Mówca: Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski
Data: 2025-04-23 (Sejm RP, kadencja 10)

Za mało było informacji o inicjatywie Trójmorza. W odpowiedzi na wypowiedź pana prezydenta już wyjaśniłem moje stanowisko. Zgadzam się z prezydentem, że trzeba utrzymywać różne formaty, bo nie wiadomo, który się przyda. Ale nie pomaga skuteczności akurat tej inicjatywy to, że pan prezydent nie raczył skonsultować z rządem ani celu, ani agendy, ani listy gości. Sam zaprosił gości, a prezydent Trump, którego zaprosił, zdaje się, że wysyła jednego z niższych rangą współpracowników. Nie jest też prawdą, jakoby inicjatywa Trójmorza miała cokolwiek wspólnego z Baltic Pipe czy już tym bardziej z gazoportem w Świnoujściu. Gazoport w Świnoujściu zbudował rząd Platformy Obywatelskiej i PSL od pierwszego wbicia szpadla do ostatniego kurka i to, że go sobie nazwaliście imieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego, nie znaczy, że go zbudowaliście, i nie znaczy, że ma cokolwiek wspólnego z Trójmorzem. Trójmorze miało mobilizować dodatkowe środki na rozbudowę infrastruktury drogowej i energetycznej w naszym regionie. I co się okazało? Gros środków Funduszu Trójmorza pochodzi z Polski. To jaka jest wartość dodana? To znaczy: polskie pieniądze finansują połączenia elektroenergetyczne bodajże z Rumunią i Bułgarią... (Poseł Paweł Jabłoński: Z Litwą, Słowacją.) ...czy z Litwą. Bardzo dobrze. Ale pamiętajcie, że prawie 100% środków na ten cel otrzymujemy z Unii Europejskiej, a nie z Trójmorza. Pani poseł Dorota Olko pyta o stanowisko Polski w sprawie działań Izraela w Gazie, o przypadki łamania prawa międzynarodowego i ataków na pracowników organizacji międzynarodowych i humanitarnych. Już się do tego odnosiłem. To jest tragiczna, beznadziejna sytuacja. Wiemy, że obecny cykl przemocy został zainicjowany przez terroryzm Hamasu. Przypomnę, że Hamas zamordował ponad tysiąc obywateli Izraela. Ale na wojnie giną też cywile. To jest bardzo bolesne. Unia Europejska stara się robić, co może. My też wysyłamy pieniądze, chociażby na UNRWA, i dziękujemy polskim działaczom humanitarnym, którzy ryzykują, niosąc pomoc. Tak jak powiedziałem w exposé, życzymy obu narodom Ziemi Świętej, aby mogły na koniec zamieszkać w bezpiecznych, osobnych państwach. Chociaż nadzieja nie jest duża. Pan poseł Krzysztof Habura: Jakie były główne czynniki decydujące o relokacji uchodźców z Niemiec do Polski w okresie rządów PiS? No już nie będę się nad wami znęcał. (Głos z sali: He, he, he!) Panowie posłowie tu obecni: zatrudnianie w resorcie absolwentów MGIMO. Było w komisji. Wziąłem na świadka pana Raua, byłego ministra, który nie zaprotestował, gdy zgodnie z prawdą powiedziałem, że poprzednia koalicja uchwaliła niekonstytucyjną ustawę. Sądy pracy wyrzuconych pracowników po MGIMO, którzy jednakowoż dysponują ważnymi certyfikatami bezpieczeństwa, przywróciły do pracy nakazem sądowym. Ten powrót do pracy miał miejsce już za pana ministra Raua, za rządów Zjednoczonej Prawicy, więc do siebie miejcie pretensje. (Gwar na sali, dzwonek) Czy w tym roku będą polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe? - pyta pan Marek Krząkała. Oczekujemy na zaprzysiężenie nowego rządu Niemiec i pierwsze wizyty. Spotkałem się już tu, w Warszawie z osobą, która ma szansę objąć tekę ministra spraw zagranicznych. Wspólnie uprawialiśmy dyplomację futbolową. Odwiedził stadion Legii. Mam nadzieję, że wyciągnął właściwe wnioski po obejrzeniu tego, do czego zdolna jest nasza Żyleta. Uzgodniliśmy pierwsze tematy, które mogą być przedmiotem decyzji naszego rządu i nowego rządu Niemiec. Dopiero po jego powołaniu, ma to nastąpić bodajże 7 maja, będziemy z nim o tym decydować. W ilu przypadkach udało się porozumieć z prezydentem w kwestii nominacji ambasadorskich? - pyta pan poseł Tadeusz Tomaszewski, Lewica. Na moje biurko trafiło do tej pory... Spoglądam na współpracowników. Liczę tak z pół tuzina w tej chwili. Pierwszą nominację już wręczyłem pani ambasador przy Unii Europejskiej Agnieszce Bartol. Reszta trafiła do mnie, dokonałem już kontrasygnaty, ale samych nominacji ani listów uwierzytelniających jeszcze nie mam. Proces ruszył. Mam nadzieję, że uchwalone za czasów PiS-u prawo, które mówi, że prezydent powołuje na wniosek ministra spraw zagranicznych, wreszcie będzie respektowane. Dlaczego w czasie prezydencji nie ma w Polsce szczytu z państwami trzecimi? - pyta pan poseł Dariusz Stefaniuk. Zapewne nawiązujecie państwo do relacji ze Stanami Zjednoczonymi. Pan prezydent próbował zaprosić prezydenta Trumpa do Polski. Zdaje się, że nie wyszło. Przyjeżdża sekretarz energii. Przypomnę, że jako pierwszy minister europejski byłem rozmówcą sekretarza stanu Marca Rubio. Dzisiaj znowu z nim rozmawiałem. Natomiast szczyty ze Stanami Zjednoczonymi zwołuje Komisja Europejska. Pan wicemarszałek Krzysztof Bosak, Konfederacja: Dlaczego Polska ma angażować się we wspólne zakupy z inicjatywy Unii, skoro istnieje Agencja Wsparcia i Zamówień NATO? Z prostej przyczyny: Unia ma gigantyczny budżet na takie zakupy. Pan poseł Szymon Szynkowski vel Sęk: Kiedy byłem ministrem do spraw europejskich, byliśmy liderem w procesie rozszerzeniowym. Oczywiście to nadal jest priorytet polskiej prezydencji. Chcielibyśmy np. otworzyć dwa klastry negocjacyjne z Ukrainą, ale nawet pierwszy blokują Węgry. Bardzo proszę pana ministra o zwrócenie się do swoich węgierskich przyjaciół o odblokowanie, o zdjęcie nieuprawnionego, szkodliwego węgierskiego weta na proces rozszerzenia. (Głos z sali: Proszę się podać do dymisji.) Pan poseł Jabłoński - gratuluję aktywności - pyta o zasady większości kwalifikowanej. Pragnę pana uspokoić, że w obecnej sytuacji geopolitycznej nie ma zasadności debatowanie nad potencjalną rewizją unijnych traktatów. Jednak jest oczywiste, że podczas polskiej prezydencji omawiamy z wysoką przedstawiciel metody poprawy efektywności pracy, m.in. Rady do Spraw Zagranicznych, tak aby możliwe było szybkie reagowanie na wydarzenia międzynarodowe. Putin ma nad nami przewagę, bo ma jedność dowodzenia, a my musimy uzyskiwać konsensus. Dopóki obowiązuje liberum veto, a są nacjonaliści tacy jak Orbán i jego ludzie, jest to bardzo utrudnione. (Poseł Paweł Jabłoński: W 2022 r. jakoś dawaliśmy radę.) Mam nadzieję, że weźmiecie to pod uwagę, że np. w dziedzinie... To jest trudna sprawa i tutaj można mieć uprawnioną różnicę zdań. Ale chciałbym was przekonać, naprawdę, że jeśli przeszlibyśmy do głosowania większościowego w dziedzinie sankcji, to Polska by od tego niepodległości nie straciła. Naprawdę. (Poseł Paweł Jabłoński: A w dziedzinie obronności już tak.) Sankcji... (Wypowiedź poza mikrofonem) Po kolei. W dziedzinie obronności sprawa jest oczywista, obronność to jest jądro suwerenności, pełna zgoda. Nasze stanowisko, całej mojej grupy politycznej - brałem udział w Parlamencie Europejskim w konferencji na temat przyszłości Europy - było następujące. Jeżeli mielibyśmy jako Unia Europejska zacząć jakąś misję wojskową, dajmy na to jakiś watażka z pomocą Rosji przejmuje port w Tobruku i zaczyna nam wysyłać masowo imigrantów - można to sobie wyobrazić? można - i chcemy to jako Unia Europejska ukrócić, to nasza propozycja była taka, że żeby ustanowić misję obronną Unii, potrzebna byłaby jednomyślność. A żeby potem uzgodnić szczegóły techniczne lub ją przedłużyć, wystarczyłaby większość kwalifikowana. Mnie się zdaje, że zamiast potępiać w czambuł te rozważania, bardziej produktywnie by nam się rozmawiało, gdybyśmy się zastanowili wspólnie nad tym, czym powinna być większość kwalifikowana. Bo zobaczcie, za chwilę będzie konklawe. Tam decyzja zapadnie demokratycznie. O ile wiem, podczas pierwszych 15 głosowań, aby wybrać papieża, potrzeba 2/3 głosów. Ale od 16. głosowania, proszę mnie nie chwytać za słowo, ale właśnie później, już wystarcza zwykła większość. Tak samo ja nie jestem zakochany w dzisiejszej definicji podwójnej większości czy większości kwalifikowanej. Konferencja na rzecz przyszłości Europy mówiła np. o większości 4/5 głosów. Wtedy skonstruowanie mniejszości blokującej byłoby już bardzo łatwe. Można też się zastanowić nad systemem: jeden kraj, jeden głos. O tym wszystkim można rozsądnie rozmawiać, bo mamy, mam nadzieję, wspólne stanowisko, że Unia powinna być rządzona sprawnie, ale sprawiedliwie, tak żeby nikt nie miał poczucia, że traci kontrolę nad wydarzeniami czy że jest przedmiotem jakiegoś dyktatu. Temu służą różne rozwiązania. O tym można racjonalnie porozmawiać, ale nie w atmosferze od razu odsądzania tych, którzy mają inne zdanie, od czci i wiary. (Poseł Paweł Jabłoński: Nie odsądzamy od czci i wiary, tylko pytamy, czy jest to w interesie Polski.) Nie wiadomo, czy jest wbrew interesowi Polski, gdyby w sprawach sankcji nie było liberum veto. Byłoby w interesie Polski, bo moglibyśmy nałożyć na Rosję twardsze sankcje. (Oklaski) (Wypowiedź poza mikrofonem) Zastanówcie się nad tym, co mówicie. (Głos z sali: W oczywisty sposób raz jest, a raz nie jest. W wielu kwestiach nie jest.) Ale w sprawie sankcji nie ma żadnego zagrożenia dla polskiej suwerenności, a zysk byłby taki, że można byłoby wprowadzać szybsze, twardsze sankcje. Coś za coś. Ten europejski deal, mówiąc po trumpistowsku, od zawsze polega na tym, że uzyskujemy więcej wspólnego wpływu za działanie bardziej spójne. Albo to przyjmiecie, albo nie powinniście być w Unii Europejskiej. Widzę, że wy mentalnie do Unii jeszcze nie weszliście. (Głos z sali: Panie ministrze, po co takie niskie chwyty.) A widzi pan, teraz panu przeszkadza. Więc spotkajmy się na gruncie racjonalnej dyskusji o tym, jakie byłyby sprawiedliwe systemy głosowania i w jakich dziedzinach można by mówić o reformie, a jakie na wieki wieków pozostaną w domenie jednomyślności, bo takie są. Np. ja uważam, że absolutnie jednomyślność na zawsze powinna pozostać w dziedzinie rozszerzenia. A co do obronności, zarysowałem panu pewien kompromis, proszę go przemyśleć. Mówimy o ustanawianiu przyszłych misji Unii Europejskiej. Nie o wysyłaniu Wojska Polskiego, tylko o wysyłaniu brygady europejskiej, którą właśnie tworzymy. Pan to wie oczywiście. (Poseł Paweł Jabłoński: Ale wszystkie pozostałe kompetencje mają być...)