Mówca: Krystian Łuczak
Data: 2025-11-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Odnosząc się do słów mojego przedmówcy, który wspomniał, że pan minister zwrócił uwagę kilkakrotnie na Prawo i Sprawiedliwość, myślę, że wynika to z zasadniczej różnicy między naszymi formacjami, z tego, że wy podsłuchiwaliście Polki i Polaków, a my ich słuchamy. (Oklaski) Szanowni Państwo! Przedstawiam stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej w sprawie rządowego projektu ustawy o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz o likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Korupcja jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla demokracji. Podważa zaufanie do instytucji publicznych, osłabia państwo i uderza w uczciwych obywateli. Skuteczna walka z korupcją wymaga przejrzystości, równego traktowania wszystkich podmiotów oraz służb, które działają w sposób bezstronny i pod pełną kontrolą demokratyczną. Centralne Biuro Antykorupcyjne zostało powołane w 2006 r. jako wyspecjalizowana służba do zwalczania najpoważniejszych przestępstw korupcyjnych w instytucjach publicznych, w samorządach i w gospodarce. W uzasadnieniu projektu ustawy z tamtego okresu podkreślano, że ma to być formacja politycznie niezależna, operująca na podstawie najwyższych standardów etycznych, zbudowana na wzór służb antykorupcyjnych w państwach demokratycznych. Celem CBA miało być odbudowanie zaufania do państwa i stworzenie narzędzia, które nie będzie wykorzystywane w żadnym konflikcie politycznym, ani bieżącym, ani przyszłym. Niestety z biegiem lat formacja ta zaczęła oddalać się od swojej ustawowej misji. Wielokrotnie słyszeliśmy o przypadkach naruszeń praw obywatelskich, nadużyć władzy, prowokacji o wątpliwej legalności oraz o braku skutecznych mechanizmów nadzoru wewnętrznego. Dokumentowane również przez organizacje prawnicze zastrzeżenia powtarzały się latami. Zamiast stać się instytucją budzącą szacunek swoją niezależnością i profesjonalizmem, CBA coraz częściej było kojarzone z napięciami politycznymi, a nie z rzetelną walką z korupcją. Szczególnie niepokojącym elementem działalności biura była praktyka wykorzystania systemu Pegasus, oficjalnie przeznaczonego do walki ze szczególnie groźnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa państwa, w sposób budzący poważne wątpliwości prawne. W licznych raportach i świadectwach wskazywano, że technologia ta miała być używana do inwigilacji obywateli, polityków opozycji oraz członków ich rodzin, bez proporcjonalnych podstaw faktycznych i bez odpowiedniej kontroli demokratycznej. Zamiast narzędzia służącego interesowi publicznemu Pegasus stał się, według publicznie znanych ustaleń, instrumentem, który mógł być wykorzystywany w celach politycznych. To tworzy obraz państwa, w którym służba specjalna pozostawała pod nadmiernym wpływem politycznym i była wykorzystywana jako narzędzie walki przez rządzący wówczas obóz Prawa i Sprawiedliwości. Jeżeli te działania zostaną potwierdzone przez niezależne organy, mogą nosić znamiona poważnych naruszeń prawa, w tym zasad demokratycznego państwa prawnego i konstytucyjnych wolności obywatelskich. Jak powszechnie wiadomo, od początku istnienia CBA pojawiały się pytania dotyczące jego związków z otoczeniem politycznym Prawa i Sprawiedliwości. Kierownictwo i dobór kluczowych kadr były w dużej mierze oparte na ludziach związanych z partią rządzącą, co wielokrotnie budziło wątpliwości co do bezstronności biura. Niezależność służby antykorupcyjnej musi być nie tylko zagwarantowana prawem, ale również dostrzegalna dla obywateli. CBA niestety tej próby nie przeszło. Po analizie materiałów, ale też po wysłuchaniu głosów obywateli i ekspertów jak najbardziej zasadne wydaje się wprowadzenie rozwiązań zaproponowanych w rządowym projekcie ustawy o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Państwo nie może tolerować sytuacji, w której formacja wyposażona w tak szerokie uprawnienia operacyjne nie działa w sposób jednolicie profesjonalny, przejrzysty i wolny od wpływów politycznych. Dlatego ta decyzja jest konieczna dla odbudowy zaufania do instytucji publicznych i dla wzmocnienia demokracji. Zgodnie z polityką rządu koalicyjnego i propozycjami zawartymi w projekcie zwalczanie korupcji pozostaje priorytetem państwa. Dlatego niezbędne jest przeprowadzenie reformy prowadzącej do likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego i powierzenie obowiązku walki z korupcją innym wyspecjalizowanym w tym zakresie instytucjom. Celem jest stworzenie systemu, który będzie skuteczniejszy niż dotychczasowy, bardziej demokratycznie kontrolowany i odporny na naciski polityczne. Państwo, które chce walczyć z korupcją, musi robić to uczciwie, przejrzyście i z poszanowaniem praw obywateli. Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska rekomenduje przyjęcie rządowego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)