Mówca: Paulina Hennig-Kloska
Data: 2016-11-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Celem projektu ustawy, która zawarta jest w druku nr 928, jest uchylenie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej, o której mówił przed chwilą pan minister. Ustawa, przypomnijmy, nakłada dodatkowe obciążenia podatkowe na właścicieli punktów handlowych zajmujących się sprzedażą detaliczną. Pośrednio jednak jest to według nas sposób wyciągnięcia pieniędzy z kieszeni Polaków. Dziś już tak naprawdę nikt nie ma wątpliwości, że ten nowy podatek płacą lub będą płacić klienci, dostawcy i podwykonawcy sieci handlowych, a nie one same. Handel detaliczny w Polsce cechuje się dość niską marżą. Według GUS w 2015 r. średnia rentowność netto w tej branży to 1,8%. Jeszcze przed wejściem w życie nowej daniny handlowcy zaczęli więc poszukiwanie środków na jej pokrycie. W pierwszej kolejności odbiło się to na zyskach producentów dostarczających towary do sklepów objętych podatkiem. Niektóre sieci wystosowały do swoich dostawców oficjalne pisma z prośbą o dodatkowe upusty, inne zrobiły to w sposób bardziej skrupulatny, niemniej wiele polskich firm - producentów żywości, rolników, firm transportowych, ochroniarskich czy sprzątających - musiało już parę miesięcy temu podpisać nowe warunki współpracy oparte na nowych cenach. Dziś podatek zawieszono, ale nikt tym polskim firmom, które musiały go już wchłonąć w swoje koszty, tych pieniędzy nie oddał. Nie oddał i nie odda, zwłaszcza w sytuacji niepewności, czy i kiedy, w jakiej wysokości i na jakich warunkach ten podatek wróci. Ta niepewność kieruje dziś polskim handlem, nowymi inwestycjami w powierzchnie handlowe, tworzeniem nowych miejsc pracy w polskim handlu, a niepewność tę forsuje nikt inny, jak właśnie nieodpowiedzialny rząd PiS. Warto też wspomnieć raz jeszcze, że podatek ten nie obroni małych sklepów osiedlowych. Wciąż będzie w nich dużo drożej niż w marketach i klienci nie zmienią swoich przyzwyczajeń. To kłamstwo forsowane przez PiS łatwo obalić, przedstawiając fakty. A wyglądają one tak, że różnica w marży pomiędzy hipermarketami a sklepami osiedlowymi to dziś często nawet 20% i nie zmieni tego 1,5-procentowy podatek. Małe sklepy muszą postawić na bliskość, dostępność, jakość, świeżość czy świadczenie dodatkowych usług, a nie cenę. Warto też przypomnieć, że podatek najbardziej dotknie najbiedniejszych Polaków, bo to oni robią zakupy w dyskontach spożywczych, które według ostatniej propozycji płacić miały najwyższe stawki. Tuż po uchwaleniu ustawy rozpoczęły one bardzo ostrą walkę o zatrzymanie klienta, co można było obserwować, rezygnując z walki w postaci konkurowania ceną bezpośrednią produktu. Wdrożyły różne programy lojalnościowe, które miały odwrócić uwagę od ceny, jednocześnie skupiając uwagę klientów na sobie, często kosztem tych małych, polskich sklepów osiedlowych. Podatki trzeba tworzyć tak, by dawały one pewną przewidywalność, poczucie stabilności inwestorom, którzy chcą inwestować swoje pieniądze w Polsce. Dziś tej przewidywalności i stabilności kompletnie brakuje. Form opodatkowania handlu w ciągu roku przerobiliśmy przynajmniej kilka i końca nie widać. Jak nie umiecie państwo tworzyć podatków, to ich nie twórzcie. Czy powinniśmy być zdziwieni, że podatek zawieszono? Już w trakcie prac nad ustawą mówiliśmy, że podatek nie jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, że Komisja Europejska zakwestionuje jego progresywny charakter, podobnie jak na Węgrzech. Politycy PiS też dobrze o tym wiedzieli, a mimo to nie przygotowali planu B. Brnęliście państwo w chaos i niekompetencję, bo chaos i niekompetencja to wasze drugie imię. Nikogo nie zdziwił komunikat Komisji Europejskiej z dnia 19 września tego roku o wszczęciu szczegółowego postępowania wyjaśniającego w sprawie podatku od sprzedaży detalicznej w Polsce, ale pan minister miał okazję wypowiedzieć się szeroko na temat lobby handlowego w Unii Europejskiej. Zastanawiam się zatem, czy w tej sytuacji przed kolejną kampanią wyborczą będziecie państwo obwiniać Unię Europejską o niezrealizowanie swoich obietnic. Mam tylko drobną uwagę: nie zapomnijcie, że wasze obietnice to roczny koszt ok. 100 mld zł, a ten podatek miał dać raptem 1,5 mld. Podatek od sprzedaży detalicznej w formie przyjętej w ustawie z dnia 6 lipca br. może być też sprzeczny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która gwarantuje wszystkim równość wobec prawa. Dalsze obowiązywanie ustawy może doprowadzić do segmentacji rynku oraz wpłynąć na decyzje podmiotów gospodarczych na temat podejmowanej i prowadzonej działalności gospodarczej. Podatek może być oczywiście sprzeczny z unijnym zakazem niedozwolonej pomocy publicznej. Autorzy ustawy twierdzą jednak, o czym mówił przede mną pan minister, że preferencje podatkowe dla małych sklepów mieszczą się w prawie unijnym, gdyż pod określonymi warunkami dopuszcza ona stosowanie pomocy publicznej dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Dokumenty unijne nie mówią jednak o ogólnych preferencjach podatkowych jako dopuszczalnej formie pomocy dla MŚP, a jedynie o tym, że taka pomoc musi mieć konkretny cel. Jeżeli państwo nie wiecie, co to jest konkretny cel, to państwu powiem: to może być np. wsparcie innowacji, aktywizacja zawodowa kobiet, wsparcie inwestycji czy działań na rzecz ochrony środowiska, a nie po prostu wprowadzanie nowej daniny, która ma na celu tylko i wyłącznie cel fiskalny. Ta kwestia doprowadziła do zniesienia bardzo podobnego podatku na Węgrzech i o tym też państwo dobrze wiecie. Podatek progresywny musiał być zastąpiony podatkiem liniowym, gdyż Komisja Europejska uznała, że jest on sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Pan minister nas tu zapewniał, że będą panowie z ministerstwa walczyć o ten podatek w Trybunale, ale popatrzmy, jak to wyglądało w znanym już nam przypadku węgierskim. Od października 2010 r. do stycznia 2013 r. na Węgrzech obowiązywał tzw. podatek kryzysowy. Jego podstawą były przychody firm z branż handlu detalicznego, energetyki i telekomunikacji. Podstawą były przychody i miał on charakter progresywny, z kwotą wolną od podatku. Progresja - od 0,1 do 2,5% przychodów. Pod naciskiem właśnie Trybunału Sprawiedliwości, do którego państwo chcecie skarżyć decyzję Komisji Europejskiej, rząd Węgier wycofał się z tego podatku. W 2014 r. na Węgrzech pojawiła się tzw. opłata za urzędową kontrolę żywności naliczana od sprzedaży w sklepach spożywczych. Opłata ma charakter progresywny, stawki wynoszą od 0 do 6%. W lipcu 2015 r. ten podatek został zawieszony w związku z wątpliwościami zgłoszonymi przez Komisję Europejską. Komisja zarzuciła niedozwoloną pomoc publiczną i nierówne traktowanie. Progresja podatku sprawiła, że firmy o wysokich marżach i niskich obrotach znalazły się w lepszej sytuacji niż te o niskich marżach i wysokich obrotach. W odpowiedzi w listopadzie 2015 r. Węgry zmieniły formułę podatku na podatek liniowy w bardzo niskiej wysokości - 0,1% przychodów. Węgierskie podatki supermarketowe miały negatywne skutki gospodarcze w postaci zwolnień i zamknięć sklepów, ograniczenia inwestycji w przestrzeń handlową oraz wzrostu cen żywności. Skoro dla państwa przykład węgierski jest godny naśladowania w wielu innych kwestiach, zupełnie nie rozumiem, dlaczego nie chcecie uczyć się również na tych błędach i tych efektach, które już widać. Szanowni państwo, wracając do podatku w Polsce - dziś mamy taki stan, że Komisja Europejska wydała nakaz zobowiązujący Polskę do zawieszenia stosowania tego podatku do czasu zakończenia analizy. Grozi nam postępowanie przed europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Rząd nie przedstawił planu B, o który od dawna prosimy. Obecna forma zaproponowanego podatku, zresztą jak każda inna, co widać na przykładzie węgierskim, jest szkodliwa dla gospodarki i jest niczym innym jak próbą wyciągania pieniędzy z kieszeni podatników, bo przekłada się wprost proporcjonalnie na ceny towarów bądź jest przekładana na koszty produkcji właśnie u producentów żywności. W związku z powyższym należy tego podatku nie zawieszać, tylko po prostu go znieść, tak aby zakończyć całą farsę związaną z nieudolnym wprowadzaniem tego podatku przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)