Mówca: Rafał Adamczyk
Data: 2022-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Lewicy pozwolę sobie przedstawić klubowe stanowisko. Sama ustawa powinna i ma dostosowywać polskie przepisy do dwóch dyrektyw Unii Europejskiej w sprawie przewidywanych warunków pracy w Unii Europejskiej oraz w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów. Po 2 latach pracy nad uregulowaniem pracy zdalnej na stałe w Kodeksie pracy rząd przekazał do Sejmu projekt w tej sprawie. Projekt ustawy przewiduje, by nowe przepisy weszły w życie po 14 dniach od ich ogłoszenia. To stanowczo za mało. Chyba że byłby przepis przejściowy, zgodnie z którym pracodawcy stosujący pracę zdalną na podstawie polecenia będą mieli zdecydowanie dłuższy czas na wdrożenie nowych zasad. Projekt zawarty w druku sejmowym nr 2335 wpłynął do Sejmu 7 czerwca, a 8 czerwca został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Pracodawcy, związki zawodowe i pracownicy dopiero teraz mogą zapoznać się z ostateczną jego wersją. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw przewiduje możliwość wprowadzenia prewencyjnych kontroli pracowników na obecność alkoholu lub środków działających podobnie oraz wprowadzenia regulacji pracy zdalnej jako rozwiązania stałego. Poprzednia wersja projektu przewidywała, że nowe przepisy zaczną obowiązywać po upływie 3 miesięcy od odwołania stanu epidemii, niezależnie od wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego. Już wtedy pracodawcy apelowali o więcej czasu na przygotowanie się do zmian. Tymczasem najnowszy projekt nowelizacji przewiduje tylko 2 tygodnie na wdrożenie tych zmian w zakładach pracy. To stanowczo za mało zarówno dla pracodawców, jak i pracowników, i związków zawodowych, które mogłyby uzgadniać wszelkie regulacje. Brak kompleksowych przepisów przejściowych, zwłaszcza w zakresie pracy zdalnej, zaproponowane wejście w życie nowych przepisów już po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw będzie dużym utrudnieniem, a wręcz będzie niemożliwe do wdrożenia w tak krótkim czasie. Jednocześnie w tym samym terminie uchylone zostaną COVID-owe przepisy umożliwiające pracodawcom jednostronne kierowanie pracowników do pracy zdalnej. Jedyną podstawą pracy zdalnej będzie zatem znowelizowany Kodeks pracy. Dla wielu pracodawców ten termin jest niemożliwy do wdrożenia. Wprowadzenie pracy zdalnej według nowej definicji będzie wymagało podjęcia przez pracodawców szeregu działań, w tym m.in. ustalenia zasad pracy zdalnej, przygotowania regulaminu pracy zdalnej, zawarcia porozumienia ze związkami zawodowymi, a w przypadku ich braku z przedstawicielami. W takim przypadku przedsiębiorstwa, które nie posiadają takich przedstawicieli albo zostali oni wybrani jedynie do wykonania określonych czynności, będą musiały najpierw takich przedstawicieli wyłonić w wyborach przeprowadzonych wśród załogi. Z reguły dzieje się tak w samorządach, a to wymaga czasu, opracowania nowych zasad BHP w związku ze zdalną pracą, przeglądu wewnętrznych regulacji związanych z ochroną danych osobowych i poufnością informacji oraz wprowadzenia ewentualnych zmian uwzględniających charakter nowej pracy zdalnej. Będą też surowe sankcje. Jeżeli pracodawca wdroży pracę zdalną bez przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego zgodnie z wymaganiami określonymi w nowym art. 67 31 § 5 i nie odbierze od pracownika oświadczenia o zapoznaniu się z tą oceną ani oświadczenia, że ten posiada odpowiednie stanowisko pracy zgodnie z zasadami BHP, naruszy przepisy o BHP, za co grozić mu ma kara grzywny do 30 tys. zł. Ustawodawca, przewidując tak krótkie vacatio legis, wywołaje duży problem. Można się spodziewać, że w większości firm i samorządów początkowy okres stosowania nowych przepisów będzie fikcją. Na ten moment żaden pracodawca nie wszedł w dialog z organizacjami związkowymi czy przedstawicielami pracowników, ponieważ patrząc zdroworozsądkowo, czekamy na ostateczny kształt regulacji. Jednocześnie przypominam, że kością niezgody w Radzie Dialogu Społecznego był właśnie zwrot kosztów pracy zdalnej, a brak ustawowych zasad jego ustalania sprawia, że będzie to kwestia ocenna i niejednokrotnie budząca duże wątpliwości.