Mówca: Sprawozdawca Robert Kołakowski
Data: 2017-03-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pamięci Profesora Mariana Raciborskiego w 100. rocznicę śmierci, druk nr 1273. Profesor Marian Raciborski był wybitnym naukowcem, botanikiem, badaczem flory, współtwórcą polskiej paleobotaniki i ruchu ochrony przyrody w Polsce. Urodził się 16 września 1863 r. we wsi Brzóstowa pod Ćmielowem. W latach 1881-1891 studiował nauki przyrodnicze i medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, później kontynuował naukę na uniwersytetach w Niemczech. W latach 1896-1900 przebywał w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie prowadził badania flory wyspy Jawy. Podczas swojego pobytu na wyspie stworzył ogromne zbiory botaniczne, które przekazał krakowskiemu muzeum etnograficznemu. Część jego krajowych zbiorów zakupiono dla Muzeum Przyrodniczego im. Dzieduszyckich we Lwowie. Po powrocie do Polski w latach 1900-1909 profesor był kierownikiem katedry Akademii Rolniczej w Dublanach pod Lwowem. Od 1909 r. jako profesor botaniki Uniwersytetu Lwowskiego organizował Instytut Biologiczno-Botaniczny na wspomnianej przeze mnie uczelni. Od 1912 r. był profesorem botaniki na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1913 r. założył Instytut Botaniczny, w którym zorganizował własną szkołę badawczą. Zmarł w 1917 r. w Zakopanem. Dorobek naukowy prof. Raciborskiego stawia go w rzędzie najbardziej wszechstronnych polskich uczonych. Jego prace dotyczą florystyki, systematyki glonów, grzybów, roślin naczyniowych, geografii roślin i paleobotaniki. Szczególne znaczenie mają pierwsze polskie prace paleobotaniczne oraz zainicjowanie zbiorowego opracowania ˝Flora Polski˝. Pierwszy tom tego opracowania został wydany już po śmierci profesora w 1919 r. Profesor Marian Raciborski był jednym z pionierów ochrony przyrody w Polsce. W roku 1910 wydał wykaz zabytkowych drzew i zbiorowisk roślinnych. Pierwszy propagował ochronę zabytków przyrody i rozbudowę muzeów przyrodniczo-krajoznawczych. Wydał także zielniki roślin okrytonasiennych i roślin niższych, które zyskały uznanie w kraju i za granicą. Komisja Kultury i Środków Przekazu po przeprowadzeniu pierwszego czytania i rozpatrzeniu przedmiotowego projektu na posiedzeniu w dniu 23 lutego wnosi, by Wysoki Sejm raczył uchwalić wymieniony projekt uchwały w następującym brzmieniu: ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uczczenia pamięci profesora Mariana Raciborskiego w 100. rocznicę śmierci W dniu 17 marca 2017 roku przypada 100. rocznica śmierci Mariana Raciborskiego, wybitnego polskiego uczonego, ojca polskiej paleobotaniki, pioniera ruchu ochrony przyrody w Polsce. Marian Raciborski urodził się w 1863 roku w Brzóstowej niedaleko Ostrowca Świętokrzyskiego. Od najmłodszych lat interesował się tematyką przyrodniczą. To sprawiło, że podjął studia przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, które następnie kontynuował m.in. w Bonn, Monachium i Tybindze. Po ich zakończeniu został adiunktem w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 1896-1900 Marian Raciborski przeprowadził pionierskie badania wyspy Jawy. Badania te przyniosły mu międzynarodowe uznanie i rozgłos. Dzięki swoim wybitnym osiągnięciom został najpierw kierownikiem katedry Akademii Rolniczej w Dublanach, a później kolejno profesorem botaniki Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dyrektorem Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Mocno zaangażował się wówczas w działalność na rzecz ochrony przyrody w Polsce, w tym w ochronę wyodrębnionego przez siebie jako samodzielny gatunek modrzewia polskiego. Jego naukowy dorobek obejmuje około 300 publikacji. Marian Raciborski był nie tylko wybitnym uczonym, ale i wielkim patriotą. Wychowany w rodzinie powstańca styczniowego, w roku 1914 poparł całym sercem działalność Józefa Piłsudskiego i czyn legionowy. Wolnej Ojczyzny nie doczekał. Zmarł 17 marca 1917 roku w Zakopanem. W 100. rocznicę śmierci Profesora Mariana Raciborskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wspomina jego postać i czci pamięć o nim oraz wyraża uznanie dla jego dorobku naukowego i patriotycznej postawy˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)