Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2022-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Projektowane regulacje prawne zawarte w sprawozdaniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, które znajduje się w druku nr 2618, umożliwiają pracodawcom przeprowadzenie w uzasadnionych przypadkach prewencyjnej kontroli pracowników pod kątem obecności w ich organizmach alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, a następnie przetwarzanie tych danych. Odwołują się one do rozwiązań zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 27 kwietnia 2016 r. W obecnym stanie prawnym prawo pracodawcy do przetwarzania informacji o obecności w organizmie pracownika alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu jest uregulowane w skomplikowany sposób w różnych aktach prawnych. Nie istnieje przewidziana regulacja określająca procedurę badania pracowników pod kątem obecności w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu, czyli brak jest podstaw prawnych do samodzielnego przeprowadzenia przez pracodawcę kontroli pracowników pod kątem obecności w ich organizmach powyższych substancji, czyli narkotyków. W rządowym projekcie ustawy określono zasady przeprowadzania takich kontroli, określono podmioty uprawnione do przeprowadzania kontroli, metody jej przeprowadzania, zasady przetwarzania informacji dotyczących przeprowadzonej kontroli, określono kwestię niedopuszczenia przez pracodawcę pracownika do pracy. Zawarto też prawo do odpowiedniego zastosowania przepisów dotyczących kontroli pracowników do osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy. Należy zauważyć, że rozszerzenie zakresu stosowania proponowanych przepisów Kodeksu pracy na inne osoby niż pracownicy stanowi zmianę systemową, ponieważ co do zasady Kodeks pracy reguluje sytuację prawną pracowników. Projektowana ustawa zawiera również uregulowania dotyczące kontroli trzeźwości oraz kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu dla osób pozostających w stosunku służby, tj. funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym przepisy - wprowadzone podczas prac komisji - dotyczące Straży Marszałkowskiej. Drugim obszarem w zakresie wprowadzanych nowych rozwiązań prawnych jest praca zdalna, która ma być stosowana w warunkach typowych, a nie tylko w warunkach nadzwyczajnych, jak miało to miejsce w celu przeciwdziałania COVID-19. Praca zdalna będzie mogła być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika. Uzgodnienie między stronami umowy o pracę dotyczące wykonywania pracy zdalnej przez pracownika będzie mogło nastąpić przy zawieraniu umowy o pracę lub w trakcie trwającego już zatrudnienia - z inicjatywy pracodawcy albo na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej. Praca zdalna będzie mogła być wykonywana wyłącznie na polecenie pracodawcy w dwóch przypadkach - w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu lub w okresie, w którym zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe z powodu działania siły wyższej. Nadto praca zdalna będzie mogła być wykonywana okazjonalnie, na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym. Zasady wykonywania pracy zdalnej będą musiały być co do zasady określone w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową. W porozumieniu lub regulaminie pracodawca będzie musiał określić w szczególności m.in. zasady pokrywania przez pracodawcę kosztów oraz zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego. Wskazana też będzie grupa lub grupy pracowników, którzy będą mogli być objęci pracą zdalną. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projektowane zmiany budzą duże zainteresowanie i są oczekiwane. Przedstawiony projekt został wypracowany w drodze kompromisu, więc wyrażam nadzieję, że nowe przepisy dobrze sprawdzą się na rynku pracy. W imieniu mojego klubu, Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, deklaruję poparcie dla omawianego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)