Mówca: Joanna Schmidt
Data: 2016-06-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Premierze! Wysoka Izbo! W mojej opinii projekt nie jest rewolucyjny, ale zawiera wiele poprawek od dawna zgłaszanych przez branżę. Są to zmiany oczekiwane od wielu lat. Pozytywnie wpłyną one na funkcjonowanie szkół wyższych, w tym również niepublicznych. Proponowane w ustawie zmiany mogą ułatwić pracę, zmniejszając biurokrację. Dlatego klub Nowoczesna poprze tę ustawę. Jednak zwrócę uwagę na parę kwestii. W art. 48a dodaje się ust. 7 w brzmieniu: ˝Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, ogólne kryteria oceny programowej i oceny instytucjonalnej, uwzględniając potrzebę zapewnienia wysokiej jakości działalności podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, w tym jakości kształcenia˝. Pomimo iż pozornie projekt ustawy porusza kwestię zasad i trybu nadzoru Polskiej Komisji Akredytacyjnej nad uczelniami wyższymi, to zasadniczo nic nie zmienia. Sednem problemu jest bowiem to, że minister określa, w drodze rozporządzenia, podstawowe kryteria i zakres oceny programowej i oceny instytucjonalnej, ale robi to w sposób ogólny, pozostawiając Polskiej Komisji Akredytacyjnej dużą swobodę działania. Polska Komisja Akredytacyjna co prawda określa na ich podstawie własne, bardziej szczegółowe kryteria oceny - załącznik do statutu polskiej komisji - ale i tak, ponieważ mają one charakter niezwykle ogólny i uznaniowy, każdy skład wizytujący interpretuje je na swój sposób. Zapewne część z państwa, jako praktycy, często spotykała się z taką sytuacją. Obecna zmiana jest kosmetyczna, zapis o delegacji do rozporządzenia kryteriów i zakresu oceny zniknął z art. 9 i pojawił się w art. 48a. Dodatkowo poszerzono katalog elementów, które Polska Komisja Akredytacyjna ma na uwadze przy dokonywaniu oceny jakości kształcenia. Nadal są to bardzo ogólne wytyczne i w żaden sposób nie rozwiązują one problemu uznaniowości oceny dokonywanej przez różne składy komisji wizytujących kierunki. Doprowadza to bardzo często do absurdalnych sytuacji, kiedy to dwie wizytacje na dwóch kierunkach tej samej uczelni oceniają w sposób skrajnie różny elementy wspólne, np. system zapewniania jakości kształcenia. Reasumując, brak konkretnych wytycznych ustawodawcy co do rzetelnego, obiektywnego pomiaru jakości kształcenia na kierunkach powoduje, że ocena ma charakter uznaniowy, uniemożliwia porównywalność wyników oceny pomiędzy uczelniami i niestety często rodzi patologie przy wizytacjach. Zainteresowała mnie również zmiana w art. 100a ust. 3. Wcześniej mieliśmy sytuację, kiedy program naprawczy obejmujący działania mające na celu odzyskanie równowagi finansowej na uczelni miał być wprowadzony w okresie nie dłuższym niż 3 lata od dnia uchwalenia programu naprawczego. Obecnie zmiana jest być może kosmetyczna, to zapis o brzmieniu: ˝w okresie nie dłuższym niż do końca roku, w którym upływają trzy lata od dnia uchwalenia programu naprawczego˝. Z jednej strony jest to uzasadnione: trudno określić w roku kalendarzowym plan naprawczy i jego wykonanie, jeśli rok obrachunkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Z drugiej strony, jeśli rektor przeciągnie uchwalenie planu naprawczego do stycznia, to ma kolejny rok na realizację założonego planu naprawczego. Niby to tylko dodatkowy rok, ale biorąc pod uwagę, że minister nadzorujący tę uczelnię powołuje na okres nie dłuższy niż 3 lata osoby pełniące obowiązki rektora, powierzając im zadania dotyczące opracowania i wdrożenia programu naprawczego, w efekcie możemy powiedzieć, że uczelnia generująca straty określone w art. 100a może nawet przez 7 lat funkcjonować pod parasolem tych przepisów. Art. 99 ust. 6: informacje o wysokości opłat za usługi edukacyjne zamieszczane są na stronie internetowej. Usunięto informację na temat kosztów ponoszonych w zakresie niezbędnym do świadczenia usług edukacyjnych, co ułatwi uczelniom publicznym dofinansowywanie studiów niestacjonarnych, a w efekcie - wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Zwracam, panie premierze, uwagę na to, aby to monitorować, aby nie były zachwiane zasady uczciwej konkurencji. Uproszczenia związane z zatrudnianiem są słuszne i w końcu są one wprowadzane. W końcu rozwiążemy wątpliwości kadr, czy trzeba ogłaszać kolejne konkursy w przypadku osób, które osiągnęły wyższy status naukowy. Niestety ustawa nie porusza dwóch kwestii podnoszonych od lat. Wolnoamerykanka w naborach od lat powoduje, że uczelnie biorą, jak leci, ile leci, same na siebie nakładają limity. I tak np. każdy kształci 100 menedżerów, każda uczelnia w mieście kształci menedżerów, co daje często 800-1000 studentów zaczynających studia na jednym kierunku. W art. 8 ust. 3 otrzymuje brzmienie: ˝Senat uczelni publicznej określa, w drodze uchwały, liczbę miejsc na poszczególnych kierunkach˝. Jest wspomniane, że ma on kierować się zasadą odpowiedzialności za jakość kształcenia i dbać o zgodność struktury kierunku z misją uczelni. Nie ma nic o tym, aby były prowadzone rozmowy z otoczeniem społeczno-gospodarczym, nie ma obowiązku dostosowania oferty, liczby miejsc do prognoz na rynku pracy. To będzie nasza poprawka zgłoszona panu marszałkowi we wniosku mniejszości. (Dzwonek) Ostatnia sprawa dotyczy zmiany, jeżeli chodzi o studia doktoranckie. Jak najbardziej popieramy wszystkie cztery propozycje, które przepracowaliśmy podczas prac komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)