Mówca: Wioleta Tomczak
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Polska 2050 na temat rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Innymi słowy, jest to ustawa o podniesieniu tzw. podatku cukrowego. Opłata cukrowa, czyli podatek akcyzowy nałożony na napoje i syropy słodzone cukrami oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, została uchwalona w 2020 r., czyli za rządów Prawa i Sprawiedliwości, i bardzo dobrze. Zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2021 r. i początki jej funkcjonowania zapowiadały się obiecująco. Sprzedaż napojów gazowanych spadła o prawie 19%. Niestety, konsumpcja wróciła do wcześniejszego poziomu. Nie oznacza to bynajmniej, że podatek ten okazał się porażką. Dobrze, że nasz rząd zdecydował się przyjrzeć raz jeszcze problemowi, jakim jest spożycie cukrów przez Polki i Polaków. Polska należy do krajów o najwyższym spożyciu cukru w Europie. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego przeciętny Polak spożywa go dwa razy więcej niż zaleca Światowa Organizacja Zdrowia. Skutki: otyłość, cukrzyca typu 2, choroby serca - to tylko niektóre z groźnych konsekwencji. Cukier uzależnia, a jego nadmiar niszczy organizm, zwłaszcza młodych ludzi. Badania pokazują, że dzieci i młodzież są najbardziej narażone na skutki nadmiernego spożycia słodzonych napojów, które często zastępują im wodę czy zdrowe posiłki. Problem nie kończy się jednak w tym miejscu. Osoby dorosłe także podejmują codziennie decyzje o zakupie i spożyciu takich produktów, a nałożona blisko 5 lat temu opłata cukrowa ma za zadanie zachęcić wszystkich konsumentów do wyboru produktów bardziej zdrowych. Obecnie opłata cukrowa wynosi 50 gr za zawartość do 5 gr cukru w 100 ml napoju i kolejne 5 gr za każdy kolejny gram powyżej 5 gr w 100 ml. Te stawki zostaną podniesione odpowiednio do 70 gr i 10 gr. Natomiast opłata stała za zawartość kofeiny lub tauryny w napoju zostanie podniesiona z 10 gr do 1 zł. Tak, to zdecydowana podwyżka, która istotnie wpłynie na cenę napojów słodzonych. Podnosząc stawkę podatku, nie tylko zniechęcamy do kupowania szkodliwych produktów, ale także zyskujemy środki na edukację zdrowotną i profilaktykę. To jasny sygnał - zdrowie Polaków jest dla nas priorytetem. Kraje, które wprowadziły wysokie podatki cukrowe, takie jak Wielka Brytania czy Meksyk, odnotowały trwałe zmniejszenie spożycia cukru i poprawę wskaźników zdrowotnych. My też możemy to osiągnąć. Aby tak się stało, nie wystarczą wyłącznie procedowane obecnie rozwiązania. Zwracam się nie tylko do ministra finansów, ale także do ministra zdrowia z prośbą o holistyczne działania w zakresie jednoznacznej odpowiedzi na rosnącą epidemię chorób cywilizacyjnych. Potrzebujemy uregulowania w zakresie promocji cenowych oraz objęcia opłatą cukrową produktów, które obecnie nie są ujęte w ustawie, także słodzonych napojów alkoholowych. Potrzebujemy odważnych politycznych decyzji z zakresu prozdrowotnej polityki publicznej. Musimy zainwestować w zdrowie Polek i Polaków. Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych także przyjmujemy pozytywnie, gdyż ten fiskalny wpływ możemy przekazać właśnie na ochronę zdrowia czy bezpieczeństwo. W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 chciałabym zapewnić, że poprzemy tę inwestycję w zdrowie i zachęcamy do poczynienia tego kroku wszystkich parlamentarzystów. Dziękuję.