Mówca: Sprawozdawca Janusz Cichoń
Data: 2026-02-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałkini! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych z prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw, zawartym w druku nr 2206. Chcę poinformować, że na posiedzeniu w dniu 12 lutego Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła projekt ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. To szczegółowe rozpatrzenie ustawy poprzedziła dyskusja, która potwierdziła potrzebę wprowadzenia zmian zwiększających przejrzystość finansów publicznych i usprawniających proces przygotowania i realizacji budżetu. Projekt zawiera rozwiązania, których wprowadzenie założono w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jest to w gruncie rzeczy reforma systemu budżetowego. W projekcie znajdują się rozwiązania w trzech obszarach. Pierwszy to jest klasyfikacja budżetowa, drugi - zarządzanie budżetem i trzeci - zarządzanie inwestycjami publicznymi. W sferze dotyczącej klasyfikacji budżetowej zmiany wprowadzają przede wszystkim nowy układ grup wydatków budżetu państwa określonych w ustawie o finansach publicznych. Mają one na celu uporządkowanie grupowania wydatków, zwiększenie przejrzystości planowania i sprawozdawczości budżetowej, a także zwiększenie czytelności załącznika do ustawy budżetowej, prezentującego wydatkową część, stronę budżetu państwa. Jeśli chodzi o zmiany w obszarze zarządzania budżetem państwa, chodzi tu o udoskonalenie systemu budżetowego. Zostaną wprowadzone nowe instrumenty dające możliwość sprawniejszego, bardziej elastycznego zarządzania budżetem państwa, m.in. umożliwienie wojewodom przenoszenia wydatków w obszarze realizacji zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami jednostkom samorządu terytorialnego, ale też uelastycznienie dokonywania wydatków majątkowych przez dysponentów budżetowych, zwiększenie limitu przeniesień wydatków dokonywanych bez zgody ministra gospodarki ze 100 tys. zł do 500 tys. zł, udoskonalenie warstwy prezentacyjnej ustawy budżetowej w ten sposób, że będzie możliwe zaprezentowanie środków budżetu państwa, którymi dysponuje dany minister, dysponent części budżetowej. Dzięki temu będziemy mieli przejrzystą, klarowną prezentację danych. To z pewnością także nam umożliwi analizę budżetu w parlamencie. Ważne jest także ustanowienie w przepisach prawa obowiązku zamieszczania - chciałbym to szczególnie podkreślić - planów finansowych utworzonych funduszy, powierzonych lub przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego na podstawie odrębnych ustaw. To powinno nam zapewnić kontrolę parlamentarną, ale także kontrolę społeczną w zakresie dotyczącym gromadzenia i wydatkowania środków publicznych w ramach tych funduszy. Z kolei zmiany w obszarze zarządzania inwestycjami publicznymi dotyczą inwestycji finansowanych lub dofinansowanych z budżetu państwa, także funduszy celowych, także funduszy w BGK, także skarbowych papierów wartościowych. I tutaj nowe przepisy wprowadzają obowiązek dokonywania oceny inwestycji publicznych, takich, których szacunkowy koszt przekracza 10 mln zł, swego rodzaju studia wykonalności, ale także publikowania tych ocen inwestycji w biuletynach informacji publicznej, w sytuacji, kiedy koszt tej inwestycji szacowany jest na kwotę powyżej 500 mln zł, także publikowanie corocznych informacji o realizowanych inwestycjach publicznych, których wartość przekracza 100 mln zł. To wszystko służy przejrzystości, ale także efektywności pracy na etapie przygotowania i realizacji budżetu państwa. W tej propozycji, w tej ustawie są też rozwiązania, które dotyczą budżetów jednostek samorządu terytorialnego. One mają na celu usprawnienie procesu realizacji wieloletnich przedsięwzięć, tj. realizowanych w ramach wieloletnich planów jednostek samorządu terytorialnego. Zmieniają sposób prezentacji danych, ale też doprecyzowują przepisy dotyczące procedury absolutoryjnej. Mamy tu też sporo rozwiązań o charakterze precyzującym, porządkującym, które mają zapewnić, jak mówiłem wcześniej, nie tylko przejrzystość, ale także spójność i zgodność zmienianych przepisów ustawy o finansach publicznych z innymi przepisami prawa. Podsumowując, rozwiązania zawarte w projektowanej ustawie umożliwią osiągnięcie jednego z kamieni milowych, co wiąże się bezpośrednio z możliwością wykorzystania środków finansowych z KPO, ale także poprawią skuteczność i efektywność wydatkowania środków publicznych przy zachowaniu rzetelnej i przejrzystej informacji o transferach, jakie mają miejsce w sektorze finansów publicznych. Będą też odpowiedzią na zalecenia Rady Unii Europejskiej, która rekomendowała Polsce podjęcie działań w celu zwiększenia efektywności wydatków publicznych, w tym przez udoskonalenie procesu budżetowego. Na koniec ujednolicą i uporządkują stosowane w Polsce procedury i upowszechnią informacje o realizowanych przedsięwzięciach, o czym mówiłem wcześniej. Komisja Finansów Publicznych rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie projektu ustawy. W ramach jego rozpatrywania pojawiło się szereg szczegółowych uwag, które zobowiązaliśmy się przetworzyć na poprawki w ramach drugiego czytania. Jeszcze dzisiaj zostaną one zgłoszone. Dziękuję bardzo. (Oklaski)