Mówca: Marek Ruciński (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-12-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rzecznik praw pacjenta jest w polskim systemie prawnym instytucją stosunkowo nową. Sprawy, którymi zajmuje się od 2009 r., pokazują jednak, że jest on bardzo potrzebny polskim pacjentom. Sprawozdanie z przestrzegania praw pacjenta w latach 2015-2016, o którym dzisiaj rozmawiamy, i wnioski z przeprowadzonej analizy w żaden sposób mnie nie zaskoczyły. Jednym z głównych problemów, z którymi spotykają się pacjenci w polskim systemie ochrony zdrowia, są niezmiennie ograniczenia w dostępie do świadczeń zdrowotnych, czyli kolejki do lekarzy. Tego doświadczył chyba każdy pacjent, który potrzebował kontaktu ze specjalistą. Problem - co gorsza - zdaje się na przestrzeni ostatnich 2 lat - wbrew deklaracjom rządzących - narastać. W 2016 r. to właśnie ograniczenie dostępu do świadczeń zdrowotnych było wskazywane jako główne naruszenie praw pacjentów. Powyższe problemy należy traktować poważnie ze względu na rekordową w ostatnich latach liczbę wszystkich zgłoszeń naruszenia praw pacjenta skierowanych do rzecznika. Świadczyć to może również o tym, o czym mówiłem już wielokrotnie na tej sali: świadomość zdrowotna Polaków rośnie, a co za tym idzie - wymagają oni nie tylko lepszych jakościowo wyrobów medycznych, ale oczekują także profesjonalnej opieki, którą gwarantują im obowiązujące przepisy prawne. W przedstawionym sprawozdaniu jednym z pozytywnych aspektów jest fakt wdrażania zaleceń rzecznika praw pacjentów przez szpitale, w których zostały stwierdzone różnego rodzaju naruszenia. Jak zauważono, jest to wzrost o 5 punktów procentowych w stosunku do roku ubiegłego. Świadczyć to może o pozytywnym podejściu zarządzających placówkami medycznymi do podnoszenia jakości oferowanych usług. Idąc dalej, chciałbym zwrócić państwa szczególną uwagę na sytuację kadrową szpitali poruszoną w tym sprawozdaniu. Jak zauważyli autorzy raportu, wiele sytuacji patologicznych jest wynikiem braku odpowiedniej liczby pracowników. Nie ulega wątpliwości, że nieprzestrzeganie odpowiednich norm godzinowych czy nadużywanie umów kontraktowych ma wpływ na wcześniej wspomniany dostęp pacjentów do świadczeń. Problem ten niestety w chwili obecnej gwałtownie narasta, a działania ministra zdrowia są dalece nieskuteczne. W związku z obecną sytuacją oraz faktem, że sprawozdanie powstawało w chwili, gdy lekarze nie wypowiedzieli jeszcze klauzuli opt-out, trudno ocenić ewentualne konsekwencje drastycznych braków kadrowych, z którymi wszyscy będziemy musieli się zmierzyć z początkiem nowego roku. Kolejna sprawa, która podnoszona jest w sprawozdaniu i na którą zwracałem uwagę w niedawnej interpelacji skierowanej do resortu zdrowia, dotyczy opieki nad dziećmi chorymi na cukrzycę. Jak zauważono, na ten moment brakuje przepisów regulujących kwestię podawania insuliny przez opiekunów w placówkach oświatowych. Jest to w mojej opinii problem, którym powinniśmy się zająć w pierwszej kolejności - zwłaszcza że mamy do czynienia z gwałtownym wzrostem liczby chorych. Co roku u ok. 1300 dzieci lekarze diagnozują cukrzycę. Światowe trendy w tym obszarze także nie są optymistyczne i należy się spodziewać, że także w Polsce chorych będzie coraz więcej. Ta sytuacja wymaga pilnych działań ze strony wszystkich parlamentarzystów. Trzeba znaleźć m.in. rozwiązanie, by ułatwić dyrektorom szkół znalezienie i zatrudnienie pielęgniarek czy higienistek, które mogłyby sprawować profesjonalną opiekę nad najmłodszymi pacjentami. W dalszej części sprawozdań poruszone zostały kwestie dostępu do dokumentacji medycznej, który w wielu zgłoszonych przypadkach był ograniczony. W tej części jednak zwrócono uwagę na zmiany wprowadzane m.in. dzięki współpracy z rzecznikiem praw pacjenta, które w znacznym stopniu ograniczyły liczbę sytuacji kryzysowych. W ocenie autorów problem ten powinien maleć w przyszłych latach, jednak chcę zwrócić uwagę, że bez dalszych rozwiązań ułatwiających pacjentowi dostęp do dokumentacji medycznej osiągnięcie zadowalającego poziomu w tym zakresie może zająć nam jeszcze długi czas. Przechodząc jednak do ogółu działalności rzecznika praw pacjenta, z całą stanowczością należy stwierdzić, że pomimo zwiększania nakładów na jego działalność wciąż są one zbyt małe. Funkcjonująca infolinia niezaprzeczalnie wypełnia funkcję informacyjną. Świadczyć o tym może fakt, że tylko niecałe 5% wszystkich sygnałów pochodzących z infolinii kończyło się podejmowaniem jakiejkolwiek interwencji ze strony rzecznika. W związku jednak z liczbą prawie 50 tys. zgłoszeń za pośrednictwem tej formy kontaktu daje to mimo wszystko aż 2500 przypadków wymagających interwencji. W tym miejscu należy zaznaczyć, że z infolinii często korzystają osoby, które nie mogą udać się do biura znajdującego się jedynie na terenie Warszawy. Brak oddziałów terenowych może powodować utrudnienia dla wielu Polaków. Wiele osób w dalszym ciągu preferuje formę kontaktu bezpośredniego, a co za tym idzie - w przypadku braku oddziału w mieście wojewódzkim może zrezygnować ze zgłaszania problemów, z którymi się styka. O potrzebie utworzenia biur terenowych może świadczyć fakt, że aż 24% wszystkich zgłaszanych rzecznikowi przypadków to zgłoszenia, których dokonywali mieszkańcy województwa mazowieckiego. Nie świadczy to jednak o większych problemach w tamtejszej ochronie zdrowia, a jedynie o większej świadomości pacjentów oraz łatwości uzyskania informacji o swoich prawach. Nowoczesna od początku istnienia traktuje zmiany w ochronie zdrowia priorytetowo. Wiemy, że wszyscy jesteśmy bądź będziemy pacjentami - te zmiany w tym obszarze po ponad 25 latach zaniedbań są konieczne. W takiej sytuacji muszę mocno zaznaczyć, że dla równego dostępu do informacji potrzebne jest utworzenie np. przy izbach lekarskich delegatur Biura Rzecznika Praw Pacjenta. Na koniec chciałbym wyraźnie podkreślić, że mnie - lekarza z wieloletnią praktyką bardzo cieszy coraz większa świadomość pacjentów w zakresie przysługujących im praw. Chcę jednocześnie zaznaczyć, że wszelkie działania mające na celu poprawę jakości świadczonych usług przez wszystkie jednostki należy traktować pozytywnie. Nowoczesna jako odpowiedzialna partia, mająca na uwadze długofalowe aspekty podejmowanych działań, apeluje o zwiększenie finansowania Biura Rzecznika Praw Pacjenta w celu m.in. zapewnienia równego dostępu do informacji dla wszystkich pacjentów. Jest to instytucja wyjątkowo potrzebna we wszystkich rozwiniętych systemach ochrony zdrowia, która pozwala na szybką diagnozę problemów, których doświadczają pacjenci, co w efekcie przyczyni się do poprawy funkcjonowania całej ochrony zdrowia. Nowoczesna oczywiście zagłosuje za przyjęciem sprawozdań.