Mówca: Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jan Krzysztof Ardanowski
Data: 2019-07-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! O późnej porze rozmawiamy o poważnych sprawach. Chcę przedstawić stanowisko. Tutaj dość złośliwie jeden z posłów tłumaczył, mówił: zobaczymy, czy to przyjmą, czy nie przyjmą. Przecież biorąc pod uwagę logikę demokracji parlamentarnej, można było nie dopuścić do procedowania nad tym projektem na tym posiedzeniu Sejmu. Nie robimy tego po to, żeby wykonywać jakieś puste gesty. Cieszę się, że ta ustawa pokazuje, że w sprawach dotyczących czynienia dobra - a to niewątpliwie przybliża nas w kierunku czynienia dobra - jest zgoda i konsensus zarówno w opozycji, jak i partii rządzącej. Marnowanie żywności jest trwonieniem, jak wspomniałem, dobra, jest trwonieniem zasobów, które są potrzebne ludziom na świecie. Według danych FAO szacuje się, że na świecie ludzi głodujących jest ok. 820-830 mln, a ludzi cierpiących niedostatek w zakresie dostępu do żywności, czyli niedojadających, jest ponad 2,5 mld. Niestety w tym cywilizowanym świecie, gdzie rozwiązuje się coraz więcej problemów, a ludzie nie wiedzą, na co wydawać pieniądze, skala głodu się poszerza. Nie jest to może dokuczliwe w krajach bogatej Północy ani w Polsce, ale przecież również i u nas są ludzie ubodzy, którzy muszą wybierać między zakupem żywności a finansowaniem innych dóbr potrzebnych do życia. To jest również trwonienie zasobów środowiska, które mogą być wykorzystywane do innych celów. To jest trwonienie ludzkiej pracy, zarówno rolników, jak i pracowników przemysłu przetwórczego, tych wszystkich, którzy tą żywnością się zajmują. Jest to rzeczywiście pewien gest pokazujący, że tam, gdzie nie ma zacietrzewienia politycznego, gdzie jest chęć rozwiązywania problemów, bo przecież wszyscy uważamy, że marnowanie żywności jest rzeczą złą, tam również nie ma tego politycznego kunktatorstwa, nie ma zacietrzewienia. Chcemy tę ustawę przyjąć. Ona ma również pewien wymiar praktyczny z punktu widzenia rolników i dostawców żywności, co jest ważne. Sieci handlowe bardzo często obciążały dostawców niezbilansowaną wielkością zakupów. Zamawia się za dużo, a potem odpowiedzialność za tę żywność, której okres przydatności do spożycia się kończy, przerzuca się na tych, którzy ją dostarczyli. W związku z tym ta ustawa, która choć w minimalnym stopniu jednak nakłada również kary na tych, którzy dopuszczają się marnowania żywności, może również zracjonalizuje zakupy i sprawi, że będą one w sposób bardziej precyzyjny przygotowywane, ponieważ ta odpowiedzialność w postaci kar będzie do tego również mobilizowała. Ale sądzę, że chodzi tu nie o kary, tylko o to, żeby rzeczywiście ta żywność, która nie jest w stanie w łańcuchu od pola do stołu, w tym segmencie dystrybucji trafić do konsumenta, trafiła do organizacji społecznych wyspecjalizowanych w rozdawaniu żywności, dostarczaniu jej potrzebującym, również do placówek zbiorowego żywienia, jadłodajni czy innych miejsc, gdzie ludzie biedni, z problemami życiowymi szukają pomocy. Ta ustawa i cały jej kontekst powinny również każdego z nas indywidualnie przekonać... Bo przecież to w naszych indywidualnych zachowaniach jest również marnowanie, nie tylko w sklepie. Chodzi o nadmierne zakupy. To jest jakieś obsesyjne sprawdzanie terminu przydatności, który określa tylko i aż, że do tego dnia producent żywności bierze za nią odpowiedzialność, ale to nie wskazuje, że następnego dnia ta żywność nie nadaje się do spożycia. Natomiast jakieś takie przesadne wyciąganie wniosków z daty napisanej na opakowaniu sprawia, że zachowujemy się indywidualnie również czasami bardzo nieracjonalnie. Niektórzy z państwa występujący w tej części punktu, w której zadaje się pytania, żadnych pytań nie zadali, w związku z czym na to nie odpowiadam. Natomiast pan poseł Wnorowski oczekuje, że wskażemy, jeżeli ta ustawa zafunkcjonuje, w jakim miejscu w odniesieniu do innych krajów europejskich będzie nas sytuowała. Nie wiem. Chyba wśród krajów, które uczciwie podchodzą do żywności. (Oklaski) Natomiast, jaki będzie zakres tej ustawy, ile żywności uratujemy, jaki to będzie procent, jak ten poziom będzie wzrastał również w wyniku wzrostu świadomości konsumenckiej, bo przecież tam jest również możliwość prowadzenia przez sprzedawców, zapewne tych największych, akcji edukacyjnych, szkoleniowych, czyli pracy nad zrozumieniem, że marnowanie żywności jest czymś złym... Ja jestem o tym absolutnie przekonany, że jest to grzechem wobec Stwórcy. (Oklaski) Dlatego zobaczymy. Wiele krajów stosuje podobne mechanizmy. Zresztą jest to opisane w uzasadnieniu do ustawy. Nie ma czasu, szczególnie o godz. 1 w nocy, żeby ten tekst, to wszystko jeszcze raz odczytywać. (Oklaski) Pan poseł Tomczak pytał, na ile głęboko ten projekt rozwiąże problem marnowania. Zobaczymy, jak w kolejnych latach ten projekt będzie realizowany. Dopiero wtedy będzie można odpowiadać na tak sformułowane pytania. Kwestia kosztów transportu. To jest podnoszone przez wyspecjalizowane organizacje. Nie wszystkie to sygnalizują. Wydaje się, że ci, którzy żywność przekazują, również powinni zadbać o logistykę, ale przypominam, że w ustawie są zapisy dotyczące dochodów organizacji społecznych zajmujących się dystrybucją żywności. Sprzedający, którzy jednak dojdą do wniosku, że wolą żywność zmarnować niż przekazać na zbożny cel, będą płacili kary, czyli również na te koszty transportu może parę złotych się znajdzie. W imieniu rządu chcę złożyć jednoznaczną deklarację. Popieramy ten projekt i mam nadzieję, że jeszcze na tym posiedzeniu Sejmu będziemy w stanie sfinalizować jego procedowanie, tak by wszedł w życie, do naszego prawodawstwa po to, żebyśmy ten skandaliczny, zły i niemoralny proceder, jakim jest marnowanie żywności, skończyli, a przynajmniej go ograniczyli. Dziękuję. (Oklaski)