Mówca: Stanisław Bukowiec
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 8 lat temu, 23 czerwca 2013 r. kopalnia soli w Bochni została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Tym samym została doceniona unikatowość oraz naturalne i unikalne wnętrze bocheńskiej żupy. To najstarszy zakład wydobywczy w Europie, który działał nieprzerwanie od 1248 r. do początku lat 90. XX w. W początkowym okresie, jako przedsiębiorstwo królewskie, przynosił olbrzymie dochody. Należy podkreślić, iż sól była wówczas towarem strategicznym królestwa, który odpowiedzialny był za 25% jego przychodów. To właśnie sól sfinansowała polską rewolucję Kazimierza zwanego później Wielkim. W XV w. i XVI w. nastąpił znaczący rozwój kopalni, która zatrudniała w tym czasie blisko 500 osób. W XVII w. za przyczyną wojen, m.in. potopu szwedzkiego, a w ich następstwie upadku gospodarczego, nastąpiło zahamowanie rozwoju przedsiębiorstwa. Po roku 1771 kopalnia wraz z miastem znalazła się w zaborze austriackim. Powstały wówczas nowe szyby i nowe pokłady. Kopalnia funkcjonowała także po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, choć w XX w. następowało sukcesywne zmniejszanie wydobycia soli ze względu na jej opłacalność. W 1981 r. kopalnię wpisano do rejestru zabytków, natomiast w 1990 r. zaprzestano przemysłowego wydobycia soli. Od tej pory rozpoczął się dla tego najstarszego zakładu wydobywczego nowy, trwający do dziś rozdział działalności związanej z turystyką. Produkcja soli sprawiła, iż Bochnia stała się jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych średniowiecznej Małopolski. Niemal w każdym stuleciu dawał się odczuć jej wyraźny wpływ nie tylko na rozwój ekonomiczny miasta i jego okolic, ale również na rozwój przemysłu i transportu. Była ważnym motorem przemian przestrzennych, funkcjonalnych, społecznych i kulturowych. Wieże wyciągowe szybów Campi, Sutoris i Trinitatis, a także inne obiekty naziemne żupy do dzisiaj kształtują krajobraz Bochni. Salinarna przeszłość miasta znajduje swoje odbicie również w charakterystycznym i oryginalnym nazewnictwie ulic. To właśnie w bocheńskiej kopalni starano się unowocześnić metody wydobywcze, wprowadzając nierzadko nowatorskie rozwiązania techniczne, jak choćby kieraty, których używano jako maszyny wyciągowe, a w 1930 r. zainstalowana została maszyna parowa wyprodukowana w roku 1909 w Hucie Laura w Chorzowie. Doskonale zachowaną można ją podziwiać również dziś. Obecnie kopalnia soli w Bochni jest prawdziwą perłą wśród zabytków południowo-wschodniej Polski. Jest bardzo autentyczna, a wobec braku muzealnego charakteru sprawia wrażenie niedawno zakończonej produkcji, co w połączeniu z multimedialnymi hologramami stwarza bardzo ciekawy efekt. Dużym zainteresowaniem cieszy się także podziemna przeprawa drewnianymi łodziami, przejazd kolejką górniczą czy zjazd 140-metrową zjeżdżalnią. Warto w tym miejscu podkreślić, iż przebywanie w wyjątkowym mikroklimacie podziemnych wyrobisk niweluje objawy alergii oraz korzystnie wpływa na stan zdrowia osób z chorobami dróg oddechowych. Dzisiejsza rocznica jest okazją do podziękowań wszystkim tym, którzy przyczynili się do wpisania kopalni na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jako poseł ziemi bocheńskiej nie kryję zadowolenia i radości z posiadania na moim terenie takiej wartości kulturowej i historycznej. Dziękuję również rządowi Zjednoczonej Prawicy za dotychczasowe wspieranie działalności bocheńskiej kopalni i proszę o dalsze wsparcie, szczególnie w kontekście trwającej pandemii, która na wiele miesięcy zahamowała ruch turystyczny, a tym samym znacząco obniżyła przychody kopalni. Dziękuję bardzo. (Oklaski)