Mówca: Józef Zych
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego wnikliwie zapoznał się z wszystkimi trzema projektami zmian Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego i oczywiście uznaje, że sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej zasługuje na poparcie. Chciałbym na wstępie nawiązać do wypowiedzi pana posła Kozdronia, sprawozdawcy komisji. Otóż pan poseł stwierdził, że mamy do czynienia z rewolucyjnymi zmianami. I to jest prawda. Doskonale pamiętam rok 1997, kiedy dokonywaliśmy istotnych zmian i wprowadzaliśmy obecnie obowiązujący kodeks. Wtedy również był problem i wysokości kary, i postępowania dotyczącego przestępstw seksualnych. Chciałbym w tym miejscu nawiązać do wypowiedzi pana posła Dudy. Otóż wtedy nastąpiło obniżenie górnej granicy zagrożenia w przypadku gwałtu zbiorowego. Jakie było uzasadnienie? Otóż uzasadnienie - można to przeczytać - było tego typu, że nie ma sensu utrzymywać wyższej granicy zagrożenia, ponieważ sądy nigdy tego nie zasądzają, nigdy nie stosują. A więc z tych debat, które toczyły się, do dnia dzisiejszego jest jeden wniosek, że przepis to jest jedna sprawa, a jego stosowanie to jest druga sprawa. Dlatego też przede wszystkim sądy w obecnej sytuacji powinny właśnie stosować przepisy, i to na tyle, na ile pozwala im prawo. To jest problem pierwszy. Oczywiście w ciągu całego tego czasu od 1997 r. ciągle mieliśmy do czynienia z dyskusją na temat tego, czy jeżeli chodzi o przestępstwa seksualne - oczywiście chodzi tu o osoby dorosłe - należy ścigać z urzędu, czy też należy ścigać na wniosek. Pamiętamy również debatę w pierwszym czytaniu, kiedy były przedstawiane najróżniejsze racje. Gdybyśmy dzisiaj chcieli przeprowadzić taką analizę naukową, to zobaczylibyśmy, że wcale nie ma przewagi ani jedno, ani drugie rozwiązanie, bo jest wiele argumentów przemawiających za i wiele przeciw. Niemniej jednak sytuacja, jaka jest obecnie, a także doświadczenia wskazują na jedną rzecz, że objęcie tego typu przestępstw osób dorosłych ściganiem z urzędu jest w pełni uzasadnione. Teraz spójrzmy na problem samego przesłuchiwania małoletnich. A więc górna granica: wiek 15 lat. Chodzi o dzieci i młodzież objęte szkołą podstawową i co najwyżej gimnazjum. Jest pierwsze zasadnicze pytanie. Mamy rozwiązany problem, bo przesłuchanie musi być w obecności psychologa. Tylko jest jedna rzecz. Jak popatrzymy na to, co takie dziecko przeżyło, i na to, że ono ma przyjść do sądu i zeznawać, to czy obecność psychologa załatwia sprawę? Otóż nie. Mój pierwszy zawód to nauczyciel. Przez wiele lat pracowałem z dziećmi i młodzieżą, łącznie ze swoimi. Przygotowanie już oczywiście nie należy do sądu, ale społeczeństwo i my również musimy zdawać sobie sprawę z tego, że to nie jest załatwienie sprawy na tym etapie, że będziemy zadowoleni, bo będzie psycholog. To trzeba przygotować, do takiego przesłuchania trzeba przygotować, bo inaczej to dopiero będzie stres, jeżeli przyjęlibyśmy, że dostaje zawiadomienie, idzie wprost, kwestia tego, czy będą jeszcze obecni rodzice, czy nie. To jest pierwszy najważniejszy problem, w przypadku którego ten obowiązek spoczywa i na rodzicach, i na szkole. A ustawa nie może tylko działać w jednym zakresie: kara, postępowanie. Drugi problem to jest problem już po samym wyrokowaniu. Objęcie tego typu dzieci specjalną troską przez szkoły jest sprawą ogromnie ważną ze społecznego punktu widzenia, dalszego rozwoju, żeby takie dziecko później było w miarę normalne w tym sensie, że nie ma to wpływu na jego dalsze życie. Na pewno będzie to mieć wpływ, ale przynajmniej chodzi tutaj o złagodzenie tego. To jest sprawa w przekonaniu moim i naszego klubu absolutnie istotna. Jeżeli natomiast chodzi o same sprawy organizacyjne związane z przesłuchiwaniem, o wydzielanie sal, udział psychologa itd., to wszystko jest w pełni uzasadnione, ale, panie i panowie, cokolwiek byśmy dzisiaj zrobili, jakkolwiek byśmy te kary podwyższali, jeżeli nie będą towarzyszyć temu inne działania wychowawcze, a także związane z pewnym nadzorem nad tego typu przestępcami, którzy później wychodzą z więzień, zresztą mamy w tej chwili zapowiedź tych wszystkich, którzy, prawda, dokonali morderstw itd., i dzisiaj społeczeństwo zastanawia się, jak to ma dalej być. Myślę więc, że ta ustawa nie tylko powinna wprowadzać te bardzo istotne zmiany, potrzebne na dzisiejszym etapie, lecz także musi być społecznie zaakceptowana i zrozumiana, nie może pozostać tylko na płaszczyźnie parlamentu, sądów, adwokatów, prokuratorów, tylko musi dotrzeć do społeczeństwa, żeby społeczeństwo rozumiało, o co w tym wszystkim chodzi. Oczywiście zgadzam się z panem posłem Dudą w tym zakresie, że te sankcje nie były dostateczne, tylko jest pytanie, czy takie podwyższanie i w takim zakresie jest obecnie uzasadnione i czy przyniesie spodziewane efekty. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego popiera tę nowelizację. Dziękuję.