Mówca: Jerzy Meysztowicz
Data: 2017-03-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ja będę troszeczkę dłużej przemawiał. Ustawa ta ma na celu wykonanie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, co już było tutaj wielokrotnie powiedziane. Celem dyrektywy jest harmonizacja prawa krajów członkowskich w zakresie odszkodowań za naruszenie prawa konkurencji, co skutkuje wyrównywaniem reguł dotyczących zarówno podmiotów dopuszczających się naruszenia, jak i poszkodowanych. Ma ona służyć zachowaniu równowagi między publicznoprawnym i prywatnoprawnym mechanizmem realizowania prawa konkurencji oraz zapewnieniu pełnego prawa do naprawienia szkody osobom poszkodowanym naruszeniami unijnych reguł konkurencji. Ma ułatwić możliwość dochodzenia odszkodowania na drodze prywatnoprawnej, co umożliwi optymalne, bardziej efektywne niż wyłącznie w systemie publicznym zaspokojenie roszczeń podmiotów poszkodowanych przez naruszenia prawa konkurencji (mogą to być konkurenci, dostawcy, nabywcy bezpośredni i pośredni). W konsekwencji taki system ma zredukować występowanie takich zachowań. Przygotowana przez rząd ustawa kompleksowo reguluje procedurę dochodzenia roszczeń powstałych w wyniku naruszenia prawa konkurencji, zarówno w zakresie prawa cywilnego materialnego, jak i procesowego. Naruszający konkurencję będą odpowiadać na zasadzie winy. Przyjmuje się domniemanie, że już samo naruszenie prawa konkurencji wyrządza szkodę. Domniemanie to będzie musiało zostać obalone przez podmiot, który dopuścił się naruszenia. To samo dotyczy również domniemania winy za powstałą szkodę. Ustawa wprowadza też do polskiego prawa definicję kartelu. Dążąc do maksymalizacji efektywności prawa ochrony konkurencji, ustawa przewiduje funkcjonowanie programu złagodzenia kar na zasadach analogicznych do tych, jakie są stosowane przez UOKiK. Ustawa ogranicza solidarną odpowiedzialność sprawców naruszenia będących małymi lub średnimi przedsiębiorcami do poszkodowanych należących do ich własnego łańcucha sprzedaży/dostaw, tj. wyłącznie do swoich bezpośrednich i pośrednich nabywców lub dostawców, o ile udział w rynku właściwym był niższy niż 5% przez cały okres trwania naruszenia, i dla których poniesienie odpowiedzialności solidarnej na zasadach ogólnych stanowiłoby nieodwracalne zagrożenie dla ekonomicznej opłacalności ich działalności oraz skutkowałoby całkowitą utratą wartości przedsiębiorstwa. Nie dotyczy to tych małych i średnich przedsiębiorców, którzy pełnili kierowniczą rolę w naruszeniu prawa konkurencji lub nakłaniali innych przedsiębiorców do udziału w tym naruszeniu, czy też wcześniej dopuścili się naruszenia prawa konkurencji stwierdzonego decyzją organu ochrony konkurencji lub sądu. W zakresie obejmującym postępowanie procesowe prawo do złożenia powództwa przysługiwać będzie nie tylko poszkodowanym, ale też za ich zgodą organizacjom przedsiębiorców. W trakcie konsultacji projektu Krajowa Rada Sądownictwa zauważyła, że zasadne byłoby przyznanie analogicznego prawa rzecznikom konsumentów, uwaga ta nie została jednak uwzględniona. Ustawa wprowadza również nowe dla polskiego prawa cywilnego narzędzie w postaci wniosku o wyjawienie środka dowodowego będącego w posiadaniu osoby trzeciej. Równolegle ustawa zapewnia odpowiedni poziom ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. Projekt ustawy zasługuje na pozytywne zaopiniowanie, z dwoma wyjątkami. Pierwszym jest nieprzyznanie rzecznikom konsumentów takich samych praw do wniesienia powództwa jak w przypadku organizacji przedsiębiorców, drugim jest brak konsekwencji w ocenie finansowych skutków ustawy. Z jednej strony proponuje się przyznanie UOKiK dodatkowych środków na utworzenie pięciu etatów, szkolenia i system informatyczny z uzasadnieniem, że dodatkowi pracownicy będą niezbędni do służenia odpowiednią pomocą sądom, m.in. w zakresie ustalania wysokości szkody, z drugiej strony mimo stwierdzenia spodziewanego wzrostu wpływu do sądów okręgowych nie jest planowane przyznanie dodatkowych środków na sądownictwo ani w zakresie szkolenia, ani w zakresie ilości etatów. Omawiana ustawa pokazuje jednak, że rząd, w tym przypadku minister sprawiedliwości, potrafi - przyznam szczerze, że rzadko mi się zdarza tak powiedzieć - w przypadku projektów mało nośnych politycznie przygotować ustawę nie na kolanie, ale poprawną, niezawierającą rażących błędów, wyważoną, z kompletnym uzasadnieniem i OSR, po szerokich konsultacjach i po części z uwzględnieniem wniosków z tych konsultacji. Nie pozostaje mi nic innego jak tylko przekazać, że Nowoczesna będzie za skierowaniem tego projektu do prac w komisji. Dziękuję bardzo.