Mówca: Marian Cycoń
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Oświadczenie swoje poświęcę 30. jubileuszowej Łemkowskiej Watrze w Zdyni w powiecie gorlickim. 21 lipca br. miałem zaszczyt uczestniczyć w 30. jubileuszowej Łemkowskiej Watrze w Zdyni. Będąc członkiem sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych, chciałbym podkreślić duży wkład kultury łemkowskiej w budowanie bogactwa naszej rodzimej kultury polskiej. Przez lata trudnej, ale wspólnej historii rodzin łemkowskich i rodzin polskich koegzystowały obok siebie różne tradycje, różne obrzędy, różne doświadczenia. Jednak to właśnie przez te wspólne doświadczenia tworzyły się wartościowe relacje pomiędzy lokalnymi społecznościami. Dzisiaj cieszą opinie Polaków zamieszkujących wspólnie z Łemkami zwłaszcza w regionach wschodnich, południowo-wschodnich i zachodnich naszego kraju, którzy mówią, że kultura łemkowska ubogaca ich codzienność, wnosi barwny koloryt, piękne tradycje. Wyrazem takiej wspólnej zgodnej koegzystencji jest wielkie święto kultury łemkowskiej, które cyklicznie każdego roku ma miejsce w Zdyni na południu Polski. Do niewielkiej miejscowości leżącej na terenie bogatym w zabytki kultury łemkowskiej od 30 lat przyjeżdżają nie tylko Łemkowie, ale także ci, których zafascynowała ta piękna i wielobarwna kultura. Kilkudniowe świętowanie rozpoczyna się od zapalenia ogniska Watry Łemkowskiej, które nie wygasa przez kilka dni, aż do ostatniej atrakcji przygotowanej przez organizatorów. Podczas corocznych spotkań w Zdyni można poznać piękno łemkowskiego folkloru, można spróbować tradycyjnej kuchni łemkowskiej, można nabyć elementy łemkowskiego stroju ludowego, posłuchać muzyki, obejrzeć ludowe tańce, pielęgnowane przez łemkowskie społeczności. Można i warto przede wszystkim zapoznać się z historią Łemków zamieszkujących na terenach Polski. Kultura łemkowska wywiera wpływ na bogactwo dziedzictwa kulturowego nie tylko w wymiarze polskim, ale także międzynarodowym. Wśród znanych osobowości pochodzenia łemkowskiego, mających wpływ na kształtowanie kultury, można wymienić Bohdana Antonycza - poetę i prozaika, Leona Getza - słynnego malarza i grafika, Nikifora Krynickiego - znanego malarza prymitywistę, Petro Muriankę - poetę, Jerzego Nowosielskiego - malarza i rysownika i wielu innych. Każdorazowo Łemkowska Watra w Zdyni rozpoczyna się modlitwą o pokój i symbolicznym uderzeniem w dzwon pamięci. Ta modlitwa jest za zmarłych i ta modlitwa jest za żywych. Podobnie było w tym roku, gdy Łemkowska Watra odbywała się po raz 30. Ważnym momentem było upamiętnienie dramatycznych wydarzeń z roku 1947, gdy w obozie koncentracyjnym w Jaworznie, który przetrwał od czasu drugiej wojny światowej, komuniści wymordowali wielu Łemków. W obozie tym przebywali i tracili życie także Polacy niegodzący się z sowiecką okupacją w latach powojennych. Aby godnie upamiętnić tamte tragiczne czasy, organizatorzy przywieźli do Zdyni, miejscowości niezwykle ważnej dla Łemków, urnę z ziemią z Jaworzna. Dziś pragnę podziękować wszystkim osobom, które przez 30 lat angażowały się w organizowanie Łemkowskiej Watry w Zdyni. Dziękuję instytucjom państwowym wspierającym organizatorów, a także zarządowi i wszystkim osobom zrzeszonym w Zjednoczeniu Łemków. Szczególnie gratuluję panu Stefanowi Hładykowi, przewodniczącemu Zjednoczenia Łemków. Dzisiaj Zdynia kojarzy się Polakom głównie z Watrą Łemkowską. Życzę społeczności łemkowskiej w naszym kraju, aby kolejne lata przyniosły jej jeszcze wiele pięknych jubileuszy. Niech płonąca każdego roku watra niesie świadectwo zgodnego sąsiedztwa, niech pobudza kolejnych miłośników historii do poznania naszego wspólnego dziedzictwa kulturowego. Dziękuję bardzo.