Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję wszystkim posłom za zabranie głosu i za uwagi dotyczące tej ustawy. Tak jak powiedziałem, chciałbym, aby omawiany projekt stanowił punkt wyjścia do debaty wszystkich środowisk nad tym, aby izby rolnicze były faktyczną reprezentacją rolników. Izby rolnicze są bardzo ważnym organem społecznym i uważam, że powinny istnieć. Tak pokrótce odniosę się do stanowisk przedstawionych przez poszczególne kluby. Pan poseł Ardanowski mówił o głównej bolączce. Myślę, że to jest... Właściwie mówił o dwóch bolączkach, ale główną bolączką moim zdaniem jest właśnie Ordynacja wyborcza - Ordynacja wyborcza, która nie jest tak naprawdę demokratyczna i nie zapewnia wyborów takich, jakie one powinny być. Proszę państwa, 1,87%, nawet jeżeli to zwiększymy dwukrotnie albo i trzykrotnie, to jest żadna reprezentacja. Taka osoba nie czuje presji społeczeństwa, które ją wybrało, czyli to jest po prostu takie wybieranie jedni drugich w tym samym gronie - czyli Ordynacja wyborcza. Druga rzecz, chodzi o to, żeby te izby naprawdę, jeżeli są już wybrane demokratycznie, miały wpływ na to, za co odpowiadają, wpływ, jak również odpowiedzialność za podjęte działania. Ale trzeba zacząć od ordynacji, żeby to był taki mocny mandat, tak jak jest chociażby we Francji. Tam się wszyscy liczą z rolnikami z powodu tak dużego poparcia tych izb. Nie ma pani poseł Doroty Rutkowskiej. Trudno mi się odnosić do tego, co powiedziała. Co mogę powiedzieć? Pani poseł powiedziała, że nie ma potrzeby wprowadzania zmian. Wydaje się, że podtrzymuje zdanie swojego ugrupowania z ostatnich 8 lat. Skoro przez 8 lat Platforma Obywatelska nie widziała potrzeby zmian, to może akurat temu ugrupowaniu pasuje taka 4-procentowa reprezentacja. Bo co to za reprezentacja? Niech rolnicy siedzą i nic nie mówią. Ja uważam, że powinna być to silna reprezentacja, która ma realny wpływ na prawodawstwo. A mówienie o tym, że to utrudni, że zmiana sposobu finansowania cokolwiek utrudni... Chciałem powiedzieć pani poseł, niestety pani poseł nie ma, że mamy informatyzację i to jest żadne utrudnienie. Przy płaceniu podatku rolnego jeden check box więcej zaznaczony i wszystko idzie prosto. Mamy przelewy elektroniczne. Na pewno to nic nie utrudni. Myślę, że pani poseł sobie odsłucha tę moją odpowiedź, i radziłbym posłuchać też tego, co mówił przedstawiciel Kukiz’15 Norbert Kaczmarczyk. Co to jest za prezes, którego wybrało 7 osób? Co to jest za reprezentacja? Kogo on reprezentuje? Bo podejrzewam, że nawet niecałą swoją rodzinę, bo często rodziny są większe niż 7-osobowe. Więc to odpowiada na wszystkie kwestie. Również dziękuję Nowoczesnej za to, że chce dalej pracować nad tym projektem, jednakże posiłkowanie się czy właściwie podpieranie się jedynie opinią prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych, który jest bezpośrednio zainteresowany, nie do końca chyba jest zasadne. Powinniśmy rozmawiać z rolnikami. Te propozycje, które tutaj padły, są konsultowane z szerokim gronem związków zawodowych rolników. Ja właściwie co tydzień jestem na jednym ze spotkań z rolnikami. Cieszę się, że mnie zapraszają jako przewodniczącego komisji rolnictwa, jak i jako reprezentanta bardzo rolniczego terenu, czyli Lubelszczyzny. Rolnicy na każdym spotkaniu mówią, że chcą zmian izb rolniczych, a nawet mówią, że chcą w ogóle dysponować całymi 2% swoich pieniędzy, bo nie są zadowoleni z aktualnego finansowania. Bardzo ważne jest to, aby móc odwołać takiego delegata. Ten delegat to powinna być osoba, która reprezentuje rolników cały czas. Jeżeli coś się zmienia, to społeczny mandat, który ten delegat dostał, powinien móc być odwołany. Trudno, nie ma przedstawiciela PSL-u, więc nie będę się odnosił do zastrzeżeń, jakie były zgłoszone przez pana Mirosława Maliszewskiego. Przechodzę do pytań. Nie ma, nie widzę pana posła Tomasza Kostusia, więc również na to pytanie nie będę odpowiadał, skoro nie ma pana posła. Pani poseł Teresa Hałas mówi, że zabrakło zapisów związanych z merytoryką i odpowiedzialnością. Tak jak powiedziałem, w mojej ocenie najważniejsza jest prawidłowa reprezentacja. Izby mają bardzo dużo zadań, 18 zadań w samej ustawie o izbach rolniczych. Naprawdę tych zadań jest bardzo dużo. Zabrakło rzeczywiście w tej ustawie tego, o czym mówił pan poseł Ardanowski, aby one to, co wypracują, bardziej mogły przekładać na ustawodawstwo, jak również odpowiedzialności. Ale to jest projekt, projekt otwierający dyskusję. Jestem przekonany, że w obecnym składzie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi będziemy mogli bardzo szybko i merytorycznie tak przekonstruować tę ustawę, aby spełniała ona wszystkie zgłaszane postulaty. Pan Maciej Masłowski pytał o nadużycia i o to, jak się to zmieni, jak ta ustawa czy zapisy tej ustawy będą temu przeciwdziałały. Tych mechanizmów jest kilka. Przede wszystkim jest dokładnie opisane, jak te wybory na poszczególnych szczeblach będą przeprowadzane. Jest napisane, że głosowanie ma odbywać się w pomieszczeniu instytucji publicznej, a nie w mobilnej, uciekającej urnie, z której bardzo często rolnicy się śmieją - śmieją się przez łzy, bo to jest coś dziwnego. Jest napisane, że w lokalu ma być coś tak oczywistego jak osłona zapewniająca tajność głosowania. W tej chwili - ja byłem akurat przy wyborach - kiedy prezes się zmienia, to po prostu na sali, w jednym rogu, jest tekturowa urna, żadnej intymności. Jest opisane, jak długo - ten minimalny czas trwania wyborów, czyli co najmniej 4 godziny - musi być otwarty lokal. Jest również opisany obowiązek dotyczący ogłoszeń - gdzie te ogłoszenia mają być umieszczane i czy one mają być umieszczane. Dodatkowym zabezpieczeniem jest to, iż przy liczeniu głosów mogą być obecni wszyscy kandydaci. Nie wiem, czy państwo to obserwowali, ostatnio mieliśmy referendum w Wielkiej Brytanii, to słynne referendum, w którym Brytyjczycy opowiedzieli się za Brexitem. Proszę państwa, na drugi dzień znane były wyniki referendum. Ale tam urny są przezroczyste, wszyscy mogą patrzeć na ręce podczas wyborów, podczas liczenia głosów. Tam chyba było tylko 25 tys. głosów nieważnych. U nas jest ponaddziesięciokrotnie więcej głosów nieważnych. Dlaczego tak tam było? Dlatego że wszystko jest obserwowane i nagrywane. W tej ustawie również pozwalamy na to, aby można było nagrywać liczenie głosów, i na to, aby wszyscy kandydaci byli obecni przy tym liczeniu głosów. To coś naturalnego, coś, co w innych demokracjach jest już od dawna przewidziane. Kolejną rzeczą, która zapobiegnie nadużyciom, jest to, że wprowadziliśmy instytucję, możliwość złożenia protestu wyborczego. Również rolnicy mówili o tym, że pomimo że byli niezadowoleni ze sposobu przeprowadzenia wyborów, nie było się komu poskarżyć, ustawa w ogóle tego nie przewidywała. A więc jest to bardzo ważne. Nie mówmy dlaczego, chyba wszyscy wiedzą. Pan Stefan Romecki pytał o zainteresowanie rolników, o poprawę obecnej sytuacji związaną z tym, że rolnicy będą się angażowali. Mówiłem to już przy uzasadnieniu: rolnicy nie czują tej przynależności do izb, bo od lat w ustawie o izbach rolniczych niewiele czy nic się nie zmieniło, a czas biegnie do przodu. Frekwencja jest coraz mniejsza. Tutaj, po pierwsze, jeżeli będzie więcej kandydatów - a tych kandydatów będzie więcej, jeżeli ten wybór będzie na poziomie sołectw - wtedy każda zainteresowana osoba poinformuje wszystkich swoich znajomych, powie: głosuj na mnie, czyli nagle wszyscy będą wiedzieli o tym, że mamy wybory. Druga rzecz, ten 1%. Ten 1% będzie takim motywującym czynnikiem dla izb rolniczych, które będą chciały pokazać, że istnieją w lokalnym środowisku, skutecznie działają. Tak jak mówiłem, jasność, przejrzystość wyborów spowoduje, że rolnicy zaczną angażować się w działania izb. To jest jednocześnie odpowiedź dla pana Norberta Kaczmarczyka o ten 1%, o mobilizację. Izby rolnicze, sami rolnicy - mówiłem już państwu - chcieliby mieć możliwość zagospodarowania swoich 2%, jednakże związki zawodowe mogłyby wywierać zbyt dużą presję na rolników. Dlatego uważam, że z automatu ten 1% powinien być przekazywany na izby rolnicze, a o drugi procent po prostu trzeba zawalczyć. Izba rolnicza jako coś znacznie większego - i nieupartyjnionego - niż związki zawodowe ma większą możliwość działania na rzecz rolników, dlatego podejrzewam, że większość rolników i tak ten swój 1% przekaże na izby rolnicze. Ale ten taki bicz, ten niepewny 1% zmotywuje izby do bardziej rozważnego i gospodarnego zarządzania tym budżetem i pokazywania swoich działań. Pan Paweł Szramka pytał, czy sołectwo nie jest za małym obszarem, nie jest za małą społecznością. No właśnie, kto najlepiej zna kandydata, kto najlepiej zna tego rolnika? Czy osoba mieszkająca trzy gminy dalej, czy sąsiad, który często z nim dorastał i wie, jak on się zachowywał, mając 20 lat, 30 lat, 40 lat, wie, jak wygląda jego gospodarstwo, czy on ma porządek, czy on na czas zbiera plony, wie, jak on się zachowuje? A więc to była taka nasza motywacja, może nazbyt idealistyczna. Będziemy o tym rozmawiać, żeby zacząć to od sołectwa, ale sąsiad sąsiada zna najlepiej i wie, czy można danej osobie zaufać. Jeżeli sąsiad zaufa sąsiadowi, powie: tak, to jest ta osoba, której ufam, bo znam ją od jakiegoś czasu. My w projekcie założyliśmy okres 3-letni, że trzeba mieszkać na danym terenie 3 lata. Okres 3 lat już o czymś mówi, ale tak jak powiedziałem, nie upieramy się. Jednocześnie to, że kandydat jest z sołectwa, jest dobrze znany w sołectwie, pozwala na to, że będzie dobrze postrzegany w tym sołectwie i wszyscy okoliczni mieszkańcy będą chcieli mówić mu o aktualnych, realnych problemach. To będzie osoba stamtąd. To już chyba odpowiedzi na wszystkie pytania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)