Mówca: Agnieszka Maria Kłopotek
Data: 2026-03-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe chciałabym przedstawić stanowisko naszego klubu wobec rządowego projektu ustawy dotyczącej zmian w funkcjonowaniu Państwowej Inspekcji Pracy oraz przepisów towarzyszących. Nie ulega wątpliwości, że projekt ten dotyka bardzo ważnego obszaru funkcjonowania rynku pracy: skutecznej ochrony pracowników oraz egzekwowania przepisów prawa pracy. Od wielu lat wskazuje się na problem nadużywania umów cywilnoprawnych w sytuacjach, gdy faktycznie spełnione są przesłanki stosunku pracy określone w Kodeksie pracy. Państwowa Inspekcja Pracy wielokrotnie sygnalizowała, że w jej ocenie obecne narzędzia nie zawsze pozwalają na szybkie reagowanie w takich sytuacjach. Dziś inspektor może kierować wystąpienie pokontrolne albo wystąpić do sądu pracy. W praktyce często oznacza to długotrwałe postępowania i brak szybkiej reakcji na naruszanie prawa. Projekt ustawy ma to zmienić poprzez wprowadzenie możliwości wydawania przez okręgowych inspektorów pracy decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy w sytuacjach, gdy praca wykonywana jest w warunkach właściwych dla umowy o pracę. Jednocześnie jednak w toku konsultacji społecznych pojawiły się poważne wątpliwości zgłaszane przez przedstawicieli środowisk przedsiębiorców. Konfederacja Lewiatan oraz rzecznik małych i średnich przedsiębiorców wskazują m.in. na ryzyko nadmiernej ingerencji organów administracji w relacje cywilnoprawne między stronami. Zwracają oni uwagę, że projekt przewiduje możliwość władczego ustalania przez organ administracji publicznej istnienia stosunku pracy oraz przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie części środowisk gospodarczych rodzi to wątpliwość dotyczącą zgodności takich rozwiązań z zasadą swobody działalności gospodarczej oraz konstytucyjną zasadą pewności prawa. Podnoszony jest również argument, że kwestie związane z ustalaniem stosunku pracy tradycyjnie należą do właściwości sądów pracy. Przeniesienie części tych rozstrzygnięć na poziom decyzji administracyjnej budzi obawy o właściwą równowagę między kompetencjami organów państwa a prawami stron stosunku prawnego. Te głosy należy potraktować poważnie, ponieważ polska gospodarka w ogromnym stopniu opiera się na mikro-, małych i średnich przedsiębiorstwach. Dla wielu z nich stabilność i przewidywalność prawa to jeden z najważniejszych warunków prowadzenia swojej działalności. Dlatego tak istotne jest, aby nowe rozwiązania były stosowane w sposób proporcjonalny, przejrzysty i przewidywalny. Warto podkreślić, że projekt przewiduje możliwość odwołania od decyzji inspektora pracy do sądu pracy. Jest to ważny element systemu gwarancji prawnych, który pozwala zachować kontrolę sądową nad decyzjami administracyjnymi. Projekt zawiera również rozwiązania dotyczące zwiększenia współpracy między instytucjami publicznymi, w szczególności między Państwową Inspekcją Pracy, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Lepsza wymiana informacji pomiędzy tymi instytucjami może pomóc w skuteczniejszym zwalczaniu nielegalnego zatrudnienia oraz ograniczeniu szarej strefy. Z punktu widzenia państwa jest to rozwiązanie racjonalne. Szara strefa oznacza bowiem nie tylko naruszenie praw pracowniczych, lecz także straty dla finansów publicznych oraz nieuczciwą konkurencję wobec przedsiębiorców działających zgodnie z prawem. Projekt przewiduje również podwyższenie wysokości kar za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Wysokość tych sankcji przez wiele lat nie była aktualizowana, dlatego ich realna wartość znacząco spadła. Wysoka Izbo! Jeżeli chcemy, aby Państwowa Inspekcja Pracy działała skuteczniej, musimy jednocześnie zadbać o jej realne wzmocnienie organizacyjne i finansowe. Rozszerzenie kompetencji bez odpowiednich zasobów kadrowych i technicznych nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego podchodzi do tego projektu konstruktywnie. Widzimy potrzebę wzmocnienia ochrony pracowników. Deklarujemy poparcie dla dalszych prac nad projektem w komisjach sejmowych, ale składamy również poprawkę, która jest pokłosiem wielomiesięcznych rozmów Polskiego Stronnictwa Ludowego z organizacjami pracodawców i przedsiębiorców. Ta poprawka ma na celu wzmocnienie zasady poszanowania woli stron w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie jasno wskazujemy, że wola ta musi pozostać w zgodzie z obowiązującym prawem, bo dobre prawo pracy to takie, które chroni pracownika, ale jednocześnie zapewnia przedsiębiorcom stabilne i przewidywalne warunki prowadzenia działalności. Dziękuję bardzo. I składam poprawkę.