Mówca: Jan Łopata
Data: 2013-01-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych zawartego w druku nr 1001. Konieczność wprowadzenia zmian, nowych rozwiązań wynika z obowiązku wdrożenia do polskiego systemu prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady o numerze 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. W Polsce obowiązuje prawo regulujące ten problem. Jest to też wdrożenie dyrektywy unijnej z 29 czerwca roku 2000. Jak się jednak okazuje w praktyce, co potwierdzają zresztą empiryczne badania ankietowe Ministerstwa Gospodarki, przepisy zawarte w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. są niewystarczające. Badania ankietowe przeprowadzone w końcu roku 2011 przez Ministerstwo Gospodarki wskazują, że w grupie dokładnie 283 przedsiębiorstw, bo tyle odesłało na prośbę ankiety, blisko 30% ma problemy w związku z trzydziestodniowym opóźnieniem w zapłacie należności przez kontrahentów będących przedsiębiorcami, a dla kolejnych blisko 20% opóźnienia te wynoszą od 31 do 60 dni. 20% przedsiębiorców ma problemy z terminowym otrzymywaniem należności od organów publicznych. Przeciętne opóźnienie w zapłacie uiszczanej przez podmioty zaliczane do organów publicznych wynosi blisko 27,5 dnia. I jeszcze jedna istotna informacja wynikająca z analizy nadesłanych ankiet - okazuje się, że tylko 11,4 % polskich firm nie deklarowało kłopotów z otrzymaniem zapłaty za sprzedane towary czy usługi, a inne przeprowadzone badania wskazują - te badania są z lutego 2012 r. - że dla 79% ankietowanych przedsiębiorców nieterminowe regulowanie płatności jest główną przeszkodą w wykonywaniu działalności gospodarczej. Dane przytaczane przeze mnie są z przełomu lat 2011 i 2012. Można mieć niestety obawy, że po roku, czyli dzisiaj, nie jest lepiej. Stąd też potrzeba nowelizacji, a w zasadzie wdrożenia nowej ustawy regulującej ten problem, to złe zjawisko. Musimy mieć też świadomość - wynika to również z badań - że w zdecydowanej większości problem ten dotyczy mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. Celem więc tego przedsięwzięcia legislacyjnego jest zmniejszenie opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, co powinno zwiększyć bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. Przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z dodatkowych instrumentów dyscyplinujących kontrahentów, tak by uiszczali zapłatę w krótszym terminie. Nowe regulacje powinny również przyczynić się do zmniejszenia nierównowagi, o czym wcześniej wspomniałem, w relacjach między MŚP a dużymi przedsiębiorcami w zakresie opóźnień w zapłacie należności. Wysoka Izbo! Szczegółowa analiza zapisów projektu ustawy nastąpi - taką mam nadzieję - w trakcie prac w Komisji Finansów Publicznych, do której to komisji w imieniu swojego klubu wnioskuję przekazać projekt ustawy. Teraz tylko chciałbym zasygnalizować kilka propozycji zmian. I tak celem zdyscyplinowania potencjalnie silniejszej strony umowy, tak by powstrzymała się od narzucania kontrahentom nadmiernie długich terminów zapłaty, wprowadzona została zasada, zgodnie z którą termin umowy w transakcjach handlowych nie powinien przekraczać 60 dni kalendarzowych. W przypadku gdy w charakterze dłużnika występuje organ publiczny, termin zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi nie może przekraczać 30 dni. Tu jest jedna zmiana: jeżeli dotyczy to jednostek publicznych udzielających świadczeń zdrowotnych, to ten termin jest wydłużony do 60 dni. Ważny jest, moim zdaniem, art. 9 projektu. Otóż w przypadku gdy strony przewidziały w umowie procedurę zbadania towaru lub usługi celem potwierdzenia zgodności towaru lub usługi z umową, czas trwania takiej procedury nie powinien przekraczać 30 dni. Projekt ustawy wprowadza również nowy instrument, którego intencją jest zwrot wierzycielowi kosztów, które poniósł przy dochodzeniu należności od dłużnika. Otóż art. 10 projektu przewidział, że od dnia nabycia przez wierzyciela uprawnienia do naliczenia odsetek z tytułu opóźnienia w zapłacie należności wynikającej z umowy przysługiwać mu będzie, bez konieczności wezwania, kwota tzw. stałej rekompensaty w wysokości - wyrażonej oczywiście w złotówkach, specjalnie przeliczanych - równowartości kwoty 40 euro. Wysoki Sejmie! Te proponowane rozwiązania to możliwości, a nie obowiązek wykorzystania instrumentów zawartych w projekcie. (Dzwonek) Jednak parlament, rząd muszą widzieć zagrożenia i proponować sposoby ich rozwiązania, nie ingerując wprost w zasadę swobody gospodarczej, dlatego też ponawiam wniosek o przekazanie tego projektu do Komisji Finansów Publicznych i dalszą pracę nad nim. Dziękuję bardzo.