Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2021-05-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy wobec projektu ustawy zawartego w druku nr 1125. W dniu wypadku Katarzyna J. miała 17 lat. Była licealistką. Kolega, który prowadził Renault Mégane, stracił panowanie nad pojazdem i rozbił się na drzewie, a po tygodniu zmarł. We krwi miał morfinę i amfetaminę. Dziewczyny nie przebadano pod tym kątem ze względu na jej ciężki stan. Doznała rozległych obrażeń, jej stan lekarze ocenili jako wegetatywny. Od tamtego czasu wymaga całodobowej opieki w każdym aspekcie życia, a szanse na poprawę są nikłe. Edyta B. Od chwili wypadku drogowego, w wyniku którego doznała ciężkiego urazu mózgu, znajduje się w stanie głębokiego wyłączenia świadomości, w stanie wegetatywnym. Nie ma możliwości nawiązania z nią kontaktu. Została całkowicie ubezwłasnowolniona, a przy obecnym stanie wiedzy medycznej nie jest możliwa poprawa jej stanu zdrowia. W dniu wypadku miała 34 lata. Była mężatką, matką 6-letniego syna, pracowała jako lekarka, dermatolożka, pisała pracę doktorską. Jest jedynym dzieckiem swoich rodziców. Młoda matka samotnie wychowująca dzieci w wieku 3 i 4 lat na skutek błędu medycznego doznaje obrzęku mózgu, a następnie pozostaje w utrwalonym stanie wegetatywnym. W świetle opinii biegłych strata matki destrukcyjnie wpływa na rozwój psychiczny dzieci, prowadząc do trudności adaptacyjnych, emocjonalnych i uczuciowych. To tylko parę historii, ludzkich tragedii, w których przypadku sąd musiał rozstrzygać o przyznaniu lub odmowie zadośćuczynienia bliskim ofiar przestępstw. Postępowania trwały latami, a rozstrzygnięcia bywały różne. Nie trzeba i nie można czekać. Nie trzeba czekać na wybudzenia osoby w śpiączce, by stwierdzić, że ona i jej najbliżsi cierpią. Nie trzeba i nie można czekać, by za to cierpienie zadośćuczynić. Członkowie rodziny, których bliscy zapadają w śpiączkę pourazową czy w stan wegetatywny, cierpią często niemniej niż w momencie, gdy ich bliska osoba umiera. Zadośćuczynienie musi być wprost zagwarantowane w prawie. Przyznanie zadośćuczynienia dla członków rodziny poszkodowanego ma być możliwe w przypadku ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, które skutkuje zerwaniem lub niemożnością nawiązania więzi rodzinnych. Wprowadzenie takiej zmiany proponuje niniejsze przedłożenie, prezydencki projekt nowelizujący Kodeks cywilny zawarty w druku sejmowych nr 1125. Proponowana zmiana przepisów ma pomóc w rozstrzygnięciu rozbieżności orzeczniczych, które pojawiły się w ostatnich latach, i to zarówno na poziomie sądów powszechnych, jak i na poziomie Sądu Najwyższego. Obecnie w Kodeksie cywilnym wprost umożliwia się sądowi przyznanie najbliższym członkom rodziny odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jedynie w przypadku osoby bliskiej zmarłej wskutek czynu niedozwolonego. Przepisy nie precyzują szczegółowo kwot, które można w takim wypadku zasądzić, ze względu na specyficzny charakter każdej ze spraw. W praktyce problemy związane z przyznawaniem członkom rodziny zadośćuczynień zaczynają się w momencie, gdy dana osoba doznaje ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Dlatego w projekcie zaproponowano, by podstawa normatywna do tego typu rozstrzygnięć została wyrażona wprost w dodanym art. 446 2 do Kodeksu cywilnego. Jak wskazano w uzasadnieniu, przepisy miałyby zastosowanie jedynie do przypadków najcięższych, takich jak zerwanie więzi rodzinnych w wyniku śpiączki pourazowej, stanu wegetatywnego, stanów związanych z uszkodzeniem mózgu. Autorzy podkreślają, że nie chcą stwarzać zamkniętego katalogu przesłanek, ponieważ ocena musi być indywidualna. Choć nie sposób wyceniać czy wartościować cierpienie i krzywdy, w takich sytuacjach też powinna być możliwa wypłata zadośćuczynienia, a możliwość ta powinna być gwarantowana przez prawo, ponieważ członkowie rodzin cierpią równie mocno. Co równie ważne, przedmiotowa nowelizacja mogłaby mieć zastosowanie nie tylko do zdarzeń, które nastąpiły dopiero po zmianie przepisów. Członkowie rodzin, których roszczenia nie zdążą się przedawnić, również mogliby zwrócić się o zapłatę zadośćuczynienia, jeśli spełniliby wymienione kryteria. Ze względu na znaczenie społeczne problemu nowelizacja ma wejść w życie w ciągu miesiąca od jej ogłoszenia. Również z uwagi na doniosłość i znaczenie społeczne przedstawianego tutaj problemu klub Lewicy popiera powyższe rozwiązania, zawarte w druku 1125. Dziękuję. (Oklaski)