Mówca: Jarosław Żaczek (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-03-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu KP Solidarna Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko odnośnie do sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (druk nr 1576). Debata o reżimach regulacyjnych toczy się w Polsce i państwach zachodnich już od wielu lat. Działania koncentrują się przede wszystkim na upraszczaniu przepisów i doskonaleniu procesu legislacyjnego, tak by uczynić go bardziej profesjonalnym, przejrzystym i otwartym na udział obywateli, natomiast w niewielkim stopniu dotyczą, niestety, ograniczenia i likwidacji obciążeń administracyjnych dla obywateli. W naszym kraju jest to szczególnie widoczne i dotkliwe, głównie dla przedsiębiorców. Polska jest nadal liderem wśród państw Europy pod względem liczby zawodów regulowanych (330), do których dostęp jest utrudniony, co ma z całą pewnością ogromne znaczenie dla rynku pracy. Liczne wymogi w postaci uzyskanych certyfikatów, licencji, egzaminów ograniczają dostęp do danego zawodu, podwyższają koszty świadczonych usług i zamykają możliwość tworzenia nowych miejsc pracy. Otwarcie ścieżki zawodowej przez znaczne uproszczenie obowiązujących procedur i likwidację nadmiernych uprawnień samorządów zawodowych może przyczynić się do wzrostu liczby osób zatrudnionych w danym zawodzie i wzrostu konkurencyjności, również w stosunku do państw UE, które nie mają tak restrykcyjnych przepisów. Trzy ustawy deregulacyjne mają łącznie ułatwić wykonywanie 246 zawodów. Po wejściu w życie drugiej ustawy deregulacyjnej, nad którą debatujemy, 91 kolejnych profesji zostanie uwolnionych. Ta ustawa zliberalizuje dostęp do pracy na rynkach finansowych i w branży technicznej. Dotyczy 82 zawodów technicznych i 9 profesji związanych z rynkami finansowymi. Ustawa wprowadzi wiele zmian i ma w efekcie ułatwić dostęp do zawodów w branży budowlanej. Niektóre z tych rozwiązań wywołały ostrą dyskusję i wiele kontrowersji. Zlikwidowana zostanie np. korporacja urbanistów. Skrócone będą praktyki do uzyskania zawodu diagnosty, do praktyki będzie zaliczony również okres studiów. Ustawa przewiduje wiele ułatwień w zdobywaniu zawodu m.in.: architekta, doradcy podatkowego, rzeczoznawcy samochodowego, dyspozytora lotniczego, agenta celnego. Ogromne zmiany zajdą w dostępie do zawodów związanych z rynkiem finansowym. Żeby zostać księgowym, nie będzie już obowiązku zdawania egzaminu państwowego. Proponowane jest zniesienie obowiązku certyfikatu księgowego w przypadku osób, które chcą zajmować się usługowym prowadzeniem ksiąg rachunkowych. Doświadczenie uczy, że posiadanie certyfikatu nie zawsze świadczy o tym, że ktoś potrafi dobrze wykorzystać wiedzę teoretyczną. Najbardziej istotna jest wiedza praktyczna. W przypadku usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych proponowane zmiany przewidują rezygnację z wymogu posiadania wykształcenia wyższego kierunkowego bądź wyższego uzupełnionego studiami podyplomowymi z zakresu rachunkowości oraz rezygnację z egzaminu państwowego. Rynek usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych ma się sam regulować. W zapisach dotyczących zawodu biegłego rewidenta zakłada się możliwość ułatwienia dostępu do zawodu m.in. przez zaliczenie części teoretycznej na podstawie ukończenia studiów wyższych o kierunku obejmującym zakresem kształcenia wiedzę wymaganą w postępowaniu kwalifikacyjnym W zawodzie aktuariuszy ustawa przewiduje zniesienie obowiązku zdawania egzaminu państwowego, jeśli ukończyli oni studia obejmujące zakres egzaminu aktuarialnego i wykonywali czynności z zakresu matematyki ubezpieczeniowej, finansowej lub statystyki. Ustawa zakłada również zmniejszenie zakresu czynności doradztwa podatkowego zastrzeżonych obecnie dla określonych grup podmiotów (adwokatów, biegłych rewidentów). Prawie całkowicie zderegulowane będą usługi, m.in. udzielanie podatnikom porad i opinii. Czy te rozwiązania nie są zbyt daleko idące i czy nie rozregulują tego rynku usług zbyt mocno, czas pokaże. Błędne decyzje podatkowe mogą być bardzo kosztowne dla usługobiorców. Tego rodzaju uwagi i obawy dotyczą praktycznie każdego z zawodów, których ta ustawa dotyczy. Cały proces prac nad tą ustawą, zakres przeprowadzonych zmian i wprowadzonych poprawek oraz główne tematy dyskusji i sporów podczas prac w komisji zostały już szczegółowo omówione przez posła sprawozdawcę i szanownych przedmówców. Nie ma potrzeby powtarzania tej argumentacji. Powtórzę tylko, że cele deregulacji to odbiurokratyzowanie państwa, ułatwienie dostępu do niektórych zawodów i, być może, w efekcie też zmniejszenie liczby osób bezrobotnych. Cele są szczytne, ale trudne do osiągnięcia. Uwalniając zawody wymienione w ustawie, należy uwzględnić również system kształcenia oraz wydłużyć okres praktyk zawodowych, tak by szkoły zawodowe czy technika przygotowywały młodych ludzi do wykonywania odpowiedzialnych funkcji, co postuluje m.in. Polska Izba Inżynierów Budownictwa. Konieczne jest znalezienie takiego rozwiązania, które nie spowoduje strat dla gospodarki i obywateli. Deregulacja sama w sobie nie rozwiązuje problemów społeczno-gospodarczych, ponieważ wymaga również przeprowadzenia zmian systemowych, jak choćby we wspominanej już sferze edukacji. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Naszym zadaniem jest tworzenie prawa w taki sposób, by przyjęte regulacje w sposób możliwie najlepszy i najpełniejszy rozwiązywały bolączki społeczne i gospodarcze kraju, ograniczając do minimum negatywne skutki powyższych rozwiązań, które - jak wiemy - są już wynikiem pierwszej deregulacji. Klub Parlamentarny Solidarna Polska poprze tę ustawę, natomiast w zakresie szczegółowych rozwiązań i zgłoszonych poprawek ostateczne stanowisko przedstawimy podczas głosowania.