Mówca: Jacek Protas
Data: 2016-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przede wszystkim muszę powiedzieć, że jestem głęboko rozczarowany. Po pierwsze, tym, że w momencie, kiedy omawiamy zmiany dotyczące najważniejszej dla samorządu terytorialnego w Polsce ustawy, nie ma nawet wiceministra finansów, do którego moglibyśmy kierować swoje uwagi. (Oklaski) Po drugie, jestem rozczarowany tym, że po wielu miesiącach, po wielu moich apelach również z tego miejsca, z trybuny sejmowej nie zajęliście się tak naprawdę przygotowaniami do przedstawienia nam projektu nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przypomnę, że wiosną ub.r. ówczesny rząd powołał specjalny zespół składający się z przedstawicieli wszystkich korporacji samorządowych i przedstawicieli Ministerstwa Finansów po to, żeby pracować nad nowym, gruntownie zmienionym aktem prawnym, który będzie stanowił bazę finansową dla samorządów terytorialnych. Przypomnę, że obecna ustawa jest z roku 2003. W międzyczasie zmieniły się gruntownie uwarunkowania, w jakich funkcjonuje samorząd, m.in. weszliśmy do Unii Europejskiej, samorząd terytorialny generuje 2/3 inwestycji w sektorze publicznym. Potrzebne jest gruntowne podejście do tego aktu prawnego. Ponadto już w tej kadencji w kolejnych ustawach, chociażby takich jak ustawa o świadczeniu usług medycznych, 500+, ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty nakładacie państwo na samorządy nowe obowiązki bez zagwarantowania im finansowania. Potrzebna jest dywersyfikacja źródeł finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Samorządy mówią o tym od dawna, że podatki PIT i CIT są najbardziej niestabilnym źródłem finansowania, a dochody samorządów są oparte głównie na tych dwóch podatkach. Mówiliśmy o tym i doszliśmy do porozumienia z rządem koalicji PO i PSL, że będziemy opierać finansowanie jednostek samorządu terytorialnego również na podatku VAT, który jest najbardziej stabilny i który umożliwiłby racjonalne planowanie dochodów i oczywiście wydatków przez jednostki samorządu terytorialnego. Postuluję także, ażebyśmy dla dobra polskich powiatów przekazali w zarządzanie majątek dwóch agencji: Agencji Nieruchomości Rolnych i Agencji Mienia Wojskowego właśnie do powiatów, zostawiając im również część dochodów pochodzących z gospodarowania tym majątkiem. Nowy system korekcyjno-wyrównawczy, szanowni państwo, który jest elementem wewnętrznej polityki spójności każdego kraju, musi być systemem nowoczesnym, opartym na aktualnych danych finansowych bądź na precyzyjnych prognozach. Cały problem z tzw. janosikowym polegał na tym, że naliczano wpłaty na podstawie danych historycznych. Proponuję również, ażeby utworzyć rezerwę w budżecie państwa w przypadku skokowego spadku dochodów w samorządach, które są płatnikami do tego systemu. Zwracam również uwagę na to, że nowa ustawa powinna także uwzględniać mechanizmy prowadzenia polityki regionalnej dla regionów, które po 2020 r. nie będą objęte konwergencją. Tych regionów w Polsce jest na szczęście coraz więcej. Dzisiaj jest Mazowsze, ale po 2020 r. będą to również inne regiony. One też powinny być obejmowane polityką regionalną. Na to potrzeba będzie środków. Szanowni państwo, termin 2020 r., jeśli chodzi o wejście w życie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, jest po prostu nie do przyjęcia. Rozumiem, gdybyśmy przyjmowali dzisiaj przedłużenie funkcjonowania ustawy o rok, po to żeby dać sobie jeszcze trochę czasu na pracę, ale nie właściwie (Dzwonek) na kolejną kadencję. Przypominam, że w 2019 r. będą wybory parlamentarne. Wtedy chcecie państwo przygotowywać nowy projekt ustawy? Myślę sobie, że to jest po prostu odłożenie ad Kalendas Graecas.