Mówca: Andrzej Kryj
Data: 2021-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na początku lat 80. XX w. największym pracodawcą w Ostrowcu Świętokrzyskim, a jednocześnie najsilniejszym zakładem pracy w strukturze świętokrzyskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego ˝Solidarność˝ była Huta im. Marcelego Nowotki. W tzw. starym i nowym zakładzie huty pracowało wówczas 16 tys. osób, spośród których zdecydowana większość należała do związku. Prężna działalność Hutniczej "Solidarności" w latach 1980-1981 zaowocowała tym, że w momencie wprowadzenia stanu wojennego właśnie tu wybuchł największy i jedyny o takim charakterze strajk na ziemi świętokrzyskiej. Jego wybuch należy wiązać z internowaniem przywódców ostrowieckiej ˝Solidarności˝, jakie miało miejsce nocą z 12 na 13 grudnia. Łącznie na terenie miasta zatrzymano ponad 20 osób, wśród których byli m.in. Wiesław Standzikowski, Henryk Gruszka, Robert Minkina, Adam Mitura, Józef Gurczyński i Henryk Nawojski. Internowania rozpoczęły się o północy i trwały do godz. 3 nad ranem. Pierwszymi spośród osób, które zostały poinformowane o zatrzymaniu związkowców, byli ich koledzy dyżurujący w Delegaturze Zarządu Regionu Świętokrzyskiego NSZZ ˝Solidarność˝ na osiedlu Ogrody: Marceli Czarnecki, Tadeusz Kiełkiewicz, Mieczysław Kadewski, Józef Fudala. To do nich ok. godz. 1 dotarli bliscy internowanych, którzy opowiedzieli o brutalności działań milicjantów. Po ich wysłuchaniu dyżurujący w siedzibie delegatury rozeszli się po mieście, aby informować o zachodzących wydarzeniach innych działaczy związku. Niezależnie od nich akcję ostrzegawczą zorganizowała Wiesława Standzikowska, żona internowanego szefa hutniczej ˝Solidarności˝, która powiadomiła o tym Zygmunta Jakubowskiego i Wiesława Kwiatkowskiego. W ten sposób powiadomieni zostali również Stefan Kowalski i Waldemar Gomuła. Dzięki akcji ostrzegawczej kilku czołowych działaczy ˝Solidarności˝ hutniczej uniknęło internowania i większość z nich znalazła się na terenie swoich zakładów pracy, gdzie włączyli się w organizację strajku. Trwał on od godzin porannych dnia 13 grudnia do godz. 2 dnia 15 grudnia 1981 r. Wzięło w nim udział kilka tysięcy osób. W chwili zakończenia strajku oba zakłady opuściło ok. 1750 hutników - 1500 zakład metalurgiczny i 250 w zakład hutniczo-przetwórczy. Hutnicy zawiązali wówczas komitet strajkowy, który następnie przekształcił się w komitet ocalenia związku. Powołali straż robotniczą i ogłosili postulaty, wśród których znalazło się m.in. żądanie uwolnienia internowanych kolegów. Epilogiem tego strajku były procesy wytoczone przywódcom i szczególnie aktywnym uczestnikom strajku. Należeli do nich Marceli Czarnecki, Andrzej Dudek, Jerzy Jabłoński, Tadeusz Stasiowski, Jerzy Borowiec, Henryk Piątek, Marian Susfał, Jan Szaran, Andrzej Wójcik, Janusz Ziajski i Józef Fudala. Zostali oni skazani na kary więzienia. Kolejnymi osobami skazanymi na kary więzienia za działalność w strukturach podziemnej ˝Solidarności˝ byli Leszek Olszewski, Krzysztof Partyka, Jarosław Salita, Ryszard Sobala, Zbigniew Walczyk i Andrzej Żółciński. Wyroki zapadły w czerwcu 1982 r. Osób prześladowanych, m.in. zwolnionych z pracy było znacznie więcej. Ostrowiec Świętokrzyski pamięta o tamtych wydarzeniach. W dniu 10 grudnia staraniem działaczy Stowarzyszenia ˝Wolni i Solidarni 1980-1989˝ Jerzego Jabłońskiego, Wiesława Kwiatkowskiego, Mieczysław Dudka, Krzysztofa Mikosa, Stanisława Oleszka, Tadeusza Relikowskiego, Wojciecha Krasuskiego, Marka Kolczugi i Jana Kaptura w Ostrowieckim Browarze Kultury została otwarta wystawa ˝40-lecie wprowadzenia stanu wojennego˝. Wieczorem 13 grudnia w kościółku hutniczym odprawiona została msza święta, a następnie przeszedł marsz pamięci ofiar stanu wojennego. W tym roku odbył się już po raz 17. Jego uczestnicy złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicą pamiątkową na rondzie ˝Solidarności˝. Ostrowiec pamięta i nie zapomni. Chwała bohaterskim ostrowieckim hutnikom, którzy sprzeciwili się wprowadzenia stanu wojennego. Chwała bohaterom walki o wolną Polskę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)