Mówca: Elżbieta Królikowska-Kińska
Data: 2015-07-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! Mija drugi rok pracy Najwyższej Izby Kontroli pod pana kierownictwem, a rok 2014 jest szczególny, bo jest pełnym rokiem obrachunkowym i kalendarzowym. Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej. Zadania Najwyższej Izby Kontroli określa zarówno konstytucja, jak i ustawa o NIK oraz statut, który został nadany przez marszałka Sejmu. Zgodnie z nim w skład Najwyższej Izby Kontroli wchodzi 30 jednostek kontrolnych, tj. 14 departamentów i 16 delegatur odpowiadających podziałowi terytorialnemu kraju. Przy NIK powołane jest również 19-osobowe kolegium, które podejmuje najważniejsze decyzje. W 2014 r. NIK zatrudniała pracowników na 1665 etatach - mamy zmniejszenie w stosunku do 2013 r. Były więc 4 etaty kierownictwa, 71,7% pracowników stanowili kontrolerzy, 28,1% to administracja i obsługa. W 2014 r. nastąpiły również zmiany kadrowe w kolegium. Zostało powołanych siedmiu nowych członków kolegium, w tym czterech przedstawicieli nauk ekonomicznych i prawnych. Do wykonania budżetu NIK nie można mieć żadnych zastrzeżeń, ponieważ budżet został zrealizowany po stronie wydatkowej w 99,9%, po stronie dochodowej w znacznie większym wymiarze, a mianowicie aż w 248,9%. Największą pozycję w wydatkach stanowiły wynagrodzenia wraz z pochodnymi (ponad 80%), a średnie miesięczne wynagrodzenie z uwzględnieniem wynagrodzenia rocznego wyniosło 9266 zł. W sprawozdaniu również odnotowany jest fakt, pan prezes też mówił o tym i warto to podkreślić, że przeprowadzony audyt wypadł bardzo dobrze, że nie zostały sformułowane żadne wnioski, co bardzo dobrze świadczy o działaniu Najwyższej Izby Kontroli. Pan prezes przedstawiał bardzo szeroko w sprawozdaniu wszystkie najważniejsze kontrole - najważniejsze, choć tych ważnych było dużo, dużo więcej - te, które według pana prezesa były najistotniejsze, które odbiły się też szerokim echem w opinii publicznej, bo o nich mówiono i pisano. To bardzo ważne kontrole, choć tych ważnych jest więcej, właściwie można powiedzieć, że każda z kontroli została podjęta z ważnego powodu, była ważna i ważne były wnioski z tych kontroli. Część kontroli, i to duża część, kończyła się oceną pozytywną, ale oczywiście były też kontrole, które ujawniały niedostatki. W 2014 r. wyznaczono dwa główne obszary kontrolne, w ramach których NIK przeprowadziła kontrole w ujęciu systemowym. Były to: polityka prorodzinna oraz przygotowanie Polski do nowej perspektywy Unii Europejskiej. W tym roku właśnie, w 2014 r., oceniono wiele zadań państwa. W zasadzie można powiedzieć, że chyba nie było obszaru, w którym kontrola nie została przeprowadzona. W sprawozdaniu wydzielono 13 takich obszarów. Oczywiście obowiązkowa jest tu kontrola i ocena wykonania budżetu państwa - nad tym teraz dyskutujemy w Sejmie, właśnie z uwzględnieniem oceny NIK. Oprócz tego przeprowadzano kontrole w takich obszarach, jak: finanse publiczne szeroko pojęte, instytucje finansowe, Skarb Państwa, gospodarka, w tym gospodarka morska, Unia Europejska i rozwój regionalny, administracja publiczna, sprawy zagraniczne, gospodarka komunalna i mieszkaniowa oraz planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, transport i infrastruktura, ochrona środowiska, rolnictwo, rybołówstwo i rozwój wsi, praca, rodzina i ochrona socjalna, oświata i wychowanie oraz szkolnictwo wyższe, kultura fizyczna, zdrowie, bezpieczeństwo, sprawiedliwość i obronność. Chciałabym zauważyć, że wiele działań realizowanych przez NIK wiąże się z szeroko pojętym bezpieczeństwem. Chodzi nie tylko o bezpieczeństwo granic, ale i o bezpieczeństwo bardzo szeroko pojęte: bezpieczeństwo finansów, bezpieczeństwo energetyki, bezpieczeństwo zdrowotne i, co pan prezes podkreślał, bezpieczeństwo ruchu drogowego. Bardzo istotną kwestią była kontrola przygotowania systemu wdrażania polityki strukturalnej na lata 2014-2020. Czynności kontrolne zostały przeprowadzone zarówno w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju, jak i we wszystkich urzędach marszałkowskich. NIK nie sformułowała żadnych wniosków pokontrolnych w związku z niestwierdzeniem nieprawidłowości. Mam nadzieję, że również na etapie realizacji uda się to przeprowadzić bez żadnych nieprawidłowości. Badano również obszary wykorzystania środków europejskich z tej perspektywy, która minęła, z perspektywy 2007-2013. Badano bardzo ważne elementy, na przykład trwałość projektów w wybranych programach regionalnych i projektów innowacyjnych w ramach działania 4.4 w Programie Operacyjnym ˝Innowacyjna gospodarka˝, wykorzystanie środków publicznych na wdrażanie lokalnych strategii w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, efekty wspierania środkami z funduszy europejskich sektora małych i średnich przedsiębiorstw w województwach mazowieckim i świętokrzyskim. Kontrolowano też projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita. W efekcie całej masy tych kontroli - jak usłyszałam, było ich chyba około 400, w tym kontrole planowane i doraźne - skierowano do podmiotów kontrolowanych prawie 5 tys. (niewiele mniej, chyba 4961) wniosków pokontrolnych, z czego większość została zrealizowana - ponad 30% jest w trakcie realizacji, 14% to wnioski niezrealizowane. W stosunku do 2013 r. liczba wniosków pokontrolnych jest mniejsza, co może oznaczać, że działania w tych obszarach są lepiej prowadzone. Oprócz wniosków pokontrolnych sformułowano też szereg wniosków de lege ferenda. Tu z zadowoleniem trzeba przyjąć też to, że wnioski de lege ferenda są wdrażane w większej liczbie i szybciej niż w poprzednich latach. Wnioski pokontrolne i wnioski systemowe wynikają z nie do końca zadowalającej oceny kontrolowanych obszarów, czasami z negatywnej ich oceny. I chociaż instytucje, które są kontrolowane, przyjmują ocenę NIK z trudem - przecież każdy chciałby nie otrzymać wniosków pokontrolnych, każdy też stara się z tych wniosków tłumaczyć, czasami nie chce zgodzić się z tymi wnioskami, nie na wszystkie wnioski pokontrolne jest zgoda ze strony instytucji kontrolowanych - to należy za te wszystkie wnioski podziękować, bo dokładna analiza wniosków pokontrolnych, wniosków de lege ferenda pozwala ulepszać działanie państwa i daje poczucie bezpieczeństwa obywatelom poprzez to, że nasz system prawny zapewnia silny i niezależny od organów władzy państwowej i władz samorządowych system kontroli. Dziękuję.