Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2017-04-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw oraz poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Jak możemy przeczytać w uzasadnieniu, rządowy projekt ustawy obejmuje przepisy regulujące tryb wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów, wprowadza nowe zasady dokonywania przez Krajową Radę Sądownictwa oceny kandydatów na stanowiska sędziowskie i asesorskie oraz przewiduje utworzenie w tym celu nowych organów Krajowej Rady Sądownictwa. Poselski projekt ustawy, w istocie przygotowany przez stowarzyszenie sędziów Iustitia, koncentruje się natomiast wyłącznie na procedurze wyboru sędziów do KRS. W tym miejscu warto zauważyć, niezależnie od poglądów wyrażonych w przedmiocie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, że dotychczasowa skomplikowana procedura wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, niemająca charakteru wyborów bezpośrednich, uniemożliwiająca de facto właściwą reprezentację w radzie najliczniejszej grupy sędziów sądów rejonowych, wymaga niezwłocznej zmiany. Różnice dotyczą tego, jak ta zmiana ma wyglądać. W projekcie rządowym przewiduje się wybór sędziów kandydatów na członków rady przez Sejm Rzeczypospolitej. Kandydaci byliby przedstawiani Wysokiej Izbie przez marszałka na podstawie zgłoszeń dokonanych przez Prezydium Sejmu lub grupę co najmniej 50 posłów. Rozwiązanie to wydaje się nie do pogodzenia z obecnym brzmieniem art. 187 ust. 1 Konstytucji RP odnoszącym się do składu KRS. W pkt 3 tego przepisu przyznano Sejmowi wyraźną kompetencję do wyboru czterech członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród posłów, analogiczną do dotyczącej wyboru 15 sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz 16 członków Trybunału Stanu. Takiego zapisu nie ma wprost w pkt 2 dotyczącym wyboru do Krajowej Rady Sądownictwa 15 członków wybieranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych. Wybór ten powinien być dokonywany przez sędziów ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2007 r. sygn. K 25/07, a konkretnie pkt 4 uzasadnienia, w którym czytamy: art. 187 ust. 1 pkt 2 konstytucji ustanawia zasadę wybieralności sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa. Przepis ten określa, że członkami Krajowej Rady Sądownictwa mogą być sędziowie, nie wskazując żadnych dodatkowych cech, które warunkowałyby członkostwo w radzie. Wybór jest dokonywany spośród czterech wymienionych w art. 187 ust. 1 pkt 2 konstytucji grup sędziów. Nie przewidziano możliwości ich odwołania, wskazując 4-letnią ich kadencję. Ustrojodawca nie wprowadził również ograniczenia, aby któryś z sędziów nie mógł wybierać lub nie mógł być wybrany do składu Krajowej Rady Sądownictwa. W tym kontekście dyskusyjny jest więc zapis art. 5 ust. 1 przedłożonego projektu rządowego wygaszający kadencję obecnych członków Krajowej Rady Sądownictwa. Koło Poselskie Wolni i Solidarni stoi na stanowisku, że wybór członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów powinien być dokonywany przez wszystkich sędziów w wyborach bezpośrednich, demokratycznych, w których będzie mógł wziąć udział każdy sędzia. W wyborach 15 sędziów członków Krajowej Rady Sądownictwa każdy sędzia powinien mieć czynne i bierne prawo wyborcze, z zachowaniem parytetu reprezentacji sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz wojskowych i Sądu Najwyższego. Zasady wyboru powinny umożliwić wybór do rady większej niż obecnie liczby sędziów sądów rejonowych, których w środowisku sędziowskim jest najwięcej. Dlatego też powinni być odpowiednio reprezentowani w radzie. Jednocześnie uważamy za zgodne z ustawą zasadniczą rozwiązania, które umożliwiają równoważenie w Krajowej Radzie Sądownictwa głosu członków sędziów z głosami członków pochodzących z organów pochodzących z wyborów powszechnych, tj. przedstawicieli Sejmu, Senatu i prezydenta Rzeczypospolitej. Odnosząc się natomiast do projektu złożonego przez przedstawicieli PO, Nowoczesnej i PSL, uważamy, że w zbyt wąskim stopniu reguluje on kwestie niezbędne do nowelizacji. W przeciwieństwie do projektu rządowego nie zawiera regulacji dotyczących procedury nominacji kandydatów na sędziów, która w naszej ocenie wymaga zmiany. Rozwiązania zaproponowane w projekcie rządowym, jak również w projekcie poselskim zdaniem Koła Poselskiego Wolni i Solidarni są niedopracowane i wymagają szerszej dyskusji i konsultacji (Dzwonek), jak również szerokiej konsultacji ze środowiskiem sędziowskim. Dalsze prace nad projektem rządowym naszym zdaniem są możliwe, dlatego też wnosimy o jego skierowanie do dalszych prac legislacyjnych. Natomiast projekt poselski jako niekompletny, nieregulujący nominacji sędziowskich i będący de facto głosem we własnej sprawie środowiska sędziowskiego nie zasługuje na nasze poparcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)