Mówca: Anna Grodzka
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Szanowni Posłowie! Polska już dziś należy do nielicznych krajów europejskich, w których posiadanie pracy nie chroni przed ubóstwem, nawet jeśli pracę mają w rodzinie oboje dorośli. Według badań Eurostatu 24,2% pracujących Polaków to tzw. biedni pracujący. Ich pensje nie przekraczają 2/3 średniej krajowej. Oznacza to, że prawie 4 mln osób pracujących w Polsce to biedni pracujący, którzy otrzymują miesięcznie mniej niż 2,3 tys. zł brutto, czyli ok. 1700 zł netto. To przypomnieć tutaj w tym momencie trzeba, bo procedujemy dziś nad projektem nowelizacji ustawy Kodeks pracy, która jeśli wejdzie w życie, będzie dotkliwa dla większości społeczeństwa, dla większości pracujących oraz ich rodzin. Zwiększy ona narastający wyzysk pracowników w firmach i korporacjach, ale i nie pomoże większości drobnych przedsiębiorców. Prawdziwymi beneficjentami będą jak zwykle właściciele, akcjonariusze, wielkich korporacji. Szanowni Posłowie Wnioskodawcy! Demontując krok po kroku prawo pracy, umacniacie pozycję wielkiego kapitału kosztem pracowników i zwykłych ludzi, którzy pracują za poniżająco niskie stawki, w poszukiwaniu jakiejś alternatywy dla bezrobocia podejmują działalność gospodarczą albo zmuszani są do emigracji. Omawiany projekt ustawy jest tylko jednym z przykładów polityki, która przynosi właśnie takie skutki. Deregulując rynek pracy, wprowadzając tzw. śmieciówki zamiast oferty stabilnej pracy, odbieracie godność pracownikom. Proponowana przez was nowelizacja spowoduje, że śmieciówką stanie się każda umowa o pracę, bo zmusi pracowników do wielogodzinnej pracy ponad siły bez godziwego wynagrodzenia za nadgodziny. W zamian oferujecie tzw. czas wolny, którego ze względu na niskie zarobki pracownik i tak nie będzie mógł wykorzystać sensownie. Ale to pewnie nie są argumenty dla adoratorów takich jak to rozwiązań. Powiem więc inaczej. Przypomnę, że 60% obywateli zagrożonych jest ubóstwem. Powiem, posługując się językiem być może bardziej przemawiającym do was, że proponujecie kolejną ustawę, która w efekcie obniży poziom płac, a co za tym idzie, zdolności nabywcze pracowników, którzy są przecież konsumentami, i tym samym obniży popyt na rynku wewnętrznym, uderzając w przedsiębiorczość. Takie są właśnie skutki każdej takiej ustawy, która proponuje tzw. uelastycznienie rynku pracy, czy, jak w tym przypadku, uelastycznienie rozliczania czasu pracy. Za waszą elastyczność zapłacą oczywiście pracownicy, ale nie tylko oni, bo także drobni przedsiębiorcy, wbrew bowiem fałszywej argumentacji i fałszywym pozorom, oni także poniosą skutki tej deregulacji. Obronną ręką wyjdą tylko właściciele kapitału. Ale 1,5 mln polskich drobnych przedsiębiorców nie jest kapitalistami; mimo że są oni czasami pracodawcami, to znaczy tymi, którzy zatrudniają, a niekiedy nawet wyzyskują pracowników, najczęściej jednak mają samochody w leasingu, wynajęte nieruchomości, wyposażenie obciążone kredytem, kłopoty z rozbuchaną biurokracją państwową, a pracują zatrudnieni na minimalnych stawkach jako outsourcerzy usług dla wielkich korporacji lub kooperanci pracujący na czyjąś markę za stawki na granicy opłacalności. Nie są kapitalistami także wtedy, kiedy kredytują tzw. kredytem kupieckim możne firmy oraz państwo polskie, opłacając podatek za niezapłacone faktury. Przez większość życia byłam właśnie takim niby-kapitalistą. Wiem, że koszty pracy są problemem dla przedsiębiorców, szczególnie wtedy kiedy przedsiębiorcy konkurują między sobą o niższe stawki, jakie mają płacić pracownikom czy płacić na fundusz pomocy społecznej, ale niezbywalnym warunkiem istnienia przedsiębiorczości jako takiej jest popyt - chłonny rynek i łatwy dostęp do kapitału na inwestycje. To wszystko jest do osiągnięcia, ale konieczna jest zmiana samobójczej filozofii gospodarczej, jaka realizowana jest na rynku pracy i rynku polskiej przedsiębiorczości od wielu lat. Także tu, dziś, przez was. Dlatego sprzeciwiamy się proponowanym tu projektom ustaw, które tylko pogarszają sytuację gospodarczą Polski. Dlatego w projektach ustaw przygotowywanych przez Ruch Palikota - tych złożonych już w Sejmie i tych przygotowywanych - proponujemy inną filozofię gospodarowania. Filozofia ta wyraża się propozycją likwidacji możliwości nadużywania umów cywilnoprawnych i zastępowania nimi miejsc pracy chronionych prawem pracy. Domagamy się likwidacji umów śmieciowych i umocnienia praw pracowników - z jednoczesnym obniżeniem składek na ubezpieczenie emerytalne. Dlatego domagamy się w tych projektach ustaw opodatkowania obrotów finansowych (podatku typu Tobina), ograniczenia nielegalnego i półlegalnego transferowania zysków za granicę, które stanowi ogromny problem dla polskiej gospodarki, usuwania barier administracyjnych dla drobnej przedsiębiorczości i polityk wsparcia dla ludzi młodych wkraczających na rynek pracy i przedsiębiorczości. Domagamy się polityki z myślą o społeczeństwie, budującej kapitał społecznego zaufania i poszanowanie godności każdego człowieka. Właśnie to Janusz Palikot nazwał korektą kapitalizmu. Domagamy się przestrzegania konstytucji polskiej i działania w jej duchu, a nie pod dyktando widzimisię neoliberalnych ideologów. Tymczasem wnioskodawcy omawianych dziś ustaw zapominają o zapisanych w naszej konstytucji zasadach zrównoważonego rozwoju, społecznej gospodarki rynkowej w interesie całego społeczeństwa. Aż dziw bierze, że rzecznikiem tego typu rozwiązań jest partia polityczna, która ma w swojej nazwie słowo ˝obywatelska˝. Wnioskodawcy twierdzą, że proponując omawianą nowelizację, chcą działać na rzecz ochrony i powstawania nowych miejsc pracy. Ale mylą się głęboko. W proponowanej sytuacji pracodawcy będą mogli skuteczniej i lepiej wykorzystywać pracowników, których dysponentem czasu staną się w większym stopniu. Będą mogli dotychczasowych pracowników jeszcze bardziej swobodnie zatrudniać według własnych potrzeb i wyzyskiwać. To po co mają przyjmować nowych? Pokrywając niesprawność w zapewnieniu ciągłości zamówień, zapewnieniu odpowiednich środków obrotowych na podtrzymanie produkcji i zbytu czy wreszcie nieumiejętnie gospodarując dostępnymi możliwościami planowania zatrudnienia, dajecie im prawo do maksimum wykorzystywać obecnych pracowników. A zatem elastyczny czas pracy i wydłużanie jego okresu rozliczeniowego nie pomogą bezrobotnym, a zaszkodzą tym, którzy pracę mają. Bo jeśli pracodawca będzie mógł dostosować czas pracy pracowników do swoich potrzeb, prędzej zwolni, niż zatrudni, prędzej usunie na czasowe przymusowe bezrobocie, niż zapłaci za nadgodziny. To nie tania siła robocza powinna być motorem polskiej gospodarki, bo i tak długo nie przebijemy pod tym względem Chin, Indii czy Bangladeszu. I nie tak buduje się nowe miejsca pracy. Mamy szansę je stwarzać przez politykę dostępności pieniądza na inwestycje, tani i dostępny kredyt inwestycyjny czy ulgi inwestycyjne, wzmocnienie rynku wewnętrznego, poprawę atrakcyjności eksportowej, odwrócenie polityki wypierania z gospodarki produkcji, pozbywania się produkcji, i stworzenie społecznej gospodarki rynkowej. Należy powiedzieć także, że naszą szansą walki z bezrobociem jest społeczeństwo, gospodarka, która działa fair, buduje kapitał społeczny, społeczeństwo, które nie wyklucza ekonomicznie nikogo, a każdego - dając szansę - włącza. Jeśli tak się nie stanie, jeśli uchwalane będą takie projekty jak ten, to jeszcze większa liczba najczęściej młodych Polek i Polaków będzie zmuszona do emigracji zarobkowej, bo wybierze dobrze płatną, stabilną pracę z cywilizowanymi prawami zatrudnionego i perspektywami na godziwą emeryturę, ale poza Polską. Proponowana nowelizacja przerzuca znaczną część ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na pracowników. To nie jest rola pracowników. I nikt im za to nie płaci. Obecnie w wielu branżach, gdzie nie ma układów zbiorowych pracy, a związki zawodowe są słabe lub nie ma ich wcale, a tak jest w handlu wielkopowierzchniowym i budownictwie, już teraz zmusza się pracowników do pracy w nadgodzinach, nie płacąc im za to. Ktoś w PO wpadł na pomysł, że skoro Państwowa Inspekcja Pracy karze za to pracodawców, to należy zlikwidować odpowiedzialność prawną i finansową, żeby dłużej nie karała. Wiele wątpliwości co do forsowanego przez pana posła Adama Szejnfelda projektu ma główny inspektor pracy. Wyraził je w piśmie skierowanym do szefa kancelarii dołączonym do tych wniosków. Podzielamy te opinie, nie będę ich tu przytaczać. (Dzwonek) Jestem ciekawa, czy zgadnie ktoś z państwa, gdzie przeczytałam taką oto wypowiedź: Jeśli ktoś myśli, że można naprawić finanse publiczne i to spowoduje, że sytuacja na rynku pracy się poprawi, to błądzi we mgle. Nowe miejsca pracy nie powstaną w ten sposób. W pierwszej kolejności rząd powinien więc usprawnić system wsparcia pracy. A to wymaga dostrzeżenia, że problem leży w strukturze rynku pracy, a nie w cykliczności systemu. (...) W dyskusji o bezrobociu zapomina się o tych, którzy pracują, ale nie są w stanie się utrzymać. Nie ma dla nich strukturalnej pomocy. To niestety jedna z funkcji kapitalizmu - system nie potrzebuje zbyt wielu zamożnych. Nie trzymam państwa dłużej w niepewności i odpowiadam: znalazłam to na stronie internetowej Instytutu Obywatelskiego, a więc think tanku Platformy. To jest wywiad z prof. Richardem Sennettem, polecam jego lekturę. Na zakończenie chcę prosić państwa, abyście nie godzili się traktować ludzi jak zasoby ludzkie. Podejmując decyzję o losie tych dwóch projektów, bardzo daleko ingerujących w prawo pracy, nie zapominajmy, że jesteśmy tu wybrani przez ludzi, by dla ludzi pracować. Tymczasem projekty ustaw pogarszają warunki pracy i płacy, prowadzą do demontażu ich życia poza pracą. W PRL-u w wielu zakładach wisiało takie hasło: ˝Zakład pracy twoim drugim domem˝. Dziś Platforma Obywatelska sięga po nie i na poważnie chce wcielić w życie pracowników. W związku z powyższą argumentacją w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota wnoszę o odrzucenie obu projektów ustaw o zmianie ustawy Kodeks pracy w całości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)