Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Będę przedstawiał stanowisko Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego i partnerów wobec tego projektu. Na początku warto powrócić do tematu zasadniczego: czym są owe uznane organizacje producentów działające w sektorze czy działające w Unii Europejskiej. Otóż są one elementem wspólnej polityki rolnej, która - jak wiemy - ma kilka sposobów oddziaływania. Mówimy tu chociażby o dopłatach obszarowych i to najczęściej postrzegane jest jako instrument wspólnej polityki rolnej, chociaż jest też tak, że środki na rozwój do tej pory były w programach rozwoju obszarów wiejskich, a za chwilę będą w planie strategicznym. Ale wspólna polityka rolna to też mechanizmy oddziaływania na poszczególnych rynkach rolnych. Specyfika rynków powoduje, że metody oddziaływania, kształtowania relacji na tych rynkach są różne. Inaczej jest na rynku zbóż, inaczej na rynku mleka, inaczej na rynku cukru. Trzeba uczciwie powiedzieć, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat siła oddziaływania tych mechanizmów na kształtowanie rynku - a więc także na poziom cen i dochodów osiąganych przez rolników w poszczególnych branżach - jest coraz mniejsza, a polityka rolna, jeśli chodzi o finanse, ma w budżecie całej Unii Europejskiej pozycję słabnącą. Specyficzne uregulowania występują na rynku owoców i warzyw. Tam nie ma cen minimalnych, nie ma interwencyjnego skupu, nie ma kwot produkcyjnych. Uznano, tworząc wspólną politykę rolną dla tego sektora, że rozdrobnienie produkcji - ona skupia się głównie w małych i średnich gospodarstwach we wszystkich krajach Unii Europejskiej, które produkują owoce i warzywa - wymaga specjalnego mechanizmu regulacyjnego polegającego wzmacnianiu pozycji pojedynczego producenta wobec dużych odbiorców - czy to sieci handlowej, czy to przetwórstwa, czy to importerów w różnych krajach. Uznano też, że trzeba tworzyć jednolite partie towaru, trzeba konsolidować środowisko także pod względem zakupu środków do produkcji. Takim instrumentem podstawowym jest uznana organizacja producencka. Kiedy organizacja otrzyma taki status, a więc kiedy w myśl polskiego prawa minimum pięciu rolników zdecyduje się utworzyć taką organizację i zyska ona uznanie, może występować o dobrodziejstwa działające na tym rynku. Takim podstawowym dobrodziejstwem jest dofinansowanie do funduszu operacyjnego w ramach programu operacyjnego, w ramach którego istnieje też mechanizm wycofywania z rynku w sytuacjach trudnych, w sytuacjach kryzysowych. W Polsce ten mechanizm był w poprzednich latach co najmniej dwukrotnie stosowany - raz w przypadku wystąpienia bakterii E. coli w produktach warzywnych, drugi raz z powodu kryzysu na rynku spowodowanego brakiem eksportu do Federacji Rosyjskiej. Ten instrument, czyli program operacyjny, jest podstawowym narzędziem, które pozwala uznanym organizacjom producenckim realizować swoją wewnętrzną politykę wobec odbiorców, ale także kształtować chociażby rodzaj, jakość i rozmiary produkcji wśród członków organizacji. Jest to uregulowane w rozporządzeniu nr 1306 z 2013 r., które precyzyjnie określa zasady funkcjonowania tego typu podmiotów na rynku. Tam to wszystko, o czym do tej pory mówiłem ja i moi poprzednicy, jest uregulowane. I to, czego dzisiaj dokonujemy, czyli przeniesienie zmienionych przepisów Unii Europejskiej do prawa krajowego, dotyczy właśnie owych programów operacyjnych, a w ich ramach mechanizmu wycofywania owoców z rynku. Dobrze, że przenosimy to do prawa krajowego łącznie z karami za niewłaściwe wykorzystywanie środków czy niewłaściwe wnioskowanie o pomoc, co może mieć charakter nadużyć. Warto też wiedzieć, że nie należy się spodziewać w tym sektorze innych nadzwyczajnych mechanizmów pomocowych. Te instrumenty, o których przed chwilą mówiłem, są instrumentami podstawowymi. My generalnie jako klub będziemy to popierać, dlatego że każda forma zorganizowania się producentów, która ma spowodować wzmocnienie ich pozycji na rynku, w łańcuchu dostaw, polepszenie ich pozycji w łańcuchu dostaw wobec odbiorców, zasługuje na poparcie. Tak też zrobimy w tym przypadku. Wydaje się, że nie ma potrzeby składania poprawek. To przedstawione przez ministerstwo rolnictwa rozwiązanie jest rozwiązaniem prostym, jest przeniesieniem przepisów unijnych. Będziemy w toku dalszych prac parlamentarnych ten projekt popierać. Dziękuję bardzo.