Mówca: Barbara Chrobak
Data: 2016-01-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu parlamentarnego Kukiz’15 mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy Prawo o prokuraturze. Szanowni państwo, myślą przewodnią projektu jest połączenie urzędów ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, czyli powrót do tego modelu, który funkcjonował przez pierwsze 20 lat wolnej Polski. Jesteśmy zatem w przededniu kolejnej decyzji o wyborze modelu prokuratury. Jestem przekonana, że dyskusji tej nie byłoby, gdyby reforma sprzed 6 lat nie zatrzymała się w połowie drogi. Stworzono bowiem odrębną Prokuraturę Generalną, a jej szefa następnie ubezwłasnowolniono. Andrzej Seremet jako pierwszy niezależny prokurator generalny nie mógł wiele, a niewiele mogąc, niewiele chciał. W zasadzie przez całe 6 lat czekał na decyzje polityków co do przyjęcia lub odrzucenia jego sprawozdania. Takie oczekiwanie nie ma nic wspólnego z niezależnością, bo towarzyszy mu pokusa wpisywania się w oczekiwania polityków oceniających sprawozdanie. Ten sam prokurator generalny, nie mając inicjatywy ustawodawczej, nie miał jakiegokolwiek wpływu na legislację związaną z procesem karnym czy organizacją prokuratury. W efekcie w lipcu ubiegłego roku wprowadzono zmiany do procedury karnej, których nie można ocenić inaczej niż jako ukłon w stronę świata przestępczego. Zmiany te wprowadzono bez prokuratora generalnego i wbrew jego stanowisku, a mówimy tu o kluczowym narzędziu w funkcjonowaniu prokuratury, narzędziu, od którego zależy bezpieczeństwo prawne Polaków. Prokuratura bez autonomii budżetowej nie tylko nie miała przymiotu niezależności, ale stoczyła się na ekonomiczne dno. Budżet tej instytucji był stale niedoszacowany. W efekcie infrastrukturalnie, organizacyjnie stanęła 6 lat temu w miejscu, pozostała w slumsach, podczas gdy obok rosły piękne siedziby nowoczesnych, zinformatyzowanych sądów. Politycy zatem nie zrobili drugiego kroku w kierunku budowy prawdziwie niezależnej prokuratury, co doprowadziło do tego, że model prokuratury, wyodrębnionej z Ministerstwa Sprawiedliwości i kierowanej nieudolnie, zbankrutował. Szanowni państwo, pomysł połączenia urzędów ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, jak się okazuje, nie jest fanaberią PiS-u. Słabości tego modelu dostrzegł już poprzedni rząd z Donaldem Tuskiem na czele. Tenże Donald Tusk nie zdecydował się na umacnianie niezależności prokuratora generalnego, lecz na powrót do unii personalnej prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Takie polecenie zostało wydane, ale nie zdążono go zrealizować z uwagi na wyjazd Donalda Tuska do Brukseli. Mamy więc do czynienia nie tyle z projektem PiS-u, co z projektem PO-PiS-u. Tak, proszę państwa. Połączenia urzędu chciała już koalicja PO-PSL, o czym wspomina 23 grudnia 2015 r. w tekście dla ˝Dziennika Gazety Prawnej˝ ówczesny podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości mecenas Michał Królikowski. Jeśli PO chciała połączenia urzędów, to ma ku temu doskonałą okazję i może teraz podnieść rękę za rządowym projektem. Klub Kukiz’15 tego przedłożenia nie poprze. W ocenie klubu nie jest dobrą sytuacją dla prokuratury, a co za tym idzie, dla bezpieczeństwa państwa zmiana modelu tej instytucji równoległa do zmian w cyklach politycznych. Nie możemy sobie pozwolić na to, aby co 4 lata łączyć i rozłączać urzędy ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego. W ocenie klubu Kukiz’15 punktem wyjścia do reformy prokuratury powinno być umieszczenie jej w konstytucji, określenie krótkiego terminu na przyjęcie lub odrzucenie sprawozdania, a następnie przyznanie autonomii budżetowej. Klub Kukiz’15 stoi na stanowisku, że prokurator generalny powinien być wybierany w wyborach powszechnych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Spośród rozwiązań w projekcie zasługujących na aprobatę wymienić można chociażby zniesienie ocen okresowych, utworzenie scentralizowanej struktury zwalczającej przestępczość zorganizowaną czy też zasadę obowiązkowego referatu prokuratorskiego. Wśród rozwiązań negatywnych na uwagę zasługują m.in. eliminacja okresów przejściowych odnośnie do uzyskania prawa do wcześniejszego stanu spoczynku i tym samym zróżnicowanie sytuacji prawnej prokuratorów i sędziów w tym zakresie, wprowadzenie automatyzmu wydalania ze służby w przypadku skazania za przestępstwo nieumyślne, np. wypadek drogowy, brak normy zobowiązującej do przekazania składek ZUS w przypadku rozwiązania stosunku służbowego, zmiany w konstrukcji ograniczeń zasady niezależności, wprowadzenie instytucji doradcy społecznego z podkreśleniem potrzeby ewentualnego jej uściślenia i wprowadzenie możliwości delegowania bez zgody na okres do 1 roku. Jednocześnie podkreślając potrzebę dalszych zmian, zauważamy konieczność powrotu do mechanizmu awansu poziomego, wprowadzenie nowych, indywidualnych gwarancji niezależności w przestrzeni odbierania spraw i przekazywania ich do innych jednostek wbrew przepisom o właściwości terytorialnej oraz mechanizmów umożliwiających skuteczne wyłączenie się z prowadzenia sprawy w przypadku odmowy zmiany polecenia co do treści czynności procesowej, dookreślenia właściwości rzeczowej prokuratur regionalnych i okręgowych, gdzie punktem wyjścia winna być zasada powiązania z właściwością rzeczową sądu okręgowego, gruntownej reformy strukturalnej przywracającej właściwe proporcje w sferze zadań kadry prokuratorskiej, która powinna skupiać się na wykonywaniu tych zadań, które należą do istoty służby, połączonej z radykalną deregulacją zadań zbędnych. Reasumując, klub Kukiz’15 wnosi o odrzucenie ustawy Prawo o prokuraturze w takiej postaci. Dziękuję. (Oklaski)