Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2017-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! ˝Konfederacja barska zasługuje na naszą uwagę, już to jako jeden z istotniejszych, może nawet przełomowych, momentów w dziejach świadomości narodowej, już to ruch, w którym jak w powiększającej soczewce zobaczyć można sporo elementów składających się na polski sposób pojmowania polityki i działania w sferze publicznej˝ - pisał kilka lat temu Tomasz Merta, historyk idei, wiceminister kultury, który zginął w Rosji w katastrofie smoleńskiej. Można wymienić tych elementów kilka i Merta w swoim artykule o republikańskim charakterze Baru je podaje, ale warto dodać to, co oczywiste. Wolność jako wartość nadrzędna, wolność jako immanentna cecha polskości. Konfederaci barscy dowodzili 4 latami ciężkich walk, że nie da się nas przerobić na żadną modłę, bo będziemy się przeciwko temu krwawo bić. Konfederacja została założona niemal zaraz po tym, jak polski król osadzony na tronie przez carycę Rosji podpisał traktat o włączeniu Rzeczypospolitej pod rosyjski prorektorat. To rebelia dająca wstęp do insurekcji kościuszkowskiej, Legionów Dąbrowskiego, a potem żywa dziedzictwem w powstaniu listopadowym i kolejnych. Oj, niemało się napracowała rosyjska propaganda przez te wieki, by jej obraz w Polakach wykrzywić, zniszczyć, obśmiać. Na szczęście bez wielkich sukcesów, bo małe, owszem, odnosiła i odnosi. Zawdzięczamy to przede wszystkim wielkim wolnym Polakom - Maurycemu Mochnackiemu, Adamowi Mickiewiczowi, Juliuszowi Słowackiemu. Bo to był temat romantyków - walka o wolność spadkobierców polskich rycerzy i proroctwa, i mesjanizm. Proroctwo ks. Marka: A ty jak Feniks z popiołów powstaniesz, Polsko. Pierwsze na ziemiach polskich wielkie, bo angażujące cały kraj i 100 tys. ludzi, antyrosyjskie powstanie. Od sprzeciwu wobec próby przemiany kulturowej polskiego społeczeństwa, m.in. przez próbę rusyfikacji państwa i zrównania prawosławia z wiarą katolicką, po bunt przeciw zamachowi na republikańskie zasady rządzące szlacheckim społeczeństwem. Do broni - nierównej, partyzanckiej, bez wyszkolonego wojska i kadry, bo jej po latach pilnowania swych interesów przez Moskwę tutaj po prostu nie było, skąd my to znamy - stanęli panowie bracia niemal we wszystkich zakątkach Rzeczypospolitej. Gdy w jednym województwie czy powiecie wojskom rosyjskim wraz z tymi pod wodzą króla Stanisława Poniatowskiego udało się konfederację zdusić, wybuchała w kolejnym. Był to szeroki bunt drobnej i średniej szlachty, rodzący się nie w magnackich siedzibach, a w dworkach szlacheckich. Powstanie, za które, tak jak i za kolejne, jej uczestnicy srodze zapłacili - śmiercią na polu walki, wieloletnim uwięzieniem, zesłaniem na Syberię. Ta powszechność i ludowość konfederacji, nie w znaczeniu udziału chłopskich oddziałów, ale ludu szlacheckiego, także zaściankowego, miała także tak charakterystyczny dla polskiej tożsamości wymiar ruchu maryjnego łączącego wiarę z głębokim patriotyzmem. ˝Nigdy z królami nie będziem w aljansach, Nigdy przed mocą nie ugniemy szyi, Bo u Chrystusa (Dzwonek) my na ordynansach - Słudzy Maryi. Więc choć się spęka świat i zadrży słońce, Chociaż się chmury i morza nasrożą - Choćby na smokach wojska latające Nas nie zatrwożą˝. Prawo i Sprawiedliwość popiera projekt uchwały. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Stanisław Tyszka)