Mówca: Łukasz Litewka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-03-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. 12 stycznia 2021 r. weszła w życie dyrektywa Unii Europejskiej 2020/2184 dotycząca jakości wody pitnej, która zastępuje wcześniejszą dyrektywę 98/83/WE. Państwa członkowskie miały obowiązek jej wdrożenia do 12 stycznia 2023 r. W odpowiedzi przygotowano projekt ustawy, który dostosowuje polskie prawo do nowych regulacji i jednocześnie gwarantuje wszystkim dostęp do bezpiecznej wody oraz ochronę zdrowia publicznego. Nowe przepisy wprowadzają podejście oparte na analizie ryzyka. Obejmuje ono cały system zaopatrzenia w wodę: od ujęcia przez uzdatnianie i dystrybucję do instalacji w budynkach. Oceny ryzyka będą wykonywane regularnie i aktualizowane w razie potrzeby. Projekt precyzuje też, do kogo przepisy się odnoszą. Wyłączone zostały np. naturalne wody mineralne oraz niewielkie, indywidualne ujęcia. Wprowadzono również nowe pojęcia takie jak: dostawca wody, monitoring operacyjny i zgodności, wartość parametryczna czy strefa zaopatrzenia w wodę. Ustawa określa wymagania jakościowe wody, która powinna być zdrowa, czysta i wolna od mikroorganizmów, pasożytów oraz substancji zagrażających zdrowiu. Dostawcy wody będą prowadzić systematyczny monitoring, informować organy sanitarne o zagrożeniach i podejmować działania naprawcze. Częstotliwość badań będzie dopasowana do wyników analizy ryzyka. Szczególną uwagę poświęcono tzw. obiektom priorytetowym, czyli budynkom, w których codziennie przebywa ponad 50 osób. To m.in. szpitale, placówki opiekuńcze, obiekty turystyczne i budynki użyteczności publicznej. W takich miejscach będzie obowiązkowa okresowa ocena ryzyka oraz badania w kierunku bakterii Legionella i stężenia ołowiu. Właściciele i zarządcy muszą stosować środki zapobiegawcze, takie jak kontrola temperatury wody, zapewnienie przepływu, płukanie instalacji i wymiana elementów zawierających ołów. Projekt wprowadza również system badań jakości wody. Mogą je wykonywać tylko akredytowane laboratoria wpisane do ewidencji prowadzonej przez głównego inspektora sanitarnego. Minister zdrowia wyznacza laboratoria referencyjne, które opracowują metody badań i koordynują system kontroli jakości. Alternatywne metody badań będą dopuszczalne wyłącznie po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską. Przepisy regulują także materiały filtracyjne i chemikalia mające kontakt z wodą. Nie mogą one pogarszać jej jakości ani zagrażać zdrowiu. Muszą posiadać atest higieniczny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, a stosowanie nowych technologii uzdatniania wody będzie wymagało zgody wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Nadzór nad jakością wody prowadzą organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Wojskowej Inspekcji Sanitarnej. Sprawdzają monitoring i badania, nadzorują działania naprawcze i informują władze lokalne oraz mieszkańców. Inspektorzy mogą wydawać decyzje o przydatności wody do spożycia i nakazywać działania naprawcze. Ustawa nakłada też obowiązki na dostawców wody, które dotyczą monitoringu, punktów poboru próbek oraz działań w przypadku przekroczeń parametrów. Wprowadza system informowania odbiorców o jakości wody, jej zużyciu i cenach. Przewidziano procedury reagowania w sytuacjach pogorszenia jakości, w tym czasowe odstępstwa od wymagań, pod warunkiem że nie zagrażają zdrowiu ludzi. Dane o takich odstępstwach będą gromadzone w rejestrze głównego inspektora sanitarnego. Projekt przewiduje również przekazywanie danych o jakości wody do instytucji Unii Europejskiej, z wyłączeniem obiektów istotnych dla bezpieczeństwa państwa. Ustawa zwiększa dostęp do wody pitnej i umożliwia finansowanie inwestycji wodociągowych ze środków funduszy ochrony środowiska. Przewiduje też system kar administracyjnych dla tych, którzy nie wywiążą się z obowiązków monitoringu, badań i oceny ryzyka. Podsumowując, powiem, że zaproponowane zmiany niewątpliwie przynoszą realne korzyści społeczne i gospodarcze. Podnoszą bezpieczeństwo zdrowotne, poprawiają dostęp do bezpiecznej wody, zwłaszcza dla osób wrażliwych. Wprowadzają mechanizmy kontroli i racjonalizacji w gospodarce wodnej. Umożliwiają efektywne zarządzanie systemami wodociągowymi, ograniczanie strat wody i podejmowanie działań naprawczych, co przynosi wiele korzyści mieszkańcom i przedsiębiorstwom wodociągowym. Klub parlamentarny Lewicy nic wnosi uwag do projektu ustawy. Dziękuję.