Mówca: Sprawozdawca Adam Szejnfeld
Data: 2013-06-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Zbliża nam się finał prac nad tą ustawą, ale wiemy, że prace nad kolejnymi częściami tej deregulacji zawodów są już bardzo mocno zaawansowane, więc pewnie niedługo będziemy pracować nad następnymi. Chciałbym poinformować Wysoką Izbę, iż komisja otrzymała uchwałę Senatu z 20 maja 2013 r., rozpatrzyła ją na posiedzeniach w dniach 22 maja oraz 12 czerwca. Poprawek jest bardzo dużo, ale chciałbym zaznaczyć, iż absolutna, zdecydowana ich większość ma charakter redakcyjny, legislacyjny, bardzo często wynika z różnicy poglądów i stanowisk prawników, którzy inaczej oceniają określone zapisy, proponują inną formę. Na część więc tych zapisów i propozycji legislatorzy sejmowi, a za nimi członkowie komisji, zgodzili się, rekomendując pozytywnie te propozycje, na część się jednak nie zgodzili i tutaj będą rekomendacje negatywne. Chciałbym także poinformować Wysoką Izbę, iż bardzo duża liczba tych poprawek ma jakiś wspólny mianownik: często jest to jedna propozycja, ale odnosi się do wielu przepisów, co jest konsekwencją danej propozycji, i wtedy będziemy prosili Wysoką Izbę o połączenie głosowań nad tymi poprawkami. W innym przypadku tego bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego nie ma, ale charakter tych poprawek, chociażby właśnie to, że są redakcyjne, tworzy ten wspólny mianownik i wtedy będziemy proponowali Wysokiej Izbie przyjęcie głosowania łącznego. Chciałbym wskazać, o które poprawki chodzi. Uważamy, że należy łącznie głosować na poprawkami 1. i 22., 2., 23. i 131., 3. i 24., 4., 14., 25., 34., 55. i 77., 6. i 26., 7., 27. i 69., 8., 20., 28., 40., następnie 9., 29. i 73., 10., 30. i 74., następnie nad 13. i 33., potem nad 16. i 36. oraz 17., 18., 37., 38. i 138. Następna nasza propozycja to połączenie poprawek 44. i 92. Kolejne połączenie dotyczy poprawek 47., 89., 93., 101., 111. i 126. Proponujemy też połączyć głosowania nad poprawkami 51. i 115., następnie nad poprawkami 57. i 76. Następna propozycja to połączenie poprawek 59. i 65. oraz 61. i 62., by głosować nad nimi łącznie. Kolejne poprawki, które według nas powinny być głosowane łącznie, to 67. i 83. Następny blok to poprawki 98., 160. i 161. Kolejne to 110. i 166. Następnie poprawki 120. i 165. Kolejny zestaw to poprawki 133. i 134. Następne połączenie to poprawki 153. i 156. oraz 162., 164. i 169. Uważamy, że bezwzględnie wszystkie poprawki w tych blokach, które wymieniłem, powinny być głosowane łącznie. Natomiast można głosować łącznie - i takie głosowanie proponujemy przeprowadzić - nad poprawkami 11., 12., 15., 19., 31., 32., 35., 39., od 41. do 43., 46., 48., 49., 53., 54., 58., 72., 75., 78., 80., 81., 84., 102., 103., od 105. do 108., 112., 114., 118., 119., 124., 125., 128., 132., od 135. do 137., od 139. do 141., 144., od 146. do 152. Pozwolę sobie nie przedstawiać państwu rekomendacji każdej poprawki po kolei, czy komisja rekomenduje pozytywnie, czy też negatywnie, dlatego że zajęłoby to dużo czasu, a państwo macie to w sprawozdaniu, przypomnę, w druku nr 1444. Odsyłałbym do tych rekomendacji właśnie do tego druku. Natomiast przedstawiłbym może tylko kilka przykładowych poprawek, które zostały przyjęte lub odrzucone przez komisję, mających oczywiście ten charakter w zasadzie merytoryczny, bo do tych redakcyjnych i legislacyjnych nie będę się odnosił. Komisja odrzuciła poprawkę 1. dotyczącą art. 2 w pkt 2. Dotyczyła ona możliwości likwidacji wpisu na listę adwokatów i radców prawnych przez komorników. Komisja uznała, że rozwiązanie przyjęte przez Sejm jest lepsze, korzystniejsze i bardziej wypełnia ideę deregulacji niż stanowisko zawarte w uchwale Senatu. Natomiast poprawkę 4., która dotyczy art. 2 pkt 2 lit. b, komisja przyjęła. W tym przypadku chodzi o wydłużenie okresu praktyki zwalniającej z aplikacji. Jedno zdanie z uzasadnienia. Jak państwo wiecie, wydłużyliśmy czas trwania aplikacji w zawodach prawniczych, a skróciliśmy czas praktyki zawodowej uprawniającej do przystępowania do egzaminów. To spowodowało wątpliwości, czy rozwiązanie jest słuszne, bowiem de facto w wielu przypadkach mogłoby się okazać, że realizowanie przygotowania zawodowego, by przystąpić do egzaminów na aplikację, byłoby mniej atrakcyjne, że tak to nazwę, od przygotowywania się przy wykonywaniu określonego zawodu i nabywania tam praktyki. Wiadomo, że aplikacja to jest okres nauki, za który trzeba zapłacić, a jak się otrzymuje jakieś wynagrodzenie, to jest ono zupełnie minimalne. Natomiast przy uzyskiwaniu poprzez praktykę wykonywania zawodu prawa przystąpienia do egzaminu miałoby się o tyle bardziej atrakcyjną sytuację, że za wykonywanie pracy otrzymuje się wynagrodzenie, często wcale niemałe. Moglibyśmy doprowadzić do takiej sytuacji, że absolwenci, studenci chętniej wybieraliby tę drugą wersję niż przystępowanie do aplikacji. To ma swoje uzasadnienie. Rozmawialiśmy o tym, debatowaliśmy już i na posiedzeniu komisji, i w Sejmie. Taka decyzja nie zapadła, ale przeszło to do dyskusji senackiej i my się zgadzamy z tym poglądem. Dlatego komisja przyjęła to. Poprawka 6. do art. 2 pkt 3, która dotyczy skreślenia lit. b i c, została przyjęta, a chodzi o wykreślenie skrócenia okresu z 30 dni do 14 dni na dokonanie wpisu na listę adwokatów i radców prawnych po zdaniu egzaminu zawodowego. Też już podczas prac komisyjnych zastanawialiśmy się, czy takie radykalne ograniczanie tego czasu w przypadku instytucji, które przecież działają kolegialnie, jest - powiedziałbym - racjonalne, nie czy jest uzasadnione, tylko czy jest racjonalne. Instytucja kolegialna, bardzo często działająca wcale nie w postaci zawodowej, ma ograniczone możliwości spotykania się w celu podejmowania zbiorowego, kolegialnego rozstrzygnięcia w każdej chwili, a wydaje się, że skracanie tej procedury o 2 tygodnie nie jest aż tak istotne, żeby przesądzało o przyjęciu tego rozwiązania, w związku z czym przychyliliśmy się tu do stanowiska Senatu. Poprawka 8., dotycząca art. 2 pkt 9, art. 77, również została przyjęta. Chodzi o przedłużenie okresu, w jakim aplikanci adwokaccy oraz radcowscy zachowują możliwość zastępowania adwokatów lub radców prawnych mimo ukończenia aplikacji. Ten okres po wyjściu tego z Sejmu wynosił 6 miesięcy, teraz po przyjęciu poprawki Senatu będzie wynosił 12 miesięcy. Uznajemy, że faktycznie może to być atrakcyjne i przemawiające na rzecz aplikantów. Duży problem był z poprawką nr 9 do art. 2 pkt 10 lit. d, do ust. 12. W końcu tę poprawkę odrzuciliśmy. Na czym polegał problem? Mianowicie niektóre aspekty tej poprawki były przekonywujące, ale całość powodowałaby bardzo, bardzo poważne komplikacje, i to nie tylko prawne, lecz także faktyczne. W każdym razie chodzi o to, że przyjęcie poprawki powodowałoby, że minister sprawiedliwości określałby, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób przekazywania komisjom propozycji zadań egzaminacyjnych na egzamin, w tym przypadku adwokacki, a nie zadań. Byłby kłopot, co w takim razie z zadaniami, skoro zapis dotyczyłby propozycji zadań. Była to poprawka bardzo nieprecyzyjnie skonstruowana. Innym przykładem, który chciałbym przytoczyć, jest poprawka nr 61, dotycząca art. 6 pkt 6 lit. b, § 3, którą przyjęliśmy. Dotyczy ona ograniczenia czynności osoby wyznaczonej do zastępstwa notariusza, w przypadku kiedy notariusz z powodu swojej nieobecności nie miał wpływu na wybór osoby zastępcy. Chcę przypomnieć, że w naszym rozwiązaniu zastępca notarialny oczywiście ma pełne uprawnienia wynikające z przepisów, zdania egzaminów itd., jeśli chodzi o wykonywanie tego zawodu. Natomiast w tym przypadku chodzi tylko o taką okoliczność, w której to zastępca notariusza będzie de facto zastępował w określonej czynności notariusza, nie będzie pracował w tym notariacie. A więc wykonywanie przez tego zastępcę wszystkich czynności tej kancelarii notarialnej budziło w naszej ocenie uzasadnione wątpliwości i zawężaliśmy te możliwości tylko do tych przypadków. Poprawka 66. do art. 6 pkt 16, do § 12 również dostała od nas pozytywną rekomendację. Chodzi o ograniczenie obowiązku przystępowania do kolokwium przeprowadzanego w trakcie aplikacji notarialnej. Przypomnę, że uchwaliliśmy, iż po okresie 2 lat i 6 miesięcy aplikant może zdawać kolokwium. Jeżeli zda takie kolokwium, będzie uprawniony do wykonywania określonych czynności notarialnych. Jeżeli nie zda czy też nie przystąpi do tego kolokwium, to nie będzie miał tych uprawnień. Zwiększyliśmy tutaj możliwości na rzecz aplikantów co do podejmowania przez nich samych decyzji w tym zakresie. Poprawka 97., dotycząca art. 8, również wywołała duże kontrowersje, wątpliwości i musieliśmy poświęcić trochę czasu, zanim zadecydowaliśmy, jaką rekomendację jej dać. Ostatecznie daliśmy rekomendację pozytywną dla Wysokiej Izby. Celem tej poprawki jest utrzymanie, po pierwsze, obowiązku informowania gmin przez zarządców nieruchomości o średniej wysokości czynszów - jest to wymóg wynikający z ustawy o ochronie lokatorów - po drugie, obowiązku posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, po trzecie, obowiązku zawierania między pośrednikami obrotu nieruchomościami bądź zarządcami nieruchomości umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Gdyby przyjąć inne stanowisko komisji, a niebawem Wysokiej Izby, to te trzy elementy nie mogłyby być realizowane. Poprawka 158., dotycząca art. 30, została przez nas odrzucona, więc ma rekomendację negatywną. Poprawka nadawała nowe brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy. Zgodnie z nią do egzaminu adwokackiego albo radcowskiego przeprowadzanego w latach 2014 i 2015 należałoby zastosować przepisy dotychczasowe. A więc mielibyśmy do czynienia z taką oto sytuacją, że dokonujemy deregulacji, zmniejszamy rygoryzmy przepisów dotyczące osób, które chcą wykonywać dany zawód, ale przyjmując tę poprawkę, przesuwamy wejście w życie, oczywiście w tych przypadkach, ustawy aż o 2 lata wprzód. A więc mimo że niektóre elementy tej poprawki były przekonywujące, to wydaje się, że całość byłaby szkodliwa dla idei deregulacji. Dlatego wobec konieczności podjęcia decyzji w odniesieniu do tej alternatywy - przyjąć i pogorszyć sytuację absolwentów czy też nie przyjąć i stworzyć problem w innej dziedzinie - zdecydowaliśmy się na rekomendację negatywną i odrzucenie tej poprawki. To tyle, jeżeli chodzi o przykłady. Tak jak mówiłem, nie chcę państwu zajmować zbyt dużo czasu i dotykać wszystkich kwestii, zwłaszcza że większość pozostałych nie wywoływała żadnych kontrowersji. Podałem te przykłady, które faktycznie były chyba najtrudniejsze, jeśli chodzi o obraz ustawy, którą dzisiaj będziemy uchwalać w trzecim czytaniu, jestem przekonany, że po rozstrzygnięciu co do tych poprawek idea deregulacji zawodów będzie zrealizowana, mam nadzieję, optymalnie i będziemy mogli przystępować do dalszych prac. Natomiast oczywiście, jak w przypadku każdej ustawy, ale szczególnie takiej, gdzie zmieniamy dość zasadniczo stan prawny, powinniśmy w praktyce obserwować, jakie są efekty, skutki działania ustawy, tak żeby ewentualnie podejmować korekty w przyszłości, jeżeliby były potrzebne, a być może i miejmy nadzieję, że one potrzebne nie będą. Dziękuję uprzejmie.