Mówca: Michał Dworczyk
Data: 2016-11-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Pani Premier! Wysoka Izbo! Odpowiadając na pytanie pana posła, muszę najpierw powiedzieć, że to niepotrzebna złośliwość. Pan poseł doskonale wie, że była dyskusja pomiędzy heraldykami a falerystami, których opinie były sprzeczne odnośnie do kształtu korony. Obecna korona jest stylizowana, jak wiemy, na pierwszą klasę Orderu Virtuti Militari. Też nie mamy korony Chrobrego, w związku z tym myślę, że naprawdę nie dzieje się tu nic strasznego. Jest to kwestia pewnej oceny estetycznej, ale oczywiście można senatorów przekonywać jeszcze do różnych zmian. Wysoka Izbo! Dziś uchwalamy ustawę ustanawiającą Krzyż Wschodni, odznaczenie przeznaczone dla osób, które ratowały Polaków na Kresach I i II Rzeczypospolitej w latach 1937-1959. Ta pierwsza data, 1937 r. to operacja polska, to przeprowadzona przez NKWD, to początek masowych represji, które w Związku Sowieckim uderzyły w naszych rodaków, a później, po 17 września 1939 r. uderzyły również w Polaków na Kresach II Rzeczypospolitej. Rok 1959 to jest zakończenie drugiej repatriacji, a tak naprawdę ekspatriacji Polaków z Kresów. Upamiętnienie tych ludzi, którzy często ryzykując własne życie, ratowali naszych rodaków, jest naszym moralnym obowiązkiem. To jest obowiązek państwa polskiego. Ich działanie było aktem odwagi, było przykładem chrześcijańskiego miłosierdzia, było aktem człowieczeństwa w tamtych nieludzkich czasach. Dzisiaj, ustanawiając to odznaczenie, państwo polskie uhonoruje osoby, które zdobyły się na heroiczny wysiłek, które pomagały naszym rodakom w tych tragicznych chwilach. Myślę, że wiele osób na tej sali zetknęło się z ludźmi z Kresów. Myślę, że wielu z nas słyszało dramatyczne opowieści o tym, co się działo na Wschodzie. W tych opowieściach bardzo często pojawiali się prości, zwykli Rosjanie, Ukraińcy, Kazachowie czy Uzbecy, którzy pomagali, a czasami nawet ratowali życie Polakom. Te osoby dzisiaj uhonorujemy. To odznaczenie będzie przypominało nie tylko Polakom, ale i narodom na Wschodzie, że my, Polacy, pamiętamy, że my, Polacy, jesteśmy wdzięczni za pomoc okazaną każdemu naszemu rodakowi. To odznaczenie będzie również dowodem, że my Polacy potrafimy pamiętać o dramatycznej historii, ale bez nienawiści, bez stosowania odpowiedzialności zbiorowej i obciążania winą za zbrodnie całych narodów i społeczności, a uczuciem nadrzędnym, które w tej pamięci nam towarzyszy, jest wdzięczność za braterską pomoc udzieloną każdemu Polakowi. Wysoki Sejmie! Na marginesie warto powiedzieć przy okazji tej sprawy, że ustanawiając Krzyż Wschodni, przypominamy nie tylko te dramatyczne zdarzenia, ale także historię i dziedzictwo Kresów I i II Rzeczypospolitej. To bardzo ważne. To część naszej polskiej tożsamości. Polacy często wykazywali się empatią wobec osób i społeczności narodów, które doświadczyły prześladowań, pogromów czy zorganizowanych represji. I bardzo dobrze, bo to świadczy o naszej empatii, o naszej wrażliwości i otwartości na innych. Ale czasem można było odnieść wrażenie, że tej empatii i tej wrażliwości brakowało nam wobec samych siebie, wobec narodu polskiego. Bardzo długo najpierw ze względu na reżim komunistyczny, potem ze względu na źle rozumianą poprawność polityczną nie mówiliśmy... (Poseł Rafał Grupiński: To nie są głosowania teraz?) ...o gehennie Polaków na Wschodzie w XX w. (Poseł Rafał Grupiński: Czy to nie jest czas głosowań?) Nie mówiliśmy o operacji polskiej, o Katyniu, o Ponarach, Kuropatach, o ludobójstwie na Wołyniu. Dziś, proszę Wysokiej Izby, oddajemy hołd wszystkim, którzy z narażeniem życia ratowali Polaków na Wschodzie, po drugie, przywracamy pamięć o dziedzictwie i spuściźnie całych Kresów, a po trzecie w końcu, tworzymy ważne narzędzie do prowadzenia polityki historycznej. Dlatego proszę Wysoką Izbę o poparcie ustawy o ustanowieniu Krzyża Wschodniego. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)