Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2014-04-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pozwolę sobie nie zgodzić się z argumentacją pana posła Szulca co do zalet bankowego tytułu egzekucyjnego, ale o tym za chwilę. Na początek o rocznicy, bo mija właśnie 70 lat od wprowadzenia w Polsce bankowego tytułu egzekucyjnego wzorem rozwiązań radzieckich, w których to wyciągi bankowe miały moc dokumentu urzędowego, ich wiarygodność nie mogła być podważana przez nikogo, ani przez obywateli, ani nawet przez sądy. W 1989 r. i 1997 r. przeprowadzono nowelizacje Prawa bankowego, ale miały one charakter ograniczony i w sposób istotny nie dotyczyły bankowego tytułu egzekucyjnego. Stąd mamy aż do dzisiaj 70 lat obowiązywania bankowego tytułu egzekucyjnego. Przy czym kiedyś te bankowe tytuły egzekucyjne wystawiały banki państwowe, Narodowy Bank Polski, bank PKO, może też inne banki. W tej chwili BTE wystawiają przede wszystkim podmioty komercyjne, które jednostronnie wystawiają BTE w ciągu trzech dni na zamkniętej sesji sądu, bez wiedzy i udziału klienta uzyskują klauzulę wykonalności. Z tą klauzulą wykonalności komornik zgłasza się do przedsiębiorcy, do dłużnika będącego konsumentem i bez większych problemów może zająć jego majątek czy pobory. Poseł wnioskodawca mówił o skali tego zjawiska. Ta skala rośnie cały czas. Już w ostatnich latach pan poseł mówił o 700 tys. W tej chwili liczba wystawianych rocznie BTE przekracza już 1 mln. Według opinii Federacji Konsumentów najwięcej egzekucji opartych na bankowym tytule egzekucyjnym dotyczy kredytów dla osób fizycznych, niespłaconych zadłużeń na kartach kredytowych, kredytów samochodowych, konsumpcyjnych oraz innych kredytów zaciągniętych na różne wydatki. Prawo do sięgania do BTE bank nabywa jeszcze zanim wierzytelność powstanie, bo decyzję o udzieleniu kredytu bank zwykle uzależnia od tego, czy kredytobiorca podda się egzekucji poprzez bankowy tytuł egzekucyjny. W tym sensie przy zawieraniu umowy kredytowej klient banku znajduje się de facto w sytuacji przymusowej. Rozwiązania dotyczące BTE są w sposób oczywisty korzystne dla sektora finansowego. Natomiast twierdzę, że instytucje finansowe nadużywają BTE i korzystanie przez banki z BTE doprowadziło do upadłości wielu polskich przedsiębiorstw, a wiele prywatnych osób do bankructwa, gdyż bankowi zdecydowanie łatwiej jest wykorzystać ten instrument, BTE, aby wszcząć egzekucję, niż prowadzić skomplikowane często postępowanie układowe, ugodowe z kredytobiorcą. Zwolennikiem BTE jest w sposób oczywisty również Komisja Nadzoru Finansowego. Przewodniczący Andrzej Jakubiak powiedział, że wyeliminowanie tytułu BTE z obrotu prawnego spowoduje, że banki sięgną po inne instrumenty o podobnym charakterze, a wiceprezes Związku Banków Polskich dodał, że z przeprowadzonej symulacji wynika, że przy zadłużeniu klienta na 100 tys. w razie konieczności skierowania sprawy o zapłatę do sądu opłata będzie wynosiła 500 zł, a uruchomienie, nadanie klauzuli wykonalności BTE to koszt jedynie 50 zł. W związku z tym jest pytanie: Jeżeli BTE jest tak korzystnym rozwiązaniem, to dlaczego - i tu też uwaga - to rozwiązanie nie funkcjonuje w innych krajach? Już nawet na Węgrzech nie funkcjonuje. Orban, do którego mamy bardzo wiele zastrzeżeń w różnych innych sprawach, doprowadził do likwidacji BTE również na Węgrzech. W tej chwili BTE jest... (Poseł Jakub Szulc: Jest tani? Jest łatwiej dostępny?) Słucham? W tej chwili funkcjonuje tylko w Bułgarii. Czy kredyt jest tańszy? Czy wobec tego mamy najtańsze? Czy wobec tego możemy powiedzieć, zgodnie z tym, co mówił poseł Szulc, że mamy w Polsce najtańsze kredyty? Chyba nie. (Głos z sali: Dobre, dobre, dobre!) Problem... (Poseł Jakub Szulc: Czy jest taniej w stosunku do tego, co było, panie pośle?) Kontrola sądowa, o której pan poseł mówił, jest fikcją, dlatego że sąd, wydając klauzulę wykonalności wedle obowiązującego prawa, nie sprawdza, czy w danym przypadku bank nie popełnił błędu i czy roszczenia są zasadne. Tytuł egzekucyjny może dotknąć i dotyka często również tych osób, które nigdy nie zaciągały kredytów, a jedynie padły ofiarą oszustw. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Opisują to gazety bardzo szeroko.) Są rzeczy, których nie da się naprawić. Takim wehikułem był PRL, kiedy powstał bankowy tytuł wykonawczy. Wielu próbowało go reformować i państwo tym projektem też staracie się reformować BTE. Ale tego nie da się zlikwidować, nie da się zreformować. (Dzwonek) (Głos z sali: Tak jak pana.) Rozwiązanie jest proste: zlikwidujmy w polskim systemie prawnym bankowy tytuł egzekucyjny. Ponieważ czas mi się skończył, jeszcze dwa słowa o samym projekcie. Oczywiście proponowany projekt ustawy ma na celu zwiększenie ochrony i praw konsumentów będących klientami banków w przypadku wystąpienia instytucji bankowego tytułu egzekucyjnego przez wprowadzenie szeregu raczej kosmetycznych zabezpieczeń, może poza tym jednym, że będzie konieczność poinformowania o uruchomieniu procedury bankowego tytułu egzekucyjnego przed ściąganiem wierzytelności. Oczywiście te wszystkie założenia projektu proponowane przez projektodawców są słuszne i należy je poprzeć, dlatego jako Twój Ruch wnosimy o skierowanie projektu do komisji, gdzie będziemy nad nim debatować, aczkolwiek...