Mówca: Marta Golbik
Data: 2021-02-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Projektowana ustawa ma na celu umożliwienie przeprowadzenia narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań w 2021 r. w warunkach zagrożenia epidemicznego spowodowanego wirusem COVID-19. Ustawa ta faktycznie ma pewne elementy techniczne, ale niezwykle ważne, dotyczące przede wszystkim kwestii wynagrodzeń dla rachmistrzów. Nowa stawka ma wynosić 6 zł brutto za każdy przeprowadzony wywiad niezależnie od tego, w jaki sposób jest on przeprowadzany. Uważamy, że to jest bardzo dobre rozwiązanie. W projekcie doprecyzowano też zasady przyznawania nagród i dodatków dla pracowników gminnych biur spisowych, podkreślając, że mają charakter fakultatywny, co również jest ważną zmianą związaną z doświadczeniami z powszechnego spisu rolnego. Jest nią również to, że zgodnie z projektem nagrody i dodatki za prace spisowe będą mogły być przyznawane przy uwzględnieniu określonych przesłanek, a nie, jak obecnie, dosyć uznaniowo. To faktycznie są doświadczenia wyniesione z powszechnego spisu rolnego, które były problematyczne. Jeśli chodzi o samą ideę przeprowadzenia narodowego spisu powszechnego w trakcie trwania pandemii COVID-19, ustawa przewiduje zarówno samospis, jak i inne formy spisania mieszkańców. Natomiast tutaj były zgłaszane uwagi przez organizacje osób głuchych i głuchoniemych. Jeśli ktoś ma problem z dokonaniem samospisu, to musi zadzwonić na infolinię, to jedyny wymieniony w projekcie ustawy sposób kontaktu. W związku z tym osoby głuche, głuchonieme nie będą mogły sobie poradzić z taką ankietą. Liczymy tu na odpowiednie zapisy w ustawie. Warto również przytoczyć przykłady rozwiązania kwestii narodowego spisu powszechnego w innych krajach, ponieważ na pewno sześć państw członkowskich, czyli Grecja, Niemcy, Irlandia, Luksemburg, Portugalia i Rumunia, uznało za konieczne przesunięcie spisu powszechnego na czas po pandemii. Przymierzają się do tego również Bułgaria i Cypr. Włochy przeprowadzają narodowy spis powszechny, opierając się wyłącznie na źródłach administracyjnych. Łotwa, Estonia, Grecja, Malta podjęły działania w zakresie uzyskania dostępu do danych identyfikacyjno-adresowych umożliwiających realizację badań statystycznych. To pokazuje, że państwa Unii Europejskiej, które również zobowiązane są do przeprowadzenia narodowego spisu powszechnego, w dobie pandemii decydują się na inne rozwiązania dotyczące przeprowadzenia tego spisu bądź decydują się na przesunięcie narodowego spisu powszechnego na czas po pandemii. Z tego punktu widzenia jako klub Koalicji Obywatelskiej uważamy, że narodowy spis powszechny nie jest rzeczą niezbędną, istotną ani szalenie ważną, ażeby przeprowadzać go w trakcie trwania pandemii. Mimo rozwiązań przyjętych w ustawie warto wziąć pod uwagę pewne mniejszości, pewne osoby z dysfunkcjami, które nie będą w stanie się spisać. Warto także uwzględnić taki fakt, że narodowy spis powszechny dla pewnych grup, mniejszości narodowych i etnicznych to jest święto. To jest święto związane z tym, że przed przeprowadzaniem bądź w trakcie przeprowadzania takiego spisu odbywają oni rozmowy na swoich terenach, rozmawiają o tym, w jaki sposób się spisać. To wszystko nie będzie miało miejsca, ponieważ jest pandemia. Informacje telewizyjne, radiowe nie będą takie, jakich chciałyby chociażby mniejszości narodowe i etniczne. W związku z tym jako klub Koalicji Obywatelskiej uważamy, że należy przesunąć przeprowadzenie narodowego spisu powszechnego na czas po pandemii. Wnosimy odpowiednie poprawki zmierzające do tego, aby narodowy spis powszechny odbył się w okresie 90 dni od dnia następującego po dniu odwołania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Liczymy na rozpatrzenie naszych poprawek w trakcie dalszych prac w komisji. Bardzo dziękuję. (Oklaski)