Mówca: Dariusz Cezar Dziadzio
Data: 2015-07-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o uzgodnieniu płci. W obecnym stanie prawnym płeć człowieka zostaje ustalona przy urodzeniu na podstawie zewnętrznych cech płciowych, a następnie wpisana do aktu urodzenia. Określona w taki sposób płeć stanowi obok imienia i nazwiska element tożsamości prawnej osoby oraz służy jej identyfikacji. Przynależność do określonej płci ujawnia nie tylko nadany numer PESEL, ale także dowody tożsamości i inne dokumenty urzędowe. W przypadku gdy płeć ustalona przy urodzeniu nie odpowiada wewnętrznemu poczuciu i indywidualnemu doświadczaniu płci społecznej, a więc płci rozumianej jako kategoria społeczna, a nie tylko biologiczna, rozbieżność ta powoduje znaczne utrudnienia w normalnym funkcjonowaniu jednostki, w stosunkach zarówno z instytucjami publicznymi, jak i instytucjami i osobami prywatnymi, jest też bezpośrednią przyczyną dyskryminacji, wykluczenia oraz poniżającego traktowania. Celem projektowanej ustawy jest umożliwienie tym osobom pełnej identyfikacji prawnej z płcią odczuwaną psychicznie poprzez stworzenie odrębnej procedury sądowej umożliwiającej uznanie tożsamości płciowej za podstawę określenia płci osób, u których występuje niezgodność między tożsamością płciową a płcią wpisaną do aktu urodzenia. W omawianym projekcie wspomniana procedura sądowa odbywać się będzie w postępowaniu nieprocesowym, w jednym miejscu w Polsce - w Sądzie Okręgowym w Łodzi. Wnioskodawcą w postępowaniu dotyczącym uzgodnienia płci będzie tylko osoba, której wniosek dotyczy. W toku prac legislacyjnych określono, że będzie to osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych i nie pozostaje w związku małżeńskim. Precyzyjnie określono też wymogi związane ze złożeniem wniosku oraz czas na przeprowadzenie postępowania. W projekcie zawarto również zapisy dotyczące skutków uzgodnienia płci oraz zmiany w przepisach obowiązujących. W przeważającej liczbie przypadków płeć określona przy urodzeniu i wpisana do aktu urodzenia jest zgodna z tożsamością płciową człowieka. Jednak niejednokrotnie zdarzają się przypadki, w których istnieje rozbieżność między nimi, dlatego rzecznik praw obywatelskich w wystąpieniu do ministra sprawiedliwości z dnia 1 sierpnia 2011 r. zauważa konieczność uchwalenia aktu prawnego, który w sposób całościowy regulowałby sytuację osób transseksualnych. Z jednej strony brak pozytywnej regulacji kwestii korekty płci, a z drugiej wypracowany przez orzecznictwo sposób dokonywania tego na drodze powództwa o ustalenie płci w trybie art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego są krzywdzące dla zainteresowanych osób. Przede wszystkie dostępny obecnie tryb postępowania procesowego z powództwa przeciwko własnym rodzicom w sprawie ustalenia płci rodzi zbędne emocjonalne koszty, które w procesie zmiany płci i tak są niezwykle wysokie. Mając na względzie szacunek do drugiego człowieka i poszanowanie godności osobistej oraz biorąc pod uwagę jasne, czytelne i konkretne zasady postępowania związanego z uzgodnieniem płci w proponowanym projekcie, Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego opowiada się za dalszymi pracami legislacyjnymi nad projektem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)