Mówca: Sprawozdawca Danuta Pietraszewska
Data: 2012-01-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o pilnym rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Marszałek Sejmu skierowała w dniu 5 stycznia 2012 r. powyższy projekt ustawy do Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej do pierwszego czytania. Projekt ustawy przewiduje wydłużenie o dwa lata okresu, w którym o rozpoczęciu nauki w szkole podstawowej przez dziecko 6-letnie decydują rodzice. W bieżącym roku ok. 20% rodziców sześciolatków zdecydowało posłać swoje dzieci do szkoły. W 28,1% szkół podstawowych nie ma uczniów 6-letnich. Pozostawienie aktualnego terminu wejścia w życie obowiązku szkolnego dla dzieci 6-letnich spowodowałoby, że w 205 gminach z początkiem roku szkolnego 2012/2013 w szkołach podstawowych spotkałyby się niemalże wszystkie dzieci 6- i 7-letnie. Taka sytuacja mogłaby znacznie utrudnić zapewnienie w tych szkołach odpowiednich warunków kształcenia uczniów klas I-III i opieki nad nimi. Na terenie 92 gmin, w tym 6 gmin miejskich, 10 gmin miejsko-wiejskich oraz 76 gmin wiejskich, nie ma żadnej szkoły podstawowej, do której uczęszczaliby 6-letni uczniowie klas pierwszych. Ponadto w 113 gminach do klas pierwszych uczęszcza nie więcej niż 3% populacji sześciolatków. W 97 ze 113 gmin do szkoły uczęszcza jedno bądź dwoje dzieci w wieku lat sześciu, zatem potrzebne jest wydłużenie czasu niezbędnego dla niektórych organów prowadzących, przede wszystkim 205 gmin, o których była mowa, i dyrektorów szkół podstawowych na odpowiednie przygotowanie szkół do obniżenia wieku rozpoczynania spełniania obowiązku szkolnego do 6 lat. Dlaczego nie do roku 2013? Bo 12 miesięcy to może być za krótki okres na dokończenie przygotowań dla gmin i szkół, które miały na przygotowania trzy lata i nie zdążyły się przygotować. Dlaczego zatem nie rok 2015 lub później? Łączna liczba dzieci w wieku 6-12 lat w roku szkolnym 2014/2015 wynosić będzie 2588 tys., natomiast w roku następnym - o ok. 67 tys. dzieci więcej. W kolejnych latach liczba dzieci w wieku 6-12 jeszcze bardziej będzie wzrastać: w 2016 r. - o 132 tys. w stosunku do roku 2014, w 2017 r. - o 162 tys., a w 2018 r. - o 210 tys. uczniów. Z tego punktu widzenia proponowane w projekcie ustawy wprowadzenie obowiązku szkolnego sześciolatków od roku szkolnego 2014/2015 jest korzystniejsze. Będzie kontynuowane zabezpieczenie finansowe zmian. Będą realizowane projekty systemowe wspierające obniżenie wieku rozpoczynania spełniania obowiązku szkolnego, w tym między innymi projekt systemowy ˝Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych˝, którego celem jest wsparcie wszystkich szkół podstawowych w procesie indywidualizacji nauczania i wychowania. Na realizację tego projektu przeznaczono ok. 624 mln zł, z czego prawie 364 mln już rozdysponowano. W 2011 r. zakończyła się realizacja projektu systemowego ˝Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi˝, związanego z indywidualnym podejściem do potrzeb ucznia oraz zorganizowaniem dla niego odpowiedniego wsparcia na terenie szkoły, co ma istotne znaczenie w związku z objęciem edukacją dzieci 6-letnich. Na ten projekt przeznaczono 7420 tys. zł. Od 2009 r. realizowany jest również rządowy program wspierania w latach 2009-2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I-III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia ˝Radosna szkoła˝. Zakończenie tego programu jest zaplanowane na rok 2014. W ramach tego programu do końca 2011 r. ze wsparcia finansowego na zakup pomocy dydaktycznych skorzystało 80% uprawnionych szkół. W latach 2009-2010 w ramach programu wydatkowano ponad 155 mln zł, a wnioski złożone przez organy prowadzące w 2011 r. opiewały na kwotę prawie 123 mln zł. W rezerwie celowej przeznaczonej na realizację programu w 2012 r. zaplanowano 200 mln zł, czyli o 33% więcej aniżeli w roku 2011. Reasumując, w ramach trzech powyższych programów na wsparcie obniżenia wieku rozpoczynania spełniania obowiązku szkolnego zaplanowano ok. 3 mld zł. Do gmin przekazywane są również dodatkowe środki w ramach podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Szacuje się, że w latach 2009-2011 w związku z edukacją szkolną dzieci 6-letnich organy prowadzące szkoły podstawowe otrzymały kwotę ok. 433 mln zł. W latach 2009-2011, czyli w okresie, kiedy dzieci 6-letnie zgodnie z decyzją rodziców miały prawo do edukacji szkolnej, z 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej jednostkom samorządu terytorialnego przekazano: 218 mln na remonty 3774 obiektów szkół podstawowych, 49 mln na doposażenie w sprzęt szkolny i pomoce dydaktyczne 3293 nowych pomieszczeń do nauki oraz 474 sal gimnastycznych w szkołach podstawowych. W algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 uwzględniono zwiększenie liczby uczniów w szkołach podstawowych o liczbę dzieci 6-letnich, które zgodnie z obowiązującymi przepisami od dnia 1 września 2012 r. powinny być objęte obowiązkiem szkolnym. Szacuje się, że w roku 2012 samorządy otrzymają z subwencji oświatowej na uczniów 6-letnich ok. 1 mld zł, z czego 400 mln dotyczy 70 tys. uczniów 6-letnich, którzy w roku szkolnym 2011/2012 rozpoczęli realizację obowiązku szkolnego, a 600 mln zł dotyczy planowanego zwiększenia od września 2012 r. Ocena skutków regulacji projektu jest następująca. Projektowana regulacja będzie miała wpływ na uczniów, nauczycieli, dyrektorów szkół podstawowych i przedszkoli, rodziców, organy prowadzące szkoły podstawowe i przedszkola, w tym jednostki samorządu terytorialnego. Projekt konsultowano z 77 podmiotami, tj. związkami zawodowymi i partnerami społecznymi, a także z rzecznikiem praw obywatelskich, rzecznikiem praw dziecka oraz Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Uwagi do projektu zgłosiło 10 podmiotów. Dotyczyły one zastrzeżeń co do prawidłowej organizacji pracy szkół i niezadowalającego ich zdaniem stanu przygotowania szkół na przyjęcie sześciolatków. Wszystkie uwagi zostały rozważone, poparte odpowiednimi argumentami i oddalone. Obecnie projektowana regulacja nie generuje dodatkowych skutków finansowych dla budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projektowana ustawa może częściowo opóźnić proces wcześniejszego, o 1 rok, wejścia na rynek pracy absolwentów szkół, którzy rozpoczną realizację obowiązku szkolnego w wieku 6 lat. Ustawa nie będzie miała wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, a także na sytuację i rozwój regionalny. Wysoki Sejmie! Komisja Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2012 r. wnoszą, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy z druku nr 102 bez poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)