Mówca: Wiesław Szczepański
Data: 2022-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu koalicyjnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, druki nr 2845 i 2867. Tak jak mówił mój przedmówca, wczoraj odbyło się posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. W ciągu ponad 2 godzin dyskutowaliśmy nad tym projektem. Zostało przyjęte szereg poprawek zaproponowanych przez stronę rządową, m.in. ta przygotowana przez pana posła Kaletę, jak również poprawka zgłoszona przez pana posła Zimocha i panią poseł Nowogórską, która dotyczyła m.in. kwestii możliwości przedłużenia prawa jazdy kierowcom ukraińskim. Od wybuchu wojny do Polski wjechało ponad 8 mln obywateli Ukrainy, choć wiemy, że bardzo wielu z nich wyjechało. Szacujemy, że w Polsce dziś żyje ok. 2 mln obywateli ukraińskich, w znacznej części to kobiety i dzieci, a ok. 1,5 mln z nich wystąpiło o PESEL, a więc w jakiś sposób wiążą oni swoją przyszłość z Polską. Mamy nadzieję, że te osoby, będące głównie w młodym wieku, być może potem zasilą polski rynek pracy. Jednocześnie zgadzam się ze swoim przedmówcą, iż powinniśmy stwarzać im warunki przede wszystkim do tego, żeby chciały tu mieszkać, chciały tu żyć, no ale muszą one mieć warunki takie jak Polacy, a nie lepsze, bo może to budzić niestety antagonizmy w czasie wysokiej inflacji, w trudnej sytuacji. Jeśli jednej grupie będziemy stwarzali lepsze warunki, a drugiej gorsze, może to spowodować również nieufność w stosunku do osób, które przybywają do Polski. Wiemy, że przecież to, co działo się w pierwszych dniach wojny, co dzieje się dzisiaj, pokazało pomoc Polaków, wielką solidarność z tymi osobami, które przyjechały tu z Ukrainy, uciekając przed wojną. Ustawa rozwiązuje kilka ważnych kwestii. Cieszy to, że ustawa była dyskutowana i omawiana ze środowiskami pozarządowymi - z NGOs, ale również ze stroną samorządową i na wniosek samorządów przyjęto wiele rozwiązań. Ustawa mówi m.in. o tym, iż chcemy, aby jednak Ukraińcy aktywizowali się w Polsce, a więc powinni ponosić pewne opłaty za pobyt, jeżeli minie określony termin. W zależności od długości terminu te opłaty powinny być na poziomie 50%, czyli nie więcej niż 40 zł, po 180 dniach - na poziomie 75%, ale nie wynosić więcej niż 60 zł. Jakbyśmy policzyli te kwoty, to przy 2-3 osobach spokojnie można wynająć mieszkanie i nie trzeba przebywać w ośrodku zakwaterowania. Czasami osoby te zajmują hotele czy motele, które mogą być już przeznaczane na normalną działalność, mogłyby normalnie funkcjonować. Jak pan minister mówił, ponad 80 tys. Ukraińców jeszcze mieszka w takich miejscach zbiorowego zamieszkania. Ustawa również uszczelnia system, bo jednak wiemy, że wśród osób uczciwych są osoby nieuczciwe, jest wielu Ukraińców, jak wskazuje Straż Graniczna, którzy wyrobili PESEL, wystąpili o świadczenia, a potem wyjechali z Polski i po prostu pobierają świadczenia, mimo że nie żyją, nie funkcjonują w tej chwili w Polsce. Świadczenia są pobierane przez kilkaset tysięcy osób, które wyjechały. Zgodnie z tą ustawą te świadczenia mogą być cofnięte i przywrócone po powrocie. Ustawa przewiduje również zapisy związane z kwestią nadchodzącego roku szkolnego 2022/2023, a więc z uczęszczaniem dzieci ukraińskich do przedszkoli, szkół, uczelni wyższych, tak aby ta młodzież mogła się uczyć i jednocześnie asymilować z Polską. Dobrym rozwiązaniem jest również to, że Polski Czerwony Krzyż będzie mógł uczestniczyć w udzielaniu pomocy Ukraińcom i korzystać z tych środków, jak również inne organizacje pozarządowe czy samorządowe - w układzie budowy i pozyskiwania środków na cele mieszkaniowe, tak aby te osoby nie mieszkały już w ośrodkach zamieszkania zbiorowego, ale również asymilowały się z polskim społeczeństwem. Mój klub głosować będzie za przyjęciem tej ustawy. Chciałbym jednak zgłosić dwie poprawki, które powinny w jakiś sposób jeszcze bardziej usprawnić funkcjonowanie tej ustawy i być może wydłużyć okresy pozwalające na składanie określonych dokumentów przez stronę ukraińską. Mam nadzieję, że rząd pochyli się nad tymi poprawkami i w czasie posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych w sposób szybki o nich rozstrzygniemy, tak abyśmy mogli jeszcze na tym posiedzeniu Sejmu uchwalić tę ustawę i aby służyła ona mieszkańcom Ukrainy, jak również (Dzwonek) Polakom, którzy przyjęli Ukraińców pod swój dach i którzy dzisiaj na co dzień z nimi żyją. Dziękuję bardzo. (Oklaski)