Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2013-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Projekt ustawy zawartej w druku nr 1657 dotyczy środowiska, któremu chcę z tego miejsca wyrazić jak najgłębszy szacunek i jak największą empatię, bo rozumiemy, z jak trudnymi życiorysami państwo żyjecie dzisiaj w wolnej Rzeczypospolitej. Proszę przyjąć wyrazy najgłębszego szacunku z powodu waszego patriotyzmu, którego dzisiaj od was możemy się uczyć. Myślę, że przejawem tego szacunku jest także obowiązujące dzisiaj prawo, które w ustawie o kombatantach i innych osobach represjonowanych przyznaje tej grupie osób szereg uprawnień. Są to: dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny, dodatek kompensacyjny, ulgi w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego, także ulgi w przejazdach miejskimi środkami komunikacji miejskiej, pierwszeństwo w korzystaniu ze środowiskowej opieki socjalnej, zaliczenie okresu podlegania represjom do okresu zatrudnienia, prawo do zwiększonego urlopu wypoczynkowego - prawda, że w dzisiejszej grupie wiekowej pewnie już nikt z państwa z tego nie korzysta, ale w czasie, w którym pracowaliście zawodowo, te 10 dni roboczych dodatkowo były na pewno także wykorzystywane - prawo do przejścia na emeryturę po osiągnięciu 55 lat przez kobiety i 60 lat przez mężczyznę, rozwiązanie stosunku pracy w okresie 2 lat przed osiągnięciem wieku uprawniającego do emerytury. A nadto, o czym pewnie wszyscy sybiracy doskonale wiedzą, ofiarom represji, które stały się niezdolne do pracy w związku z doznanymi represjami, przysługują świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o rencie inwalidzkiej. Są to refundacje składki na ubezpieczenia samochodów i uprawnienia inwalidy wojennego, czyli zniżki komunikacyjne, zwolnienie z opłat abonamentowych radiowo-telewizyjnych i bezpłatne zaopatrzenie w leki osób, które mają status inwalidy wojennego, oraz ich rodzin. Projekt ustawy przewiduje rozszerzenie tych uprawnień o dwa rodzaje. Pierwsze to świadczenie w wysokości 400 zł za każdy miesiąc represji, nie wyższe jednak niż 30 tys zł, które przyznawałby jednorazowo w imieniu budżetu państwa... (Głos z sali: Kierownik urzędu.) Dziękuję bardzo, zabrakło mi słowa. ...kierownik urzędu ds. kombatantów, ale nie przysługiwałoby to świadczenie tym osobom, które już otrzymały odszkodowania na podstawie innych przepisów, ani osobom, które czynnie wspierały totalitaryzm komunistyczny lub nazistowski. Drugie świadczenie, którym chcecie państwo - myślę o projektodawcach ustawy - objąć wszystkich sybiraków - kombatantów, to uprawnienie do renty inwalidzkiej inwalidy wojennego. Z przykrością muszę powiedzieć, że zarówno jedno, jak i drugie rozwiązanie nie jest wolne od poważnych wad legislacyjnych. Pierwsze z nich - myślę o świadczeniu pieniężnym, rekompensacie za pobyt w gułagach na Syberii - łączy się z problemem związanym z wykazem osób, które nie będą mogły skorzystać z tych uprawnień, które wcześniej otrzymały zadośćuczynienie. Otóż mówicie państwo, że wykaz tychże osób będzie przekazany przez ministra sprawiedliwości kierownikowi urzędu ds. kombatantów po to, żeby wykluczyć te osoby z tego drugiego świadczenia. Otóż nie ma takiego wykazu. Nie było żadnych podstaw prawnych, żeby taki wykaz prowadzić. Nadto główny inspektor danych osobowych wskazuje także na brak zasady przetwarzania tych danych osobowych, które na pewno są danymi bardzo wrażliwymi. Ale to nie jest najpoważniejszy mankament tego zapisu. Jego wprowadzenie będzie oznaczało tyle, że Polska, dzisiejsi obywatele przejmą od Rosji (Dzwonek) obowiązek wynagradzania tych osób i zadośćuczynienia tym osobom, które były krzywdzone przez Związek Sowiecki. Rosja, Federacja Rosyjska jest jego prawnym spadkobiercą. To jest poważny problem i ja w imieniu posłów Platformy Obywatelskiej, a myślę, że także posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego, mogę złożyć zobowiązanie, że dołożymy wszelkich starań, żeby dyplomatyczne rozmowy na szczeblu Rosja - Polska w znaczny sposób zintensyfikować po to, żeby odszkodowania i zadośćuczynienie zostały przez Rosję naszym obywatelom wypłacone wzorem Niemców, którzy w Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie przejęli na siebie trud pewnie nie całościowego, ale rekompensowania tych krzywd, które Polacy doznali od Niemców. To pierwsza część. I druga... Panie marszałku, pięć minut to jest naprawdę bardzo mało czasu na omówienie tak ważnego projektu, zatem przepraszam, ale jeśli chodzi o tę drugą część, poproszę o troszkę więcej czasu. Chodzi o renty. I tu jest większy kłopot, mianowicie taki - chcę to przypomnieć - że renty inwalidzkie inwalidy wojennego otrzymuje niespełna 10% weteranów walk o niepodległość. To nie jest 100% kombatantów, to jest zaledwie 10% osób, które walczyły zbrojnie o wolną ojczyznę. Zapisy projektu ustawy powodują, że 100% sybiraków - kombatantów otrzyma taki status bez względu na swoją niepełnosprawność czy niezdolność do pracy. Dzisiaj każdy z tego środowiska, każda osoba, która czuje się niepełnosprawna, może dochodzić tego statusu na drodze indywidualnego postępowania. Ta droga jest możliwa i każdy taki przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Niesprawiedliwe byłoby decydowanie o tym, że wszyscy sybiracy, ale nie wszyscy żołnierze weterani mają ten status. Uważam także, że nieuczciwe będzie mamienie tego środowiska - przepraszam za lapidarność tego określenia - że to jest możliwe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwraca państwa uwagę na szereg niedomogów z tego tytułu.