Mówca: Witold Pahl
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska w sprawie obywatelskiego projektu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Rzeczywiście jest to zaszczyt, bo inicjatywa obywatelska jest dużym przedsięwzięciem, szczególnie taka, która kończy się inicjatywą ustawodawczą znajdującą swoje potwierdzenie w pracach legislacyjnych Sejmu. Z tym większym szacunkiem, ale też większą starannością należy podchodzić do tego, analizować wszystkie argumenty, które zostały przedstawione w projekcie obywatelskim. Oczywiście liczy się siła argumentów, a nie argument siły. Jak słyszymy dzisiaj w debacie, jest kilkadziesiąt różnych poglądów wzajemnie się wspierających, przeciwnych, natomiast najistotniejsze jest przede wszystkim potwierdzenie tego, i powiem to już na początku, niestandardowo, że Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska jest za skierowaniem obywatelskiego projektu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych do dalszych prac w powołanej w tym celu specjalnej komisji. Pragnę odnieść się w tym miejscu do argumentów, które padają nie ze strony określonych sił politycznych mających w tym swój interes. Dzisiaj bardzo wyraźnie widać nie siłę argumentów, tylko zabiegi o głosy wyborców, często powodowane tylko i wyłącznie próbą uzyskania poklasku, ale bez dokładnej analizy skutecznych rozwiązań, które ma przyjąć Sejm. Podstawową zasadą, która obowiązuje w tych najistotniejszych, najważniejszych dziedzinach życia, jest, po pierwsze, nie szkodzić. Ta zasada została naruszona, niestety, przez poprzednie ugrupowanie polityczne, które doprowadziło do uchwalenia tej ustawy, naruszając w ten sposób podstawową zasadę lojalności państwa wobec obywateli. Państwo ma być lojalne w stosunku do obywateli, uchwalając przepisy, które dają obywatelom pewność funkcjonowania. Dają im gwarancję pewności ich praw, gwarancję wolności. To, co stwierdził w swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny, w sposób jednoznaczny, niestety, te zasady lojalności w oczach obywateli i nas, jako ustawodawców, podważyło. Dlatego też z wielką starannością należy dokonywać analizy rozwiązań, które są przedstawione przez wszystkie ugrupowania, ale przede wszystkim tego, co w swojej opinii przedstawia Sąd Najwyższy, który jest władzą niezawisłą, niezależną od nacisków politycznych, który kieruje się również zasadą gwarancji praw i wolności obywatelskich. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie tylko wolność zrzeszania, ale także gwarancje własności, zagwarantowanie wolności obywatelskich, określonych przede wszystkim w art. 58, ale też wynikających z wymogu równego traktowania wobec prawa, są najistotniejsze. I cóż stwierdza Sąd Najwyższy? Że projekt obywatelski zawiera w sobie przeniesienie rozwiązań, które zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, a więc powielenie dotychczas obowiązujących struktur organizacyjnych, które, jeśli chodzi o ich konstytucyjność, zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd Najwyższy stwierdza, wskazując tutaj na rozwiązania z art. 58 i art. 61 projektu, że takie rozwiązanie w sposób jednoznaczny, absolutnie stanowi o nieuzasadnionym i nieproporcjonalnym ograniczeniu swobody zrzeszania się. Co do samej analizy projektu trzeba bardzo wyraźnie powiedzieć, że nie jest również spełniony standard, o którym Trybunał Konstytucyjny mówi w wielu fragmentach swojego orzeczenia, uzasadnienia, a więc zniesienie arbitralności, wskazanie równości działkowca wobec organu stowarzyszenia, organu, który decyduje o tym, na jakich zasadach może funkcjonować posiadacz prawa do korzystania z ogrodu działkowego. Jest tu szereg określeń, które nie spełniają standardu jasności i precyzji, a przez to powodują arbitralność po stronie zarządu stowarzyszeń. Nie wiadomo, na jakich zasadach ma być określana opłata ogrodowa, w ogóle co to jest opłata ogrodowa. Nie wiadomo, na jakich zasadach ma być określane, z jakich powodów - mówię tutaj o art. 45 ust. 4 - może nastąpić odmowa zatwierdzenia przeniesienia praw do działki, abstrahując już od tego, czy prawo do użytkowania w tym zakresie może być przedmiotem obrotu. Tych nierówności działkowca względem zarządu, władz jest bardzo wiele. Bardzo krótki okres obrony praw działkowca, jeśli chodzi o niekorzystne rozstrzygnięcie w przedmiocie przekazania tej działki innym osobom. Tylko jeden rok. Dlaczego tylko rok? Pamiętajmy, że osoby, które pracują na działkach, to często osoby, które korzystają z tego, będąc już na emeryturze. Są to często osoby o niskich dochodach. Nie mają ani wiedzy prawnej, ani środków, żeby skutecznie dochodzić w określonym terminie swoich praw. Co to jest komisja rozjemcza stowarzyszenia ogrodowego? Na jakich zasadach ta komisja, a mówimy tutaj o wewnętrznym sądownictwie, ma zostać powołana? Czy nie ma tutaj obawy o arbitralność? Czy nie ma tutaj obawy o naruszenie standardu równości w ramach samego stowarzyszenia? Kolejne wątpliwości wynikają z braku dookreślenia tych podstawowych zasad - pamiętajmy, że jest to projekt ustawy - jakim powinien odpowiadać statut. W wielu jednostkach redakcyjnych podstawą do określania praw i wolności, z których może korzystać działkowiec, jest statut. Wydaje się, że absolutnie konieczne jest to, aby w czasie prac komisji na zasadach podobnych do delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określić te podstawowe zasady, jakie powinny być zawarte w samym statucie, dlatego że jest to konstytucja, jest to określenie zasad, na jakich będą odbywały się wzajemne relacje między zarządem czy szefostwem stowarzyszenia. Także te elementy wskazujące na wewnętrzną sprzeczność w projekcie ustawy, podnoszone przez Prokuratorię Generalną - było to już tutaj omawiane przez pana posła Andrzeja Orzechowskiego - powodują, że ten projekt wymaga bardzo dużego przepracowania, ale w podstawowej swojej tezie jest on sprzeczny z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby zgodnie z zasadą swobody stowarzyszania się ogrody działkowe mogły zrzeszać się w związki, ale nie odwrotnie. Nie nakładajmy na obywateli obowiązku składania oświadczeń, jeśli chodzi o występowanie z tych struktur, które mocą tej ustawy mają być zachowane. Pamiętajmy również o tym, o czym mówił Sąd Najwyższy, że w istocie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sprowadza się do przekreślenia dalszego bytu Polskiego Związku Działkowców, dlatego też wprowadzenie tego rozwiązania jest sprzeczne i z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, i z zasadą swobody zrzeszania się. Mam tutaj na myśli art. 50... 61 ustawy, który taki obowiązek uchwały o wyodrębnieniu rodzinnych ogródków działkowych nakłada. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Podsumowując, w imieniu klubu Platforma Obywatelska powiem, że zdajemy sobie sprawę z tego, iż mówimy dzisiaj o rzeczach niezwykle ważnych, mówimy o gwarancjach często godnego funkcjonowania tych osób, które dzisiaj korzystają z ogrodów działkowych. Pojęcie ˝kompromis˝ powinno towarzyszyć tym pracom od początku do końca, ale przede wszystkim powinniśmy jako Izba, kierując się tymi dyrektywami art. 2 konstytucji, mając na względzie właśnie tę zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, bardzo poważnie wziąć pod uwagę literalną, a również tę wynikającą z uzasadnienia argumentację, treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Dzisiaj raz jeszcze mówiąc o szacunku, mówiąc o konieczności uszanowania tego nakładu pracy poniesionego przez środowiska działkowców, Platforma Obywatelska chce potwierdzić, że podstawową wartością, jaka powinna towarzyszyć pracom, jest przede wszystkim bezpieczeństwo ogrodów działkowych, bezpieczeństwo osób, które użytkują te ogrody działkowe, ale nie może prowadzić to do arbitralności w stosunkach pomiędzy zarządami stowarzyszeń czy związkami stowarzyszeń, bo nie wiemy, jak to będzie wyglądało w przyszłości. Nie wykluczamy, że te stowarzyszenia będą łączyły się ze sobą, ale obecnie z pewnością nie ma zgody na to - i chciałbym, żeby było to jednoznacznie odebrane - aby przyjąć rozwiązania proponowane w tym projekcie ustawy, które dotyczą przeniesienia dotychczasowych struktur, majątku, które dotyczą tej nierówności w relacjach pomiędzy zarządami ogrodów działkowych a działkowcami. Równość wobec prawa, bezpieczeństwo, gwarancje chronione konstytucyjne, ale z poszanowaniem prawa własności - to elementy, które powinny być uwzględnione w dalszych pracach. Raz jeszcze podkreślam, iż klub Platforma Obywatelska jest za skierowaniem obywatelskiego projektu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych do dalszych prac sejmowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)