Mówca: Przedsiębiorczości i Technologii Jadwiga Emilewicz
Data: 2018-11-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Przede wszystkim chciałabym wyrazić ogromny szacunek i podziękować, bo widać, że nasza bardzo skomasowana, duża akcja edukacyjna, jaka została wykonana za sprawą pana premiera Morawieckiego, który jako pierwszy wdrożył tak szeroki program w zakresie poprawy jakości powietrza, dała taki efekt, że mamy dzisiaj w Sejmie... (Głos z sali: Najlepszy dowcip.) ...tylu specjalistów, ekspertów z zakresu jakości powietrza, pyłów PM10, PM2,5, filtrów, elektrofiltrów. To bardzo cieszy, bo to, mam nadzieję, pomoże nam rzeczywiście zjednoczyć siły i skutecznie zmierzyć się z problemem, na którego skalę, przypomnę, po raz pierwszy zwrócił uwagę w kompleksowy sposób raport Najwyższej Izby Kontroli wskazujący na brak jakiejkolwiek interwencji legislacyjnej, politycznej w latach 2007-2015 w tym zakresie. Wnioski, które płynęły z tego raportu, zostały potwierdzone 22 lutego tego roku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w związku z zaniedbaniami - jeszcze raz to powtórzę - w latach 2007-2015 uznał za konieczne podjęcie interwencji. Przypomnę, że myśmy pierwsze interwencje podjęli, nie czekając na to, co powie Trybunał Sprawiedliwości, rozpoczęliśmy je w ubiegłym roku. Mówię o tym, nie odpowiadając wprost, zaraz przejdę bezpośrednio do pytań, ale chodzi też to, żebyśmy mieli świadomość - bo kilka pytań dotyczyło tego, kiedy przestaniemy uprawiać politykę Polsce resortową i podejdziemy do problemów kompleksowo - że podeszliśmy do tego problemu kompleksowo. Przypomnę, że już w ubiegłym roku w Ministerstwie Rozwoju przygotowaliśmy rozporządzenie dotyczące standardów emisyjnych dla kotłów, dzięki czemu nie można od tego roku wprowadzać do obrotu tzw. kopciuchów, podstawowego powodu fatalnej jakości powietrza w tak wielu miastach, tych poniżej 100 tys. i tych powyżej. Jednocześnie w tym roku została uchwalona ustawa o jakości paliw stałych, a następnie zostało wydane rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy. Przypomnę, że rzeczywiście próby takie były podejmowane, ale ręka decydentom zadrżała jesienią 2015 r. i ani rozporządzenie, ani ustawa nie zostały wówczas podpisane. My mieliśmy odwagę i zrobiliśmy to w stosunkowo krótkim czasie. Również na początku działań podjętych w zakresie poprawy jakości powietrza dobrze zdefiniowaliśmy, jak myślę, źródła tego problemu, tzn. z jednej strony opracowując właśnie te akty legislacyjne, które mają eliminować z rynku fatalnej jakości kotły oraz fatalnej jakości paliwa, z drugiej strony wskazując na źródło tego powodu, czyli ubóstwo energetyczne. Zdajemy sobie sprawę, że to właśnie ubóstwo energetyczne sprawia, że wielu Polaków dzisiaj, po pierwsze, mieszka w standardach zdecydowanie urągających, a po drugie, nie stać ich na to, aby we właściwy sposób ogrzać swój dom, a dodatkowo jeszcze, jeśli go ogrzewają, robią to zdecydowanie nadmiarowo, dlatego że te domy wymagają termomodernizacji. Tak jak powiedziałam, program jest całkowicie kompleksowy i składa się... Koincydencja jest taka, że dyskutujemy o dwóch jego elementach, jeden jest powszechny, szeroki, adresowany do wszystkich i daje każdemu możliwość skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej bez względu na to, gdzie mieszka, bez względu na to, ile zarabia. Drugi, ten projekt, o którym dzisiaj dyskutujemy, adresuje problem ubóstwa energetycznego, tego, w jaki sposób staramy się z nim zmierzyć. Odpowiadając na pytania, dlaczego wybraliśmy miasta do 100 tys. mieszkańców, trzeba powiedzieć, że właśnie dlatego, że jak pokazują raporty, to właśnie 87% gospodarstw domowych dotkniętych problemem ubóstwa energetycznego to są gospodarstwa domowe w miastach poniżej 100 tys. mieszkańców. Dodatkowo mówimy o tym, że w ten sposób po raz pierwszy dajemy możliwość finansowania ocieplenia domów jednorodzinnych, a te domy w znacznie większym stopniu są zlokalizowane właśnie w małych miejscowościach, a nie w dużych miastach. Przypomnę, że kwestia poprawy jakości, efektywności energetycznej w domach wielorodzinnych w miastach funkcjonuje całkiem nieźle za sprawą istniejącego funduszu termomodernizacyjnego, z którego wydatkowane są środki właśnie na poprawę jakości, efektywności energetycznej w domach wielorodzinnych. Jeśli mówimy o środkach, to traktujemy ten projekt rzeczywiście pilotażowo, mówimy o 180 mln, które zostały właśnie przeznaczone do funduszu termomodernizacyjnego pod koniec ubiegłego roku. Przekierowanie tych środków na termomodernizację domów indywidualnych wynika z decyzji z lutego tego roku, kiedy pan premier Morawiecki ogłosił program ˝Stop smog˝, powołując jednocześnie na strażnika tego programu pana ministra Piotra Woźnego, który odpowiada za wszystkie interwencje legislacyjne, o których tu przed chwilą państwu powiedziałam, także za tę, którą tutaj dzisiaj omawiamy. A zatem dlatego taka cezura do 100 tys. mieszkańców, ponieważ to tam mamy największe zagęszczenie osób dotkniętych problemem ubóstwa energetycznego i jednocześnie wyobrażamy sobie, jesteśmy o tym przekonani, że interwencja w tych miastach przyniesie poprawę jakości powietrza, gwałtowną i szybką, bo to tam ten problem istotnie jest największy, i w ten sposób będziemy go mogli rozwiązać. Tak jak powiedziałam, tę ustawę traktujemy w pewnym stopniu pilotażowo. Dlaczego? Dlatego że ona została wypracowana w pełnym partnerstwie z samorządami. Jeśli chodzi o udział i proporcje, odpowiem, odwołując się do pytania zadanego przez panią poseł, jakiego rodzaju to obciążenia i jakiego dokumentu wymagamy. Wymagamy, dlatego że odebraliśmy lekcję, jeśli chodzi o programy wsparcia, które obowiązywały na terenie mojej rodzimej Małopolski w ciągu ostatnich lat, kiedy to środki, które miały być przeznaczone na wymianę źródeł ciepła na bardziej ekologiczne, nie trafiały do tych najbardziej potrzebujących. Ostatnio wielokrotnie przedstawiałam jako jeden z przykładów sytuację, jaka miała miejsce w moim rodzimym Krakowie, gdzie takie 100-procentowe wsparcie zostało udzielone przewodniczącej komisji ekologii Rady Miasta Krakowa, która dostała na ten cel 100% dofinansowania. Biorąc pod uwagę jawne dane pochodzące z oświadczeń majątkowych, z całą pewnością mogę stwierdzić, że nie była to osoba, do której tego typu środki powinny trafić. A zatem wyciągnęliśmy z tego naukę, wyciągamy wnioski. Ten program po prostu musi być przygotowany w sposób wiarygodny, aby beneficjent końcowy uzyskał 100-procentowe wsparcie na termomodernizację. Samorządy, z którymi pracowaliśmy nad tym projektem ustawy - od razu to dodam - są już dzisiaj przygotowane. Zapewne jednym z pierwszych miast, które takie projekty zrealizują, będzie Skawina, bo dokonała już inwentaryzacji, za sprawą czego wiemy dokładnie, ile domów, ile gospodarstw domowych mieści się w kategorii ubóstwa energetycznego, do których taka interwencja będzie mogła być adresowana. A zatem to nie jest preferencja, tylko racjonalny wybór. Zdajemy sobie sprawę ze skali problemu, dlatego jednocześnie ustawa zostawia furtkę do indywidualnych rozmów z większymi miastami z listy tych najbardziej zanieczyszczonych. Zapewne kwestią do negocjacji pozostaje proporcja, bo ta, którą tutaj zapisaliśmy, 70% do 30%, 70 z budżetu państwa, 30 z budżetu gminy, adresowana jest, tak jak mówimy, do miast liczących do 100 tys. mieszkańców. Odniosę się do wątpliwości, które państwo wyrażali, wskazując, że mamy tu jakiś szczególny polityczny zamiar. Przypomnę, że zapowiedź projektu tej ustawy została zgłoszona, tak jak wcześniej powiedziałam, w lutym tego roku, a zatem wskazywanie, mówienie, że chcemy kogoś karać... Chciałabym zapytać pana posła Sowę, jeszcze do niedawna marszałka, czy te miasta, które tutaj skwapliwie wymienił, również zasadnie, karał w latach 2007-2013, kiedy żadna interwencja, literalnie żadna, do żadnego z miast - ani dużych, ani małych, nie została zaadresowana. Jako dowód rzeczowy i materialny mogę wskazać województwo śląskie, które jest tutaj przedmiotem troski tak wielu z państwa, zarządzane przecież przez państwa przez ostatnie lata. Nie wiem, czy wiedzą państwo, jaką kwotę z programu regionalnego przeznaczyło ono na wymianę nieekologicznych źródeł ciepła. Nie wiem, czy mają państwo tego świadomość. 0 zł. Tak, 0 zł. To jest ta skala, o której mówimy, skala wykluczeń. Jeżeli więc państwo mówią, że my kogokolwiek karzemy, to nie, my nikogo nie karzemy. Od początku mówiliśmy, do kogo ten akurat program jest adresowany. Uzupełniając to, jeszcze tylko dodam, jak dobry i kompleksowy jest to program. Pan minister Piotr Woźny prowadzi stałe konsultacje również z Komisją Europejską, stąd wiemy, że w tej chwili to jest jeden z ciekawszych i lepiej ocenianych programów. Mamy nadzieję, że również ta interwencja legislacyjna będzie benchmarkiem dla podobnych tego typu rozwiązań także w kolejnej perspektywie finansowej. A zatem nie dyskryminujemy, wspieramy tych najbardziej potrzebujących, mając środki w budżecie państwa i zapewniając je na realizację tego, z pełną świadomością i wyliczeniem, do ilu gospodarstw domowych ta pomoc trafi i w jaki sposób nie tylko poprawi jakość powietrza, ale także podniesie efektywność energetyczną gospodarstw indywidualnych, a per saldo także całej Polski. Dziękuję bardzo.