Mówca: Krajowej Rady Sądownictwa Paweł Styrna
Data: 2021-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Krajowa Rada Sądownictwa jest samodzielnym i centralnym organem państwowym, którego funkcje powiązane są z władzą sądowniczą. Kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa wynikają wprost z konstytucji. I tak z art. 179 konstytucji wynika, że Krajowa Rada Sądownictwa posiada wyłączną kompetencję do przedstawiania prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków w sprawie powołania sędziów. Zaś z art. 186 ust. 2 konstytucji wynika, że rada posiada także uprawnienie do występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z konstytucją aktów normatywnych, oczywiście w zakresie, w jakim dotyczą niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Szczegółowe kompetencje rady zostały określone także w art. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Do najistotniejszych kompetencji, które są realizowane najczęściej na bieżąco, najczęściej na posiedzeniach plenarnych, należy rozpatrywanie zgłoszonych kandydatur i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów powszechnych, przedstawianie prezydentowi wniosków o powołanie sędziów w tych sądach, przedstawianie prezydentowi wniosków o powołanie egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej na stanowiska asesorów, opiniowanie projektów aktów normatywnych, podejmowanie uchwał w sprawach wystąpień do Trybunału Konstytucyjnego, a także sprawowanie nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych przez naczelne organy sądownicze, takie jak Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, sądy apelacyjne i wojskowe sądy okręgowe, oczywiście w ramach prowadzonych przez te organy postępowań. Wykonując te obowiązki i prerogatywy, Krajowa Rada Sądownictwa w 2020 r. odbyła 16 posiedzeń plenarnych, które trwały 59 dni. Rozpoznano 879 zgłoszeń do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich. Rada podjęła 912 uchwał w sprawach indywidualnych i przedstawiła prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o powołanie 489 osób do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziego w sądach różnych rodzajów i różnych szczebli, w tym 293 kobiet i 196 mężczyzn. Zespoły Krajowej Rady Sądownictwa odbyły 434 posiedzenia, przeprowadziły 126 rozmów z kandydatami. Zaproszono także na rozmowy prezesa sądu, przewodniczącego wydziału i wizytatora. Rada podjęła 12 uchwał stwierdzających brak podstaw do podjęcia czynności wizytacyjno-lustracyjnych, wydała 66 opinii o projektach aktów normatywnych i przedstawiła 9 stanowisk w sprawach dotyczących sądownictwa i sędziów. Krajowa Rada Sądownictwa wniosła odwołanie do Sądu Najwyższego od 13 nieprawomocnych wyroków sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga to, że w 2020 r. rada przeprowadziła 339 nowych postępowań konkursowych, w ramach których do obsadzenia było 348 wolnych stanowisk sędziowskich. Na uwagę zasługuje fakt, że w tych konkursach wzięło udział 1034 kandydatów. Rada podjęła 276 uchwał w przedmiocie przedstawienia prezydentowi wniosków o powołanie na stanowiska sędziowskie, w tym kandydatury 369 kandydatów zaopiniowano pozytywnie, a 501 - negatywnie. Rada podjęła także 259 uchwał o umorzeniu postępowań w związku z cofnięciami przez kandydatów zgłoszeń na stanowiska sędziowskie. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. W 2020 r. wpłynęły łącznie 102 odwołania od 68 uchwał Krajowej Rady Sądownictwa, w tym 89 odwołań dotyczyło uchwał w przedmiocie powołania do pełnienia urzędu na wolne stanowiska sędziowskie. Pozostałe odwołania dotyczyły innych kwestii, a więc takich jak przeniesienie w stan spoczynku, uchwał w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek umożliwiający przejście w stan spoczynku oraz uchwał w przedmiocie odwołania od podziału czynności. W 2020 r. do Krajowej Rady Sądownictwa wpłynęło 75 projektów aktów normatywnych. Jak już wspomniałem, rada wydała 66 opinii o tych aktach. Jeżeli chodzi o strukturę tych projektów, to przedstawiała się ona następująco. Było to 51 projektów ustaw, w tym 13 projektów rządowych, 25 projektów poselskich, 12 projektów senackich i jeden obywatelski projekt ustawy. Wydano także opinie o 24 rozporządzeniach, w tym 23 rozporządzeniach skierowanych do rady przez ministra sprawiedliwości i jednym projekcie rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Szanowni Państwo! W ramach Krajowej Rady Sądownictwa funkcjonują komisje, które przygotowują projekty uchwał w sprawach poddanych kompetencjom tych komisji. I tak, Komisja do spraw skarg, wniosków i petycji, która zajmuje się rozpoznawaniem skarg dotyczących działalności sądów apelacyjnych, rzeczników dyscyplinarnych, a także przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa, rozpoznała w 2020 r. 542 pisma. Komisja do spraw wizytacji i lustracji, która zajmuje się przygotowywaniem projektów uchwał w sprawach przeprowadzania wizytacji sądu lub jednostki organizacyjnej sądu, lustracji w sądzie lub lustracji pracy sędziego, rozpoznała 252 pisma. Komisja do spraw etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, przygotowująca projekty uchwał dotyczące zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów, rozpoznała w 2020 r. 62 pisma. W ramach Krajowej Rady Sądownictwa funkcjonuje także Komisja do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i asesorów sądowych. Jej zadaniem jest analizowanie wyroków dyscyplinarnych, składanie radzie wniosków w przedmiocie żądania podjęcia czynności dyscyplinarnych, zaskarżenia orzeczeń sądów dyscyplinarnych. Komisja ta w 2020 r. rozpoznała 225 pism. W związku ze zmianą ustawy o sądach powszechnych i powierzeniem Krajowej Radzie Sądownictwa nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych przez Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny w 2019 r. powołano w ramach rady Komisję do spraw nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych. W 2020 r. komisja ta rozpatrywała sprawozdania podmiotów nadzorujących realizację zadań z zakresu ochrony prawnej. Nawiązała współpracę z prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczącą m.in. rozgraniczenia kompetencji między tymi organami. Opracowała ona regulację dotyczącą szczegółowego trybu swojej pracy oraz trybu pracy rady na posiedzeniach plenarnych w zakresie naruszeń ochrony danych osobowych. W Krajowej Radzie Sądownictwa funkcjonuje także Komisja do spraw reformy wymiaru sprawiedliwości. W 2020 r. wyłoniła ona ze swojego składu sześć zespołów, które zajmowały się takimi zagadnieniami jak: model naboru sędziów, sędziowie pokoju, model postępowania dyscyplinarnego, status sędziego, a także struktura sądownictwa. Ponadto analizowano zasadność tzw. spłaszczenia struktury sądownictwa. W ramach rady funkcjonowała także Komisja biblioteczna. Komisja ta została zlikwidowana w maju tego roku i już nie funkcjonuje. Proszę państwa, z związku z pracą komisji funkcjonujących w ramach Krajowej Rady Sądownictwa w przestrzeni medialnej pojawiły się kwestie dotyczące kosztów działalności Krajowej Rady Sądownictwa. W wystąpieniu pokontrolnym Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że wydatki na komisje wyłonione i funkcjonujące w ramach rady wzrosły w 2020 r. do poziomu 122 tys. zł. Wydatki na funkcjonowanie rady, a w szczególności na diety członków rady, należy jednak rozpatrywać w szerszym kontekście. I chciałbym państwu zwrócić uwagę na następującą kwestię: w 2019 r. na diety członków rady wydano 3181 tys. zł... (Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz: 45 razy więcej.) ...a w 2020 r. na diety członków rady wydano 2916 tys. zł. W 2020 r. zmniejszyły się więc wydatki na diety członków rady o 265 tys. zł. Wydatki były mniejsze o taką kwotę. Ogólnie rzecz ujmując, chcę powiedzieć, że w 2020 r. rada zaoszczędziła 301 tys. zł, takiej kwoty bowiem rada nie wydatkowała w 2020 r., realizując wydatki na poziomie 98,1%. Dziękuję, pani marszałek. Dziękuję państwu. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)