Mówca: Czesław Siekierski
Data: 2020-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Projekt budżetu na 2021 r. powinien być kolejnym etapem planu powrotu na ścieżkę wzrostu po światowym, europejskim, krajowym lockdownie, wywołanym przez COVID-19. Wymieniam tu świat, Europę, kraj, bo te gospodarki są powiązane. Problem w tym, że mamy drugą falę pandemii. Nie wiemy, jakie przyniesie skutki zdrowotne dla społeczeństwa i dla gospodarki, jak przełoży się na sytuację finansów publicznych. Rząd zakłada, że w przyszłym roku PKB wzrośnie o 4%, oczywiście w relacji do roku 2020. A w 2020 r. jest spadek w stosunku do 2019 r., musimy to brać pod uwagę. Oczywiście są też optymistyczne założenia rządu co do działań proinwestycyjnych, kontynuacja programów społecznych, o czym za chwilę. Natomiast jeśli patrzy się na liczby, to chciałbym jeszcze raz podkreślić, że zadłużenie, dług sektora finansów publicznych według metodologii unijnej będzie na poziomie 6%, a zadłużenie - na poziomie 64,7% PKB. To są już poważne wielkości. Oczywiście rozumiemy złożoność sytuacji, fakt, że jest tak wiele niewiadomych przy planowaniu budżetu na rok 2021, jaka jest sytuacja. Bo sytuacja jest wyjątkowa. Stąd trzeba mówić więcej o ciągłości, bo przecież dzisiaj rano mówiliśmy o tym i będziemy później głosować nad nowelizacją budżetu na 2020 r. To musi być połączone. Oczywiście chodzi o to, o czym mówiłem: rząd zamierza kontynuować priorytetowe programy polityki społeczno-gospodarczej. Ja ich nie będę wymieniał, są powszechnie znane. Ale jakoś nie doczytałem się wielkości finansowania zadań w obszarze mieszkalnictwa. Wiemy, czym jest mieszkanie dla młodych ludzi, dla stabilizacji, to jest wyjątkowo ważne. Podobnie nie ma więcej informacji na temat zadań, jak będą finansowane sprawy, jakie obszary - z Funduszu Solidarnościowego. Chodzi także o finansowanie szkolnictwa wyższego, ale myślę, że one po prostu nie mogą tutaj się znaleźć, bo nie jest to do końca określone. Wreszcie sprawy związane z zadłużeniem. Mówił o tym pan poseł prof. Rosati. Ta wielkość jest rzeczywiście... Dochodzimy do pewnej wielkości, która już przestrasza, jeśli chodzi o zadłużenie, które będziemy mieli na koniec 2021 r. Natomiast trzeba powiedzieć, że nie wykorzystaliśmy szansy - czy ją zmarnowaliśmy - na zmniejszenie zadłużenia w dobrych latach gospodarczych 2016-2019. Wreszcie chciałbym przejść do problemów, jeśli chodzi o przejrzystość finansów. Jest ona utrudniona poprzez wykazanie niektórych przyszłych wydatków w roku 2021 w tegorocznym budżecie, kiedy - jak wiemy - nie obowiązuje nas reguła wydatkowa. A więc wymyślono strategię zapakowania do maksimum tegorocznego budżetu wydatkami na papierze, których ze względu na brak czasu nie da się zrealizować w ciągu tego kwartału. Jest to więc sprytnie zrobione, polega na tym, że będziemy już mieli zakładkę środków w tym roku, gdzie mamy poluzowanie reguły wydatkowej na rzecz roku przyszłego. Jeśli chodzi o PIT, to szacowane jest, że będzie z tego 68 mld. Oczywiście w odniesieniu do tego, że to jest więcej niż w roku 2020, ale znacznie mniej niż w roku 2019. Podobną sytuację mamy, jeśli chodzi o problem dotyczący VAT-u. Jeśli chodzi o relację przyszłych wpływów i tegorocznych wpływów, musimy brać pod uwagę, że podatki są związane ze stanem zatrudnienia, że wzrostem szarej strefy i że w okresie pewnego kryzysu zawsze te podatki są niższe. W związku z tym myślę, że te założenia na rok 2021 są zbyt optymistyczne. Nie ma także żadnych propozycji, jeśli chodzi o zniesienie podatku od zysków kapitałowych. Jeśli chodzi o system estońskiego CIT-u, była o tym mowa. Wspomniano o zakładanym podatku handlowym. Podatek cukrowy też będzie wchodził. O ograniczeniu ulgi abolicyjnej też była mowa, także o spółkach komandytowych. Mówiliśmy także o obciążeniu dodatkowymi podatkami. Będzie wyższy abonament, jeśli chodzi o radio i telewizję. Wyższe będą opłaty: uzdrowiskowa, targowa, od nieruchomości. Wyższy będzie nawet podatek od piesków. Jest to oczywiście próba pozyskania środków na poprawę stanu budżetu. Pewne szanse daje nam to, że nasze funkcjonowanie na rynku unijnym jest związane z pewną zależnością od tego, co się dzieje w gospodarce niemieckiej czy w innych gospodarkach. Największe powiązanie mamy z gospodarką niemiecką, która w miarę sobie radzi w tym okresie kryzysu, co także przełoży się na możliwości kooperacyjne polskich przedsiębiorstw i firm. Pewne nadzieje budzi to, że mamy opóźnienia w realizacji wydatkowania środków z perspektywy finansowej 2014-2020. One ciągle są w grze, przy czym Unia poluzowała system wydatkowania. Zatem ta sytuacja, jeżeli chodzi ten spadek inwestycji, jest poprawiana poprzez wzrost inwestycji tych zaległych środków unijnych. Natomiast o innych funduszach już mówiłem. Jeżeli chodzi o Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, wysokość środków jest dużo niższa, niż mogliśmy otrzymać. To nie udało się naszym negocjatorom. Natomiast jeśli chodzi o fundusz odbudowy i perspektywę finansową 2014-2020, będzie to opóźnione. To wejdzie dopiero po roku 2021, bo jest jeszcze przedmiotem gry, choć trzeba skonkludować, że nawet gdy dodamy środki z perspektywy 2021-2027 do środków z funduszu odbudowy, to w cenach stałych jest to mniej niż było w ramach perspektywy finansowej 2014-2020. Reasumując, chciałoby się powiedzieć, że te wszystkie zmiany trzeba wykorzystać do restrukturyzacji gospodarki, bo nie może być tak, jak było. Musi być pewne nowe podejście restrukturyzacyjne, które pozwoli na unowocześnienie gospodarki, na innowacyjność, na sprostanie wymogom inteligentnego rozwoju. Moje największe obawy dotyczą podziału co do programu nowego rządu, rządu odnowionego czy rządu w nowym wydaniu. Bardzo mnie ciekawi, na ile za koncepcje, za rozwój, za strategię będzie odpowiedzialne Ministerstwo Finansów, a na ile będzie odpowiedzialne ministerstwo rozwoju. Po prostu ważne jest, żeby był autor, żeby były osoby odpowiedzialne, które będą czuwały nad prowadzonymi zmianami, bo te zmiany to jedocześnie pewna transformacja gospodarki, a nie tylko walka z kryzysem gospodarczym. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)