Mówca: Ewa Tomaszewska
Data: 2019-10-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Polskiej Akademii Nauk oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3667 i 3766. Do dziś funkcjonowanie Polskiej Akademii Nauk reguluje ustawa z 30 kwietnia 2010 r. Jej art. 86 stanowi, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki w drodze rozporządzenia określa szczegółowy tryb finansowania i gospodarki finansowej akademii i jej instytutów oraz sposób ich rozliczania. Wejście w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r. skutkuje wzrostem rozwarstwienia dochodów pracowników naukowych w zależności od instytucji ich zatrudniających. Planowany rozwój gospodarczy poprzez innowacyjność wymaga wzrostu finansowania sfery nauki i docenienia pracowników naukowych. Tymczasem polscy naukowcy cenieni z racji swych osiągnięć za granicą, często cytowani w zagranicznej prasie fachowej wynagradzani są w sposób nieuwzględniający ich wiedzy i osiągnięć. Ustawa 2.0 wpłynęła na podwyższenie wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym. W instytutach Polskiej Akademii Nauk płace pracowników naukowych stały się relatywnie niższe. Ustawa, którą dziś rozpatrujemy, ma zapobiec rozwarstwieniu wynagrodzeń na niekorzyść pracowników Polskiej Akademii Nauk, ustalając relacje pomiędzy poziomem płac następująco: miesięcznie wynagrodzenie zasadnicze w jednostce naukowej PAN dla pracownika naukowego nie może być niższe niż 50% wynagrodzenia określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Minimum tego wynagrodzenia dla profesora wynosić ma nie mniej niż 100%, dla profesora instytutu - nie mniej niż 83%, dla adiunkta - nie mniej niż 73% tego wynagrodzenia. Wysokość minimalnego wynagrodzenia profesora powinna stanowić punkt odniesienia przy ustalaniu wysokości wynagrodzeń innych pracowników naukowych. Jest to rozwiązanie analogiczne do przyjętego w ustawie z 20 lipca 2018 r. dla pracowników wyższych uczelni. Kolejną kwestią regulowaną przez rozpatrywaną ustawę jest zapewnienie pracownikom naukowym PAN prawa do stosowania równie korzystnych jak w przypadku nauczycieli akademickich przepisów podatkowych. Zmiana druga stanowi mianowicie, że wykonywanie obowiązków pracownika naukowego to działalność twórcza o indywidualnym charakterze, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Analogiczne rozwiązania ustawa wprowadza do ustaw: ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych oraz ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz. Przedstawiciele środowiska naukowego obecni na posiedzeniu Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, a także organizacje i instytucje biorące udział w konsultacjach w sprawie tej ustawy nie zgłaszali do niej zastrzeżeń. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera rządowy projekt ustawy o zmienie ustawy o Polskiej Akademii Nauk i będzie głosował za jej przyjęciem. Dziękuję. (Oklaski)