Mówca: Włodzimierz Nykiel
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić opinię o projekcie ustawy o zasadach rozliczeń w podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego. Moja krótka wypowiedź będzie się składała z dwóch części. Pierwsza będzie zawierała ocenę ogólną, druga - wybrane uwagi szczegółowe. Otóż ta ustawa, ten projekt jest posunięciem legislacyjnym po prostu koniecznym. W obliczu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 września 2015 r. oraz uchwały siedmiu sędziów NSA z 26 października centralizację rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego należy przeprowadzić, i to możliwie szybko. Centralizacja jest oczywiście przedsięwzięciem trudnym, wymagającym rozwiązań systemowych i odpowiedniego czasu na ich wdrożenie. Należy odpowiednio zabezpieczyć interesy samorządów, które przecież nie były twórcami wieloletniej praktyki niezgodnej z prawem unijnym, którą to praktykę dopiero teraz ustawą chcemy skorygować. Dobrym rozwiązaniem jest przejęcie przez budżet państwa ciężaru zwrotu środków europejskich będącego skutkiem centralizacji. Wniesiony projekt zasługuje na dodatnią ocenę, aczkolwiek zawiera szereg wad i niedostatków. Przede wszystkim niepokoi krótki czas, jaki daje się samorządom na przeprowadzenie operacji centralizacji na przyszłość, od planowanego wejścia w życie, tj. od 1 września, do dnia 31 grudnia 2016 r. Pozytywnie należy ocenić rozwiązanie, zgodnie z którym samorządy dokonujące centralizacji korekty wstecznej będą ograniczone tylko terminem przedawnienia. W czasie prac legislacyjnych zrezygnowano z ograniczenia prawa do korekty datą 31 grudnia 2017 r. A więc ogólna ocena jest dodatnia. Teraz wybrane uwagi szczegółowe. Tych uwag mam znacznie więcej, ale nie ma na to czasu. Otóż, proszę państwa, w art. 4 uregulowano następstwo prawne. Przepis stanowi, że jednostka samorządu wstępuje z dniem centralizacji we wszystkie przewidziane w przepisach dotyczących podatku, a więc VAT, prawa i obowiązki swoich jednostek organizacyjnych. Chodzi zatem tylko o prawa i obowiązki uregulowane w przepisach dotyczących VAT. Nie przewidziano więc następstwa w zakresie interpretacji indywidualnych uregulowanych w przepisach Ordynacji podatkowej, a nie w przepisach dotyczących VAT. Chodzi oczywiście o interpretacje, na których ważność nie wpływa centralizacja, np. interpretacje dotyczące zwolnienia przedmiotowego z VAT przysługującego ze względu na rodzaj świadczonych usług. Bardzo duże zastrzeżenia budzi art. 7. Ten art. 7 jest przepisem, do którego można zgłosić wiele uwag. Dotyczy on tzw. współczynnika, według którego odlicza się VAT związany jednocześnie z czynnościami opodatkowanymi i zwolnionymi, w odróżnieniu od tzw. prewspółczynnika, który pozwala na wydzielenie VAT związanego z działalnością gospodarczą i inną działalnością. Trudno zrozumieć, jakie jest uzasadnienie wyliczania współczynnika odrębnie dla każdej jednostki organizacyjnej. Takie rozwiązanie jest zaprzeczeniem idei centralizacji rozliczeń w jednostkach samorządu, zaprzeczeniem jedności podatkowej jednostki samorządu. Uzasadnia się to art. 173 dyrektywy nr 112: proporcja dotycząca odliczenia jest ustalona dla wszystkich transakcji dokonanych przez podatnika, na mocy ust. 2 (Dzwonek) państwa mogą zobowiązać podatnika do określenia proporcji dotyczącej odliczenia dla każdego sektora, ale nie dla każdej jednostki. Wiem, że w uzasadnieniu jest mowa o tym, że to można tak rozumieć. Nie można tego tak rozumieć, zwłaszcza jeśli się weźmie pod uwagę język angielski i język francuski. Nie ma żadnego uzasadnienia tego, żeby to się odnosiło tylko do jednostek. Czas już mi się skończył. Mam jeszcze trochę uwag, ale zgłoszę je podczas prac w komisji. Bardzo dziękuję. (Oklaski)