Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Tak jak przedstawiciele wnioskodawców pozostałych projektów, pani poseł i pan poseł, również dziękuję za debatę, która rozszerzyła temat, którym dzisiaj bezpośrednio się zajmujemy, bo nie mówiliśmy tylko i wyłącznie o wysokości świadczeń, o przywróceniu świadczeń i wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale w debacie padały również pytania dotyczące czy to systemu edukacji, czy to systemu wsparcia dziennego, opieki instytucjonalnej, systemu wsparcia osób w opiece nad osobami niepełnosprawnymi. Zaczęliśmy od tego projektu - tutaj słuszność państwa wypowiedzi - który wykonuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego i nie rozwiązuje wszystkich problemów. To prawda i od chwili prezentacji tego projektu ani tego nie ukrywałem, ani nie mówiłem, że jest inaczej. Ten projekt w swej istocie wykonuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Czy został on przygotowany szybko, czy wolno? Jeżeli przeanalizowalibyśmy, w jakim tempie realizowane są wyroki trybunału, to pewnie jest to jeden z najszybciej zrealizowanych wyroków. Tak powinno być. To nie jest tak, żebym się czymkolwiek chwalił, bo tutaj nie ma powodów do chwalenia, to jest po prostu obowiązek, ale wyrok został wydany w grudniu, pod koniec grudnia było uzasadnienie i od razu przystąpiliśmy do przygotowania rozwiązań i dyskusji z najbardziej zainteresowanym środowiskiem, na przykład o odsetkach, bo ze strony państwa padło takie pytanie, czy ten projekt był konsultowany z różnymi środowiskami. Był. W pierwszej wersji projektu nie przewidywano odsetek, później, po tej dyskusji, też nie, a po decyzjach Rady Ministrów odsetki zostały uwzględnione. Koszt to ok. 50 mln, w zależności od liczby złożonych wniosków. Koszt całej zmiany to ponad 1300 mln. A więc tutaj, też po dyskusjach ze środowiskiem opiekunów, zapadła decyzja o przyznaniu odsetek. Projekt był więc konsultowany. Co do tego, jak przebiegały prace nad tym projektem - musiał on być poddany normalnym konsultacjom społecznym, a także konsultacjom międzyresortowym, uzgodnieniu z Ministerstwem Finansów i przejść całą procedurę legislacyjną w Radzie Ministrów, komitecie stałym. Dwukrotnie był przedmiotem obrad Rady Ministrów, bo też przekazanie rezerwy ministerstwa pracy na wykonanie wyroku, ale też zabezpieczenie środków na przykład na odsetki wymagało pracy na dwóch posiedzeniach Rady Ministrów. Cieszę się, że Konwent Seniorów podjął taką decyzję, że projekt został w trybie natychmiastowym wprowadzony pod obrady i że jest szansa, takie są deklaracje wszystkich klubów parlamentarnych, jest możliwość uchwalenia projektu wykonującego wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Jeśli chodzi o sprawy związane z rolnikami, o tym też było w kilku wystąpieniach, w tym pana posła Szweda, posła Smolarza, mam nadzieję, że to zostanie już w tym projekcie rozwiązane, czyli zakres działania będzie tu poszerzony. Jest już ustawa w tym zakresie przesłana do Sejmu, jest pozytywna opinia rządu. Tutaj niejasności nie wynikają z regulacji ustawowych, tylko powstały po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wydał taki oto werdykt, że nie zawsze ubezpieczonym w KRUS-ie należą się świadczenia pielęgnacyjne. To jest sprzeczne z naszą interpretacją tej ustawy, ale warto to doprecyzować, żeby jak najszybciej rozwiązać ten problem. Będziemy dyskutować o sprawach związanych z kryterium dotyczącym rezygnacji z zatrudnienia. Tu jest otwartość. Nie powiem teraz, czy spełnimy wszystkie oczekiwania, ale chciałbym, żebyśmy, też w miarę naszych możliwości, doszli do porozumienia w tym zakresie, bo to jest chyba wspólny wniosek wszystkich. Inaczej z kryterium co do wysokości progu. Mówię szczerze i od razu o tym, jakie są możliwości rozwiązania tego problemu w tym projekcie ustawy. Nie mówię na razie o projekcie całościowym, docelowym, bo taki też będzie przedstawiony i tam się znajdą też rozwiązania, o czym mówiła pani poseł Rafalska, co do wcześniejszych emerytur. Pani poseł, będziemy chcieli rozwiązać kwestię wcześniejszych emerytur, bo tu się rodzi problem. On nie był tak wyrazisty, dopóki świadczenie było niższe niż emerytura, wtedy pewnie nikt nie chciał przejść na świadczenie pielęgnacyjne, tylko pobierał wyższą emeryturę. Zmienia się to wtedy, gdy emerytura nie nadąża za wzrostem świadczenia pielęgnacyjnego dla rodziców dzieci niepełnosprawnych. Ta kwestia w tym całościowym rozwiązaniu na pewno znajdzie swoje miejsce. Bardzo dziękuję za głos pani poseł, pani minister Łybackiej, spójny z głosem posła Piechoty, który mówił, z jakiego poziomu startowaliśmy w zakresie rozwoju szkolnictwa - szkolnictwa podstawowego, średniego, wyższego. Dostępność uczelni była nieporównywalna 30, 20 czy nawet 15 jeszcze lat temu. Każdy tutaj miał wkład pracy w odniesieniu do tej dostępności i możliwości indywidualnego toku nauczania w szkołach integracyjnych, dostępności do sprzętu. To prawda. Ja też po dyskusji z ministerstwem edukacji skierowałem prośbę do przedstawicieli pani minister Kluzik o przeprowadzenie przez kuratorów kontroli, jak jest realizowana subwencja edukacyjna. Ta subwencja może być dziesięciokrotnie wyższa od subwencji dla osoby niepełnosprawnej, może sięgać 50 tys. zł, ale te pieniądze trafiają do samorządu, gdzie, jak wiemy, są różne potrzeby. Jeżeli one nie są oznakowane, jeśli nie jest tak, że mogą być wydane tylko na przykład na maty sensoryczne dla dzieci z autyzmem czy na doposażenie sali w sprzęt dla dzieci niedowidzących, to mogą być wydane na inne cele i pewnie, przy różnych trudnościach, czasem nie trafiają precyzyjnie. Dlatego potrzebne jest bardziej indywidualne podejście i oznaczenie tych pieniędzy. Tu się zgadzam, jeżeli chodzi o doktorantów - już prosiłem panią minister Marcińską, żeby, jeżeli będzie taka możliwość, udała się na posiedzenie komisji i zasygnalizowała nasze poparcie dla doktorantów niepełnosprawnych. (Poseł Krystyna Łybacka: Bardzo dziękuję.) To jest naprawdę nieduża grupa osób w Polsce, a trzeba, myślę, docenić szczególnie tych, którzy kontynuują naukę i osiągają sukcesy naukowe. To jest nawet w wymiarze prestiżowym ważne dla Polski. Nie widzę pana posła Mularczyka. Mamy taki problem z panem posłem Mularczykiem, że zadaje pytanie i nie czeka na odpowiedź. Wczoraj było tak w komisji, dzisiaj jest tak na posiedzeniu plenarnym. (Poseł Magdalena Kochan: Zgłasza wnioski w komisji i...) Jest pan poseł Siarka, pan poseł Rojek - są w jednym klubie, więc, rozumiem, przekażą. Po co ma powstać zespół? To ma być nie tylko zespół międzyresortowy, bo byłoby to wtedy też jakieś ograniczenie. Ja też patrzę na zaangażowanie przynajmniej tej części państwa, która od lat jest zaangażowana - od lat część parlamentarzystów jest zaangażowana w ten proces, niezależnie z której są partii. Jest też część, która jest zaangażowana od kilku tygodni, i to też trzeba sobie jasno i wyraźnie powiedzieć. Serdecznie zapraszam wszystkich tych, którzy są zaangażowani w sprawy niepełnosprawności, polityków, niejako międzyresortowo, ale też międzysektorowo, włącznie z osobami, które wyrażają swój protest, bo z nimi rozmawiamy, ale też z tymi, którzy tworzą dzisiaj fundacje, stowarzyszenia, WTZ czy instytucje wsparcia dziennego. Chodzi o propozycję dotyczącą okrągłego stołu, ale z powołaniem roboczego zespołu, który by się nie spotykał raz w miesiącu, tylko więcej niż raz w tygodniu, przynajmniej w najbliższym czasie. To przede wszystkim musi być nasza praca, to jest nasz obowiązek. To nie jest wielka rzecz. Zapraszam także państwa parlamentarzystów. Rozmawiałem z panią poseł Kochan i wiem, że cały czas jest w gotowości. Myślę, że inni, którzy prezentują projekty ustaw, także z opozycji, są gotowi do pracy, aby kontynuować rozwój wsparcia dla osób niepełnosprawnych. Przy wielu mankamentach, jakie możemy dostrzec, sytuacja dotycząca wsparcia przez te wszystkie lata, przez te 25 lat się zmieniła. Mówił o tym pięknie poseł Piechota, który ma własne doświadczenia. Chodzi o to, żeby w tym wszystkim nie opanował nas cud niepamięci, żeby nie patrzeć przez pryzmat polityczny, bo wtedy możemy się silić na uszczypliwości, że był okres prosperity, okres obniżania podatków dla najbogatszych, a nie było wzrostu świadczeń i poszerzania grup odbiorców. Chyba naprawdę nie o to chodzi. Przed kamerami czy na posiedzeniu jednej, drugiej komisji powiedzieliśmy sobie to, co politycznie mieliśmy sobie do powiedzenia. Jeżeli jest możliwość oddzielenia... Rozumiem, że nie unikniemy sporu politycznego, bo taka jest natura polityka, taka jest też chęć funkcjonowania w polityce. To jest naturalne dla partii politycznych, ale nie warto wchodzić w to wypominanie, kto czego nie zrobił, każdy pewnie ma coś na sumieniu. (Poseł Józefa Hrynkiewicz: Co z projektem Ministerstwa Zdrowia?) Już do tego dochodzę. Pani poseł, dajmy sobie szansę, jeszcze nie kończę. Będę odpowiadał na precyzyjne pytania pani profesor, jeżeli chodzi o Ministerstwo Zdrowia, kto będzie orzekał, będę wyjaśniał sprawy dotyczące całego projektu ustawy. To była refleksja natury ogólnej, ale było to także pytanie o zespół, czym on się będzie zajmował i jak będzie to realizowane. Pani poseł Mazurek pyta o zespół zajmujący się zmianami systemowymi. On w istocie zajmował się autyzmem, bo taka była inicjatywa. To była też inicjatywa parlamentarzystów i tego środowiska. Rozmawiałem z panią poseł Hall, która była inicjatorką powołania takiego ciała, które ma już dorobek, żeby dołączyć całościowe propozycje, jeżeli chodzi o osoby niepełnosprawne. Autyzm jako choroba w swej specyfice potrzebuje indywidualnego podejścia. To jest nowość, bo mówimy o dzieciach z autyzmem, ale te dzieci z biegiem lat się starzeją, są różne efekty leczenia, bardziej i mniej spektakularne. Jest potrzeba powołania specjalnego ośrodka opieki dla dorosłych osób z autyzmem, bo dzieci dorastają, czy pójścia w stronę wsparcia dziennego w jeszcze większym wymiarze. Teraz odpowiem pani profesor. Tu nie ma kwestii orzekania, ta ustawa tego nie reguluje. Orzekanie nadal pozostanie w kompetencji zespołów powiatowych, które to robią. Są trzy stopnie w przypadku osób dorosłych oraz wskazania dla dzieci i młodzieży do objęcia opieką. Na podstawie tych wskazań można ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Żeby ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, trzeba mieć wskazanie znacznego stopnia niepełnosprawności wśród osób dorosłych. Jeżeli to zsumujemy, w Polsce jest milion osób uprawnionych do tego świadczenia, tyle też jest orzeczeń o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Dopytam się o dokonania tego zespołu w Ministerstwie Zdrowia. W tym momencie nie mam danych, ale odpowiemy na to pytanie na piśmie. Jeżeli były tam wypracowane jakieś pomysły, to warto z nich teraz skorzystać. Jeśli chodzi o działania, o które pytała pani poseł Gądek, związane z pozarodzinnym wsparciem osób niesamodzielnych, mamy około 2 tys. wyspecjalizowanych instytucji, które wspierają osoby lub całodobowo opiekują się osobami niepełnosprawnymi. Są to domy pomocy społecznej, których jest 805, ośrodków wsparcia dziennego jest 756, dziennych domów pomocy jest 226, a rodzinnych domów dziecka - w tym zakresie chodzi też o osoby dotknięte niepełnosprawnością - mieszkań chronionych, warsztatów terapii zajęciowych i oczywiście zakładów aktywności zawodowej jest 680. Potrzeb jest jeszcze więcej niż tych miejsc, szczególnie mówię o miejscach zwiększających aktywność społeczną czy zawodową. Warsztaty terapii zajęciowej w swym założeniu mają przygotować do zatrudnienia. Zakłady aktywności zawodowej też powinny to realizować, chodzi o dążenie do wyjścia na otwarty rynek pracy, choć tam jest już aktywność zawodowa. Nie zawsze kończy się to sukcesem, ale warsztaty terapii zajęciowej stanowią też wspaniałe miejsce integracji społecznej, codziennej nauki życia i funkcjonowania w życiu. Na pewno są potrzebne, ale nie każdy zawsze będzie mógł skorzystać z takiego miejsca. Chciałbym być dobrze zrozumiany. Są różne stopnie niepełnosprawności i różne choroby, na które zapadają osoby, ale są też bardzo specjalistyczne placówki dziennego pobytu, które są w stanie zająć się nawet tymi najcięższymi przypadkami. O rolnikach już mówiłem. Jeśli chodzi o zmiany dotyczące... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Wykorzystanie funduszy.) Tak, Fundusz Pracy. PFRON jest wykorzystany w całości, tam nie ma wolnych przestrzeni pieniężnych. Musielibyśmy na przykład zabrać pieniądze na dofinansowanie zatrudnienia w zakładach pracy chronionej lub otwartych. PFRON to też realizacja działań w powiatach. W tym roku udało się zwiększyć z 800 mln zł do 900 mln zł wsparcie dla powiatów na realizację ich zadań własnych dotyczących likwidacji barier, wyposażenia w sprzęt rehabilitacyjny, dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych. Jeżeli chodzi o turnusy rehabilitacyjne, to jest możliwość udzielenia wsparcia do 1300 zł na osobę niepełnosprawną oraz do 600-700 zł na opiekuna osoby niepełnosprawnej. Jest możliwość udzielenia wsparcia w zakresie wyposażenia w sprzęt rehabilitacyjny do 19 tys. zł i w zakresie likwidacji barier do ok. 50 tys. zł, przy czym w jednym i w drugim przypadku musi być kilkudziesięcioprocentowy wkład własny - od 20% do 40% wkładu własnego. Warto zastanowić się, czy wysokość wkładu własnego wszystkim daje taką możliwość i czy nie byłoby dobrze tego obliczyć. Jeśli chodzi o Fundusz Pracy, to przede wszystkim jest pytanie, dlaczego część środków jest zamrożonych. Ponieważ jest procedura nadmiernego deficytu. Też bym chciał, żeby pieniądze na aktywne formy walki z bezrobociem były większe. W 2012 r. w trakcie roku udało się je zwiększyć o 500 mln zł. Na szczęście budżet w tym zakresie rośnie - z 3400 mln w roku 2012 do 5 mld w tym momencie. Tyle udało się przesunąć na aktywne formy walki z bezrobociem. W tej chwili są zamrożone środki w wysokości 5-6 mld... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Mało.) ...z uwagi na to, że jest procedura nadmiernego deficytu. Minister pracy nie jest jedynym dysponentem tego funduszu, tak jak to było kiedyś. Mam do dyspozycji tylko część rezerwy, w tym roku to jest ok. 300 mln, z tego 80 mln już zostało przeznaczonych na dofinansowanie zatrudnienia osób młodych, do 25. roku życia, w celu realizacji gwarancji dla młodych. Czy Fundusz Pracy też osiągnął taką wielka stabilność finansową? Na początku tego wieku z Funduszu Pracy zostały zaciągnięte pożyczki... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Teraz rośnie.) Tak, tylko gdy przesuniemy wszystko do Funduszu Pracy, ze wszystkich możliwych dziedzin życia, to za chwilę nie będzie środków na pełnienie podstawowej funkcji Funduszu Pracy, czyli na aktywizację zawodową i wypłatę zasiłków, bo pamiętajmy, że te wydatki to jest ok. 10 mld rocznie. Nie tak dawno zakończyliśmy spłatę pożyczki zaciągniętej z Funduszu Pracy na początku tego wieku. Ta destabilizacja Funduszu Pracy też była znacząca. Nie ma dzisiaj w ustawie przesłanek realizacji zadań związanych z polityką rodzinną ze środków z Funduszu Pracy. Chcieliśmy też, żeby te zmiany dotyczące rodziców - pewnie będziemy kontynuować tę dyskusję jeszcze w drugim czytaniu w dniu dzisiejszym - były jak najszybciej zrealizowane, zatem żeby te przesunięcia były dokonane w obrębie środków jeszcze niepodzielonych, a nie tych, które już są zagospodarowane. A więc nie uważam, że wykorzystanie Funduszu Pracy do celów polityki rodzinnej to jest najlepszy pomysł. Szanowni państwo, dziękuję bardzo. Tak jak mówię, mamy ustawę, która rozwiązuje tylko część problemów, jest odpowiedzią na wyrok trybunału. Warto, żeby weszła w życie jak najszybciej, żeby te osoby mogły sięgnąć jednorazowo po 5,5 tys., bo to będzie jednorazowa wypłata. Później otrzymają jeszcze po 520 zł. Ta kwota niewypłacanych przez kilka miesięcy świadczeń pieniężnych będzie powiększona o odsetki. Do 14 dni po uchwaleniu ustawy i opublikowaniu jej ośrodek pomocy społecznej musi poinformować właściwe osoby, które będą miały cztery miesiące na złożenie tego oświadczenia. Wydaje się, że jest to wystarczający czas, bo też jest pilna potrzeba realizacji wypłaty tych świadczeń. Dziękuję za gotowość do podjęcia prac nad tym projektem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)