Mówca: Jacek Tomczak
Data: 2015-03-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiamy dzisiaj projekt ustawy zmieniający ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz ustawę Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Projektowana regulacja skupia się na czterech zasadniczych zagadnieniach: ustanowieniu prawa pierwokupu na rzecz m.st. Warszawy lub Skarbu Państwa w zakresie praw dekretowych, wprowadzeniu znacznej liczby przesłanek umożliwiających odmowę zwrotu nieruchomości lub ustanowienia użytkowania wieczystego, umorzeniu wszelkich postępowań dekretowych, jeśli nie ma możliwości ustalenia stron postępowania, zakazie ustanawiania kuratorów dla osób zaginionych, jeżeli istnieją przesłanki uznania ich za zmarłych. Cel ustawy i intencje wnioskodawców są czytelne i co do zasady należy je uznać za słuszne. Chodzi bowiem o ochronę interesu publicznego, szczególnie na gruntach, na których posadowione są obiekty użyteczności publicznej. Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na szczegółowe rozwiązania przedstawione w projekcie ustawy, gdyż zdecydowanie wymagają one doprecyzowania. Autorzy większości opinii prawnych przedstawionych przez różne organy i instytucje do projektu ustawy poparli ogólny cel projektowanej ustawy, dostrzegając jednakże konieczność uporządkowania i ostatecznego uregulowania stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim, jak również - co należy szczególnie mocno podkreślić - kwestii odszkodowań i zobowiązań wynikających z tego dekretu. Rozwiązania dotyczące prawa pierwokupu nie budzą zasadniczych wątpliwości. Myślę, że przepisy dotyczące umorzenia postępowań dekretowych, jeśli nie można ustalić stron postępowania, czy zakazu ustanawiania kuratorów dla osób zaginionych, jeśli istnieją przesłanki uznania ich za zmarłych, też nie budziły i nie budzą większych wątpliwości. Doprecyzowania wymaga prawo pierwszeństwa korzystania z prawa pierwokupu, jeśli chodzi o m.st. Warszawa i Skarb Państwa. Zasadnicze wątpliwości budzą propozycje dotyczące przypadków wydania decyzji odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Przede wszystkim podnosi się, iż decyzja o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego powinna mieć charakter związany, a nie charakter uznania administracyjnego. Decyzja taka winna być zatem wydawana jedynie w enumeratywnie określonych w ustawie przypadkach. W obecnym brzmieniu projektu zakres przesłanek jest zbyt szeroki i mało precyzyjny, przy czym pojęcie celu publicznego jest wyraźnie za szerokie i wymaga doprecyzowania. Dyskusję budzi również fakt, iż regulacja nie wprowadza w istocie uprawnień kompensacyjnych. Zainteresowani muszą wobec tego dochodzić swoich roszczeń w dość długim postępowaniu cywilnym. Pojawiły się również w opiniach zarzuty co do niekonstytucyjności tych przepisów. Myślę, że będziemy je wyjaśniać w pracach w komisji. Materia omawianej przez nas dzisiaj regulacji jest niezwykle skomplikowana, dlatego wymaga kompleksowego, a przede wszystkim spójnego rozwiązania. Uwagę na konieczność opracowania kompleksowych i spójnych przepisów regulujących prawa podmiotów uprawnionych z tytułu wywłaszczeń i nacjonalizacji nieruchomości zwróciła wyraźnie w swojej opinii do projektu Krajowa Rada Sądownictwa. Niemniej jednak w związku z celem regulacji, jakim jest ochrona interesu publicznego, uznajemy, iż należy kontynuować prace nad projektem ustawy. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera skierowanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy do dalszych prac w Komisji Infrastruktury. Dziękuję bardzo.