Mówca: Sprawozdawca Piotr Babinetz
Data: 2022-05-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2121. Na 54. posiedzeniu Sejmu w dniu 12 maja 2022 r. zgodnie z art. 39 ust. 2 regulaminu Sejmu skierowano powyższy projekt ustawy do Komisji Kultury i Środków Przekazu w celu rozpatrzenia. Komisja Kultury i Środków Przekazu zajęła się tym projektem i bardzo wnikliwie go przepracowała 24 maja. W trakcie prac zgłoszono szereg poprawek. Przede wszystkim, jeżeli chodzi o zakres działalności centrum... Przypomnę, że chodzi o centrum, które w związku z tą nowelizacją ustawy ma się nazywać Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego. A więc te poprawki zgłoszone i przyjęte na wczorajszym posiedzeniu Komisji Kultury i Środków Przekazu dotyczą rozszerzenia zakresu działalności centrum z obszaru stosunków polsko-ukraińskich, polsko-białoruskich i polsko-rosyjskich na działania, dialog i porozumienie w stosunkach Polaków z narodami Europy Wschodniej, w szczególności z Ukraińcami, Białorusinami, Gruzinami, Mołdawianami i Rosjanami. I konsekwentnie w dalszych zapisach tak to zostało sformułowane. Chodzi o to, aby uwypuklić współpracę, zaznaczyć możliwość, potrzebę współpracy generalnie z narodami Europy Wschodniej, a w szczególny sposób z Ukraińcami, Białorusinami, Gruzinami, Mołdawianami i Rosjanami. Wiąże się z tym też zmiana we fragmentach, zapisach dotyczących dofinansowywania projektów. Chodzi o to, aby dotychczasowe zapisy, które dotyczyły Ukrainy, Republiki Białorusi i Federacji Rosyjskiej, już w projekcie nowelizacji zmienić na zapisy dotyczące państw, które są stronami układu o stowarzyszeniu z Unią Europejską i umów z Unią Europejską w zakresie pogłębionej i kompleksowej strefy wolnego handlu. W ten sposób z jednej strony rozszerzamy liczbę i zakres tych beneficjentów, państw, które mogą sięgać po środki, ale z drugiej strony wykluczamy państwa, które są agresorami. Kolejna bardzo istotna zmiana dotyczy tego, aby poprzez kolejną poprawkę rozszerzyć obszar możliwości działania Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego na tworzenie oddziałów zamiejscowych, nie tylko w kraju, nie tylko w Polsce, ale również za granicą. Jest to w pewnym sensie, na zasadzie porównania, podobna sytuacja jak w przypadku zwiększenia zakresu działalności Instytutu Pileckiego. Nie tak dawno wprowadziliśmy taką poprawkę, nowelizację, aby instytut Pileckiego mógł działać nie tylko w Polsce i w Berlinie, ale też np. w Nowym Jorku czy Tel Awiwie, tam, gdzie jest to szczególnie potrzebne. W tym przypadku będzie cenne, jeśli na obszarze Europy Wschodniej będą mogły powstawać oddziały Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego. I wreszcie poprawka dotycząca środków na stypendia. Dotychczas w nowelizacji był zapis o kwocie nie wyższej niż 5% dotacji podmiotowej, teraz wprowadzamy propozycję, aby była to kwota nie wyższa niż 15% tej dotacji. Chodzi o to, aby takie środki mogły być z budżetu centrum przekazywane na stypendia. W tej chwili praktycznie chodzi o to, aby można było w większym stopniu wesprzeć młodych Ukraińców: studentów, badaczy, naukowców, ale przecież w perspektywie chodzi także o przedstawicieli wielu innych narodów Europy Wschodniej czy Środkowo-Wschodniej. A więc daje to znacznie większe możliwości, jeśli chodzi właśnie o działalność funduszu stypendialnego. Przy czym jednocześnie - bo była dyskusja na ten temat - nie zmienia to faktu, że większe środki z budżetu centrum będą w dalszym ciągu przeznaczane na programy grantowe, na dofinansowanie różnych przedsięwzięć, współpracę na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej i Europy Wschodniej, także na prace badawcze, wydawnicze, na różne spotkania czy konferencje. Tu może warto zaznaczyć, że te poprawki, które zgłaszałem w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość, są właściwie zbliżone do poprawek, które również zgłaszał pan poseł Paweł Zalewski w imieniu koła dwadzieścia pięćdziesiąt, tak że tu doszło do porozumienia, można powiedzieć, ponad podziałami. (Poseł Tomasz Zimoch: 2050.) Może być tak, niech będzie: 2050. Rozumiem, że to jest ta perspektywa zwycięstwa w wyborach w 2050 r. A więc rzeczywiście te poprawki były bardzo zbliżone, szły w kierunku poprawki posła Zalewskiego. Chodzi o to, aby rozszerzyć zakres współpracy właśnie także na takie narody czy państwa, jak Gruzja i Mołdawia, a jednocześnie żeby po dofinansowanie mogły sięgnąć tylko te państwa, które są stowarzyszone. Wczoraj w trakcie prac nad ustawą na posiedzeniu komisji kultury było jeszcze kilka uwag, a może nawet więcej niż kilka uwag, ale przede wszystkim takich bardziej wątpliwości zgłaszanych przez Biuro Legislacyjne. Myśmy niektóre z nich uwzględnili. Na ich podstawie doprecyzowaliśmy niektóre zapisy dotyczące np. korzystania z innych przepisów prawa pracy, zostawiliśmy tylko zapis dotyczący Kodeksu pracy jako bardziej przejrzysty i jednoznaczny. Doprecyzowaliśmy też, że nowe centrum w nowej formule może, ale nie wynika z tego, że musi koniecznie, realizować do końca trwające obecnie ewentualnie projekty polsko-rosyjskie. Po tej wnikliwej analizie wszystkich zapisów z udziałem także Biura Legislacyjnego zostały właściwie przez aklamację, jednogłośnie przyjęte zapisy wraz z poprawkami wprowadzonymi wczoraj przez komisję. Warto jeszcze tutaj na pewno dodać, że bardzo angażowali się w te działania na rzecz zmiany i rozszerzenia zakresu działania Centrum Dialogu pan premier prof. Piotr Gliński, pan minister Jarosław Sellin, a w przypadku szczegółowych prac - obecny dyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, chociaż już w domyśle Centrum Dialogu, pan Ernest Wyciszkiewicz, i zastępca dyrektora pan Łukasz Adamski. We wczorajszych pracach również wspierała nas pani dyrektor Agnieszka Grunwald reprezentująca Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Generalnie trzeba powiedzieć na koniec, że Komisja Kultury i Środków Przekazu po rozpatrzeniu powyższego projektu ustawy w dniu 24 maja br. wniosła, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić załączony projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum Dialogu. Dziękuję bardzo.