Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić opinię na temat projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy Ordynacja podatkowa. Ten przedłożony rządowy projekt ustawy ma na celu zwiększenie skuteczności walki z oszustami, ma przeciwdziałać nadużyciom w podatku VAT w obrocie tzw. towarami wrażliwymi, do których należą wyroby stalowe, paliwa, złoto oraz niektóre odpady. Propozycja rozwiązań ograniczających nadużycia wynika z zaobserwowanego przez służby kontrolne faktu nasilania się na terytorium naszego kraju procederu nadużyć w podatku VAT, szczególnie w obrocie paliwami i wyrobami stalowymi. Niekiedy nadużycia te przyjmują nawet formę zorganizowaną. Chodzi o tzw. transakcje karuzelowe. Projekt ustawy, mając na celu ograniczenie tych nadużyć, wprowadza regulacje dotyczące tych obszarów. Po pierwsze, rozszerza katalog towarów objętych odwróconym obciążeniem, po drugie, ujednolica terminy rozliczeń, wyłączając w niektórych przypadkach możliwość rozliczeń kwartalnych, po trzecie, wprowadza odpowiedzialność solidarną. Zastosowanie mechanizmu tzw. odwrotnego obciążenia VAT jest możliwe na podstawie dyrektywy 2006/112/WE. Funkcjonujący od dwóch lat mechanizm odwrotnego obciążenia dla złomu wskazał na znaczące ograniczenie wyłudzeń i nadużyć podatkowych w tej branży. Dlatego projekt ustawy rozszerza katalog wyrobów objętych tym mechanizmem o dodatkowe towary z grupy złomu, niektórych innych odpadów oraz dużą grupę wyrobów stalowych. Proponowane ustawą ujednolicenie terminów rozliczeń poprzez wyłącznie miesięczne okresy rozliczeniowe wyeliminuje rozbieżności sprawozdawcze w obrębie towarów wrażliwych między sprzedawcą a nabywcą i umożliwi dokładniejszą kontrolę. Oczywiście najbardziej kontrowersyjną zmianą proponowaną przez ustawę jest wprowadzenie instytucji odpowiedzialności podatkowej, zgodnie z którą w określonych przypadkach nabywca odpowiadałby za niewpłacony podatek przez dostawcę. Instytucja solidarnej odpowiedzialności podatkowej została wprowadzona do systemów podatkowych VAT w 19 państwach członkowskich Unii Europejskiej, a więc nie jesteśmy tutaj osamotnieni. W niektórych z nich funkcjonuje jako norma generalna, w innych, podobnie jak u nas, tylko w odniesieniu do określonego asortymentu towarów - u nas w odniesieniu do tzw. towarów wrażliwych. Przykłady stosowania solidarnej odpowiedzialności istnieją m.in. w Niemczech, Słowacji, Słowenii, Hiszpanii, Portugalii, Rumunii, Holandii, Irlandii, we Francji i w Wielkiej Brytanii. Wszystkie zastosowane systemy różnią się między sobą, a projektowany w naszym kraju wzorowany jest na rozwiązania brytyjskich, gdzie odpowiedzialność nabywcy towaru ma zastosowanie, gdy w chwili dostarczenia towarów podatnik wiedział lub miał uzasadniony powód do podejrzenia, że podatek VAT nie będzie zapłacony administracji podatkowej. Ten uzasadniony powód do podejrzeń występuje na przykład w sytuacji, gdy podatnik nabywa towary za cenę niższą niż najniższa wartość rynkowa towaru. Według projektu niniejszej ustawy instytucja odpowiedzialności solidarnej będzie mieć zastosowanie w dwóch przypadkach, czyli jeśli jednocześnie wartość nabywanych towarów wrażliwych od jednego podmiotu, mówiliśmy już o tym, przekracza kwotę 50 tys. zł oraz wtedy, kiedy w momencie dostawy towarów wrażliwych nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że kwota podatku nie będzie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego. Najwięcej niejasności i kontrowersji budzi kwalifikacja okoliczności zdarzeń, na podstawie których będzie można określić, czy nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać. Jestem przekonana, że w tym momencie będzie najwięcej rozbieżności w ocenie sytuacji przez samego nabywcę i urząd skarbowy. Biorąc pod uwagę gorliwość - a nie chcę powiedzieć: nadgorliwość - urzędników i tę zasadę domniemania wiedzy, mogą pojawić się decyzje urzędów skarbowych krzywdzące nabywców. Dobrą natomiast propozycją projektu ustawy wyłączającą orzekanie o odpowiedzialności podatkowej nabywcy jest propozycja kaucji gwarancyjnej regulowanej przez sprzedawcę towaru. Nabywca będzie bezpieczny i wyłączony z odpowiedzialności, jeżeli dostawcą towaru jest podmiot... (Dzwonek) Przepraszam, panie marszałku, jeszcze dwa zdania.