Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2021-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stan wojenny na ziemi piotrkowskiej. Zakłady przemysłowe ziemi piotrkowskiej bardzo wcześnie włączyły się w ogólnopolski ruch niepodległościowy, którego finałem było utworzenie na podstawie tzw. porozumień sierpniowych ˝Solidarności˝. 8 sierpnia rozpoczął się strajk w Zakładzie Transportu i Sprzętu Technologicznego przy KWB Bełchatów. Protestowano w Tomaszowie Mazowieckim, Piotrkowie Trybunalskim i Radomsku. Fale strajków przetaczały się przez region od września do listopada 1980 r. Zazwyczaj kończyły się podpisaniem porozumień, które zapewniały, iż postulaty płacowo-socjalne robotników będą realizowane. Stopniowo też tworzyły się w różnych zakładach pracy zalążki komórek niezależnych związków zawodowych. W połowie stycznia miały już ok. 44 tys. członków. Przez cały okres ˝Solidarności˝ prowadzono różnego rodzaju działalność protestacyjną. Największe zgromadzenie odbyło się 30 lipca w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie w manifestacji, która zakończyła się przed budynkiem urzędu wojewódzkiego, wzięło udział 4 tys. ludzi. W zakładach utrzymywano gotowość strajkową, atmosfera nabrzmiewała. W nocy z 12 na 13 grudnia milicja i Służba Bezpieczeństwa rozpoczęły aresztowania. Trzeba dodać, że trwały one także później. Zabrzmiała groźna fraza: stan wojenny. W regionie internowano 42 osoby, m.in. śp. Zbigniewa Mrozińskiego, późniejszego posła na Sejm, Jacka Tworkowskiego, również posła na Sejm, Teresę Lechowską, Leszka Rusina, Witolda Kowalczyka i wielu innych działaczy ˝Solidarności˝. Organy bezpieczeństwa przeprowadziły ponad 200 rozmów, próbując zastraszyć znajomych oraz rodziny zatrzymanych. Wszystkich internowanych zwolniono do 15 listopada 1982 r. Warto wspomnieć, że ówczesne władze komunistyczne internowały nie tylko aktywnych działaczy, ale w swojej perfidii zdecydowały się na internowanie osób już kiedyś zatrzymanych i represjonowanych - weteranów II wojny światowej, których podejrzewano o antypaństwowe sympatie. Do takich osób należał Adam Trybus, dawny cichociemny, człowiek wtedy już ciężko chory, represjonowany w okresie stalinowskim. Pan Adam zmarł w lipcu 1982 r., a internowanie przyspieszyło jego śmierć. Dzień po wprowadzeniu stanu wojennego w wielu zakładach całego regionu odbyły się krótkie strajki. Był to protest przeciwko jego wprowadzeniu. Zarówno rodziny internowanych, jak i oni sami otrzymali pomoc od pozostających na wolności działaczy ˝Solidarności˝ oraz od Kościoła katolickiego. W Piotrkowie organizował ją m.in. o. Remigiusz Wysocki z kościoła ojców jezuitów, w Tomaszowie Mazowieckim centrum pomocy było przy kościele św. Rodziny, a w Radomsku - przy kościele św. Lamberta. Działalność niepodległościową przeniesiono do podziemia. Wydawano wiele tytułów prasy, były także periodyki, które ukazywały się nieregularnie, ponieważ ich redakcje były permanentnie inwigilowane i zamykane. W Piotrkowie Trybunalskim powstało Duszpasterstwo Ludzi Pracy, na zaproszenie którego po mszach św. za ojczyznę odbywały się spotkania, na których bywali m.in. Jan Olszewski, Jerzy Kropiwnicki czy Kornel Morawiecki. Stan wojenny był dla wielu Polaków bez wątpienia doznaniem niemal eschatologicznym. Motywy jego wprowadzenia do dziś są badane przez historyków i nadal budzą wielkie emocje. Dziękuję. (Oklaski)