Mówca: Elżbieta Płonka
Data: 2022-09-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 1 września br. w Dobiegniewie w województwie lubuskim miało miejsce uroczyste otwarcie Muzeum Woldenberczyków. Muzeum to zostało przebudowane i rozbudowane oraz unowocześnione dla zwiedzających. To miejsce ma ważne znaczenie dla historii i teraźniejszości, a także przyszłości. Obecnie jest pod zarządem gminy Dobiegniew, a jego rekonstrukcja odbyła się w ramach projektu polsko-niemieckiego finansowanego z programu Interreg VA, pt. ˝Przebudowa i rozbudowa Muzeum Woldenberczyków na rzecz rozwoju transgranicznej współpracy turystycznej˝ przy udziale fundacji Kanton z Berlina. Uroczystość otwarcia muzeum uświetnił występ chóru Poznańskie Słowiki ze śpiewem nieformalnego hymnu jenieckiego pt. ˝Ania˝. W ramach obchodów 83. rocznicy wybuchu II wojny światowej odbył się tutaj apel pamięci i salwa honorowa pododdziału Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego. Obecni na uroczystości, złożyliśmy kwiaty w hołdzie woldenberczykom i obrońcom ojczyzny przy tablicy pamiątkowej oraz na cmentarzu jenieckim. Odbył się także pokaz historyczny rekonstrukcji bitwy z czasu II wojny światowej oraz parada ułańska w wykonaniu Lubuskiego Oddziału Kawalerii w barwach Pułku Ułanów Jazłowieckich w Gorzowie Wielkopolskim. Muzeum jest czynne przez cały tydzień i powinni je odwiedzać przede wszystkim uczniowie i ludzie młodzi, by poznać bohaterstwo, odwagę, dyscyplinę i mądrość polskich jeńców wojennych. Prawdziwa nazwa obozu: Oflag II C Woldenberg. Był to największy obóz jeniecki dla polskich oficerów i ich ordynansów w czasie II wojny światowej zbudowany przez niemieckiego okupanta. Obóz zajmował ok. 25 ha. Budowało go ok. 500 polskich żołnierzy. Niemcy sukcesywnie zwozili polskich jeńców z wielu małych oflagów rozsianych na terytorium III Rzeszy i okupowanych terenów. W sumie liczba jeńców wyniosła blisko 7 tys. Pierwsi trafili tu 28 maja 1940 r., a w drugiej połowie 1944 r. w obozie znaleźli się także członkowie AK, uczestnicy powstania warszawskiego. W obozie prowadzono działalność kulturalno-oświatową, kursy nauczycielskie, biblioteki barakowe, koła zawodowe i kluby sportowe, nawet igrzyska olimpijskie. Naukowcy przebywający w obozie prowadzili seminaria, odczyty, wykłady, np. prof. Kazimierz Michałowski. Działały dwa teatry dramatyczne, jeden kukiełkowy. Występowali aktorzy Kazimierz Rudzki, Jan Koecher. Powstały cztery instytuty językowe. Działali plastycy. Wydawano znaczki poczty obozowej, tworzono obrazy, rzeźby, biżuterię prezentowane na licznych wystawach. Wychodziła w obozie gazeta. Działało radio ukrywane pod podłogą, stąd jeńcy oficerowie mieli wiadomości dotyczące wydarzeń wojennych (Dzwonek), których nie znali nawet niemieccy dozorcy. Ta wszechstronna aktywność i wojskowa dyscyplina pomogły przetrwać jeńcom 5 lat wojny, zachowały wiarę religijną jeńców i przygotowały kadry intelektualne dla powojennego państwa. Niektórzy zostali zresztą aresztowani po wojnie, zamęczeni na śmierć przez struktury komunistyczne w Polsce. Oficerowie jeńcy przygotowali się do opanowania obozu w wypadku opuszczenia go przez Niemców z chwilą zbliżania się frontu. Niestety obóz Niemcy ewakuowali w różnych kierunkach. Część, ok. 50 osób, poległa lub została ranna w wyniku wypadku, wybuchu pocisku w czasie oswobadzania przez Armię Czerwoną. Po wojnie woldenberczycy organizowali zjazdy w Dobiegniewie, dbali o obiekt z własnych środków, wybudowali szkołę w Dobiegniewie. Dziś już żaden z nich nie żyje, ale działa nadal Stowarzyszenie Woldenberczyków, utrzymywane przez ich krewnych, synów i wnuków, którzy byli obecni przy uroczystości otwarcia muzeum po renowacji. Pamięć historyczna trwa. Dziękuję, pani marszałek.