Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ta ustawa to kolejny etap tzw. niedobrej zmiany. Z jednej strony mamy tu do czynienia z kolejnym sposobem na demontaż i zawłaszczanie instytucji publicznych nie tylko pod względem personalnym, ale także władztwa nad środkami publicznymi, z drugiej strony ogranicza się rolę, kompetencje, a zwłaszcza instrumenty prawne i finansowe samorządów, a w trzecim wydaniu jest to kolejny etap demontażu instytucji ochrony środowiska, systemu ochrony środowiska w Polsce. A mianowicie na czym to polega? Na tym, na czym zwykle polega w naszym kraju dobra zmiana, czyli na zawłaszczaniu, mówiąc bardzo kolokwialnie, kasy i stołków. Ja przypomnę, że chodzi o zmianę sposobu powoływania rad nadzorczych i zarządów wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, w najmniejszym stopniu narodowego, więc możemy go odłożyć na bok. Ale chcę także przypomnieć, że w przypadku wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, samorządowych osób prawych, instytucji publicznych te organy nie są emanacją władztwa czy własności czy to samorządów województw, czy państwa, bo to są instytucje niepodobne do spółek i nietożsame z nimi. Także rada nadzorcza w funduszach nie oznacza tego samego, co rada nadzorcza w spółce, nie jest emanacją właściciela. A tak naprawdę rady nadzorcze zostały w ustawie w sprawie ochrony środowiska tak skonstruowane, żeby w ich skład wchodzili przedstawiciele wszystkich regionalnych i krajowych interesariuszy ochrony środowiska i tym sposobem zapewnili bezstronne i odpowiednie do regionalnych potrzeb wydatkowanie publicznych pieniędzy pobieranych za gospodarcze korzystanie ze środowiska. Taka była istota. Narodowy fundusz centralnie, wojewódzkie fundusze adekwatnie do zróżnicowanych potrzeb środowiskowych w województwach będą decydowały o przeznaczeniu tych środków. Bo rada nadzorcza w wojewódzkich funduszach nie nadzoruje, tak jak ma to miejsce w spółkach, ona kreuje od strony finansowej politykę środowiskową województwa. I tu jest niebezpieczeństwo. Ustawodawca swego czasu pomyślał, że to jest przedstawiciel regionalnej rady ochrony środowiska, że to jest dyrektor wydziału ochrony środowiska urzędu marszałkowskiego, że to jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska, że to jest przedstawiciel środowisk gospodarczych i środowisk NGO-sów, organizacji pozarządowych, które zajmują się ekologią - wybierani w przejrzysty sposób wedle matrycy ustawowej. Nie ma tu żadnej dowolności ze strony samorządu województwa. Wszystkie strony były w bezstronny sposób reprezentowane. I jest to zamieniane na arbitralne powoływanie na spółkę przez ministra i emanację ministra w tym zakresie, wojewodę, grupę, która jest okrojona o dwie osoby pod pozorem oszczędności. Ale przecież ta ustawa nie mówi, że ta pięcioosobowa rada nadzorcza nie może mieć wynagrodzeń takich samych jak ta rada siedmioosobowa. Ba, nawet większe. Patrząc na to, co zrobił PiS chociażby z ustawą kominową, to może być więcej. Podobnie pozorna jest oszczędność w ograniczeniu zarządów tychże funduszy do dwóch osób. Tak Bogiem a prawdą to mogą być dyrektorzy, mogą być nawet jednoosobowe, ale to wcale nie znaczy, że się na czymś zaoszczędzi, bo przecież te ich wynagrodzenia nie są narzucone z zewnątrz. Biorąc pod uwagę to, jak kominówka została zwiększona do czternastokrotności wynagrodzeń członków zarządu w spółkach Skarbu Państwa i komunalnych, to może się okazać, że tych dwóch - właściwych, bo swoich - członków zarządu będzie zarabiało więcej niż dotychczas pięciu. Jeśli chodziłoby tylko o oszczędności, to przecież wystarczyłoby zmienić ustawę pod tym kątem, żeby określona pula czy, powiedzmy, część środków pozyskanych za gospodarcze korzystanie ze środowiska mogła być przeznaczona tylko na obsługę tychże środków. Nie chodzi jednak o personalia, nawet nie chodzi o pieniądze, chociaż samorządy województw (Dzwonek) mające wyzwania np. w postaci ochrony powietrza nie będą miały możliwości władania tymi środkami. Tu chodzi o coś innego, tu chodzi o władzę, stołki i kasę dla swoich. I nikt nie będzie kontrolował, kto to ma być, kto i w jaki sposób to ma wydawać. I o to tu chodzi. Platforma Obywatelska będzie wnosiła o odrzucenie tego - nie chcę tego nazwać projektem ustawy, bo to nie zasługuje na taką nazwę - projektu w pierwszym czytaniu. Dziękuję. (Oklaski)