Mówca: Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie druku nr 1374, w którym znajduje się sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Sprawozdanie stanowi podsumowanie pracy nad dwoma projektami: rządowym o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych, a także poselskim dotyczącym zmiany ustawy Kodeks pracy. Projektem wiodącym w pracach komisji był projekt rządowy, jednak oba projekty mają wspólne mianowniki, m.in. wprowadzają nowe rozwiązania przede wszystkim do działu szóstego Kodeksu pracy oraz obejmują zmianę przepisów w zakresie okresu rozliczeniowego czasu pracy oraz ruchomego czasu pracy. Pragnę podkreślić, że te projekty mają na celu dobro zarówno pracodawców, jak i pracobiorców. Przedmiotowa nowelizacja ma im stworzyć warunki do prowadzenia dialogu oraz wprowadzić rozwiązania, które pozwolą uniknąć sporów między stronami stosunku pracy. Komisja pracowała nad przepisami w taki sposób, aby próbować usatysfakcjonować każdą ze stron. Kolokwialnie mówiąc, jeszcze się taki nie urodził, który by wszystkim dogodził. Dla wielu osób próba pogodzenia interesów obu grup jest czystą demagogią. Jeśli chodzi o rynek pracy, to nie można postępować inaczej. Receptą na bezrobocie jest bowiem wspieranie istniejących miejsc pracy oraz stymulowanie powstawania nowych. Dlatego przepisy powinny optymalnie oddziaływać na rynek pracy. Projekt poselski zakłada kilka zmian, których nie uwzględnia projekt rządowy. Chodzi między innymi o kwestię definicji doby pracowniczej oraz wprowadzenia możliwości wydłużenia niepłatnej przerwy pracy, obniżenie stawek za pracę w godzinach nadliczbowych oraz rekompensowanie pracy w dzień wolny. Rządowy projekt uwzględnia dodatkowo zmiany w ustawie o związkach zawodowych, które związane są z przyjęciem innych zasad przedłużenia okresu rozliczeniowego czasu pracy w znowelizowanych przepisach Kodeksu pracy. Wysoka Izbo! Istotą projektów jest elastyczność, kluczowe pojecie w czasach rosnącego bezrobocia. Racjonalne gospodarowanie czasem pracy wydaje się być efektywnym rozwiązaniem w walce z obecną sytuacją ekonomiczną. Potwierdzają to miedzy innymi oceny reform z zakresu prawa pracy w większości krajów europejskich. Z ich analizy wynika, że najbardziej skutecznym instrumentem ochrony miejsc pracy i impulsem do tworzenia nowych jest zwiększenie elastyczności stosunku pracy. Istnieją również liczne prace badawcze dowodzące, że wysokie bezrobocie w krajach Europy kontynentalnej wynika właśnie ze sztywności rynku pracy, która ogranicza zarówno potencjał pracodawców, jak i pracobiorców. Jest to szczególnie istotne w okresie szybkich przemian wynikających z globalizacji gospodarki. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera ideę, która przyświeca projektom, ponieważ pozwalają one wprowadzić tak potrzebne obecnie elastyczne rozwiązania na rynku pracy. Pierwszym z nich jest przedłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy, oczywiście, co pragnę podkreślić, przy zagwarantowaniu wszystkich dotychczas obowiązujących norm ochrony. Konieczność przedłużenia tego okresu musi być ponadto uzasadniona przyczynami obiektywnymi lub technologicznymi. Wprowadzenie tego nowego elementu organizacji pozwoli na bardziej elastyczne planowanie czasu pracy. Wprowadzając dłuższy czas rozliczeniowy, pracodawcy zyskają więcej swobody w zarządzaniu czasem pracy. Przypomnę, że aktualnie przepisy Kodeksu pracy przewidują stosunkowo krótkie okresy rozliczeniowe czasu pracy, a wydłużenie okresu rozliczeniowego pozwoli dodatkowo uniknąć kumulacji kosztów w ostatnim miesiącu okresu rozliczeniowego, co stanowi poważne zagrożenie dla pracodawcy. Wprowadzenie ruchomego czasu pracy jest drugim istotnym rozwiązaniem. Na próżno szukać w obecnym stanie prawnym przepisów, które dopuszczałyby taką organizację czasu pracy jak ruchomy czas pracy. Projektowane zmiany pozwolą natomiast pracownikowi decydować, w porozumieniu z pracodawcą, o godzinie rozpoczęcia pracy. Takie rozwiązanie z pewnością umożliwi i ułatwi pracownikom pogodzenie pracy z inną aktywnością, na przykład obowiązkami rodzicielskimi lub własną edukacją. Komisja uwzględniła poselską propozycję wprowadzenia obowiązku ustalania harmonogramów czasu pracy na okres co najmniej miesiąca. Początkowo projekt przewidywał co najmniej 2-miesięczny harmonogram, który znacznie utrudniałby pracodawcom działalność, między innymi właściwą organizację czasu pracy. Ustalono również, że odpracowanie udzielanych na wniosek pracownika zwolnień od pracy na załatwienie spraw osobistych nie będzie stanowić pracy w godzinach nadliczbowych. W trakcie prac komisji zasugerowano również wprowadzenie poprawki, która zmodyfikowałaby zasady różnego rekompensowania pracownikowi czasu pracy. Stwierdzono, że należałoby doprowadzić do takiego samego traktowania pracy w soboty oraz w niedziele i święta, a także zrównania rekompensat za pracę w te dni wolne. Chodziłoby tu o bardziej elastyczne, ale jednakowe zasady. Kwestia wprowadzenia tej poprawki nie została sfinalizowana. Przeprowadzona dyskusja świadczy jednak o tym, że istnieje konieczność ponownej dyskusji nad tym problemem. Wysoka Izbo! Wyzwania stojące przed polityką rynku pracy są ogromne. Nie ma wątpliwości, że należy szukać instrumentów, by redukować bezrobocie i stymulować wzrost aktywności zawodowej. Jednym z najistotniejszych czynników mogących poprawić sytuację na rynku pracy jest zwiększenie elastyczności rynku pracy. Częstokroć podkreślamy na tej sali, że zmiany w Kodeksie pracy są nieuniknione, jednak przepisy dotyczące czasu pracy muszą być precyzyjne i nie mogą budzić wątpliwości interpretacyjnych. Przypomnę jeszcze, że osiągnięcie równowagi między elastycznością a bezpieczeństwem na rynku pracy zostało uznane za jedno z najważniejszych działań polityk zatrudnienia w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Co ważne, projektowane rozwiązania dotyczące czasu pracy spełniają założenia dyrektywy nr 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska, który mam zaszczyt reprezentować, popiera projekt w brzmieniu zaproponowanym w druku nr 1347. Dziękuję.