Mówca: Sławomir Zawiślak (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-03-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, druk nr 2273, dotyczy uproszczenia obrotu nieruchomościami rolnymi. Zgodnie z projektem przedsiębiorca, po spełnieniu określonych w ustawie warunków, będzie mógł nabywać nieruchomości rolne bez konieczności uzyskiwania zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Niestety, projekt tej ustawy jest dowodem na to, iż dotychczasowe zabezpieczenia dotyczące obrotu polską ziemią i jej pozyskiwania są przez obecny rząd w praktyce likwidowane, przy ich zaszczytnym, niesprawdzonym progospodarczym uzasadnieniu. A przecież można tak uregulować przepisy, aby w szczególnych, wyraźnie określonych przypadkach KOWR mógł udzielać zgody przedsiębiorcom na kontrolowane nabywanie nieruchomości rolnych w celu rozwijania prowadzonej przez nich działalności. Wprowadzenie tej ustawy niesie za sobą poważne zagrożenia: Poprzez wyłączenie części przekształceń spółek spod reżimu nabycia nieruchomości rolnej osłabia się kontrolę państwa sprawowaną przez KOWR. Państwo nie będzie mogło skutecznie blokować nieuzasadnionej sprzedaży polskiej ziemi. Stwarza się możliwość obchodzenia ograniczeń ustawowych. Ustawa co do zasady preferuje rolników indywidualnych jako nabywców oraz ogranicza dostęp podmiotów nierolniczych do ziemi. Po zmianie nastąpi faktyczna liberalizacja dostępu do ziemi rolnej dla podmiotów gospodarczych, bez formalnego zniesienia ograniczeń. Umożliwia to omijanie mechanizmów nadzoru poprzez operacje ˝techniczne˝, takie jak zmiana formy prawnej zamiast klasycznej sprzedaży. Projekt wspiera koncentrację ziemi w rękach podmiotów gospodarczych. Uproszczenie obrotu oznacza stopniowe wypieranie gospodarstw rodzinnych przez większe podmioty oraz koncentrację gruntów, co stoi w sprzeczności z pierwotnym celem ustawy, jakim była ochrona struktury agrarnej. Umożliwia spekulacyjny obrót ziemią. Mniej formalności i szybsze procedury oznaczają większą płynność rynku. W efekcie ziemia rolna może być traktowana jako aktywo inwestycyjne, co doprowadzi do wzrostu cen gruntów i utrudni dostęp do nich rolnikom. Pojawią się trudności w egzekwowaniu celu rolnego. Obecnie nabywca musi prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 5 lat. Po zmianach pośrednio zwiększy się udział podmiotów nierolniczych w obrocie. Istnieje ryzyko formalnej zgodności z przepisami przy jednoczesnym faktycznym odejściu od funkcji rolnej gruntów. Wysoka Izbo! Na szczególną uwagę zasługuje także zakłamanie i hipokryzja koalicji 13 grudnia, w tym Polskiego Stronnictwa Ludowego, które z jednej strony deklaruje ochronę sprzedaży ziemi, a z drugiej - wprowadza deregulację obrotu nią bez właściwego nadzoru państwa. Po podpisaniu przez pana prezydenta ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa (dotyczyła gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - powierzyła wykonywanie prawa własności wobec tych gruntów Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa) na oficjalnym profilu PSL w dniu 9 marca 2026 r. pojawił się wpis o następującej treści: Minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski powiedział stop wyprzedaży polskiej ziemi! Zatrzymaliśmy handel ojczystą ziemią, który kwitł za czasów naszych poprzedników, bo dla Polskiego Stronnictwa Ludowego to coś więcej niż kawałek gruntu. To nasze dziedzictwo, z którego wyrośliśmy i którego będziemy strzec! I nie zmieni tego żadna polityka! Prezydent podpisał dziś ustawę w tej sprawie! PSL to Bezpieczeństwo, rozwój, inwestycje. W tej sytuacji stwierdzenie, że minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski powiedział stop wyprzedaży polskiej ziemi, jest - delikatnie mówiąc - mało poważne. W sytuacji gdy procedowany projekt ustawy, druk nr 2273, nie znosi wprost ograniczeń obrotu ziemią rolną, ale zmniejsza ich skuteczność poprzez wyjątki i uproszczenia proceduralne, stwarzane jest zagrożenie przejściem od modelu kontrolowanego obrotu ziemią rolną do modelu, w którym kontrola istnieje jedynie formalnie - jest fikcyjna. Koło parlamentarne Konfederacji Korony Polskiej nie poprze tego projektu w obecnym kształcie.