Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2012-01-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie zmiany ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, zawartej w sprawozdaniu z druku nr 107, a dotyczącej zmiany zasad waloryzacji świadczeń emerytalnych i rentowych, czyli wprowadzenia waloryzacji kwotowej zamiast obowiązującej waloryzacji procentowej. Ta zmiana, jak słyszeliśmy, ma dotyczyć tylko tego roku. Niestety to rozwiązanie nie jest zmianą zasad waloryzacji, ale tak naprawdę jednakowym dodatkiem do emerytur i rent w zamian za waloryzację, która w budżecie państwa na ten rok zapisana jest na poziomie 104,8%. To jest szukanie oszczędności wśród emerytów i rencistów i konfliktowanie pomiędzy sobą środowisk emerytalnych. Jednorazowy dodatek w wysokości 71 zł powoduje, że połowa emerytów traci, a druga nieco zyskuje. Ta zmiana nie rozwiązuje największego problemu, jakim są bardzo niskie świadczenia emerytalne czy rentowe, które powodują, że wielu emerytom i rencistom brakuje środków do życia. Podam tylko, że według badań Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w latach 2009 i 2010 wzrost kosztów utrzymania gospodarstw emeryckich o najniższych dochodach był na poziomie 8,3% i 6,1%, co oznacza, że waloryzacja nie pokrywała wzrostu cen i usług w tych grupach, a przecież waloryzacja to nic innego, jak zachowanie realnych wartości świadczeń uwzględniających poziom inflacji. Trybunał Konstytucyjny w 2001 r. stwierdził w tej sprawie, że potrzeba waloryzacji świadczeń emerytalnych jest spowodowana występującą inflacją i służy zniwelowaniu jej skutków. Jednakowa kwota waloryzacji spełniałaby ten warunek tylko w jednym przypadku - gdyby wszystkie świadczenia emerytalne były w jednakowej wysokości, a tak nie jest. Dlatego rząd wycofał się z wprowadzenia tego rozwiązania na następne lata i wprowadza ten przepis tylko na jeden rok. Przypomnę, że w pierwszej propozycji rząd również chciał, aby w następnym roku była waloryzacja procentowa, ale już bez wskaźnika wzrostu wynagrodzeń - rząd na razie się z tego wycofał i dobrze. Nie ma jednak żadnej propozycji na następne lata, jak ma wyglądać waloryzacja. Tak jak już mówiłem, nie jest to waloryzacja, ale dodatek do emerytur i rent na pokrycie wzrostu kosztów utrzymania. Potrzeba nam zmian zasad waloryzacji emerytur i rent, tak aby zwiększać najniższe świadczenia, ale jednak nie kosztem samych emerytów. Takich działań oczekujemy od rządu. Waloryzacja najniższych świadczeń musi być powiązana zarówno ze wskaźnikiem inflacyjnym, jak i z dynamiką wzrostu minimum egzystencji czy minimum socjalnego gospodarstw domowych emerytów i rencistów. Zróżnicowana waloryzacja kwotowa spełniałaby ten warunek, czyli podniesienie przede wszystkim świadczeń na rzecz najuboższej grupy. Ta nowelizacja nie zadowala nikogo. 71 zł, tj. 57 zł na rękę, otrzyma każdy emeryt i rencista. Dla tych o najniższych świadczeniach kwota jest wprawdzie wyższa, ale nie na tyle, aby zrekompensować wzrost kosztów utrzymania. Dla tych, którzy tracą, jest to naruszenie zasad konstytucyjnych, czyli poszanowania praw nabytych. W trakcie prac komisji zaproponowaliśmy w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość podwyższenie jednorazowej kwoty z 71 zł do 84 zł, tj. o 13 zł więcej. Niestety ta propozycja nie została przyjęta przez koalicję rządzącą. Poprawka miała zwiększyć kwotę, którą otrzymywałby każdy emeryt i rencista. Byłoby to szczególnie ważne dla grup o najniższych świadczeniach. Poprawka wynikała również z tego, że część ekspertów kwestionuje, czy kwota 71 zł to cała pula środków przeznaczonych w budżecie na waloryzację emerytur i rent, tym bardziej że w budżecie zapisujemy wskaźnik waloryzacji, ale ostateczna decyzja jest w lutym, gdy znane są wskaźniki inflacji i wzrostu wynagrodzeń, jak również czy była brana pod uwagę właśnie inflacja wśród gospodarstw emeryckich o najniższych dochodach. Liczymy, że poprawka, która będzie głosowana jako wniosek mniejszości, uzyska poparcie Wysokiej Izby, jak również druga poprawka - chodzi o to, aby kwota dodatku z tytułu niezdolności do pracy i rent inwalidzkich była również na poziomie 100%, czyli 71 zł, w naszym przypadku poprawka - 84 zł, a nie tak, jak jest w propozycji rządowej - 75%. Jeszcze jedna kwestia. W projekcie ustawy waloryzacja podstawy wymiaru świadczeń będzie następować w oparciu o indywidualnie ustalany wskaźnik, odrębnie dla każdego świadczeniobiorcy. Tym samym będziemy mieli do czynienia z taką ilością wskaźników, ile będzie świadczeniobiorców, co wydaje się nieracjonalne. Podstawa wymiaru jest przecież jednym z czynników decydujących o wysokości świadczeń. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak jak powiedziałem, ta ustawa nie rozwiązuje żadnego z problemów, jest tylko jednorazowym dodatkiem. Proponujemy zwiększyć ten dodatek i mamy nadzieję, że Wysoka Izba przyjmie nasze dwa wnioski mniejszości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)