Mówca: Sprawozdawca Grzegorz Lorek
Data: 2023-01-26 (Sejm RP, kadencja 9)

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie z prac komisji. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 2650, koncentruje się przede wszystkim na zmianach w obszarze Kodeksu postępowania cywilnego. Projektowane rozwiązania zmierzają do doprecyzowania oraz korekty niektórych rozwiązań, które znalazły się w k.p.c. w wyniku przeprowadzonej noweli ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Procedowany projekt zmierza zarazem do uproszczenia obowiązujących procedur, wypełnienia luk prawnych oraz uspójnienia przepisów, co przełoży się na zmniejszenie obciążenia sądów pracą i skrócenie czasu trwania postępowań. W konsekwencji zasadnicze i zarazem najbardziej obszerne zmiany proponuje się w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Dla osiągnięcia wymienionych na wstępie celów proponuje się: odciążenie sądów okręgowych poprzez podniesienie wartości przedmiotu sporu warunkującej właściwość rzeczową sądu okręgowego z 75 tys. do 100 tys. zł - sprawy te zostaną rozproszone pomiędzy działające w danym okręgu sądowym sądy rejonowe; mobilizację profesjonalnych pełnomocników do konstruowania pism w sposób zwięzły i przejrzysty; doprecyzowanie zasad dotyczących tzw. zażaleń poziomych; usprawnienie procesu sporządzania uzasadnień orzeczeń wydawanych na posiedzeniu niejawnym; uelastycznienie organizacji i przebiegu posiedzenia przygotowawczego; odciążenie orzeczników od zbędnej pracy poprzez przyjęcie niedopuszczalności złożenia wniosku o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy i niedopuszczalności złożenia ponownego wniosku o wznowienie postępowania opartego na tych samych podstawach, a także niedopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania, która zawiera takie same braki co skarga wcześniej odrzucona, skutkującej pozostawieniem pisma w aktach sprawy bez podejmowania żadnych dalszych czynności. To samo ma również dotyczyć ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, opartego na tych samych podstawach. Wprowadza się też nowe postępowanie odrębne - z udziałem konsumentów, które powinno przyczynić się do zwiększenia zakresu przysługującej im ochrony sądowej. Na gruncie trzeciej części k.p.c. wprowadzono szereg rozwiązań utrudniających obstrukcję postępowań egzekucyjnych, jak też odciążających komorników od zbędnych obowiązków o charakterze biurowym. Znacznej poprawie powinna ulec, na skutek projektowanych zmian, sytuacja wierzycieli alimentacyjnych w przypadku sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Sprawniejszemu korzystaniu z instytucji tzw. doręczeń komorniczych ma służyć uściślenie zasad dokonywania tego rodzaju doręczeń. W trakcie prac prowadzonych przez podkomisję zgłoszono liczne poprawki. Uwzględniając postulaty strony społecznej, ministerstwo zamieściło je tak, żeby zmierzały one m.in. do zharmonizowania zasad przeprowadzania elektronicznej licytacji z ruchomości z normami regulującymi elektroniczną licytację z nieruchomości. Dodatkowo przyjęto mechanizm pozwalający na wydłużenie czasu trwania przetargu o 5 minut w sytuacji, gdy na krótko przed jego zakończeniem odnotowano postąpienie. Rozwiązanie takie umożliwi eliminację sytuacji, w których wynik licytacji rozstrzyga się w ostatnich sekundach przetargu, a jednocześnie pozwoli uzyskiwać wyższe oferty. Wprowadzono też poprawki w zakresie postępowania zabezpieczającego w sprawach dotyczących własności intelektualnej, które zwiększą zakres swobody w prowadzeniu działalności gospodarczej, w szczególności w sprawach, w których może zachodzić spór co do ważności prawa wyłącznego. Z kolei poprawki w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych mają na celu m.in. przywrócenie udziału czynnika społecznego w procesie orzekania. W pozostałych obszarach projekt zakłada też usprawnienie procesu negocjacyjnego dotyczącego ustalania wynagrodzenia biegłych sądowych oraz zwiększenie dostępu wierzycieli do postępowań o udzielenie zabezpieczenia roszczeń pieniężnych poprzez zmniejszenie wysokości opłaty wstępnej oraz powiązanie wysokości pobieranej opłaty z rzeczywistym efektem pracy komornika. Wielce Szanowni Państwo! Chciałem podziękować wszystkim organizacjom pozarządowym, które włączyły się w proces legislacyjny. Chciałem podziękować Ministerstwu Sprawiedliwości za wzięcie pod uwagę wielu postulatów tych organizacji, co przyczyniło się do powstania dobrego aktu, który państwu przedkładam. Chciałbym tu jeszcze zaznaczyć, że mieliśmy dużo czasu na pracę nad tym aktem, więc wszystkie wnioski i wszystkie postulaty zarówno strony społecznej, jak i państwa posłów mogły zostać uwzględnione w czasie prac podkomisji i komisji. Dziękuję. (Oklaski)