Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-03-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 85. rocznicy utworzenia pierwszego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego KL Dachau 21 marca 1933 r. na rozkaz Heinricha Himmlera został utworzony obóz koncentracyjny w Dachau celem izolacji przeciwników politycznych reżimu nazistowskiego, duchownych oraz Żydów. Więźniami obozu byli również naukowcy, obywatele Belgii, Holandii, Czech, Francji, komuniści, socjaliści, chadecy, świadkowie Jehowy, Romowie i homoseksualiści. Obóz stał się niechlubnym pierwowzorem dla wszystkich kolejnych obozów koncentracyjnych. Podobnie jak w Auschwitz, na bramie obozu w Dachau widniał napis ˝Arbeit macht frei˝. KL Dachau składał się z dwóch głównych części: dla więźniów - część otoczona drutem kolczastym i wieżyczkami - i dla administracji obozowej - część administracyjno-mieszkalna dla SS. Podział ten został odwzorowany we wszystkich tego typu późniejszych konstrukcjach nazistowskich. W 1937 r. obóz, który był pierwotnie zaprojektowany na 3-5 tys. więźniów, okazał się za mały. Rozbudowano go w latach 1937-1938, powiększając liczbę baraków dwukrotnie. W czasie masowego napływu więźniów w czasie wojny w KL Dachau przetrzymywano nawet do 16 tys. więźniów. W 1943 r. przedsiębiorstwo H. Kori z Berlina wybudowało duże krematorium, tzw. barak X. W 1944 r. przy baraku X wybudowano komorę gazową, która według zeznań więźniów obozu służyła do masowego ich mordowania. W obozie znajdowała się ściana, pod którą rozstrzeliwano więźniów, oraz tzw. bunkier, który był miejscem krwawych przesłuchań i stosowania nieludzkich kar, np. wieszania na haku z rękami zawiązanymi do tyłu lub wkładanie gumowego węża do przełyku i odkręcanie wody. W baraku szpitalnym funkcjonowało laboratorium eksperymentów pseudomedycznych, kostnica i prosektorium. W 1944 r. otwarto w Dachau podobóz kobiecy. Liczba więźniów i ofiar nie jest dokładnie znana. Według dokumentacji obozowej w okresie 1933-1945 przez obóz przewinęło się 206 206 więźniów, z czego zmarło 31 591. Liczby te jednak nie uwzględniają osób poddanych Sonderbehandlug, skierowanych do obozu przez Gestapo celem wykonania egzekucji, jeńców radzieckich zabijanych w ramach Kommissar-Erlass oraz zmarłych w czasie ewakuacji obozu. Według niektórych danych ogólną liczbę więźniów szacuje się na ok. 250 tys. osób, a liczbę ofiar - nawet na 148 tys., wliczając zgładzonych w podobozach. Osadzeni najczęściej ginęli w wyniku niedożywienia, chorób, tortur, samobójstw, rozstrzelania oraz eksperymentów pseudomedycznych. W obozie rozgłos zyskała tzw. trupiarnia, w której dokonywano sekcji zwłok. Ściągano tam martwym więźniom skórę z pleców, którą następnie przygotowywano do dalszej obróbki. Wykonywano z niej rękawiczki, bryczesy, siodła, pantofle oraz torebki damskie dla SS. Szukano zazwyczaj zdrowej skóry. Szczególnie ˝cenna˝ była skóra wytatuowana. Podczas wojny, a szczególnie po 1942 r., Dachau znalazł się na czele bardzo rozbudowanej struktury obozów liczącej ponad 200 placówek na południu Niemiec i w anektowanej Austrii. Były one w większości związane z przemysłem wojennym. 29 kwietnia 1945 r. KL Dachau został wyzwolony, a wraz z nim blisko 67 tys. więźniów - połowa z nich w obozie głównym. Amerykanie, którzy wyzwolili obóz pod wpływem tragicznych widoków zastanych w miejscu zdarzenia, rozstrzelali większość wziętych do niewoli strażników i żołnierzy SS - 560 osób. 15 listopada 1945 r. w zabudowaniach KL Dachau rozpoczęła się seria procesów przeciwko zbrodniarzom nazistowskim. Pierwszym był proces przeciwko komendantowi tego obozu M. Weissowi oraz 33 ocalałym członkom załogi. Równolegle do procesu norymberskiego, w okresie od 1945 r. do 1948 r., przed amerykańskim trybunałem wojskowym w Dachau osądzono 1672 osób, głównie członków załóg obozów koncentracyjnych oraz lekarzy prowadzących eksperymenty pseudomedyczne. Z inicjatywy byłych więźniów powstało muzeum, które zostało poddane w drugiej połowie lat 90. rekonstrukcji oraz odnowie. W 1984 r. obóz wpisano na listę obiektów podlegających szczególnej ochronie przez UNESCO.