Mówca: Sprawozdawca Jacek Tomczak
Data: 2012-11-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić państwu sprawozdanie Komisji Infrastruktury, druk nr 890, na temat rządowego projektu ustawy Prawo pocztowe, druk nr 801. Projekt ustawy spełnia wymogi implementacji dyrektywy 2008/6 Wspólnoty Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lutego 2008 r. zmieniającej dyrektywę 97/67 Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty. Tak zwana trzecia dyrektywa pocztowa kończy rozpoczęty w 1997 r. proces liberalizacji rynków pocztowych w krajach Unii Europejskiej. Nowatorskim elementem trzeciej dyrektywy pocztowej jest jej zakres regulacji, bowiem założenia tego aktu prawa unijnego mają, jeśli chodzi o końcowy efekt unormowania na poziomie krajowym, dotyczyć wszystkich operatorów rynku pocztowego. Naczelnym narzędziem implementacyjnym dyrektywy do polskiego systemu prawnego jest projekt ustawy Prawo pocztowe, nad którym właśnie pracujemy. Przepisy projektowanej ustawy likwidują obszar zastrzeżony w ramach usługi powszechnej. Dotychczas obowiązująca ustawa zastrzegała część usług pocztowych do wyłącznego zakresu usług świadczonych przez operatora publicznego, to jest Pocztę Polską. Co prawda na przestrzeni ostatnich lat zakres obszaru zastrzeżonego uległ stopniowemu ograniczeniu, jednak dopiero projekt nowej ustawy Prawo pocztowe zrywa z zasadą ochrony obszaru zastrzeżonego i umożliwi każdemu operatorowi świadczenie usług pocztowych na zasadach konkurencyjnych. Projekt ustawy wprowadza nową definicję usługi pocztowej, którą będzie realizowane łącznie lub rozdzielnie przyjmowanie, sortowanie i doręczanie przesyłek pocztowych i druków bezadresowych oraz przemieszczanie przesyłek, jeżeli wykonywane jest łącznie przynajmniej z jedną z poprzednio wymienionych czynności. W toku prac nad projektem ustawy została doprecyzowana definicja nadawcy masowego. W myśl nowych przepisów nadawcą masowym jest podmiot nadający na podstawie umowy o świadczenie usługi pocztowej zawartej w formie pisemnej z operatorem pocztowym przesyłki pocztowe danego rodzaju w chwili przekroczenia liczby 100 tys. sztuk rocznie, z wyłączeniem podmiotów z sektora finansów publicznych. O doprecyzowanie tej definicji wnosili przedstawiciele rynku pocztowego, tak aby wyjaśnić, kiedy następuje moment, w którym powstaje obowiązek zapłacenia podatku VAT. Zmianie ulegają zasady uzyskiwania uprawnień operatorskich. W myśl nowych przepisów kluczowe będzie wpisanie do rejestru operatorów usług pocztowych prowadzonego przez prezesa UKE. Zniknie obowiązek uzyskiwania zezwolenia na część usług pocztowych - przesyłki z korespondencją do 2000 g. Utrzymana zostanie dotychczasowa zasada zwolnienia z obowiązku wpisywania do rejestru operatorów wykonujących takie usługi m.in. jak dostarczanie druków bezadresowych czy prowadzenie działalności agenta pocztowego. Projekt nowej ustawy po raz pierwszy zwalnia z kolei z obowiązku wpisu do rejestru podwykonawców niektórych usług pocztowych. Projekt ustawy gwarantuje dostępność usług powszechnych poprzez wyznaczenie operatora zobowiązanego do świadczenia takich usług w obrocie krajowym i zagranicznym w drodze decyzji prezesa UKE, podjętej po przeprowadzeniu postępowania konkursowego. Kadencja operatora będzie trwała 10 lat. Pierwszym operatorem zobowiązanym do świadczenia usługi powszechnej będzie na mocy ustawy na okres 3 lat Poczta Polska. Taki mechanizm ma zapewnić dostępność i bezpieczeństwo usługi, która nie mogłaby być zagwarantowana wyłącznie poprzez działanie praw rynkowych. Ustawa zakreśla zakres rzeczowy usług powszechnych i sposób ich świadczenia. Doniosłą regulacją projektu nowego Prawa pocztowego jest bez wątpienia przyjęcie metody finansowania kosztu netto wynikającego z obowiązku świadczenia usługi powszechnej nałożonego na operatora wyznaczonego. W myśl zapisów ustawy koszt netto będzie finansowany z dopłat operatorów pocztowych od osiąganych przychodów z usług, jeżeli przekroczą one poziom 1 mln zł w skali roku obrotowego, przy czym kwota udziału operatora w finansowaniu kosztu netto nie może przekroczyć 2% tych przychodów liczonych w ramach grupy kapitałowej, do której należy operator. Ponadto jeżeli suma udziałów w dopłacie operatorów pocztowych będzie niewystarczająca do sfinansowania kosztu netto, może on zostać uzupełniająco sfinansowany z budżetu państwa. Oczywiście warunkiem uruchomienia finansowania kosztu netto będzie wystąpienie straty w usługach powszechnych, a kwota finansowania nie będzie mogła przekroczyć wysokości straty. Ustawa wprowadza i określa zasady dostępu operatorów pocztowych do sieci pocztowej oraz elementów infrastruktury pocztowej. Ustawa zapewnia interoperacyjność w przypadku świadczenia usługi pocztowej przez kilku operatorów, na przykład w sytuacji gdy jeden operator przyjmuje przesyłki, następny operator sortuje je i przemieszcza, kolejny zajmuje się ich doręczaniem. Projekt nowego Prawa pocztowego wprowadza mocne mechanizmy ochrony praw konsumentów, m.in. poprzez wprowadzenie prostych, jasnych i bezkosztowych reguł reklamacji. Ustawa wprowadza także klarowne kryteria odpowiedzialności operatora pocztowego za brak prawidłowego doręczenia przesyłek sądowych lub doręczanych w trybie postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej. Jednym z głównych założeń ustawy jest wzmocnienie i rozszerzenie uprawnień organu regulacyjnego, dzięki czemu łatwiej też będzie egzekwować obywatelom swoje konsumenckie prawa. Komisja Infrastruktury rozpatrywała przedmiotowy projekt ustawy na posiedzeniach w dniach 6 i 20 listopada. W toku prac nad projektem ustawy w komisji oraz w podkomisji wsłuchaliśmy się w głos operatorów oraz licznego grona ekspertów rynku pocztowego. W wyniku rzeczowej debaty część uwag znalazła odzwierciedlenie w poprawkach do projektu. Komisja przyjęła 7 poprawek redakcyjno-legislacyjnych zaproponowanych przez Biuro Legislacyjne, 7 poprawek zaproponowanych przez stronę rządową, z czego 6 redakcyjno-legislacyjnych i jedną merytoryczną, oraz 2 inne poprawki merytoryczne. Jedną z najważniejszych poprawek do projektu ustawy jest zmiana metody finansowania kosztu netto wynikającego z obowiązku świadczenia usług powszechnych. Wedle nowego brzmienia art. 108 ust. 2 i w konsekwencji art. 113 ust. 3 i 4 zmieniono sposób finansowania kosztu netto, który będzie dotyczył tylko usług wchodzących w zakres usług powszechnych, a nie, jak w przedłożeniu rządowym, usługi powszechnej i usług wchodzących w zakres usług powszechnych. Z kolei poprzez dodanie art. 182a wprowadza się przepis przejściowy, który zakresem przedmiotowym regulacji obejmie sprawy rozpoczęte pod rządami obowiązującej jeszcze ustawy, pozostawiając dalszy bieg tychże spraw w dotychczasowym reżimie prawnym. Ministerstwo Spraw Zagranicznych przedstawiło opinię o zgodności z prawem unijnym. Minister spraw zagranicznych uznał przedmiotowy projekt za zgodny z prawem Unii Europejskiej, z wyjątkiem art. 108 ust. 2 i art. 113 ust. 3 i 4, które są niezgodne z prawem Unii Europejskiej. Minister wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 7 ust. 3-5 i motywem 27 dyrektywy 2008/6/WE, a także zgodnie z zasadami niedyskryminacji i proporcjonalności finansowania kosztu netto, usługi powszechne stanowią część tego samego rynku co usługi wchodzące w zakres usług powszechnych. Tym samym jako konkurujące ze sobą powinny podlegać - w świetle zasady najmniejszego zakłócenia rynku w wyniku zastosowania mechanizmu finansowania kosztu netto - tym samym obowiązkom regulacyjnym. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jesteśmy u progu zakończenia prac nad ustawą, ale równocześnie u progu zakończenia kilkunastoletniego procesu liberalizacji usług pocztowych w Polsce. Nie mam wątpliwości, iż proces ten przełoży się na dalszy wzrost rynku oraz na poprawę jakości usług. Komisja Infrastruktury wnosi o uchwalenie załączonego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)