Mówca: Ewa Lieder
Data: 2016-11-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Obecnie obowiązujące przepisy regulujące obrót żywnością i jej przetwarzanie określają trzy poziomy realizacji tej działalności. Pierwszy to zakłady przemysłowe prowadzące przetwarzanie i obrót bez żadnych ograniczeń obszarowych i ilościowych. Drugi to wytwarzanie żywności w ramach działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej, potocznie zwanej MOL. Trzeci to tzw. sprzedaż bezpośrednia z gospodarstw rolnych. O ile pierwsze dwa funkcjonują prawidłowo, o tyle działalność w ramach sprzedaży bezpośredniej w praktyce nie funkcjonuje, a powodem są regulacje prawne stworzone tak, że nie pozwalają na zbilansowanie ekonomiczne takiej działalności. Z jednej strony mamy wymogi związane z higieną i bezpieczeństwem żywności, często wyznaczone na poziomie nieadekwatnym do realnych zagrożeń, a z drugiej strony ograniczenia możliwości sprzedaży, które nie pozwalają na sprzedaż w ilościach pozwalających na pokrycie kosztów związanych z wymogiem spełnienia warunków stawianych przez Inspekcję Weterynaryjną i Państwową Inspekcję Sanitarną. Dlatego istnieje konieczność zmian w prawie krajowym, tak by było realne, by było możliwe prowadzenie sprzedaży bezpośredniej z gospodarstw rolnych. Możliwości zmian prawa krajowego ograniczone są przez konieczność zgodności tych regulacji z prawem Unii Europejskiej. Rozporządzenia unijne pozwalają na regulacje krajowe inne niż unijne pod warunkiem, że obszar obrotu zostanie ograniczony do rynku lokalnego i zostaną wyznaczone limity ilościowe oraz będzie możliwa identyfikacja wytwórcy. Produkcja i sprzedaż produktów żywnościowych podlega w Polsce wielu regulacjom prawnym, które są określone zarówno przez prawo krajowe, jak i dokumenty prawne Unii Europejskiej. Regulacje te dotyczą zarówno opodatkowania, jak i rejestracji i bezpieczeństwa wprowadzanych do obrotu rynkowego artykułów spożywczych, surowców, półproduktów i produktów wykorzystywanych do produkcji zwierzęcej i roślinnej. Jest aż pięć aktów prawnych regulujących wytwarzanie żywności i obrót nią, mających wpływ na regulacje związane ze sprzedażą bezpośrednią. Nie będę ich wymieniać. Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników proponowana przez rząd w znikomym stopniu ułatwi tę sprzedaż. Ustalenie kwoty wolnej od podatku w wysokości 20 tys. zł nie ma znaczenia finansowego, a tylko niepotrzebnie komplikuje regulacje prawne. Zwolnienie od 2-procentowego podatku zryczałtowanego kwoty 20 tys. zł to kwota 400 zł oszczędności rocznie. Dodatkowo uszczupla to limit pomocy de minimis, który dla Polski nie jest wysoki. Poza tym wymaga to zmian w kilku ustawach. Zmiany przepisów regulujących sprzedaż żywności przez rolników są potrzebne, ale należy przeprowadzić je po konsultacjach z rolnikami zainteresowanymi taką formą działalności, tak by nie mnożyć przepisów, które pozostają przepisami teoretycznymi. Niezrozumiałe jest wprowadzenie niskiego limitu - 50% - udziału produkcji własnej. Przecież to ma być pomoc dla rolników, a nie dla handlowców. Zasadne jest umożliwienie rolnikom korzystania z usług uboju i obróbki poubojowej zwierząt, wytwarzania kasz, mąki, płatków, ale należy to uzupełnić o inne usługi, jak chociażby wyciskanie soków z owoców i warzyw. To, czego oczekują i potrzebują rolnicy, to możliwość przetwarzania i sprzedaży produktów z własnego gospodarstwa. Sprzedaż ta musi być możliwa na rynku lokalnym, bez ograniczenia co do wytwarzania i targowisk. Podstawą jest możliwość sprzedaży w lokalnych punktach handlowych i gastronomicznych prowadzących sprzedaż konsumentowi końcowemu. Ograniczenia co do wielkości produkcji muszą uwzględnić takie obroty, które pozwolą pokryć konieczne koszty związane z przepisami o bezpieczeństwie żywności. W art. 20 ust. 1c wykreślono zwrot ˝pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu˝, czyli dopuszczono obrót handlowy produktami roślinnymi i zwierzęcymi. Jest to zdecydowanie zbyt daleko idąca zmiana, pozwalająca na nieuczciwą konkurencję w stosunku do innych podmiotów handlowych. Zwolnieni z podatku w ramach produkcji rolniczej powinni być tylko producenci rolni oferujący wyroby własnej produkcji. Ustawa tworzy nowe pojęcie: rolniczy handel detaliczny, co wprowadzi dodatkowy chaos prawny. Jednocześnie nie likwiduje barier ograniczających rozwój sprzedaży bezpośredniej z gospodarstw rolnych. Chaos przyniosą też zmiany kompetencyjne w Inspekcji Weterynaryjnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Podsumowując, nie jest zasadne wprowadzanie proponowanych zmian. Należy podjąć prace nad zmianami w przepisach regulujących sprzedaż bezpośrednią. Mimo różnych naszych uwag projekt jest bardzo potrzebny, rolnicy i konsumenci czekają na niego z utęsknieniem. Dlatego Klub Poselski Nowoczesna jest za skierowaniem tej nowelizacji do dalszych prac legislacyjnych. Dziękuję bardzo.