Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Świat się z jednej strony różnicuje, a z drugiej centralizuje, koncentruje, także jeżeli chodzi o obszar niebios. Nie w sensie eschatologicznym, tylko ruchu lotniczego. Sama idea przeciwdziałania fragmentacji przestrzeni powietrznej, której koszty tylko na naszym kontynencie są szacowane średnio na miliard euro, jest bardzo interesująca i potrzebna. Zresztą te procesy zachodzą także na innych kontynentach. Gdy zabierałem się do przeczytania tej umowy i uzasadnienia, szczerze mówiąc, nie sądziłem, że zetknę się z takimi dokumentami. Pierwszy raz w życiu zetknąłem się z formalnie prostą umową dwustronną, która na 24 stronach zawiera, ku mojemu zdumieniu, aż 36 artykułów, więc jest niezwykle szczegółowa. W moim przekonaniu jest ona przeregulowana, jest to również błąd wielu dokumentów dyplomatycznych. Uzasadnienie zawiera aż 32 strony. Jak mówi moje ulubione ukraińskie powiedzenie: łatwo mówić, trudno coś powiedzieć. Jeżeli ktoś nie potrafi czegoś powiedzieć jasno i zwięźle, to znaczy, że sprawa nie jest do końca jasna. Mam bardzo mieszane odczucia po lekturze tych dokumentów. Jak najbardziej zrozumiała jest koncepcja tworzenia funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej (FAB), która jest elementem idei stworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. Jest to idea, która została zainicjowana w 1999 r., a postać jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej przyjęła w 2004 r. Poza państwami Unii Europejskiej, a więc za chwilę 28 państwami, wchodzi do niej jeszcze Szwajcaria i Norwegia. Single European Sky zostało teraz rozbite na dziewięć FAB, które do siebie, moim zdaniem, w ogóle geograficznie nie pasują. Jeżeli nazywa się to blokiem bałtyckim, to powinien on obejmować 10 państw bałtyckich. Na przykład istnieją cywilne linie lotnicze Air Baltic, które zupełnie nieźle sobie dają radę, obejmując trzy państwa bałtyckie: Litwę, Łotwę i Estonię. Polska, w innym aspekcie, jeżeli chodzi o ramy NATO, gwarantuje bezpieczeństwo przestrzeni powietrznej nad Litwą, ale w sensie wojskowym. Będę jeszcze zadawał pytania. Stwierdzono wyraźnie, że nieutworzenie funkcjonalnego bloku przestrzeni powietrznej do grudnia 2012 r. oznacza ryzyko osłabienia pozycji Polski na arenie międzynarodowej. Chciałbym zapytać, czy ten blok istnieje, skoro umowa nie jest ratyfikowana, bo tego nie wiem. Skoro nie jest ratyfikowana, to znaczy, że nie istnieje. Jeżeli nie istnieje, to Komisja Europejska, jak jest napisane w tym dokumencie, powinna skierować sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, moglibyśmy płacić kary. Przecież w tym dokumencie nawet nie jest napisane, czy on istnieje, czy nie istnieje. Ten dokument jest zatem wyjątkowo ułomny. Gdy patrzę na te bloki, już pomijam ich nazwę, to widzę, że blok Europy centralnej obejmuje między innymi Holandię, Luksemburg i Francję. To są jakieś nowości geograficzne. Nie wiadomo nawet, dlaczego państwa skandynawskie nie są objęte jednym blokiem. Mówiono tutaj również, nie wiadomo na jakiej podstawie, że korzyści do 2030 r. są szacowane mniej więcej na 220 mln euro. Chcę jasno powiedzieć, że nie mam stanowiska w tej sprawie, bo nie potrafię sobie wyrobić własnego zdania na podstawie tych mętnych dokumentów. To zapewne jest potrzebne, bo mamy z Litwą wspólną historię, prawie 500 lat w ramach wspólnego państwa i tak dalej, choć oczywiście ta historia nie jest łatwa. Nie potrafię powiedzieć, czy jest to umowa, która spełnia elementarne wymogi porządnych negocjacji europejskich i porządnego prawa w ramach Unii Europejskiej. Wydaje mi się, że powinniśmy wykorzystać pytania i uzyskać od ministerstwa właściwe odpowiedzi, bo nie wiem, czy jest to dokument, który w 6-stopniowej skali szkolnej, mówiąc najłagodniej, zasługuje na 2 czy 3. Dziękuję bardzo.