Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Szulowski
Data: 2020-01-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, druk nr 63. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej i wprowadzenie do polskiego porządku prawnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin. Dodać należałoby, że niniejsza ustawa, aby kompleksowo zastąpić obecne regulacje zawarte w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin, powinna wejść w życie razem z projektowaną ustawą o ochronie roślin przed agrofagami, a ta będzie procedowana jako następna. Przede wszystkim zadania z zakresu zdrowia roślin będą wykonywane, tak jak do tej pory, przez organy Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Organem, który będzie wykonywał kontrolę spełnienia wymagań rozporządzenia 2016/2031, jak również występowania agrofagów, będzie wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa. Wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa będzie także wydawał, jak do tej pory, decyzje administracyjne w przypadku stwierdzenia występowania agrofagów kwarantannowych lub innych agrofagów podlegających obowiązkowi zwalczania. Tenże inspektor będzie także organem właściwym do prowadzenia urzędowego rejestru podmiotów zawodowych, który zastąpi rejestr przedsiębiorców prowadzony na podstawie dotychczasowej ustawy. Tenże inspektor będzie także wydawał świadectwa fitosanitarne, eksportowe oraz świadectwa fitosanitarne reeksportowe. Z kolei główny inspektor ochrony roślin i nasiennictwa będzie wydawał zgodę na prowadzenie prac badawczych z wykorzystaniem agrofagów kwarantannowych, agrofagów kwarantannowych dla stref chronionych oraz roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów, których wprowadzanie na obszar Rzeczypospolitej Polskiej lub stref chronionych jest zabronione. Główny inspektor ochrony roślin i nasiennictwa będzie także, jak do tej pory, reprezentował Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa na zewnątrz, w tym przekazywał Komisji Europejskiej oraz pozostałym państwom członkowskim Unii Europejskiej wymagane informacje z zakresu ochrony roślin. Tenże organ będzie też właściwy do wyznaczania stacji kwarantanny oraz miejsc zapewniających izolację. Szereg regulacji dotyczących organizacji Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa pozostaje bez istotnych zmian. Natomiast projektowana ustawa reguluje szczegółowo organizację i zasady funkcjonowania laboratoriów działających na potrzeby realizacji zadań Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, w tym zasady wyznaczania laboratoriów urzędowych i krajowych laboratoriów referencyjnych, działających w obszarze zdrowia roślin oraz środków ochrony roślin. Z istotnych zmian należy wymienić tę, że w projektowanej ustawie uwzględniono objęcie regulacjami rozporządzenia 2017/625 zadań Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa wynikających z przepisów ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych. Stąd inspekcja będzie wykonywała zadania z zakresu kontroli i upraw GMO. Tak jak dotychczas, utrzymano uprawnienia dla głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa do wydawania decyzji w sprawie przyznania odszkodowania za straty związane z wystąpieniem określonych agrofagów podlegających obowiązkowi zwalczania. Modyfikacji uległy także przepisy dotyczące powoływania i odwoływania wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. Celem wprowadzanych rozwiązań jest zapewnienie większej możliwości oddziaływania głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa na pracę wojewódzkich inspektorów ochrony roślin i nasiennictwa i ich zastępców, ponieważ główny ciężar odpowiedzialności za realizację zadań wykonywanych przez wojewódzkich inspektorów spoczywa na głównym inspektorze. Zgodnie z propozycją wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa i jego zastępca powoływani byliby przez wojewodę w uzgodnieniu z głównym inspektorem ochrony roślin i nasiennictwa. Drugą istotną zmianą jest propozycja, aby wojewoda realizował obowiązki wobec wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa oraz jego zastępcy w zakresie wynagradzania i dyscypliny pracy w uzgodnieniu z głównym inspektorem ochrony roślin i nasiennictwa. Pozwoli to na uzyskanie przez głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa wpływu na motywowanie oraz wyciąganie konsekwencji służbowych wobec osób zajmujących te stanowiska. Zweryfikowane zostały także wymagania, jakie powinni spełniać kandydaci na stanowisko głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa oraz ich zastępców. Uregulowane zostały zasady udzielania określonym osobom będącym pracownikami Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, jak również niebędącym zatrudnionym w tej inspekcji upoważnienia do załatwiania spraw oraz przeprowadzania określonych czynności w imieniu głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa oraz wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. Uprawnienia te będą mogły uzyskać osoby, które m.in. zdały egzamin przed komisją powołaną przez głównego inspektora z zakresu znajomości przepisów dotyczących spraw ochrony roślin przed agrofagami, środków ochrony roślin i nasiennictwa, potwierdzony zaświadczeniem. Ale w porównaniu z obecnie obowiązującymi przepisami w tym zakresie zniesiony został obowiązek cyklicznego powtarzania tego egzaminu jako nieuzasadnionego obciążenia pracowników Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W projektowanej ustawie wprowadzone zostało także pojęcie urzędowego inspektora. W ustawie przewiduje się zachowanie uprawnień Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa do świadczenia określonych usług. Wprowadzono jednak warunek, iż nie może to wpływać negatywnie na wykonywanie przez nią zadań. Generalnie w oparciu o dotychczasowe regulacje określono zasady nakładania w czasie kontroli plomb w celu uniemożliwienia zmiany tożsamości lub zdrowotności roślin, produktów roślinnych lub innych przedmiotów lub zmiany tożsamości agrofagów, środków ochrony roślin lub materiału siewnego, a także sposób udzielania zgody na ich zdjęcie. Wprowadzono rozwiązania umożliwiające wykonanie obowiązków właściwych organów dotyczących pobierania próbek w przypadku towarów oferowanych na sprzedaż za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, w tym Internetu. Określono zasady współpracy inspekcji z innymi służbami, w tym z Policją i strażą gminną (miejską), oraz organami administracji rządowej i samorządowej. Regulacje te mają na celu zapewnienie efektywności przeprowadzanych czynności kontrolnych oraz wydawania decyzji administracyjnych. Uregulowano organizację oraz zasady funkcjonowania laboratoriów wykonujących badania na potrzeby Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa - chodzi o wyznaczanie laboratoriów urzędowych oraz krajowych laboratoriów referencyjnych i ich obowiązki. Jednym z głównych warunków wyznaczenia urzędowych laboratoriów w obszarze ochrony roślin przed agrofagami jest posiadanie przez te laboratoria akredytacji w zakresie stosowanych metod w całym zakresie analitycznym zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17025, co musi być potwierdzone certyfikatem wydanym przez krajową jednostkę akredytującą. Do tej pory laboratoria te nie były objęte takim wymogiem. Nowy wymóg dotyczący uzyskania akredytacji musi zostać spełniony przez te laboratoria do dnia 29 kwietnia 2022 r. Projekt zakłada zmianę podległości laboratoriów Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa z podległości wojewodom w ramach wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa na podległość głównemu inspektorowi ochrony roślin i nasiennictwa w ramach Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Zmiany te mają na celu zwiększenie efektywności pracy laboratoriów, lepsze wykorzystanie zasobów finansowych i osobowych oraz ograniczenie kosztów związanych z realizacją zobowiązań. Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi zajmowała się projektem ustawy na posiedzeniu w dniu 7 stycznia 2020 r. W toku procedowania ustawy zgłoszono szereg poprawek, ale tylko o charakterze legislacyjnym. W głosowaniu przyjęto projekt ustawy bez głosów sprzeciwu. W imieniu komisji rekomenduję Wysokiej Izbie przyjęcie projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)