Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2013-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jest dla mnie wielkim honorem, że w dniu dzisiejszym, w którym wspominamy św. Cecylię, patronkę chórzystów, lutników, muzyków, zespołów wokalno-muzycznych i organistów, jako wnuk organisty mogę przedstawić Wysokiej Izbie historię ruchu śpiewaczego na Wójtowej Wsi, dzielnicy Gliwic. Pragnę to uczynić w oparciu o takie materiały jak: ˝Dzieje ruchu śpiewaczego na Wójtowej Wsi według historyka ziemi gliwickiej Jacka Schmidta˝ z publikacji ˝Kościoły ziemi gliwickiej˝ pani Kamili Sokołowskiej, ˝Zeszyty Gliwickie˝ nr 11, oraz na podstawie relacji Krystyny Dec i Józefa Grunda, wieloletnich chórzystów, które zebrała pani Jolanta Szelejewska. Najstarszy chór męski działający na Wójtowej Wsi istniał przy Towarzystwie św. Alojzego. Przekształcił się on w 1898 r. w chór mieszany i przyjął nazwę Harmonia. Chór ten prowadzony przez Izydora Morysa wprowadził do swego programu oprócz pieśni kościelnych także pieśni świeckie. Do zarządu chóru należała m.in. pani Maria Stępniewicz, właścicielka zakładu fotograficznego ˝Maria˝ przy ul. Bytomskiej, która wspierała finansowo działalność chóru. Kontynuatorką rozwiązanej w 1910 r. Harmonii była utworzona w 1913 r. Jutrzenka. Po zaprzestaniu działań wojennych próby tego chóru oraz reaktywowanej 24 listopada 1918 r. z ramienia Polskiej Rady Ludowej Jutrzenki odbywały się w lokalu restauracji pana Nowaka przy ul. Miasteczko. Po okresie powstań i plebiscytu, kiedy działalność chóru ponownie ustała, reaktywowano Jutrzenkę po raz kolejny w 1924 r. Pierwsza lekcja oraz walne zebranie odbyły się w lokalu pana Hajoka, potem Batora. W 1929 r. Jutrzenka wystawiła dwie sztuki, sztukę ˝Sąsiedzi˝ oraz sztukę ˝Taniec nade wszystko˝, zaś w listopadzie 1931 r. w sali pani Hajokowej wystawiono sztukę w trzech aktach ˝Na wycugu˝ oraz dwuaktówkę ˝Mosiek spekulant˝, a w następnym roku, 1935, pokazano sztukę ˝Słowiczę˝. W 1927 r. przyłączono gminę Wójtowa Wieś do Gliwic. Zwiększyła się liczba wiernych parafii i dnia 30 października 1930 r. kardynał Bertram dokonał uroczystego poświęcenia kościoła pw. św. Antoniego, podczas którego chór zaintonował ˝Ecce sacerdos˝. Zasługą dyrygenta pana Henryka Tondery był wysoki poziom artystyczny i osiągane sukcesy w konkursach. Najczęstszym kłopotem Jutrzenki był jednak brak lokalu do prób. Pod naciskiem władz niemieckich pan Hajok musiał wypowiedzieć lokal, jednak śpiewacy nie upadli na duchu. Przez jakiś czas lekcje odbywały się pod gołym niebem na tzw. dołach wójtowskich, potem w szkole, a od 1930 r. w gmachu Banku Ludowego. W czasie wojny wielu chórzystów zostało osadzonych w obozach, więzieniach, wielu nie powróciło do domów. Po wojnie chór reaktywował się ponownie, a kolejnymi dyrygentami byli pan Alfons Krzyżowski i pan Henryk Tondera, który powrócił na Wójtową Wieś z obozu jenieckiego. W 1947 r. odbyło się poświęcenie sztandaru Jutrzenki, który wraz z kroniką, protokołami i korespondencją znajduje się w gliwickim muzeum. W 1947 r. pan Henryk Tondera objął funkcję dyrektora szkoły muzycznej w Brzegu, a dyrektorem chóru został organista parafii pan Albert Machoczek. Jednocześnie spośród członków chóru Jutrzenka sformował się drugi zespół parafialny Cecylia. W latach 50., gdy proboszczem w Wójtowej Wsi był ksiądz Jerzy Bonczkiewicz, oba chóry przeżywały najwspanialszy okres. Częste zmiany organistów i dyrygentów sprawiły, że pod koniec lat 70. wójtowscy śpiewacze umilkli. W 1991 r. z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. Mikołaja Kamińskiego działalność chóru została wznowiona pod nazwą Cantemus, liczył on wówczas 37 członków. Ówczesnym dyrygentem była pani Barbara Gajek-Kraska, a w szeregi chóru Cantemus weszli m.in. związani z wcześniejszą działalnością chóru pani Krystyna Dec z domu Stanienda, pan Jerzy Heryszek i pan Józef Grund. W 1994 r. dyrygentem został pan Jakub Turkiewicz, organista parafii. Chór trwale zapisał się na mapie kulturalnej nie tylko Gliwic, ale i ziemi gliwickiej, witając m.in. na lotnisku Jana Pawła II. Śląski Związek Chórów i Orkiestr po przeanalizowaniu historii śpiewactwa chóralnego na naszym terenie uznał ciągłość działalności śpiewaczej w Wójtowej Wsi. Dnia 6 października 2012 r. Śląski Związek Chórów i Orkiestr zaliczył chór Cantemus do Konfraterni Najstarszych Chórów w Polsce oraz wręczył naszemu chórowi certyfikat przynależności do tego zaszczytnego stowarzyszenia. Dziękuję.