Mówca: Tadeusz Dziuba
Data: 2012-06-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Nowelizacja przepisów omawianej ustawy ma charakter, by tak rzec, dostosowawczy, na co zwracała uwagę pani poseł sprawozdawca, na przykład dostosowuje przepisy do dokonanych wcześniej zmian związanych z podporządkowaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej i finansowaniem jej zadań oraz doprecyzowuje przepisy dotyczące izolowania osób cierpiących na choroby szczególnie niebezpieczne. Przedmiotem nowelizacji nie są więc zasadnicze kwestie regulowane ustawą, jak na przykład kwestia przymusu poddawania dzieci szczepieniom ochronnym. Skoro nowelizacja w zasadzie nie ma charakteru kontrowersyjnego, warto zwrócić uwagę na wybrane kwestie wynikające z praktycznej realizacji założeń tej ustawy. Weźmy najpierw pod uwagę kwestię skutecznego monitorowania zakażeń. Ocenia się, że rzeczywista liczba osób faktycznie zakażonych wirusem HIV oraz osób dotkniętych wirusowym zapaleniem wątroby typu C jest znacząco wyższa niż wynika to z urzędowych ewidencji. W przypadku zakażonych HCV szacuje się, że tylko co dziesiąta osoba jest świadoma swojej choroby. Oznacza to, iż w wykrywaniu akurat tych zakażeń, które nieleczone, przypomnijmy, mogą prowadzić - i często prowadzą - do przedwczesnej śmierci, zawodzą służby medyczne i sanitarne. Nie wydaje się, by procedowana obecnie korekta przepisów mogła istotnie zmienić tę sytuację. Przepisy przewidują obecnie - i po nowelizacji nadal będą przewidywały - że ten, kto nie zgłasza wystąpienia tzw. niepożądanego odczynu poszczepiennego, podlega karze grzywny. Jest to środek dyscyplinujący, jeśli chodzi o zgłaszanie takich przypadków, co ma istotne znaczenie dla oceny funkcjonowania w Polsce systemu szczepień, zwłaszcza tzw. obowiązkowych. Jednak porównując dane z różnych krajów, można zauważyć, iż w Polsce zgłasza się wyjątkowo mało przypadków niepożądanych odczynów poszczepiennych. Daje to podstawę do hipotezy, że wiele tego typu sytuacji wbrew prawu nie jest raportowanych. Nic jednak nie wiadomo o tym, by służby sanitarne monitorowały tę kwestię, a w szczególności korzystały efektywnie z przywołanego środka dyscyplinującego. Nowelizacja doprecyzowuje przepisy tyczące szpitalnych systemów zapobiegania zakażeniom szpitalnym. Gdy jednak kilka lat temu lekarze jednego z poznańskich szpitali zwrócili uwagę służbom sanitarnym, i - rzecz jasna - nie tylko im, na możliwość naruszania zasad aseptyki przy podawaniu leków strzykawkami jednorazowego użytku, a to ze względu na ich konstrukcję, służby te uznały się za niewłaściwe do analizowania tego problemu, choć - co jest przecież oczywiste - powinny przynajmniej zabiegać o przeprowadzenie wiarygodnych i wyczerpujących badań sprawdzających tę hipotezę. Badania takie planowano przeprowadzić, lecz ostatecznie - przy całkowitej bierności służb państwowych, w tym sanitarnych - tego nie zrobiono, dając do zrozumienia zainteresowanym, czytaj: profanom, że prawdziwa wiedza nie każdemu jest dostępna. Ten szczególny ekskluzywizm jest nie na miejscu w przypadku służb mających dbać o nasze wspólnotowe bezpieczeństwo zdrowotne. Skoro mowa o braku empatii ze strony służb sanitarnych i medycznych, to trzeba przywołać dość powszechne obecnie w ich gronie narzekanie na - jak to się określa - pogarszający się stosunek do szczepień. Cóż jednak służby te robią, by trend ten odwrócić? Według mej wiedzy odpowiedzią jest narastające egzekwowanie od rodziców obowiązku szczepienia dzieci poprzez nakładanie na nich grzywien, oczywiście w przypadkach, jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany. Efekt jest taki, że ci rodzice, przecież niedziałający bezmyślnie, samoorganizują się, w szczególności zrzeszają się w stowarzyszenia, tworzą szczególny, rosnący ruch oporu przeciwko obowiązkowi szczepień. Służbom sanitarnym i medycznym wyraźnie brakuje wyobraźni do tego, żeby zauważyć, że znacznie produktywniejsza z ich punktu widzenia byłaby metoda deliberacji, czyli poszukiwania zgodności, nawet jeśli zakres tych zgodności byłby ograniczony. Podsumowując, stwierdzić można, że proponowana nowelizacja przepisów dwóch ustaw będzie miała zapewne niewielki wpływ na ograniczenie niedostatków praktyki funkcjonowania służb sanitarnych i medycznych, tym bardziej że nie ma żadnych gwarancji co do zadowalającego poziomu finansowania tak bardzo potrzebnych i fachowych służb sanitarno-epidemiologicznych. (Oklaski)