Mówca: Sprawozdawca Barbara Dziuk
Data: 2017-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam Wysokiej Izbie sprawozdanie Komisji Zdrowia o rządowym projekcie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych, druk sejmowy nr 1617. Projekt zakłada wprowadzenie do polskiego porządku prawnego sektorowej płacy minimalnej w ochronie zdrowia. Określa on sposób ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych, uwzględniającego rodzaj wykonywanej pracy, oraz sposób i harmonogram dochodzenia do ustalonego poziomu wynagrodzenia zasadniczego. Na systemowe uregulowanie kwestii płac minimalnych pracownicy medyczni czekali od wielu lat, niestety bez odpowiedzi ze strony rządów PO i PSL. Zaniechanie wprowadzenia procedowanych dzisiaj rozwiązań gwarantujących najniższy poziom płac pracowników medycznych doprowadziło do zjawiska obniżania, w ramach najłatwiejszego sposobu znajdowania oszczędności, ich wynagrodzeń lub zamrażania przez ostatnie lata nieraz drastycznie niskich płac w służbie zdrowia. Celem projektowanej ustawy nie jest ustalenie warunków wynagrodzenia za pracę pracowników wykonujących zawody medyczne w taki sposób, aby tworzyć tzw. siatki płac, lecz ustalenie najniższych wynagrodzeń zasadniczych, a więc minimalnego poziomu, poniżej którego pracodawca nie może ustalić wynagrodzenia zasadniczego. Ustanowienie najniższych wynagrodzeń zasadniczych pozwoli podnieść wynagrodzenia pracowników medycznych najmniej zarabiających w poszczególnych grupach zawodowych. Zastosowany mechanizm zwiększania wynagrodzeń różnicujący poziom ich wzrostu w zależności od wysokości dotychczasowej pensji zasadniczej danego pracownika powodował będzie, że pracownicy najmniej zarabiający otrzymają najwyższe podwyżki. Taki mechanizm przyczyni się niewątpliwie do ograniczania dysproporcji płacowych w ramach poszczególnych grup zawodowych. Należy podkreślić, że ustanowione w projekcie ustawy docelowe kwoty najniższych wynagrodzeń zasadniczych ustalone zostały na poziomie zbliżonym do obecnych średnich wynagrodzeń zasadniczych poszczególnych grup zawodów medycznych. Projekt ustawy zawarty w prezentowanym przeze mnie sprawozdaniu komisji inaczej niż w przypadku powszechnej ponadsektorowej płacy minimalnej ustanawia najniższe wynagrodzenie zasadnicze. Takie rozwiązanie jest korzystne dla pracowników medycznych ze względu na jego trwałość, jak i dodatkowy skutek w postaci wzrostu pozostałych składników wynagrodzenia wraz ze wzrostem wynagrodzenia zasadniczego. Wysokość dodatków, np. stażowego, z tytułu dyżuru medycznego, za pracę w nocy, niedziele i święta, jak wiadomo, jest uzależniona od wysokości wynagrodzenia zasadniczego. Obowiązujące w latach poprzednich akty prawne wprowadzające podwyżki w służbie zdrowia nie precyzowały, jakie elementy wynagrodzenia mają wzrastać. Powodowało to, że większość dyrektorów dokonywała podwyżek wynagrodzeń w formie czasowych dodatków do wynagrodzenia, które łatwo było odebrać, co wzbudzało poczucie niepewności i braku stabilizacji finansowej wśród pracowników. Przechodząc do kwestii szczegółowych regulacji zawartych w projekcie, chciałabym pokrótce przybliżyć Wysokiej Izbie kilka. Zgodnie z projektem podmioty lecznicze zobowiązane będą podwyższyć wynagrodzenie zasadnicze pracowników wykonujących zawody medyczne w terminie do 31 grudnia 2021 r. Z kolei od 1 stycznia 2022 r. najniższe wynagrodzenie zasadnicze określone ustawą nie będzie rosło, jednak wynagrodzenie zasadnicze pracowników wykonujących zawody medyczne nie będzie mogło być niższe niż to ustalone na dzień 31 grudnia 2021 r. Najniższe wynagrodzenie zasadnicze będzie stanowiło iloczyn kwoty bazowej, czyli kwoty ogłoszonego przez prezesa GUS przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, i współczynnika pracy określonego w załączniku do projektu ustawy, przy czym w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do 31 grudnia 2019 r. kwota bazowa została ustalona na zamrożonym poziomie 3900 zł brutto. Dokonując regulacji wynagrodzeń w latach 2020 i 2021, pracodawcy będą już natomiast zobowiązani brać pod uwagę kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej z roku poprzedzającego ustalenie. W okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 grudnia 2021 r. projektowana ustawa wprowadza okres przejściowy, w którym podmioty lecznicze będą dokonywać stopniowych corocznych podwyżek wynagrodzeń zasadniczych w celu osiągnięcia docelowych wartości najniższych wynagrodzeń. Projekt określa przy tym minimalne gwarantowane poziomy wzrostu wynagrodzeń zasadniczych wynoszące w roku 2017 minimum 10% kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a wynagrodzeniem zasadniczym danego pracownika, a następnie w okresie od 1 lipca 2018 r. do 1 lipca 2021 r. o kwoty nie niższe niż 20% pozostałej różnicy pomiędzy ustalonym dla danego roku najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a aktualnym wynagrodzeniem zasadniczym danego pracownika. Rozłożenie na cztery kolejne lata procesu dochodzenia do docelowych płac minimalnych pozwoli podmiotom leczniczym oraz finansom publicznym na zrealizowanie przepisów ustawy bez zagrożenia stabilności finansowej zarówno poszczególnych podmiotów leczniczych, jak i systemu ochrony zdrowia jako całości. Projekt uwzględnia również rozwiązanie dedykowane dla pracowników niewykonujących zawodów medycznych. W art. 5 przewiduje, że w porozumieniu zawartym z pracownikami albo w zarządzeniu kierownika lub podmiotu tworzącego będą także określane zasady podwyższania wynagrodzeń pracowników niemedycznych w taki sposób, aby ich wynagrodzenia odpowiadały w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu. Projekt przewiduje również mechanizmy kontroli sposobu wykonywania ustawy. Zobowiązane do kontroli będą, z jednej strony, podmioty tworzące podmioty lecznicze, a z drugiej strony, organy Państwowej Inspekcji Pracy jako instytucji wyspecjalizowanej w kontrolowaniu przestrzegania prawa pracy, w tym przede wszystkim przepisów o najniższych wynagrodzeniach. Uprzejmie informuję, że w trakcie pierwszego czytania do projektu wprowadzono jedną zmianę określającą, że w roku 2017 porozumienie, na mocy którego dokonywane będą wzrosty wynagrodzeń w konkretnych podmiotach leczniczych, zawierane będą w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy. W kolejnych latach porozumienia będą już natomiast zawierane corocznie do 31 maja. Zmiana ta - o charakterze przepisu przejściowego - pozwoli usunąć wątpliwości, które mogłyby pojawić się w pierwszym roku obowiązywania ustawy. Wysoki Sejmie! Panie Marszałku! Komisja Zdrowia pozytywnie opiniuje ustawę i prosi o przyjęcie projektu w przedstawionym brzmieniu. Dziękuję.