infrastruktury rozpatrzyły ten projekt w dniu 28 września 2021 r. Wysoka Izbo! Zakup nieruchomości, przede wszystkim zakup mieszkań, co dla wielu rodzin jest podstawową potrzebą, często wymaga zaciągania kredytu. W naszym systemie bankowym obowiązują takie zasady i takie przepisy, że kredytem na ogół pokrywa się co najwyżej 80%, w niektórych przypadkach 90% wartości nieruchomości, co oznacza, że pozostałe 20% kosztu danego lokalu mieszkalnego czy domu, czy prawa własności w lokalach wielobudynkowych pokrywa się wkładem własnym, czyli zgromadzonymi środkami własnymi. Okazuje się, że brak środków własnych na pokrycie wkładu własnego jest dla wielu rodzin, zwłaszcza rodzin młodych, na dorobku, podstawową barierą, w ogóle jeśli chodzi o ubieganie się o kredyt, o jakichkolwiek marzenia o własnym mieszkaniu. Podczas prac połączonych komisji były prezentowane badania prowadzone pod kierunkiem prof. Andrzejewskiego z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, dotyczące preferencji Polaków, jeśli chodzi o formę mieszkania, a także o bariery, które utrudniają zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Po pierwsze, okazuje się, że Polacy preferują własność mieszkania przed najmem w odróżnieniu od społeczeństw Europy Zachodniej, gdzie najem jest dużo, dużo bardziej rozpowszechniony. W tym względzie projekt, nad którym pracujemy, wychodzi naprzeciw takim preferencjom, takiemu zapotrzebowaniu Polaków, dlatego że ułatwia uzyskanie mieszkania na własność, z prawem własności. Po drugie, z badań wynika, że najważniejszą barierą zgłaszaną przez rodziny zarówno wielodzietne, jak i rodziny młode, barierą, jeśli chodzi o zdobycie mieszkania czy potem powiększenie mieszania w związku z powiększeniem rodziny, jest właśnie brak środków na wkład własny. Poza takimi barierami jak zbyt małe mieszkanie czy też brak pokoju dla dzieci tenże wkład własny okazuje się barierą zasadniczą, najważniejszą. Dlatego przedłożona przez rząd propozycja dokładnie wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom Polaków i właściwie łączy zalety wszystkich innych dotychczasowych programów, tym bardziej że nie ma tutaj zastosowanego kryterium dochodowego, czyli jeśli chodzi o zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, jest to ogromny postęp, ogromny krok do przodu. Jest to nowa propozycja, wydaje się, atrakcyjna dla wielu rodzin. Ale nie jest to realizacja tylko polityki mieszkaniowej. Otóż proszę zwrócić uwagę, że na etapie spłaty kredytu również mamy do czynienia z pewnym wsparciem. Dotyczy to tych rodzin, tych sytuacji, kiedy powiększa się rodzina, przychodzą nowe dzieci na świat. Otóż w takiej sytuacji istnieje możliwość przejęcia spłaty kredytu - nazywa się to spłatą rodzinną - przez bank. Jeśli chodzi o drugie dziecko urodzone w rodzinie, to rząd przejmuje 20 tys., dokonuje jednorazowej spłaty w imieniu kredytobiorcy, w przypadku trzeciego dziecka i kolejnych dzieci 60 tys. zł. Spłaty te będą dokonywane z Rządowego Funduszu Mieszkaniowego, który ma właśnie temu służyć i ma być utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego. Rządowy Fundusz Mieszkaniowy będzie zasilany corocznie ze środków budżetowych, ze środków publicznych, począwszy od roku 2023, w wysokości ok. 100 mln zł, będzie rósł sukcesywnie co roku, aż do 2032 r. do ponad 2 mld zł. 2150 mln zł - szacuje się, że stan tego funduszu będzie stanowił taką kwotę. Otóż to są najważniejsze elementy. A więc tym drugim filarem jest jednocześnie zahamowanie poprzez tego typu propozycję rządową negatywnych tendencji demograficznych, a raczej zachęta do powiększania rodziny. To są dwie najważniejsze kwestie, czyli projekt łączy zadania polityki mieszkaniowej i polityki prorodzinnej, łączy te dwie kwestie, rozwiązuje te dwa problemy. Natomiast jeśli chodzi o sam przebieg posiedzenia komisji, to jako sprawozdawca komisji pragnę zauważyć, że podnoszone były w dyskusji różne kwestie, m.in. takie, na ile ten program, czyli te ułatwienia, wsparcie ze środków publicznych rodzin w zdobywaniu mieszkania, spowoduje wzrost cen nieruchomości, na ile ewentualny wzrost stóp procentowych będzie wpływał na podrożenie kredytu i zagrozi spłacie kredytu w przypadku wielu rodzin, stwarzając niebezpieczeństwo dla nich samych czy też dla samego systemu bankowego. Nadmienię tutaj tylko, że dziwi mnie często podnoszona przez opozycję kwestia zbyt niskich stóp procentowych, zwłaszcza w aspekcie inflacji, ale państwo nie mówicie o tym, że to właśnie te niskie stopy procentowe, które rząd utrzymuje ogromnym wysiłkiem, nie rząd, tylko Narodowy Bank Polski... (Poseł Ryszard Wilczyński: Prawdę pani powiedziała, kto utrzymuje.) ...przez roztropną politykę pieniężną, że właśnie te niskie stopy procentowe dają szansę wielu rodzinom czy nawet wielu młodym ludziom, którzy dotychczas zaciągnęli kredyty, na terminowe spłaty, bo to oznacza zmniejszenie rat miesięcznych, czasem o kilkaset złotych. Tak więc to jest także ogromne dobro społeczne, wielki problem społeczny. Rozwiązujemy go, nie dopuszczamy do kolizji w zakresie spłat i zadłużania. Jeszcze inne kwestie, które były poruszane, dotyczyły tego, czy banki będą wybierane do udzielania kredytów czy wszystkie będą mogły. Oczywiście, że wszystkie banki, które zechcą udzielać kredytu tego typu, będą mogły zawierać takie umowy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. Krytykowano także to, że w takim lokalu nie będzie można prowadzić działalności gospodarczej. Oczywiście celem jest zapewnienie mieszkania, dachu nad głową, przede wszystkim potrzeb mieszkaniowych. Czy będzie to rynek tylko pierwotny, czy rynek wtórny także wchodzi w grę, jeśli chodzi o nabycie mieszkania? Oczywiście, że także rynek wtórny. Kolejna poruszana kwestia to, czy kredyt gwarantowany przysługuje tylko na zakup lub budowę domu czy też także na urządzenie? Czy korzyści, które osiągnie rodzina, która skorzystała ze spłaty rodzinnej, czyli spłaty ze środków publicznych części zaciągniętego kredytu, będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym? Będą one wyłączone z opodatkowania podatkiem dochodowym, należy to również podkreślić, bo to jest także ważna informacja. Należy uspokoić osoby, które się do skorzystania z tego rozwiązania przymierzają. Będzie to wyłączone spod opodatkowania podatkiem dochodowym. Natomiast inne kwestie dotyczyły tego, czy jeśli po spłacie kredytu urodzi się dziecko, to będzie też upoważniać to do ulgi rodzinnej czy też nie. Padła odpowiedź ze strony pana ministra, że ulga rodzinna nie przysługuje po spłacie kredytu. Do projektu zgłoszono 12 poprawek, oczywiście 10 poprawek przyjęto i dwie zostały przez komisję odrzucone. Pozytywnie komisje zaopiniowały poprawki, które upoważniają do gwarantowanego kredytu mieszkaniowego, także na rozbudowę lub nadbudowę domu jednorodzinnego. Jeśli w wyniku tego powstanie lokal mieszkalny, z takiej formy dostępu do własnego kąta często korzystają osoby, które mają np. dom jednorodzinny pozwalający na nadbudowę i stworzenie lokalu w miarę niezależnego od rodziny. Uważam więc, że to jest bardzo pozytywna poprawka i bardzo pozytywna zmiana, ona uzyskała poparcie. Tak że są precyzowane przepisy, co w sytuacji, kiedy zarówno kredyt gwarantowany, jak i spłata zostały osiągnięte w wyniku przestępstwa, w wyniku oszustwa. Jakie wtedy będą obowiązywać procedury zwrotu i powiadamiania o tym wyroku sądu. Wprowadzono także ciekawą możliwość, regulację dotyczącą cesji nie wierzytelności, ale czynności windykacyjnych dochodzenia roszczeń z tytułu gwarancji. Taka forma windykacji wydaje się szybsza i tańsza. Szanownymi Państwo! Po tejże dyskusji i wyjaśnieniu większości kwestii trudnych czy spornych Komisja Finansów Publicznych i Komisja Infrastruktury wnoszą, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić załączony projekt ustawy. O dziwo głosowanie nad tym projektem było bardzo pozytywne i jednomyślne. To jest też pocieszająca wiadomość i za to dziękujemy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)