Mówca: Urszula Rusecka
Data: 2017-06-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie połączonych komisji: Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, z posiedzenia w dniu 25 maja 2017 r. Sprawozdanie komisji to druk nr 1558. Członkowie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, a także zaproszeni goście zapoznali się z informacją o działalności rzecznika praw dziecka za rok 2016 z uwagami o stanie przestrzegania praw dziecka, druk nr 1465. Wysoka Izbo! Rzecznik praw dziecka w Polsce ma silne konstytucyjne i ustawowe umocowanie jako organ kontroli państwowej. Zgodnie z dyspozycją art. 12 ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka rzecznik praw dziecka przedstawił obszerną informację o swojej działalności za rok 2016. Na wstępie swojego wystąpienia rzecznik praw dziecka zwrócił uwagę, iż w 2016 r. wpłynęło 46 213 spraw, co stanowi w mojej analizie tego obszernego dokumentu spadek w stosunku do roku 2015 o prawie 2,5 tys. spraw, a także spadek w stosunku do lat 2014 i 2013, ale stanowi wzrost, jak zauważył, o 4,5% w stosunku do roku 2008. Z kolei liczba interwencji podejmowanych przez rzecznika praw dziecka pozostaje na zbliżonym poziomie w stosunku do 2013 r. Ważnym elementem działalności rzecznika w 2016 r. były podejmowane kontrole, m.in. w placówkach pieczy zastępczej, placówkach edukacyjnych czy ośrodkach wychowawczych. Liczba spraw wyniosła 217. Działalność kontrolna dotyczyła także badania akt sądowych w następstwie informacji Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących uniemożliwiania odbierania dzieci z powodu biedy. W 2016 r. rzecznik wielokrotnie brał udział w posiedzeniach Sejmu i Senatu, a także posiedzeniach komisji i podkomisji parlamentarnych, wydając przy tym opinię do 46 różnych rodzajów aktów normatywnych. Rzecznik zgodnie z ustawą wymienił pięć głównych obszarów swojej działalności, tj. prawo do życia i ochrony zdrowia, prawo do wychowania w rodzinie, prawo do godziwych warunków socjalnych, prawo do nauki, prawo ochrony przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem oraz innym złym traktowaniem. Wskazał, że tradycyjnie największa liczba spraw, bo aż 23 569, dotyczyła prawa dziecka do wychowania w rodzinie. W informacji za 2016 r. został wyodrębniony rozdział poświęcony ochronie praw dziecka w aspekcie międzynarodowym. Rzecznik praw dziecka zaznaczył w swoim wystąpieniu, iż podejmuje ścisłą współpracę z organami władzy państwowej, przedstawicielami samorządu oraz organizacjami samorządowymi w ramach podejmowanych na rzecz dzieci działań. Jak zaznacza rzecznik, ważnym elementem działalności w 2016 r. było prowadzenie ogólnopolskich kampanii społecznych mających na celu wspieranie praw dziecka. Wśród występujących problemów rzecznik praw dziecka zwrócił także uwagę na niską skuteczność egzekwowania świadczeń alimentacyjnych. Nie ma natomiast w sprawozdaniu diagnozy przyczyny tak dużej liczby niealimentowanych dzieci. Podejmowane działania przez rzecznika praw dziecka, które były wskazane w wystąpieniu, dotyczyły m.in. starań na rzecz pełniejszego zabezpieczenia ochrony praw dziecka w postępowaniach sądowych, zwiększenia prawa do karnej ochrony małoletnich, prawa do ochrony zdrowia, prawa do godziwych warunków socjalnych i prawa do nauki. Po wystąpieniu rzecznika praw dziecka pana Marka Michalaka głos zabrali posłowie uczestniczący w pracach Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Wśród głosów pojawiających się w trakcie trwania posiedzenia były opinie doceniające pracę rzecznika, jednak również pojawiły się wystąpienia, które wskazały na pewne zaniedbania czy nieprawidłowości związane z wypełnianiem funkcji rzecznika praw dziecka. Wśród nich należy wskazać na problem zaległości alimentacyjnych, opieki naprzemiennej sprawowanej przez obojga rodziców, kontroli warunków pobytu w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, brak odniesienia do kwestii ochrony życia dzieci nienarodzonych, a także problem zagrożenia ideologią gender oraz problem udziału dzieci w reklamach i uwikłania dzieci w obszar polityki. Pojawiła się również propozycja zmiany formuły dokumentu, która wg niektórych członków komisji jest zbyt ogólnikowa, opisowa, co zaciemnia sprawy priorytetowe, kluczowe. Powinna znaleźć się również ocena każdego roku dotycząca przestrzegania praw dziecka. Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! ˝Troska o dziecko, jeszcze przed jego narodzeniem, od pierwszej chwili poczęcia, a potem w latach dziecięcych i młodzieńczych, jest pierwszym i podstawowym sprawdzianem stosunku człowieka do człowieka˝ - Jan Paweł II. Dziękuję. (Oklaski)