Mówca: Adam Rybakowicz
Data: 2013-01-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota wobec rządowego projektu ustawy o środkach ochrony roślin zawartego w druku nr 740. Celem proponowanych przepisów jest ograniczenie zagrożeń związanych z obrotem środkami ochrony roślin i ich stosowaniem, a także wdrożenie zasad integrowanej ochrony roślin, zapewniających racjonalne stosowanie tych preparatów w produkcji. W projekcie ustawy określono zasady wprowadzania do obrotu i stosowania środków ochrony roślin, w tym zasady potwierdzania sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do ich stosowania, prowadzenia szkoleń w zakresie środków ochrony roślin, wykonywania zabiegów agrolotniczych, a także prowadzenia upraw w systemie integrowanej produkcji roślin. W tym zakresie projektowana ustawa zastąpi regulacje z 2003 r. W celu wykonania przepisów prawa unijnego projekt ustawy określa zadania i właściwości organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych dotyczące wydawania zezwoleń i pozwoleń na wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu. Projekt utrzymuje przy tym kompetencje ministra rolnictwa w tym zakresie. Projektowana ustawa zmienia obecny system obowiązkowych szkoleń w zakresie środków ochrony roślin. W systemie szkoleń wyróżnione zostały szkolenia podstawowe i szkolenia uzupełniające, o mniejszym wymiarze godzin, ważne pięć lat. Jednak w ustawie brakuje sankcji wobec sprzedawców środków niedozwolonych w Polsce. Jeżeli chodzi o środki ochrony roślin, to poważnym problemem są kwestie jakości, występujące na naszym rynku środki podrobione czy nielegalny import. Może zdarzyć się, że preparaty przemycane mimo podobnej nazwy mają inny skład substancji czynnych. Używanie preparatów z niepewnych źródeł w niektórych przypadkach może skończyć się zniszczeniem upraw, do czego dochodziło w gospodarstwach na terenie kraju. Środki ochrony roślin zakupione - podkreślam, że chodzi o środki chemiczne - na przykład przez Internet przez osoby niepełnoletnie mogą być wykorzystywane do innych celów niż te, do których zostały stworzone. Projekt nowelizacji ustawy zawiera także przepisy dotyczące gromadzenia informacji o zatruciach środkami ochrony roślin. Przedsiębiorcy prowadzący badania sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin oraz prowadzący szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin będą musieli wpisać się do rejestru. Ustawa nie reguluje tego, jakie konkretnie dane mają być gromadzone w przypadku zatruć ludzi środkami ochrony roślin - czy mają to być dane personalne zatrutych, czy dane środków, którymi się ludzie zatruli, i co z takimi danymi ma zamiar zrobić minister rolnictwa i rozwoju wsi. Brak tego typu zapisów spowoduje wprowadzenie ustawy z lukami, które trzeba będzie w przyszłości uzupełniać. Obecnie obowiązująca ustawa o środkach ochrony roślin zakłada, że osoby mające kontakt z takim środkami muszą być uprzednio odpowiednio przeszkolone. Osoby nieprzeszkolone nie mogą mieć styczności z takimi środkami. Jednak w rządowym projekcie ustawy czytamy, że pracownicy mający kontakt z chemikaliami nie muszą być przeszkoleni. Według projektu szkoleniami mają być objęci tylko mikroprzedsiębiorcy (podmioty dystrybuujące nietoksyczne środki ochrony roślin użytkownikom nieprofesjonalnym) oraz sprzedawcy środków ochrony roślin. Jest to niewątpliwie błąd, gdyż stosowanie chemicznych środków ochrony roślin mimo niewątpliwych korzyści zagraża zdrowiu pracowników stykających się z nimi. Konieczne jest zatem zaopatrzenie pracowników w odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz odpowiednie szkolenie, które ryzyko wystąpienia zachorowań związanych z użytkowaniem środków zminimalizują. Można oczekiwać poprawy zaopatrzenia rynku i obniżenia cen pestycydów w wyniku zwiększania konkurencyjności i obniżenia kosztów rejestracji pestycydów, jednak uzależnienie decyzji w sprawie wydawania zezwolenia od jednego ministra może doprowadzić do zmonopolizowania rynku przez firmy, które zajmują się produkcją i sprzedażą środków ochrony roślin. Mogą zachodzić zjawiska korupcyjne, bo komisję do spraw roślin powołuje i odwołuje sam minister. Przemysł chemiczny, w tym także związany z produkcją środków ochrony roślin, rozwija się dynamicznie. Trzeba pamiętać jednak, że ingerencja człowieka w środowisko naturalne może spowodować nieodwracalne skutki, choćby uodpornienie się chwastów i szkodników na chemiczne czynniki stosowane w środkach ochrony roślin, co w konsekwencji spowoduje wprowadzenie jeszcze bardziej toksycznych środków chemicznych, by ratować plony. Działania takie mogą mieć nieodwracalne skutki dla kolejnych ogniw łańcucha. Dla zapewnienia bezpieczeństwa środowiska naturalnego przed dopuszczeniem preparatu do produkcji, handlu i stosowania potencjalny producent musi przedstawić m.in. wyniki badań pod kątem jego wpływu na środowisko, w tym także na pszczołę miodną i inne pożyteczne stawonogi. (Dzwonek) Zakres badań ciągle jest poszerzany, normy i wymagania instytucji sprawujących nadzór nad wprowadzeniem do stosowania nowych specyfików stają się coraz wyższe. Wszystkie wcześniej stosowane niebezpieczne substancje niespełniające obecnych wymogów zostały wycofane z użycia. Stosowane preparaty są ciągle badane pod kątem potencjalnych zagrożeń, a w razie pojawienia się takich na bieżąco wycofywane. Ich miejsce zajmują nowe, uważane za znacznie bardziej bezpieczne. Jednak i tak polskiemu rolnictwu potrzebne jest zwiększenie nakładów państwa na rozwój badań naukowych w zakresie bezpiecznej, nowoczesnej ochrony roślin. Pomimo wielu zalet tej ustawy, nie można się zgodzić, by nie chronić pracowników przed szkodliwością działań środków ochrony roślin. Powinno się też regulować wielkość sprzedaży środków ochrony roślin, by nie dopuścić do stosowania tych środków niezgodnie z ich przeznaczeniem. Nieprzyjęcie przez Wysoki Sejm poprawek, które zostały złożone podczas prac podkomisji, komisji, nad którymi pracowaliśmy w komisji, zdecydowanie pogorszy jakość ustawy, przez to będzie nadawała się ona jedynie do kosza. Po wprowadzeniu przez koalicję, Platformę i PSL,...