Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2012-03-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Prezes! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska mam przyjemność przedstawić stanowisko wobec raportu Rady Ministrów o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2010 r., druki nr 118 i 145. Raport jest sprawozdaniem zawierającym wyniki monitorowania pomocy publicznej w roku 2010, a więc dotyczy m.in. wartości, form, przeznaczenia pomocy publicznej, a także oceny skutków udzielonej pomocy w sferze konkurencji. Moi przedmówcy mówili, że tym zagadnieniem zajmuje się UOKiK, który cały czas monitoruje tę pomoc publiczną, wymieniali też inne formy pomocy. Nie będę już do tego wracał, może później, na sam koniec postaram się to w jakiś sposób spuentować. Spójrzmy więc na wartości i formy, przeznaczenie tej pomocy publicznej. Ogólnie wartość pomocy publicznej udzielonej w 2010 r. wyniosła 24 087 300 tys. zł, oczywiście z tą pomocą skierowaną do sektora transportu, o której mówił poseł sprawozdawca. Gdy odejmiemy wartość tej pomocy, to zostaje 21 335 mln zł, co stanowiło 1,5% produktu krajowego brutto. Pomocy publicznej w Polsce udzieliło około 850 organów. Czy to dużo, czy mało, można polemizować. Naszym zdaniem, przynajmniej moim, to bardzo dużo. Najwięcej tej pomocy udzielili marszałkowie województw. Warto tu wspomnieć, że była to kwota 4665 mln zł. Pomoc trafiła do około 90 tys. beneficjentów. To też dużo, ale należy odnotować, że tych przypadków udzielenia pomocy było około 360 tys. Tu oczywiście ważna informacja - 55% pomocy trafiło do dużych przedsiębiorstw. Tak jak wspomniała pani prezes, były to m.in. Polski Koncern Naftowy Orlen - tam było ponad 900 mln zł, PGNiG - 600 mln zł, Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System - 577 mln zł, Grupa Lotos - 391 mln zł, Południowy Koncern Energetyczny - ponad 386 mln zł. Jeśli chodzi o górnictwo, Spółka Restrukturyzacji Kopalń przyjęła pomoc o wartości 352 mln zł. I te 6 podmiotów uzyskało ponad 15,2% ogólnej wartości pomocy publicznej udzielonej w 2010 r. w Polsce. Ta tendencja utrzymuje się, a można powiedzieć, że nawet wzrasta, co niewątpliwie stanowi zagrożenie, jak już wcześniej wspomniano, konkurencji. Z drugiej strony musimy sobie jednak uświadomić, wziąć pod uwagę fakt, że większość tych dopłat, refinansowania, refundowania, wynika z uregulowań ustawowych, w których Wysoka Izba bierze udział. Nad tą informacją pochylę się jeszcze w późniejszym wystąpieniu. Faktem jest, że 51,1% wartości pomocy publicznej trafiło do dużych przedsiębiorstw, 18,2% otrzymały średnie przedsiębiorstwa, 14,5% - małe, a 12,3% - mikroprzedsiębiorstwa. Ta tendencja jest całkiem odwrotna w stosunku pomocy de minimis, o której mówiła pani prezes. W sumie wynosiła ona ponad 4600 mln zł i w tym przypadku 95% dotacji przyjęły małe i średnie przedsiębiorstwa. Jak to się ma w ogóle do formy prawnej beneficjenta? 70,4% wartości udzielonej pomocy otrzymali przedsiębiorcy prywatni, 21,4% - spółki akcyjne, spółki z o.o., w stosunku do których Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego oraz państwa lub komunalna jednostka organizacyjna są podmiotami dominującymi, 6,8% - jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, 0,9% tych środków przejęły przedsiębiorstwa państwowe, natomiast 0,6% stanowiły spółki jednoosobowe, w których samorządy miały 100% akcji lub udziałów. Wracając, proszę państwa, do programów pomocowych, należałoby w tym kontekście przedstawić również podział tych środków pomocowych choćby w odniesieniu do tych dużych firm, które te środki przejęły. Otóż okazuje się, że możemy wyróżnić dwie grupy podziału tych środków, który z jednej strony dokonuje się automatycznie. Dotyczy ona przede wszystkim działań bezpośrednich, działań na podstawie bezpośrednich aktów prawnych, czyli ustaw, uchwał. Po spełnieniu przez beneficjenta określonych warunków, bez konieczności wydawania decyzji lub zawierania umowy środki te pojawiają się. W tej grupie przekazano środki właściwie w wysokości ponad 29% ogólnej kwoty. Były one wydawane na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej z dnia 27 sierpnia 1997 r., ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym w zakresie produkcji biopaliw, ustawy o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej - stanowiło to kwotę ponad 304 mln zł, ustawy o uprawnieniach do przejazdów środkami komunikacji publicznej, gdzie kwota ta wynosiła ponad 600 mln zł, oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdzie kwota ta wyniosła ponad 282 mln zł. Pozostała część, a więc ta część w wysokości ponad 70%, to tzw. pomoc, która była dokonywana dyskrecjonalnie. Ona wynikała bezpośrednio z konkretnych rozporządzeń ministra rozwoju regionalnego, ministra gospodarki, ale również z ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych oraz ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015. Tak jak powiedział poseł sprawozdawca, nie będę przytaczał wielkości kwot, ale ta pomoc była przeznaczona przede wszystkim na pomoc horyzontalną, pomoc sektorową, pomoc regionalną oraz niesklasyfikowaną, a wpisaną jako pomoc na rekompensaty dla przedsiębiorców z tytułu realizacji zadań publicznych. Została ona podzielona procentowo: horyzontalna - ponad 6 mld zł, czyli prawie 30% tej kwoty, sektorowa - ok. 16%, regionalna, o której mówiliśmy, że dość mocno wzrosła w tym roku i stanowiła ponad 50% wartości ogólnej pomocy, czyli ponad 10 700 mln zł. Panie i Panowie Posłowie! Pomoc publiczna jest jednym z elementów polityki społeczno-gospodarczej państwa - można powiedzieć: każdego państwa. Niewątpliwie ma duży wpływ na całą gospodarkę i niewątpliwie ważne jest, aby roztropnie posługiwać się tym instrumentem. Należy zwracać szczególną uwagę na takie czynniki jak przeznaczenie pomocy, wielkość beneficjenta, wartość pomocy, sektor, w którym prowadzimy działalność gospodarczą, podmiot, który korzysta z tej pomocy, a więc na te czynniki, które decydują o stopniu wpływu pomocy społecznej na konkurencję. Omawiany dziś raport pokazuje wiele pozytywnych zjawisk, z których postaram się - ze względu na krótki czas - wymienić kilka. Są to więc przede wszystkim: utrzymanie się przewagi pomocy publicznej udzielanej w tzw. aktywnych formach, czyli w formach dotacji, w której to udzielono ponad 78% wartości pomocy, pomoc horyzontalna i regionalna, która w 2010 r. stanowiła ponad 80% wartości pomocy publicznej, przedsiębiorcy prywatni, którzy otrzymali ponad 70% wartości udzielonej pomocy. Warto też zwrócić uwagę na to, że znaczny wzrost wartości pomocy wynika również z przygotowania nowych programów pomocowych. Zostało to też wyraźnie zasygnalizowane w tym raporcie. Kończąc, panie marszałku, Wysoka Izbo, w świetle zawartych w omawianym raporcie informacji Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie głosował za przyjęciem (Dzwonek) raportu Rady Ministrów o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorstwom w 2010 r. Dziękuję. (Oklaski)