Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2014-06-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jesteśmy w drugim czytaniu ustawy o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Spór o model zabezpieczenia interesów państwowych, jeśli chodzi o kopaliny - mam tu na myśli sposób ich eksploatacji i korzyści z tytułu ich eksploatacji - nadal jest żywy, bowiem są tacy, którzy wyznają zasadę bardziej ścisłego nadzoru właścicielskiego nad eksploatacją tych kopalin. Mianowicie chodzi o model zbliżony do modeli, które mają zastosowanie w Europie Zachodniej, choćby w Holandii, w Norwegii, w Danii, gdzie oprócz zarządzania na poziomie administracyjnym pojawia się także zarządzanie na poziomie cywilnoprawnym. Mamy tam do czynienia ze współudziałem w podejmowaniu strategicznych i często nieodwracalnych dla złoża decyzji gospodarczych. Ten model jest modelem sprawdzonym w tych krajach. Podobnie jest także w Stanach Zjednoczonych, w Teksasie, gdzie rząd stanowy ma prawo wskazać przedsiębiorcy, jak duże wydobycie ma realizować. Mało tego, wskazuje się, w jaki sposób ma zagospodarować złoże, żeby nie był podejrzany o rabunkową gospodarkę w tym złożu. Wygląda na to, że tutaj przeważył model kanadyjski, gdzie tak właściwie mamy tylko poziom administracyjny i w praktyce brak pozostałych poziomów. Jak to się kończy w Kanadzie? Odsyłam do opracowań, kończy się to tragicznie, jeśli chodzi o ochronę środowiska i eksploatowanie złóż. Często mamy tam do czynienia z rabunkową eksploatacją złóż, a więc wybieraniem tych najlepszych partii i pozostawieniem tych partii mniej efektywnych. Wybór modelu może być nieodwracalny w skutkach także dla naszych zasobów, zresztą nie tylko węglowodorów, ale także innych, bo nie jest ich mało w naszym kraju. Rzeczywiście zaistniała potrzeba nowelizacji ustawy Prawo geologiczne i górnicze, bowiem w Polsce, szczególnie w ostatnim okresie, tych koncesji, których udzielano na różnego rodzaju rozpoznanie, a później poszukiwanie i ewentualnie eksploatację złóż, jest ponad kilkaset. Mało tego, wiele firm przychodziło po te koncesje nie po to, żeby poszukiwać złoża, żeby je rozpoznać i rozpocząć eksploatację. Powiem, że wśród tych 209 koncesji - to jest stan na 1 stycznia 2014 r. - których udzielono różnym firmom, w większości zagranicznym, nie ma ani jednej koncesji wydobywczej. Zacytuję wypowiedź jednego z właścicieli takich spółek na rynku polskim funkcjonujących i dysponujących kilkudziesięcioma koncesjami obejmującymi różne surowce górnicze, który powiedział tak: Bardzo dobrą niszą jest poszukiwanie i rozpoznawanie złóż oraz późniejsza dezinwestycja poprzez sprzedaż dużym inwestorom, którzy zajmą się budową kopalni. I kolejny cytat: Nasz plan rozpoznania złoża i sprzedaży go innemu podmiotowi ze znacznym zyskiem jest właściwym modelem biznesu. Tak więc o co tutaj chodzi? O wielką kasę, i nie dla Polski, nie dla polskiego budżetu, ale dla tych, którzy przychodzą po to w określonym celu. I powiem, że dobrze, że regulacje, które zostały przygotowane przez rząd, rozpatrzone przez komisję, idą w kierunku ograniczania takich możliwości, zastąpienie bowiem tych wszystkich koncesji, jakie mieliśmy po drodze, jedną koncesją, która jest rozpisana na etapy, jest dobrym kierunkiem, który oczywiście popieramy i będziemy popierać. Jak zwykle to bywa, Platforma Obywatelska ma to do siebie, że przy dobrych rozwiązaniach, o których już nie będę dalej mówił, pojawiają się rozwiązania, które są wątpliwe, mało tego, rozwiązania, które niedobrze wpływają na kondycję ekonomiczną firm w zakresie eksploatacji, szczególnie węglowodorów, w Polsce już funkcjonujących. Zamierza się bowiem podnieść opłaty eksploatacyjne, podnieść podatki z tytułu eksploatacji złóż, także konwencjonalnych, tych, które dzisiaj wydobywamy. A, przypomnę, jest to około 5 mld m 3 gazu ziemnego, co jest ogromnym wkładem w nasz bilans energetyczny, i około 700 tys. t ropy naftowej. Podniesienie o około 400% tych podatków w przeliczeniu na złotówki - pozwoliłem sobie coś takiego oszacować na bazie materiału, który otrzymaliśmy - to jest wzrost obciążeń w wypadku samego gazu na poziomie około 130 mln zł, w wypadku ropy naftowej oczywiście zdecydowanie mniej, bo mniej jej wydobywamy, ale jest to kolejnych mniej więcej kilkanaście milionów złotych. (Dzwonek) Suma summarum to będzie około 150 mln zł po stronie kosztów przedsiębiorców, którzy zajmują się tąże eksploatacją. Tak więc te rozwiązania nie mogą być akceptowane i my ich oczywiście nie akceptujemy. Jak powiedziałem, Platforma Obywatelska ma to do siebie, że przy dobrych rozwiązaniach chce przy okazji wprowadzić te, które mają poszerzyć bazę podatkową. Jakiejkolwiek ustawy dotkniemy, to mamy do czynienia z tzw. poszerzaniem bazy podatkowej. I to jest taki kolejny projekt. Już nie wspominam o ustawie o specjalnym podatku węglowodorowym, o którym pewnie za chwilę będziemy mówić, jest to bowiem kolejne poszerzanie bazy podatkowej, i to już poszerzanie tej bazy liczone w setkach milionów złotych, a może w miliardach. Jak wynika z informacji, którą w mediach przekazano opinii publicznej, wzrost kosztów wydobycia i produkcji ropy i gazu u naszych przedsiębiorców, w PGNiG-u po wprowadzeniu tych wszystkich podatków wyniesie około 1,2 mld zł. Jest pytanie, czy to jest dobry kierunek. Mam tu ogromne wątpliwości. Mój czas upłynął, panie marszałku, w związku z tym nie będę omawiał poprawek, które zgłaszamy, a są to poprawki...