Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 13 sierpnia br. przypada 40. rocznica śmierci niezłomnego kapłana i ˝zapomnianego męczennika˝ - abp. Antoniego Baraniaka, który pozostał wierny zasadom, które wyznawał. Antoni Baraniak urodził się l stycznia 1904 r. w Sebastianowie. W wieku 16 lat wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Salezjańskiego. W latach 1921-1924 studiował filozofię, a rok później złożył śluby wieczyste w Zgromadzeniu Salezjańskim. Następnie wyjechał do Rzymu, gdzie odbywał studia teologiczne na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Uzyskał stopień doktora. W 1930 r. przyjął z rąk abp. Adama Sapiehy święcenia kapłańskie. 3 lata później objął kolejno funkcję sekretarza i kapelana prymasa Polski kard. Augusta Hlonda, a po jego śmierci prymasa kard. Stefana Wyszyńskiego. 8 lipca 1951 r. otrzymał sakrę biskupią. W nocy z 25 na 26 września 1953 r. został aresztowany równolegle z prymasem Wyszyńskim. Osadzono go w Areszcie Śledczym na Mokotowie. Tam przez 3 lata poddawany był brutalnemu śledztwu przez oprawców z Urzędu Bezpieczeństwa. Był m.in. 145 razy przesłuchiwany, niekiedy po kilkanaście godzin, zrywano mu paznokcie, przetrzymywano przez wiele dni w ciemniej, wilgotnej celi pełnej fekaliów, bez odzieży i żywności. Mimo okrutnych tortur nie dał się złamać ani nie obciążył prymasa, na czym zależało komunistycznym służbom. Uzyskanie takich zeznań umożliwiłoby wytoczenie Stefanowi Wyszyńskiemu procesu o zdradę państwa i działalność kontrrewolucyjną. Zwolniony 30 października 1956 r., ponownie podjął obowiązki kierownika sekretariatu. W sumie jako ˝tymczasowo aresztowany˝ spędził w więzieniu 27 miesięcy. W okresie tym władze nie były w stanie przedstawić mu żadnych zarzutów karnych. Pomimo że nad złamaniem bp. Baraniaka pracowało 31 oprawców, przez cały ten czas pozostał on wierny prymasowi. Nie poszedł na współpracę mimo wielkiego cierpienia, jakie mu zadawano. Choć po październiku 1956 r. wyszedł na wolność jako człowiek niebywale wyczerpany i schorowany, przez kolejne lata służył wciąż Kościołowi. Od 1957 r. sprawował funkcję metropolity poznańskiego. Organizował uroczystości milenijne oraz obchody tysiąclecia biskupstwa w Poznaniu. 6 grudnia 1972 r. otrzymał pismo Stolicy Apostolskiej potwierdzające tytuł metropolitalny dla archidiecezji poznańskiej, a 2 lata później zostały uwieńczone sukcesem jego długoletnie starania o utworzenie Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu. Po długotrwałej i ciężkiej chorobie zmarł 13 sierpnia 1977 r. Został pochowany w podziemiach poznańskiej katedry. W uroczystościach pogrzebowych brał udział m.in. kard. Wyszyński, który w przemówieniu stwierdził, iż bp Baraniak był jego osłoną, bowiem główne oskarżenia i zarzuty spadły na bp. Antoniego, podczas gdy on sam był oszczędzany i przebywał w odosobnieniu przez 3 lata. Chyba najbardziej wstrząsającym aspektem historii abp. Antoniego Baraniaka jest fakt, iż jego oprawcy żyją w większości do dziś i nigdy nie odpowiedzieli za to, co zrobili duchownemu. Mimo swej niezłomnej postawy, która powinna być pokazywana jako wzór do naśladowania, abp Baraniak pozostał męczennikiem zapomnianym. Dziękuję.