Mówca: Kazimierz Moskal
Data: 2022-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Szanowni Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli! Jak pan prezes zaznaczył, Najwyższa Izba Kontroli ma już ponad stuletnią piękną tradycję. Jest bardzo ważnym konstytucyjnym organem państwowym. W rozdziale IX konstytucji art. 202-207 dotyczą Najwyższej Izby Kontroli. Art. 202 mówi, że Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej. Ust. 2 tego artykułu informuje czy mówi, że Najwyższa Izba Kontroli podlega Sejmowi. Ust. 3 brzmi: Najwyższa Izba Kontroli działa na zasadach kolegialności. Na pewno ja osobiście i Prawo i Sprawiedliwość nie zgadzamy się na interpretację kolegialności wyrażoną przez pana prezesa. Kolegialność to nie znaczy kolegialne podporządkowanie prezesowi. Kolegialność oznacza coś innego - niezależność każdej osoby, która zasiada w tej instytucji. Zgodne z art. 204 Najwyższa Izba Kontroli przedstawia Sejmowi corocznie sprawozdanie ze swojej działalności. Tak też się stało: 15 czerwca tego roku wpłynęło do Sejmu to sprawozdanie, druk nr 2346. Natomiast dokument ten jest obszernym opisem funkcjonowania tej ważnej instytucji państwowej w 2021 r. Prawo i Sprawiedliwość dostrzega i docenia profesjonalną i solidną pracę większości kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli. Niestety krytycznie oceniamy zarządzanie tą instytucją przez kierownictwo Najwyższej Izby Kontroli, szczególnie z naruszeniem konstytucyjnej zasady kolegialności. Zastrzeżenia mamy do prowadzonej polityki zatrudnienia. Przeciętne zatrudnienie w 2021 r. wynosiło 1586,4 etatów, a liczba planowana to 1701 etatów. Oznacza to, że w 2021 r. średnio wykorzystano 93,3% etatów. W 2021 r. przeprowadzono nabory na 110 stanowisk kontrolerskich, ale przyjęto tylko 84 nowych kontrolerów. Oznacza to, że 1/4 stanowisk nie została obsadzona. W sprawozdaniu jest przemilczany problem wzrostu obsługowego personelu najmowanego z zewnątrz, chodzi tutaj o outsourcing. Brak jest także informacji dotyczącej liczby dyrektorów i wicedyrektorów pełniących obowiązki dyrektorów i wicedyrektorów mianowanych zgodnie z ustawą. Prawo i Sprawiedliwość krytycznie ocenia proporcje kontroli planowych do tematów kontroli doraźnych, które wyniosły 84 do 82. Najwyższa Izba Kontroli pomniejsza znaczenie kontroli planowych, które są podstawowym instrumentem usystematyzowanego monitorowania stanu państwa. Ograniczając liczbę tematów kontroli planowych, Najwyższa Izba Kontroli ogranicza konstytucyjną zasadę stanowiącą, że NIK podlega Sejmowi. Niepokojące są też proporcje pomiędzy tematami zaplanowanymi lub wszczętymi a zakończonymi. W latach 2016-2020 kończono więcej niż 95% tematów wszczętych. Natomiast w 2021 r. zakończono tylko 82% tematów zaplanowanych. W sprawozdaniu brak też jest informacji o budowie zintegrowanej platformy wsparcia procesów kontrolnych w NIK. Oznacza to, że od 2 lat nie ma żadnych postępów w zakresie tworzenia platformy dla obsługi procesu kontroli. Krytycznie postrzegamy zagraniczne działania Najwyższej Izby Kontroli, jeżeli chodzi o wizytę na Białorusi - pan przewodniczący o tym mówił. Ale rzeczą karygodną jest to (Dzwonek), co się stało w listopadzie 2021 r. na zebraniu Komitetu Kontaktowego prezesów najwyższych organów kontroli Unii Europejskiej, podczas którego prezes NIK poinformował o trudnościach, jakich obecnie doświadcza NIK w wykonywaniu swoich uprawnień kontrolnych oraz złożył wniosek o uruchomienie procedury w ramach mechanizmu SIRAM. Daje to możliwość ingerencji w wewnętrzne sprawy Polski przez organizacje międzynarodowe. To wszystko powoduje, że Prawo i Sprawiedliwość negatywnie ocenia działanie zwłaszcza kierownictwa Najwyższej Izby Kontroli. Dziękuję bardzo. (Oklaski)