Mówca: Artur Łącki
Data: 2022-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w sprawie sprawozdania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z realizacji w roku 2020 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, druki nr 1103 i 1670, oraz sprawozdania ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji w roku 2021 r. tej samej ustawy, druki nr 2155 i 2355. Rok 2021 był piątym pełnym rokiem, w którym cudzoziemcy z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego, czyli Unii Europejskiej, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu oraz Konfederacji Szwajcarskiej, mogli nabywać nieruchomości rolne i leśne na takich samych zasadach i warunkach jak obywatele polscy. To obowiązuje od 1 maja 2016 r. Nabywcy z innych krajów nadal muszą uzyskiwać stosowne zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji, który zobowiązany jest do składania Wysokiej Izbie sprawozdań z tego obszaru swojej działalności. Minister, prowadząc postępowania, bada, czy nabycie nieruchomości może spowodować zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, a także czy może być niezgodne z interesem państwa. Kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa państwa, w którym to pojęciu zawiera się również bezpieczeństwo finansowe państwa i bezpieczeństwo obrotu, minister bada również źródło pochodzenia środków finansowych, które mają zostać przeznaczone na nabycie nieruchomości czy udziałów, tj. czy pochodzą one z legalnego źródła, a nie np. z szarej strefy czy z przestępstwa. W ramach ustawowych kompetencji podejmuje również czynności w zakresie badania legalności nabycia przez cudzoziemców udziałów lub akcji w spółkach. W 2021 r. w porównaniu z rokiem 2020 liczba udzielonych zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych wzrosła z 429 w 2020 do 596 w 2021 r., natomiast powierzchnia gruntów, których dotyczyły zezwolenia, była taka sama, bo po ok. 45 ha. Za to liczba zezwoleń na nabycie nieruchomości rolnych i leśnych w 2021 r. znacznie wzrosła w porównaniu z 2020 r.: do 121 w 2021 r. z 76 w 2020 r. Powierzchnia, której dotyczyły te zezwolenia, była jednak bardzo podobna, tj. po około 21 ha. Zarówno w 2021 r., jak i w 2020 r. najwięcej zezwoleń na największą powierzchnię uzyskali obywatele Ukrainy. Cudzoziemcy nabywali także udziały i akcje w spółkach prawa handlowego będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowych. Ten proces także odbywa się pod nadzorem ministra spraw wewnętrznych i administracji. W 2021 r. zarejestrowano 375 takich transakcji dotyczących ponad 5 tys. ha, a w 2020 r. było to 876 transakcji dotyczących 9563 ha. Nieruchomości rolne i leśne stanowiły w 2021 r. 2767 ha, a w 2020 r. - 4443 ha. W 2021 r. w porównaniu z rokiem wcześniejszym w obu przypadkach nastąpił więc istotny spadek sprzedaży tych nieruchomości. Niekwestionowanym liderem, jeśli chodzi o zakup nieruchomości i gruntów, jest województwo zachodniopomorskie. W 2021 r. powierzchnia sprzedanych gruntów na terenie tego województwa wyniosła 1715 ha. Na drugim miejscu jest województwo podkarpackie - 787 ha. Podobnie było w 2020 r., jeśli chodzi o największą powierzchnię sprzedanych gruntów. W województwie zachodniopomorskim wyniosła ona 2830 ha. Na drugim miejscu było województwo pomorskie - 499 ha. Tutaj taka dygresja: w województwie zachodniopomorskim było najwięcej strajków rolniczych dotyczących sprzedaży ziemi cudzoziemcom. Te strajki nic nie przyniosły. Nadal województwo zachodniopomorskie jest liderem w sprzedaży ziemi rolnej i leśnej, a jakoś teraz rolnicy nie protestują. Zachodzi podejrzenie, że tamte protesty były jednak wywołane potrzebą chwili, a nie sprzedażą nieruchomości. Tyle suche fakty. W sprawozdaniu zabrakło informacji, ile gruntów leśnych i rolnych sprzedał cudzoziemcom sam Skarb Państwa, bo te wszystkie informacje, które tu macie, dotyczą też kupna od osób prywatnych czy od spółek. A więc ile sprzedał sam Skarb Państwa? Przedstawiciel ministerstwa nie był w stanie udzielić takiej informacji. Podczas dyskusji nad sprawozdaniami posłowie zwrócili uwagę, że naprawdę interesujące będzie sprawozdanie za rok 2022, które pokaże, jaki wpływ na zakup nieruchomości w Polsce miał wybuch wojny na Ukrainie. Zwracano uwagę na potencjalne zagrożenia i konieczność wyjątkowo starannego dozoru tych procesów. Według słów dyrektora departamentu w I półroczu 2022 r. tylko dla obywateli Ukrainy wydano o 50% więcej zezwoleń na nabycie nieruchomości w stosunku do analogicznego okresu roku 2021. Otrzymaliśmy jednak zapewnienia, że mimo iż samo ministerstwo (Dzwonek) nie ma narzędzi kontrolnych, to wszystko przebiega pod ścisłym nadzorem służb. Myślę, że tu akurat możemy być spokojni, bo czego jak czego, ale posługiwania się służbami do różnych celów od tego rządu niejeden mógłby się uczyć. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska będzie głosował za przyjęciem obu sprawozdań. Dziękuję bardzo. (Oklaski)