Mówca: Waldemar Andzel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-01-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie poselskie w sprawie 29. rocznicy śmierci Tadeusza Pełczyńskiego Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 3 stycznia br. obchodziliśmy 29. rocznicę śmierci generała brygady Wojska Polskiego i oficera Legionów Polskich Tadeusza Walentego Pełczyńskiego, który dzięki swojej bezkompromisowej postawie oraz emigracyjnej działalności zapracował na opinię jednego z najbardziej aktywnych przeciwników Polski Ludowej. Tadeusz Pełczyński urodził się 14 lutego 1892 r. w Warszawie. Po zdaniu matury rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Podczas studiów był członkiem Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego, a następnie Polowych Drużyn Sokolich i Związku Młodzieży Polskiej ˝Zet˝. Należał nawet do ścisłego kierownictwa ˝Zetu˝. Ukończył kurs wojskowy prowadzony przez Zygmunta Zielińskiego, późniejszego generała broni WP. W czasie wybuchu I wojny światowej przebywał pod Włocławkiem. Po zajęciu tych terenów przez Niemców został zmuszony do pracy w charakterze medyka w obozie jenieckim dla Rosjan. Kilka miesięcy później, po zwolnieniu ze służby, wstąpił do Legionów Polskich, gdzie pełnił funkcję oficera 6. Pułku Piechoty, dowódcy plutonu i kompanii. W lecie 1917 r. po kryzysie przysięgowym, czyli odmowie złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec przez żołnierzy Legionów Polskich, został internowany do obozu w Beniaminowie. Po zwolnieniu z obozu podjął pracę w Radzie Głównej Opiekuńczej, równocześnie kontynuując działalność w ˝Zecie˝. W końcu listopada 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii wileńskiej i późniejszych walkach. Był odznaczony Orderem Virtuti Militari i czterokrotnie Krzyżem Walecznych. We wrześniu 1919 r. podjął naukę w szkole podchorążych, a później w Wyższej Szkole Wojennej. Studia ukończył z wysoką lokatą. W dniach przewrotu majowego opowiedział się, jak wielu byłych legionistów, po stronie Piłsudskiego. Przez lata piastował najwyższe stanowiska w Oddziale II Sztabu Generalnego WP, a więc decydował o obrazie służb wywiadu i kontrwywiadu wojskowego. Był oficerem, który w okresie międzywojennym najdłużej sprawował funkcję szefa polskiego wywiadu i kontrwywiadu. W styczniu 1939 r. został przeniesiony na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 19. Dywizji Piechoty w Wilnie. Podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. Pełczyński dowodził zgrupowaniem na tyłach Wehrmachtu w lasach przysuskich. Przegrana nie załamała go. Wkrótce znalazł się w szeregach konspiracji, początkowo na Lubelszczyźnie, potem w Warszawie. Podczas okupacji posługiwał się fałszywymi dokumentami jako inż. Tadeusz Pawłowski. W tym czasie objął funkcję szefa sztabu KG AK. Mianowany przez naczelnego wodza na stopień generała brygady dowodził akcjami sabotażowymi przeprowadzanymi przez oddziały Kedywu (m.in. przerwania kilku linii kolejowych). W czasie powstania warszawskiego został ciężko ranny, przez co przestał pełnić funkcję szefa sztabu KG AK. Po upadku powstania trafił do niemieckiego obozu w Langwasser, a następnie w Colditz. Po wyzwoleniu obozu przez aliantów w 1945 r. trafił do Londynu, gdzie pozostał. Był inicjatorem powstania Studium Polski Podziemnej w Londynie, a także pełnił funkcję szefa gabinetu naczelnego wodza i przewodniczącego Komisji Historycznej AK przy Sztabie Głównym w Londynie. Był aktywnym działaczem organizacji kombatanckich związanych z AK. W ostatnich latach życia prowadził z żoną Dom Kombatanta ˝Antokol˝ pod Londynem, w którym mieszkało wielu wybitnych Polaków. Zmarł w wieku blisko 93 lat. Pełczyński pragnął powrócić do wolnej ojczyzny i spocząć na Powązkach u boku ukochanego syna, który zginął w powstaniu warszawskim, dlatego też w 1995 r. jego prochy spoczęły na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Dziękuję.