Mówca: Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski
Data: 2024-04-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Prezydencie! Panie Marszałku! Panie Premierze! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Szanowni Goście! Ekscelencje! Członkowie Korpusu Dyplomatycznego! Obejmując ponownie obowiązki ministra spraw zagranicznych, powiedziałem, że dyplomacja jest pierwszą linią obrony Rzeczypospolitej. Nadrzędnym celem polityki zagranicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa państwa rozumianego jako pewność przetrwania i rozwoju. Za naszą wschodnią granicą Ukraina od ponad 2 lat walczy przeciw agresorowi, którego celem jest nie tylko zniszczenie ukraińskiej niepodległości. Rosja dąży do obalenia ładu międzynarodowego powstałego po 1989 r. Logikę prawa i dobrowolnych sojuszy ma zastąpić logika siły, stref wpływów i dyktatu mocarstw nad sąsiadami - Władimir Putin mówi o tym otwarcie. Polska już dziś mierzy się z różnymi formami agresji hybrydowej, takimi jak dezinformacja, cyberataki, wykorzystywanie zależności energetycznych czy instrumentalizacja presji migracyjnej. W tak trudnych warunkach potrzebna jest współpraca nie tylko w ramach koalicji rządzącej, ale także z tymi przedstawicielami opozycji, którzy do współpracy są gotowi. Premier Donald Tusk przed wspólną z prezydentem wizytą w Stanach Zjednoczonych napisał: Z prezydentem Andrzejem Dudą różnię się politycznie niemal we wszystkim, ale w sprawie bezpieczeństwa naszej ojczyzny musimy i będziemy działać razem. Nie tylko w czasie wizyty w USA. (Oklaski) I tak działamy. Oferta współpracy nie jest skierowana wyłącznie do polityków. Swoje wystąpienie kieruję do obywateli, wszystkich. Bezpieczeństwo naszej wspólnoty powinno nas łączyć. Żeby jednak porozumienie było możliwe, musimy stanąć w prawdzie. Poprzednie 8 lat polskiej polityki zagranicznej to seria chybionych założeń ideowych, złych pomysłów, błędnych decyzji i zaniechań. Wspomnę jedynie o kilku najważniejszych. Chroniczny konflikt z instytucjami Unii Europejskiej z powodu upolitycznienia niezawisłych sądów, a w konsekwencji nie tylko ogromne straty finansowe, ale przede wszystkim utrata wiarygodności i prestiżu. Zepchnięcie Polski na margines najważniejszych debat, tak na forum Unii Europejskiej, jak i w NATO. Zepsucie relacji z sąsiadami i ważnymi partnerami: z Niemcami, Francją, Czechami, a w pewnej mierze nawet z Ukrainą, mimo kluczowej roli, jaką Polska odgrywa w niesieniu pomocy temu krajowi. Chybione kalkulacje, jeśli chodzi o sojusz z USA przeciw Unii Europejskiej, i podkopanie zaufania do Polski po obu stronach Atlantyku. Sojusz ideologiczny z proputinowskimi populistami.Afera wizowa, czyli de facto niekontrolowany napływ migrantów na teren Polski bez żadnej debaty publicznej i przy jednoczesnym szczuciu na obcych. Demontaż Ministerstwa Spraw Zagranicznych jako centrum kreującego politykę zagraniczną oraz degradacja profesjonalnej i apolitycznej służby zagranicznej. Pogorszenie wizerunku Polski w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości ilustrują rankingi niezależnych instytucji. I tak według organizacji Reporterzy bez Granic Polska w 2014 r. w kategorii wolności prasy zajmowała 19. miejsce na 180 krajów. W 2023 r. spadliśmy na 57. pozycję, tuż przed Burkina Faso, Papuą-Nową Gwineą i Gujaną. W rankingu praworządności organizacja World Justice Project w 2015 r. sklasyfikowała Polskę na 21. miejscu, bezpośrednio po Stanach Zjednoczonych i Czechach. W 2023 r. spadliśmy na 36. pozycję. W rankingu Corruption Perceptions Index zestawiającym kraje od najmniej do najbardziej skorumpowanych Polska w 2015 r. została sklasyfikowana na 29. miejscu. W 2023 r. byliśmy na miejscu 47. Takie przykłady można by mnożyć. Jak powiedział św. Augustyn, błądzić to rzecz ludzka, lecz upierać się przy błędzie - diabelska. (Oklaski) (Głos z sali: Weź sobie to do serca.) Upór poprzedniego rządu wynikał z tego, że politykę zagraniczną prowadził w świetle przedstawień, w wyimaginowanej przestrzeni skonstruowanej z mitów i urojeń utrwalanych przez nachalną propagandę. (Oklaski) Przyjrzyjmy się bliżej sześciu najważniejszym. Mit pierwszy dotyczył Unii Europejskiej. Weszliśmy do niej po latach starań, w wyniku decyzji narodu podjętej w 2-dniowym referendum, z błogosławieństwem papieża Polaka. (Oklaski) Unia Europejska jest przestrzenią bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego, do której ogromna większość Polaków chce należeć. Ale nie dla naszych poprzedników. Dla nich jest wyimaginowaną wspólnotą, bezduszną Brukselą, z której anonimowi biurokraci rzekomo narzucają Polsce dyrektywy odbierające suwerenność. Jest ponoć kamuflażem dla tej samej co zawsze dominacji silniejszych. Europoseł Prawa i Sprawiedliwości, profesor niemieckiego Uniwersytetu w Bremie pan Zdzisław Krasnodębski twierdził wręcz, że - tu cytat - zagrożenie dla naszej suwerenności ze strony Zachodu jest większe niż ze Wschodu. Mówił to w sierpniu 2022 r., gdy już od kilku miesięcy Putin bombardował miasta w Ukrainie. Inny intelektualista Prawa i Sprawiedliwości pan poseł Marek Suski porównywał naszą obecność w Unii Europejskiej do niemieckiej i radzieckiej okupacji. Pan minister Przemysław Czarnek z kolei przekonywał, że - ponownie cytat - doszliśmy w Europie do poziomu gorszego niż Związek Radziecki i komunizm. Takie porównania to nie tylko obelga dla zdrowego rozsądku. To zhańbienie grobów Polaków, ofiar Związku Sowieckiego, którzy marzyli o Polsce wolnej, demokratycznej i zakorzenionej w cywilizacji łacińskiej. Czy naprawdę Unia przypomina wam ZSRR? Ile milionów trupów ma na sumieniu? Nic dziwnego, że oparta na takich podstawach intelektualnych polityka europejska sprowadzała się głównie do działań negatywnych: blokowania, wetowania, łamania lub ignorowania unijnego prawa. Na pytania o przyszłość Unii ministrowie i posłowie odpowiadali, że ma być jedynie luźno powiązaną strefą wolnego handlu, ale kiedy mierzyliśmy się ze skutkami pandemii czy dziś, kiedy w Ukrainie trwa wojna, ci sami ludzie domagają się od Europy skuteczniejszych działań. Strefy wolnego handlu nie przeznaczają miliardów euro na wzajemną pomoc, nie kupują broni, nie nakładają sankcji na agresora wywołującego wojnę. Zdecydujcie się, drodzy państwo, czego naprawdę chcecie. Przez lata słyszeliśmy, że decyzje w Unii są nam narzucane przez tzw. eurokratów. To kłamstwo, które powtarzane przez lata w Wielkiej Brytanii w końcu doprowadziło do brexitu. Unia niczego nam nie narzuca, bo nie może. Nowe przepisy muszą zostać zaakceptowane przez Parlament Europejski oraz państwa członkowskie, w tym Polskę. Kim więc są ci eurokraci? Czy eurokratami są posłowie Parlamentu Europejskiego? Przecież nie wzięli się tam znikąd. Zostali wskazani przez obywateli w powszechnych wyborach, zwykle większą liczbą głosów niż posłowie do Sejmu. A może eurokratką jest przewodnicząca Komisji Europejskiej? Przypominam, że została wybrana na to stanowisko głosami Parlamentu Europejskiego. Poparli ją także politycy PiS, a przynajmniej tak deklarowali. Czy eurokratą jest komisarz do spraw rolnictwa wysłany do Komisji przez Prawo i Sprawiedliwość? A jeśli nie on, to może jego podwładni? Z kolei na powiązanie funduszy europejskich z praworządnością, na mechanizm relokacji uchodźców i na zielony ład zgodziła się Rada Europejska złożona z szefów rządów krajów członkowskich. W latach 2016-2023 Polskę w Radzie Europejskiej reprezentowali premierzy Beata Szydło i Mateusz Morawiecki. Nie ma ich dziś z nami, bo pani premier Beata Szydło, która z KPRM wyprowadziła unijną szmatę, dziś z obrzydzeniem służy w jewroparlamencie. Panie Marszałku! Proszę o usprawiedliwienie nieobecności pana posła Mateusza Morawieckiego. On dzisiaj ma coś ważniejszego do roboty. Mianowicie, jak rozumiem, jest w drodze do Budapesztu na kolejny sabat proputinowskich nacjonalistów. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) Mit drugi wynika z mylnego rozumienia suwerenności. Suwerenność to bardzo cenna wartość, zwłaszcza dla narodów, które jak Polacy przez lata były jej pozbawione. Ale nasi poprzednicy wszędzie widzieli zamach na suwerenność. Jej obrona miała wyczerpywać program polityki zagranicznej. (Gwar na sali, dzwonek) Ograniczenie suwerenności to rzecz bardzo poważna, co znamy dobrze z naszej historii. Kiedyś oznaczało, że obowiązywała u nas konstytucja - jak rozumiem, jest nadal przechowywana w archiwum Sejmu - której tekst własnoręcznie korygował Józef Stalin. (Głos z sali: Już nie obowiązuje.) Gdybyśmy wówczas spróbowali opuścić blok wschodni, mógłby nas spotkać ten sam los co Węgrów w 1956 r. Tymczasem brytyjscy eurofobowie ostatecznie udowodnili, że z Unii można wystąpić pokojowo i nikt nikogo nie trzyma na siłę. To najlepszy dowód na to, że państwa narodowe w Unii są suwerenne. Unia Europejska to wspólnota, w której członkowie dobrowolnie łączą aspekty suwerenności w imię większych korzyści, ale jej nie tracą. Nie jest to spisek elit, tylko korzystna umowa. Kolejny, trzeci już mit to twierdzenie, że korzyści z Unii należy mierzyć tylko wielkością przelewów z jej budżetu. Miliardy euro z Funduszu Spójności i na realizację Krajowego Planu Odbudowy są oczywiście bardzo ważne. Pozwolą dokończyć modernizację Polski. Ale Unia to coś znacznie więcej niż transfery gotówkowe. Jako państwo członkowskie Polska jest uznawana za kraj stabilny i przewidywalny, w którym warto inwestować. I nawet jeśli z czasem staniemy się płatnikiem netto, to zyski z obecności w Unii wciąż będą przewyższać koszty, ponieważ tkwią one nie tylko w transferach finansowych, ale też w bezpieczeństwie, udziale w rynku europejskim, wolności podróżowania, osiedlania się, możliwościach rozwoju. Dlatego tak ważne jest, by Polska wróciła do grona krajów tworzących Europę, a nie broniących się przed Europą. W każdej mitologii potrzebny jest szwarccharakter, żeby można było na niego kierować negatywne emocje i obwiniać go o wszelkie zło. (Głos z sali: Właśnie to robisz.) W narracji PiS tę rolę odgrywali Niemcy. (Głos z sali: PiS, PiS, PiS... O sobie mów.) To mit czwarty. Interesy Polski i Niemiec oczywiście nie są tożsame. Niemcy przez lata przyjmowały odmienną od polskiej postawę wobec Rosji, naszym zdaniem oportunistyczną. Obecna koalicja ma różne od rządu RFN poglądy na wiele kwestii. (Głos z sali: Ha, ha, ha!) Mamy inną historię, inne uwarunkowania społeczne, ekonomiczne czy bezpieczeństwa. Różnice zdań nie oznaczają jednak, że jesteśmy skazani na wieczny konflikt. (Głos z sali: Mur berliński powtórz.) Niemcy to nasz demokratyczny sąsiad, największy partner handlowy, ważny aktor europejski, kluczowy sojusznik w NATO. (Oklaski) (Głos z sali: Klęknij.) Warszawa i Berlin potrzebują się nawzajem. Zamiast wykorzystać wzajemną zależność do wzmocnienia pozycji Polski, wybrano drogę konfrontacji. Narracja PiS-u wepchnęła nas w szablon historycznego determinizmu. W przeszłości mieliśmy tragiczne doświadczenia z Niemcami, ale to nie oznacza, że relacje muszą pozostać fatalne na wieki wieków. (Głos z sali: To mogliby zapłacić.) Naszemu rządowi bliższe są słowa mojego wielkiego poprzednika ministra Władysława Bartoszewskiego, który w 1995 r., 50 lat po zakończeniu wojny, tak zwracał się do niemieckich posłów w Bundestagu, cytuję: Pamięć i refleksja historyczna muszą towarzyszyć naszym stosunkom, nie powinny jednak stanowić dla nich głównej motywacji, lecz torować drogę motywacjom współczesnym skierowanym na przyszłość. Koniec cytatu. Niechęć do Niemiec była też pochodną niechęci do Zachodu w ogóle. Zachodu, który poprzednia władza przedstawiała dokładnie tak, jak czyni to kremlowska propaganda, a więc nie jako przestrzeń rządów prawa i swobód obywatelskich, lecz jako źródło moralnej zgnilizny zagrażającej Polakom. To mit piąty. Państwa zachodnie borykają się z wyzwaniami, których część same sobie stworzyły. Normy społeczne i kulturowe zmieniają się w nich niekiedy bardzo szybko, a spory o to, co moralnie dopuszczalne, bywają intensywne. Nie ma w tym nic nowego. Analogiczne debaty między prawicą a lewicą nad prawem kobiet do głosu w wyborach, nad statusem mniejszości seksualnych czy rolą Kościoła w życiu publicznym toczono 30, 50 czy 100 lat temu. Wolne społeczeństwo w demokratycznej Polsce podlega w swoim tempie podobnym przeobrażeniom. Ale największym zagrożeniem dla tradycyjnych wartości nie jest moim zdaniem mityczny zgniły Zachód, ale jest nim hipokryzja wielu rzekomych obrońców tych wartości. (Oklaski) W końcu mit szósty, czyli przekonanie, że Polska powinna dokonać wyboru między bliskimi relacjami z partnerami europejskimi a współpracą ze Stanami Zjednoczonymi. Nie. Rozwój i bezpieczeństwo Polski muszą opierać się na dwóch filarach: współpracy transatlantyckiej, podtrzymywanej niezależnie od decyzji amerykańskich wyborców, oraz integracji europejskiej. Oba kierunki nie stoją ze sobą w sprzeczności, one się wzajemnie dopełniają. Dobre relacje ze Stanami Zjednoczonymi wzmacniają Polskę w Europie, a aktywność na forum Unii i dobre stosunki z sąsiadami czynią nas atrakcyjniejszym partnerem w oczach amerykańskich sojuszników i inwestorów. Na obu tych polach Polska polityka zagraniczna powinna się charakteryzować nie krzykliwością wobec jednych i usłużnością wobec drugich, lecz kreatywną asertywnością. Jako kraj mamy swoje interesy, mamy swoje racje i argumenty, mamy swój dorobek i mamy wiarę w nasze atuty. Będziemy ich bronić skutecznie, ale nie waląc butem w stół, jak pewien sowiecki dygnitarz, tylko przekonując i proponując rozwiązania. I czasami mówiąc: nie, ale bez wrzasku. (Oklaski) Opozycji naprawdę patriotycznej proponuję inny niż dotychczas model sporu. Przekonaliście się, że najgorzej jest uwierzyć we własną propagandę. Odrzućcie te mity. Wysoki Sejmie! W tym roku mija 25 lat od przystąpienia Polski do NATO i 20 lat od akcesji do Unii Europejskiej. Obchodzimy też 35. rocznicę wielkiego przełomu roku 1989. W ciągu tych 35 lat Polska stała się europejską demokracją, a 15 października zeszłego roku pokazaliśmy światu, że Polki i Polacy nie dadzą sobie odebrać wolności. (Oklaski) Osiągnęliśmy sukces, zbudowaliśmy kraj, o jakim marzyli nasi przodkowie. Nadal jest w nim mnóstwo do poprawy w kwestii biedy, wykluczenia, wyrównywania szans. Nikt odpowiedzialny tego nie neguje. Pytanie: Co wspólnie zrobimy z osiągnięciami minionych 35 lat i wyzwaniami przyszłości? Uważam, że mamy teraz cztery pilne zadania. Po pierwsze, Polska bezpieczna. Polska racja stanu nakazuje rozwijać własne zasoby obronne i, wspólnie z sojusznikami, zdolności do odstraszania agresji. Nakazuje też zapewnić maksimum wsparcia wojskowego i politycznego Ukrainie. W oczywistym interesie Polski jest utrzymanie agresora jak najdalej od naszych granic, dlatego suwerenna Ukraina musi wygrać tę wojnę, a pokojowy ład międzynarodowy w Europie musi zostać przywrócony. Fundamentem bezpieczeństwa Polski pozostaje sojusz transatlantycki z wiodącą rolą Stanów Zjednoczonych. Naszym celem jest utrzymanie i wzmocnienie amerykańskiego zaangażowania w Europie, a zarazem wzmocnienie europejskiego filaru Sojuszu w duchu strategicznej harmonii działań NATO i Unii Europejskiej. Z tego wynika priorytet drugi, czyli silna Polska w silnej Unii Europejskiej. Od czasu rosyjskiej agresji na Ukrainę Unia Europejska przekształca się w podmiot geopolityczny, zdolny do projekcji na swoje otoczenie nie tylko potęgi ekonomicznej, ale także politycznej i militarnej. W interesie Polski jest ten proces wspomagać i współtworzyć. Konieczne jest wrzucenie kolejnego biegu w naszym rozwoju. Czas naszych przewag jako kraju taniej siły roboczej i taniej energii już się skończył. Polska może i musi stać się państwem wysoko rozwiniętym, konkurencyjnym polską pomysłowością, dobrą organizacją, kulturową atrakcyjnością, otwartością wobec świata. Kieruję te słowa szczególnie do grupy obecnych tu dzisiaj uczniów z mojego macierzystego I Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy. (Oklaski) Wspólnie kładziemy fundamenty Polski jako kraju bezpiecznego, zamożnego, oferującego nie tylko wyjątkową tradycję i kulturę, ale także prawdziwie europejski standard pracy, edukacji, życia i zdrowia. Po trzecie, Polska aktywna i odpowiedzialna w społeczności globalnej. Chcemy być krajem, który nie tylko korzysta z międzynarodowej współpracy, ale gotów jest wziąć część odpowiedzialności za globalne wyzwania. Po czwarte i ostatnie, odbudowa profesjonalnej, apolitycznej służby zagranicznej i przywrócenie ustawowo określonej roli MSZ jako centrum kreującego polską politykę zagraniczną. Wysoka Izbo! Niemal 80 lat po pokonaniu hitlerowskich Niemiec w Europie znów trwa wojna. Wbrew rosyjskiej propagandzie przyczyną agresji na Ukrainę nie są zagrożenia ze strony NATO czy Zachodu. Tym, co faktycznie przeszkadza Kremlowi w realizacji imperialnych planów, są wartości i standardy, które reprezentujemy i których bronimy: demokracja, odpowiedzialność władzy przed obywatelami, walka z korupcją. Władze Rosji przeraża fakt, że te wartości podobają się także wielu obywatelom byłego Związku Radzieckiego. Władimir Putin przywołuje mityczne opowieści sprzed wieków, żeby uzasadniać roszczenia Rosji do ziem sąsiadów. Gdyby wszyscy chcieli stosować tę logikę w praktyce, żaden z istniejących dziś krajów nie ostałby się w obecnym kształcie. Po dwóch wojnach światowych doszliśmy do zasady nienaruszalności granic po to właśnie, aby położyć tamę takim destrukcyjnym, pseudohistorycznym pretensjom. Szanowni Państwo! Kraje członkowskie NATO oraz Unii zamieszkuje łącznie ponad 920 mln ludzi, podczas gdy Rosję, nawet razem z Białorusią, tylko 153 mln, czyli sześciokrotnie mniej. Nominalny produkt krajowy brutto krajów NATO i Unii Europejskiej to ponad 45 bln dolarów. Łączne PKB Rosji i Białorusi wynosi zaledwie 2,2 bln dolarów, czyli 20 razy mniej. W 2022 r. 15 krajów NATO najaktywniej wspomagających Ukrainę wydało na cele obronne ponad 1,17 bln dolarów, podczas gdy Rosja ledwie 86,4 mld dolarów, czyli 14 razy mniej. Rosja po przeprowadzeniu pierwszej fali mobilizacji miała nieco ponad 1300 tys. personelu wojskowego. Personel wojskowy NATO bez dodatkowej mobilizacji to ponad 3,5 mln osób, czyli prawie trzy razy więcej. Zasoby lotnictwa NATO są trzykrotnie wyższe niż zasoby lotnictwa rosyjskiego. Sojusz ma w swojej dyspozycji cztery razy więcej okrętów... (Głos z sali: To jest zrzut z Wikipedii.)