Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2015-09-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tylko dzięki suszy mogliśmy ściągnąć pana ministra na salę sejmową. Kiedyś, w latach poprzednich, była dobra praktyka, że minister rolnictwa każdego roku dwa razy przedstawiał informację na temat polityki rolnej, na temat realizacji spraw dotyczących rolnictwa. Niestety w tym roku nie udało nam się tego zrobić inaczej, niż przez żądanie komisji poprosić o to pana ministra. Jest to, przypomnę, obowiązek konstytucyjny, dlatego że Sejm sprawuje kontrolę nad funkcjonowaniem rządu, w tym przypadku nad funkcjonowaniem resortu rolnictwa. Nie zgadzamy się z opinią, którą wyrażają Platforma Obywatelska i Polskie Stronnictwo Ludowe, jeśli chodzi o załatwianie... (Poseł Piotr Walkowski: Jeszcze nic nie powiedzieliśmy.) (Poseł Cezary Olejniczak: Ale minister powiedział.) Myślę, że na razie minister Sawicki należy do Polskiego Stronnictwa Ludowego. Określamy to tak - jak podaje w jednym z artykułów gazeta rolnicza - że obecnie występuje w tym zakresie demolka totalna, pomoc wątła. (Oklaski) Tak można ocenić obecny stan walki z klęską suszy. Jest tyle szczegółów dotyczących tych niedoskonałości, zgłaszanych przez rolników, producentów rolnych pytań dotyczących samego sposobu obliczania, szacowania strat, że w tym króciutkim wystąpieniu nie jestem w stanie tego wszystkiego wskazać, dlatego pozwolę sobie uczynić kilka ogólnych uwag. Ponieważ zbliża się koniec kadencji Sejmu, jest to możliwość wypowiedzenia w imieniu Prawa i Sprawiedliwości kilku uwag dotyczących funkcjonowania całego resortu rolnictwa jako jednego z elementów rządu. Zwracamy uwagę, że od ośmiu lat nie ma konkretnej polityki rolnej. W zasadzie pan minister tylko składał puste obietnice, których niezrealizowanie spowodowało, że teraz jest taki chaos w przygotowaniach rozwiązań czy też instrumentów walki ze skutkami suszy. Nie ma polityki rolnej, która m.in. uwzględniałaby wsparcie w czasie pogodowych katastrof, a mianowicie w której byłyby stosowane mechanizmy wsparcia. Chodzi także o kwestię bilansów wodnych, zatrzymania wody. Oceniamy, że rząd nie jest przygotowany, jeżeli chodzi o sprawę pomocy dla rolników, do tego, żeby była ona skutecznie, szybko i bez kłopotów świadczona. Wszystko wygląda ładnie - pan minister w sposób niezwykle spokojny przedstawił tutaj informację. Pójdźmy jednak do rolników i spytajmy tych, którzy dzwonią do mnie jako do posła, jakie mają problemy. Oni nie wiedzą, co mają robić, a wynika to z szeregu błędów i zaniedbań, których dopuścił się resort rolnictwa w zakresie polityki rolnej, i braku niektórych rozwiązań. Główne zaniedbania, które mają wpływ na dzisiejszą sytuację, sprowadzają się do niewprowadzenia zapowiadanego od ośmiu lat systemu ubezpieczeń upraw i zwierząt. Przypominamy, że pan minister wielokrotnie to zapowiadał. Zepsuto tę ustawę. Trzeba zwrócić uwagę, zwracają na to uwagę fachowcy, że w 2008 r. i w 2009 r., kiedy zmieniano ustawę o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zwiększono kryterium spadku plonu - wynosiło 15%, a zwiększono je do 20%. Teraz są wskaźniki wynoszące 18-19%, m.in. dlatego administracja rządowa czy wojewodowie nie podejmowali tej decyzji, ponieważ spadek nie przekraczał 20%. Nie wiem, dlaczego wtedy, zaraz po przejęciu władzy, zmieniono to kryterium z 15% na 20%, chociaż - jak pamiętamy - wtedy ta ustawa została zmieniona w taki sposób, że rozgraniczała ryzyka. Doprowadzono do tego, że dzisiaj jest bardzo mało ubezpieczonych. Zaniedbana gospodarka wodna, melioracje, zbiorniki retencyjne - pan minister ciągle mówił o narodowym programie, a przypomnę, że w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich, który przygotowało i przyjęło Prawo i Sprawiedliwość, przeznaczono na melioracje 2 mld zł, które po prostu nie były w sposób właściwy wykorzystane. Kolejna sprawa dotyczy zmniejszenia środków przewidzianych w budżecie państwa na rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne z 3% PKB w 2007 r. - mówię o budżecie polskim - do obecnego poziomu, czyli do ok. 1,5%. Po prostu teraz te środki bardzo by się przydały. Było poparcie w pakiecie legislacyjnym wspólnej polityki rolnej rozwiązań niekorzystnych dla polskiego rolnictwa. Teraz mamy tego skutki na rynku mleka, rynku tytoniu, rynku wieprzowiny. To wszystko to efekty pracy tego rządu, a w jego imieniu - pana ministra. I wreszcie jest to, co też miałoby na to bardzo duży wpływ - niewprowadzenie art. 32 unijnego rozporządzenia dotyczącego PROW-u. Jest tam punkt dotyczący zarządzania ryzykiem, umożliwiający przekazywanie środków z PROW-u na dotacje, kiedy dochodzi do spadku dochodów. Pamiętam, że pan minister na posiedzeniach komisji zapowiadał, że będzie możliwe wsparcie tego systemu w taki sposób. Niestety, nie skorzystano z tego. Nie przygotowano szczelnego sposobu szacowania strat, bo jest taki bałagan z tymi komisjami. W zasadzie państwo powinno mieć przygotowany plan operacyjny i w przypadku wystąpienia tego typu zjawisk fachowe kadry powinny od razu przystąpić do działania. Chodzi tu również o sprawę już tutaj też poruszaną, o metodologię ustalania występowania zjawiska suszy, czyli ten tzw. bilans wodny, o stacje, które już są. To też po prostu nie zdało egzaminu. W programie, który tutaj pan przedstawił, można uwzględnić napływające postulaty organizacji rolników. Sprawa jest ważna, chodzi o możliwość spłaty pierwszej raty kary za przekroczenie kwot mlecznych dopiero w 2016 r., jeśli nie można jej po prostu umorzyć. Istotną kwestią byłoby tu też umorzenie czynszów dzierżawnych od gruntów dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych. Wiąże się to ze zmianą ustawy o agencji, o KRUS. Chodzi tu również o ustawowe zniesienie pewnego obowiązku czy umożliwienie prezesom rozłożenia opłat na raty, a także o umorzenie składek KRUS. Tutaj była też poruszana sprawa - nie pamiętam, żeby pan o tym mówił - dotycząca przyspieszenia wypłat dopłat bezpośrednich. Przypominam, że komisja zalecała to już w lipcu. Wtedy resort twierdził, że ma przecież takie informacje, że jest to niemożliwe, że się nie opłaca. Teraz te dopłaty, zaliczki podobno mają być wypłacane. Jeśli pan by mógł, proszę na ten temat udzielić bardziej szczegółowych informacji dotyczących tego, od kiedy i jak mają być wypłacane. Postulowano również uwzględnienie w pracach komisji wyników i dowodów zgromadzonych przez komisje gminne, które zostały powołane z własnej inicjatywy przez wójta lub burmistrza. Dochodziło bowiem do takich sytuacji, że niektórzy gospodarze powoływali komisje bez, powiedzmy, zatwierdzenia przez wojewodę. Kolejna sprawa dotyczy zabezpieczenia środków w budżecie państwa. Pan mówił o 500 mln, ale podobno jeśli będzie większa liczba wniosków, nastąpi tutaj redukcja. Czy ta redukcja jest przewidywana? Prosiłbym o odpowiedź na to pytanie. Jest jeszcze sprawa rybaków śródlądowych. Czy tutaj rząd przewiduje jakieś działania? Docierają do nas bowiem informacje i prośby, żeby zająć się tym problemem. Mamy taką sytuację, że realizacja tego wydanego rozporządzenia jest skomplikowana, bo nie wszyscy rolnicy wiedzą, jak należy wypełniać wnioski. Zobaczymy, jak będzie z tym na koniec września. Wtedy pewnie poznamy całkowite skutki suszy. Oceniamy jednak, że, niestety, rząd nie był tutaj przygotowany. Jeżeli chodzi o sprawę Brukseli, o której pan mówił, to odbyło się posiedzenie Rady Ministrów. Generalnie fachowcy uważają, że środki zastosowane w sprawie rynków rolnych spowodują jedynie usprawnienie realizacji pakietu mlecznego, że będą one przeznaczane na działania, które nie są w sposób bezpośredni skierowane do rolników. (Dzwonek) Mówi się tutaj o ustanowieniu nowej grupy wysokiego szczebla, o innych działaniach promocyjnych, co nie jest przewidziane bezpośrednio dla rolników. Wszystko jest jednak jeszcze przed nami. Z komunikatów podawanych w ciągu tygodnia wynika, że państwo macie te szczegóły uzgodnić i na pewno je poznamy. Skoro zabieram jeszcze głos, pozwolę sobie powiedzieć o nowym PROW, bo ta sprawa również bulwersuje rolników. Chodzi o nieudane rozporządzenie dotyczące młodych rolników. Z tego, co słyszałem, wynika, że złożono niedużo wniosków, bo rolnicy boją się tych wymagań, które są tam postawione, warunków dostępu. Tych wniosków jest podobno niedużo. Bardzo prosiłbym o przedstawienie, jeśli jest to możliwe, informacji w tym zakresie. Jest to bowiem oceniane krytycznie. Ostatnio wypłynęła sprawa dotycząca działania w obszarze modernizacji i restrukturyzacji małych gospodarstw. Mam pytanie od rolników: Dlaczego rolnicy mają przeprowadzać przetargi? Przewiduje się również, że już w momencie uruchamiania inwestycji, po przetargu, agencja może przeprowadzić kontrolę. Jest to straszak. Czy nie zostało to wymyślone ze względów politycznych po to, żeby w trakcie wyborów zmusić rolników do właściwego zachowania się? Jak ma to działać? Może być tak, że po rozstrzygnięciu przetargu, rozpoczęciu inwestycji agencja przeprowadzi kontrolę i stwierdzi, że np. przetarg był źle przeprowadzony. Moim zdaniem jest to niewłaściwe działanie. W imieniu Prawa i Sprawiedliwości chciałbym złożyć wniosek o odrzucenie tej informacji, chodzi bowiem o działanie, które nie służy polskim rolnikom. Dziękuję bardzo. (Oklaski)