Mówca: Marzena Dorota Wróbel
Data: 2012-06-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Solidarna Polska w sprawie dokumentu pt.: Informacja o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec-grudzień 2011 r. Dokument, który otrzymaliśmy do oceny, jest bardzo obszerny i pozornie imponujący. Gdyby rozmiary tego dokumentu były porównywalne do osiągnięć polskiej prezydencji, byłoby bardzo dobrze, ale oczywiście tak nie jest. Czytając tę informację, można by było odnieść wrażenie, że polska prezydencja to ciągnące się pasmo sukcesów, poczynając od ambitnych i bardzo rozbudowanych celów, a skończywszy na równie imponujących osiągnięciach, głównie w obszarze liczby spotkań i jeśli chodzi o tysiące zestawów informacyjno-promocyjnych, które zostały rozdane uczestnikom konferencji. Zdecydowanie gorzej sytuacja przedstawia się, gdyby spojrzeć realnie i krytycznie na osiągnięcia polskiej prezydencji. Zacznijmy od priorytetów. Początkowo było ich bardzo wiele. Dopiero po krytyce członków Komisji do Spraw Unii Europejskiej zostały one zawężone. Dzisiaj rząd prezentuje trzy główne priorytety. Są to: Integracja europejska jako źródło wzrostu, Bezpieczna Europa - żywność, energia, obronność i Europa korzystająca na otwartości. Zwrócić należy uwagę na fakt, że są to raczej priorytety Rady Unii Europejskiej czy Komisji Europejskiej, że nie ma w nich nic, co byłoby charakterystyczne dla Polski. Inne kraje Unii Europejskiej, sprawując prezydencję, realizowały jednak swoje własne założenia, korzystne dla siebie. Przytoczę tutaj przykład Niemiec, które przeforsowały traktat z Lizbony, i Francji, która przeforsowała pakiet energetyczno-klimatyczny, który jest szczególnie korzystny dla gospodarki Francji, a zdecydowanie mniej korzystny dla gospodarek krajów nowej Unii Europejskiej, które są mniej rozwinięte pod względem technologicznym. A co zyskała Polska w czasie swojej prezydencji? Nic, proszę państwa, nawet wizerunkowo nie odnieśliśmy sukcesu. Była to prezydencja miałka, zakończona skandalicznym wystąpieniem ministra Sikorskiego w Berlinie, które w publicystyce określane jest, oczywiście złośliwie, mianem hołdu berlińskiego. Przyjrzyjmy się po kolei realizacji poszczególnych priorytetów. Priorytet pierwszy: Integracja europejska jako źródło wzrostu. Oczywiście o wzroście nie można było w tym okresie nawet mówić, ponieważ Europę akurat ogarnął kryzys. O integracji europejskiej także nie można mówić. Raczej należałoby twierdzić, że dotknęła nas choroba dezintegracji europejskiej. Za jedno ze swoich największych osiągnięć rząd uważa przyjęcie przez Parlament Europejski tzw. sześciopaku. Jest to zestaw pięciu rozporządzeń i dyrektywy przewidujący zaostrzenie reguł fiskalnych, głównie w strefie euro, ale te obostrzenia będą dotyczyły także Polski. W przypadku złamania tych parametrów kraj, który dopuściłby się takiego przekroczenia, będzie karany. Głównie ma to dotyczyć członków strefa euro, ale pozostałe kraje członkowskie, które przekroczyłyby limity, mogą być ukarane poprzez zablokowanie możliwości korzystania z Funduszu Spójności. Dla Polski byłoby to wyjątkowo niekorzystne. Tzw. sześciopak to wstęp do paktu fiskalnego, który jest potencjalnie niebezpieczny dla Polski. Rząd w czasie prezydencji koncentrował się głównie na tym, by ze względów prestiżowych usiąść za stołem, przy którym siedzą kraje euro, i temu zadaniu podporządkowana była realizacja innych interesów Polski, a pan Donald Tusk bez uzgodnień z parlamentem zadeklarował nasze przystąpienie do paktu fiskalnego. Kłopoty w strefie euro wyraźnie zdominowały w czasie polskiej prezydencji większość prac i trudno uznać zaproponowane w tym czasie rozwiązania, analizując je, za takie, które by integrowały Unię Europejską. Wręcz przeciwnie, pojawiły się propozycje faktycznego podziału Unii. Jeśli skupimy się na drugim priorytecie rządu ˝Bezpieczna Europa - żywność, energia, obronność˝, trudno tu też mówić o paśmie sukcesów. Przede wszystkim strona polska nie podjęła żadnych działań mających na celu renegocjację tzw. pakietu energetyczno-klimatycznego, który bardzo silnie uderzy w polską gospodarkę już od 2013 r., powodując wzrost cen energii i potencjalną utratę 250 tys. miejsc pracy w polskiej gospodarce. Po 2013 r. polskie przedsiębiorstwa, żeby móc produkować, będą musiały kupować na aukcjach prawa do emisji CO 2 . Wpłynie to oczywiście drastycznie na wzrost cen energii i co za tym idzie, na wzrost cen wszystkich produktów i usług i utratę wspomnianych miejsc pracy. Tymczasem w okresie polskiej prezydencji o zagrożeniach tych mówiła głównie opozycja. Głębsza refleksja na ten temat nie zakłóciła urzędowego optymizmu ani pana premiera, ani jego obozu politycznego. Unia Europejska będzie więc aktywnie wspierać rozwój gospodarczy Chin, Rosji, Indii czy krajów, w których obostrzenia klimatyczne nie obowiązują. Szczególnie niebezpieczne w tym kontekście będzie dodatkowe dalsze uzależnianie się Polski od Rosji, bo w sytuacji, kiedy zrezygnujemy z węgla, będziemy musieli przestawić się na gaz, który oczywiście za gigantyczne pieniądze uzyskujemy z Rosji. Ceny rosyjskiego gazu dla nas są chyba najwyższe w Europie. Rząd polski w czasie prezydencji nie zapewnił strategicznej roli, jeśli chodzi o polski gaz łupkowy w planie energetycznym Unii i nie zastopował działań lobbystycznych, których celem jest zahamowanie wydobycia w Polsce gazu łupkowego. Polska dyplomacja nie doprowadziła do zwiększenia dopłat bezpośrednich dla naszych rolników, a należą one do najniższych w Unii Europejskiej. Dla porównania polski rolnik otrzymuje 190 euro dopłaty do hektara, niemiecki około 340, francuski około 370, a biedny grecki około 430 i więcej. Podsumowując ten wątek mojej wypowiedzi, pragnę podkreślić, że jeśli chodzi o bezpieczeństwo europejskie, to w tym obszarze sytuacja się nie tylko nie polepszyła, ale wręcz pogorszyła. Analizując realizację trzeciego priorytetu polskiej prezydencji ˝Europa korzystająca na otwartości˝, pragnę się odnieść głównie do sytuacji zewnętrznej Unii Europejskiej. Widać bardzo wyraźnie, że politykę zagraniczną Unii kształtują najsilniejsze państwa, czyli Niemcy i Francja. Polska nie tylko nie realizuje swoich strategicznych interesów w tym zakresie - chodzi tu przede wszystkim o wzmocnienie wymiaru wschodniego polityki zewnętrznej Unii Europejskiej - ale wręcz czasem mamy wrażenie, że Polska w ogóle jakby nie ma swoich własnych priorytetów. W strategicznym interesie Polski jest otwarcie Europy na członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej i doprowadzenie do sytuacji, gdy ten kraj będzie spełniał warunki członkostwa, przede wszystkim w aspekcie poszanowania praw człowieka i przejrzystości systemu sprawiedliwości. Tymczasem widać wyraźnie, że Polska utraciła swoją rolę wiodącą w zakresie koordynacji polityki państw środkowoeuropejskich, o czym świadczy podział Grupy Wyszehradzkiej, i przestała być autorytetem w zakresie polityki wschodniej Unii Europejskiej. Widać to wyraźnie na przykładzie klęski szczytu Partnerstwa Wschodniego w Warszawie, który miał być kluczowym sukcesem polskiej prezydencji. Głównym tematem szczytu był bojkot tego spotkania przez Łukaszenkę. Na dodatek kraje objęte Partnerstwem Wschodnim nie potępiły Białorusi za łamanie w tym kraju praw człowieka, a opozycjonista białoruski Aleś Bialacki został skazany na podstawie dokumentów dostarczonych reżimowi przez polską prokuraturę. Białoruś zaś zacieśniła swoje stosunki, integrację z Rosją, oddając jej pod kontrolę swoje gazociągi. Prezydent Ukrainy z jednej strony twierdził, że chce przystąpić do Unii Europejskiej, sugerował, że zależy mu na integracji, a z drugiej strony nie zrobił nic, by uwolnić byłą premier Julię Tymoszenko. Szczyt, który miał być spektakularnym sukcesem, okazał się spektakularną klęską. Widać też było wyraźnie zbliżenie pomiędzy Polską a Rosją w tych sprawach, które były szczególnie ważne i korzystne dla Rosji, a dla nas mogą być źródłem sporych problemów. Myślę tu o podpisanym w grudniu 2011 r. porozumieniu o ruchu bezwizowym między Polską a obwodem kaliningradzkim. Uwieńczeniem tej irracjonalnej, podporządkowanej najsilniejszym krajom Unii Europejskiej, niekorzystnej dla Polski polityki szczególnej otwartości było podpisanie umowy ACTA oraz słynne berlińskie przemówienie ministra spraw zagranicznych...