Mówca: Włodzimierz Nykiel
Data: 2017-10-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić opinię dotyczącą projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1864. Celem projektu jest zapobieganie uchylaniu się od płacenia podatku od towarów i usług, tym samym zapewnienie większej stabilności wpływów z tytułu tego podatku. Należy jednak pamiętać, że rozwiązania uszczelniające nie powinny utrudniać prowadzenia działalności gospodarczej. A więc dbałość o interesy Skarbu Państwa, interesy fiskusa nie powinna prowadzić do tego, że tracimy z oczu interesy przedsiębiorców. Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie mechanizmu tzw. podzielonej płatności. Podatnik będący nabywcą towaru lub usługi będzie mógł zdecydować, czy skorzysta z tej formy regulowania zobowiązania. Podatnicy będą mogli stosować ten mechanizm w sposób alternatywny, tzn. niektóre faktury będą mogli regulować na zasadzie podzielonej płatności, niektóre w zwykły czy tradycyjny sposób. Ten mechanizm polega na tym, że zapłata kwoty odpowiadającej w całości albo w części kwocie podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT, a zapłata całości lub części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony ten rachunek VAT. Mechanizm podzielonej płatności rzeczywiście może być skutecznym instrumentem walki z uchylaniem się od opodatkowania w sferze podatku od towarów i usług, gdyż ten podatek zapłacony dostawcy czy usługodawcy trafi na wyodrębnione konto, a z niego co do zasady na rachunek organu podatkowego. O pewnych zachętach tutaj mówił pan minister. Podkreślić jednakże należy, że rozwiązanie zawarte w projekcie niesie za sobą także istotne zagrożenia. Może ono bowiem poważnie wpłynąć na płynność finansową przedsiębiorców, gdyż podatnik będący dostawcą bądź usługodawcą będzie mógł swobodnie dysponować jedynie kwotą netto otrzymanej należności. Kwota podatku będzie bowiem zamrożona na odrębnym rachunku VAT, a przecież jest jasne, że podatnik od momentu otrzymania środków do momentu uiszczenia podatku mógł czy może swobodnie tą kwotą operować. Tutaj taka sytuacja zostanie wyłączona, bo nie ulega wątpliwości, że podatnicy celem realizacji ciążących na nich zobowiązań potrzebują całej kwoty należności, włączając kwotę podatków od towarów i usług. Dostawcy i usługodawcy mogą podlegać rozmaitym naciskom, np. naciskom polegającym na tym, że jeśli szanowny kontrahent nie zgodzi się na obniżenie ceny, to ja mu zafunduję podzieloną płatność, a to już nie jest zgodne z zasadami równej konkurencji. W praktyce może dochodzić do zawierania porozumień, zgodnie z którymi płatność za towary lub usługi będzie dokonywana w formie tradycyjnej, właśnie w efekcie takiego nacisku, o którym powiedziałem. Ponadto należy podkreślić, iż wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności będzie kosztowne przede wszystkim dla przedsiębiorców. Będzie ono kosztowne dla banków, ale banki to przerzucą na przedsiębiorców. Ze względu na wyżej wskazane cechy podzielonej płatności - i o tym pan minister nie mówił - ten mechanizm nie jest wcale powszechnie stosowany w Unii Europejskiej. On występuje praktycznie we Włoszech (Dzwonek), w Czechach, i to w ograniczonym zakresie. Teraz Rumunia się do tego przymierza. Należałoby zatem się zastanowić, jak w toku prac legislacyjnych - bo są możliwe takie działania - wyeliminować wady podzielonej płatności tak, żeby nie ujawniały się te wszystkie ujemne następstwa, o których tutaj powiedziałem, zwłaszcza że ministerstwo ma perspektywicznie pewne zamiary dotyczące tej płatności. Dziękuję. (Oklaski)