PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt uchwały dotyczy upamiętnienia 125. rocznicy strajku dzieci wrzesińskich - jednego z największych symboli walki Polaków przeciwko germanizacji i odbieraniu polskiej tożsamości narodowej. To właśnie dzieci z Wrześni pokazały, że obrona języka, wiary i narodowej tożsamości może wymagać odwagi nawet od najmłodszych. Ich sprzeciw wobec narzucania języka niemieckiego stał się symbolem oporu wobec polityki zaborców oraz inspiracją dla kolejnych pokoleń Polaków. Dzisiaj, po 125 latach, pamięć o tych wydarzeniach pozostaje ważnym elementem polskiej historii i przypomnieniem, jak wielką wartość ma wolność, własna kultura i prawo do wychowania dzieci w duchu narodowej tradycji. Bardzo dobrze, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje dziś hołd uczestnikom tamtych wydarzeń. Mam nadzieję, że na całej sali będziemy zgodni i zagłosujemy. Konfederacja popiera tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Aleksandra Leo
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Historia dzieci z Wrześni jest jedną z tych historii, które pokazują, że walka o polskość nie zawsze zaczynała się na polach bitew. Czasami zaczynała się w szkolnej ławce od odmowy wypowiedzenia kilku słów w obcym języku, od dziecięcego: nie, które okazało się silniejsze niż pruski aparat przymusu. W maju 1901 r. uczniowie szkoły we Wrześni mieli przyjąć podręczniki religii napisane po niemiecku. Jedna z uczestniczek tych wydarzeń po latach wspominała, że brała tę książkę przez fartuszek, jak coś obcego, jak coś narzuconego. Wiele dzieci zostawiło podręczniki w szkole. Nie chciały modlić się ani uczyć religii w języku zaborcy. Za ten sprzeciw spotkała je brutalna kara: bito je trzciną po rękach. Dzieci wychodziły ze szkoły zapłakane i posiniaczone. Jeden z pobitych uczniów miał wtedy krzyknąć: ˝Jeszcze Polska nie zginęła!˝. To zdanie wypowiedziane przez dziecko pod pruską szkołą stało się oskarżeniem państwa, które chciało złamać najmłodszych. W obronie dzieci stanęli rodzice i mieszkańcy Wrześni. Pod szkołą zebrał się tłum oburzonych ludzi. Władze odpowiedziały procesami i więzieniem. Najsurowiej ukarano Nepomucenę Piasecką - matkę pięciorga dzieci, która musiała uciekać do Lwowa. Jednak mimo represji opór trwał kolejne lata. Ta historia nie zatrzymała się na Wrześni, ale rozlała się na cały zabór pruski. Kilka lat później protestowały już dziesiątki tysięcy dzieci w setkach szkół. W obronie prawa do ojczystego języka występowali Maria Konopnicka i Henryk Sienkiewicz. Europa pisała o dzieciach z małego, wielkopolskiego miasta, które miały więcej odwagi niż wielu dorosłych. Tak jak symbolem oporu przeciw germanizacji stał się później wóz Michała Drzymały, tak symbolem wydarzeń wrzesińskich pozostały dzieci karane za to, że chciały się modlić i mówić po polsku. Pamięć o tamtych wydarzeniach jest naszym obowiązkiem. To nie tylko hołd oddany bohaterom sprzed 125 lat, ale także przypomnienie, że wolność zaczyna się od prawa do własnego języka, kultury i wychowania dzieci zgodnie z własną tradycją. Klub Parlamentarny Centrum poprze tę uchwałę. Dziękuję bardzo.
Mówca: Ewa Schädler
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 mam przyjemność zająć stanowisko w sprawie projektu uchwały dotyczącego upamiętnienia 125. rocznicy strajku dzieci wrzesińskich. Strajk dzieci wrzesińskich jest jednym z tych wydarzeń w polskiej historii, które pokazują, że walka o tożsamość narodową i prawo do własnego języka nie zawsze była prowadzona przez polityków czy żołnierzy. Czasem jej symbolem stawały się dzieci, które miały odwagę powiedzieć: nie systemowi odbierającemu im prawo do bycia Polakami. W maju 1901 r. uczennice i uczniowie szkoły we Wrześni zaprotestowali przeciw germanizacji i narzucaniu języka niemieckiego podczas lekcji religii. Odmówili przyjęcia niemieckich podręczników i nauki katechezy w języku obcym. Spotkały ich za to represje, chłosta, areszt szkolny i przemoc, która dziś budzi szczególne poruszenie, bo była wymierzona przeciwko dzieciom. Jednak protest uczniów z Wrześni stał się czymś znacznie większym niż lokalny konflikt szkolny. Stał się symbolem społecznej solidarności i odpowiedzialności za kulturę, język oraz wychowanie kolejnych pokoleń. W obronie dzieci stanęli rodzice i lokalna społeczność mimo grożących im kar więzienia i grzywien. To doświadczenie pokazało, jak wielką siłę ma wspólnota oparta na wartościach i wzajemnym wsparciu. Wydarzenia wrzesińskie odbiły się szerokim echem również poza granicami Polski. Stały się znakiem sprzeciwu wobec wynaradawiania i przypomnieniem, że prawa człowieka, prawo do języka i edukacji w duchu własnej kultury są fundamentem wolnego społeczeństwa. Klub Polski 2050 uważa, że pamięć o strajku dzieci wrzesińskich pozostaje ważna także dzisiaj. W świecie pełnym podziałów i napięć warto przypominać, że patriotyzm może wyrażać się nie tylko w wielkich słowach, ale także w codziennej trosce o język, edukację i kulturę oraz odpowiedzialności za wspólnotę. Klub Parlamentarny Polska 2050 poprze tę uchwałę. Dziękuję.
Mówca: Roman Fritz
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kanclerz Niemiec Otto von Bismarck mówił: agitacja polska żyje tylko dzięki dobroduszności rządu pruskiego. Miał przy tym coraz większy problem z językiem polskim na terenie swojego państwa. Nie mógł go ścierpieć. Z Polakami trzeba by wreszcie zrobić porządek, dość pobłażania. Nauczyć posłuchu i niemieckiego porządku można ich tylko po niemiecku. Pisz, myśl i módl się po niemiecku. Jednak wrzesińskie dzieci nie zapomniały o Polsce. Nie ugięły się nawet pod razami wymierzanymi przez nauczycieli oprawców. Należało się zatem pozbyć polskiego języka zewsząd: począwszy od urzędów, a skończywszy na wojsku. Oczywiście także ze szkół. Państwo powinno mieć kontrolę nawet nad tym, w jakim języku modlą się polskie dzieci. Pierwszym do tego krokiem było zatwierdzenie w 1872 r. przez pruskiego króla ustawy o nadzorze szkolnym i rozporządzenia ministra oświaty z 1873 r. Zadbano, by te nowe zasady zostały wprowadzone. Ostatecznie szkolnym światem uczniów w tym zaborze miały stać się Niemcy. Ale zapewne nie spodziewano się reakcji. Jako pierwszy bunt podniósł arcybiskup poznański Mieczysław Halka-Ledóchowski. Zalecił on nauczycielom religii wykładanie jej po polsku w pierwszych czterech klasach, a jedynie w dwóch ostatnich po niemiecku. Sprzeciwił się także rządowej kontroli nad nauczaniem religii. Nie był to jedyny kapłan, który znalazł się na celowniku władz. W związku ze strajkiem we Wrześni takim kozłem ofiarnym stał się ks. Jan Laskowski, ówczesny wikary, który prowadził działalność polegającą na krzewieniu polskości wśród dzieci i młodzieży. O buncie wiele powiedzieli już wcześniej moi przedmówcy. Protesty objęły Poznań i wiele mniejszych miejscowości. Łącznie w całej Wielkopolsce brało w nich udział nawet 100 tys. dzieci. Ale nie ustawały represje. W latach 1901-1902 skazanych zostało ok. 1500 osób. A dziś? W październiku 2025 r., w kościele farnym we Wrześni miał się odbyć koncert żydowskiego kompozytora, w czasie którego miały śpiewać polskie dzieci z wrzesińskich szkół żydowskie pieśni po niemiecku. Tylko interwencja Grzegorza Brauna i działaczy Konfederacji Korony Polskiej zapobiegła tej surrealistycznej kompromitacji. Konkluzja. 125 lat temu rodzice i dzieci nadstawiali karku za możliwość nauki religii dla swych pociech w szkole i pruskiemu zaborcy było niezwykle trudno wdrażać kolejny etap kulturkampfu. Natomiast dziś zarówno rodzice, jak i polskojęzyczny aparat państwowy oddają to cywilizacyjne pole walkowerem. Nadzieja tylko i wyłącznie w polskich dzieciach. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Stoimy dzisiaj wobec projektu uchwały upamiętniającej 125. rocznicę strajku dzieci wrzesińskich. Protestu dzieci, które miały odwagę powiedzieć nie systemowi próbującemu odebrać im język, kulturę i tożsamość. Jako nauczyciel i były dyrektor szkoły chcę powiedzieć jasno: historia dzieci wrzesińskich to nie tylko piękna karta patriotyzmu, to również przypomnienie, że szkoła nigdy nie może być miejscem ideologicznego przymusu i łamania godności młodego człowieka. Te dzieci nie walczyły przeciw edukacji. One walczyły o prawo do bycia sobą, o prawo do własnego języka, własnej kultury, własnej tożsamości i właśnie dlatego ich historia jest dziś tak ważna. W projekcie słusznie przypomniano, że uczniowie byli bici, karani aresztem szkolnym, a ich rodzice represjonowani przez państwo. To pokazuje, do czego prowadzi sytuacja, w której szkoła przestaje wychowywać, a zaczyna służyć polityce i narzucaniu jedynych słusznych wzorców. Dla mnie szczególnie ważne jest też to, że bohaterami tej całej historii były dzieci i młodzież. Młodzi ludzie, którzy pokazali więcej odwagi niż wielu dorosłych. To lekcja dla nas wszystkich, aby słuchać młodych, szanować ich podmiotowość i nie traktować szkoły jak laboratorium politycznych eksperymentów. Dlatego jako poseł niezrzeszony poprę tę uchwałę, bo pamięć o dzieciach wrzesińskich jest pamięcią o odwadze, godności i walce o prawo do własnej tożsamości. A Polska zawsze była silna wtedy, gdy potrafiła bronić swojej kultury, języka i wolności. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrując poselski projekt uchwały rocznicowej, która ma przybliżyć kolejne ważne wydarzenia w historii polskiej i jej bohaterów, czyli uchwały w sprawie upamiętnienia 125. rocznicy strajku dzieci wrzesińskich, warto przypomnieć, że strajk dzieci wrzesińskich, inaczej mówiąc dzieci we Wrześni, stał się symbolem walki o prawo do własnego języka, kultury i tożsamości. To historia młodych ludzi, którzy mimo presji państwa zaborczego potrafili bronić tego, co było częścią ich codzienności i domu rodzinnego. Jest to dla mnie szczególnie ważne odniesienie, bo u mnie na Górnym Śląsku również przez lata toczyła się walka o zachowanie lokalnej tradycji, języka i pamięci regionalnej. Dlatego chciałbym zwrócić uwagę, że jako państwo polskie, upamiętniając dziś bohaterów Wrześni, pamiętajmy, aby wspierać edukację regionalną i ochronę dziedzictwa lokalnych wspólnot, tak jak powiedziałem, tak aby młode pokolenie poznawało historię nie tylko z perspektywy ogólnopolskiej, ale także historię swoich małych ojczyzn. Bo siła polskiej wspólnoty zawsze wynikała z różnorodności (Dzwonek) regionów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Chciałem też się dowiedzieć, jaką piosenkę chciał puścić. Być może będzie szansa na to, aby usłyszeć.
Mówca: Bożena Lisowska
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Uchwała Sejmu upamiętnia 125. rocznicę strajku dzieci wrzesińskich. Strajk miał miejsce 20 maja 1901 r. w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni. Uczniowie odmówili przyjęcia niemieckich podręczników do katechezy i nauki religii po niemiecku. Władze szkolne ukarały ich chłostą i aresztem, a rodziców skazano w procesie gnieźnieńskim. Wydarzenia te zapoczątkowały falę strajków szkolnych w Wielkopolsce. Osiągnęło to apogeum w 1906 r., kiedy strajkowało ok. 75 tys. dzieci w blisko 800 szkołach. Tą uchwałą Sejm wyraża wdzięczność uczestnikom strajku dzieci wrzesińskich, uznaje historyczne znaczenie i oddaje hołd jego uczestnikom. Uchwała adresuje potrzebę upamiętnienia historycznego wydarzenia i uznania (Dzwonek) zasług dzieci wrzesińskich w walce przeciw germanizacji.
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 125. rocznicę strajku dzieci wrzesińskich oddajemy hołd młodym Polakom, którzy w 1901 r. we Wrześni sprzeciwili się germanizacji i odmówili modlitwy oraz nauki religii w języku niemieckim. Ich odwaga była czymś wyjątkowym. Dzieci wspierane przez rodziców stanęły w obronie języka polskiego, wiary, godności i prawa do własnej tożsamości. Za tę postawę spotkały je represje, kary i przemoc, ale ich sprzeciw stał się symbolem oporu całego narodu wobec wynaradawiania. Strajk dzieci wrzesińskich przypomina nam, że polskość przetrwała dzięki ludziom, którzy nie godzili się na odbieranie im języka i pamięci. To także lekcja dla współczesnych pokoleń. Wolność, kultura i narodowa tożsamość nie są dane raz na zawsze. W imieniu własnym pragnę wyrazić najwyższy szacunek dla dzieci wrzesińskich, ich rodzin oraz wszystkich, którzy w czasie zaborów bronili polskiej mowy i ducha narodowego. Cześć ich pamięci. (Oklaski)
Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W związku z procedowaną uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej upamiętniającą 125. rocznicę strajku dzieci wrzesińskich warto przypomnieć, że protest uczniów z Wrześni rzeczywiście nie był wydarzeniem odosobnionym. Stał się impulsem do solidarnościowych protestów szkolnych w całej Wielkopolsce. Wśród miejscowości wielkopolskich, w których odnotowano strajki szkolne lub protesty solidarnościowe, wymieniane są również miejscowości z mojej ziemi złotowskiej, gdzie opór wobec germanizacji był szczególnie silny. W źródłach historycznych wspomina się o działaniach uczniów i rodziców m.in. w Złotowie, Krajence, Jastrowiu i Łobżenicy. Strajk dzieci wrzesińskich z 1901 r. miał ogromne znaczenie dla budzenia polskiej świadomości narodowej w zaborze pruskim i stał się jednym z symboli oporu przeciw germanizacji. Choć Związek Polaków w Niemczech powstał dopiero w 1922 r., wydarzenia z Wrześni miały duży wpływ na późniejsze działania polskich organizacji narodowych na terenie pozostającym w granicach III Rzeszy do zakończenia II wojny światowej. Strażnikiem tych wartości jest działający od 91 lat Dom Polski - Centrum Idei Rodła w Zakrzewie (Dzwonek), najbardziej polskiej wsi na przedwojennym pograniczu. Dziękuję bardzo.
Mówca: Alicja Łuczak
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 1901 r. pojęcie ˝wolna Polska˝ było mrzonką, ale istniał język polski. Kiedy w wyniku agresywnego kulturkampfu w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni nakazano dzieciom odmawiać pacierz po niemiecku, wybuchł bunt, być może wynikający najpierw z chłopskiej przekory czy zawziętości, bo my tu przecież mówimy ˝Ojcze nasz˝, a nie jakieś ˝Vater unser˝, ale dziś jednoznacznie interpretowany jako symbol obrony tożsamości. Wrzesińskie dzieci pod przewodnictwem zaledwie 13-letniej Bronisławy Śmidowicz, poddane chłoście, powiedziały zaborcy: dość. Dołączyli do nich rodzice i ks. Jan Laskowski. Za opór ci rodzice zostali ukarani grzywnami i więzieniem. Wieść o uczniowskiej odwadze i pruskiej bezwzględności rozeszła się szybko - najpierw w kraju, potem dotarła do Europy i do USA. Wszyscy zgodnie potępili bismarckowskie metody. (Dzwonek) Dziś solidarnie oddajemy hołd bohaterstwu dzieci i rodziców, bo to stało się fundamentem przetrwania narodu. Dzięki Bogu dziś możemy mówić i modlić się po polsku. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Golińska
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Słowem ˝nie˝ dzieci we Wrześni zatrzymały imperium. Przeciw nim stało państwo pruskie, potężne i bezwzględne, z policją, sądami, z przemocą. Bo germanizacja nie zaczynała się od karabinów. Zaczynała się od odebrania języka, od wmówienia polskim dzieciom, że ich modlitwa ma być obca, że polskość jest przeszkodą, którą trzeba wybić, strząsnąć jak pył z ubrania. Dzieci nie miały władzy, nie miały pieniędzy, ale miały godność i miłość do Polski. Ich krzyk przeszedł przez całą Europę, pokazując, że narodu nie da się zgermanizować, jeśli jego dzieci mają odwagę bronić własnego pacierza. Dzisiaj, wspominając dzieci wrzesińskie, nie oddajemy hołdu tylko przeszłości. Oddajemy hołd idei Polski, Polski, która trwa nie dlatego, że zawsze była najsilniejsza, ale dlatego że jej dzieci potrafiły być Polsce bardziej wierne, niż imperia były potężne. Dlatego Września tak wiele znaczy, bo przypomina każdemu pokoleniu, że naród (Dzwonek) przegrywa dopiero wtedy, gdy jego dzieci przestają wiedzieć, kim są. Dzieci z Wrześni wiedziały. Naszą odpowiedzialnością jest, żeby dzisiaj dzieci - też. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Włodzimierz Skalik
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Wielka szkoda, że nie ma posła sprawozdawcy. Bo chciałem mu zadać pytanie, czy rzeczywiście jest przekonany, że takie uchwały, podejmowane tak zgodnie przez Sejm, są w stanie zapobiec tak haniebnym wydarzeniom, do jakich miało dojść właśnie 25 i 26 października ub. r. we wrzesińskiej farze, polegającym na śpiewaniu po niemiecku przez współczesne dzieci wrzesińskie pieśni chanukowych, co brutalnie dewastuje dziedzictwo tamtych wrzesińskich dzieci, które dziś wspominamy. (Poseł Henryk Szopiński: Żyjemy w wolnym kraju.) Co jeszcze powinniśmy uczynić, aby w przyszłości nie dochodziło do takich skandalicznych, antypolskich wydarzeń z inspiracji i pod nadzorem współczesnych niemieckich nadzorców? (Oklaski) (Poseł Alicja Łuczak: Co ty człowieku opowiadasz?)
Mówca: Anna Paluch
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Chcę podziękować wnioskodawcom projektu tej uchwały, a także komisji kultury za jej przygotowanie i za zgodną pracę nad tą uchwałą upamiętniającą bohaterstwo dzieci wrzesińskich, które potrafiły przeciwstawić się opresyjnemu, brutalnemu, bezwzględnemu pruskiemu państwu pod wodzą kanclerza Bismarcka, gdzie akcja antypolska nie ograniczała się tylko do Kulturkampfu, czyli walki na polu kultury, ale miało miejsce również rugowanie polskości na niwie gospodarczej. Ta bezwzględność i brutalność przegrała w konfrontacji z patriotyzmem dzieci. Dlatego, szanowni państwo, miejmy je we wdzięcznej pamięci i bierzmy w nich wzór. ˝Do krwi ostatniej (Dzwonek) kropli z żył/ Bronić będziemy ducha,/ Aż się rozpadnie w proch i pył/ Krzyżacka zawierucha./ Twierdzą nam będzie każdy próg./ Tak nam dopomóż Bóg!˝ Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! ˝Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród˝. Bardzo się cieszę, że dzisiaj Wysoka Izba obraduje nad tą uchwałą, która przypomina o wielkich wydarzeniach związanych z pamięcią o dzieciach wrzesińskich, dzieciach Wrześni. Dzisiaj te okoliczności historyczne, geopolityczne, społeczne wymagają od nas, aby przypominać o tamtych wydarzeniach, o naszej tożsamości, kulturze, historii, języku, religii i o wszystkich sprawach związanych z polskością. Dobrze, że ta uchwała będzie przyjęta. Trzeba podziękować za to, że do tej pory Wysoka Izba zgodnie procedowała nad tą uchwałą. Mam nadzieję, że finalnie też tak to się skończy. Natomiast jeszcze raz podkreślę sprawę czasów współczesności w odniesieniu do tamtych wydarzeń historycznych, bo warto o tym pamiętać, abyśmy zawsze mieli świadomość tego, że w Polsce i religia katolicka, i pacierz, i historia, i kultura, i niepodległość (Dzwonek), i to, co jest związane z ojczyzną, były związane z naszą tożsamością. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Mówca: Mariusz Krystian
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To bardzo ważne, że polski Sejm przyjmuje, w drodze uchwały, upamiętnienie wydarzenia, które jest symbolem polskiego oporu wobec germanizacji, czyli strajku polskich dzieci we Wrześni. Jednak wcale nie trzeba mieć, panie marszałku, antyniemieckich fobii, żeby zauważać i przenosić symbolicznie do dzisiejszych czasów zbyt częste przypadki na tzw. ziemiach odzyskanych, gdzie przywracane są niemieckie symbole w tych miastach. Symbole często właśnie zaborcze, dotyczące osób, instytucji, które prowadziły jawnie antypolską politykę. Często zdarza się, że dzieje się to w miastach, którymi rządzą politycy Koalicji Obywatelskiej. (Poruszenie na sali) (Poseł Alicja Łuczak: A w którym mieście?) Wcale nie trzeba mieć innych fobii, żeby zauważać politykę Barbary Nowackiej, zwanej też Barbarą Lewacką, która prowadzi często antykatolicką, antychrześcijańską politykę w polskiej szkole, promując szkodliwe ideologie, które mają być wtłaczane (Dzwonek) w mózgi polskich dzieci. To wszystko jest rzeczywistością i tę rzeczywistość trzeba nazywać po imieniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Władysław Kurowski
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Myślę, że wszyscy, jak tu siedzimy, i pewnie cała sala, zagłosujemy jednomyślnie za tą uchwałą, która jest hołdem dla tamtych małych bohaterów z tamtych czasów bardzo niedobrych dla naszej umiłowanej ojczyzny, Rzeczypospolitej. Przecież to były czasy zniewolenia przez różnych, można powiedzieć, ciemiężycieli polskiego narodu. Znamy doskonale tę historię. Myślę, że dzieci wrzesińskie mogą być przykładem nie tylko dla dzisiejszej Polski, nie tylko dla dzieci, ale również dla nas, dorosłych, ze względu na tamto bohaterstwo, którym wykazały się w tamtym czasie niezależnie od tego, że ponosiły konsekwencje, również w formie fizycznej kary cielesnej. Bardzo im za to dziękujemy. Myślę, że to (Dzwonek), że debatujemy o tym wszystkim w miarę spokojnie, jest czymś, co jest bardzo potrzebne. To daje nam asumpt do tego, że Polska będzie istnieć. Chcemy, żeby dzisiejsza polska młodzież również brała przykład z tamtych dzieci i również uczyła się religii w polskich szkołach. Dlatego zachęcam państwa do tego, żeby poprzeć jednomyślnie w tej sali również projekt obywatelski dotyczący nauki religii. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Wioletta Maria Kulpa
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 2026 r. przypada 125. rocznica strajku dzieci wrzesińskich - jednego z najbardziej poruszających symboli walki o polskość. W 1901 r. polskie dzieci we Wrześni powiedziały nie próbie narzucenia języka niemieckiego nawet na lekcjach religii. Sprzeciwiły się temu, by modlić się do Boga w języku zaborcy. Za ten sprzeciw spotkały je kary cielesne, upokorzenia i przemoc. Ale ta odwaga nie pozostała bez echa. Za dziećmi stanęli mieszkańcy Wrześni: rodzice, bliscy, zwykli obywatele. W geście solidarności wyszli protestować przeciw bezprawiu. Za obronę własnych dzieci i prawa do polskości byli represjonowani, a część z nich trafiła do więzienia. To niezwykła lekcja patriotyzmu. Lekcja tego, że miłość do ojczyzny zaczyna się od obrony tego, co najbliższe: języka, wiary, tożsamości i dzieci. Dzieci wrzesińskie pokazały, że nawet najmłodsi mogą mieć odwagę większą niż ci, którzy próbują odebrać wolność. (Dzwonek) A mieszkańcy Wrześni pokazali, że naród jest silny wtedy, gdy potrafi razem stanąć w obronie swoich wartości, religii i własnej tożsamości narodowej. Cześć i chwała bohaterom Wrześni! Dziękuję.
Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Te dzieci miały swoich przewodników duchowych. Byli nimi księża, jak ks. Jan Laskowski we Wrześni czy ks. Ruszczyński w Mikstacie. Ale z inspiracji dzieci z Wrześni te strajki odbyły się w wielu miejscowościach. Przytoczę fragment z ˝Przyjaciela Ludu˝ wydawanego w Poznaniu: Otóż zaraz po feriach zastrajkowało w I klasie siedem dziewcząt - Bronia Grzyb, Julianna Bąk, Julianna Szustak, Franciszka Myja, Balbina Zielezińska, Petronela Bednarek i Balbina Błoch. A to jest relacja z listopada: Strajkuje obecnie 49 dziewcząt z I klasy, a dołączyły do nich również dziewczęta z II klasy. Za ten opór muszą dzieci 4 godziny aresztu w tygodniu odsiadywać. Niedawno zaś nauczyciel całkiem zakazał im mówić: pochwalony. Maria Konopnicka tym dzieciom napisała m.in. ten (Dzwonek) wiersz: ˝Tam od Gniezna i od Warty/ Biją głosy w świat otwarty,/ biją głosy, ziemia jęczy:/ Prusak dzieci polskie męczy!˝. (Oklaski)