Mówca: Sprawozdawca Andrzej Matusiewicz
Data: 2017-10-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, druki nr 1676 i 1858. Przypomnę, że celem tego projektu jest wprowadzenie do obowiązującego systemu prawnego przepisów stanowiących podstawę dla sądów rodzinnych do zlecenia kuratorowi sądowemu przeprowadzenia wywiadów środowiskowych w postępowaniu wykonawczym prowadzonym w sprawach rodzinnych i opiekuńczych po powzięciu przez sąd opiekuńczy wiadomości o zdarzeniu mogącym stanowić podstawę faktyczną do wszczęcia postępowania z urzędu, jak też na etapie postępowania rozpoznawczego w przypadku osób dorosłych. Projekt normuje też przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w innych kategoriach szczególnych, dla których rozpoznania jest właściwy sąd rodzinny. Chodzi o ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawę z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, pierwszą ustawę w naszym ustawodawstwie normującą sprawy dotyczące ochrony zdrowia psychicznego. Potrzeba wprowadzenia tych zmian powstała w związku z wejściem w życie rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 25 czerwca 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w którym zabrakło paragrafów dotyczących przeprowadzenia wywiadów środowiskowych przez kuratorów, która to kwestia była unormowana w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych poprzednio obowiązującym, z 23 lutego 2007 r. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia w tym zakresie przepisów rangi ustawowej, zwłaszcza że postępowanie wykonawcze w sprawach rodzinnych i opiekuńczych nie jest kompleksowo uregulowane w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sądy rodzinne są zobligowane do podejmowania różnych działań z urzędu, również przed formalnym wszczęciem postępowania sądowego. Celem zatem jest wyposażenie sądu w możliwość zlecania kuratorom sądowym wywiadów po powzięciu informacji mogących stanowić podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu. Tego rodzaju sprawy byłyby prowadzone w wykazie rejestrowym Nmo. Nowelizacja wprowadza również przeprowadzanie wywiadów środowiskowych przez kuratora sądowego w postępowaniu wykonawczym dotyczącym opieki i kurateli nad osobami dorosłymi, które są całkowicie bądź częściowo ubezwłasnowolnione. Sprawy te będą prowadzone w wykazie rejestrowym Op. Dwie kolejne kategorie spraw to sprawy z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz sprawy z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, gdzie również kuratorzy sądowi na zlecenie sądu będą mogli przeprowadzać wywiady środowiskowe w postępowaniu wykonawczym. Wskazane akty prawne nie zawierały dotąd takiej podstawy - chodzi o przesłanki pozamedyczne wynikające z art. 24 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, np. powodowanie rozkładu pożycia rodzinnego, demoralizowanie małoletnich, uchylanie się od pracy, systematyczne zakłócanie spokoju lub porządku publicznego. Wywiad będzie zatem konieczny przy podjęciu przez sąd orzeczenia o obowiązku leczenia odwykowego bądź zmianie jego rodzaju, jak też przy orzeczeniu o jego ustaniu. Na gruncie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego będzie to ustalenie przesłanek wskazujących na niezdolność do samodzielnego zaspokojenia potrzeb życiowych czy orzekanie o skierowaniu do domu pomocy społecznej bez zgody osoby zainteresowanej. Wysoki Sejmie! Na posiedzeniu komisji w dniu 27 września br. wprowadzono dwie drobne poprawki natury techniczno-legislacyjnej. Mianowicie w art. 1 w zmianie 1. określenie ˝w celu ustalenia sytuacji dotyczącej małoletniego˝ zastąpiono określeniem ˝w celu zebrania informacji dotyczących małoletniego˝. I w tymże art. 1 w zmianie 2. - w art. 570 1a - wykreślono słowa: ˝poza przypadkiem, o którym mowa w art. 570 1 § 1˝, nie zmieniając pozostałej merytorycznej treści. Wysoka Izbo! Komisja rekomenduje przyjęcie tego projektu w całości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)