Mówca: Anna Nemś (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-04-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie sytuacji stażystów na polskim rynku pracy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że pod koniec grudnia 2011 r. aż 29,4% wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych stanowiły osoby młode, w przedziale wiekowym 25-34 lata. Obecnie znajdują się one w szczególnie ciężkiej sytuacji na polskim rynku pracy, ponieważ firmy najczęściej oferują im odbywanie u siebie kolejnych czasowych stażów. W przypadku niektórych zawodów odbycie nawet darmowego wielogodzinnego stażu jest warunkiem wydania młodemu człowiekowi dyplomu lub uzyskania przez niego prawa do wykonywania zawodu. Zasady panujące na rynku pracy są okrutne i pracodawcy obawiają się zatrudniać etatowo młodych ludzi nieposiadających żadnego doświadczenia zawodowego. Wydawałoby się, iż w takiej sytuacji pierwszym krokiem ułatwiającym podjęcie kariery zawodowej powinno być odbycie przez absolwenta stażu w konkretnej firmie. Niestety dla sporej rzeszy pracodawców zatrudnianie stażystów jest tylko i wyłącznie sposobem na efektywne ˝zejście z firmowych kosztów˝, ponieważ - jak powszechnie wiadomo - należą oni do grupy najniżej opłacanych pracowników. Najpowszechniejszą formą pozyskiwania stażystów jest zatrudnianie ich za pośrednictwem urzędów pracy. W takich przypadkach pracodawca nie ponosi ze swej strony żadnych kosztów. Powiatowy urząd pracy wypłaca stażyście tzw. stypendium stażowe, pokrywa również koszty wstępnych badań lekarskich oraz składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. Umowa o staż nie jest formą zatrudnienia w rozumieniu Kodeksu pracy. Zatem młody człowiek, odbywając staż, nadal posiada status osoby bezrobotnej i jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z urzędu pracy. Pracodawca przyjmuje stażystę na mocy umowy zawartej z właściwym starostą. Mimo iż pracodawca nie podpisuje umowy bezpośrednio z przyszłym stażystą, ma bezpośredni wpływ na to, kto może odbywać u niego staż. Ma prawo określić wymagany przez siebie poziom wykształcenia, rodzaj umiejętności, a nawet wskazać z imienia i nazwiska przyszłego stażystę. Nie ma również obowiązku zatrudnić na umowę o pracę młodego człowieka po odbytym już stażu, chyba że obliguje go do tego zapis w umowie stażowej. W razie odmowy przedłużenia umowy odbywania stażu pracodawcy nie grożą właściwie żadne konsekwencje. Praktycznie jedynym nieudogodnieniem w takiej sytuacji może być zawieszenie współpracy urzędu pracy z konkretnym pracodawcą. W przypadku umów stażowych mamy do czynienia z pewnego rodzaju błędnym kołem. Rzadko zdarza się, żeby pracodawcy zatrudniali na umowę o pracę osoby bez jakiegokolwiek doświadczenia. Staż z urzędu pracy powinien być dla młodego człowieka okazją do zdobycia zupełnie nowych umiejętności, doświadczenia zawodowego, a przede wszystkim - pozyskania konkretnego miejsca pracy. W związku z tym odbycie stażu, a nawet kilku, powinno znacznie zwiększać szansę na uzyskanie stałego zatrudnienia. Tymczasem bardzo wielu pracodawców w celu pomniejszenia kosztów własnych zabiega o kolejnych stażystów, nie proponując im w zamian żadnej innej formy zatrudnienia. Panie i Panowie Posłowie! Z przeprowadzanych corocznie badań wynika, iż ok. 50% stażystów zgłaszających się do odbycia organizowanych przez urzędy pracy stażów zdobywa stałe lub czasowe zatrudnienie. W chwili obecnej, kiedy nasz kraj boryka się ze skutkami ogólnoświatowego kryzysu, jest to wynik w miarę zadowalający, ale niestety nadal niewystarczający do widocznej poprawy sytuacji młodych ludzi na rynku pracy. Dziękuję.