PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Bożena Lisowska
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W tym roku wypada 120. rocznica urodzin prof. Tadeusza Korzybskiego, wybitnego uczonego, biochemika, społecznika i popularyzatora nauki. Zasłynął m.in. tym, że współtworzył polski preparat penicyliny oraz rozwijał myśl badawczą nad antybiotykami. Jest autorem ponad 130 publikacji naukowych. Jest on znany także z tego, że popularyzował naukę wśród społeczności, kształcił młodych naukowców, współtworzył słowniki i encyklopedie. Wspomagał także ubogą młodzież, fundując jej stypendia naukowe, i wspierał lokalną kulturę i naukę. To wybitny człowiek, który nadal inspiruje i jest autorytetem dla nowych pokoleń Polaków. Popieram przedmiotowy projekt (Dzwonek) uchwały, gdyż postawa i dokonania profesora zasługują na szacunek, uznanie i pamięć. (Oklaski)
Mówca: Maria Joanna Koźlakiewicz
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałabym odpowiedzieć na niektóre pytania, które padły z mównicy. Jestem mieszkanką Mławy. Mamy tam fundację pana Korzybskiego, która wraz z Towarzystwem Miłośników Twórczości Tekli Bądarzewskiej corocznie organizuje dużą imprezę, podtrzymującą pamięć o panu Korzybskim. Także corocznie dla najzdolniejszych uczniów od nas, z Mławy, jest przekazywana w formie finansowej dotacja dla najlepszego ucznia. Poza tym parę organizacji się dołącza do fundacji, do towarzystwa i razem organizują w ciągu roku warsztaty. Są to warsztaty plastyczne w różnych szkołach, w szkołach podstawowych i w szkołach średnich. A więc ciągle ta pamięć o nim jest. Wydajemy także różne (Dzwonek) tomiki z wierszami, gdzie też jest pielęgnowana pamięć o profesorze. I tutaj akurat rodzina bardzo pomaga, cały czas angażuje się i uczestniczy w tych inicjatywach. Za miesiąc będziemy mieć w Mławie duże wydarzenie właśnie upamiętniające prof. Korzybskiego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję wszystkim, którzy zaangażowali się w przygotowanie tej upamiętniającej uchwały. To jakże ważna uchwała, właśnie upamiętniająca szczególną postać dla polskiej nauki, kultury i życia społecznego. Prof. Korzybski był wyjątkową postacią. W sposób szczególny dziękuję pani poseł Marii Koźlakiewicz, która była inicjatorką tej uchwały, opiekowała się nią, reprezentowała wnioskodawców na każdym etapie w procesie jej procedowania. Dziękuję również spadkobiercom i rodzinie za kontynuowanie działalności społecznej, edukacyjnej i patriotycznej. To bardzo, bardzo zacne i ważne dla naszego społeczeństwa, że są kontynuatorzy, którzy propagują, pielęgnują tradycje związane z prof. Korzybskim. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dorota Niedziela
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo chciałabym podziękować, bo ta uchwała to również pochwała dla nauki, rozumu, postępu, skromności, a te wartości w dzisiejszych czasach, mam wrażenie, lekko zanikają. A więc promocja i mówienie o profesorze, który głównie promował naukę i uczciwość w nauce, to jest bardzo ważne. W dzisiejszych czasach, które tego bardzo potrzebują, musimy promować takie osoby i pokazywać, że w życiu ludziom pomagają nauka i medycyna. W dobie podważania wielu medycznych podstaw, biochemicznych, to bardzo ważne. Jako lekarz w pewnym momencie zdający biochemię chylę czoła. Jeszcze raz bardzo dziękuję za tę uchwałę. (Oklaski)
Mówca: Bronisław Foltyn (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Wysoka Izbo! W tym roku przypada wyjątkowa, 120. rocznica urodzin człowieka, którego genialny umysł ocalił tysiące ludzkich istnień - prof. Tadeusza Wacława Korzybskiego, wybitnego biochemika, twórcy polskiej penicyliny i pioniera badań nad antybiotykami. Jego życie to gotowy scenariusz na film o niezłomności i służbie ludzkości. W mrocznych czasach II wojny światowej, pracując w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Weigla, ryzykował wszystkim. Nie tylko współtworzył tam przełomowe szczepionki, ale też aktywnie chronił Polaków przed hitlerowskimi represjami i potajemnie dostarczał leki więźniom warszawskiego getta. Wykładał także na tajnym uniwersytecie we Lwowie. Po wojnie budował fundamenty krajowej biochemii. Napisał ponad 130 prac naukowych, stworzył polską terminologię biochemiczną i wykształcił pokolenia następców. Był prawdziwym człowiekiem renesansu - kochał sztukę, muzykę i filozofię, a jednocześnie nigdy nie zapomniał o swoich korzeniach. Do końca życia wspierał rodzinną Mławę, fundując stypendia dla młodzieży i powołując fundację niosącą pomoc społeczną. Kierował się w życiu pięknym hasłem: intelligere omnia - zrozumieć wszystko. Całe swoje życie poświęcił poznawaniu świata i bezinteresownej służbie drugiemu człowiekowi. Wysoka Izbo! Klub Konfederacji zagłosuje za przyjęciem uchwały, składając wyrazy najgłębszego szacunku dla dziedzictwa prof. Korzybskiego oraz dając jasny sygnał, że Rzeczpospolita pamięta o swoich największych bohaterach nauki.
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Wysoki Sejmie! Jako poseł niezrzeszony z pełnym przekonaniem poprę projekt uchwały w sprawie upamiętnienia prof. Tadeusza Wacława Korzybskiego. To jedna z tych postaci, które pokazują, czym naprawdę powinna być polska nauka i służba publiczna. Człowiek, który nie zamknął się w laboratorium, ale swoją wiedzę przekuwał w ratowanie życia i realną pomoc drugiemu człowiekowi. Prof. Korzybski był współtwórcą polskiego preparatu penicyliny, prowadził pionierskie badania nad antybiotykami i współtworzył pierwsze szczepionki przeciw tyfusowi w czasie II wojny światowej. W czasach terroru i wojny nauka nie była dla niego karierą. Była odpowiedzialnością. I właśnie dziś warto o tym przypominać. Żyjemy w czasach, gdy często łatwiej budować zasięgi niż autorytet, gdy ekspertów zastępują krzykliwe emocje, a ludzi nauki próbuje się oceniać przez pryzmat politycznych sporów. Tymczasem prof. Korzybski pokazuje coś zupełnie odwrotnego - że wiedza, pokora i służba społeczeństwu mogą iść razem. Jako nauczyciel i były dyrektor szkoły szczególnie doceniam także jego działalność edukacyjną. Kształcił młodych naukowców, tworzył polską terminologię biochemiczną, wspierał młodzież i fundował stypendia. To bardzo ważny sygnał dla młodego pokolenia - że patriotyzm można budować również przez naukę, badania, edukację i pracę dla wspólnoty. Dlatego ponad politycznymi podziałami powinniśmy oddać dziś hołd człowiekowi, który całym swoim życiem udowodnił, że inteligencja ma sens tylko wtedy, gdy służy ludziom. Dziękuję bardzo.
Mówca: Mariusz Krystian (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Prof. Tadeusz Korzybski to jeden z tych Polaków, o których powinniśmy pamiętać i przypominać częściej niż raz na okrągłą rocznicę. Urodził się w 1906 r. w Mławie. Skończył medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, trafił do Lwowa, do pracowni prof. Jakuba Parnasa - jednej z liczących się szkół biochemicznych przedwojennej Europy. Tam, w 1938 r., jako młody naukowiec badał ATP - cząsteczkę, dzięki której wasze i moje serce w tej chwili bije. A potem przyszła wojna, która tę naukę zniszczyła. I tu zaczyna się historia, dla której naprawdę warto stanąć dzisiaj na tej trybunie. W 1946 r., w kraju jeszcze pełnym ruin prof. Korzybski jako pierwszy w Polsce wyodrębnił preparat penicyliny. Pojechał do Stanów i Kanady, nauczył się, jak ją produkować, i wrócił. Pod jego kierunkiem ruszyły zakłady w Tarchominie. Dzisiaj brzmi to jak akademicki szczegół, więc powiem inaczej: w latach 50. polskie dzieci przestały masowo umierać na zapalenie płuc. To m.in. jego zasługa. Był też człowiekiem, który stworzył polską terminologię biochemiczną. Mówił: Nasza duma powinna być ściśle związana z głęboką skromnością. I sam tak żył aż do śmierci w 95. roku życia. Poprę tę uchwałę bez wahania. I cieszę się, że Sejm o nim pamięta. Dziękuję bardzo.
Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Na podstawie jakich konkretnych analiz i ekspertyz historyczno-naukowych ustalono, że to właśnie postać prof. Korzybskiego powinna zostać upamiętniona uchwałą Sejmu w 2026 r. w obliczu wielu innych wybitnych jubileuszy naukowych przypadających w tym czasie? Czy i w jakim zakresie Fundacja im. Korzybskich, wspomniana w projekcie jako kontynuująca rodzinne tradycje, ma otrzymać wsparcie publiczne w związku z podjęciem niniejszej uchwały? Jakie mechanizmy kontrolne zostaną wdrożone, aby ufundowane przez profesora stypendia dla młodzieży oraz wsparcie lokalnej nauki nie stały się narzędziem promocji politycznej w regionie Mławy?
Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Mieszkowski
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Tak, to bardzo ważna uchwała. Jest ona symbolem, znakiem tego, co można nazwać istotą i sensem polskiej kultury. Jest poświęcona Tadeuszowi Konwickiemu, wybitnemu pisarzowi, reżyserowi filmowemu. Zanim powiem kilka zdań na temat tej uchwały, przede wszystkim ją odczytam, bo już nie będzie później okazji, żeby państwa z nią oswoić. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia... Kiedy mamy głosowanie w tej sprawie?
Mówca: Jacek Świat
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Tadeusz Konwicki to dla mojego pokolenia postać szczególnie ważna, jedna z najważniejszych postaci polskiej kultury powojennej. Pisarz, scenarzysta, reżyser. Takie powieści i zapiski, tzw. sylwa, ˝Kompleks polski˝, ˝Mała apokalipsa˝, ˝Rzeka podziemna...˝, ˝Nowy Świat i okolice˝; filmy: ˝Salto˝, ˝Jak daleko stąd, jak blisko˝, ˝Lawa˝; scenariusze: ˝Matka Joanna od Aniołów˝, ˝Faraon˝, ˝Kronika wypadków miłosnych˝. To wszystko jest klasyka, cr?me de la cr?me polskiej kultury. To twórczość, w której splatają się niezwykle harmonijnie liryzm i patos, ironia i powaga, które w sumie tworzą fascynujący obraz epoki i polskich losów. Ale myślę, że nie da się odczytać tej twórczości bez prześledzenia drogi życiowej Konwickiego, drogi, którą przeszło bardzo wielu twórców i polskich inteligentów. Konwicki u schyłku wojny jako żołnierz podziemia niepodległościowego musiał uchodzić ze swojej Wileńszczyzny. Zawalił się jego świat, jego mała ojczyzna. Na tę traumę zareagował akcesem do socrealizmu. Tego nie zmieniło nawet odrzucenie przez cenzurę ˝Rojstów˝, jego pierwszej powieści. Przez parę lat Konwicki po prostu pisał produkcyjniaki. Po 1956 r. mógł rozwinąć skrzydła twórcze, zresztą w coraz większym stopniu borykając się z cenzurą, ale przynajmniej mógł tworzyć, próbować tworzyć bez tego gorsetu komunistycznego. Wreszcie w 1977 r. podjął bardzo trudną decyzję, by swoje książki wydawać poza cenzurą, wyłącznie w drugim obiegu. Co ciekawe, Konwicki nie zaprzecza swojemu życiorysowi, jak wielu tzw. pryszczatych. Przeciwnie - jego dojrzała twórczość jest rodzajem ekspiacji i analizy procesu uwikłania w totalitaryzm. Jest to jeden z najbardziej fascynujących wątków jego twórczości. Uważam, że pominięcie tego aspektu w uchwale jest po prostu błędem, dlatego mój klub składa na ręce pani marszałek poprawkę, która ten aspekt uwzględni. I ja, i moi koledzy klubowi bardzo chcielibyśmy poprzeć tę uchwałę, bo Konwicki to jest postać rzeczywiście jedna z najwybitniejszych, ale czy to będzie możliwe, zobaczymy.
Mówca: Elżbieta Gapińska
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Wszystko, co napisał na swoich stronach, wyznaczało jego rangę literacką - to słowa, których autorem był Kazimierz Kutz, a które także pięknie otwierają znakomity - tu dziękuję panu Krzysztofowi Mieszkowskiemu - projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego. Są bardzo trafnym podsumowaniem jego twórczości. Konwicki był twórcą niebanalnym, niespokojnym duchem, który pełen ironii i melancholii stał się, jak napisano w uchwale, z czasem jednym z najważniejszych twórców niezgody. Niezwykła osobowość inspirowała Polaków w XX w., dlatego że był autentyczny, wierny swoim doświadczeniom, które często były trudne, szczególnie w okresie PRL-u. Zawsze był także wierny Wileńszczyźnie, która stała się dla niego mityczną Arkadią. Był twórcą kompletnym, bo jego literacki dorobek obejmuje takie dzieła jak ˝Mała apokalipsa˝, ˝Kronika wypadków miłosnych˝, ˝Wniebowstąpienie˝. Tworząc polską szkołę filmową, nadał kinu polskiemu nowy wymiar: egzystencjalny i metafizyczny, a bohater, który pojawia się w filmach takich jak ˝Dolina Issy˝, ˝Lawa˝, ˝Jak daleko stąd, jak blisko˝, ˝Salto˝ czy ˝Ostatni dzień lata˝, przeżywa trudne dylematy moralne, tak jak wiele osób, które żyły w tamtym czasie, mierząc się z demonami przeszłości, wojny, komunizmu, własnymi ograniczeniami i pragnieniami. Pewnie niewiele osób wie, że karierę literacką zaczynał jako reportażysta i rysownik, zadebiutował zaś zatrzymaną przez cenzurę komunistyczną powieścią ˝Rojsty˝. I chociaż początkowo w latach 40. i 50. był określany jako pryszczaty, bo był kojarzony z autorami socrealistycznymi, to jednak już w latach 60. zaczął narastać jego konflikt z władzami komunistycznymi, bo kilkakrotnie podpisywał listy protestacyjne w obronie osób represjonowanych. Były to listy o charakterze humanitarnym. Wyraz przeżyć tego pokolenia to jedna z najważniejszych książek literatury powojennej - ˝Sennik współczesny˝. Wielki wpływ na życie wielu osób miała ˝Mała apokalipsa˝, najsłynniejsza chyba powieść Konwickiego, pokazująca rozkład PRL-u. Był przez wielu traktowany jako kontynuator... (Gwar na sali) Pani marszałek, tak mi przeszkadzają, naprawdę. Rozmawiają państwo z jednej strony i z drugiej. Ja po prostu nawet nie słyszę tego, co mówię. Bardzo proszę o ciszę. Był przez wielu traktowany jako kontynuator prozatorskiej tradycji Żeromskiego i Witkiewicza. Klub Koalicji Obywatelskiej będzie popierał projekt tej uchwały. Uważamy, że to jest uchwała kompletna. Nie potrzebuje ona żadnych poprawek, dlatego że my wszyscy (Dzwonek) doskonale wiemy, jaką rolę w historii polskiej literatury, mówiąc nawet szerzej, polskiej sztuki, polskiego kina pełnił Tadeusz Konwicki. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Procedowany projekt uchwały dotyczy upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego, pisarza, scenarzysty i reżysera, którego twórczość odegrała istotną rolę w historii polskiej literatury i polskiego kina. Tadeusz Konwicki należał do grona najbardziej rozpoznawalnych twórców powojennej kultury polskiej. Przez wiele lat współtworzył polskie życie literackie i filmowe, a jego działalność artystyczna pozostawiła trwały ślad w historii polskiej literatury. W swojej twórczości podejmował tematy związane z doświadczeniem wojny, pamięcią historyczną oraz rzeczywistością Polski powojennej. Ta uchwała ma charakter okolicznościowy i stanowi formę upamiętnienia postaci ważnej dla polskiej literatury i filmu. Warto też przytoczyć ten fragment, te rzeczy, które się nie znalazły w tejże uchwale, a zaproponował je jako poprawka pan poseł Świat. Odczytam tę poprawkę, bo warto mimo wszystko, żeby ona też wybrzmiała: Urodzony 22 czerwca 1926 r. w Nowej Wilejce na Wileńszczyźnie prozaik, scenarzysta i reżyser filmowy dorastał w przestrzeni wielokulturowych Kresów, które na zawsze stały się dla niego mityczną Arkadią utraconą. W latach 1944-1945 żołnierz podziemia niepodległościowego na wojenną traumę zareagował akcesem do socrealizmu. Po 1956 r. niepokorny, pełen ironii, melancholii z czasem stał się jednym z najważniejszych twórców niezgody. Analiza uwikłania inteligencji w komunizm stała się jednym z motorów jego twórczości. Tadeusz Konwicki przez całe życie pozostawał pisarzem wiernym własnym doświadczeniom, pamięci i moralnemu niepokojowi. Jego twórczość stanowi jedną z najważniejszych duchowych świadectw kultury polskiej w XX w. Wydaje mi się, że taki fragment także powinien znaleźć się w uchwale. Co do zasady chcielibyśmy taką uchwałę poprzeć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Upamiętniamy dziś 100. rocznicę urodzin Tadeusza Konwickiego - człowieka, który na trwałe zapisał się w historii polskiej kultury. Pisarza, reżysera, ale przede wszystkim niezwykle uważnego obserwatora człowieka i świata. Konwicki nie tworzył sztuki łatwej. Nie dawał prostych odpowiedzi i nie uciekał od tematów trudnych. Pisał o pamięci, samotności, lęku, o człowieku zagubionym w historii i codzienności. Ale właśnie dlatego jego twórczość do dziś porusza i pozostaje tak bardzo aktualna. W ˝Małej apokalipsie˝ pokazał świat, w którym człowiek powoli traci samego siebie. Pokazał mechanizmy obojętności, strachu i wewnętrznego zagubienia. I zrobił to z taką przenikliwością, że tę książkę do dziś czyta się z niepokojem, bo koniec świata to nie globalna katastrofa, tylko rezultat erozji moralności i dehumanizacji wynikającej z uwarunkowań politycznych. Z kolei ˝Ostatni dzień lata˝ udowodnił, że prawdziwa sztuka nie potrzebuje rozmachu ani wielkich efektów. Czasem wystarczy cisza, rozmowa dwojga ludzi i prawda o samotności, której doświadcza każdy z nas. Tadeusz Konwicki był człowiekiem niezwykle skromnym, wrażliwym i autentycznym. Stronił od patosu, nie budował wokół siebie pomników. Potrafił mówić o sprawach najtrudniejszych spokojnie, bez krzyku, ale w sposób, który trafiał bardzo głęboko. Jego siłą była szczerość, ironia i niezwykła umiejętność dostrzegania tego, co w człowieku kruche i prawdziwe. Był określany jako czuły prześmiewca łączący w twórczości poetycki styl z gorzką analizą PRL-u. Wielu wspominało go jako człowieka, który potrafił słuchać kogoś, kto wokół siebie tworzył przestrzeń do prawdziwej rozmowy, spokojnej, mądrej, opartej na refleksji, a nie na hałasie i emocjach. I może właśnie dlatego dziś tak bardzo potrzebujemy pamięci o takich twórcach, bo żyjemy w świecie pośpiechu, krzyku i powierzchowności, w świecie, w którym coraz trudniej o zatrzymanie się i zadanie sobie ważnych pytań. A Konwicki przypominał nam, że kultura nie jest dodatkiem do życia. Ona pomaga człowiekowi zachować wrażliwość, empatię i człowieczeństwo. Pokazywał też, że można kochać ojczyznę i jednocześnie mieć odwagę zadawać jej trudne pytania, że troska o Polskę nie polega na bezrefleksyjnym zachwycie, ale także na uczciwości, odpowiedzialności i odwadze myślenia. To szczególnie ważne dla młodego pokolenia, żeby wiedziało, że są wartości, których nie można zastąpić chwilową popularnością, modą czy politycznym sporem. Klub Parlamentarny Centrum popiera projekt tej uchwały. Oddajemy dziś hołd nie tylko wybitnemu pisarzowi i reżyserowi, ale także człowiekowi, który wierzył, że kultura ma obowiązek stawiać pytania, że twórca ma prawo do niepokoju, a wolność zaczyna się od uczciwości wobec samego siebie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Ewa Schädler
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 zabieram głos w sprawie projektu uchwały dotyczącej upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego. Dzisiejsza uchwała dotyczy postaci wyjątkowej dla polskiej literatury, filmu i kultury XX w. Tadeusz Konwicki był twórcą, który w sposób niepowtarzalny potrafił opisać doświadczenie wojny, pamięci i moralnych niepokojów człowieka uwikłanego w historię. Jego twórczość, zarówno literacka, jak i filmowa, wyróżnia się głęboką refleksją nad kondycją jednostki. Takie dzieła jak ˝Mała apokalipsa˝ czy ˝Kronika wypadków miłosnych˝ na trwałe weszły do kanonu polskiej kultury i wciąż pozostają ważnym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń czytelników i badaczy. Konwicki był również jednym z ważniejszych twórców polskiego kina powojennego, współtworząc jego język i wrażliwość. Jego filmy pełne metafizyki i egzystencjalnego niepokoju do dziś pozostają istotnym świadectwem tamtej epoki. Wysoka Izbo! Upamiętnienie Tadeusza Konwickiego jest nie tylko wyrazem szacunku dla jego dorobku, ale także przypomnieniem, że kultura i sztuka są przestrzenią wolnej refleksji, często wyprzedzającej politykę w opisie rzeczywistości. Klub Polska 2050 poprze przedłożony projekt uchwały, uznając, że osoby takie jak Tadeusz Konwicki tworzą trwały fundament polskiej tożsamości kulturowej. Jednocześnie podkreślamy, że pamięć o wielkich twórcach powinna iść w parze z troską o współczesną kulturę, o warunki pracy artystów, wolność twórczą i dostęp do dziedzictwa kulturowego. Wysoka Izbo! Popierając tę uchwałę, oddajemy hołd wybitnemu pisarzowi i reżyserowi, ale także wyrażamy przekonanie, że bez pamięci o takich postaciach nie sposób w pełni zrozumieć polskiej kultury. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Popieramy uchwałę upamiętniającą 100. rocznicę urodzin Tadeusza Konwickiego, jednego z największych twórców polskiej literatury i filmu XX w. Tadeusz Konwicki był pisarzem, scenarzystą i reżyserem, ale przede wszystkim był świadkiem polskiego losu. Urodzony na Wileńszczyźnie, wyrastał z doświadczenia Kresów, wojny, utraty rodzinnego świata, a później także powojennego zniewolenia. Żył w systemie, który próbował podporządkować sobie człowieka, pamięć, kulturę i sumienie. Jego twórczość nie była wygodna, nie była propagandowa, nie była pisana pod władzę ani pod chwilową modę. Była pełna ironii, melancholii, niepokoju i pytań o odpowiedzialność. W takich książkach jak ˝Mała apokalipsa˝, ˝Sennik współczesny˝, ˝Kalendarz i klepsydra˝, ˝Kronika wypadków miłosnych˝ czy ˝Nic albo nic˝ opisywał człowieka zagubionego w historii, ale wciąż walczącego o godność. Konwicki pokazywał, że literatura nie musi krzyczeć, aby być mocna. Czasem wystarczy uczciwie opisać lęk, pamięć, samotność i upokorzenie, aby powiedzieć o Polsce więcej niż niejeden oficjalny dokument. Wielka była również jego rola w polskim kinie. Był pierwszym kierownikiem literackim zespołu filmowego ˝Kadr˝. Współtworzył polską szkołę filmową. Jako reżyser i scenarzysta nadał polskiemu kinu wymiar moralny i egzystencjalny. Filmy takie jak ˝Ostatni dzień lata˝, ˝Salto˝, ˝Jak daleko stąd, jak blisko˝, ˝Dolina Issy˝ czy ˝Lawa˝ pozostają ważną częścią naszego dziedzictwa. Wysoka Izbo! Ta uchwała jest potrzebna, ale sama uchwała nie wystarczy. Twórczość Konwickiego powinna wracać do szkół, bibliotek, mediów publicznych i debaty o kulturze. Nie możemy przypominać wielkich polskich twórców tylko przy okazji okrągłych rocznic. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Do grupy, która złożyła ten projekt uchwały, do was się również, szanowni posłowie, zwracam. Rozpatrujemy dziś projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego, bo to okazja, by nie tylko przybliżyć postać tego wybitnego pisarza kolejnym pokoleniom, ale też oddać hołd jego twórczości. Tadeusz Konwicki bardzo często pisał o świecie ludzi pomiędzy - pomiędzy systemami, pamięcią, językami i historiami, które nie zawsze mieściły się w oficjalnej narracji państwa. U mnie na Górnym Śląsku takie doświadczenie jest szczególnie dobrze rozumiane. Przez dekady wielu mieszkańców regionu żyło z poczuciem, że ich historia rodzinna, język czy lokalna pamięć są zbyt skomplikowane, by mówić o nich głośno. Chciałbym więc, abyśmy wszyscy zastanowili się, jak jeszcze, oprócz oczywiście tak ważnego uhonorowania uchwałą sejmową, można pokazać twórczość Konwickiego także w kontekście regionalnych doświadczeń pamięci, takich jak Śląsk, Warmia czy Kaszuby. Tam literatura często pomagała ludziom zachować własną tożsamość (Dzwonek) mimo zmieniających się granic i politycznych narracji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)