Mówca: Finansów Mateusz Szczurek
Data: 2013-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wysoka, choć pusta trochę. Pytań chyba było więcej niż obecnych w tej chwili na sali. (Poseł Elżbieta Rafalska: Są posiedzenia komisji.) To nowość dla mnie, przepraszam. Postaram się odnieść po kolei, choć nie do wszystkich pytań, bo część już została uwzględniona, na wiele z nich odpowie jeszcze pani minister Majszczyk, a więc zaczynajmy. Jeśli chodzi o zmiany w podatku CIT i spółki komandytowo-akcyjne, to rzeczywiście rozwijały się one żywiołowo w ostatnich latach, ale podejrzewam, że gdybyśmy stworzyli formę prawną, która byłaby opodatkowana na poziomie minus 10%, to rozwijałyby się jeszcze bardziej żywiołowo. Nie chodzi o to, żeby dociskać przedsiębiorców, ale chodzi o to, żeby stworzyć równe zasady gry dla funkcjonowania gospodarki i usuwać takie elementy, które pozwalają na wykorzystywanie porządku prawnego czy systemu podatkowego przez jednych kosztem drugich. Akcyza na papierosy to sprawa, która powraca co rok i wynika z unijnych zobowiązań. Nawet nie chcę komentować tej kwestii. Skomentuję sprawę 15-procentowego wzrostu akcyzy na mocniejsze alkohole. W budżecie założone jest 780 mln zł z tego tytułu. Przypomnę, że w 2009 r., kiedy ta akcyza ostatni raz była podnoszona o 9%, wzrost dochodów z niej wyniósł 8,7, co pokazuje, że ten moment, w którym podwyżki akcyzy zaczynają szkodzić dochodom, zupełnie jeszcze nie nadszedł i że akcyza dogania, też nieskutecznie, wzrost inflacji w tym okresie i ta kwota nie jest specjalnie duża. Sporo było pytań o emerytury. Spróbuję niejako w ramach jednej sekcji odnieść się do wielu z nich. Niskie emerytury będą w nowym czy starym systemie, przed zmianami w OFE czy po zmianach w OFE? Nie będę odpowiadał, jaka emerytura jest przewidywana z OFE czy z II filara w 2014 czy w 2015 r., dlatego że ogromna większość emerytur wypłacanych dziś jest zdominowana przez kapitał początkowy, który był zbierany jeszcze w starym systemie, w związku z tym byłoby to nierzetelne, gdybyśmy koncentrowali się tylko na maluteńkim kawałku. Rzeczywiście jest tak, że za 50 lat, kiedy wszyscy będą w nowym systemie, ja również, emerytury w porównaniu z przeciętną pensją będą mniejsze. To było założenie i to jest efekt reformy z 1999 r., który urealniał ilość wypłaconych pieniędzy w porównaniu z tym, co zostało wpłacone. Dlatego właśnie ten rząd wydłużał wiek emerytalny. Tak istotne jest, żeby oszczędzać na własne emerytury, dlatego że ścisły związek pomiędzy ilością pieniędzy wpłaconych do systemu i tych, które będziemy później wyjmowali po przejściu na emeryturę, będzie nieubłagany. Dlatego wymaga to lepszego planowania finansowego oraz odkładania na emerytury już dziś. Odnosząc się do tego, co mówiłem w czerwcu na temat reformy OFE, że byłem zdecydowanym przeciwnikiem, powiem, że publicznie nie mogłem być zdecydowanym przeciwnikiem czegokolwiek, dlatego że w związku z oczywistym konfliktem interesów ja na temat tych zmian publicznie w ogóle się nie wypowiadałem. Nawiasem mówiąc, to, co padło w Telewizji Republika z moich ust, to to, że według obecnego czy tamtejszego stanu wiedzy, przypomnę, z początku września, raczej zostanę w OFE. Tym bardziej że wtedy nie było projektu ustawy, który został przyjęty przez Sejm, i nie było wiadomo na przykład, że będzie można przenosić się pomiędzy jednym a drugim systemem czy między subkontem a OFE. Teraz można. Nawiasem mówiąc, moim zdaniem szkoda czasu na poświęcanie zbyt wiele uwagi temu, w którym jest się systemie, dlatego że ten efekt nie jest aż tak istotny. Tak więc jeśli chodzi o akceptację budżetu na 2013, akceptację tego, co zrobiono z kształtem systemu emerytalnego, oczywiście nie stałbym tutaj przed państwem, gdyby tej akceptacji nie było. Minister finansów przedstawił mi pokrótce stan finansów publicznych, chociaż oczywiście nie było to aż tak konieczne, gdyż sprawę śledziłem od bardzo, bardzo wielu lat. Dług ukryty, zamiatanie pod dywan - to padło kilka razy. Pojęcie długu ukrytego jest bardzo nośne i bardzo pojemne, dlatego chciałbym może wyróżnić dwie kwestie. Pierwsza dotyczy różnic pomiędzy polską statystyką długu publicznego a unijnymi statystykami, w których nie może być tego, w cudzysłowie, zamiatania pod dywan. Jeśli chodzi o Krajowy Fundusz Drogowy, nie jest to ukryte, to jest publikowane we wszystkich dokumentach Ministerstwa Finansów. W statystykach długu są dwa rzędy. W przypadku 2013 r. jest 54,8% według polskiej metodyki, 58% - według unijnej. Na przyszły rok, jeśli chodzi o oczekiwania, jest 47,1 według polskiej metodyki, 49,9 - według unijnej. Tak że tutaj o żadnym ukryciu nie może być mowy. Być może lepiej byłoby, gdybyśmy mieli do czynienia tylko z jednym szeregiem liczb, ale wszystkie są dostępne. Jeśli chodzi o dług ukryty, inną definicję, czyli jakieś zobowiązania państwa, które kiedyś będą musiały być opłacone i które nie są wykazywane w statystykach długu, to ten dług jest tak ukryty, że bez uzgodnienia, o czym mówimy, oczywiście nie sposób podać żadnych liczb, dlatego że państwo polskie jest tutaj na zawsze, w związku z tym nie można mówić tylko i wyłącznie o zobowiązaniach państwa wobec na przykład przyszłych emerytów, wobec tych, którzy będą się leczyli w publicznej służbie zdrowia, czy też tych, którzy będą uczeni w polskich szkołach, bo to wszystko są zobowiązania konstytucyjne państwa. A więc jeżeli zaczniemy sumować te wydatki, które będą poniesione w przyszłości, i nie będziemy uwzględniać dochodów, które przecież też będą pobierane, to możemy dojść do zupełnie dowolnej liczby. Sprawa ustawy budżetowej, konstrukcji budżetu przy nieuchwalonej jeszcze czy niepodpisanej ustawie o zmianach w systemie emerytalnym. Przypomnę, że ta dyskusja, przygotowania do zmian trwają od wielu, wielu miesięcy. Przecież już w czerwcu publikowane były podstawowe założenia. Ta ustawa, nawet jeżeli jest szybko procedowana przez Wysoką Izbę, przecież nie jest żadną nowością, nie jest niespodzianką i nic dziwnego, że jest uwzględniona w projekcie budżetu. Nawiasem mówiąc, liczę na to, że zanim dojdzie do ostatecznego głosowania nad ustawą budżetową, ustawa o OFE będzie już dawno przyjęta. (Poseł Elżbieta Rafalska: Dawno to nie.) Dawno nie, ale będzie już przyjęta. Jeśli chodzi o opłaty pobierane przez OFE oraz opłaty, które od transferowania do OFE są pobierane przez ZUS, jest to 3,5%, z tego 0,8 trafia do ZUS. Po obniżeniu o połowę - do 1,75 - 0,4 będzie trafiało do ZUS. To jest najszybsza odpowiedź na to pytanie. Podatek od kopalin. Zgodnie z założeniami, które zostały omówione podczas wprowadzania tego podatku, planowany jest przegląd jego skutków. Na początku przyszłego roku zostanie to przedstawione Wysokiej Izbie i tym samym stanie się zadość życzeniu, które było wyrażone na tej sali. Co do zwiększenia dochodów, zaprezentowania przeglądu wydatków nowego otwarcia w finansach publicznych, to bardzo dziękuję za zaproszenie. Niewątpliwie to się stanie, ale jeszcze nie jest to właściwy czas, aby to robić, gdyż prace nad budżetem na 2014 r. są zbyt zaawansowane. Jeżeli problemem ma być nieuchwalona jeszcze czy niepodpisana ustawa o OFE, to tym większym problemem byłoby wprowadzanie na tym etapie zupełnie nowych, długoterminowych zmian. Ułatwienia dla inwestorów w związku z poprawiającą się sytuacją gospodarczą. Rzeczywiście według naszych szacunków wzrost gospodarczy będzie znacząco większy w 2014 r., niż był w 2013 r. Poważnym problemem jest ciągle dyscyplina finansów publicznych i dbałość o wysokość deficytu. Zresztą było to wielokrotnie zaznaczone, że deficyt na 2014 r. i tak jest całkiem spory. Przypomnę jednak o BGK i programie gwarancji de minimis dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz o Polskich Inwestycjach Rozwojowych. To są te instrumenty, które są stosowane przez rząd i używane przez przedsiębiorców w celu stymulowania inwestycji. Jeśli chodzi o program BGK, padło pytanie o udział zagranicznych firm czy zagranicznego kapitału w podmiotach, które działają w Polsce, o to, jak to będzie wyglądało w 2017 r. Odniosłem się już trochę do tej sprawy w komentarzu dotyczącym bilansu płatniczego. Polska jest w takiej fazie rozwoju, że zrównoważony, coraz bardziej zrównoważony tryb rozwoju gospodarczego pozwala nam na mniejszy import oszczędności, mniejszy import kapitału zagranicznego i tym samym pozwala na wolniejszy udział albo wręcz zatrzymanie udziału zagranicznego kapitału w polskich firmach. Powoli dzieje się wręcz odwrotnie - rząd pracuje nad dalszym rozszerzeniem programu de minimis, co pozwalałoby na przykład na wspieranie przejmowania firm zagranicznych przez polskie firmy. Jest to bardzo długotrwały proces i nie oczekujmy, że struktura gospodarki zupełnie odmieni się w ciągu roku czy trzech. Kolejna sprawa - zadłużenie... Ach, jeszcze wyniki wzrostu długu publicznego w ciągu ostatnich lat, wyniki na rynku pracy, które przecież nie mogły być gorsze zważywszy na to, że wykorzystywane były środki Unii Europejskiej oraz przeprowadzona była prywatyzacja. Ani za jedno, ani za drugie przepraszać nie mam zamiaru i to nie tylko dlatego, że nie byłem jeszcze wtedy w rządzie, ale przecież zarówno wykorzystanie środków unijnych, jak i prywatyzacja nie są czymś złym, więc ich wykorzystanie jest słuszne. Jeszcze jedna klaryfikacja dotycząca tego, że zatrudnienie w polskiej gospodarce w ciągu ostatnich 5 lat rosło. Jak to się dzieje, że przy rosnącym zatrudnieniu rosło również w ciągu ostatnich dwóch, trzech lat bezrobocie? Otóż dzieje się tak, że rosła stopa aktywności na rynku pracy. Więcej osób szukało pracy, więcej osób weszło na rynek pracy i to jest sukces rządu, a nie porażka. Chodzi o to, żeby Polaków aktywizować - już nawet nie trwale bezrobotnych, tylko nieaktywnych na rynku pracy. Stąd też wzrost bezrobocia towarzyszył wzrostowi zatrudnienia. Padła zachęta, by zabrać się do roboty. Zabrałem się do roboty, zapewniam Wysoką Izbę. Kiedy na trybunę wszedł poseł Rostowski - jego wymienię z nazwiska - to przyznam, że struchlałem, gdy zobaczyłem go tutaj. Obawiałem się, że będzie pytał o drogę S78, ale nie, odniósł się do komentarza Moody’s. Oczywiście wiem, że chodzi tutaj o Polskę, ten komunikat był wydany w tym tygodniu. Nie jest on wielką niespodzianką. Uważam, że komentarze agencji ratingowych są pomocne, ale chyba lepszym wskaźnikiem wiarygodności polskich finansów jest to, jak łatwo Ministerstwo Finansów plasuje dług i jak drogo to robi, czyli jak niewielkie są odsetki od obsługi długu przy rosnących nominałach. Przypomnę, że w 2013 r. mieliśmy do czynienia z ogromnym wzrostem dochodowości i stóp procentowych na głównych rynkach na świecie, a jednocześnie nie mieliśmy do czynienia - mimo rewizji budżetu, mimo trudnej przecież sytuacji w finansach publicznych - ani ze znaczącym odpływem kapitału z Polski, ani z tak dużym wzrostem dochodowości, czyli wzrostem kosztów obsługi długu, jaki w tym samym okresie miały na przykład Stany Zjednoczone czy Niemcy. Dla mnie to jest lepszą miarą stabilności finansów publicznych i zaufania, które, mam nadzieję, będzie również dzielone przez obecnych tutaj na sali. To wszystko. Aha, czy planuję należeć do klubów, różnego rodzaju stowarzyszeń - nie, nie ma tego w moich planach, nie mam na to czasu, przekonuję się o tym z każdą chwilą. Jeszcze ostatnia rzecz - czy to rząd patriotów, czy idiotów. Tutaj z ogromną ulgą, muszę powiedzieć, utwierdzam się w ciągu ostatnich dwóch tygodni w przekonaniu, że jednak rząd patriotów. To wszystko, bardzo dziękuję. Pani minister Majszczyk będzie odpowiadała na dalsze pytania, a część odpowiedzi jak zwykle dostarczymy na piśmie. (Oklaski)