Mówca: Witold Zembaczyński
Data: 2016-03-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi wielki zaszczyt prezentowania stanowiska Klubu Poselskiego Nowoczesna wobec sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka dotyczącego zmiany ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw. Juliusz Cezar mawiał, że nauczycielem wszystkiego jest praktyka. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość widzi jednak w tej roli kontrolę, a dokładnie szeroko rozumianą jednoosobową kontrolę ministra sprawiedliwości. Projekt w swojej istocie zakłada stworzenie swoistej piramidy zależności w drodze do zawodu sędziowskiego. Aplikant dotychczas częściowo był podporządkowany prezesowi sądu okręgowego lub prokuratorowi okręgowemu, a częściowo dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Dzięki temu rozwiązaniu aplikant ma okazję wejść już na poziomie aplikacji w struktury sądu lub prokuratury oraz zapoznać się ze swoim przyszłym pracodawcą i wykonywanym zawodem. Jest to praktyka zawodowa wykonywana w czystej postaci, która po 5-letnich studiach prawniczych skoncentrowanych na nauczaniu teoretycznym jest niezwykle potrzebna. Projekt dopuszcza udział aplikanta w rozprawach przed sądem rejonowym w najprostszych sprawach, w których było prowadzone śledztwo. Będzie to się jednak działo bez nadzoru prokuratora, co może wydawać się ogromnym wyzwaniem dla kogoś, kto na tym etapie kariery był przygotowany wyłącznie teoretycznie. Następnym elementem wspomnianej piramidy będzie osoba dyrektora krajowej szkoły sędziów i prokuratorów. Świadczyć może o tym nadal niezmieniony w swoim brzmieniu art. 12 ust. 5a dotyczący przyczyn odwołania dyrektora krajowej szkoły. Zachodzi uzasadniona obawa, że minister może odwołanie uzasadniać w sposób dowolny, brakiem realizacji obowiązków związanych z pełnioną funkcją lub brakiem spełnienia wymagań z art. 12 ust. 3. Jeżeli dyrektor nie wypełni woli ministra sprawiedliwości, to czy odbierzecie mu państwo np. tytuł naukowy, co wynika z tych przepisów? Rozumiem, że zmiany te mają swój związek z niedawno uchwaloną i dosyć mocno akcentowaną ustawą o prokuraturze, dzięki której wewnątrz prokuratury powstał specjalny wydział ds. ścigania rzekomych przestępstw popełnionych przez prokuratorów i sędziów, tzw. wewnętrzna policja. Na szczycie tworzonej piramidy ma stanąć minister sprawiedliwości, który będzie mógł swobodnie przekładać pomniejsze klocki w postaci stanowisk sędziowskich, asesorskich w dowolnie wybranych miejscach, a nawet dowolnym czasie. Zmiana dokonana na posiedzeniu komisji sprawiedliwości w art. 20a § 3 pkt 1, gdzie wyraz ˝zwalniane˝ zastąpiono wyrazem ˝przydzielone˝, daje pewną interpretacyjną swobodę, co również budzi mój niepokój. Kto, jak i komu będzie przydzielał stanowiska asesorskie, możemy pytać już obecnie wyłącznie pana ministra sprawiedliwości. Prawo i Sprawiedliwość zapowiadało kolejną dobrą zmianę. Jestem pewien, że zmiana ta zmierza jednak w niedobrą stronę. Proponowane zapisy w ustawie mają tylko dać wnioskodawcom czas na określenie nieznanego obecnie kierunku, w którym mają być szkoleni młodzi sędziowie i prokuratorzy, o czym mówi sama dyrektor krajowej szkoły pani sędzia Małgorzata Manowska. Niestety w praktyce wprowadzacie państwo niepewność wśród aplikantów co do ich przyszłości oraz komplikujecie proces kształcenia sędziów i prokuratorów. W swoim wcześniejszym wystąpieniu również wspomniałem o mechanizmie zawiadamiania ministra sprawiedliwości na 5 miesięcy przed planowanym zwolnieniem się etatu sędziowskiego, co naszym zdaniem może również służyć tzw. smażeniu kandydata, co także nie przyczynia się do tego, abyśmy jako klub Nowoczesna poparli ten projekt. Dlatego też ustosunkowujemy się do niego negatywnie. Bardzo uprzejmie dziękuję. (Oklaski)