Mówca: Monika Falej
Data: 2023-02-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Koalicyjnego Klubu Poselskiego Lewicy w sprawie pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2977. Przedłożony projekt dotyczy wprowadzenia zmian w prawie spadkowym. Ma on wprowadzić zapisy gwarantujące lepsze zabezpieczenie sytuacji prawnej spadkobierców, w szczególności osób małoletnich i całkowicie ubezwłasnowolnionych, przez ułatwienie im lub ich opiekunom złożenia oświadczenia dotyczącego przyjęcia lub odrzucenia spadku w przepisanym terminie. Zakłada on także wyłączenie od dziedziczenia dalszych zstępnych dziadków spadkodawcy, czyli tzw. ciotecznych lub stryjecznych wnuków i dalszych pokoleń. Rozwiązanie to według projektodawcy ma m.in. skrócić czas trwania postępowań i ograniczyć potrzebę poszukiwania przez sąd i wzywania na rozprawę dalszych krewnych spadkodawcy. Te poprawki i te przepisy w dużej mierze są odpowiedzią na wnioski i propozycje środowiska notarialnego. W aktualnym stanie prawnym niektóre z przesłanek wydziedziczenia i niegodności dziedziczenia częściowo krzyżują się - art. 1008 pkt 2 k.c. i art. 928 § 1 pkt 1 k.c. Pokrywanie się zakresów przesłanek niezgodności dziedziczenia i wydziedziczenia nie jest niewłaściwe z punktu widzenia interesów obywateli. Zmiany te wydają się zabezpieczać interes społeczny i wzmacniać funkcję słuszności dziedziczonych dóbr. Słusznym kierunkiem wydaje się także wprowadzenie zapisów, dzięki którym dąży się do dostosowania prawa spadkowego do istniejących wzorców relacji rodzinnych w tej grupie spadkobierców. Skróci to także czas trwania postępowań i ograniczy potrzebę poszukiwania z urzędu przez sąd i wzywania na rozprawę dalszych krewnych spadkodawcy. Pragnę szczególną uwagę zwrócić na zapisy mówiące o tym, że za szczególnie niegodne dziedziczenia będą mogły zostać uznane osoby, które uporczywie uchylały się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową. Wydziedziczenie jest możliwe jedynie w stosunku do ściśle określonego kręgu osób wskazanych w art. 1008 k.c. Natomiast od wykonywania obowiązku alimentacyjnego lub obowiązku pieczy nad spadkodawcą mogą uchylać się także inne osoby, których spadkodawca nie może wydziedziczyć, choć mogą być potencjalnymi spadkobiercami, np. rodzeństwo. Myślę, że to jest bardzo ważny przepis, który pomoże spadkodawcom i wesprze ich. Są jednak niestety rafy, na które będziemy jako klub Lewicy zwracać uwagę. Chodzi szczególnie o dostęp do wszelkich możliwych kolejnych danych i baz danych. Przedstawiony projekt zyskuje oczywiście naszą aprobatę w kontekście dalszej pracy nad nim, musimy jednak wnikliwie go przeanalizować. Dalsze procedowanie, które może odbywać się w komisjach, będzie związane z tym, co państwo dołożyliście do prawa spadkowego, zamiast umieścić to w innych ustawach. Jeżeli poprawki, które przedstawimy, zostaną uwzględnione, to w imieniu klubu poselskiego Lewicy wnoszę o skierowanie projektu do pracy w komisjach, a następnie przedstawienie go Wysokiej Izbie celem przyjęcia. Tak jak powiedziałam, bez tych raf, które państwo próbujecie wprowadzić. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)