Mówca: Wiesław Janczyk
Data: 2016-02-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość przedstawić opinię klubu w sprawie projektu ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, zawartego w druku sejmowym nr 215. Według raportów Komisji Europejskiej wartość uruchomionego w różnych formach wsparcia publicznego skierowanego do instytucji finansowych tylko w krajach Unii Europejskiej w latach 2008-2012 wyniosła ponad 2 bln euro. Mimo tak znacznego zaangażowania środków zagrożenie dla stabilności finansowej poszczególnych krajów oraz rynków globalnych nie zostało ostatecznie wyeliminowane. Z uwagi na znaczną pomoc płynącą do sektora w ostatnich latach powstało przekonanie o funkcjonowaniu instytucji, które są tak duże, że nie mogą upaść, bo ich upadłość powodowałaby o wiele gorsze i nieprzewidywalne skutki, stąd wielu uczestników obrotu i wymiany aktywów dla celów spekulacyjnych, inwestycyjnych lub osób poszukujących po prostu możliwości lokowania swoich oszczędności pozostaje w przekonaniu, że państwa nie mogą sobie pozwolić na upadłość instytucji bankowych, zwłaszcza dużych według standardowych reguł. To dodatkowo powoduje przekonanie wśród klientów zawierających transakcje finansowe o wszechobecnie obowiązującym niskim poziomie ryzyka i rozszerza brak dyscypliny i krytycyzmu, a często też brak zdrowego rozsądku przy ocenie podstawowych zagrożeń ze strony niesolidnych kontrahentów lub źle skonstruowanych ofert. Panuje też przeświadczenie o wszechobecnym nadzorze upoważnionych instytucji, który jest odpowiedzialny za wszystko, co jest do kupienia na rynku usług finansowych. W konsekwencji nikt do końca nie zastanawia się nawet, co kupuje w okienku bankowym z polecenia pracownika instytucji, któremu często bardziej zależy na wypracowaniu premii bądź utrzymaniu swojego miejsca pracy niż na środkach powierzonych przez klienta. Rodzi to szereg konsekwencji. Procedowana ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym obejmuje jedną z nich, oczywiście tę najmniej oczekiwaną, najmniej pożądaną, ale taką, która musi być w zasobach działań dostępnych, skatalogowanych, opisanych formalnie i przygotowanych, nawet gdyby nigdy nie miała nastąpić. Konieczne jest posiadanie odpowiednich ram prawnych prowadzenia postępowania przymusowej restrukturyzacji instytucji finansowych umożliwiających szybką naprawę podmiotu zagrożonego niewypłacalnością, bez względu na jego wielkość i powiązania rynkowe. Stabilność finansowa i ochrona deponentów są wartościami, które należy chronić w interesie publicznym. Zasadne jest wprowadzenie przepisów, które będą służyły ograniczeniu ryzyka wystąpienia zagrożenia dla stabilności finansowej w przypadku pogorszenia się sytuacji ekonomicznej podmiotów z sektora finansowego. W krajach takich jak Stany Zjednoczone, Kanada, Japonia, Brazylia, Meksyk, Rosja, Turcja oraz w państwach azjatyckich stworzono odrębne prawo regulujące postępowanie przymusowej restrukturyzacji instytucji finansowych przeprowadzanej w trybie pozasądowym przez powołane do tego organy. Nie wszyscy już dzisiaj pamiętają, że w Polsce też po rozpoczęciu kryzysu w roku 2008 Sejm przyznał ponadstandardowe kompetencje dla ministra finansów, którym był ówcześnie Jan Vincent-Rostowski, do udzielania wsparcia jednoosobową decyzją do kwoty 50 mld zł ze środków publicznych bez niczyjej wiążącej opinii oprócz niego samego. Długo trwała dyskusja, czy może te pieniądze podatników jednoosobowo również umorzyć, i ostatecznie ten przywilej ministrowi wycofano, ale był zaprojektowany przez rząd i podpisany w wersji druku sejmowego przez premiera Donalda Tuska. Prace nad przymusową restrukturyzacją instytucji finansowych, w szczególności banków i firm inwestycyjnych, prowadzone są w wymiarze światowym i europejskim. Wystandaryzowane rozwiązania legislacyjne opracowane przez Radę Stabilności Finansowej, skupiającą przedstawicieli najbardziej rozwiniętych państw, w tym krajów należących do G20, mają być wprowadzone we wszystkich krajach grupy, również na skutek rekomendacji płynących ze strony Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Banku Światowego czy Banku Rozrachunków Międzynarodowych. W oparciu o założenia przyjęte we wcześniejszych dokumentach roboczych Komisja Europejska opracowała projekt dyrektywy ustanawiającej definicje działań naprawczych oraz restrukturyzacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. Dyrektywa została przyjęta przez Parlament Europejski i opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 12 czerwca 2014 r. jako dyrektywa 2014/59/UE, znana bardziej jako dyrektywa BRRD albo dyrektywa BRR. Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek implementowania do krajowych porządków prawnych regulacji nadających odpowiednim organom uprawnienia do prowadzenia postępowania przymusowej restrukturyzacji poprzez zastosowanie instrumentów: przejęcia przedsiębiorstwa, instytucji pomostowej, wydzielenia aktywów bądź umorzenia lub konwersji długu. Dyrektywa, a w ślad za nią proponowany projekt ustawy o BFG wprowadza przepisy nadające odpowiednim organom uprawnienia do dokonania umorzenia instrumentów kapitałowych w ramach postępowania restrukturyzacji lub na etapie poprzedzającym postępowanie oraz wprowadza częściową harmonizację w kolejności zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym poprzez nadanie uprzywilejowania wybranym kategoriom zobowiązań, w szczególności depozytom gwarantowanym. Państwa członkowskie powinny transponować zapisy dyrektywy BRR do krajowych porządków prawnych przed dniem 1 stycznia 2015 r., z zastrzeżeniem regulacji dotyczących instrumentu umorzenia lub konwersji długu, które mogą być wprowadzone rok później. W związku z koniecznością implementowania do krajowego porządku prawnego dyrektywy BRR projekt ustawy został odpowiednio do niej dostosowany. Zakres podmiotowy został rozszerzony w stosunku do pierwotnych założeń przedstawionych przez grupę roboczą Komitetu Stabilności Finansowej o firmy inwestycyjne, instytucje finansowe oraz spółki holdingowe będące podmiotami dominującymi wobec grup, w skład których wchodzi podmiot zagrożony niewypłacalnością. Dodatkowo projektodawca objął zakresem podmiotowym postępowania przymusowej restrukturyzacji również spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Ponadto w czerwcu 2014 r. została uchwalona nowa dyrektywa 2014/49/UE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarancji depozytów, DGSD. Uwzględniła ona potrzebę wprowadzenia harmonizacji na poziomie europejskim, m.in. w zakresie: mechanizmów finansowania systemów gwarancji depozytów i ustalania docelowego poziomu środków zgromadzonych w systemie gwarancji depozytów, określenia podstawy naliczania obligatoryjnych składek na rzecz systemów gwarancji depozytów, kategorii produktów i grup deponentów objętych gwarancjami, terminu wypłaty środków gwarantowanych - skrócenie do 7 dni roboczych tego terminu - możliwości wykorzystania środków systemów gwarancji depozytów na potrzeby postępowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Odpowiednie obowiązki w tym zakresie określa właśnie dyrektywa BRR. W świetle powyższego na gruncie krajowym okazuje się niezbędne wprowadzenie istotnych zmian w przepisach regulujących funkcjonowanie polskiego systemu gwarantowania depozytów, tj. w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Termin na implementację znaczącej części przepisów zawartych w DGSD wyznaczono do dnia 3 lipca 2015 r. Jednocześnie w dyrektywie wskazano jednak liczne okresy przejściowe i dostosowawcze dotyczące np. stopniowego skracania terminu wypłaty depozytów aż do osiągnięcia docelowego terminu 7 dni roboczych - od dnia 1 stycznia 2024 r. - lub osiągnięcia wymaganej wysokości dostępnych środków systemu gwarancji depozytów - do dnia 3 lipca 2024 r. Mając na względzie istotę projektowanych zmian oraz ich szeroki zakres, jak również uwzględniając potrzebę uporządkowania dotychczasowych przepisów uzupełnionych o nowe rozwiązania i wobec tego zapewnienie im przejrzystości, wdrożenia postanowień BRRD i DGSD postanowiono dokonać poprzez wydanie nowego aktu prawnego regulującego funkcjonowanie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, systemu gwarantowania depozytów i postępowania przymusowej restrukturyzacji, nie zaś poprzez nowelizację obecnie obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym i niektórych innych ustaw. Celem projektowanej ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym jest również modyfikacja przepisów dotyczących obecnie istniejącego w Polsce systemu gwarantowania depozytów oraz stworzenie ram prawnych umożliwiających przeprowadzenie postępowania przymusowej restrukturyzacji podmiotów objętych zakresem podmiotowym regulacji. W związku ze zmianami wprowadzanymi projektowaną ustawą mającą na celu implementację BRRD i DGSD fundusz, pełniący dotąd głównie funkcję administratora polskiego systemu gwarantowania depozytów, w nowych warunkach uzyska dodatkowe kompetencje organu do spraw przymusowej restrukturyzacji banków, oddziałów banków zagranicznych, firm inwestycyjnych i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Projektowana ustawa swoimi regulacjami będzie oddziaływała na banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, firmy inwestycyjne, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, Narodowy Bank Polski, Komisję Nadzoru Finansowego, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Komitet Stabilności Finansowej oraz właścicieli, klientów, deponentów, inwestorów i innych wierzycieli ww. instytucji, a także na Skarb Państwa. W założeniach ma się przyczynić do wzrostu bezpieczeństwa instytucji finansowych i ich klientów. Stabilność i bezpieczeństwo sektora finansowego dostarczającego usług kredytowych, pożyczkowych, przyjmującego depozyty ludności i podmiotów gospodarczych, dostarczającego usług rozliczeniowych bezpośrednio rzutuje na stabilne warunki otoczenia, w którym działają instytucje i firmy generujące (Dzwonek) miejsca pracy i wzrost gospodarczy. W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość wnoszę o skierowanie projektu do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)