Mówca: Karolina Pawliczak
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Taką dobrą praktyką i zasadą przyzwoitości było to, że na koniec kadencji zazwyczaj nie przyjmowano ustaw zasadniczo zmieniających ustrój państwa, konstytucję czy mających wpływ na dalsze funkcjonowanie państwa, i to w trybie doraźnym, tymczasowym i prowizorycznym. Trudno przyzwyczaić się do nieustannego łamania konstytucji, które to jest niestety symbolem tej władzy, ale powołując się na opinię konstytucjonalistów, chciałam powiedzieć, że pierwsza niekonstytucyjność tej ustawy odnosi się do charakteru stanowiska prezydenta odnośnie do kandydatur na stanowiska w Unii Europejskiej. Projekt ustawy przewiduje, że byłoby ono decydujące, wiążące, gdyż Rada Ministrów tylko w przypadku zgody głowy państwa na daną kandydaturę mogłaby przedstawiać ją do zaopiniowania właściwym organom Sejmu i Senatu wskazanym w ich regulaminach. Jest to zatem przyznanie prezydentowi kompetencji, które nie mają podstaw w konstytucji, a przede wszystkim jest to jednak propozycja pozbawiająca Radę Ministrów tej konstytucyjnej roli organu kierującego polityką zagraniczną Rzeczypospolitej Polskiej. Kolejna sprawa. Szanowni państwo, w moim przekonaniu proponowana regulacja stanowi zatem wzmocnienie pozycji prezydenta wykraczające zdecydowanie poza konstytucyjnie przyznane mu funkcje i kompetencje oraz osłabia i ogranicza samodzielność Rady Ministrów w kierowaniu polityką zagraniczną. Za niekonstytucyjny uznać należy wymóg porozumienia Rady Ministrów z prezydentem odnośnie do stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej na posiedzeniu Rady Europejskiej lub na posiedzeniu międzynarodowym z udziałem Unii Europejskiej. Konstytucja nie przyznaje prezydentowi prawa kierowania czy współkierowania polityką zagraniczną. Wymóg porozumienia to zdecydowanie coś więcej niż współdziałanie, o którym mowa we wstępie do konstytucji, jak i w jej art. 133 ust. 3. Zamysł ustawowej regulacji współdziałania prezydenta z Radą Ministrów w zakresie współpracy w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej uznać należy za ze wszech miar słuszny jako doprecyzowujący szerszy konstytucyjny wymóg współdziałania tych organów w zakresie polityki zagranicznej. Jeszcze jedno. Zgodnie z art. 37 ust. 2 regulaminu Sejmu ustanawiana ustawa z racji regulacji właściwości władz publicznych powinna być w pierwszym czytaniu przedmiotem posiedzenia Sejmu. Przemawia za tym wcześniejsza praktyka z 2004 r. i 2010 r. Treść ustanawianej ustawy rozszerza uprawnienia prezydenta poza granice określone w konstytucji i czyni go organem współkierującym czy wręcz organem wyłącznie decydującym w sprawach związanych z członkostwem w Unii Europejskiej. Nie odpowiada to jego pozycji ustrojowej określonej w konstytucji z 1997 r., która w zakresie polityki zagranicznej została ograniczona i pozbawiona uprawnień władczych. Wzmocnienie pozycji prezydenta sprawia, że Rada Ministrów, ponosząc odpowiedzialność polityczną przed Sejmem, nie będzie mieć wynikającego z konstytucji pełnego i samodzielnego wpływu na politykę zagraniczną Rzeczypospolitej Polskiej, zaś prezydent będzie mieć na nią wpływ, jednak takiej odpowiedzialności oczywiście ponosić nie będzie. Reasumując, zmiana ustawy jest niezgodna z konstytucją, niezgodna z obowiązującym prawem, daje również prezydentowi bezprawne prerogatywy i uprawnienia w zakresie prowadzenia polityki zagranicznej bez żadnej kontroli parlamentu i Rady Ministrów i nikt, kto ma w sobie odpowiedzialność za losy państwa, nie powinien podnieść ręki za tą ustawą. Ustawa ta nigdy nie powinna funkcjonować w polskim systemie prawnym. Dziękuję. (Oklaski)