Mówca: Bartłomiej Bodio (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-03-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Wyszków to 27-tysięczne miasto w województwie mazowieckim, położone nad Bugiem, na skraju Międzyrzecza Łomżyńskiego, na południu Puszczy Białej, 55 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa - Białystok. Pierwsze wzmianki o Wyszkowie pojawiły się w 1203 r. pod nazwą Wyszkowo. Miasto zawdzięcza swą nazwę właścicielowi osady, który miał na imię Wyszko (zdrobnienie od imienia Wysz). Wyszków położony przy dawnym szlaku handlowym łączącym Morze Czarne z Bałtykiem miał dogodną sytuację do rozwoju. O żywotności szlaku handlowego świadczą liczne znaleziska monet arabskich i rzymskich, znajdowanych w dolinie rzeki. Bliskie otoczenie Wyszkowa również ma niezwykle bogatą historię, o której świadczą zgrupowania osad odnalezionych po obu stronach rzek Bug i Liwiec (liczne znaleziska przedmiotów żelaznych i ceramicznych). Ludność zamieszkująca te tereny praktykowała obrządki ciałopalne, a w pobliżu Kamieńczyka odkryto cmentarzysko z 396 grobami, co czyni je największą z nekropolii kultury przeworskiej na Mazowszu. W czasach panowania Piastów teren ziem wyszkowskich pokrywały bory, które wraz z rzeką stanowiły podstawę egzystencji i rozwoju mieszkańców, a także zapewniały naturalną ochronę przed najazdami wrogów. W tych czasach w Wyszkowie znajdowała się również przeprawa przez Bug i komora celna, która musiała posiadać punkt obronny (w formie grodu lub palisady z umocnieniami). W XIII w. w okolicach Wyszkowa znajdowała się komandoria zakonu templariuszy (w postaci warowni), która była elementem układu obronnego przed najazdami pogańskich Jadźwingów, Prusów i Litwinów. Istnienie komandorii potwierdzają dokumenty z 1239 r. (potwierdzenie nadania 3 wsi templariuszom, wystawione przez księcia Bolesława) oraz bulla papieża Innocentego IV, wydana około 1250 r. W XIII w. i XIV w. Wyszków był znaczącą arterią handlową wiodącą z Rusi na Pomorze. Dzięki istnieniu komory celnej w Wyszkowie kilka razy w roku odbywały się targi kupieckie. Po podpisaniu drugiego pokoju toruńskiego w 1466 r. znaczenie Wyszkowa zmalało na rzecz grodu książęcego Kamieniec (dzisiejszy Kamieńczyk), który otrzymał prawa miejskie w 1428 r. i stał się stolicą powiatu. W dniu 26 marca 1501 r. biskup płocki Wincenty Przerębski uzyskał zgodę króla Jana Olbrachta na nadanie praw miejskich osadzie Wyszków. Uroczystość nadania praw miejskich odbyła się 11 marca 1502 r. ˝Aby to miasto nieinaczey napotym jak przetym Wyżkow nazywało się˝. W 1528 r. nastąpił przełomowy moment w historii Wyszkowa, który umożliwił mu dalszy rozwój. W tym roku król Zygmunt I Stary wyraził zgodę na budowę mostu na rzece Bug, z prawem do pobierania opłat za przejazd. Przez wiele lat Wyszków był traktowany jako miejsce przyjemnego wypoczynku wiosennego i letniego (a służył do tego bogato urządzony pałac, wybudowany we wsi Nadgórze - dzisiejsza ul. Nadgórze). Pałac ten wyjątkowo przypadł do gustu biskupowi Karolowi Ferdynandowi Wazie, który wybrał sobie to miejsce do stałego zamieszkania. Na pamiątkę pobytu królewicza król Jan Kazimierz wzniósł marmurowy obelisk, na którym widnieje herb Wazów - snopek zboża. Niezwykle trudnym okresem w życiu miasta był okres u schyłku Rzeczypospolitej szlacheckiej oraz potopu szwedzkiego, kiedy to miasto zostało splądrowane przez Szwedów. W trakcie wojny północnej (a dokładnie 19 maja 1702 r.) miasto zostało zajęte przez armię szwedzką Karola XII. Od grudnia 1707 r. Wyszków i jego okolice były miejscem zimowego postoju armii rosyjskiej. W ostatnich latach istnienia Rzeczypospolitej Wyszków przypominał bardziej osadę rolniczą aniżeli miasto... Kolejne lata również nie były zbyt przychylne dla Wyszkowa. W 1795 r. miasto znalazło się pod zaborem pruskim (należało do prowincji Prusy Nowowschodnie). Na mocy III traktatu rozbiorowego wszystkie dobra biskupie uległy sekularyzacji, a ludność poddano ostrej germanizacji i ostrej polityce fiskalnej. W późniejszych latach w okolicach Wyszkowa często dochodziło do walk (w 1808 r. wojna z Austrią w obronie linii Bugu), co również utrudniło miastu rozwój ekonomiczny. Szczególną uwagę należy zwrócić na patriotyczną postawę obywateli Wyszkowa w czasie powstań narodowych. W okresie powstania listopadowego organizowano siły zbrojne w mieście, a ówczesny burmistrz Franciszek Niwiński po wkroczeniu wojsk rosyjskich na tereny miejskie został wywieziony w głąb Rosji. Z Kurpiów zamieszkujących tereny Puszczy Białej utworzono oddziały, które wyruszyły pod Wyszków, Pułtusk i Brok, aby walczyć z kozakami. Do dwu wielkich bitew doszło 4 kwietnia pod Trzcianką i 18 kwietnia pod Udrzynem. W wyniku walk oddziały Kurpiów zmiotły znaczne siły carskie. Po upadku powstania styczniowego władze zaborcze zmieniły miasto w osadę. Na mocy ukazu carskiego z dnia 1 czerwca 1869 r. Wyszków utracił prawa miejskie, jednak dzięki swemu położeniu Wyszków umocnił swoją pozycję ekonomiczną jako dostawca żywności do pobliskiej Warszawy, a także ponownie stał się miejscem, gdzie kwitł handel i rzemiosło. Budowa linii kolejowej i mostu żelaznego znacznie przyśpieszyła dalszy rozwój przemysłu, co sprawiło, że Wyszków stał się jednym z ośrodków przemysłowych na północno-wschodnim Mazowszu (w 1899 r. powstał tu browar, w 1906 r. - huta szkła, a ponadto tartaki, młyn parowy, rzeźnia, fabryki wody sodowej, lodziarnie, zakład produkujący wozy i elementy statków rzecznych). Ten dynamiczny rozwój został po raz kolejny zatrzymany. Tym razem przez wybuch I wojny światowej i działania wycofujących się Rosjan, postępujących zgodnie z taktyką spalonej ziemi. W 1920 r. nadeszła inwazja bolszewicka. Wycofujące się w stronę Warszawy oddziały polskie zniszczyły oba mosty na Bugu. Działania wojenne w Wyszkowie rozpoczęły się od bombardowań Luftwaffe już 4 września 1939 r. Miasto położone w ważnym punkcie strategicznym, posiadające most kołowy i kolejowy, było jednym z głównych celów wojsk niemieckich. Część mieszkańców, ratując życie, schroniła się w pobliskich wioskach i lasach. Żołnierze Grupy Operacyjnej ˝Wyszków˝, dowodzonej przez generała Wincentego Kowalskiego, w dniu 8 września wysadzili obydwa mosty i przeprawili się na przeciwległy brzeg rzeki. Wieczorem miasto było już w rękach hitlerowców. Okupacja rozpoczęła się od prześladowań ludności żydowskiej. Już pierwszy dzień okupacji przyniósł zagładę około tysiąca ludności żydowskiej. Największym oprawcą był gestapowiec Maks Ring, na którego rozkaz spalono żywcem 77 Żydów. Wobec narastającego terroru okupanta w Wyszkowie powstawały organizacje konspiracyjne. Największa z nich, Armia Krajowa, działająca w mieście pod nazwą ˝Rajski Ptak˝, zajmowała się małym i dużym sabotażem. Również Żydzi zamknięci w getcie warszawskim, nie mogąc znieść upodlenia, porwali za broń. Ich przywódcą został wyszkowianin - Mordechaj Anielewicz. W dalszych latach Wyszków powoli odbudowywał się ekonomicznie i architektonicznie. Władze uruchomiły kuchnię ludową i zajęły się dokwaterowywaniem. Miasto powoli odbudowywało się, ruszyła huta, zaczęła pracować elektrownia i browar. W budynku dawnej żandarmerii urządzono szpital. Rozpoczęła się także nauka w szkołach średnich i podstawowych, powstała biblioteka publiczna, uruchomiono kino, swą działalność wznowiły także organizacje społeczne. Okres III Rzeczypospolitej to transformacja społeczno-ustrojowa, która przyniosła zasadnicze zmiany w życiu codziennym mieszkańców Wyszkowa. Od 1998 r. miasto ponownie zostało siedzibą powiatu. Obecnie Wyszków to tereny ciekawe pod względem turystycznym i rekreacyjnym. Przedsiębiorstwa usytuowane w mieście nie przekraczają norm zanieczyszczenia, co czyni je przyjaznymi środowisku. Obecnie największym przedsiębiorstwem w Wyszkowie jest firma poligraficzna QuadWinkowski sp. z o.o., Centrum Poligraficzno-Logistyczne, firma powstała w kwietniu 2005 r. Obecnie zatrudnia ona ok. 1200 pracowników. Istnieje także przemysł szklarski, metalowy, drukarnia, wiele zakładów rzemieślniczych i usługowych. Przez Wyszków biegną drogi krajowe nr 8 i 62, wybudowana została obwodnica miasta, która jest częścią projektowanej drogi ekspresowej S8. Komunikację ze stolicą znacznie ułatwiło i przyspieszyło wybudowanie drogi ekspresowej na odcinku Wyszków - Radzymin w ciągu drogi S8. Oprócz tego przez miasto biegnie droga kolejowa Warszawa - Ostrołęka. Wyszków to także siedziba 4 szkół podstawowych, 3 gimnazjów, 6 szkół średnich, 1 policealnej, oraz Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica. Z okazji 510. rocznicy nadania praw miejskich Wyszkowowi chciałbym życzyć mieszkańcom, włodarzom oraz wszystkim osobom związanym z tym pięknym miastem wszelkiej pomyślności oraz samych szczęśliwych chwil związanych z miastem o jakże bogatej historii.