Mówca: Bożena Żelazowska
Data: 2022-10-05 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Panie Dyrektorze Instytutu! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści przedstawiam stanowisko klubu odnośnie do rządowego projektu ustawy o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z druku nr 2552. Ustawa o Narodowym Instytucie Wolności weszła w życie 28 października 2017 r. Pierwotnie ta agencja rządowa miała wspierać tworzenie silnego społeczeństwa obywatelskiego. Pierwotnie, bo jak można się było spodziewać, w ciągu tych kilku lat działalności instytutu mogliśmy się wielokrotnie przekonać, że zaakceptowanym już do finansowania projektom nieuczciwie zmieniano ocenę, cytuję: mając na uwadze stopień wpisywania się w cele rządowe programu oraz strategicznych kierunków polityki rządu. Koniec cytatu. Przychylnie oceniani i wybrani beneficjenci nierzadko okazywali się bezpośrednio lub pośrednio związani z posłami i radnymi Prawa i Sprawiedliwości. Zmiany w ustawie przewidują m.in. zwiększenie limitów wydatkowych na lata 2023-2026 w związku z uruchomieniem dodatkowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Mamy tu uzasadnione wątpliwości, że rozdysponowane środki, tak jak już to miało miejsce w przeszłości, będą trafiały głównie do tych organizacji, których działalność według oceny politycznej, a nie merytorycznej, jest tożsama z linią partii Prawa i Sprawiedliwości. Dostęp do tych środków powinny mieć środowiska o różnym światopoglądzie, a podział środków musi być sprawiedliwy i transparentny. Czy znowu dotacje dostaną raczej stowarzyszenia narodowców, jak ostatnio jedno z nich, o którym jest głośno, które ma swój adres w Stęszewie, ale o którym nikt tam nie słyszał? Za otrzymaną dotację z agencji rządowych w wysokości ponad 3 mln zł stowarzyszenie to kupiło lokal w Warszawie. Przez ostatnie lata często otrzymywało ono właśnie dotacje z agencji rządowych. W art. 23 projektu ustawy niepokoi również art. 7, który mówi, że narodowy instytut może prowadzić także działalność wydawniczą dotyczącą społeczeństwa obywatelskiego. I nie byłoby w tym nic dziwnego, bowiem instytuty powinny prowadzić działalność wydawniczą, jednak w tej sytuacji nasuwa się pytanie: Jaki charakter będą miały te publikacje? Czy będą propagowały idee takie jak demokracja, praworządność, tolerancja, jedność w Europie, czy może jednak ideologie podobne do tych z podręcznika HiT, który nie został zaakceptowany ani przez nauczycieli, ani przez uczniów ze względu na natłok często wręcz skandalicznych treści? Czy wspomniane publikacje nie będą swoistym rodzajem materiałów kampanijnych przed zbliżającymi się wyborami? Nie jesteśmy również przekonani, czy w czasie kiedy przeciętny Polak boryka się z inflacją, drożyzną, a tuż za naszą wschodnią granicą toczy się wojna, pomysł adaptacji budynku przy ul. Belwederskiej za 30 mln zł jest właściwy. Koszty administrowania instytutu powinny być jak najniższe. Pamiętacie państwo, że wcześniej zadania związane z dotowaniem organizacji pozarządowych były realizowane w ministerstwie kultury i nie potrzeba było dodatkowych etatów, rad nadzorczych ani zarządów. Środki te z pewnością bardziej przydadzą się kołom gospodyń wiejskich, uniwersytetom ludowym, właśnie ochotniczym strażom pożarnym i wszystkim tym organizacjom, które czynią Polaków bardziej świadomymi społecznie i politycznie w duchu zaangażowania, odwagi i uczciwości. W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe rekomenduję Wysokiej Izbie odrzucenie tej ustawy. Dziękuję. (Oklaski)