Mówca: Jan Łopata
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt zaprezentować opinię co do rządowego projektu ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, ceł i innych należności pieniężnych (druk nr 1490). Na wstępie chcę zauważyć, że projekt ten jest bardzo obszerny i dość szczegółowy. Odnoszę czasem wrażenie, że Unia Europejska formułuje przepisy dla specjalistów z wąskich zakresów, a potencjalny zainteresowany moim zdaniem będzie miał trudności, żeby przebrnąć przez gąszcz zapisów, uregulowań tej ustawy, ale nie tylko tej. Projekt ustawy ma na celu wykonanie implementacji dyrektywy Rady nr 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. Określa on zasady udzielania wzajemnej pomocy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a państwami członkowskimi i państwami trzecimi przy dochodzeniu podatków, ceł i innych należności pieniężnych. Zakres podmiotowy tej ustawy jest również bardzo rozległy i obejmować ma należności wszystkich osób prawnych i fizycznych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Katalog należności pieniężnych obejmuje wszelkie zobowiązania pieniężne wobec organów administracji publicznej dotyczące podatków, ceł, opłat, refundacji i interwencji. Katalog obejmuje również kary, grzywny i dopłaty administracyjne. Ustawa obejmuje też inne należności pieniężne wynikające z umów międzynarodowych zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z państwami członkowskimi Unii Europejskiej oraz z państwami trzecimi. A więc, jak mówiłem, ta ustawa reguluje bardzo rozległą dziedzinę. Może jednak warto dodać i zauważyć, że dziedzina regulowana tym projektem była już opisywana, uregulowana wcześniej, mianowicie dyrektywą Rady z dnia 26 maja 2008 r. o numerze 2008/55/UE, która z kolei zastąpiła przepisy wcześniejsze, dyrektywy z 15 marca 1976 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy dochodzeniu roszczeń wynikających z operacji będących częścią europejskiego systemu finansowania. W prezentowanym projekcie ustawy są zawarte przepisy zmieniające cały szereg ustaw, od Kodeksu postępowania cywilnego począwszy, przez ustawę o księgach wieczystych i hipotece, ustawę o funduszach emerytalnych, Ordynację podatkową, Prawo bankowe, ustawę o giełdach towarowych, ustawę o funduszach inwestycyjnych i jeszcze kilka innych ustaw. A więc moja opinia o skomplikowanym charakterze tego projektu jest chyba uzasadniona. W uzasadnieniu do projektu ustawy pisze się o konieczności wprowadzenia tej ustawy, by zwiększyć efektywność korzystania i udzielania wzajemnej pomocy. Aby to było możliwe, trzeba zdefiniować prawa i obowiązki wszystkich zainteresowanych stron; zapewnić szeroką wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi i objąć zakresem stosowania wszystkie osoby prawne i fizyczne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej; uwzględnić wszystkie formy, jakie mogą przybrać należności pieniężne organów administracji publicznej; rozszerzyć katalog należności pieniężnych między innymi o podatki pobierane przez jednostki samorządu terytorialnego i wyznaczyć centralne biuro łącznikowe. Przepływ informacji ma być szybki i rzetelny, ale także bardzo szczegółowy, bo ma obejmować wymianę informacji dotyczących podmiotów, w szczególności takich jak miejsce zamieszkania lub siedziby podmiotu, posiadane rachunki bankowe, ruchomości i nieruchomości, wysokość uzyskiwanych dochodów, źródła dochodów, rodzaj i miejsce zatrudnienia, rodzaj i miejsce prowadzonej działalności. Informacje te stanowią katalog otwarty, co trzeba zauważyć, i mają służyć wierzycielowi oraz organowi egzekucyjnemu do podjęcia decyzji, czy wystąpić z wnioskiem o udzielenie pomocy, tj. o powiadomienie, odzyskanie należności pieniężnych lub podjęcie środków zabezpieczających. Wzajemna pomoc ma także obejmować wymianę informacji bez wniosku w przypadku przewidywanego zwrotu nadpłaty podatku, z wyłączeniem oczywiście podatku od towarów i usług. I tu właśnie, tak sobie myślę, ciekawi jesteśmy opinii, bo takiej nie znalazłem w projekcie ustawy, głównego inspektora danych osobowych. Odnośnie do ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym i niektórych innych ustaw, taki tytuł nosi projekt ustawy z druku nr 922, o całkiem mniejszej ingerencji w prywatność, główny inspektor danych osobowych ma wiele wątpliwości i zastrzeżeń. Tym bardziej jestem ciekaw - nie wiem, czy taka opinia będzie tutaj potrzebna, możliwa - jaką opinię chociażby co do tej kwestii, którą wymieniłem, ma właśnie główny inspektor danych osobowych. Zgodnie z art. 27 i 29 projektowanej ustawy określa się możliwość wykorzystania otrzymanych od państw członkowskich informacji do innych celów, oczywiście pod warunkiem, że państwo członkowskie, od którego pochodzą te informacje, nie wyrazi sprzeciwu w związku z zapytaniem wierzyciela lub organu egzekucyjnego. Jeżeli natomiast wierzyciel lub organ egzekucyjny uzna, że informacje uzyskane w ramach wzajemnej pomocy mogą być przydatne innemu państwu członkowskiemu, możliwe będzie przekazanie otrzymanych informacji innemu państwu członkowskiemu, ale też pod warunkiem uzyskania na to wyraźnej zgody państwa, od którego takie informacje pochodzą. To moim zdaniem znacznie rozszczelnia system przekazywania ważnych informacji. W projekcie zawarte są również przepisy określające strukturę organizacyjną, w ramach której uczestnikiem wzajemnej pomocy będzie minister właściwy do spraw finansów publicznych, który będzie jednocześnie sprawował nadzór nad realizacją zadań wykonywanych przez centralne biura łącznikowe, o ile zostaną wyznaczone, oraz wierzycieli i organy egzekucyjne, uprawnione do korzystania z wzajemnej pomocy lub do jej udzielania. Do zadań ministra właściwego ds. finansów publicznych związanych ze wzajemną pomocą będzie należało również utrzymywanie kontaktów z Komisją Europejską oraz zawieranie z innymi państwami porozumień w zakresie wzajemnej pomocy. Minister właściwy ds. finansów publicznych będzie miał obowiązek przekazywania Komisji Europejskiej corocznych sprawozdań co do liczby wniosków o udzielenie pomocy, przesłanych do każdego państwa członkowskiego i otrzymanych od każdego z tych państw w danym roku, oraz oczywiście dotyczących realizacji tych wniosków. W myśl zaś art. 4 dyrektywy, którą dzisiaj omawiamy, który pozostawia państwom członkowskim pewną dowolność w zakresie organizacji współpracy międzynarodowej, uzależnioną od funkcjonowania struktur podatkowych i celnych, przyjęto, że odpowiedzialne za kontakty z innymi państwami członkowskimi i państwami trzecimi będzie centralne biuro łącznikowe. Do realizacji zadania centralnego biura łącznikowego w Polsce planuje się wyznaczyć Izbę Skarbową w Poznaniu. Warto zauważyć, że to jest już kolejne zadanie, które w ostatnich tygodniach jest przypisywane Izbie Skarbowej w Poznaniu. Oczywiście w uzasadnieniu jest podane, iż kadra, w co oczywiście wierzę, posiada odpowiednią wiedzę i doświadczenie we współpracy międzynarodowej w sprawach podatkowych oraz w sprawach dotyczących wymiany informacji o podatkach pośrednich, a także jest tam odpowiednie zaplecze infrastrukturalne, ale powtarzam, jest to już kolejne zadanie przypisywane Izbie Skarbowej w Poznaniu. Wysoka Izbo, to tylko bardzo sygnalne rozwiązania zawarte w tym projekcie ustawy. Wnoszę w imieniu klubu parlamentarnego, by nad całością i nad szczegółowymi rozwiązaniami pochylić się, jak to popularnie mówimy w dyskusji, w czasie prac w Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję za uwagę.