Mówca: Monika Wielichowska (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawiam stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu do projektu ustawy czytamy, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi rynek regulowany na terytorium RP obejmuje rynek giełdowy oraz rynek pozagiełdowy. Rynek pozagiełdowy o charakterze mniej sformalizowanym nałożył niewielkie wymogi wobec emitentów ubiegających się o dopuszczenie ich papierów wartościowych do obrotu. Programowo miał być rynkiem przeznaczonym dla małych i średnich spółek o potencjale wzrostu, które nie spełniały wymogów obowiązujących na rynku giełdowym. W rzeczywistości obecnie rynek pozagiełdowy niczym nie różni się od rynku giełdowego, który nie jest rynkiem oficjalnych notowań. Nie ma różnic między rynkiem giełdowym a rynkiem pozagiełdowym w zakresie praw i obowiązków emitentów, w tym przede wszystkim obowiązków informacyjnych, sprawozdawczości pre- i posttransakcyjnej czy kategorii podmiotów, które mogą być członkami tych rynków, a także w zakresie transakcji, które mogą zawierać na tych rynkach. Zatem w obowiązującym stanie prawnym najważniejsze różnice między podtypami rynku regulowanego sprowadzają się do: - innego podmiotu wydającego zezwolenie na prowadzenie rynku (minister finansów dla rynku giełdowego, Komisja Nadzoru Finansowego dla rynku pozagiełdowego), - innych wymogów dotyczących kapitałów własnych spółek prowadzących giełdę i rynek pozagiełdowy (odpowiednio 10 mln zł i 5 mln zł), - innej podstawy prawnej określającej rodzaj, zakres i formę informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych. Reasumując, różnice występujące między rynkiem giełdowym i rynkiem pozagiełdowym nie są na tyle istotne, aby uzasadnione było rozróżnianie dwóch podtypów rynku regulowanego. Zasadne zatem staje się zniesienie podziału rynku regulowanego na rynek giełdowy i pozagiełdowy. Za sprawą wprowadzanych na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat zmian przepisów dotyczących funkcjonowania krajowego rynku kapitałowego, przede wszystkim ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, doszło do zniwelowania różnic w zakresie zasad funkcjonowania rynku giełdowego i pozagiełdowego. Przepisy prawa unijnego również nie przewidują takiego rozróżnienia podmiotów prowadzących rynki regulowane, w szczególności chodzi o dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz. Urz. UE L 145 z 30.04.2004, str. 1, dalej: MiFID). Ponadto określenie rynku regulowanego jako pozagiełdowego może wprowadzać w błąd co do jego charakteru. Termin ˝rynek pozagiełdowy˝ nie znajduje bowiem odzwierciedlenia w powszechnie funkcjonującej nomenklaturze wynikającej z przepisów europejskich transponowanych przez państwa członkowskie do krajowych porządków prawnych. Celem projektu, jak przedstawiają wnioskodawcy, jest zniesienie podziału rynku regulowanego na rynek giełdowy i pozagiełdowy. W efekcie wprowadzenia zmian wymienione dwa typy rynku zostałyby objęte pojęciem rynku regulowanego. W związku z tym projekt zakłada, że spółka prowadząca obecnie rynek giełdowy, czyli Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA, oraz spółka prowadząca rynek pozagiełdowy, czyli BondSpot SA, staną się spółkami prowadzącymi dwa odrębne rynki regulowane. Projekt przewiduje odpowiednie okresy przejściowe na dostosowanie prowadzonej działalności przez obie spółki. Następstwem wprowadzenia projektowanych zmian będzie dostosowanie przepisów innych ustaw do zmienionych przepisów ustawy, chodzi o ustawę o rachunkowości, ustawę o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, ustawę Prawo energetyczne, ustawę Kodeks spółek handlowych, ustawę o giełdach towarowych, ustawę Prawo upadłościowe, ustawę o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawę o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, a także ustawę o nadzorze nad rynkiem finansowym. W związku z koniecznością zastąpienia wyrażeń ˝rynek giełdowy˝ i ˝rynek pozagiełdowy˝ wyrażeniem ˝rynek regulowany˝ potrzebna będzie także nowelizacja wielu aktów wykonawczych do ustawy. Ponadto projekt zakłada wprowadzenie regulacji dotyczących instytucji rachunku derywatów. Przewidziane ustawą z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw zniesienie wymogu rejestrowania w systemie depozytu papierów wartościowych instrumentów pochodnych dopuszczonych do zorganizowanego obrotu skutkuje koniecznością uregulowania zasad ewidencji instrumentów pochodnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu oraz skutecznego nadzoru nad rynkiem terminowym. Wprowadzane regulacje m.in. zdefiniują podmioty uprawnione do prowadzenia ewidencji instrumentów pochodnych, sprecyzują zakres zezwoleń na prowadzenie tej ewidencji przy jednoczesnym określeniu urządzeń ewidencyjnych, na których mają być rejestrowane instrumenty pochodne, a także wskazane zostaną zasady ustalania podmiotów uprawnionych do danego instrumentu pochodnego, zasady przenoszenia praw i obowiązków z określonych instrumentów pochodnych. Konsekwencją proponowanych zmian jest również potrzeba wyposażenia organu nadzoru w skuteczne narzędzia nadzorcze, dzięki którym możliwe będzie zapewnienie efektywnego nadzoru nad bezpieczeństwem i prawidłowością wtórnego obrotu instrumentami finansowymi, w szczególności dla ustalenia zakresu inwestycji dokonywanych przez podmioty nieprowadzące działalności na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, będące stronami transakcji giełdowych, a jednocześnie niebędące zobowiązane na mocy obowiązujących w Polsce uregulowań do ewidencjonowania zawieranych transakcji na derywatach na żadnych rachunkach. W tym celu projekt ustawy zakłada uprawnienie Komisji Nadzoru Finansowego do bezpośredniego występowania do tych podmiotów o odpowiednie informacje. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przewidziane w tym zakresie zmiany w żaden sposób nie wpływają na ukształtowany na poziomie prawa europejskiego z zakresu rynku kapitałowego zakres sprawowania nadzoru nad firmami inwestycyjnymi. Z tego też względu nadzór nad podmiotami, o których mowa w art. 31 ust. l pkt 2 ustawy, czyli nad firmami inwestycyjnymi będącymi członkami giełdy nieprowadzącymi działalności maklerskiej na terytorium RP, w dalszym ciągu będzie sprawowany przez właściwe organy nadzoru państwa siedziby tego podmiotu. Konsekwencją projektowanych zmian będzie również dostosowanie przepisów innych ustaw, czyli ustawy o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami oraz ustawy Prawo upadłościowe. Dodatkowo w przedmiotowym zakresie konieczna będzie w szczególności nowelizacja rozporządzenia ministra finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych, a także wydanie przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych nowego rozporządzenia na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 5 ustawy. Projekt ustawy zakłada także zmianę organu wydającego zezwolenie na prowadzenie giełdy. Zgodnie z art. 25 ust. l i 2 obowiązującej ustawy o obrocie instrumentami finansowymi prowadzenie giełdy wymaga zezwolenia, które wydaje minister właściwy do spraw instytucji finansowych na wniosek zainteresowanego, zaopiniowany przez Komisję Nadzoru Finansowego. Wniosek składany jest za pośrednictwem Komisji Nadzoru Finansowego, która ocenia wniosek pod względem formalnym (w przypadku stwierdzenia braków formalnych komisja wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania), a następnie go opiniuje. Dopiero po wykonaniu tych czynności wniosek wraz z opinią przekazywany jest przez komisję ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych. Takie rozwiązanie sprawia, że podwójnie wykonywane są te same czynności, a co się z tym wiąże, wydłużony zostaje termin rozpoznawania wniosku o zezwolenie na prowadzenie giełdy. Dlatego zasadniczym celem zmiany organu wydającego zezwolenie na prowadzenie rynku regulowanego z ministra właściwego do spraw instytucji finansowych na Komisję Nadzoru Finansowego jest skrócenie procesu licencjonowania w Polsce giełd instrumentów finansowych oraz skupienie spraw związanych z nadzorem nad rynkiem kapitałowym w całości w ustawowo powołanym do tego organie, jakim jest Komisja Nadzoru Finansowego. Komisja Nadzoru Finansowego zostałaby jednocześnie właściwym organem w sprawie cofnięcia takiego zezwolenia, a także zakazania prowadzenia rynku regulowanego. Projekt zakłada, iż do postępowań wszczętych, a niezakończonych, w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie giełdy zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe. W takim przypadku decyzja w sprawie zezwolenia zostanie wydana na podstawie przepisów w zmienionym brzmieniu - w brzmieniu nowego art. 25 ustawy, niemniej jednak przez ten sam organ, przed którym nastąpiło wszczęcie postępowania, co powinno zapewnić sprawny przebieg wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy postępowań. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wnoszę o przekazanie projektu do dalszych prac w ramach Komisji Finansów Publicznych.