Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2017-09-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt ten stanowi przykład, jak nie należy tworzyć prawa. W chwili obecnej procedowane są projekty rządowe zawarte w drukach nr 1581 - o kosztach komorniczych, a także 1582 - o komornikach sądowych. Projekty te są już po pierwszych czytaniach na posiedzeniu Sejmu. Uchylają one ustawę z 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, kompleksowo regulując kwestie komorników sądowych i kosztów komorniczych. Powstaje więc pytanie, dlaczego Ministerstwo Sprawiedliwości nie oponuje przeciwko projektowi senackiemu. Sama potrzeba zmiany przepisów jest jednoznaczna - wypowiedział się w tej kwestii Trybunał Konstytucyjny - ale tworzenie w ten sposób prawa na miesiąc lub 2 miesiące szalenie destabilizuje prawo wobec różnorodności rozwiązań, procedowanie nad tymi projektami równocześnie jest zupełnie nieuzasadnione, bo one są odmiennie, one się nawzajem wykluczają. Przykład? W projekcie senackim mowa jest o procentowej opłacie wynikającej z przeciętnego wynagrodzenia. To jest art. 1 projektu. Natomiast w projekcie rządowym mowa jest wyraźnie o oznaczonych kwotach. To jeden z przykładów, ale takich odmienności jest tam mnóstwo, które powodują, że te dwa projekty są na różnych biegunach, chociaż cel jest podobny. Ktoś tu powiedział, że to jest na miesiąc, 2 lub 3 miesiące, ale, proszę państwa, to jest nierówność wobec prawa, bo jeżeli w styczniu lub lutym wejdą nowe przepisy, a teraz obowiązują inne, to w każdym okresie będzie nierówne traktowanie wobec prawa. To niestabilność prawa, niepewność prawa, a więc element, który absolutnie powinien być eliminowany w procesie tworzenia prawa. Art. 2 ust. 1 opiniowanego projektu formułuje zasadę głoszącą, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stosuje się przepisy znowelizowane, a zatem w brzmieniu nadanym nowelizacją. Nie przedstawiono szerszej argumentacji przemawiającej za tym rozwiązaniem, mimo że projektodawcy mieli bez wątpienia świadomość kontrowersji, jakie ono budzi. Z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego ani też z jego uzasadnienia nie można w żaden sposób wyprowadzić uzasadnienia dla retroaktywności opiniowanych przepisów projektu. W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się wprawdzie, że zasada nieretroakcji nie ma charakteru bezwzględnego, jednakże odstępstwo od tej zasady, która należy do fundamentalnych elementów koncepcji państwa prawnego, stanowi wyjątek i jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, co oceniono jako ważniejsze od wartości chronionej zakazem retroakcji. Sąd Najwyższy uważa, że można od niej odstąpić, jeżeli tylko nie wywołuje to kolizji z innymi zasadami, wartościami konstytucyjnymi, a Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że zasada nieretroakcji stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie opartym na założeniu, że każdy przepis normuje przyszłość, a nie przeszłość. W tym miejscu należy wskazać, że w uzasadnieniu opiniowanego projektu nie przywołano mających oparcie w wartościach konstytucyjnych powodów, dla których projektodawca zdecydował się wprowadzić odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz. Powodów tych nie można wywieść również z tekstu całego projektu ani z powołanego w uzasadnieniu projektu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie spełniono więc określonych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wymogów uzasadniających proponowane rozwiązania. Również w stosunku do art. 2 ust. 2 projektodawcy nie wypełnili określonych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wymogów. W przypadku art. 2 ust. 4-6 opiniowanego projektu w uzasadnieniu także nie podano wypływających z zasad i wartości konstytucyjnych przyczyn bezpośredniego stosowania nowego prawa do stosunków powstałych przed wejściem w życie. Wszystkie regulacje zawarte w art. 2 ust. 1-6 senackiego projektu są niezgodne z zasadą nieretroakcji prawa wywiedzioną z art. 2 konstytucji. Ponadto art. 2 ust. 2 i 3 tego projektu naruszają zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wypływającego z art. 2 konstytucji. Biorąc pod uwagę powyższe, wnoszę o połączenie projektu senackiego, przekazanie do wspólnego procedowania z projektem rządowym o opłatach komorniczych, a w przypadku nieprzyjęcia tego wniosku (Dzwonek) - o odrzucenie tego projektu w drugim czytaniu. Nie można tworzyć prawa na chwilę, na moment, jednocześnie procedując nad zupełnie innymi przepisami.