Mówca: Spraw Wewnętrznych i Administracji Mariusz Błaszczak
Data: 2016-12-02 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić projekt, który po ponad ćwierćwieczu istnienia wolnej Rzeczypospolitej Polskiej zadośćuczyni w końcu zasadzie sprawiedliwości oraz oczekiwaniom społecznym. Należy stanowczo podkreślić, że zdecydowanie niegodne i niesprawiedliwe jest, aby funkcjonariusze komunistycznego aparatu represji z okresu PRL, czyli przedstawiciele zbrojnego ramienia PZPR, satelity sowieckiej KPZR, w niepodległej Polsce wciąż cieszyli się przywilejami emerytalno-rentowymi, o których jedynie pomarzyć mogą ich ofiary - osoby walczące o wolność i z tego tytułu represjonowane przez obecnych beneficjentów systemu emerytalno-rentowego służb. Przedłożona Wysokiemu Sejmowi ustawa o zmianie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów ma na celu wprowadzenie rozwiązań zapewniających w zakresie pełniejszym niż to stało się na podstawie przepisów z 2009 r. zniesienie przywilejów emerytalnych związanych z pracą w aparacie represji PRL przez ustalenie na nowo świadczeń emerytalnych i rentowych osobom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa. Nie ulega żadnej wątpliwości, że po 2009 r. mieliśmy do czynienia ze skutecznymi niestety próbami obchodzenia obowiązującego prawa. Otóż ustawa z 2009 r. przewidywała tylko obniżenie emerytur, w związku z tym funkcjonariusze SB przechodzili na renty. Będę zresztą o tym mówił szerzej w dalszej części wystąpienia. Ustawa z 2009 r. zawierała również dużo węższy katalog stanowisk, które są kwalifikowane jako stanowiska w Służbie Bezpieczeństwa. Ten katalog na nowo został włączony do ustawy, którą mam zaszczyt przedłożyć Wysokiej Izbie. Ten katalog jest zawarty w art. 13b, został on opracowany przez naukowców z Instytutu Pamięci Narodowej. Kilka informacji natury historycznej. Otóż przynajmniej dwukrotnie mieliśmy do czynienia z próbą ukrywania funkcjonariuszy SB w innych służbach, pod innymi szyldami, na innych stanowiskach. Po rozwiązaniu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego bezpiekę wchłonęło MO. Dopiero w 1983 r. w ustawie pojawia się Służba Bezpieczeństwa. I znowu: kiedy zbliżał się przełom, ministrem spraw wewnętrznych był Czesław Kiszczak, a nawet już po wyborach z 4 czerwca 1989 r. mamy bardzo charakterystyczne dane. Otóż, proszę państwa, na dzień 31 lipca 1989 r. Służba Bezpieczeństwa liczyła 24 107 funkcjonariuszy. Wciąż, podkreślam, ministrem spraw wewnętrznych był Czesław Kiszczak. 20 lutego 1990 r. - rząd premiera Mazowieckiego, ministrem spraw wewnętrznych jest Czesław Kiszczak - liczba etatów w SB zmalała do 6681, a więc to prawie czterokrotnie mniej. Ci funkcjonariusze zostali przesunięci, zmieniono nazwy oddziałów, w których dalej pracowali. W ocenie projektodawcy konieczne jest ograniczenie przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL, ponieważ nie zasługują one na ochronę prawną, przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej. W odczuciu społecznym należy zastosować elementarną sprawiedliwość w traktowaniu przez system prawny wolnej Rzeczypospolitej Polskiej przypadków byłej służby w komunistycznych organach bezpieczeństwa państwa, szczególnie w zakresie podziału dóbr materialnych w demokratycznym społeczeństwie. Chodzi o zniesienie przywilejów emerytalno-rentowych wynikających z faktu wysokich uposażeń, jakie państwo komunistyczne zapewniało funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa, zwłaszcza tym, którzy wykazywali się gorliwością i dyspozycyjnością. Jako przywilej należy również rozumieć ustalenie świadczeń emerytalnych i rentowych na znacznie korzystniejszych zasadach wynikających z ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do sposobu ustalania emerytur i rent zdecydowanej większości obywateli na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym osobom represjonowanym przez aparat bezpieczeństwa PRL, niejednokrotnie pozbawionym pracy, a więc także szansy na godziwą emeryturę. Jako podstawa wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej w systemie zaopatrzeniowym służb przyjmowane jest uposażenie należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, a więc co do zasady najwyższe w całej karierze zawodowej, zaś kwota emerytury lub renty inwalidzkiej może stanowić nawet 80% w przypadku emerytury lub 90% w przypadku renty inwalidzkiej tego uposażenia. O ile taki sposób ustalania świadczeń emerytalnych i rentowych funkcjonariuszy strzegących bezpieczeństwa państwa, obywateli i porządku publicznego w demokratycznej Polsce jest zasadny, o tyle jest nie do przyjęcia w stosunku do byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, a więc w organach, które systemowo naruszały prawa człowieka. Zaproponowane obecnie rozwiązania nie mają charakteru represyjnego, nie ustanawiają odpowiedzialności za czyny karalne popełnione w okresie PRL ani nie zastępują takiej odpowiedzialności, a jedynie odbierają niesłusznie przyznane przywileje. Nie ma bowiem uzasadnienia dla otrzymywania przez byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa świadczeń emerytalnych i rentowych w kwotach rażąco przewyższających średnią wysokość świadczenia wypłacanego w ramach powszechnego systemu emerytalnego. Należy podkreślić, że w III Rzeczypospolitej były podejmowane próby skutecznej regulacji tej sprawy w oparciu o zasadę sprawiedliwości. Kawaler Orderu Orła Białego były premier Jan Olszewski, w czasach PRL obrońca w procesach politycznych, ocenia proponowane przez nas zmiany jako potrzebne i dodaje: Szkoda, że są tak mocno spóźnione. Odpowiedzialność ponosi ówczesny prezydent Lech Wałęsa, który zdecydowanie sprzeciwił się proponowanym przez nas zmianom i je zablokował. Dlatego zmiany te są spóźnione o niemal ćwierć wieku. Z kolei były opozycjonista w PRL Zbigniew Janas, który zwykle podkreśla swój krytyczny stosunek do Prawa i Sprawiedliwości, tak stwierdził w wywiadzie dla jednego z portali internetowych: Rozmawiałem z byłym generałem, który narzekał, że powinni mieć świadczenia takie jak generałowie amerykańscy. Powiedziałem mu: Człowieku, ścigałeś moją rodzinę, moja mama miała jednego syna w więzieniu, drugiego w podziemiu, a siostrę aresztowano. I ty masz czelność żądać od Polski wielkiej emerytury? Nie ma żadnego powodu, aby bronić esbeków. Jeśli jest sposób na to, aby zgodnie z konstytucją obniżyć im emerytury do 2100 zł, to przecież nie będzie to głodowa emerytura. Tak jest, proszę państwa, tak jest, Wysoki Sejmie. Rzeczywiście przedstawiam sposób na zadośćuczynienie sprawiedliwości. Zauważyć należy, że rozwiązania wprowadzone na gruncie tzw. pierwszej ustawy dezubekizacyjnej z dnia 23 stycznia 2009 r. nie okazały się w pełni skuteczne, gdyż jej cel nie został osiągnięty w zakładanym zakresie. Wrócę tu do postawionej uprzednio tezy. Po wejściu w życie ustawy z 2009 r. świadczenia emerytalne osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa, przeliczono ponownie, w wyniku czego wysokość poszczególnych emerytur policyjnych została zmniejszona w różnym stopniu. Przykładowo emerytura po 25 latach służby ustalona na podstawie art. 15 ustawy zaopatrzeniowej stanowiła 66% podstawy wymiaru. Po wejściu w życie ustawy organ emerytalny otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej informację o przebiegu służby, z której wynikało, że funkcjonariusz przez 20 lat pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Po ponownym ustaleniu wysokości emerytury na podstawie art. 15b ustawy zaopatrzeniowej emerytura wyniosła 27% podstawy wymiaru, a więc ponad połowę mniej, ale to nie koniec, bo wiele przepisów ustawy zaopatrzeniowej przyznawało możliwość podwyższenia obniżonej emerytury, np. w związku z inwalidztwem powstałym w wyniku służby, pracą pełnioną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, podwyższenia podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych przed służbą oraz po służbie do dnia 1 stycznia 1999 r. w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa pełnego czasu pracy, a także np. za okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. Ponadto istotnym czynnikiem wpływającym na brak zakładanej skuteczności ustawy dezubekizacyjnej z 2009 r. było objęcie jej zakresem jedynie emerytów, natomiast pozostawienie poza jej oddziaływaniem rencistów oraz osób uprawnionych do renty rodzinnej, zauważyć bowiem należy, że wiele osób pobierających mundurowe emerytury ma również ustalone prawo do renty inwalidzkiej. Po zmniejszeniu emerytur osoby te skorzystały z możliwości pobierania rent inwalidzkich w tej samej co wcześniejsze emerytury lub niewiele niższej wysokości. A zatem ustawa dezubekizacyjna nie miała wpływu na rencistów, którzy pełnili służbę w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990. Podkreślenia wymaga, że na podstawie informacji IPN-u o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa, zgodnie z przyjętym w latach 2009-2010 trybem postępowania ponownemu przeliczeniu podlegały również renty rodzinne pobierane po zmarłych emerytach, którzy pełnili służbę w organach bezpieczeństwa komunistycznego państwa, jednak obniżeniu uległa stosunkowo niewielka liczba tych świadczeń. Stanowisko sądów utrwaliło się w ten sposób, że renty rodzinne nie powinny być przeliczane, w związku z czym organ emerytalny odstąpił od ponownego ustalenia wysokości rent rodzinnych na podstawie otrzymanych z IPN informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa. W ocenie sądów - to jest niezwykle istotne - gdyby celem ustawodawcy było zastosowanie zmienionych zasad obliczania emerytur do innych świadczeń, np. rent rodzinnych, to znalazłoby to wyraz w akcie prawnym. Mając zatem na uwadze, aby świadczenia zaopatrzenia emerytalnego wszystkich funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, zarówno tych pobierających emerytury, jak i renty inwalidzkie, a także renty rodzinne po tych funkcjonariuszach, zostały realnie zmniejszone, należy wprowadzić nowe rozwiązania prawne. Przedkładam Wysokiej Izbie właśnie takie rozwiązania prawne. Wysoki Sejmie! Jest jawnym naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej fakt, że funkcjonariusze, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, wciąż pobierają wysokie świadczenia, niektórzy otrzymują co miesiąc świadczenie przekraczające nawet 12 tys. zł i więcej. To więcej niż niektórzy polscy emeryci otrzymują w skali roku. Przypominam, że najniższa emerytura, jaką otrzymują obecnie emeryci, wynosi 882,56 zł. Spośród byłych funkcjonariuszy SB oraz pozostałych po nich rencistów rodzinnych 32 osoby otrzymują świadczenia powyżej 12 tys. zł, 103 osoby otrzymują świadczenia w przedziale między 9 a 12 tys. zł, 1230 osób otrzymuje świadczenia w przedziale między 6 a 9 tys. zł i 11 679 osób otrzymuje świadczenia w przedziale między 3 a 6 tys. zł. W związku z ewidentną potrzebą doprecyzowania katalogu jednostek, w których służba była pełniona na rzecz totalitarnego państwa, zaproponowano wprowadzenie art. 13b w ustawie zaopatrzeniowej, który enumeratywnie określa, jaka formacja zostaje uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Katalog wprowadzony w art. 13b oraz uzasadnienie w tym zakresie zostały opracowane przez Instytut Pamięci Narodowej i znajdują się w druku przedłożonym Wysokiej Izbie. Wracam właśnie do początku mojego wystąpienia. Art. 13b dokładnie precyzuje, jakie stanowiska, jakie funkcje były de facto funkcjami związanymi z działaniem aparatu opresji PRL-u. To były funkcje państwa totalitarnego, to były funkcje związane ze służbą bezpieczeństwa bezpośrednio albo pośrednio. Chciałbym tu podkreślić, że nieprawdą są te informacje, które mówią o tym, że ta ustawa obejmuje funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Nie, nie obejmuje. Nie obejmuje także funkcjonariuszy straży pożarnej. Nie obejmuje, proszę państwa. Nie obejmuje. Zresztą dwie godziny temu kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji odbyło naradę z naukowcami z Instytutu Pamięci Narodowej. Stwierdziliśmy, że aby uniknąć dwuznaczności, jakichkolwiek wątpliwości, jesteśmy skłonni zastanowić się nad doprecyzowaniem tego przepisu w czasie prac komisji. Ale podkreślam bardzo mocno i jednoznacznie, ta ustawa dotyczy funkcjonariuszy SB, którzy niekiedy nazywali się wprost funkcjonariuszami SB, bardzo często, aby ukryć ich służbę na rzecz totalitarnego państwa, nazywano te funkcje w inny sposób. Katalog tych funkcji, jeszcze raz to podkreślam, jest skonstruowany i zawarty w art. 13b przedkładanej ustawy. Projektowana ustawa zakłada obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, oraz rent rodzinnych pobieranych po takich funkcjonariuszach, zgodnie z następującymi założeniami. Emerytury. W przypadku osoby pełniącej służbę na rzecz totalitarnego państwa wysokość emerytury nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, która będzie ogłoszona przez prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ˝Monitor Polski˝. Według danych ZUS w czerwcu 2016 r. była to kwota 2053,50 zł, a więc emerytura nie będzie wyższa niż ta kwota. Wskazana maksymalna wysokość emerytury będzie ustalana po dokonaniu wszelkich możliwych zwiększeń, w szczególności po doliczeniu lat pracy przed służbą i po służbie. Przyjęta powyżej maksymalna wysokość emerytury policyjnej, na poziomie przeciętnej emerytury wypłacanej przez ZUS, pozostawia emerytów policyjnych objętych projektowanymi przepisami w stosunkowo korzystnej sytuacji, ponieważ, jak wynika z przekazanych przez ZUS informacji, w ramach powszechnego systemu emerytalnego wypłacanych jest 2 010 800 emerytur w wysokości powyżej przeciętnej kwoty, co stanowi 39,6% wszystkich emerytur wypłacanych przez ZUS, ale 3 071 500 emerytur wypłacanych jest w wysokości poniżej przeciętnej kwoty, co stanowi aż 60,4% wszystkich emerytur wypłacanych przez ZUS. Mimo obniżek emerytur osoby objęte nową ustawą nadal otrzymywać będą wyższe świadczenia niż 60% polskich emerytów. Renta inwalidzka. W przypadku osoby pełniącej służbę na rzecz totalitarnego państwa wysokość renty inwalidzkiej nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej przez ZUS, która będzie ogłaszana przez prezesa ZUS w dzienniku urzędowym, tak jak to miało miejsce w przypadku emerytury. Według danych ZUS w czerwcu 2016 r. była to kwota 1543,05 zł. Przyjęta powyżej maksymalna wysokość renty inwalidzkiej, na poziomie przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej przez ZUS, pozostawia policyjnych rencistów inwalidzkich objętych projektowanymi przepisami w stosunkowo korzystnej sytuacji. Znowu - z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że 308 200 rent z tytułu niezdolności do pracy jest wypłacanych w wysokości powyżej przeciętnej kwoty, co stanowi 32,4% wszystkich rent z tytułu niezdolności do pracy, a 642 600 rent z tytułu niezdolności do pracy jest wypłacanych w wysokości poniżej przeciętnej kwoty, co stanowi aż 67,6% wszystkich rent z tytułu niezdolności do pracy wypłacanych przez ZUS. I w tym przypadku osoby objęte nową regulacją mimo obniżek wysokości pobieranych rent nadal otrzymywać będą wyższe świadczenia niż 2/3 polskich inwalidów. Proszę państwa, kiedy konsultowaliśmy te projekty, spotykaliśmy się z opiniami... Na przykład Stowarzyszenie Godność. To jest stowarzyszenie byłych funkcjonariuszy MO, którzy zostali usunięci z MO, dlatego że tworzyli wolne związki zawodowe w ramach milicji. Ci ludzie twierdzą, że obniżenie świadczeń jeszcze jest zbyt małe, uważają, że obniżenie tych świadczeń powinno być jeszcze dalej idące. Renta rodzinna. W przypadku członka rodziny, który nabył prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci funkcjonariusza pełniącego służbę na rzecz totalitarnego państwa albo emeryta lub rencisty pobierającego świadczenie z tytułu takiej służby, wysokość renty rodzinnej nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty rodzinnej wypłacanej przez ZUS, która analogicznie będzie podawana, ogłaszana przez prezesa ZUS. Według danych wstępnych ZUS w czerwcu 2016 r. była to kwota 1725,33 zł. Analogicznie - sytuacja jest taka jak w przypadku renty inwalidzkiej i emerytury. 60% beneficjentów rent rodzinnych w powszechnym systemie wciąż będzie otrzymywać niższe renty niż rodziny byłych funkcjonariuszy aparatu opresji. Projektowane przepisy dotyczą obniżenia wysokości rent rodzinnych ze względu na fakt, że renty są świadczeniami pochodnymi od policyjnych emerytur i rent inwalidzkich, gdyż osoba uprawniona do renty rodzinnej nabywa prawo do tego świadczenia w miejsce emerytury lub renty, która przysługiwała lub przysługiwałaby zmarłemu. Skoro więc projektodawca negatywnie ocenia służbę na rzecz totalitarnego państwa i związaną z nią uprzywilejowaną sytuację w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych, obniżeniu muszą ulec policyjne renty rodzinne przyznane po osobach, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa. Proszę państwa, Wysoki Sejmie, obniżenie rent rodzinnych po byłych funkcjonariuszach pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa należy traktować jako naturalną, w odczuciu sprawiedliwości społecznej, potrzebę zbliżenia ich świadczeń do tych otrzymywanych przez małżonków bądź dzieci osób, które ponosiły szkodę w wyniku służby właśnie tych funkcjonariuszy. W wyniku postulowanych zmian państwo polskie poprzez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA zaoszczędzi miesięcznie ponad 45 mln zł, co daje rocznie ponad 500 mln zł. Szacujemy, że zmniejszeniu ulegnie ponad 32 tys. świadczeń, tj. ponad 18 tys. emerytur, ponad 4 tys. rent i ponad 9 tys. rent rodzinnych. W kontekście przedstawionych propozycji nowelizacji ustawy zaopatrzeniowej należy zauważyć, że ustawa z 2009 r. stała się przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawodawca, stanowiąc ustawę w 2009 r., nie naruszył istoty prawa do zabezpieczenia społecznego. Chociaż obniżenie świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL trybunał uznaje za znaczne, to jednak mieści się ono w ramach swobody ustawodawcy wyznaczonej konstytucją. Do naruszenia prawa do zabezpieczenia społecznego doszłoby, gdyby ustawodawca odebrał im prawa emerytalne albo obniżył je do wysokości poniżej minimum socjalnego. Tego nie czynimy. Tego ten projekt nie zakłada. Obniżając świadczenia emerytalne wybranym grupom, ustawodawca jednocześnie nie tylko zagwarantował, że świadczenie emerytalne nie może być niższe od kwoty najniższej emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, ale i zapewnił, że przeciętna wysokość emerytury przysługująca na podstawie nowych przepisów pozostaje istotnie wyższa od średniej emerytury wypłacanej w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń. Wprowadzane projektowanymi przepisami maksymalne wysokości świadczeń zostały ustalone na poziomie przeciętnych odpowiedników tych świadczeń wypłacanych przez ZUS. Należy podkreślić, iż znacząca większość emerytur i rent z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych jest wypłacana w wysokości poniżej przeciętnych świadczeń. Projektowane przepisy nie stanowią więc nadmiernego obciążenia dla objętych nimi policyjnych emerytów i rencistów oraz osób uprawnionych do pobierania policyjnych rent rodzinnych. Ponadto wskazać w tym miejscu należy na konieczność zniwelowania nierówności między powszechnym systemem zabezpieczenia społecznego a systemem mundurowym w zakresie, w jakim odnosi się on do byłych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa państwa w dobie kryzysu demograficznego zagrażającego podstawom dotychczas funkcjonującego powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego. Wracając do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przytoczenia wymaga stwierdzenie, że przepisy ustawy z 2009 r. nie mają na celu ani pozbawienia minimum socjalnego funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa, ani też ich poniżenia. Celem jest obniżenie wysokości świadczeń emerytalnych, które pochodzą z uprzywilejowanego systemu zaopatrzenia emerytalnego. Właśnie to jest istotą. To jest odebranie nienależnych przywilejów. Trybunał ustalił, że po wejściu w życie przepisów ustawy z 2009 r. przeciętna obniżona emerytura funkcjonariusza organów bezpieczeństwa jest wciąż wyższa - wtedy - o 58% od przeciętnej emerytury w powszechnym systemie emerytalnym oraz prawie cztery razy wyższa od najniższej gwarantowanej emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Trybunał zauważył również, iż ustawodawca był upoważniony mimo upływu - wtedy - ponad 19 lat od zmiany ustrojowej do wprowadzenia regulacji obniżających świadczenia emerytalne za okres służby w organach bezpieczeństwa PRL. Trybunał stwierdził także, że ochrona praw nabytych nie oznacza nienaruszalności tych praw i nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych. Trybunał wyjaśniał, że służba w instytucjach i organach państwa, które systemowo naruszały przyrodzone prawa człowieka i rządy prawa, nie może w demokratycznym państwie prawnym uzasadniać roszczeń do utrzymania przywilejów uzyskanych przed upadkiem dyktatorskich reżimów. W omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że celem ustawodawcy kierującego się zasadą sprawiedliwości społecznej było obniżenie emerytur funkcjonariuszom organów bezpieczeństwa Polski Ludowej do poziomu przeciętnego w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Uzyskany efekt wskazuje, że przeciętna emerytura funkcjonariusza organów bezpieczeństwa Polski Ludowej w styczniu 2010 r. była niższa o niecałe 500 zł, w dalszym ciągu przewyższając przeciętną emeryturę wypłacaną w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Takie obniżenie wysokości świadczeń emerytalnych ogranicza, nie zaś znosi strukturalnie nadmiernie, niesłusznie nabyte wysokie świadczenia funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL. Takie ograniczenie wskazuje też, że celem ustawodawcy nie była zemsta na funkcjonariuszach organów bezpieczeństwa Polski Ludowej. Odnosząc się do wyżej przytoczonego stwierdzenia Trybunału Konstytucyjnego, należy ponownie podkreślić, że założony przez ustawodawcę cel, a więc obniżenie emerytur i rent, nie został osiągnięty. Ten cel nie został osiągnięty na podstawie ustawy z 2009 r. Dlatego też naprawa tego stanu rzeczy stanowi podstawowe ratio legis projektowanej ustawy. Właśnie tak, proszę państwa. To jest naprawa tego, co nie zostało przeprowadzone w 2009 r. Poza wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wskazania wymaga szerokie orzecznictwo sądów powszechnych, jakie powstało na gruncie odwoływania się od decyzji ustalających nowe wysokości świadczeń emerytalnych w wyniku ustawy z 2009 r. W szczególności jest tu znacząca uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2011 r. W ocenie Sądu Najwyższego ustawa z 2009 r. nie stanowi jakiegokolwiek naruszenia powszechnej zasady równości lub proporcjonalności świadczeń uzyskiwanych z zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych przez osoby pełniące służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa, które stosowały bezprawne, niegodne lub niegodziwe akty lub metody przemocy politycznej wobec innych obywateli, w porównaniu do standardów świadczeń uzyskiwanych z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego. W ocenie Sądu Najwyższego warto zwrócić uwagę na nadal mniej korzystne uregulowanie uprawnień emerytalno-rentowych ofiar systemu represji politycznych stosowanych przez organy bezpieczeństwa państwa totalitarnego. A więc po raz kolejny podkreślam, że naprawiamy to, co zostało zepsute w ustawie z 2009 r. Nie oceniam intencji, ale nie osiągnięto celu, jaki został postawiony. Sąd Najwyższy jednoznacznie krytycznie ocenił, ocenia i dyskwalifikuje powoływanie się na jakiekolwiek argumenty zmierzające do utrzymania przywilejów nabytych w związku z uczestnictwem w systemie zniewolenia i stosowania represji politycznych przez służby bezpieczeństwa państwa totalitarnego. Tak uzyskane przywileje nie podlegają ochronie w demokratycznym porządku prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego, ponieważ osoby zwalczające przyrodzone prawa człowieka i narodu oraz podstawowe wolności obywatelskie nie mają prawa podmiotowego ani tytułu moralnego domagania się utrzymania przywilejów zaopatrzeniowych za okresy zniewolenia dążeń niepodległościowych, wolnościowych i demokratycznych narodu polskiego. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że ograniczenie przywilejów emerytalnych byłych funkcjonariuszy bezpieczeństwa mieści się w granicach marginesu oceny państwa oraz zmierzać miało do usunięcia nierówności między systemem mundurowym a systemem powszechnym, które to nierówności powszechnie uznane były za niesprawiedliwe i wymagające reakcji państwa. System znajdujący zastosowanie do byłych funkcjonariuszy uznany został przez europejski Trybunał za podwójnie nierówny, gdyż z jednej strony zakładał system naliczeń korzystniejszy dla beneficjentów niż system powszechnego zabezpieczenia społecznego, a z drugiej strony naliczenia prowadzone były proporcjonalnie do wynagrodzeń, które w grupie byłych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa były statystycznie wyższe niż wynagrodzenia osób niezwiązanych zawodowo ze wspieraniem komunistycznego reżimu. Ponadto ww. orzeczenie europejskiego Trybunału wskazuje, że z różnych powodów, politycznych czy faktycznych, niekiedy wcześniejsze uchwalenie tego typu przepisów w krajach postkomunistycznych nie bywa możliwe. Dlatego też upływ czasu od momentu obalenia reżimu nie powinien być czynnikiem decydującym o niewłaściwości przeprowadzenia tego typu korekty systemu emerytalnego. Nawiązuję tu do słów pana premiera Jana Olszewskiego. Wtedy nie był możliwy, dziś jest możliwy, dziś jest możliwy. Szczególna kwestia uprzywilejowanej pozycji pod względem praw emerytalnych, z jakich korzystają osoby należące do komunistycznej elity czy policji politycznej w postkomunistycznych krajach europejskich, była już badana przez Trybunał przy kilku okazjach. W tych przypadkach europejski Trybunał uznał, że cel, jakim było wyeliminowanie lub obniżenie nieuzasadnionych lub wygórowanych świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego, realizowany przez ustawodawców krajowych, jest słuszny, w szczególności ustawodawca krajowy ma prawo zlikwidować przywileje finansowe o charakterze politycznym, przyznane byłym funkcjonariuszom przez reżimy totalitarne. Może to uczynić, pod warunkiem że podjęte kroki nie są niewspółmierne. Zgodnie z prawem zwyczajowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie ma wątpliwości co do tego, że osoby korzystające z takich przywilejów nie mają żadnego uzasadnienia, aby oczekiwać, że utrzymają swoją uprzywilejowaną pozycję w tym względzie po zmianie na ustrój demokratyczny. Europejski Trybunał uznał, że polski parlament, mając na względzie moralnie naganną rolę, jaką odegrała była Służba Bezpieczeństwa, policja polityczna w utrwalaniu ustroju komunistycznego i represjonowaniu organizacji i osób broniących demokracji, oraz z uwagi na fakt, że osobom zatrudnionym w tej służbie przyznano różne, w tym również gospodarcze, przywileje, uznał, że dalszego korzystania przez nie z korzystnych praw emerytalnych nie da się pogodzić z zasadą sprawiedliwości społecznej. Konkludując, należy podkreślić, że zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka uznały, że wprowadzone w ustawie z 2009 r. rozwiązania są zgodne odpowiednio z konstytucją, jak również z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Rozwiązania obecnie proponowane są co prawda dalej idące niż te wprowadzone z 2009 r., bo takie było zamierzenie, jednakże nie naruszają istoty prawa do zabezpieczenia społecznego, natomiast są niezbędne, żeby wyeliminować dalej istniejące uprzywilejowanie byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa oraz pozostających po nich uprawnionych do rent rodzinnych w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych. Przepisy przejściowe zaproponowane w projektowanej ustawie nakładają na organ emerytalny obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości świadczeń byłym funkcjonariuszom, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, oraz pozostałym po nich wdowom i wdowcom. Świadczenia emerytalne i rentowe w nowej wysokości będą wypłacane od dnia 1 października 2017 r. Wskazany termin pierwszej wypłaty wynika z faktu, że wszystkie obniżone świadczenia powinny być wypłacone w jednym terminie, zaś biorąc pod uwagę termin, jaki ma Instytut Pamięci Narodowej na wydanie stosownej informacji, oraz minimalny czas, jaki jest potrzebny pracownikom jednostki obsługującej organ emerytalny na dokonanie modyfikacji systemu informatycznego oraz wydanie decyzji, określenie krótszego terminu jest niemożliwe. Decyzje ponownie ustalające wysokość emerytury lub renty będą wydawane w różnych terminach, w zależności od chwili wpływu stosownej informacji z Instytutu Pamięci Narodowej, natomiast wszystkie świadczenia powinny być wypłacone po raz pierwszy w nowych wysokościach w tym samym terminie. Czas niezbędny do wykonania prac projektowo-implementacyjnych oraz przeprowadzenia kompleksowych testów wprowadzonych modyfikacji do obecnie eksploatowanego systemu informatycznego, mających na celu dostosowanie tego systemu do nowych regulacji prawnych, wynosi 7 miesięcy. Przepisy przejściowe stanowią również, że złożenie do sądu odwołania od decyzji organu emerytalnego nie wstrzymuje wykonania tej decyzji. Przepis taki jest niezbędny do skutecznego i jak najszybszego dokonania obniżenia świadczeń emerytalnych i rentowych byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa oraz wdów i wdowców po nich, ponieważ postępowania sądowe w tym zakresie mogą się toczyć latami. Wskazują na to poprzednie doświadczenia. Mając na względzie, że dotychczas miesięczne kwoty wypłacanej przez ZUS przeciętnej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej nie były ogłaszane, zaproponowano, aby prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłosił w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ˝Monitor Polski˝, obliczone za ostatni miesiąc kwartału poprzedzającego datę ogłoszenia ustawy ww. kwoty, które będą stanowiły podstawę do ustalenia maksymalnych kwot nowych emerytur i rent. Wskazane wyżej kwoty maksymalne będą waloryzowane, co gwarantują przepisy wprowadzone do ustawy zaopatrzeniowej. Proponujemy, aby projektowana ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem przepisów o uchyleniu art. 13 ust. 1 pkt 1b oraz art. 15b, które powinny wejść w życie z dniem 1 października 2017 r. Takie rozwiązanie jest niezbędne z uwagi na długość okresu od dnia wejścia w życie ustawy do dnia pierwszej wypłaty świadczeń w nowych wysokościach. Wysoki Sejmie! Zwracam się do pań i panów posłów o to, aby kontynuowane były prace nad tym projektem. Zwracam się także o niezwłoczne uchwalenie nowelizacji ustawy z 2009 r. W moim głębokim przekonaniu domaga się tego od nas pamięć o ofiarach komunistycznego aparatu represji. Dość już minęło lat, w których zasada elementarnej sprawiedliwości nie była respektowana. Dziękuję bardzo. (Oklaski)