Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2019-06-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Projekt zawarty jest w druku nr 3237, a sprawozdanie komisji - w druku nr 3503. Projekt skierowano do pierwszego czytania w dniu 20 lutego, a 12 marca odbyło się jego pierwsze czytanie w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Komisja, po przeprowadzeniu szczegółowych prac nad projektem najpierw w powołanej specjalnie podkomisji, później zaś w pełnym składzie, przedkłada sprawozdanie. Należy zaznaczyć, że dla omawianego projektu z druku nr 3237 w momencie rozpoczęcia prac parlamentarnych nie upłynął termin notyfikacji. W oczekiwaniu na ostateczne stanowisko Komisji Europejskiej zwolniliśmy więc pracę w podkomisji, tak aby ostateczne sprawozdanie podkomisji przyjąć po uwzględnieniu ewentualnych uwag wynikających z notyfikacji. Te jednak nie wpłynęły. Sprawozdanie podkomisji przyjęto 15 maja, a sprawozdanie komisji - 11 czerwca. Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zostało przyjęte 13 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących, a bez głosów przeciwnych. Wysoka Izbo! Omawiana nowelizacja ustawy ma na celu zapewnienie możliwie najwyższego poziomu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w Polsce, tak by dostosować ten poziom do europejskich i światowych standardów. Ustawa wdraża dyrektywę Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa dla ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego, która uchyla pięć wcześniejszych dyrektyw. Implementacja dyrektywy 2013/59 wychodzi naprzeciw nierozwiązanym dotąd należycie w polskim prawie problemom. Chodzi tu w szczególności o zapewnienie skuteczniejszej kontroli regulacyjnej działalności związanych z narażeniem na promieniowanie jonizujące, wprowadzenie ograniczników dawek promieniowania jonizującego, uregulowanie obrazowania pozamedycznego osób z ogółu ludności, zmiany wartości dawek granicznych dla pracowników w związku z nowymi wynikami badań wpływu promieniowania jonizującego na organizm. Kolejne problemy to zwiększenie ochrony pracowników zewnętrznych przed promieniowaniem jonizującym, doprecyzowanie obowiązków i uprawnień osób sprawujących wewnętrzny nadzór nad działalnościami, zwiększenie transparentności działań organów dozoru jądrowego poprzez udostępnienie społeczeństwu programu kontroli dozorowych. Również zwiększenie świadomości o możliwości zetknięcia się ze źródłem niekontrolowanym, informowanie o działaniach, jakie należy podejmować w takiej właśnie sytuacji, i szkolenia funkcjonariuszy odpowiednich służb, którzy mogą zetknąć się z takimi źródłami promieniowania. Kolejna kwestia to ochrona przed narażeniem na promieniowanie jonizujące powodowanym przez radon w miejscach pracy, budynkach, lokalach i pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, która do tej pory nie była uregulowana w polskim prawie. Następna kwestia to zwiększenie bezpieczeństwa stosowania promieniowania jonizującego w celach medycznych i zapewnienie ochrony przed narażeniem związanym z naturalnie występującymi substancjami promieniotwórczymi, w tym substancjami związanymi z działalnością górniczą. Wysoka Izbo! Druga wdrażana w omawianym projekcie dyrektywa 2014/87/Euratom z dnia 8 lipca 2014 r. zmieniająca dyrektywę 71 z roku 2009, powstała po katastrofie elektrowni jądrowej Fukushima. Ma ona na celu ustanowienie wspólnotowych ram bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych. Jej implementacja pomoże przygotować się na możliwość wystąpienia poważnych awarii w europejskich obiektach jądrowych i rozwiązać problemy bezpieczeństwa jądrowego, m.in. w zakresie: wprowadzania obowiązku zapewnienia przez jednostkę organizacyjną, która wykonuje działalność polegającą na budowie, uruchomieniu, eksploatacji, albo likwidacji obiektu jądrowego, że jej podwykonawcy i dostawcy będą utrzymywać zasoby kadrowe na poziomie odpowiednim do realizacji zadań dla tejże jednostki. Dotyczy to również zakresu wprowadzenia odpowiedzialności jednostki za działania dostawców i podwykonawców. Kolejna kwestia to jest wprowadzenie obowiązku stosowania w procesie projektowania, lokalizowania, budowy, uruchamiania, eksploatacji, w tym także napraw i modernizacji, oraz likwidacji takich rozwiązań technicznych i organizacyjnych, które na wszystkich etapach funkcjonowania obiektu jądrowego zapewnią zapobieganie awariom, a w przypadku zajścia awarii zapewnią ograniczenie jest skutków i unikanie wczesnych albo dużych uwolnień promieniotwórczych. Kolejna kwestia to wprowadzenie systemów zarządzania, które nadadzą właściwy priorytet bezpieczeństwu jądrowemu, ułatwią weryfikację zasad i praktyk bezpieczeństwa oraz odpowiednio wczesnego zgłaszania przez personel problemów związanych z bezpieczeństwem. Bardzo często przecież bywa tak, że pracownicy pewne rzeczy zauważają, muszą więc mieć możliwość zgłoszenia spraw, które budzą ich wątpliwości. I wszystkie takie uwagi i sygnały powinny być z najwyższą uwagą rozpatrywane wewnątrz odpowiedzialnej jednostki, bo takie sygnały często pozwalają uniknąć zagrożenia, którego skutki są tragiczne dla populacji ludzi narażonych na działania obiektu jądrowego. Kolejna kwestia to jest wprowadzenie systematycznego i regularnego poddawania bezpieczeństwa obiektu jądrowego ponownej ocenie i wprowadzenie okresowych samoocen oraz międzynarodowej wzajemnej oceny w zakresie wybranych aspektów bezpieczeństwa obiektów jądrowych. To jest bardzo duża grupa zagadnień, które - przypomnę - wdrażają dyrektywę nr 87 z roku 2014. Inne zmiany wprowadzane w omawianej ustawie wynikają z raportu IRRS, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, z roku 2013, a dotyczą m.in. zasad wykonywania działalności przez podmioty z terenu Unii Europejskiej, które świadczą usługi w omawianym zakresie, czyli w zakresie wiążącym się z występowaniem promieniowania jądrowego, na terenie Polski. Kolejna kwestia to jest kompleksowe uregulowanie zagadnień planowania i postępowania awaryjnego i wprowadzenie umocowania ustawowego dla przyjmowania przez Radę Ministrów strategii bezpieczeństwa jądrowego. Również kwestia wprowadzenia do ustawy przesłanek odwoływania prezesa agencji i kadencyjność jego funkcji. Mówimy oczywiście o agencji energii atomowej, przepraszam, o Państwowej Agencji Atomistyki. Następuje także zmiana przepisów dotyczących funduszu odpadowego i zmiana przepisów, które dotyczą ochrony fizycznej obiektów jądrowych. Wysoka Izbo! W trakcie prac podkomisji wprowadzono do projektu pięć poprawek na etapie komisyjnym, a wcześniej osiem na etapie pracy w podkomisji. Ustawa oczywiście jest ustawą niezwykle obszerną. Trudno tutaj wszystkie zagadnienia w niej poruszone omawiać szczegółowo. Długość pracy w komisji, a wcześniej w podkomisji świadczy o tym, jak skomplikowana to jest materia, jak zróżnicowana, jak wielu dziedzin dotyczy i jak wiele kwestii reguluje. Powiem tylko tyle: pięć załączników, 193 strony tekstu ustawy, to jest chyba jedna z większych ustaw, nad którymi pracowaliśmy. Chciałabym też powiedzieć o ostatniej kwestii, mianowicie o art. 39 ustawy, który reguluje jej wejście w życie. Ustawa wchodzi w życie w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 2. Art. 2 dotyczy zmian ustawy o ochronie przeciwpożarowej, czyli włączenia krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego do zwalczania zagrożeń powodowanych przez promieniowanie jądrowe. Przepisy dotyczące nowych funkcji wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej będą wchodziły w życie 1 stycznia przyszłego roku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa bardzo proszę o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu komisji w druku nr 3503. Dziękuję bardzo. (Oklaski)