Mówca: Wiesław Szczepański
Data: 2022-12-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Lewicy mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie nasze stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2845. Od czasu wybuchu wojny na Ukrainie polską granicę przekroczyło ponad 8200 tys. obywateli Ukrainy. Zdajemy sobie sprawę, że bardzo wielu wyjechało z Polski do innych krajów bądź wróciło ponownie do siebie. Jednakże, jak pokazują dane, blisko 1,5 mln Ukraińców otrzymało w Polsce PESEL, a więc zamierza pozostać u nas na dłużej i skorzystać z przysługującej pomocy przyznanej wcześniejszymi ustawami. Możemy również spodziewać się, że z uwagi na niszczenie przez Rosję ukraińskiej infrastruktury krytycznej, do Polski napłynie również kolejna kilkusettysięczna fala kolejnych uchodźców. Od samego początku Polacy zaangażowali się w pomoc uchodźcom. Widzieliśmy tysiące wolontariuszy, osoby przynoszące dary, przyjmujące bezinteresownie pod swój dach obywateli Ukrainy. W pomoc bardzo mocno zaangażowały się również samorządy i oczywiście rząd. Jak szacujemy, na pomoc Ukraińcom Polki i Polacy z własnych środków wydali ponad 10 mld. Myślę, że podobną kwotę również wydatkowały rząd i samorządy. W zakresie pomocy obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną została przygotowana i uchwalona w marcu stosowna ustawa. Była ona rzeczywiście robiona w dużym pośpiechu, dlatego że mieliśmy już wtedy tysiące Ukraińców i potrzebne były rozwiązania, aby tym osobom, które tu, do Polski przybyły, w jakiś sposób pomóc. Była ona już kilkakrotnie nowelizowana. 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła kolejną nowelizację ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ustawa zmienia również kilka innych ustaw. 10 miesięcy obowiązywania stosownej ustawy pozwoliło poszczególnym resortom przeanalizować w praktyce funkcjonowanie obecnych zapisów i zaproponować kolejne zmiany. Z zadowoleniem przyjmujemy informację, że projekt ustawy był konsultowany ze środowiskiem samorządowym i z organizacjami pozarządowymi, a za pozytywną uznajemy, panie ministrze, również możliwość zapoznania się z jego treścią, zanim trafił do laski marszałkowskiej, przez prezydium komisji, za co dziękujemy, bo to już kolejna taka inicjatywa, to spotkanie z nami, abyśmy mogli rozmawiać, zanim ten projekt trafi do Sejmu. Jednocześnie chciałem powiedzieć, że zgodnie z zapisami ustawy rząd chce, aby obywatele Ukrainy, którzy przebywają w Polsce w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, uczestniczyli w kosztach związanych z zamieszkaniem i wyżywieniem. To rozwiązanie według rządu ma pełnić rolę aktywizacji społecznej. Obywatele Ukrainy, których pobyt w Polsce przekroczy 120 dni, będą pokrywać 50% kosztów pomocy, jednakże nie więcej niż 40 zł na osobę dziennie, a osoby, które będą mieszkać powyżej 180 dni, 75% kosztów, nie więcej jednak niż 60 zł dziennie. To rozwiązanie ma wejść w życie od 1 marca 2023 r. W tych kosztach nie będą partycypowały osoby, które nie są w stanie podjąć pracy ze względu na niepełnosprawność, wiek, trudną sytuację życiową czy konieczność opieki nad dzieckiem. Wprowadzone również zostanie uzależnienie możliwości korzystania ze zbiorowego zakwaterowania w okresie dłuższym niż 120 dni od przybycia do Polski od posiadania numeru PESEL. Według danych Straży Granicznej ok. 300 tys. Ukraińców, którzy otrzymali PESEL, opuściło granice Polski. Rząd zamierza dookreślić wypłacanie świadczeń rodzinnych, takich jak 500+, 300+ czy rodzinny kapitał opiekuńczy, jakie obywatele Ukrainy mogą pobierać w Polsce. ZUS otrzymywać będzie dane z rejestru Straży Granicznej dotyczące każdorazowego wyjazdu z Polski obywateli Ukrainy. Tym, którzy opuszczą Polskę, będzie można wstrzymać pomoc na okres nieobecności. Myślę, że to dobry pomysł. Po powrocie ta pomoc będzie mogła być udzielana dalej. Ustawa reguluje również finansowe wsparcie dla samorządów, jeśli chodzi o dodatkowe zadania oświatowe związane z dziećmi z Ukrainy. Myślę tu o wydatkach na kształcenie i wychowanie dzieci i uczniów, opiekę nad nimi oraz zapewnienie im korzystania z wychowania przedszkolnego. Wsparcie finansowe będzie też dotyczyło publicznych szkół policealnych, szkół publicznych, szkół dla dorosłych oraz branżowych szkół II stopnia, w których kształcą się słuchacze ukraińscy przybyli do Polski w związku z wojną. Ustawa daje możliwość wsparcia finansowego w zakresie budowy i najmu mieszkań przez samorządy, spółki, Skarb Państwa, NGOs dla obywateli Ukrainy. Środki z Funduszu Pracy (Dzwonek) będą mogły być wykorzystane przez PCK na pomoc Ukraińcom. Będziemy również pomagać Ukrainie w zakresie digitalizacji obiektów materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy. Wiemy, jak dzisiaj bardzo wiele tych obiektów zabytkowych, dóbr kultury niestety jest niszczonych. Uważamy, że warto nad tą ustawą pracować w komisji. W związku z tym wnioskujemy o przekazanie jej do dalszej pracy w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)