Mówca: Krzysztof Janusz Kozik
Data: 2022-09-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych, druk sejmowy nr 2620. Rząd Zjednoczonej Prawicy wsłuchuje się w sygnały, które płyną z rynku, wnioski organizacji przedsiębiorców oraz analizuje okresowo oceny skutków regulacji prawnych podjętych w latach poprzednich. W związku z tym zaistniała potrzeba przedstawienia projektu zmian legislacyjnych. 3 lata temu ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom została w sposób istotny znowelizowana ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Nowelizacja wprowadziła szereg zmian, których celem jest skuteczne zmniejszenie zatorów płatniczych. OSR do ustawy nowelizującej z 2019 r. przewiduje, że ocena efektów wdrożenia przepisów będzie wykonywana corocznie przez 3 lata od wejścia w życie tej ustawy. W ramach pierwszej takiej ewaluacji, przeprowadzonej w roku 2021, dokonano analizy postulatów i głosów docierających z rynku oraz od środowisk biznesowych. Niezwykle istotne znaczenie miało także stanowisko prezesa UOKiK, który prowadzi postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Ewaluacja wykazała konieczność dokonania zmian w dwóch zasadniczych obszarach: doprecyzowania przepisów i uproszczenia tzw. obowiązku sprawozdawczego oraz zwiększenia efektywności w prowadzonych przez prezesa UOKiK postępowaniach w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. W oparciu o przeprowadzoną ewaluację rząd przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawy o finansach publicznych. Najważniejsze rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy: Uproszczenie obowiązku sprawozdawczego o praktykach płatniczych, m.in. poprzez wyłączenie ze sprawozdań świadczeń pieniężnych w zakresie działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, świadczeń przedawnionych oraz świadczeń pomiędzy spółkami w ramach jednej grupy kapitałowej, zwolnienie z obowiązku sprawozdawczego spółek wchodzących w skład podatkowych grup kapitałowych oraz wydłużenie terminu na złożenie sprawozdania z 31 stycznia na 30 kwietnia. Doprecyzowanie i uregulowanie kwestii dotyczących obowiązku sprawozdawczego o praktykach płatniczych, w tym uregulowanie kwestii składania korekty sprawozdania, wskazanie wprost w ustawie kursu walutowego, po którym należy przeliczać świadczenia pieniężne w walutach na potrzeby sprawozdawczości, zmiana sposobu sprawozdawania świadczeń pieniężnych, tak by lepiej obrazowało to praktyki płatnicze podmiotu. Poprawa efektywności postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania ze spełnianiem świadczeń pieniężnych i uelastycznienie modelu karania, przede wszystkim poprzez: zmianę zasad karania, przez wprowadzenie uznaniowości prezesa UOKiK-u przy wymiarze kary wraz ze wskazaniem przesłanek/dyrektyw wymiaru kar oraz modyfikację wzoru, według którego będzie liczona maksymalna kara; wprowadzenie instytucji tzw. wezwań miękkich - na wzór art. 49a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; wyłączenie opóźnień w ramach grup kapitałowych z zakresu postępowania; wprowadzenie zasad przewalutowania świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych. Nadanie uprawnienia do niedochodzenia rekompensaty agencjom wykonawczym - proponuje się, aby agencje wykonawcze w rozumieniu ustawy o finansach publicznych mogły nie dochodzić rekompensaty z tytułu opóźnienia w płatności w sytuacji, gdy jej kwota jest równa świadczeniu pieniężnemu albo większa od tego świadczenia. Nałożenie obowiązku składania oświadczenia o swoim statusie na wszystkich dużych przedsiębiorców - obecnie tylko duzi przedsiębiorcy będący dłużnikami mają obowiązek składania drugiej stronie transakcji handlowej oświadczenia o swoim statusie. Wprowadzenie bezskuteczności postanowień umownych zakazujących albo ograniczających przelew wierzytelności w przeterminowanych transakcjach handlowych, w których wierzycielem jest małe lub średnie przedsiębiorstwo, a dłużnikiem duży przedsiębiorca, z wyłączeniem transakcji handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny. Doprecyzowanie przepisów w zakresie wyłączenia stosowania ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych do długów objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym. Skutki projektu. Zmiany w zakresie obowiązku sprawozdawczego wprowadzą uproszczenia dla raportujących firm i sprawią, że sprawozdania będą w sposób bardziej adekwatny prezentowały praktyki płatnicze. Zwiększenie efektywności postępowań prezesa UOKiK-u powinno wpłynąć motywująco na terminowe regulowanie zobowiązań przez dużych przedsiębiorców wobec przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Również proponowane zmiany w zakresie bezskuteczności postanowień umownych zakazujących albo ograniczających przelew wierzytelności w transakcjach handlowych, w których wierzycielem jest małe lub średnie przedsiębiorstwo, a dłużnikiem duży przedsiębiorca, powinny korzystnie wpłynąć na płynność finansową małych i średnich przedsiębiorstw. Warto zaznaczyć, że rozwiązanie to było postulowane przez stronę społeczną i jest wyrazem wsłuchania się w głos rynku. Co więcej, jest ono zgodne z rekomendacjami Komisji Europejskiej. Dzięki niemu Polska dołączy do większości państw Unii Europejskiej, których systemy prawne wyłączają skuteczność umownych klauzul ograniczających przelew wierzytelności. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Prawa i Sprawiedliwości popiera rozwiązania zaproponowane w procedowanym projekcie ustawy, rekomendując również Wysokiej Izbie ich poparcie. Dziękuję.