Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2018-02-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2154. Założeniem wnioskodawcy jest to, aby przyjęcie przedłożonego projektu przyczyniło się do wzmocnienia ochrony prawnokarnej tak fundamentalnych dóbr prawnych jak wolność, w tym wolność seksualna. W związku z tym proponuje się nowelizację przepisów czterech ustaw: Kodeksu karnego, Kodeksu postępowania karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. Na zasadność celów przyświecających projektowi zdają się wskazywać przytoczone dane dotyczące prawomocnych skazań za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności - rozdział XXV Kodeksu karnego. W szczególności chodzi tu o najczęściej popełniane przestępstwo zgwałcenia i jego typy kwalifikowane uregulowane w art. 197 Kodeksu karnego. W 2016 r. na 376 skazań za przestępstwo zgwałcenia z art. 197 § 1 Kodeksu karnego aż 1/3 kar, tj. 127, zostało wyznaczonych z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Innymi słowy, co trzecia kara została wymierzona poniżej ustawowych dolnych granic przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary i warunkowego zawieszenia jej wykonania. O wielu tych sprawach informowały media, chociażby o najgłośniejszej. Chodzi o program ˝Państwo w państwie˝ w sprawie gwałtu na chorej na epilepsję tłumaczce z Elbląga, za który sprawcy zostali skazani na kary z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Jak wynika ze statystyk, tego rodzaju kary są również rzadkością w przypadku jeszcze poważniejszych przestępstw kwalifikowanych w Kodeksie karnym jako zbrodnie zgwałceń zbiorowych i zgwałceń w stosunku do osoby małoletniej w wieku do lat 15. Odnotowano, że aż 10% wszystkich skazań to były skazania na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Pomimo faktu, że każdą ze spraw należy traktować indywidulanie, tak pobłażliwe traktowanie gwałcicieli przez sądy należy uznać za szczególnie bulwersujące i nieodpowiadające stopniowi społecznej szkodliwości popełnianych przez nich czynów. Co więcej, przez orzekanie tak niskich wyroków ochrona osób pokrzywdzonych ma wymiar iście iluzoryczny. W związku z tym wnioskodawca proponuje znowelizowanie art. 197 Kodeksu karnego w ten sposób, że do typu kwalifikowanego z § 3 zagrożonego karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata dodaje przypadki przestępstw zgwałcenia: jeżeli sprawca posługuje się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo działa w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu, wobec kobiety ciężarnej, jeżeli sprawca wiedział o tym, że jest ona w ciąży albo z łatwością mógł się o tym dowiedzieć lub gdy sprawca utrwala obraz lub dźwięk z przebiegu czynu. W § 4 przewiduje się zaostrzoną odpowiedzialność karną. Chodzi o karę pozbawienia wolności od lat 5 albo karę 25 lat pozbawienia wolności, gdy sprawca dopuszcza się zgwałcenia wobec małoletniego w wieku poniżej lat 15 lub gdy sprawca czynu określonego w § 1-3 działa ze szczególnym okrucieństwem lub następstwem tego czynu jest ciężki uszczerbek na zdrowiu. Natomiast w dodanym § 5 wnioskodawca przewiduje, że jeżeli następstwem czynu określonego w § 1-4 jest śmierć człowieka, sprawca podlegał będzie karze pozbawienia wolności od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności. Dodatkowo dla obostrzenia odpowiedzialności wobec sprawców działających w warunkach recydywy obejmującej czyny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wnioskodawca proponuje wprowadzenie do Kodeksu karnego przepisu art. 64a stanowiącego lex specialis wobec ogólnych zasad odpowiedzialności karnej w warunkach recydywy ujętych w art. 64 Kodeksu karnego. Przepis art. 64a dotyczył będzie odpowiedzialności sprawcy uprzednio skazanego za umyślne przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na karę pozbawienia wolności, który w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary ponownie popełnił umyślne przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. Wobec takiego sprawcy sąd w oparciu o podstawę prawną winien wymierzyć karę pozbawienia wolności w granicach od podwójnej wysokości dolnego zagrożenia do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Warto również dodać, że projekt wprowadza również zaostrzenie odpowiedzialności odnośnie do przestępstwa bezprawnego pozbawienia wolności połączonego ze szczególnym udręczeniem ujętego w art. 189 § 3 Kodeksu karnego. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Koło Poselskie Wolni i Solidarni (Dzwonek) pozytywnie odnosi się do projektu ustawy jako całości. W naszej ocenie jego przyjęcie w pełni zrealizuje cele nakreślone przez rząd w zakresie ochrony prawnokarnej, jeżeli chodzi o czyny godzące w wolność człowieka. Wnosimy o skierowanie projektu do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo.