Mówca: Patryk Wicher
Data: 2026-04-15 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Projekt eUmowy jest projektem cyfryzacyjnym, zaliczanym do kategorii ustaw deregulacyjnych. To pewne ułatwienia, ale trzeba także powiedzieć, że to nowy system, który będzie funkcjonował, w formie rozbudowanej, obok konkurencyjnych na rynku systemów, które istnieją już dzisiaj. Na razie on ma wymiar dobrowolny. Pewnie będzie się to rozwijało w tym kierunku, że kiedyś, w perspektywie kilku najbliższych lat, stanie się systemem obowiązkowym. Oprócz niezbywalnych dodatkowych walorów w postaci przejścia na pełną cyfryzację umów o pracę, umów zlecenia, innego rodzaju umów oraz porozumień o wolontariacie i nie tylko, ten projekt daje możliwość przejścia na dokumentację w pełni elektroniczną. Jest ona prowadzona w tym systemie, jest w nim też archiwizowana, co bardzo istotne, ale także automatycznie brakowana. Ten system jest tak zaprogramowany, że kiedy przychodzi odpowiedni czas na brakowanie dokumentacji, wykonuje to automatycznie. Ponadto ten system na żywo bądź w bardzo krótkim czasie przesyła informacje elektroniczne do ZUS-u i Państwowej Inspekcji Pracy, do instytucji, które muszą zaczerpnąć wiedzę o zawarciu takiej umowy. O ile w przypadku ZUS-u jest to bezsprzeczne - ZUS szybko dostaje informacje o zawarciu umowy lub aneksu bądź o zmianie tej umowy, co jest bardzo dużym walorem - o tyle pewne wątpliwości budzi Państwowa Inspekcja Pracy. Owszem, musi ona wiedzieć o pracowniku, o tej umowie, ale czy na początku musi mieć pełen zakres informacji, jeśli nie prowadzi kontroli? To jest pewien znak zapytania, czy tam nie powinny spływać określone kategorie danych, bardzo ograniczonych, żeby nie mówić o nadmiernym dostępie, nadmiernej kontroli w tym zakresie. Moi Drodzy! Pewne moje zastrzeżenia, jak zawsze, przy każdym programie, budzi kwestia bezpieczeństwa w okresie wojny hybrydowej, wzrostu przestępczości cyfrowej, kwestia ochrony danych osobowych, szczególnie danych wrażliwych, danych rodziny, bliskich, które też się przecież pojawiają. Jak system będzie zabezpieczony? Chciałbym, żeby to zostało w wystąpieniu przedstawicieli ministerstwa bardziej rozbudowane, wyjaśnione. Jaka jest ochrona cyfrowa, ochrona służb i nie tylko, nad generalnymi systemami cyfrowymi w naszym kraju? To będzie występowało coraz częściej. Od 2 lat mamy taki rozwój sztucznej inteligencji, rozwój technologii... Tak naprawdę to jest skok cywilizacyjny, którego nie było jeszcze 2 lata temu. Powstanie takiej bazy, jej zaprogramowanie, uruchomienie, przetestowanie, 3-5 lat temu czasami trwało ponad rok. Dzisiaj skraca się to do kilku tygodni. Dzisiaj wiadomo, że nowoczesne państwo, które ma mObywatela, którego wprowadziło Prawo i Sprawiedliwość, które rozpoczęło ten proces cyfryzacji państwa... Wtedy jeszcze nie mieliśmy tak dynamicznych możliwości. Dzisiaj sztuczna inteligencja stworzyła potężny katalog możliwości przyspieszenia tego procesu. Dlatego ten proces na pewno będzie postępował, ale musimy zachować bezpieczeństwo danych, bezpieczeństwo systemowe, musimy zabezpieczyć system przed potencjalnymi wyciekami. Moi Drodzy! Jest jeszcze jedno niebezpieczeństwo w przypadku tego programu: mówi się o dobrowolności, ale okazuje się, że jeżeli pracownik raz podpisze oświadczenie w przypadku danej umowy - bo tu musi być zgoda obydwu stron, pracownika i pracodawcy, żeby prowadzić taką dokumentację elektronicznie - to już tego oświadczenia nie może cofnąć, już nie może cofnąć skutków prawnych swojej pierwotnej decyzji, czyli ta umowa zostaje w systemie elektronicznym. Wydaje się, że jeśli to jest system dobrowolny i jeśli mówimy o wolnościach obywatelskich, to powinniśmy jednak zostawić tę furtkę, że w każdej chwili obywatel może jednak sobie zażyczyć - na razie, póki to jest jeszcze dobrowolne - cofnięcia swojego oświadczenia i zgody. Jak to będzie korelowało z prywatnymi systemami? Czy firma będzie musiała na nowo uruchamiać ten system, wszystko wklepywać, czy ewentualnie będą jakieś wtyczki, które zaciągną dane z bieżących systemów, jeśli dana firma będzie chciała przejść do tego państwowego systemu? Czy to będzie proces automatyczny, czy nie? Czy będzie to wymagało wzbogacenia tej bazy, ręcznego przeklepania całości danych, co byłoby dużym kosztem i problemem dla firm? A więc, moi drodzy państwo, oprócz wielu pozytywów, walorów jest kilka niebezpieczeństw, znaków zapytania. One są merytoryczne, wynikają z rozwoju cyfryzacji państwa i całego systemu. Są pewne wątpliwości. Bodajże jeden pan poseł złożył taką poprawkę, żeby była możliwość cofnięcia tego oświadczenia woli. Przychylamy się do tej poprawki. Generalnie na razie, dopóki nie usłyszymy od państwa informacji i nie zostanie przyjęta ta poprawka, będziemy się wstrzymywać. (Dzwonek) Dziękuję serdecznie. (Oklaski)