Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! O tym projekcie już dyskutowaliśmy na sali plenarnej, a także podczas posiedzenia komisji. W bardzo dużym skrócie, to jest projekt, który zakłada stworzenie od podstaw Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, tak naprawdę obok innych instytucji, które zajmują się tą materią; projekt, który zakłada powstanie instytucji obsadzonej ludźmi wybranymi przez ministrów i przez premiera. Tak naprawdę to ministrowie i premier będą decydować o tym, czy to są osoby odpowiednie czy nie, kompetentne czy nie, bo te wszystkie nominacje będą odbywać się poza środowiskiem naukowym. Powstała w ten sposób instytucja będzie działać pod imieniem św. Maksymiliana Marii Kolbego, patrona, który z językoznawstwem nie miał nic wspólnego. Tyle fakty. Bardzo krótko opowiem o poprawkach, które złożyłam w komisji. Pierwsza z nich dotyczyła zmiany patrona. Proponowałam, by patronem został Mikołaj Rej, poeta, prozaik, tłumacz, polityk, teolog, wójt, poseł na Sejm I Rzeczypospolitej, pewnie państwu posłom, paniom posłankom znany przede wszystkim z tego, że tak naprawdę to właśnie on był ojcem języka polskiego, i ze słów: ˝A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają˝. Poprawka została odrzucona głosami posłów Prawa i Sprawiedliwości. Proszę państwa, kwestia tego, kto jest patronem tej instytucji, to temat nie tylko symboliczny. Obecnie mamy św. Maksymiliana Marię Kolbego. Myślę, że warto przytoczyć opinię kilku historyków, ponieważ pisma o. Kolbego, zwłaszcza ˝Mały Dziennik˝, sączyły antysemicką propagandę. Może przytoczę dwa cytaty. Alina Cała, badaczka stosunków polsko-żydowskich w XIX w. i XX w., a także dziejów antysemityzmu, pisała: Antysemityzm ekonomiczny w pismach ˝Małego Dziennika˝ był uzasadniany rasizmem, a antyjudaizm katolicki stał się rasistowski, pochwalający politykę Hitlera. I drugi cytat, z historyka Roberta Suskiego, który pisał: ˝Mały Dziennik˝ bez krytycyzmu opisywał ustawy norymberskie, postrzegając je jako słuszne dążenie Niemiec do zniwelowania pozycji mniejszości żydowskiej w Niemczech. Broniono polityki Hitlera względem Żydów, pokazując, że czerpał on wzorce postępowania z wielkich papieży, którzy także zwalczali Żydów. Tyle cytaty historyków na ten moment. Myślę, że jeżeli szukać jakiegoś powiązania Kolbego z literaturą, z językoznawstwem, to zapewne przez tę jego działalność publicystyczną. Dwie kolejne poprawki złożone na posiedzeniu komisji, które także zostały odrzucone przez Prawo i Sprawiedliwość, dotyczyły kwestii zupełnie formalnych, tego, kto poprowadzi ten instytut. Pierwsza poprawka dotyczyła wykształcenia osoby, która będzie kierowała tym instytutem, ponieważ mamy zapisane w tym projekcie ustawy, że ma to być osoba posiadająca tylko wykształcenie wyższe. Proponowałam, żeby dookreślić, żeby to było wykształcenie kierunkowe filologiczne z zakresu filologii polskiej lub pedagogiki, bo, przypomnijmy, instytut ma służyć rozwojowi języka polskiego, ma zajmować się tym, by nasi rodacy, osoby z polskimi korzeniami mogły uczyć się języka polskiego za granicą. Ta poprawka nie została przyjęta, spotkała się z argumentacją ze strony ministra Rzymkowskiego, z taką uwagą, że to znacznie ograniczy możliwość wyboru kompetentnej osoby. Myślę, że ta argumentacja zdecydowanie obraża polonistów, pedagogów, bo jestem przekonana, że w Polsce mamy naprawdę wybitne osoby, które w tej materii są dobrze wykształcone. Trzecia poprawka dotyczyła kwestii uregulowania długości, określenia w ogóle kadencji na tym stanowisku dyrektora. W tym momencie w ustawie nie ma żadnych zapisów. Tak naprawdę może zostać powołany dyrektor, który tę funkcję będzie piastował dożywotnio, a być może będzie ją piastował tylko kilka dni, jak pan minister Rzymkowski raczył nam odpowiedzieć. Propozycja była, wydaje mi się, bardzo racjonalna: 4-letnia kadencja i możliwość sprawowania tej funkcji nie dłużej niż dwie kadencje pod rząd. Te poprawki przepadły. Proszę państwa, do wszystkich poprawek zostały złożone przeze mnie wnioski mniejszości. Mam nadzieję, że w głosowaniu zostaną one przez państwa poparte. My jako klub Lewicy (Dzwonek) będziemy głosować przeciw tej ustawie. Dziękuję. (Oklaski)