Mówca: Jerzy Polaczek
Data: 2022-09-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Koleżanki i Koledzy! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko mojego klubu, Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 2349. Dla przypomnienia chcę podkreślić, że waga tej ustawy przede wszystkim zasadza się na wprowadzeniu nowych zasad określania odszkodowania za nieruchomość w przypadku jej wywłaszczenia na cel publiczny i niezależnie od tego, czy inwestorem jest Skarb Państwa, czy gmina, powiat lub województwo, ta ustawa reguluje w sposób jednolity zasady określania odszkodowania na różnorakie cele publiczne, takie jak drogi, linie kolejowe, inwestycje kubaturowe Skarbu Państwa czy samorządu terytorialnego, czy też mamy do czynienia z wywłaszczeniami pod budowę lotnisk czy wykonanie innych zadań inwestycyjnych celu publicznego. Co chcę podkreślić w imieniu mojego klubu, ta regulacja dotyczy wszystkich specustaw, które przyjął Wysoki Sejm, i wprowadza jednolite zasady określania odszkodowania. Podstawowym rozwiązaniem zaproponowanym w tej ustawie, co przypomnieli już i pan minister w czasie pierwszego czytania, i poseł sprawozdawca, jest likwidacja zasady korzyści oraz oparcie wysokości odszkodowania na realnej wartości rynkowej nieruchomości, która wynika z jego stanu zagospodarowania i przeznaczenia, bez uwzględnienia zamiaru realizacji inwestycji celu publicznego. Pan poseł sprawozdawca wspomniał też o tym, iż Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość wprowadził część poprawek ujednolicających, ale też taką poprawkę - myślę, że istotną dla wszystkich zainteresowanych - która polega na tym, że zwiększa się wartość bonusów pieniężnych, które stanowią ekwiwalent zarówno przymusowego wywłaszczenia, jak i ponoszonych kosztów przeprowadzki oraz czynności prawnych związanych z nabywaniem nowej nieruchomości. Bonus ten w projekcie przedłożonym przez rząd wynosił do tej pory 10% wartości gruntów, teraz podnosimy go do wysokości 20%, oraz zwiększamy z 20% do 40% wartość wszelkich naniesień na grunt, czyli budynków, budowli i innych części składowych, a także lokali. Ponadto dla nieruchomości mieszkalnych - co jest, jak sądzę, również ważne społecznie - przewidziano dodatkowy sposób określenia wysokości odszkodowania, który jest i będzie uzależniony od liczby osób zameldowanych na pobyt stały, niemających prawa do innego lokalu, oraz osób bliskich właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości. W takim przypadku stosuje się wielokrotność wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m 2 powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Te wskaźniki są odrębnie ustalane dla poszczególnych województw, a także odrębnie dla miast wojewódzkich, i to pozwala na zwiększenie odszkodowania w przypadku nieruchomości zamieszkałych przez wiele osób, kiedy wartość rynkowa nieruchomości jest stosunkowo niska. Chcemy również podkreślić, prezentując stanowisko, że dodatkowo dla każdego wywłaszczanego przewidziano możliwość ubiegania się o odszkodowanie za poniesione straty w trybie cywilnoprawnym. Ma to znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorców, którym wywłaszczenie w sposób oczywisty zaburza niejednokrotnie tok funkcjonowania w dotychczasowej lokalizacji, w której dany przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą. Ponadto we współpracy ze stroną samorządową, która w szczególności za tym argumentowała na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, ustaliliśmy, że nowe zasady określone w regulacji, którą tutaj omawiany, nie będą dotyczyły trybu wydzielania fragmentów nieruchomości pod drogi publiczne, kiedy jest to realizowane na wniosek właścicieli. Dokonano również zmian dostosowawczych w specustawach inwestycyjnych, likwidując bonus pieniężny, który dotychczas wynosił 10 tys. zł za każdy budynek lub lokal mieszkalny, i w to miejsce wszedł ten jednolity system znacznie wyższych bonusów określonych ustawą. Co chcemy podkreślić, one zostały (Dzwonek), tak jak powiedziałem w moim wystąpieniu, zwiększone odpowiednio z 10% do 20% i z 20% do 40% procent.