Mówca: Paweł Szałamacha
Data: 2012-02-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie i Panowie! Już podczas pierwszego czytania tej ustawy padły odniesienia do systemu prawnego, systemu podatkowego I Rzeczypospolitej i do eksploatacji kopalin 300-400 lat temu. Ta danina istotnie nie ma w naszej ojczyźnie dobrej tradycji i każda osoba, która zwiedza dzisiaj kopalnię soli w Wieliczce, notabene widzi rezultaty niegospodarności polegającej na wydzierżawieniu żup solnych przez Skarb Państwa, eksploatacji rabunkowej złoża, niezgodnej z zasadami sztuki górniczej, i zakłóceniu prawidłowych, sensownych proporcji podziału zysku pomiędzy skarbem, wówczas Koroną, i przedsiębiorcą, w tym przypadku przedsiębiorcą prywatnym. Ta ustawa w wersji proponowanej przez rząd wpisuje się w tę złą tradycję, złą tradycję opodatkowania kopalin w Polsce, złą tradycję podziału tego, co prywatne i tego, co wspólne, tego, co skarbowe. My wielokrotnie o tym mówiliśmy, przedstawialiśmy już nasze argumenty podczas pierwszego i drugiego czytania. Po pierwsze, mówiliśmy o tym, że istnieje w prawie polskim narzędzie, czyli opłata za górnicze użytkowanie złoża, ale to narzędzie nie jest wykorzystywane, jest ono niewykorzystywane ze względu na zaniedbania legislacyjne obecnej koalicji. To jest różnica pomiędzy tym, co Skarb Państwa powinien pobierać jako właściciel kopalin, odszkodowaniem czy wynagrodzeniem za fakt eksploatacji kopalin, a podatkiem. Podatek w prawie polskim nigdy nie był wynagrodzeniem, zawsze był bezekwiwalentnym świadczeniem obowiązkowym podatników na rzecz Skarbu Państwa, świadczeniem bezzwrotnym i nie miał funkcji wynagrodzenia. W uproszczonym modelu to jest taka sama różnica, jak między podatkiem od środków transportu a opłatą za przejazd autostradą, mytem. Ten błąd konstytucyjny, błąd systemowy jest jednym z błędów powielanych w tej ustawie. Rząd skonstatował, że istniejące narzędzie, czyli opłata za użytkowanie górnicze, nie funkcjonuje, że nie jest w stanie go wykorzystać. Wobec tego postanowił wprowadzić uderzeniowy podatek tam, gdzie można w bardzo krótkim okresie pobrać duże pieniądze, nie rozwiązując systemowo tego problemu w odniesieniu do kopalin w Polsce. My przedkładaliśmy poprawki już podczas prac w komisji. Te poprawki jeszcze raz złożymy, dlatego że chcielibyśmy dać koalicji rządzącej szansę refleksji i podejścia zdroworozsądkowego do sprawy. Urzędujący prezes Rady Ministrów w przypadku, kiedy duży opór społeczny w sprawie ACTA spowodował, że musiał się wycofać z pewnych decyzji politycznych, przyznał, że może brać pod uwagę pewne argumenty, może przyznawać się do błędu i decydować się na zmianę decyzji. I to jest taka sytuacja, to jest taki czas. Jest jeszcze parę dni, ażeby przed szkodą uznać pewne argumenty. To, co my proponujemy, to przede wszystkim obniżenie tej daniny do poziomów, powiedziałbym, światowych, do średnich światowych. Pan przewodniczący Rosati wspominał o jakoby argumentach, które pojawiały się w debacie publicznej, o tym, że mówiono, iż kopaliny są bardzo wysoko opodatkowane w Polsce. Z naszej strony nikt takich argumentów nie zgłosił. Stwierdziliśmy natomiast i nadal twierdzimy - i bardzo bym prosił o realne dane zaprzeczenie - że to, co państwo wprowadzają, to jest danina o najwyższej stawce realnie na świecie. Zamiast zera państwo wprowadzają maksymalną stawkę. I to jest podstawowa różnica między nami. My proponujemy, ażeby te stawki były znacznie niższe. W tym celu proponujemy zmianę w formule wyznaczania podatku, formule matematycznej, którą zaproponowało Ministerstwo Finansów - w odpowiednich miejscach znaczne zmniejszenie podstawy potęgowania, które powoduje, że ta krzywa, która bardzo dynamicznie rośnie w wersji ministerialnej, jest bardzo, powiedziałbym, podkręcona, będzie niska, będzie płaska. W momencie kiedy premier Tusk zapowiedział wprowadzenie tego podatku w exposé, w opinii, nazwijmy to, górniczej spółka sama była gotowa na roczny ciężar fiskalny rzędu 700-800 mln zł i to jest bardzo przyzwoity pieniądz, to są bardzo duże pieniądze. Natomiast to, co zaproponowano, to jest wymiar realny prawie trzy razy większy - w przypadku całego roku obrotowego samo ministerstwo szacuje to na 2,2 mld zł. Nasze poprawki zmierzają do tego, żeby ta stawka była niższa, odpowiednio w przypadku oczywiście zarówno miedzi, jak i srebra. Kolejne poprawki mają na celu uniknięcie właśnie tych ryzyk konstytucyjno-prawnych, które państwo wpisali do ustawy. Tak jak powiedziałem, opłata za użytkowanie górnicze złoża nie jest w Polsce wykorzystywana, nie funkcjonuje realnie - ta, która powinna być pobierana według jednolitej taksy znanej publicznie. To państwo zaniedbali, przyjmując Prawo geologiczne i górnicze. Wobec tego państwo musieli wpisać... Normalnie pobierana opłata za górnicze użytkowanie złoża wszędzie obniża podstawę opodatkowania CIT-em, jest zaliczana w ciężar kosztów. Państwo wprowadzają podatek, w związku z tym mówią, że nie można podatku uznawać za koszt. My nie zgadzamy się na taką ekwilibrystykę prawną i proponujemy, ażeby skreślić odpowiednio art. 17 i 19 ustawy, czyli wprowadzić możliwość odliczania tego ciężaru od podstawy opodatkowania. Ostatnia poprawka to jest sensowne vacatio legis. Nie można bowiem tak traktować podatników, jak państwo chcą to zrobić, to znaczy wyczekać aż do chwili wygranych wyborów i później z zaskoczenia, dramatycznie proponować z dnia na dzień bardzo wysokie opodatkowanie, bardzo wysokie stawki podatkowe. Proponujemy, ażeby ustawa weszła w życie 1 stycznia 2013 r., co powoduje, że firma będzie mogła przygotować się do wprowadzenia tego podatku, będzie mogła dostosować strategię zakupową, inwestycje zagraniczne, strategie rozwoju do tej daniny. Jeszcze są dwa, a być może trzy kontrapunkty w stosunku do tego, co zostało już powiedziane podczas pierwszej części dyskusji. Oczywiście, że zysk KGHM Polska Miedź za poprzedni rok jest wysoki, bo rzędu 11 mld zł, ale wszyscy wiedzą, że jest on wynikiem jednorazowej transakcji, sprzedania Polkomtela. Zyskano ponad 3 mld zł z tego tytułu. Jest więc po prostu wprowadzaniem w błąd opinii publicznej podawanie tych danych jako odnośnika do wieloletniej rentowności spółki. Moim zdaniem notabene sprzedaż Polkomtela nie była trafną decyzją z punktu widzenia KGHM, ale taka była decyzja zarządu i już to się stało. Ponadto w trakcie prac nad ustawą ujawniło się kilka bardzo interesujących zagadnień. Skąd poprawka dotycząca Służby Celnej składana przez Platformę? Skąd nasze zdziwienie, kiedy zauważyliśmy, że egzekwowaniem tej ustawy ma się zająć Izba Celna we Wrocławiu, czyli nie powszechna administracja podatkowa, ale Izba Celna we Wrocławiu? Proszę państwa, ten argument padał już w tej Izbie. Podczas dyskusji nad exposé urzędującego prezesa Rady Ministrów mówiliśmy: lenistwo, lenistwo i zaniedbanie systemowych działań naprawczych w kraju w dziesiątkach obszarów. Przypominam to państwu, ponieważ w 2007 r. premier Gilowska zostawiła gotowy projekt powołania skonsolidowanej administracji podatkowej w Polsce, skonsolidowania izb skarbowych i celnych, który został wyrzucony przez ministra Rostowskiego do kosza. Notabene jeszcze chwalił się on publicznie, że to jest projekt, który nie będzie przyjęty. W związku z tym izby celne w Polsce są tam, gdzie były, kiedy wchodziliśmy do Unii Europejskiej, w 2004 r., co znaczy, że na 2/3 granicy kraju one tak naprawdę nie mają nic do zrobienia (Dzwonek), w związku z czym szuka się teraz dla nich zadań, szuka się dla nich... Już kończę, panie marszałku, tylko podsumowanie. ...takich protez za wszelką cenę. Ten podatek w tej wysokości, jaką państwo wprowadzają, także poniekąd jest ceną, którą płacimy za 4 lata kiepskiego rządzenia krajem. Przez 4 lata zaniedbali państwo trudnych, żmudnych reform w dziesiątkach obszarów i teraz wystawiają rachunek. Teraz jest uderzenie w jedną spółkę: 2 mld zł się należy. Z tych wszystkich powodów zgłaszamy poprawki, które już omówiłem, i jeszcze raz, być może nadaremnie, apelujemy do Platformy: Bądźcie mądrzejsi przed szkodą. (Oklaski)