Mówca: Adam Rybakowicz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-04-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Koła Poselskiego Ruch Palikota wobec sprawozdania Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw, zawartego w drukach nr 3033 i 3297. Celem projektu jest odniesienie się do zarzutów formalnych transpozycji dyrektywy 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, konieczności osiągania wymaganych poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz potrzeby doprecyzowania definicji, wymagań dotyczących odpowiedzialności producenta, wymagań w odniesieniu do punktów zbierania pojazdów oraz wymagań odnośnie do prób strzępienia pojazdów. Nowe prawo ma też zobowiązywać dilerów samochodowych i właścicieli komisów do zorganizowania sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Mają oni tworzyć stacje demontażu i punkty zbierania takich pojazdów. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W październiku 2014 r. Komisja Europejska pozwała Polskę w sprawie przepisów o pojazdach wycofanych z eksploatacji do Trybunału Sprawiedliwości. KE miała zastrzeżenia do organizacji wycofywania zużytych pojazdów i ich recyklingu. Obecnie stacje demontażu nie mogą pobierać opłat za przyjmowanie pojazdów zarejestrowanych w Polsce, jednak Komisja wskazywała, że zwolnienie z opłat powinno dotyczyć wszystkich pojazdów zarejestrowanych na terenie UE. Projektowana nowela przewiduje zwolnienie z opłaty recyklingowej samochodów sprowadzanych z UE czy Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Ma to obniżyć koszty funkcjonowania importerów samochodów używanych. Taką opłatę trzeba teraz płacić za każdy sprowadzony do Polski pojazd. Producenci i importerzy wprowadzający na rynek ponad 1000 przede wszystkim nowych pojazdów będą musieli zapewnić funkcjonowanie co najmniej trzech stacji demontażu lub punktów zbierania pojazdów w każdym województwie, w różnych miejscowościach. W praktyce oznacza to, że wprowadzający ponad 1000 pojazdów rocznie będzie musiał zapewnić w kraju funkcjonowanie co najmniej 48 stacji lub punktów. Z kolei wprowadzający na polski rynek nie więcej niż 1000 pojazdów rocznie będą musieli zapewnić sieć składającą się z co najmniej trzech stacji demontażu lub punktów zbierania pojazdów, w tym co najmniej jednej stacji demontażu, położonych w różnych miejscowościach. W projekcie noweli zmienia się też przepisy dotyczące opłaty za brak sieci. Ma być ona zależna od liczby wprowadzanych pojazdów, liczby dni, w których nie zapewniono sieci, i liczby brakujących elementów sieci (stacji demontażu lub punktów zbierania). Jednak środowiska związane z recyklingiem samochodów zgłosiły wiele zastrzeżeń do zapisów projektu, które uznać można za szkodliwe dla tej branży. Jest to między innymi wyłączna odpowiedzialność prowadzących stacje demontażu za osiągnięcie poziomów odzysku i recyklingu. Dalej likwidacja dopłat do demontażu, które choć stanowią pomoc publiczną i zakłócają konkurencyjność na rynku, przynajmniej częściowo rekompensowały koszty przetwarzania i zbiórki pojazdów. Ważną kwestią jest brak systemu zapewniającego wszystkim prowadzącym stacje demontażu zwrot kosztów przetwarzania pojazdów. Projekt przewiduje możliwość zwrotu przez wprowadzających pojazdy kosztów przetwarzania pojazdów ponoszonych tylko przez przedsiębiorców będących w sieci wprowadzającego. W praktyce więc z liczby ok. 900 funkcjonujących dziś podmiotów system ten obejmuje zaledwie znikomy procent przedsiębiorców. Takie rozwiązanie zakłóca konkurencyjność pomiędzy przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu, skoro tylko część z nich otrzymywać będzie finansowanie. Dodatkowo brakuje zaangażowania w funkcjonowanie systemu innych operatorów wymienionych w tzw. dyrektywie wrakowej, na przykład ubezpieczycieli. Środowisko negatywnie ocenia też obowiązek przyjęcia do stacji demontażu będących odpadami części pochodzących z napraw pojazdów. Będzie to oznaczało obowiązek dostosowania stacji demontażu do prowadzenia takiej działalności (między innymi trzeba będzie wydzielić miejsce magazynowania przyjętych części) oraz zmianę uzyskanych zezwoleń na prowadzenie stacji demontażu. Należy przypomnieć, że w związku ze zmianą ustawy o odpadach większość przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu niedawno uzyskała nowe zezwolenia. Nowelizacja ustawy o recyklingu oznacza konieczność zmiany tych zezwoleń. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W projekcie zmiany ustawy o recyklingu nie ma ani jednego rozwiązania, które mogłoby usprawnić system recyklingu i wspomóc rozwój tej branży. W szczególności zaś nie ma żadnego rozwiązania, które mogłoby ograniczyć szarą strefę, choć jest to najpoważniejszy problem, z jakim boryka się dziś branża recyklingu. Zaledwie ok. 40% pojazdów wycofanych z eksploatacji trafia do legalnych punktów zbiórki, choć dyrektywa wrakowa nakłada obowiązek zebrania wszystkich pojazdów. Tendencja wzrostowa, jaką da się zauważyć dzięki dopłatom do demontażu, zniknie wraz z likwidacją dopłat. Nie można więc mówić, że projekt dostosowuje nasze prawo do wymogów Unii Europejskiej, skoro nie przewiduje się żadnego rozwiązania, które stymulowałoby zwiększenie strumienia pojazdów trafiających do legalnych stacji demontażu. Biorąc pod uwagę powyższe, Koło Poselskie Ruch Palikota opowie się za odrzuceniem sprawozdania Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw, zawartego w drukach nr 3033 i 3297.