Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2022-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Koalicji Polskiej przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2384. Projekt zakłada utworzenie Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej (IWSW). Nowa jednostka będzie odpowiadała za rozpoznawanie i wykrywanie przestępstw popełnionych w szczególności przez osadzonych lub tymczasowo aresztowanych, którzy przebywają w zakładach karnych albo aresztach śledczych, a także za zapobieganie tym przestępstwom. Ponadto nowe przepisy przewidują zwiększenie autonomii Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości oraz wprowadzenie możliwości współuczestniczenia Służby Więziennej w kształtowaniu postaw obywatelskich, proobronnych i patriotycznych młodzieży w formie szkolenia strzeleckiego. Do zadań Inspektoratu Wewnętrznego SW będzie należało rozpoznawanie i wykrywanie przestępstw popełnianych przez osadzonych, funkcjonariuszy i pracowników SW oraz inne osoby przebywające na terenie zakładów karnych lub aresztów śledczych oraz inne osoby przebywające poza terenem zakładów karnych, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwami osadzonych bądź funkcjonariuszy SW, a także zapobieganie tym przestępstwom. Szef inspektoratu ma być powoływany przez ministra sprawiedliwości. Będzie także raz w roku - do końca stycznia - przedstawiać ministrowi informację o działalności inspektoratu. Szef IWSW będzie odpowiedzialny za realizację przez inspektorat całkowicie odrębnych zadań ustawowych względem reszty formacji, a także odpowiedzialny za wykonywanie m.in. czynności operacyjno-rozpoznawczych realizowanych w związku z tymi zadaniami. Nowemu organowi mają bowiem przysługiwać m.in. uprawnienia do przeprowadzania czynności operacyjno-rozpoznawczych w zakresie np. kontroli operacyjnej, niejawnego nadzorowania wytwarzania, przemieszczania i przechowywania przedmiotów przestępstw oraz obrotu tymi przedmiotami, uzyskiwania i korzystania z informacji stanowiących tajemnice prawnie chronione. W przypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli mogłoby to spowodować utratę informacji lub zatarcie albo zniszczenie dowodów przestępstwa, szef IWSW może zarządzić, po uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora generalnego, kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie do Sądu Okręgowego w Warszawie z wnioskiem o wydanie postanowienia w tej sprawie - głosi jeden z proponowanych przepisów. Jak zastrzeżono, w razie nieudzielenia przez sąd takiej zgody w ciągu 5 dni od zarządzenia kontroli, ma zostać ona wstrzymana oraz ma zostać dokonane komisyjne zniszczenie materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania. Ta część projektu wzbudza nasze wątpliwości. Wydaje się, że alternatywą dla takiego wyposażania kolejnej już służby państwowej winno być jednak zacieśnienie współpracy na linii Służba Więzienna - Policja - CBA. Planowana nowelizacja modyfikuje także przepisy dotyczące spraw dyscyplinarnych funkcjonariuszy SW. Dodawane przepisy wprowadzają odpowiedzialność dyscyplinarną za współsprawstwo, współsprawstwo kierownicze, podżeganie i pomocnictwo w popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Inna z projektowanych regulacji ma umożliwić Funduszowi Aktywizacji Skazanych i Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy zaciąganie kredytów i pożyczek w Banku Gospodarstwa Krajowego z przeznaczeniem na realizację zadań tego funduszu. W projekcie proponuje się też, aby zachowując dotychczasowe coroczne obchody związane ze Służbą Więzienną i przypadające na 8 lutego, ustanowić ten dzień Dniem Tradycji Służby Więziennej, jako dzień wydania dekretu przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego. Jednocześnie w projekcie proponuje się ustanowienie drugiego wyjątkowego dla Służby Więziennej dnia, który ustawa wyznacza na dzień 29 czerwca każdego roku. Od lat bowiem właśnie w czerwcu - z okazji Dnia Świętego Pawła, formalnie ustanowionego patrona formacji - organizowane są obchody Święta Służby Więziennej, połączone z uroczystą ceremonią nadania pierwszego stopnia oficerskiego w miejscu szczególnym dla Polski i Polaków, na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Należy zauważyć, że resort w trakcie konsultacji zrezygnował jednak z niektórych pomysłów, które znalazły się w pierwszej wersji dokumentu. Z projektu nowelizacji ustawy o Służbie Więziennej zniknęły bowiem przepisy, które zakładały dodanie formacji nowego zadania. Funkcjonariusze mieli przejąć od Policji konwojowanie osób pozbawionych wolności do udziału w czynnościach procesowych. Wygląda na to, że resort usłyszał głosy mundurowych, którzy pomysł ten od początku krytykowali, podkreślając, że formacja nie jest przygotowana na realizację tych zadań ze względu na takie problemy jak braki kadrowe czy sprzętowe. Dobrze, że w tej sprawie wysłuchano głosu samych funkcjonariuszy, którzy zgłaszali w tej sprawie wątpliwości. Wysoka Izbo! Omawiany projekt dąży do usprawnienia działania Służby Więziennej i jako taki zasługuje na uwagę i dalszą pracę w komisji. W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska wnioskuję o dalsze procedowanie nad projektem w komisji.