Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2017-03-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2017 r. rozpatrzyła poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska zawarty w druku nr 1127. Projekt zgłoszony do laski marszałkowskiej 5 grudnia ub.r. został skierowany 12 grudnia do pierwszego czytania. W trakcie tegoż pierwszego czytania, które miało miejsce 26 stycznia, zgłoszono wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu właśnie. Wniosek ten nie uzyskał jednak akceptacji Wysokiej Izby, a Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po przepracowaniu tego projektu przedstawia sprawozdanie zawarte w druku nr 1318. Wysoka Izbo! Omawiany dzisiaj projekt dokonuje zmian art. 400d, art. 400f i art. 400j ustawy Prawo ochrony środowiska, które regulują sposób powoływania wybranych organów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Zmiana ma na celu zmniejszenie kosztów ich funkcjonowania oraz uproszczenie i przyspieszenie procedur powoływania ich członków, a zatem usprawnienie pracy tychże organów. Zgodnie z proponowanymi regulacjami nastąpi zmniejszenie liczebności: po pierwsze, rady nadzorczej narodowego funduszu ochrony środowiska z 12 do 11 członków, przy czym strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego będzie mieć jednego przedstawiciela; po drugie, rad nadzorczych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej z siedmiu do pięciu członków; i po trzecie, zarządów wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej - zamiast od trzech do pięciu planuje się zmniejszenie do maksymalnie dwóch osób. Ta zmiana prowadzi do racjonalizacji kosztów funkcjonowania wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Przypomnę, że obecnie w skład zarządów 16 wojewódzkich funduszy ochrony środowiska wchodzi 54 członków, w tym jest 16 prezesów i 38 wiceprezesów. Średnio zarząd funduszu liczy trzy, cztery osoby, przy czym są fundusze, np. w Katowicach, w których liczba członków zarządu wynosi nawet pięć osób. Dla porównania zarząd narodowego funduszu ma czterech członków, którzy mają wielokrotnie więcej pieniędzy do rozdysponowania i spraw do przeprocedowania. Obecnie miesięczne wynagrodzenie prezesa wynosi średnio ponad 20 tys. zł brutto. Największa stawka to jest ok. 25 tys. zł. Z tego tytułu całkowity koszt wynagrodzeń zarządów wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej wynosi ok. 11 mln zł na rok. Do tego obligatoryjnie dochodzą, proszę państwa, nagrody roczne, których wysokość trudno oszacować, ale czterokrotność miesięcznej pensji, miesięcznego uposażenia to jest standard. A zatem planowana zmiana w przepisach Prawa ochrony środowiska, polegająca na redukcji do dwóch etatów zarządów, i oczywiście planowana zmiana wynagrodzeń, ok. 17 tys. zł dla prezesa i niecałe 13 tys. dla wiceprezesa, pozwoli zmniejszyć koszty funkcjonowania zarządów o ok. 5700 tys. zł na rok. Do tego dochodzi ograniczenie liczby członków rad nadzorczych z siedmiu osób do pięciu, co przyniesie dodatkową oszczędność w wysokości ok. 1200 tys. zł rocznie. Przypomnę, że średnie wynagrodzenie członka rady to jest ok. 3100 zł brutto. Tak więc razem, proszę państwa, oszczędności wyniosą ok. 7 mln zł na rok. Proszę państwa, za taką kwotę jedna oczyszczalnia, średniej wielkości, dla jakichś 15 tys. osób, spokojnie może powstać i myślę, że ok. 1 tys. pieców piątej generacji, takich, które poprawią ochronę powietrza. Myślę w związku z powyższym, że gra jest naprawdę warta podjęcia. Wysoka Izbo! Miarą efektywności działania wojewódzkich funduszy jest m.in. taki parametr: koszt wypłaty 1 zł dofinansowania. Dla narodowego funduszu ten wskaźnik wynosi 2,5 gr na 1 zł dofinansowania, natomiast średnia wartość tego wskaźnika dla funduszy wojewódzkich sięga 5,5 gr, tj. ponad dwa razy więcej. Są jednak wojewódzkie fundusze rekordziści, np. zachodniopomorski, dla którego koszt wypłaty 1 zł dofinansowania sięga prawie 12 gr, albo fundusz podlaski, gdzie przekracza 13 gr. Czas z tym skończyć, proszę państwa. Pieniądze wojewódzkich funduszy powinny być przeznaczone na wsparcie działań poprawiających stan środowiska, a nie na utrzymywanie synekur. Wysoka Izbo! Zmiany w art. 400f ustawy mają na celu uproszczenie i przyspieszenie procedur powoływania członków rad nadzorczych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Obecnie procedura ich powoływania jest niekonsekwentna, złożona i długotrwała, a w praktyce prowadzi do sytuacji, które mogą budzić bardzo poważne wątpliwości. Ustawa w art. 400f ust. 2 stanowi, że w skład rad nadzorczych wojewódzkich funduszy wchodzą osoby piastujące określone funkcje, osoby wybrane przez sejmik spośród określonych kategorii kandydatów i osoby zgłoszone lub wyznaczone przez określone podmioty. Co więcej, ustawodawca przyznał uprawnienia do powoływania i odwoływania członków rad nadzorczych funduszy sejmikom województw, a jednocześnie prawo do odwoływania ministrowi właściwemu do spraw środowiska, który odwołuje członków rad nadzorczych, jeżeli przestali pełnić określone w ustawie funkcje. Proces zgłaszania i wyznaczania członków rad nadzorczych jest skomplikowany, a ponieważ jego dopełnieniem jest powołanie przez sejmik województwa, czyli przez ciało, którego sesje są zwoływane zazwyczaj raz na miesiąc, między tymi działaniami powstaje bardzo poważna luka czasowa. Wady aktualnie obowiązujących przepisów są szczególnie widoczne w przypadku cofnięcia zgłoszenia i cofnięcia wyznaczenia danej osoby znajdującej się w składzie rady nadzorczej oraz jednoczesnego zgłoszenia i wyznaczenia nowej osoby. W takiej sytuacji proces zmiany składu rady nadzorczej może trwać nawet 2-3 miesiące, przy oczywistych wątpliwościach co do legitymizacji działań członka rady nadzorczej, którego zgłoszenie albo wyznaczenie zostało cofnięte. Rozwiązanie zaproponowane w omawianym dzisiaj projekcie, tzn. przyznanie ministrowi właściwemu ds. środowiska kompetencji do powoływania i odwoływania członków rad nadzorczych funduszy, umożliwia sprawne, bez opóźnień i wątpliwości, dokonywanie zmiany składu rad nadzorczych funduszy. Celem rozwiązania zawartego w ust. 8 art. 400f, tzn. przyznania ministrowi właściwemu ds. środowiska kompetencji do powoływania swoich przedstawicieli w miejsce członków rad niewyznaczonych przez wojewodę, zarząd narodowego funduszu albo sejmik, jest zdyscyplinowanie wymienionych podmiotów do sprawnego wyznaczania członków rad i umożliwienia radom nadzorczym funduszy sprawnego działania. Podobny charakter w odniesieniu do powoływania zarządów funduszy ma rozwiązanie zawarte w art. 400j ust. 2a, zgodnie z którym, jeżeli zarząd województwa w terminie 7 dni nie powoła członków zarządu funduszu zgodnie z wnioskiem rady nadzorczej funduszu, powołania członków zarządu dokonuje rada nadzorcza funduszu. Wysoka Izbo! Art. 2 projektu stanowi, że mandat dotychczasowych członków rad nadzorczych wojewódzkiego funduszu oraz narodowego funduszu wygasa z dniem wejścia w życie omawianej ustawy. Z kolei art. 3 nakłada obowiązek wyznaczenia członków i wiceprzewodniczących rad nadzorczych wojewódzkich funduszy przez wojewodów, zarząd narodowego funduszu i sejmiki województw w terminie 30 dni od wejścia w życie nowelizacji przepisów, natomiast po upływie kolejnych 30 dni to minister powoła członków rad nadzorczych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska. Kolejne przepisy przejściowe określają terminy wystąpienia z wnioskiem przez radę nadzorczą wojewódzkich funduszy do zarządu województwa o powołanie członków zarządów wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, termin dla zarządów województwa na powołanie tychże członków zarządów WFOŚ wskazanych we wniosku oraz termin wygaśnięcia mandatów dotychczasowych członków zarządów wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Art. 4 projektu ustanawia 14-dniowe vacatio legis. Wysoka Izbo! Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawia również, na żądanie wnioskodawców, sześć wniosków mniejszości. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wnoszę o uchwalenie projektu zmiany ustawy Prawo ochrony środowiska, zawartego w druku nr 1318. Dziękuję bardzo. (Oklaski)