Mówca: do Spraw Unii Europejskiej Szymon Szynkowski vel Sęk
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Szanowni Państwo Posłowie! Chętnie postaram się ustosunkować do zadanych pytań, chociaż było ich relatywnie niewiele. Więcej było stwierdzeń, pewnych konstatacji o charakterze politycznym, zupełnie niezwiązanych z treścią tej ustawy. Do nich odniosę się w takim bardziej, powiedziałbym, generalnym duchu, szanowni państwo. Po pierwsze, ani polski premier, ani nikt ze strony polskiego rządu nigdy nie mówił, że jest to ustawa napisana w Brukseli, więc bardzo proszę nie stawiać takiej tezy, bo jest to po prostu nieprawda, jest to po prostu kłamstwo. Nie ma takiej możliwości, żeby projekty ustaw pisano... Być może opozycja ma tego rodzaju doświadczenia, nie wiem... (Poseł Jakub Rutnicki: A w Wiedniu kto wam pisał?) ...i stąd tego rodzaju sugestie są czynione. Natomiast w tym przypadku ustawa została napisana przez polskich negocjatorów, przez prawników Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w różnych wariantach, różne rozwiązania konsultowaliśmy z Komisją Europejską. Ja jako minister do spraw Unii Europejskiej otrzymałem zadanie i jednocześnie mandat od premiera polskiego rządu, aby, po pierwsze, zdefiniować, na czym polegają wątpliwości Komisji Europejskiej, co jeszcze nie pozwala zrealizować zgodnie z deklaracjami sprawy płatności z Krajowego Planu Odbudowy, bo wiemy, że ze strony Komisji Europejskiej padały deklaracje, że ewentualne złożenie wniosku o płatność byłoby przedwczesne, bowiem Komisja uznaje pewne kwestie z tzw. kamieni milowych za jeszcze niezrealizowane. A więc moim zadaniem było zdefiniowanie, które kwestie jeszcze budzą wątpliwości Komisji Europejskiej, wyjaśnienie tych wątpliwości oaz tam, gdzie to wyjaśnienie bez zmian legislacyjnych nie jest możliwe, zaproponowanie zmian legislacyjnych w ramach polskiej konstytucji, w ramach traktatów międzynarodowych - takich, które nie będą naruszały polskiego porządku ustrojowego, a także nie będą wprowadzały turbulencji do funkcjonowania polskiego wymiaru sprawiedliwości - i przedłożenie takich rozwiązań, wariantów rozwiązań, a następnie uzyskanie ze strony Komisji Europejskiej deklaracji, że jeżeli oceniony pozytywnie wariant rozwiązania, jeden z kilku zaproponowanych, zostanie przyjęty przez polski parlament, to będzie to oznaczało wypełnienie kamienia milowego: wymiar sprawiedliwości, a więc pokonanie tej dzisiaj największej przeszkody stojącej przed nami, jeśli chodzi o możliwość złożenia wniosku o płatność z Krajowego Planu Odbudowy i pozyskanie dla Polski tych ważnych środków. I to zadanie, ten rezultat, można powiedzieć, tego zadania, które zostało mi powierzone, pragnę Wysokiej Izbie, szanownemu parlamentowi tutaj przedłożyć, jednocześnie mając świadomość, że to są rozwiązania trudne politycznie, że to są rozwiązania, które mogą budzić wątpliwości, także w kontekście postawy Komisji Europejskiej w ostatnich miesiącach, tego, że rzeczywiście był projekt, co do którego było przekonanie, że rozwiąże problemy, a następnie Komisja Europejska zmieniła swoją ocenę tego projektu. To wszystko na pewno nie budowało zaufania. Ale mimo wszystko warto podjąć ten trud. Warto podjąć ten trud dla Polski, dla Polaków, żeby w polskim budżecie znalazło się dodatkowe mniej więcej, ok. 150-160 mld zł. Bo mamy trudny czas, mamy najtrudniejszą zimę od dekad, mierzymy się z kryzysem w całej Europie, z kryzysem energetycznym, z kryzysem inflacyjnym... (Poseł Krystyna Skowrońska: I z Obajtkiem.) ...musimy wzmacniać jednocześnie swoją odporność, musimy wydawać środki na zbrojenia. Wiecie państwo doskonale, że wydamy ich historycznie dużo, w 2023 r. wydamy ponad 100 mld zł, a więc potrzebujemy dodatkowych środków dla naszych obywateli. Dlatego warto te bardzo często niewygodne, trudne polityczne rozwiązania podjąć, debatować nad nimi. I dlatego dziękuję, że polski parlament tę kwestię podejmuje, mając pełną świadomość tego, że jest to niewątpliwie debata niełatwa. Natomiast w ramach tej debaty chciałem jasno powiedzieć, że na pewno nie mamy do czynienia z ustawą napisaną w Brukseli, chciałem to jednoznacznie i raz na zawsze zdementować. Tak samo - bo też pada taka skrajna opinia - nie mamy do czynienia z rozwiązaniami niekonsultowanymi w Brukseli. Część z polityków opozycji, szanowni państwo, sugerowała jeszcze do niedawna, że w ogóle w zasadzie Komisja Europejska prawie nic nie wie o tych rozwiązaniach, które my przedkładamy. Jest deklaracja, już nawet publiczna, żeby uciąć te rozważania, ze strony jednego z komisarzy, mówiąca o pozytywnej ocenie tego projektu. Szanowni państwo, Komisja Europejska, tak jak mówię, nie pisała tych rozwiązań, ale chcieliśmy mieć przekonanie, że jeżeli przyjmiemy te rozwiązania, to te środki rzeczywiście zostaną uruchomione, i taka deklaracja ze strony Komisji Europejskiej została złożona. Jeśli chodzi o kwestię dotyczącą rzekomego kwestionowania statusu sędziów, szanowni państwo, to naszym zdaniem, w naszym głębokim przekonaniu proponowane przepisy nie tylko w żaden sposób nie naruszają konstytucji, bo to rozwiązanie jest konstytucją dopuszczone - o tym mówi m.in. prof. Szydło w swojej opinii, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu można przypisać dodatkowe zadania nieokreślone w konstytucji, nie jest to sprzeczne z konstytucją - ale też w zakresie prerogatyw prezydenckich, to dla nas było bardzo istotne w trakcie negocjacji, w żaden sposób proponowane przepisy tych prerogatyw również nie naruszają. Przypominam, że pozostaje w mocy art. 29 § 3 ustawy, który nie pozwala na kwestionowanie statusu sędziów. Do tego wykorzystywanie tzw. ex officio, czyli korzystanie z możliwości uruchamiania przez sąd testu niezależności, może być uruchamiane tylko w ramach składów sędziowskich, nie przez pojedynczego sędziego. To wszystko są rozwiązania, które są zaproponowane właśnie z takim przekonaniem, że one nie doprowadzą do jakiegoś wstrząsu czy do nadużywania prawa i w konsekwencji do negatywnych konsekwencji w wymiarze sprawiedliwości. Natomiast z drugiej strony pojawia się ze strony opozycji taki zarzut, że to nie wypełnia kamieni milowych. Szanowni państwo, jeszcze raz podkreślam, że właśnie te rozwiązania miały na celu wyjaśnienie wątpliwości Komisji Europejskiej i jako takie zostały przez Komisję Europejską ocenione pozytywnie. I tu dochodzę do elementu, który też się pojawiał w pytaniach, szanowni państwo, czyli poprawki. Państwo deklarujecie, opozycja, zwracam się tu do szanownej opozycji, deklaruje, że chce ulepszać ten projekt swoimi poprawkami. Zwracam uwagę, że jakakolwiek poprawka złożona przez państwa do tego projektu, nie wiem, w jakiej mierze ma go ulepszyć, natomiast na pewno ma jeden efekt - że rozwiązania oceniane przez Komisję Europejską... (Poseł Jakub Rutnicki: No nie, po kolanach.) ...jako wypełniające kamień będą musiały być ocenione raz jeszcze bez gwarancji, że zostaną w taki sam sposób ocenione. (Poseł Jakub Rutnicki: Kto to mówi? Zagranica tutaj dyktuje panu ministrowi.) To państwo, że tak powiem, którzy zawsze tak chętnie odwołujecie się do głosu Komisji Europejskiej, także pan poseł Rutnicki bardzo chętnie odwołujący się do głosu instytucji europejskich, dzisiaj - jak rozumiem - krzyczycie dlatego, żeby protestować przeciwko rozwiązaniom, które są pozytywnie oceniane przez Komisję Europejską? Panie pośle, proszę się zdecydować. (Głos z sali: Kto to mówi?) Czy państwo wierzycie głosowi instytucji europejskich, czy po to, żeby przyłożyć polskiemu rządowi, w tym jednym najwyższym celu, jesteście w stanie nawet machnąć ręką na głos instytucji europejskich? Bo tak to trochę wygląda z mojej perspektywy. (Poseł Krystyna Skowrońska: Dużo robi, mało mówi.) (Wypowiedź poza mikrofonem) Wielce Szanowni Państwo! Jest odpowiedzialnością...