Mówca: Krzysztof Sitarski (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-02-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Wysoka Izbo! Panie Marszałku! 1 grudnia 2015 r. do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wpłynęły dwa projekty: - rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw - druk nr 69, - rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw - druk nr 70. 28 stycznia 2016 r. na Komisji Finansów Publicznych podjęto uchwałę o wspólnym rozpatrzeniu obu projektów. W imieniu Klubu Poselskiego Kukiz'15 poddaję analizie powyższe ustawy według porządku obrad. Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi określa zasady działania instytucji finansowych zarządzających wymienionymi funduszami w Polsce, z siedzibą na terenie kraju bądź państwa Unii Europejskiej lub spoza. W art. 1a ust. 2 wskazano podmioty, których działalność nie stanowi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. W art. 3 ust. 4 dookreślono formułę działalności funduszy inwestycyjnych na rynku polskim, czyli rozróżniamy: 1) fundusze inwestycyjne otwarte; 2) alternatywne fundusze inwestycyjne typu: a) specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty, b) fundusz inwestycyjny zamknięty. W art. 9-10 dookreślono zadania towarzystw i zarządzających alternatywną spółką inwestycyjną, i odpowiednio depozytariuszy. Mają działać niezależnie i w interesie odpowiednio uczestników funduszu inwestycyjnego i inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. I tak przytoczę art. 45 ust. 1: ˝1. Przedmiotem działalności towarzystwa jest wyłącznie tworzenie funduszy inwestycyjnych otwartych lub funduszy zagranicznych, zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, i reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych.˝ Art. 45 ust. 1a: ˝1a. Za zezwoleniem Komisji towarzystwo może rozszerzyć przedmiot działalności o tworzenie specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych i funduszy inwestycyjnych zamkniętych, zarządzanie tymi funduszami, (...).˝, chociażby pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa. W ustawie wskazano określone sytuacje, gdy Komisja Nadzoru Finansowego może m.in. nakazać funduszowi zmianę zewnętrznego podmiotu wyceniającego. Komisja może też cofnąć zezwolenie na zarządzanie funduszami, etc. Podmioty działające na rynku polskim muszą zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków związanych z zarządzaniem funduszami. Treść projektu ustawy była konsultowana i opiniowana z najważniejszymi instytucjami państwowymi, publicznymi, społecznymi i prywatnymi. W ustawie proponuje się dodanie przepisów penalizujących niepożądane zachowania związane z funkcjonowaniem funduszy inwestycyjnych i wymienione są bądź zmodyfikowane niektóre typy przestępstw, których uzupełniono lub zmodyfikowano znamiona dotyczące naruszenia określonego w ustawie nakazu lub zakazu postępowania - jak zauważa w swoim stanowisku z 22 grudnia 2015 r. prokurator generalny. Należy wskazać znaczącą liczbę nowo projektowanych aktów wykonawczych do omawianego projektu (druk nr 69, cz. 2): Minister sprawiedliwości określa m.in. sposób prowadzenia rejestru funduszy inwestycyjnych. Rozporządzeniem ministra finansów określa się tryb i warunki w sprawie postępowania podmiotów prowadzących działalność w zakresie pośrednictwa w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa oraz tytułów uczestnictwa, a także doradztwa inwestycyjnego w odniesieniu do takich instrumentów. Minister finansów określa wymagania, względem których ma być kształtowana polityka wynagrodzeń w towarzystwie funduszy inwestycyjnych. Ten sam minister określa też sposób, tryb i warunki prowadzenia działalności przez omawiane podmioty, np. formalny sposób obsługi klientów, jak świadczenie usług doradztwa inwestycyjnego czy przyjmowania i przekazywania zleceń na zakup lub zbycie instrumentów finansowych. Dalej jest rozporządzenie dotyczące sprawozdawczości towarzystw funduszy inwestycyjnych do Komisji Nadzoru Finansowego. Akt wykonawczy w sprawie środków i warunków technicznych służących do przekazywania informacji do komisji. Podsumowanie: Projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw Sejm skierował do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. Ustawa ma zapewnić nadzór nad alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i wdrożenie przepisów Unii Europejskiej. Założeniem nowelizacji ustawy jest zwiększyć bezpieczeństwo inwestorów i kontrahentów w tych funduszach. Klub Poselski Kukiz'15 dokonał rewizji swojego stanowiska w sprawie procedowanej ustawy. Projekt ustawy wprowadza do polskiego prawa regulacje unijne, tj.: - dyrektywę w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dyrektywa ZAFI), dotyczącą m.in. określenia sposobu i zakresu działalności tych funduszy, - dyrektywę w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), gdzie są regulacje dookreślające zadania oraz obowiązki depozytariuszy, jak odpowiedzialność w przypadku utraty instrumentów finansowych. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw 4 grudnia 2015 r. skierowano do pierwszego czytania w Komisji Finansów Publicznych. Druk nr 70 zawiera też projekty aktów wykonawczych. Projekt ustawy zakłada wykonanie prawa Unii Europejskiej. Najistotniejsze zmiany: W ustawie zmiany dokonano w zakresie określenia, czym jest oferta publiczna (art. 3). Dookreślono, gdzie mają wpływać środki z tytułu na zapis akcji (art. 5a). Pojawiają się też nowe zapisy, jak m.in. ˝podmiot uprawniony w danym państwie członkowskim do ubiegania się˝ o takie dopuszczenie (art. 11 ust. 2). Projektodawca dodał tzw. dokument rejestracyjny dotyczący emitenta (art. 22a), by rozróżnić go od ˝dokumentu ofertowego˝, czyli informacji dotyczących ˝papierów wartościowych mających być przedmiotem oferty publicznej lub dopuszczenia do obrotu na rynku regulowanym˝. Krytycznie należy spojrzeć na niezrealizowany postulat, który został zapisany jako rozbieżność podczas konsultacji, tzw. konferencji uzgodnieniowej z 27 lutego 2015 r. Sprawa dotyczy definicji ˝pośrednie nabycie akcji˝. Skarb Państwa został wyłączony z obowiązku ujawniania stanu posiadania akcji spółek publicznych. Z jednej strony to atut dla udziałowca państwowego, zaś inaczej patrząc - brak pełnego obrazu dla innych nabywców instrumentów finansowych. Argument podnoszony przez m.in. KNF i stowarzyszenia inwestorskie to fakt, że na rynku kapitałowym wszystkich akcjonariuszy muszą obowiązywać te same rygory i tak samo wszyscy uczestnicy obrotu powinni mieć takie same prawa. Reasumując, projekt ustawy był szeroko konsultowany i spotkał się z licznymi uwagami przedstawicieli przede wszystkim Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polskiego, generalnego inspektora ochrony danych osobowych, Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych SA, Izby Domów Maklerskich, Stowarzyszenia Emitentów Giełdowych oraz Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych. Większość uwag została wyjaśniona lub zastosowana w pracach nad ustawą. Trzeba liczyć się z opinią prezesa Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie proponowanych zmian w ustawie: ˝Projekt zasadniczo odpowiada celom przyjętym w prawie Unii Europejskiej˝. Sąd wskazał, że nie zastosowano w ustawie - a zamieszczono to w jednej z dyrektyw (2004/108/WE) - odpowiedzialności za naruszenia obowiązków niemających rażącego charakteru. Kary nakładane przez Komisję Nadzoru Finansowego powinny przybrać postać decyzji administracyjnej. Legislatorzy nie przyjęli sugestii sądu, by zracjonalizować zapis art. 99 ust. 2, bo w brzmieniu proponowanym w art. 1 pkt 39 projektu został sformułowany w sposób niedostatecznie precyzyjny. Cytuję: ˝Z jego treści nie wynika jednoznacznie, w jakich przypadkach penalizowane jest zachowanie sprawcy polegające na zachęcaniu do nabycia lub objęcia papierów wartościowych. W celu zapewnienia precyzyjności regulacji, szczególnie pożądanej w przypadku zakazu karnego, można zaproponować jej podzielenie na dwa odrębne przepisy. Jeden z nich mógłby dotyczyć zachęcania do nabycia lub objęcia papierów wartościowych, a drugi - pozostałych zachowań objętych proponowaną treścią zakazu.˝