Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2017-10-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypomnę, iż projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 maja 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa. Przewidziane zmiany w tychże przepisach zawarte w projekcie rządowym mają także na celu poprawę uregulowań prawnych, które są związane z zarządzaniem migracjami w Polsce, w tym również przewidują np. wprowadzenie ułatwień dla cudzoziemców, którzy podejmują w Polsce studia, dla absolwentów polskich uczelni poszukujących pracy oraz dla cudzoziemców podejmujących w Polsce pracę także w zawodach pożądanych dla polskiej gospodarki. Chciałbym teraz omówić prace, jakie miały miejsce na posiedzeniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. To posiedzenie odbyło się 10 października br. Rozpatrzono na nim sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej o projekcie ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. I na tymże posiedzeniu komisja wprowadziła do sprawozdania podkomisji następujące poprawki. Po pierwsze, dodano nowe podstawy materialnoprawne odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oraz odmowy wydania zezwolenia na pracę związane z koniecznością realizacji zobowiązań wynikających z postanowień ratyfikowanych umów międzynarodowych obowiązujących Rzeczpospolitą Polską, jak również wprowadzono regulacje tak, aby zmienione przepisy mogły być również stosowane w postępowaniach, które zostaną wszczęte przed datą wejścia w życie tejże ustawy. Dla przykładu chciałbym choćby przypomnieć rezolucję Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 2375 z dnia 11 września br., która to rezolucja ustanawiała środki ograniczające wobec Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej i przewidywała pewne ograniczenia w wydawaniu nowych zezwoleń w celu wykonywania pracy przez obywateli tego państwa. Po drugie, komisja dostosowała brzmienie przepisów ustawy o cudzoziemcach ustanawiających wymóg osobistego stawiennictwa wnioskodawcy pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania do nowego brzmienia art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w celu umożliwienia wojewodzie wyznaczenia cudzoziemcowi dłuższego terminu niż 7 dni w przypadku wezwania go do stawiennictwa pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania odpowiednio wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy albo zezwolenia na pobyt stały. Po trzecie, wprowadzono do ustawy regulacje stanowiące ogólną podstawę przekazywania przez wojewodę, szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Radę do Spraw Uchodźców informacji o określonych decyzjach, jeżeli staną się ostateczne, jak również o innych rozstrzygnięciach, których skutkiem będzie to, że pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przestanie być legalny, przy jednoczesnym uchyleniu regulacji cząstkowych. Po czwarte, wprowadzono do ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach regulację mającą na celu wskazanie wojewody, który orzekał w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa w pierwszej instancji, jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o każdej zmianie okoliczności mających wpływ na warunki udzielonego zezwolenia w przypadku, w którym zezwolenia udzieliłby szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wydając decyzję tzw. reformatoryjną. Celem tej poprawki jest uniknięcie stanu, w którym brak byłoby organu właściwego do przyjęcia takiego zawiadomienia. Po piąte, nałożono na szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców obowiązek niezwłocznego przekazywania komendantowi głównemu Straży Granicznej zawiadomienia pochodzącego od jednostki przyjmującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim o zamiarze korzystania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z tzw. mobilności krótkoterminowej przez cudzoziemca, który uzyskał dokument pobytowy z tzw. adnotacją ICT w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Po szóste, dookreślono projektowane przepisy w zakresie nowego zezwolenia na pobyt czasowy w celu korzystania z mobilności długoterminowej w taki sposób, aby wynikało z nich, że co do zasady zezwolenia tego w przypadku pracownika odbywającego staż udziela się na okres do jednego roku, ale okres ten nie może być dłuższy niż okres ważności posiadanego przez cudzoziemca dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1030/2002 z adnotacją ICT, wydanego przez inne państwo Unii Europejskiej. Po siódme, wprowadzono dodatkowe zmiany w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mające na celu wprowadzenie podstawy prawnej dla organów Straży Granicznej do wystąpienia z wnioskiem do sądu o umieszczenie małoletniego cudzoziemca pozostającego bez opieki w pieczy zastępczej w przypadku złożenia w jego imieniu przez przedstawiciela organizacji pozarządowej lub międzynarodowej zajmującej się udzielaniem cudzoziemcom pomocy wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, jak również w przypadku przekazania takiego małoletniego do Polski na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604 z 2013 r. Po ósme, wprowadzono zmiany w ustawie z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw, po pierwsze, w celu skorygowania błędnego odesłania w art. 88z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a po drugie, w celu doprecyzowania dodawanych w tejże ustawie o cudzoziemcach przepisów, które dotyczyły i dotyczą udzielania nowego zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na pracę sezonową, tak aby właściwy organ wiedział, czym ma się kierować przy ustalaniu, czy cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie takiego zezwolenia posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu, które wystarcza mu na pokrycie kosztów jego utrzymania. Po dziewiąte, skorygowano w jednym z przepisów przejściowych nieprecyzyjne określenie ˝zakaz wjazdu˝. To są, powiedziałbym, poprawki, które zostały przyjęte do sprawozdania. Wnioskodawcą byli tutaj posłowie Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość. Chciałbym teraz krótko przedstawić również zgłoszone poprawki, które zostały odrzucone jako niezasadne, ale zostały następnie złożone jako wnioski mniejszości. Tych poprawek było łącznie chyba osiem. Celem poszczególnych odrzuconych poprawek było, po pierwsze, niewprowadzanie przewidzianej w projekcie zmiany ustawy o cudzoziemcach w zakresie wyjątku od regulacji stanowiącej podstawę zobowiązania cudzoziemca do powrotu w sytuacji wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonania pracy lub ukarania karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Proponowana w projekcie zmiana ma na celu usunięcie wątpliwości, czy przesłanką negatywną zobowiązania do powrotu jest realizacja przez sprawcę będącego podmiotem powierzającym wykonywanie pracy znamion przedmiotowych tego typu czynu, wykroczenia, czy też dodatkowo znamion podmiotowych oraz przypisania sprawcy czynu winy. Po drugie, niewprowadzanie proponowanych w projekcie zmian ustawy o cudzoziemcach, które przewidywały obligatoryjne orzekanie w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu o zakazie ponownego wjazdu obejmującego swym zakresem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Po trzecie, niewprowadzanie proponowanych w projekcie zmian ustawy o cudzoziemcach, które miały na celu określenie nowych przypadków, które wyłączają możliwość cofnięcia zakazu ponownego wjazdu. Po czwarte, niewprowadzanie proponowanej w projekcie zmiany ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którą trwające postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności, które wymagały krótkotrwałego pobytu, przestanie być już przeszkodą w wykonaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Po piąte, wprowadzenie w ustawie o cudzoziemcach regulacji, zgodnie z którą cudzoziemcowi będzie się udzielać zgody na pobyt tolerowany również wtedy, gdy w trakcie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wyjdzie na jaw okoliczność, że zobowiązanie cudzoziemca do powrotu jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Po szóste, niewprowadzanie proponowanych w projekcie zmian ustawy o cudzoziemcach, które zmieniały konstrukcję przepisów, które ustanawiały podstawę umieszczenia cudzoziemców w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców lub stosowania aresztu dla cudzoziemców, jak również stosowania tzw. środków wolnościowych. Po siódme, niewprowadzanie proponowanej w projekcie zmiany ustawy o cudzoziemcach, która miała na celu doprecyzowanie przepisu umożliwiającego przedłużenie na czas określony, niezbędny do wydania i wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, stosowania środka zapobiegawczego w postaci pobytu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców wobec cudzoziemca, któremu została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny albo o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Ostatni z wniosków mniejszości, który jest zawarty w sprawozdaniu, dotyczył niewprowadzania proponowanej w projekcie zmiany ustawy o cudzoziemcach, która ma na celu wyłączenie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z katalogu przesłanek zwolnienia cudzoziemca ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców. To wszystkie poprawki mniejszości. Część z tych poprawek mniejszości, które zostały odrzucone, opierała się na twierdzeniu i argumentacji, która też temu towarzyszyła, o niby - w cudzysłowie - niezgodności projektowanych przepisów z prawem Unii Europejskiej. Pragnę tutaj z naciskiem podkreślić, iż ani właściwa w tej sprawie komórka organizacyjna będąca w kompetencji Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ani Biuro Analiz Sejmowych, ani Biuro Legislacyjne nie dostrzegły takich niezgodności. Oczywiście w tej sprawie jednoznacznie krytyczne stanowisko zajęli również przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, którzy również bardzo aktywnie uczestniczyli, co jest oczywiste, w pracach nad tym rządowym projektem ustawy. Oczywiście za całokształt pracy wszystkich tutaj pań i panów posłów z komisji pragnę wyrazić podziękowanie i szacunek, również przedstawicielom ministerstwa oraz oczywiście szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców wraz z towarzyszącymi osobami, również wyrazy uznania i szacunku za tę kompetentną i ważną z punktu widzenia problematyki, która jest regulowana w tym akcie prawnym, nowelizację ustawy. To z grubsza, można tak powiedzieć, całokształt prac nad tym aktem prawnym. Dziękuję za uwagę.