Mówca: Włodzimierz Bernacki
Data: 2018-03-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rzeczywiście po wysłuchaniu tej pierwszej tury wystąpień można odnieść wrażenie, że posługujemy się dwoma różnymi językami. Z jednej strony jest język konkretu, język realizmu politycznego i realizmu również w wymiarze metodologicznym, z drugiej zaś strony mamy do czynienia z narracją, która jest narracją o charakterze ideologicznym. Lub też jeszcze inaczej: po wysłuchaniu wystąpienia zarówno pana posła Grzegorza Schetyny, jak i przewodniczącej klubu Nowoczesna jestem przekonany, że tak naprawdę o fundamentach i języku tych dwóch wystąpień decydowało to, co w literaturze określa się mianem mentalności postkolonialnej. Istotnie największe, najpoważniejsze zarzuty, jakie zostały skierowane przeciwko panu ministrowi Czaputowiczowi, to zarzuty o to, że polityka zagraniczna została zdefiniowana na zupełnie nowy sposób, że wreszcie - i to jest też podstawowy zarzut - minister Czaputowicz, podobnie jak wcześniej minister Waszczykowski, odszedł od taoistycznej zasady wu wei, czyli niedziałania, od zasady, która nakazywała płynąć z głównym nurtem, zasady, która nakazywała nie wyróżniać się w jakikolwiek sposób, bo jakiekolwiek wyodrębnienie, wyróżnienie z głównego nurtu może, tak mniemali wcześniejsi ministrowie, narazić nas na konsekwencje. Wystąpienia wcześniejsze to przede wszystkim wystąpienia nienacechowane niesamowitą ilością konkretów, realnych opisów faktów, wydarzeń, projektów, planów, nie, tam mamy przymiotniki. Rzeczywiście, prawa część parlamentu mogła mieć miny skrzywione - ja sam czuję, że na mojej twarzy malował się grymas - ponieważ w wystąpieniu chociażby pana przewodniczącego Schetyny, ale również pani przewodniczącej klubu Nowoczesna inwektywy były inwektywami, nie były tylko przymiotnikami, które miały charakteryzować działania, nawet przedstawiane w krzywym zwierciadle, obecnego rządu, jeszcze raz podkreślam - rządu Rzeczypospolitej Polskiej, ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Przy tej staranności, którą państwo sobie przypisywali, warto o tym pamiętać. Jesteśmy Sejmem Rzeczypospolitej, jest rząd Rzeczypospolitej, jest prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Panie marszałku, a przede wszystkim panie ministrze, chciałem przede wszystkim podziękować za to, że w ostatnim czasie po raz pierwszy miałem okazję wysłuchać wystąpienia, które byłoby tak dobrze pod względem metodologicznym zbudowane. A więc przede wszystkim wskazane zostały w nim podstawowe kategorie, na których budowana jest i będzie polityka zagraniczna Rzeczypospolitej. Po pierwsze - suweren rozumiany jako suweren, który podejmuje decyzje, a więc w systemie przedstawicielskim jest to parlament i jest to rząd. Tym samym polityka zagraniczna w tym wymiarze ma być polityką suwerenną, a więc polityką niezależną. Po drugie - podmiotowość. To też bardzo istotna, ważna kategoria. No, niestety muszę odwołać się do tego, czego nie lubi pan przewodniczący Schetyna, czyli do historii. Właśnie przełom wieków XVII i XVIII jest tym czasem, w którym Polska z podmiotu stosunków międzynarodowych stała się przedmiotem stosunków międzynarodowych. Warto w Izbie dzisiaj o tym pamiętać, abyśmy byli podmiotem, a nie przedmiotem, aby państwo było nie państwem teoretycznym, ale państwem, które będzie broniło w tym wypadku tych wartości istotnych, ważnych. (Oklaski) I wreszcie kategoria bardzo istotna i ważna, czyli racja stanu, racja stanu, a więc przede wszystkim dążenie do zachowania integralności terytorialnej, dbałość o bezpieczeństwo w wymiarze zewnętrznym, ale również wewnętrznym. To jest również niepodległość i suwerenność. To są kategorie, które są istotne, ważne. Nie możemy, szanowni państwo - i cieszę się, że pan minister bardzo mocno to podkreślił - zapominać o tym, o czym realiści w wymiarze polityki zawsze wyraźnie mówią. Można przynależeć do różnych struktur, można należeć do różnych organizacji, ale one mają być tylko i wyłącznie instrumentem działania w wymiarze zewnętrznym, nie mogą stać się fetyszem, nie mogą się stać czymś, co tak naprawdę nas spęta, co ograniczy nasze możliwości działania, co w efekcie doprowadzi do podcięcia tego korzenia, czyli podmiotowości i tego, co jest najważniejsze, a więc suwerenności, niepodległości. (Oklaski) Pragnę również podziękować panu ministrowi za to, że to jest pierwsze też exposé po exposé pana ministra Waszczykowskiego, gdzie bardzo wyraźnie wskazano różne wymiary prowadzenia polityki zagranicznej. Są tu i te dotyczące naszego funkcjonowania w organizacjach międzynarodowych, od Unii Europejskiej poczynając, poprzez Wyszehrad, aż do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Wszystkie te struktury są dla nas istotne, ważne, ale mają one być narzędziem, mają być instrumentem. Cieszę się, że bardzo wyraźnie zostało zarysowane w tym wystąpieniu to, że polityka zagraniczna to polityka realizowana pod patronatem Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ale również poprzez inne ministerstwa, a to Ministerstwo Obrony Narodowej, a to w wymiarze gospodarczym, a to w wymiarze energetycznym, a to wreszcie w wymiarze polityki historycznej. Dziękuję bardzo za to, że wreszcie powiedziano wyraźnie w tej Izbie, że polityka zagraniczna, realizując te wytyczne i biorąc pod uwagę tę wszystkie uwarunkowania, będzie wspierać się na prawdzie. Nie mogę zgodzić się z moimi poprzednikami, którzy uważali, że powinniśmy siedzieć w kącie i zachować milczenie. Nie zgadzam się z tym, że powinniśmy tolerować oskarżenia wobec suwerena, wobec narodu, wobec Polaków, za te czyny, za które Polacy jako naród tak naprawdę odpowiedzialności nie ponoszą. To warto podkreślić. To wystąpienie w tym wymiarze jest bardzo istotne i ważne. I wreszcie na koniec pragnę podziękować za to, że zwrócono bardzo wyraźnie uwagę na to, że nasze uczestnictwo w Unii Europejskiej powinniśmy przede wszystkim rozpatrywać z punktu widzenia art. 5, a nie art. 7. Dziękuję bardzo. (Oklaski)