Mówca: Marzena Dorota Wróbel
Data: 2012-05-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Solidarnej Polski w odniesieniu do projektu ustawy z druku nr 37, dotyczącego ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej nr 199 z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro. Treść ustawy zawiera zgodę prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na ratyfikację ww. decyzji Rady Europejskiej, która doprowadzi do utworzenia mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, w których walutą jest euro. Polska, nie należąc do strefy euro, zadeklarowała już wstępnie, że również chce się w tym mechanizmie znaleźć, mimo że nie musi. Pomysł utworzenia EMS związany jest z kryzysem gospodarczym, który w sposób szczególny dotknął kraje południa Europy należące do strefy euro i prowadzące dość nieostrożną politykę pożyczkową, a także banki komercyjne, przede wszystkim francuskie i niemieckie, które tych pożyczek udzielały, nie przejmując się zbytnio wiarygodnością pożyczkobiorcy. Kiedy zgubne skutki tej polityki dały się we znaki, kraje strefy euro zaczęły podejmować działania ratujące tę strefę przed całkowitą katastrofą. Znamienne jest jednak to, że w działania te nie bardzo chciał się włączyć Europejski Bank Centralny, który odmówił wypuszczenia obligacji mogących ustabilizować sytuację w strefie euro. Postanowiono, że zamiast działań EBC utworzony zostanie Europejski Mechanizm Stabilności, który ma powstać w oparciu o zmieniony tekst art. 136 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w brzmieniu: ˝Państwa europejskie, których walutą jest euro, mogą ustanowić mechanizm stabilizacyjny podlegający uruchomieniu w sytuacji, gdy jest to konieczne do zagwarantowania stabilności całej strefy euro˝. Udzielenie wymaganej pomocy finansowej w ramach mechanizmu uzależnione będzie od spełnienia rygorystycznych warunków. Kapitał subskrybowany EMS wynosi 700 mld euro, efektywna zdolność do udzielenia pożyczek wyniesie 500 mld euro. EMS będzie miał osobowość prawną i status organizacji międzynarodowej. (Gwar na sali) Panie marszałku, mnie te rozmowy trochę przeszkadzają i dekoncentrują. (Poseł Tadeusz Iwiński: Ale my chwalimy pani wystąpienie.) EMS będzie otwarty dla państw członkowskich, które obecnie nie należą do strefy euro - będą należały do EMS po uchyleniu derogacji w sprawie przyjęcia euro. Państwa spoza strefy euro mogą natomiast dobrowolnie włączyć się w działania finansowe EMS. Tylko w takich przypadkach państwa te będą reprezentowane na posiedzeniach poszczególnych organów zarządczych mechanizmu decydujących o przyznaniu pomocy. EMS ma być kierowany przez radę zarządzającą, w skład której wejdą ministrowie finansów państw członkowskich strefy euro z prawem głosu oraz komisarz do spraw gospodarczych i walutowych i prezes Europejskiego Banku Centralnego w charakterze obserwatorów. Do zadań rady zarządzającej należeć będzie podejmowanie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej i warunkach jej przyznania. EMS będzie mógł udzielać krótkoterminowego lub średnioterminowego wsparcia w formie pożyczki, zakupu obligacji, linii kredytowej, pożyczki dla instytucji finansowych. Państwo członkowskie będące beneficjentem wsparcia ze strony EMS będzie zobowiązane do uwzględnienia, jak to eufemistycznie nazwano, zaangażowania sektora prywatnego. Powstaje pytanie: Czy w interesie Polski jest wyrażenie zgody na powstanie EMS, ewentualne wchodzenie do EMS i ponoszenie ewentualnych obciążeń finansowych? Czy mamy się zgodzić na to, by naszymi pieniędzmi ratować w przyszłości państwa strefy euro, które nie dotrzymały dyscypliny finansowej, i jakie koszty będziemy w związku z tym ponosić? Bo nie jest prawdą, że tych kosztów ponosić nie będziemy. To prawda, że nie musimy wchodzić na razie do EMS, ale, jak znam rząd polski, to zgłosimy się tam na ochotnika i wtedy przedstawiciele naszego rządu będą brali udział w działaniach finansowych EMS, ale tylko w tych przypadkach, w których dołożymy się do EMS, państwo polskie będzie reprezentowane w mechanizmach zarządczych. Kolejne pytanie. W jaki sposób po przyjęciu, po ratyfikacji tej propozycji będą podejmowane później na gruncie polskim decyzje o realnym włączeniu się w mechanizmy finansowe? Czy będzie to tylko decyzja rządu, czy tę decyzję będzie również podejmował parlament? Czy ona będzie w ogóle później z parlamentem w jakikolwiek sposób uzgadniana? Czy naginanie procedur, konflikt i pogłębianie podziałów na polskiej scenie politycznej, koszty finansowe to nie jest zbyt wysoka cena za to, że któryś z naszych ministrów finansów zasiądzie w przyszłości krótkoterminowo przy stole obrad? Czymś osobnym jest dyskusja, która powinna się odbyć także na tej sali, a której w sposób wyraźny klasa rządząca w tej chwili Polską unika. A mianowicie: Czy my w ogóle powinniśmy wchodzić do strefy euro? Przy tej okazji powinniśmy sobie takie pytanie zadać, bo Europejski Mechanizm Stabilności jest nierozłącznie związany z funkcjonowaniem tej strefy. Rzeczywiście zobowiązaliśmy się do przyjęcia euro w traktacie akcesyjnym, natomiast zupełnie nie wiem, dlaczego w tej chwili tak bardzo się spieszymy, żeby do tej strefy euro wejść, mimo iż przeżywa ona bardzo poważne problemy. Dla wszystkich te problemy są oczywiste. Ja mam wrażenie, że nie są one oczywiste tylko i wyłącznie dla rządu polskiego. Nikt rozsądny w tej chwili nie składa deklaracji o szybkim przystąpieniu do strefy euro, wyjątkiem jest oczywiście rząd polski i pan premier Donald Tusk. Pytanie: Ile nasz kraj zapłaci w przyszłości za to, że pan premier będzie się znajdował w tzw. głównym nurcie? Obecnie w Europie widać bardzo wyraźnie, że ci przywódcy, którzy zapomnieli o polityce rozwoju, a opowiadali się za fiskalizmem, tracą poparcie we własnych krajach. Tutaj przykładem najbardziej znamiennym jest choćby Francja. Pan premier także powinien pamiętać, że odpowiada przede wszystkim za stan gospodarki we własnym kraju, a strefę euro powinni ratować przede wszystkim ci, którzy z jej wprowadzenia wyciągnęli największe korzyści. Uwaga ta dotyczy przede wszystkim Niemców, których gospodarka dzięki rozszerzeniu Unii Europejskiej i strefy euro skorzystała najbardziej. Ale Niemcy bardzo chętnie podzielą się kosztami ratowania strefy euro z innymi państwami, także tymi, którzy do tej strefy nie należą. Odrębnym problemem, o którym się nie mówi, jest groźba ograniczenia przez Unię Europejską w związku z powstaniem EMS środków na nową perspektywę finansową na lata 2014-2020. Już w grudniu 2010 r. grupa pięciu państw wystąpiła w liście do Komisji Europejskiej z żądaniem zamrożenia wydatków na nową perspektywę finansową. Głośno mówi się o groźbie ograniczenia środków na politykę spójności. Te ograniczenia, jeśli w kogoś uderzą, to przede wszystkim w Polskę i inne nowe kraje Unii Europejskiej. Powstaje więc zasadnicze pytanie: Czy tworzenie EMS jest w interesie Polski, czy nie powinniśmy raczej domagać się wzmocnienia presji na Europejski Bank Centralny, by to (Dzwonek) ten ratował euro? Odrębnym tematem, który był już omawiany w dniu wczorajszym, jest sposób ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej w sprawie zmiany art. 136 traktatu. W ostatnim czasie obserwujemy niezwykle niepokojące zjawisko obchodzenia obowiązków ratyfikacyjnych w odniesieniu do zmian dotyczących prawa pierwotnego Unii Europejskiej, czyli traktatów. Niestety formuła zaproponowana przez Radę Europejską, czyli zmiana art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w oparciu o art. 48 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej, oraz propozycja, by na gruncie polskim ratyfikacja EMS została oparta o art. 89, a nie 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wpisuje się w ogólnoeuropejską tendencję w istocie rzeczy pozatraktatowych porozumień międzynarodowych...