Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 2307. Wysoka Izbo! Ustawa została przyjęta przez Sejm w grudniu 2024 r. Przyjęcie było równoznaczne z zapewnieniem finansowania zadań i zakupów dla ochrony ludności i obrony cywilnej. To bardzo istotne, bo podnoszenie poziomu bezpieczeństwa i uzupełnianie braków wymaga finansowania, zaangażowania i współpracy. I rzeczywiście ta współpraca, szczególnie między Ministerstwem Spraw Wewnętrznej i Administracji, Ministerstwem Obrony Narodowej, urzędami wojewódzkimi i jednostkami samorządu terytorialnego, była i jest na bardzo wysokim poziomie. Ta współpraca wymaga odpowiedzialności, elastyczności, zrozumienia i pełnego oparcia w obowiązującym Prawie zamówień publicznych i zgodności z tym prawem oraz prawidłowości i legalności wydatkowania środków publicznych. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej rozpoczęła od 2025 r. szereg działań zmierzających do naprawienia i uzupełnienia zaległości w obronie cywilnej, które powstały w ostatnich 30 latach. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej to nie tylko zakupy sprzętu. To również szkolenia, które wymagają regularności, przemyślenia programu szkoleń i wyodrębnienia właściwej grupy szkoleniowej, dla której dedykowane są te działania. To wreszcie właściwe przygotowanie szkoleniowców, którzy na podstawie wiedzy i doświadczenia dzielą się tymi doświadczeniami i umiejętnościami, które sami posiadają. Panie Ministrze! W zeszłym tygodniu podzieliłam się swoimi spostrzeżeniami w dwóch interpelacjach w tym zakresie i bardzo proszę o przeanalizowanie moich interpelacji i odpowiedź w tym temacie. Wysoka Izbo! Podczas realizacji zapisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej pamiętać należy o wyznaczeniu jasnych i czytelnych działań w zakresie resortów, tak aby wzajemnie się nie wykluczały ani nie nakładały, by jasno było określone, która formacja odpowiada za działania w zakresie obrony kraju, a która za ochronę ludności i obronę cywilną zarówno w czasie pokoju, klęsk żywiołowych, katastrof, jak i w czasie godziny ˝W˝. Zgodnie z danymi z MSWiA na dzień 3 listopada 2025 r. zaangażowanie środków z budżetu państwa wynosiło ok. 3,5 mld zł, a na grudzień już wzrosło do poziomu 4,4 mld zł. W samej Małopolsce, czyli na terenie mojego województwa, w którym mieszkam, w ubiegłym roku w ramach ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wydatkowano 390 mln zł i zawarto ok. 700 umów. Z tego miejsca bardzo serdecznie chciałam podziękować pracownikom urzędu wojewódzkiego, panu wojewodzie i wszystkim osobom, które bardzo mocno zaangażowały się w ten skuteczny proces współdziałania z jednostkami samorządu terytorialnego. Co najmniej 100 mln z tych środków trafiło do PSP i ochotniczych straży pożarnych. Z tych środków m.in. zakupiono na terenie województwa małopolskiego 92 pojazdy, ok. 38 mln trafiło do jednostek leczniczych, kupiono m.in. 20 karetek z napędem na cztery koła i 40 sztuk respiratorów transportowych. Jednostki samorządu terytorialnego natomiast kupowały sprzęt na wyposażenie magazynów obrony cywilnej, strażaków ochotników oraz urządzenia pozwalające na zabezpieczenie w wodę w razie jej braku. Rok realizacji zapisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej to również rok ważnych doświadczeń. Dzisiaj uzupełniamy zapisy ustawy właśnie o wnioski z tych doświadczeń. Jednym z kluczowych obszarów nowelizacji jest doprecyzowanie przepisów dotyczących zadań zleconych podmiotom ochrony ludności. Zmiana rozszerza katalog podmiotów podlegających kontroli. Objęci zostaną ci, którzy uzyskali status podmiotu ochrony ludności bez wyznaczenia w drodze decyzji lub porozumienia. Kolejna zmiana dotyczy wyłączenia ze stosowania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w odniesieniu do zadań zleconych. Kolejna zmiana. Projekt przewiduje wprowadzenie kolejnego określenia kategorii infrastruktury ochronnej, punktów schronienia, na wypadek np. ataku dronowego. Te punkty schronienia nie mają szczególnych wymagań technicznych, nie są tworzone w drodze decyzji administracyjnych. Są identyfikowane przez komendantów powiatowych Państwowej Straży Pożarnej i zgłaszane organowi ochrony ludności i właścicielowi, zarządcy nieruchomości. Mają być ujawnione w aplikacji mobilnej i ewidencji obiektów zbiorowej ochrony. Poszerzenie tej nowej kategorii wynika również z doświadczeń ukraińskich. Te obiekty oczywiście są obiektami o najniższych parametrach ochronnych. Projekt doprecyzowuje przepisy dotyczące pojemności miejsc doraźnego schronienia, które mają być zorganizowane jedynie na czas wojny, oraz zasad wyznaczania budowli na obiekty zbiorowej ochrony. MSW chce, aby przy projektowaniu nowych budynków użyteczności publicznej najniższe kondygnacje mogły być miejscami doraźnego schronienia. Najniższa kondygnacja może pomieścić maksymalnie tyle osób, ile wynika z wyliczenia: 75% jej powierzchni netto należy podzielić przez wskaźnik przynależności metrów kwadratowych na jedną osobę. W projekcie nowelizacji przewidziano wzmocnienie finansowania inwestycji wieloletnich. (Dzwonek) Wojewodowie i ministrowie będą mogli wypracować w tym temacie szeroką zgodę. Jest wiele innych zakresów zmian, które są bardzo istotne i są wynikiem tych doświadczeń, o których wspomniałam. Mój klub, klub Polskiego Stronnictwa Ludowego w pełni popiera ten projekt ustawy. Bardzo dziękuję.