Mówca: Edward Siarka
Data: 2017-03-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy wniesionego przez klub Nowoczesna o Poznańskim Związku Metropolitalnym. Gdy dyskutujemy o metropoliach, to spotykamy się z różnymi pojęciami odnoszącymi się do metropolii. Generalnie jednak metropolia to, według przyjętej definicji, wielofunkcyjny ośrodek danego regionu, w którym skupiają się funkcje wyższego rzędu, czyli funkcje transportowe, naukowe czy kulturalne. Zatem obszar metropolitalny jest spójnym funkcjonalnie wielkomiejskim układem wielu jednostek osadniczych i terenów o wysokim stopniu zurbanizowania. Na gruncie polskiego ustawodawstwa pojęcie metropolii pojawiło się w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w uchwale Rady Ministrów nr 239 z 13 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia ˝Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝. Według założeń tego dokumentu kryteria metropolitalne spełniałoby w Polsce mniej więcej 8-10 ośrodków miejskich. Geneza tego dokumentu była jednak inna niż obecnie przyjęta propozycja tworzenia związków metropolitalnych. Z kolei europejski program badawczy dotyczący rozwoju przestrzennego Europy ESPON wskazuje tylko Warszawę i ewentualnie Śląsk jako potencjalne metropolie europejskie według swoich kryteriów. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Problematykę metropolii próbowano rozwiązać w ustawie rządu Platformy Obywatelskiej i PSL-u z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych. W dyskusji nad tym dokumentem tuż przed wyborami parlamentarnymi jesienią 2015 r. pojawiła się koncepcja powołania śląskiego związku metropolitalnego. To na potrzebę tej potencjalnej metropolii była przyjęta ustawa o związkach metropolitalnych rozumianych jako zrzeszenie wszystkich jednostek samorządu terytorialnego położonych w obszarze Śląska. W tym miejscu zwrócę uwagę, że przedłożony przez klub Nowoczesna projekt ustawy zakłada uchylenie ustawy z października 2015 r. o związkach metropolitalnych. Nowoczesna proponuje wprowadzenie przeznaczonej dla Poznania i okolic ustawy metropolitalnej. Klub Prawa i Sprawiedliwości składa na ręce pana marszałka wniosek o odrzucenie tego projektu ustawy w pierwszym czytaniu. Zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązania powielają nieracjonalne rozwiązania przyjęte już w ustawie o związkach metropolitalnych z 2015 r. Na dzień dzisiejszy nie ma żadnych racjonalnych przesłanek przemawiających za przyjęciem przedłożonego projektu ustawy. W każdym razie projektodawcy ustawy nie przedstawili żadnych argumentów uzasadniających, przemawiających za utworzeniem metropolii poznańskiej. Jedyną przesłanką stworzenia tego obszaru metropolitalnego byłoby uzyskanie 140 mln zł z budżetu państwa na podstawie art. 51a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przez te samorządy. Chcę zwrócić uwagę, że zarówno na podstawie obowiązującego prawa o jednostkach samorządu terytorialnego, jak i ustawy o dochodach jednostek samorządu - samorządy, które dobrowolnie łączą się w większe podmioty, mogą takie środki uzyskać. Na dzień dzisiejszy Poznań i okolice takich warunków nie spełniają, jest to obszar zamieszkały zaledwie przez 600 tys. osób. Jest kilka różnic w proponowanych zapisach ustawy autorstwa Nowoczesnej w stosunku do ustawy o związkach metropolitalnych z 2015 r., która jeszcze dzisiaj obowiązuje. Jedna z tych różnic to propozycja Nowoczesnej, by jako pełnomocnik do tworzenia związku metropolitalnego był wskazany jeden z samorządów mających tworzyć potencjalny związek. W obowiązującej ustawie taką osobą, uprawnioną do koordynacji prac związanych z tworzeniem metropolii, jest pracownik podległy wojewodzie. Gdy analizujemy zakres działania związku metropolitalnego, to w projekcie Nowoczesnej katalog zadań zapisanych w ustawie o związkach metropolitalnych uzupełniono o możliwość wykonywania przez związek metropolitalny roli centrum usług wspólnych dla samorządów. Obecnie w działaniach administracji samorządowej modne jest tworzenie tego rodzaju rozwiązań, mają one jednak jedną wspólną wadę - oddalają się coraz bardziej od obywateli w rozwiązywaniu problemów ludzi. (Dzwonek) Tak jak powiedziałem, klub Prawa i Sprawiedliwości składa wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu, mając na uwadze również zapowiedzi rządu dotyczące dokonania całościowego przeglądu polityki przestrzennej kraju. Dziękuję bardzo. (Oklaski)