Mówca: Beata Małecka-Libera
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Platformy Obywatelskiej przedstawić stanowisko wobec informacji o realizacji działań wynikających z ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w roku 2014, druk nr 192, a także sprawozdania Komisji Zdrowia, druk nr 378. Wysoka Izbo! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Realizowany program przeciwdziałania narkomanii był opracowany na lata 2011-2016. Sprawozdanie, o którym dzisiaj mówimy, jest sprawozdaniem tylko z jednego roku. Niemniej jednak program, co podkreślam, jest nowoczesny, kompleksowy i do wielu spraw związanych z problemem narkomanii, a także używek, tzw. dopalaczy, które w tej chwili są bardzo modne i wszechobecne na naszym rynku, podchodzi bardzo kompleksowo. Jest również związany z doświadczeniem, jakie mają osoby, które ten program przygotowywały, czyli eksperci. To, że jest to olbrzymi problem w naszym kraju i że zmagamy się z problemem nie tylko narkomanii, lecz także tzw. dopalaczy czy też inaczej: substancji psychoaktywnych, doskonale wiemy i dlatego podejmowane działania muszą być bardzo spójne, kompleksowe, a także prowadzone przez wiele lat, przez następne lata, ponieważ sytuacja tego wymaga. Dlatego też założenia przygotowanego programu były właśnie kompleksowe i wieloletnie, tak jak to już tutaj padło, w pięciu obszarach, a mianowicie: profilaktyce, leczeniu i rehabilitacji, ograniczeniu podaży, współpracy międzynarodowej, badaniach i monitoringu. Jednym z najważniejszych elementów jest oczywiście profilaktyka, czyli te działania, które zapobiegają rozszerzeniu się tego zjawiska. Są one - i muszą być - prowadzone w sposób ciągły i długofalowy. Mają na celu przede wszystkim wzmacnianie postaw, które sprzyjają ograniczaniu używania substancji psychoaktywnych. Programy realizowane w tym zakresie, właśnie w ramach tego programu narodowego były adresowane głównie do dzieci, do uczniów, do młodzieży, ale także były realizowane w zakładach pracy. Podejmowano działania edukacyjne nie tylko w stosunku do młodzieży zagrożonej, ale także, w ramach kampanii ogólnopolskiej, do całego społeczeństwa w celu podniesienia świadomości. Mocno włączone w realizację tego projektu, tego programu były także ministerstwo edukacji oraz MON, które prowadziło odrębne działania edukacyjne także wśród żołnierzy i pracowników wojska. W ramach krajowego programu nie tylko mówiło się o edukacji, ale także promowało szereg nowych działań profilaktycznych, takich, które zostały już potwierdzone i były dobrymi praktykami. W ramach programu objęto także wsparciem rodziny i osoby, które potrzebowały wsparcia, przez psychologów i prawników. Kolejny element to leczenie i rehabilitacja oraz ograniczenie szkód zdrowotnych. W tym zakresie krajowe biuro nie tylko organizowało szkolenia i konferencje, ale także wdrażało i monitorowało różnego rodzaju programy terapeutyczne, szkoliło lekarzy, personel medyczny, a w celu zwiększenia dostępu do świadczeń ambulatoryjnych zostały także zwiększone nakłady finansowe na te świadczenia prawie o 12%. Mimo propagowania tych licznych programów trzeba powiedzieć, że leczenie substytucyjne nie trafiło jednak do wszystkich tych, do których zaplanowano. Wykorzystanie tych możliwości niestety nie zostało w całości wypełnione. Dlatego też niezbędne będzie w przyszłości zwiększenie dostępności leczenia w każdym z województw, a w niektórych, w dwóch, w których w ogóle nie uruchomiono tych programów - rozwinięcie i uruchomienie programów. W roku 2014 w 14 urzędach marszałkowskich było dofinansowanie i realizowanie właśnie takich programów na rzecz dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej. Ogólnie ocenia się słabo zaangażowanie urzędów marszałkowskich i myślę, że to jest wyzwanie na następne lata, aby samorządy były bardziej zaangażowane w edukację i profilaktykę na swoich terenach. W roku 2014 kontynuowano także współpracę w celu redukcji podaży. To jest wielkie wyzwanie. Mamy świadomość tego, że w roku 2014 powstawały nowe sklepy, była możliwość wymiany, również dostęp przez Internet. I to jest ogromne wyzwanie ze względu na to, że grupy przestępcze cały czas się mobilizują i w różnoraki sposób niestety jest dostęp do narkotyków, a także do środków odurzających, dopalaczy. W roku 2014 dzięki współpracy i koordynacji udało się zlikwidować łącznie 52 grupy przestępcze. Polska była również aktywna w obszarze współpracy międzynarodowej, przede wszystkim w tworzeniu i koordynowaniu polityki w obrębie państw Unii Europejskiej, ale także poza krajami unijnymi, jak również współpracowała w ramach walki z nielegalnym obrotem z krajami Trzeciego Świata. Prowadzone były projekty międzynarodowe mające na celu efektywne wsparcie osób dotkniętych problemem uzależnienia. Kolejne zadanie realizowane przez krajowe biuro to badania i monitoring. To bardzo ważne zadanie z tego względu, że zbierane są tutaj dane epidemiologiczne o zjawisku narkotyków i narkomanii, realizowane są także badania naukowe. Dużym problemem nadal pozostaje kwestia zbierania danych o zgonach związanych z narkotykami oraz nieścisłości, jakie niestety pojawiają się w sprawozdawczości. Po analizie realizacji programu jednoznacznie należy powiedzieć o pełnej, konsekwentnej realizacji zadań zawartych w programie. Prawdą jest również, że problem istnieje w dalszym ciągu, dlatego też w dalszym ciągu muszą być realizowane i modernizowane programy. Wnioski, jakie zostały wyciągnięte ze sprawozdania, to przede wszystkim potrzeba szerszego upowszechnienia działalności profilaktycznej w szkołach, programów dobrej jakości o sprawdzonej ewaluacji oraz większego zaangażowania urzędów marszałkowskich. Faktem jest też, iż wiadomo nam, że tradycyjna narkomania zastępowana jest przez nowe środki psychoaktywne, dopalacze i walka z nimi jest coraz trudniejsza, gdyż możliwości rozpropagowania tych substancji psychoaktywnych z każdym rokiem się zmieniają. Chciałabym dodać, mimo że nie jest to rok 2014, że na podstawie tych kilkuletnich doświadczeń dotyczących tego programu został opracowany nowy program związany z walką z uzależnieniami. On łączy się z ustawą o zdrowiu publicznym, wynika z niej. Jednym z priorytetów, jakie sobie ustaliliśmy na lata następne, jest właśnie walka z uzależnieniami, która będzie - mam nadzieję -realizowana w ramach ˝Narodowego programu zdrowia˝ już od tego roku. Dlatego też, reasumując całokształt dorobku, który jest zawarty w tym programie, jak również biorąc pod uwagę to, że problemy są dalej aktualne i w dalszym ciągu będą musiały być bardzo konsekwentnie rozwiązywane, klub Platformy Obywatelskiej pozytywnie opiniuje przedstawione sprawozdanie, z nadzieją, że kolejne etapy realizacji tego programu będą w dalszym ciągu unowocześniane, udoskonalane, a przede wszystkim główny nacisk będzie położony na współpracę międzyresortową, a także na współpracę z samorządem, gdyż przede wszystkim tam, na swoich terenach urzędy marszałkowskie i gminy muszą bardzo mocno włączyć się w realizację profilaktyki i edukacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)