Mówca: Ryszard Zawadzki
Data: 2015-09-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt i przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić opinię w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy Kodeks wyborczy, druk nr 3682. W projekcie przewiduje się w szczególności zwiększenie liczby przypadków, w których może nastąpić podział powiatu poprzez wyłączenie miasta z terytorium powiatu z jednoczesnym nadaniem mu statusu miasta na prawach powiatu, jeżeli miasto to z dniem 31 grudnia 1998 r. przestało być siedzibą wojewody i jeżeli wówczas wobec tego miasta na wniosek rady miejskiej odstąpiono od nadania praw powiatu albo jeżeli jest to miasto liczące co najmniej 70 tys. mieszkańców. W projekcie przyznaje się dwóm wyróżnionym poprzednio kategoriom miast prawa powiatu, rozszerzając w ten sposób ustawową listę miast, którym to prawo przysługuje. Otwiera się więc drogę do dzielenia istniejących powiatów na powiaty grodzkie i ziemskie. Jednocześnie projekt doprecyzowuje art. 390 Kodeksu wyborczego, wskazując, że jeżeli z powiatu ziemskiego zostaje wyłączony obszar stanowiący część okręgu wyborczego, okręg lub więcej okręgów wyborczych dla wyborów danej rady w celu przywrócenia albo nadania statusu miasta na prawach powiatu, to mandat radnego stale zamieszkałego lub wybranego na tym obszarze wygasa z mocy prawa. W projekcie pozostawia się niezmienną zasadę, w myśl której, jeżeli w wyniku takich zmian skład rady powiatu zmniejszy się i jego stan będzie niższy niż 3/5 ustawowej liczby radnych, rada ulega rozwiązaniu z mocy prawa. W tym miejscu pragnę podkreślić, iż projekt ustawy budzi pewne kontrowersje. Wprowadzając zmianę w zakresie art. 3 ust. 5 pkt 4, umożliwia się trzem miastom - pan senator już je wymienił - które w trakcie wprowadzania 1 stycznia 1999 r. trójstopniowego podziału terytorialnego państwa zrezygnowały ze statusu miasta na prawach powiatu, przywrócenie tego statusu, jeżeli za takim rozwiązaniem opowiedzą się władze i lokalna społeczność. Dzięki ustawie samorządy tych miast będą mogły ponownie podjąć decyzje, czy chcą być powiatami grodzkimi. Władze ww. miast są za przyjęciem proponowanych w projekcie rozwiązań. Według zarówno nich, jak i władz innych miast argumenty przemawiające za przyjęciem projektu są takie, iż średniej wielkości miasta bez prawa grodzkiego mają problemy z dublowaną administracją, nie mogą samodzielnie zarządzać drogami oraz prowadzić spójnej polityki oświatowej czy też inwestycyjnej. Pan senator troszkę szerzej to omówił, więc nie chcę tego powtarzać. Brak praw grodzkich utrudnia również walkę z bezrobociem, ponieważ stosowne środki finansowe i uprawnienia posiadają powiaty oraz powiatowe urzędy pracy. Zdublowane są także domy kultury czy biblioteki. Od kilkunastu lat miasta prezydenckie średniej wielkości domagały się prawa do inicjatywy w tej kwestii. Liderem działań w tej sprawie był prezydent Inowrocławia, który w minionych latach kilka razy zorganizował ogólnopolskie spotkania prezydentów miast liczących powyżej 50 tys. mieszkańców. Znaczne przyspieszenie w tej sprawie nastąpiło po włączeniu się do akcji prezydenta Piły. Przywołuje się tutaj argumenty prezydenta Wałbrzycha, że posiadanie statusu grodzkiego w większym stopniu umożliwia rozwój i pozyskiwanie środków finansowych niż w przypadku funkcjonowania miasta w ramach powiatu ziemskiego. Jako członek komisji samorządu uważam, że potrzebne są i dyskusja, i wysłuchanie argumentów zarówno Związku Powiatów Polskich, jak i Związku Miast Polskich. Podkreślić należy, że ustawa nie zakłada automatyzmu we wszystkich przypadkach, chodzi tu o wystąpienie z wnioskiem o uzyskanie praw powiatu do Rady Ministrów, która podejmuje decyzję po konsultacjach. Kierując się potrzebą dokonania analizy zawartych w projekcie rozwiązań, zauważając argumenty przemawiające zarówno za przyjęciem (Dzwonek), jak i za odrzuceniem projektu, proponujemy projekt ustawy skierować do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej celem przeprowadzenia dyskusji nad celowością zawartych w nim rozwiązań. Dziękuję bardzo. (Oklaski)