Mówca: Cyfryzacji Marek Zagórski
Data: 2018-05-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie marszałku, postaram się mówić donośniej. Nowa ustawa o ochronie danych osobowych, jak powiedziałem, zastąpi obowiązującą od 1997 r. regulację w tym zakresie. Jest oczywiste, że dane osobowe są w dzisiejszym, zwłaszcza cyfrowym świecie towarem jak każdy inny. Żyjemy w czasach, w których trudno o zachowanie prywatności, a nasze dane osobowe mogą trafiać w niepowołane ręce i być wykorzystywane niezgodnie z naszymi intencjami. Ustawa o ochronie danych osobowych i unijne rozporządzenie są odpowiedziami na te realia. Odpowiedziami, w których uznano, że jako właściciele danych osobowych mamy pełne prawo do dysponowania nimi wedle własnego uznania, a wykorzystanie ich niezgodnie z naszą intencją powinno podlegać sankcjom. Waga regulacji w zakresie danych osobowych ma wymiar globalny, bo dotyczy każdego z nas, a rozwój technologiczny sprawia, że wraz ze wzrostem możliwości, jakie daje nam świat wirtualny, rosną zagrożenia wynikające z funkcjonowania w nim. Jednocześnie musimy pamiętać, że dane, w tym dane osobowe, to swoista ropa naftowa XXI w. i jednocześnie szansa dla rozwoju firm i całej gospodarki, a dostęp do nich to możliwość budowania nowych, kreatywnych biznesów. Tworząc zatem nowe prawo w tym zakresie, koniecznie trzeba pamiętać o szansach, ale i o zagrożeniach. Jak trudne było zapewnienie odpowiedniego balansu między tymi dwoma skrajnościami, niech świadczy fakt, że proces legislacyjny dotyczący stworzenia RODO był jednym z dłuższych w całej historii Unii Europejskiej. Stworzenie projektu ustawy poprzedzone było licznymi spotkaniami dedykowanymi przedsiębiorcom, organizacjom pozarządowym, przedstawicielom Kościołów oraz związków wyznaniowych czy obywateli. W toku konsultacji społecznych trwających formalnie do 13 października 2017 r. opinie do ustawy zgłosiło ponad 110 organizacji i obywateli, którzy przedstawili w sumie 640 uwag. Stanowisko ministra cyfryzacji wobec uwag zgłoszonych w czasie konsultacji projektu ustawy o ochronie danych osobowych zostało szczegółowo omówione na konferencji, która odbyła się w sali kolumnowej Sejmu 15 stycznia 2018 r. Do transparentności procesu tworzenia ustawy przykładaliśmy bardzo dużą wagę. Te nasze wysiłki znalazły uznanie w opinii partnerów społecznych. Jak wskazała chociażby Fundacja Panoptykon, Ministerstwo Cyfryzacji zadbało o to, by prace nad wdrożeniem RODO nie były prowadzone pod presją czasu, i dało wszystkim interesariuszom ponad 30 dni na przedstawienie ich stanowisk. Eksperci Ministerstwa Cyfryzacji od miesięcy nagłaśniali podstawowe założenia reformy i planowane w związku z nią działania rządu w mediach, co również sprzyjało przejrzystości i społecznemu zaangażowaniu. Od początku prac legislacyjnych naszym założeniem było usprawnienie procesu egzekwowania w Polsce naruszeń zasad ochrony danych osobowych poprzez ustanowienie skutecznego organu ochrony danych osobowych. W projekcie przewiduje się powołanie prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który zastąpi funkcjonującego do tej pory generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Prezes urzędu powoływany będzie na 4-letnią kadencję przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej za zgodą Senatu, a w zakresie wykonywania swoich obowiązków będzie podlegał tylko ustawie. Prezesa urzędu będzie wspierała większa liczba zastępców - obecnie jest jeden, a ustawa zakłada, że będzie ich trzech - zaś organem doradczym dla niego ma być powoływana w projekcie Rada do Spraw Ochrony Danych Osobowych. Rada poprzez swój wkład będzie forum reprezentacji stanowisk różnych środowisk. Podobne organy od lat z wielkim powodzeniem funkcjonują w innych porządkach prawnych, np. w Austrii, wspierając organy ochrony danych osobowych. Rada będzie składała się z ośmiu członków, a kandydatów powoływanych przez prezesa urzędu będą mogły zgłaszać m.in. Rada Ministrów, izby gospodarcze, jednostki naukowe oraz fundacje i stowarzyszenia. Rada powoływana będzie na 2-letnią kadencję. W projekcie zostały również przewidziane mechanizmy zapewniające skrócenie czasu trwania postępowań w związku z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych. Przepisy zawarte w projekcie przesądzają, że kontrolę w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych prowadzi się nie dłużej niż 30 dni. Wprowadzamy również zasady odpowiedzialności cywilnej oraz karnej z tytułu naruszenia zasad ochrony danych osobowych. Penalizacja będzie obejmowała umyślne naruszenia danych zwykłych, danych wrażliwych oraz utrudnianie podejmowanych przez organ kontroli przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych. W projekcie uszczegółowiona została kwestia wysokości kar finansowych dla organów publicznych, które będzie mógł nakładać prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Maksymalna wysokość kary dla organu publicznego w rozumieniu art. 9 ustawy o finansach publicznych wynosi zgodnie z projektem 100 tys. zł, zaś dla instytucji kultury - 10 tys. zł. Ustawa wprowadza nowe, probiznesowe rozwiązania w zakresie danych. Przede wszystkim należy wspomnieć o mechanizmie certyfikacji, który będzie stanowił potwierdzenie tego, że dana instytucja przetwarza dane osobowe w sposób poprawny, zapewniający ochronę prywatności. Certyfikat będzie wydawany przez prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych bądź przez podmioty akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji. Pozytywnie wpłynie to na wzrost zaufania klientów do firmy, która będzie dysponowała takim certyfikatem, bądź zaufania obywateli do jednostek organów publicznych. Kolejnym rozwiązaniem przewidzianym w ustawie jest kodeks postępowania, który będzie stanowił zbiór dobrych praktyk w zakresie przetwarzania danych osobowych, z uwzględnieniem charakterystyki danego środowiska. Kodeksy wychodzą naprzeciw trudnościom wynikającym z faktu, że unijne rozporządzenie nie mówi wprost, w jaki sposób dane osobowe należy zabezpieczać. Stworzone przez przedstawicieli danej branży, w której czynności przetwarzania są powtarzalne i łatwe do zidentyfikowania, wytyczne będą stanowiły konkretne wytyczne w zakresie ochrony prywatności. Sformułowany i poddany konsultacjom społecznym kodeks będzie należało przedłożyć prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych w celu weryfikacji jego zgodności z RODO. Po jej pozytywnym zakończeniu kodeks będzie zbiorem wiążących wytycznych w zakresie ochrony danych osobowych dedykowanym podmiotom działającym w konkretnym środowisku. Projekt nakłada również na prezesa urzędu obowiązek wydawania rekomendacji dedykowanych określonym sektorom oraz wskazujących na możliwe sposoby zabezpieczenia danych osobowych w określonych branżach. Na ich rychłe wydanie z pewnością liczą polscy przedsiębiorcy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ustawa o ochronie danych osobowych stanowi kompromis między swobodą działalności gospodarczej, na której rządowi zależy szczególnie, a koniecznością ochrony prywatności obywateli. Przedstawiając niniejszy projekt, zwracam się do Wysokiej Izby z uprzejmą prośbą o jego przyjęcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)