Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dostrzegamy potrzebę usprawnienia działania obwodowych komisji wyborczych, żeby powstrzymać różnego rodzaju nieprawidłowości, szczególnie że najczęściej wpływ na to ma czynnik ludzki, błędy. Im więcej profesjonalizmu, pomocy przy tym procesie... Czasem zdarzają się komisje, których cały skład jest powołany z osób, które nigdy wcześniej nie zasiadały i nie pracowały w obwodowych komisji wyborczych. To, że pojawi się tam osoba z doświadczeniem, uważamy za rzecz generalnie słuszną, natomiast mamy pewne zastrzeżenia dotyczące ryzyka większego wpływu samych wójtów na składy i pracę komisji. Uważamy też, że w ustawie jest dość niejasny konflikt kompetencyjny pomiędzy przewodniczącym obwodowej komisji wyborczej a sekretarzem. Tam moim zdaniem może dochodzić do różnego rodzaju sporów co do tego, kto, że tak powiem, jest ważniejszy, czyja decyzja ma być bardziej respektowana w tym zakresie. Jednak wydaje się, że przewodniczący, wybierany przez samą komisję, powinien mieć głos decydujący. Chcę też powiedzieć, że nawet powołanie nauczyciela do składu komisji na funkcję sekretarza nie wyeliminuje w całości problemu, jakim jest po prostu błąd ludzki, czynnik ludzki. Żebyśmy nie mieli co do tego wątpliwości: po wprowadzeniu tej ustawy wszystkie błędy nie zostaną jakoś magicznie wyeliminowane. Nic tak nie będzie wpływać na pilnowanie rzetelności liczenia głosów i w ogóle przeprowadzania systemu wyborczego, jak powoływani, szeroko, członkowie obwodowych komisji wyborczych. Dlatego że tam jest najważniejsza kontrola, właśnie w dniu wyborów, po zamknięciu komisji, w momencie liczenia głosów. Kontrola sprawowana jest przez ludzi, którzy są zgłaszani przez komitety wyborcze. I tutaj przechodzimy do kolejnej zmiany, która w tej ustawie jest istotna, co do tego, żeby wyłączne prawo do zgłaszania ludzi do obwodowych komisji wyborczych miały komitety, które zarejestrowały kandydatów. Generalnie jestem za tym, żeby komitety, które zgłosiły kandydatów, miały pierwszeństwo w zgłaszaniu, ale nie wyłączność. Mianowicie pierwszeństwo, dlatego że sytuacja, w której pozbawiamy prawa do tego, aby pozostałe komitety, obywatele mogli zgłaszać do komitetów, rodzi pewnego rodzaju ryzyka i wątpliwości co do rzetelności przeprowadzania wyborów. Ale jednocześnie nie możemy doprowadzić do patologii, które miały miejsce, że np. kandydat zgłoszony przez komitet, który zarejestrował kandydata czy listę kandydatów, nie miał swojego przedstawiciela w komisji, w której z kolei większość jest powołana spośród ludzi, którzy nie zarejestrowali list. Wychodząc temu naprzeciw, zgłaszamy jako Konfederacja poprawkę, żeby wyeliminować z proponowanej ustawy wyłączność zgłaszania kandydatów do obwodowych komisji wyborczych i terytorialnych komisji wyborczych przez komitety, które zgłosiły swoich kandydatów, ale wprowadzić pierwszeństwo komitetów w ich obsadzaniu. Natomiast na pozostałe wolne miejsca, o ile zostaną, żeby kandydatów mogli zgłaszać także pełnomocnicy komitetów wyborczych, którzy ich w danym okręgu nie mają. Taka poprawka wydaje się słuszna, żeby nie wylać dziecka z kąpielą, żeby nie było zarzutów co do tego, że będzie przejęcie wpływu na działania obwodowych komisji wyborczych jedynie przez wójtów, którzy też są często mocno zainteresowani wynikiem wyborczym. Im szersza reprezentacja komitetów wyborczych, różnych stron obwodowych komisji wyborczych, tym lepiej dla rzetelności przeprowadzania procesu wyborczego i rzetelnego liczenia głosów. Zgłaszam poprawkę. Dziękuję bardzo.