Mówca: Sprawozdawca Adam Gawęda
Data: 2023-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Tak, oczywiście. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Bardzo się cieszymy, że grupa z tego regionu przebywa tutaj z wizytą, a ja mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym. Sejm na 77. posiedzeniu 14 czerwca br. zgodnie z regulaminem Sejmu skierował powyższy projekt ustawy do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. Projekt ustawy o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym służy wykonywaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego. Rozporządzenie dotyczy stworzenia nowego ogólnoeuropejskiego produktu zabezpieczenia emerytalnego w III filarze emerytalnym na szczeblu unijnym. Ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny może przyczynić się do rozwoju wydajnych rynków kapitałowych Unii Europejskiej pobudzających inwestycje, a tym samym wzrost gospodarczy w całej Unii Europejskiej. Ponadto dobrze funkcjonujący rynek emerytur indywidualnych otworzy konsumentom szeroką ofertę indywidulanych produktów emerytalnych. Projekt ustawy wprowadza również zmiany w zakresie funkcjonowania spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Wprowadzane zmiany podyktowane są koniecznością realizacji postanowień uchwały nr 48/2021 Komitetu Stabilności Finansowej z 19 marca 2021 r. w sprawie rekomendacji dotyczących działań wspierających stabilne funkcjonowanie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Komitet Stabilności Finansowych rekomendował pojęcie działań, które mogą pozytywnie wpłynąć na stabilność i rozwój sektora kas. Pomimo niewielkiego udziału w sektorze usług finansowych kasy wraz ze zrzeszającą je Krajową Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową pozostają ważnym elementem rynku tych usług, pełniąc istotną rolę głównie na poziomie lokalnym. Znajomość lokalnego rynku oraz bliskie, długoterminowe relacje z członkami powinny przyczynić się do lepszej realizacji ich potrzeb. W aktualnie obowiązujących przepisach zauważalne są bariery, których usunięcie przyczyni się do zmniejszenia zagrożeń dla funkcjonowania tego sektora. W celu realizacji rekomendacji KSF dotyczących kas konieczne było podjęcie prac legislacyjnych polegających na wprowadzeniu zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz w ustawie o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Projektowane zmiany są wynikiem prac Grupy Roboczej KSF do spraw wsparcia stabilności sektora banków spółdzielczych oraz sektora kas. Odnosząc się do tego pierwszego, wcześniej wskazanego zakresu, chcę powiedzieć, że wymaga tutaj podkreślenia fakt, że obecnie różnorodność przepisów na poziomie państw członkowskich skutkuje rozdrobnieniem i niejednolitością rynków emerytur indywidualnych oraz małą podażą III-filarowych produktów. W związku z powyższym, aby likwidować bariery między rynkami krajowymi w zakresie gromadzenia oszczędności długoterminowych, proponuje się wprowadzenie nowego produktu emerytalnego, którym jest OIPE - tak jest on potocznie nazywany w skrócie. Ma on służyć zwiększeniu konkurencji między podmiotami oferującymi programy emerytalne oraz zapewnieniu korzyści skali. Ponadto ma on umożliwić dostawcom oferowanie OIPE przez transgraniczną dystrybucję za pośrednictwem elektronicznych kanałów dystrybucji, co wpłynie na konkurencyjność tego rynku na szczeblu Unii Europejskiej. Produkt powinien przynieść korzyści oszczędzającym, dając im dostęp do lepszych i tańszych produktów. Dodatkowo powinien też zwiększyć stopy oszczędności oraz zmniejszyć luki w poziomie dochodów pomiędzy okresem aktywności zawodowej a okresem emerytalnym. Ponadto należy wskazać, że w ramach OIPE powinny funkcjonować krajowe subkonta otwarte w ramach każdego konta OIPE. Każde z nich powinno uwzględniać te cechy indywidualnego produktu emerytalnego, których obecność warunkuje objęcie ulgami składek wpłacanych na rzecz OIPE lub wypłat, jeżeli są one dostępne w państwach członkowskich. Należy zauważyć, że rozporządzeniu z roku 2019 towarzyszy zalecenie Komisji Europejskiej w sprawie traktowania pod względem podatkowym indywidualnych produktów emerytalnych. Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do zapewnienia równego traktowania OIPE i podobnych produktów krajowych przy jednoczesnym zachowaniu funkcjonujących krajowych kryteriów w zakresie stosowania ulg podatkowych. Z tego też względu zaproponowane ulgi wzorowane są na istniejących rozwiązaniach w zakresie indywidualnych kont emerytalnych, zwanych dalej IKE. Przyjęte zatem zostało rozwiązanie, w którym wpłaty na subkonto OIPE będą pochodziły ze środków oszczędzającego po opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych, natomiast zwolnione z opodatkowania będą dochody uzyskiwane z inwestycji w czasie oszczędzania, jak i dochód związany z wypłatą środków z konta lub subkonta. Pragnę tutaj podkreślić, że zaproponowane rozwiązanie na wzór IKE wynika też z tego, że IKE jest pozytywnie oceniane przez instytucje finansowe i oszczędzających. Z danych Komisji Nadzoru Finansowego wynika bowiem, że na dzień 30 czerwca 2020 r. na IKE oszczędzało 861 565 osób. W Polsce w obecnie obowiązującym stanie prawnym za zbliżony produkt do OIPE można właśnie uznać IKE jako funkcjonujące w III filarze emerytalnym. Stąd w niniejszym projekcie wzorowano się na już istniejących dobrych oraz sprawdzonych rozwiązaniach w tym zakresie. OIPE mają stanowić uzupełnienie systemu obecnych państwowych, pracowniczych lub indywidualnych emerytur krajowych, ale nie zastępują ani nie harmonizują systemu krajowych emerytur indywidualnych. Projekt ustawy o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym kreuje realne szanse na zwiększenie oszczędności emerytalnych Polaków i wskazuje, czym jest indywidualny produkt emerytalny. Jasno określony cel emerytalny oparty na umowie między dostawcą lub dystrybutorem OIPE a indywidualnym oszczędzającym przewiduje akumulację kapitału aż do momentu przejścia na emeryturę i zapewnia dochód po osiągnięciu wieku emerytalnego. Projektowane terminy wejścia w życie proponowanej regulacji umożliwiają dostosowanie się ich adresatów do procedowanych zmian. Należy w tym miejscu też wskazać, że minister finansów jako organ odpowiedzialny za przygotowanie regulacji krajowych zapewniających skuteczne stosowanie przepisów rozporządzenia powiadomi Komisję i Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych o przepisach krajowych stosownie do treści art. 67 ust. 1 tego rozporządzenia. Projekt może mieć wpływ na sektor małych i średnich przedsiębiorstw. W odniesieniu do kas projekt będzie wspierał stabilne funkcjonowanie całego sektora kas oraz dalszy jego rozwój. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. W trakcie posiedzenia komisji miałem przyjemność złożyć pięć poprawek, które zostały przyjęte. Jednocześnie Komisja Finansów Publicznych po rozpatrzeniu powyższego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 14 czerwca 2023 r. wnosi, by Wysoki Sejm raczył uchwalić załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo.