Mówca: Robert Kropiwnicki
Data: 2013-10-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ja dużą radością słuchałem wystąpienia posła wnioskodawcy, który mówił o zaufaniu i o tym, że władza powinna ufać ludziom. W pełni się pod tym podpisuję i tylko żałuję, że pana posła wczoraj nie było w czasie dyskusji o głosowaniu korespondencyjnym, kiedy to pana klub, po pierwsze, twierdził, że trzeba odrzucić ten projekt, ponieważ będą manipulacje, ponieważ ludzie nie będą mieli informacji, będą kłamać i wszyscy będą generalnie oszukiwać w głosowaniu. Czyżby więc coś naprawdę tak mocno się zmieniło przez tych kilkanaście godzin od wczorajszej wieczornej debaty? Dlatego uważam, że ten projekt nie brzmi wiarygodnie, niestety, i mam wrażenie, że nie jest celem wnioskodawców rozmowa o tym, co tu jest napisane, tylko bardziej chodzi o zaangażowanie dużych sił społecznych po swojej stronie w sporze politycznym. I tego, niestety, najbardziej się obawiam, ponieważ ten projekt, wbrew pozorom, taki dość skromny, proponuje wielką, istotną zmianę ustrojową - przejście od demokracji przedstawicielskiej właściwie do demokracji wiecowej, do takiej permanentnej debaty o sprawach, które podniesie się w danym zgromadzeniu. I to, uważam, jest szalenie niebezpieczne, szczególnie dla kraju, który nie jest bardzo ustabilizowany, jeżeli chodzi o system polityczny. Nasz system polityczny w tej wersji ma dopiero niespełna 25 lat i niektórzy politolodzy uważają wręcz, że to jest jeszcze ostatnia faza tranzycji politycznej, że to nie jest jeszcze taki ugruntowany ustrój demokratyczny i że łatwo jest go zburzyć, i łatwo jest go podpalić. Można się zgadzać z tymi poglądami lub nie, ale takie poglądy funkcjonują i tego się przede wszystkim obawiam, że włączanie ogromnej energii społecznej w spory polityczne to będzie stałe podpalanie Rzeczypospolitej, a nie debatowanie o sprawach najistotniejszych, i tego się przede wszystkim obawiam, jeżeli chodzi o ten projekt. Proszę pamiętać, że naród czy suweren określił, że to Sejm tak naprawdę jest odpowiedzialny za debatę, że to Sejm i Senat mają stanowić prawo w imieniu suwerena, czyli wszystkich obywateli, i suweren jednoznacznie nałożył ten obowiązek na nas, i nie powinniśmy teraz mówić, że w związku z tym, że my sobie nie radzimy, bo mamy spór polityczny w Sejmie, to przerzucimy to na suwerena, niech suweren podejmuje decyzje, my nie dajemy sobie rady, niech suweren podejmuje decyzje, ponieważ my się nie możemy dogadać. Jest to powód do tego, żeby suweren wszystkim nam podziękował i powiedział: okej, nie potraficie się dogadać, to powinniśmy was wszystkich wymienić. Ale nie uważam, że suweren powinien sam brać na siebie odpowiedzialność za permanentną debatę polityczną. Obarczanie suwerena rozstrzygnięciami dużej liczby spraw pokazuje właśnie brak sprawności Sejmu, to wyłącza sprawowanie władzy publicznej przez Sejm i przez Senat. Uważam, że nie ma tu zagrożenia braku zaufania do suwerena, wręcz odwrotnie - suweren ufa Sejmowi, w związku z czym Sejm powinien wypełniać swoją rolę. Propozycja, która jest przedłożona, czyli zmiana art. 118 ust. 2, a więc zakaz odrzucania projektów powstałych z inicjatywy obywatelskiej w pierwszym czytaniu, to moim zdaniem bardzo groźny i bardzo niebezpieczny element. Proszę pamiętać, że pierwsze czytanie służy temu, żeby Sejm rozpoznał, czy należy w ogóle podejmować inicjatywę ustawodawczą, czy podjąć dyskusję, i w tym momencie rozstrzygnął, czy kontynuować prace. Omijanie pierwszego czytania jest groźne i niepotrzebne, bo ono tak naprawdę niczemu nie służy. Jeżeli bowiem nie ma większości sejmowej dla danego projektu, to ten projekt zostanie zmieniony czy nie zostanie uchwalony bądź zostanie odrzucony w drugim czytaniu. Będzie trwała dyskusja, będą rzeczywiście większe spory, zupełnie niepotrzebnie. Proszę też pamiętać, że nie ma potrzeby konstytucjonalizowania tej zasady. Zasada dyskontynuacji jest obecnie, wynika ona z ustawy o inicjatywie obywatelskiej i nie ma potrzeby, żeby wprowadzać ją do konstytucji. Podobnie jest tak naprawdę właśnie z omijaniem pierwszego czytania, wprowadzaniem projektów, które zebrały 100 tys. podpisów, bezpośrednio do drugiego czytania. Bardzo groźny precedens w procedurze legislacyjnej i myślę, że niepotrzebny. Widzę też takie zagrożenie, że tym sposobem, czyli projektami obywatelskimi, będziemy wprowadzać do debaty publicznej, ale też debaty sejmowej, wszystkie projekty, które są groźne dla praw człowieka, dla dotychczasowego dorobku. Jestem w stanie wyobrazić sobie, że wpływają projekty mówiące o tym, że zakazuje się kandydowania określonym grupom narodowościowym albo że łysi nie mogą kandydować, albo że... (Głos z sali: Dlaczego?) A dlaczego nie? ...droga ma być realizowana w jednym miejscu, a nie w drugim. To naprawdę są takie stanowiska, w przypadku których lokalne środowiska mogą łatwo zebrać 100 tys. podpisów. I okaże się, że nie będziemy robili obwodnicy Warszawy, ponieważ jest projekt ustawy, w przypadku którego zebrano 100 tys. podpisów, mówiący o tym, że nie będziemy realizować określonej drogi w tym czy w innym miejscu. Naprawdę nie temu powinna służyć inicjatywa obywatelska. Boję się takiego podpalania debaty publicznej projektami, które zebrały ledwie 100 tys. Można pamiętać, że to naprawdę nie jest bardzo wysoki próg. I nie ma potrzeby, żeby te projekty traktować inaczej niż wszystkie projekty, które są składane do Wysokiej Izby. Jeśli chodzi o art. 125 ust. 2, jest propozycja obligatoryjności referendum przy milionie podpisów. Referendum jest to bezpośrednia wypowiedź suwerena i suweren powinien wypowiadać się w sprawach naprawdę najważniejszych, a nie tych, w przypadku których zbierze się milion podpisów, bo milion podpisów to nie jest tak dużo. Gdyby ten próg był wyższy, gdyby to była naprawdę istotna bariera, to jestem wtedy gotów do rozmowy, ale milion podpisów i będziemy mieli permanentną debatę. Możemy mieć dwa, trzy razy w roku referendum. Jestem w stanie sobie to wyobrazić. Czy naprawdę tego chcemy? Czy to będzie wzmacniało demokrację? Moim zdaniem nie. To będzie wypalało energię społeczną na spory polityczne. Będzie to służyło politykom. Wszyscy politycy będą wtedy mogli się lansować, będą mieli swój czas antenowy, będą przewodzić swoim środowiskom politycznym. W moim odczuciu nie tego oczekuje suweren od Sejmu. Oczekuje pracy na rzecz narodu, a nie przenoszenia sporów do codziennego życia społecznego. Ten próg, jeżeli już, powinien być zdecydowanie wyższy. Zmiana 4. mówi o tym, że projekt ustawy o zmianie konstytucji może przedłożyć co najmniej milion obywateli. Uważam, że to jest dopuszczalne, że to jest taki element, który powinien pojawić się w dyskusji konstytucyjnej, gdy ona naprawdę nadejdzie. Z kolei zmiana 5., w której pełnomocnik komitetu dostawałby takie same uprawnienia jak Sejm czy 1/5 Sejmu, prezydent czy Senat, też trochę burzy porządek konstytucyjny Rzeczypospolitej. Pełnomocnik, który reprezentuje komitet, nawet nie został wybrany przez obywateli, dostaje tak naprawdę prawo zarządzania referendum. Jest to bardzo groźne i łamie całą systematykę władz ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Chciałbym też zwrócić uwagę, że jeżeli wnioskodawcy chcieliby podjąć prawdziwą rozmowę o zmianie konstytucji, to należałoby zacząć od rzeczy naprawdę istotnych. Proszę zwrócić uwagę, że dzisiaj prokurator generalny nie odpowiada przed Trybunałem Stanu, prokuratury w ogóle nie ma w konstytucji. Jest szereg naprawdę ważniejszych tematów, które warto byłoby podjąć, jeżeli chodzi o dyskusję konstytucyjną. W tym momencie próbujemy pokazać ludziom, obywatelom: chcemy dać wam więcej władzy. Tak naprawdę nie chodzi nam o to, żebyście ją mieli, tylko żebyśmy my jako politycy mogli się lansować przy okazji sporów politycznych, które będą podnoszone. (Dzwonek) Już kończę, panie marszałku, jeszcze dwa zdania. Dlatego uważam, że sama trwałość konstytucji jest ogromną wartością. Powinniśmy ją szanować i nie próbować zmieniać konstytucji takimi drobnymi nowelizacjami, które mają istotne znaczenie, ale nie pokazują prawdziwych intencji. Dlatego w imieniu klubu Platforma Obywatelska wnioskuję o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu i o podjęcie tak naprawdę debaty konstytucyjnej, ale w prawdziwym wymiarze, która rzeczywiście będzie odpowiadała na zapotrzebowanie XXI wieku, łącznie z tymi wszystkimi bolączkami, które są stwierdzone przez doktrynę konstytucyjną, przez polityków...