Mówca: Janusz Sanocki
Data: 2017-04-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! 26 marca w Warszawie spotkali się przedstawiciele społecznych komitetów naprawy wymiaru sprawiedliwości i powołali otwarty obywatelski ruch społeczny, którego celem jest naprawa wymiaru sprawiedliwości i wywieranie obywatelskiej presji na władzę, na Sejm, na partie, na cały system - po to, żeby usunąć niebywałą patologię, jaka szerzy się w polskim sądownictwie, w prokuraturze, w całym systemie wymiaru sprawiedliwości. Obywatele są krzywdzeni przez bezprawne wyroki, przez arogancję sądów, przez długotrwałe procesy, a te krzywdy nie znajdują żadnego zadośćuczynienia. W związku z tym muszą nastąpić gruntowne, głębokie reformy, głębsze i dalej idące od tych, które w tej chwili proponuje pan minister Ziobro czy Prawo i Sprawiedliwość, idące dalej w kierunku ustanowienia zewnętrznej kontroli nad wymiarem sprawiedliwości, nad sądownictwem, albowiem przy konstrukcji ustrojowej polskich sądów został naruszony art. 4 konstytucji - fundamentalna zasada suwerenności narodu, zwierzchnictwa narodu nad każdą władzą. I to jest główna przyczyna, to, że tej kontroli nie ma, społecznej, zewnętrznej, że sędziowie sami siebie kontrolują, sami się wybierają, sami siebie oceniają, to jest główna przyczyna zła i zepsucia polskiego sądownictwa. Dlatego celem naszym, tych wszystkich obywatelskich komitetów, które powstają, jest nie tylko dokumentowanie krzywd, jakich obywatele doznali od sądów - promujemy również takie rozwiązanie, które przywróci, ustanowi społeczną kontrolę w postaci wybieralności sędziów, w postaci ław przysięgłych, w postaci sędziów pokoju na tym najniższym szczeblu. W tym kierunku powinny iść reformy, powinny iść zmiany ustrojowe w ustawie o ustroju sądów powszechnych, ustawie o KRS-ie - Krajowej Radzie Sądownictwa - i zmiany całego systemu. Oczywiście powinna być też wybieralność prokuratorów. Zawód sędziego - to nie jest w zasadzie zawód, tylko pełnienie władzy publicznej - powinien być poprzedzony wieloletnim okresem próby. Nie może być tak, że do tego zawodu trafiają młodzi ludzie bez doświadczenia, bez jakiejś tradycji, niesprawdzeni przez nikogo, tylko po szkole wyższej sądownictwa w Krakowie. To jest fałszywa, zła ścieżka dostępu do zawodu, która właśnie sprawia, że potem trafiamy na sali sądowej na niedoświadczonego sędziego, który po prostu w dowolny sposób traktuje strony, osoby poszkodowane, nie potrafi wręcz czasem podjąć właściwej decyzji. Sędziowie muszą spełniać kryterium społecznego poparcia, czyli muszą być oceniani przez społeczeństwo bądź to w wyborach pośrednich, bądź bezpośrednich - to jest do rozważenia. My proponujemy powołanie takich wojewódzkich rad sądownictwa, które pochodziłyby z powszechnych wyborów i które wybierałyby dopiero sędziów, oceniały ich potem i pełniły funkcję właśnie kontrolną nad sądami. Tak że to są propozycje Społecznego Ruchu Naprawy Wymiaru Sprawiedliwości i Ustroju Państwa - taka nazwa, ponieważ mówimy o tym, że społeczna kontrola nad władzą sądowniczą powinna być ustanowiona, ale też powinna być zmieniona praca Sejmu. Postulujemy, żeby skrzywdzeni obywatele byli wysłuchiwani przez komisję sprawiedliwości. Widzimy także potrzebę zmian w dostępie obywateli w zakresie kontroli nad posłami, tak żeby Sejm pracował sprawnie. Konieczna jest również zmiana ordynacji wyborczej i wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych po to, żeby obywatelom przywrócić pełnię praw w procesie wyborczym. Dziękuję.