Mówca: Marek Ast
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców... (Poseł Krystyna Skowrońska: A gdzie państwa koledzy?) ...mam zaszczyt przedstawić poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw, zawarty w druku nr 2731. (Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka: A gdzie są ci wnioskodawcy?) Ustawa o prokuraturze weszła w życie 4 marca 2016 r., a zatem obowiązuje już przeszło 2 lata. Głównym założeniem tej ustawy było przywrócenie rozwiązania, według którego minister sprawiedliwości sprawował urząd prokuratora generalnego. Zapowiedzieliśmy to w momencie, kiedy w 2010 r. ówczesna koalicja rządząca zniosła to rozwiązanie. Sygnalizowaliśmy wówczas niebezpieczeństwa, które będą się wiązały z rozdzieleniem funkcji urzędu prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości, i jednocześnie zapowiedzieliśmy, że w momencie kiedy wygramy wybory, to rozwiązanie zostanie przywrócone. Szkoda, że dzisiaj państwo, będąc w opozycji, nie przyjmujecie podobnej taktyki. Jeżeli nie zgadzamy się z określonym rozwiązaniem, proponowanym przez większość rządzącą... (Poseł Rafał Grupiński: Bo się z konstytucją nie zgadza.) ...warto zaproponować społeczeństwu alternatywne rozwiązanie wobec tego, co rządząca większość proponuje, i poczekać na wybory, czy społeczeństwo poprze propozycje opozycji, czy też nie. Naszą propozycję społeczeństwo poparło, w efekcie czego jest ta nowa ustawa o prokuraturze. (Głos z sali: Jakie społeczeństwo?) Ale jak powiedziałem... (Głos z sali: Nie konsultowaliście tego!) Jak powiedziałem, jeżeli chodzi o prokuratora generalnego... (Poseł Rafał Grupiński: Nic nie mówiliście o tym w kampanii.) ...była to nasza zapowiedź połączenia tych stanowisk: ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, i to zrealizowaliśmy. Niemniej jednak oczywiście 2 lata obowiązywania ustawy o prokuraturze pokazują, że niezbędne są pewne korekty, które będą zmierzały przede wszystkim do usprawniania działania prokuratury, a tym samym do jeszcze intensywniejszej walki z przestępczością i do zwiększenia bezpieczeństwa obywateli. Do głównych celów projektu ustawy o prokuraturze, tych propozycji, które są w niej zawarte, należy m.in. dookreślenie charakteru oraz zakresu uczestnictwa prokuratora w postępowaniach prowadzonych przez organy władzy i administracji publicznej, sądy i trybunały, w których jego udział opiera się na przepisie art. 5 Prawa o prokuraturze. Chodzi także o doprecyzowanie regulacji związanej z wykonywaniem przez prokuratury regionalne obsługi finansowej i administracyjnej wydziałów zamiejscowych Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej oraz rozszerzenie legitymacji procesowej prokuratorów pełniących obowiązki służbowe w wydziałach do spraw wojskowych prokuratur okręgowych oraz w działach do spraw wojskowych prokuratur rejonowych do występowania przed wojskowymi sądami garnizonowymi oraz przed wojskowymi sądami okręgowymi. Należy też wspomnieć o wprowadzeniu rozwiązania odnoszącego się do organizacji i zakresu działania sekretariatów i innych działów administracji w Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz w oddziałowych komisjach ścigania zbrodni przeciwko narodowi polskiemu, a także o dokonaniu zmian terminologicznych i językowych w treści art. 93 § 4 Prawa o prokuraturze oraz o stworzeniu regulacji dotyczących rozszerzenia możliwości delegowania prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej. Mowa tu również o dookreśleniu przepisu przewidującego możliwość stosowania unormowań określonych w art. 109 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 Prawa o prokuraturze wobec prokuratora Prokuratury Krajowej zamieszkującego poza miejscowością będącą siedzibą tej jednostki organizacyjnej prokuratury i o wskazaniu wprost w upoważnieniu ustawowym zawartym w art. 112 Prawa o prokuraturze możliwości określenia w rozporządzeniu wydanym na tej podstawie przypadków, w których nie przysługują diety, o których mowa w art. 109 § 1 Prawa o prokuraturze. Chodzi też o wprowadzenie możliwości złożenia przez prokuratora generalnego odwołania od postanowienia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, gdy nie jest on podmiotem inicjującym postępowanie wyjaśniające, jak również o modyfikację art. 174 § 1a pkt 1 ustawy Prawo o prokuraturze poprzez jednoczesne wskazanie, iż wymogi dotyczące osoby ubiegającej się o mianowanie na stanowisko asesora prokuratury spełnia również osoba, która była zatrudniona przez co najmniej 3 lata na stanowisku asystenta prokuratora lub asystenta sędziego. Te propozycje wychodzą naprzeciw oczekiwaniom środowiska prokuratorów, ale również wynikają z analizy działania obecnej ustawy. Jeżeli chodzi o zmiany w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych zawarte w nowelizacji tejże ustawy, to proponuje się szereg zmian o różnym stopniu istotności i szczegółowości nakierowanych na usprawnienie funkcjonowania sądownictwa powszechnego. Również w tym wypadku ta propozycja stanowi efekt analizy stosowania obecnie obowiązujących rozwiązań, także wprowadzonych w ostatnim czasie, i służy ich korekcie w taki sposób, by można było wyeliminować utrudnienia w sprawnym prowadzeniu postępowań sądowych oraz zapewnić jeszcze skuteczniejsze otoczenie administracyjnego funkcjonowania sądownictwa powszechnego. (Poseł Rafał Grupiński: Co za kłamstwa.) Spośród najbardziej istotnych zmian, które idą w tym kierunku, należałoby wymienić np. zmianę treści art. 11 § 3 ustawy o ustroju sądów powszechnych, który przewiduje... (Poseł Rafał Grupiński: Będzie pan odpowiadał prawnie za to przed sądem...) ...umożliwienie prezesowi sądu rejonowego powoływanie przewodniczących wydziałów w kierowanym przez niego sądzie - co obecnie należy do kompetencji prezesa, przełożonego sądu okręgowego - w celu urealnienia nadzoru nad podległym sądem sprawowanego... (Poseł Rafał Grupiński: Te sądy się panem zajmą.) ...przez prezesa sądu rejonowego ponoszącego odpowiedzialność za właściwe funkcjonowanie tego sądu w zakresie administracji sądowej. Zmiany art. 12 i 16 prowadzą do umożliwienia bardziej elastycznego zarządzania sądami poprzez odstąpienie od zasady, w myśl której każdy sąd rejonowy i okręgowy musi dzielić się na wydział cywilny i karny. Pozwoli to na tworzenie dla tych samych obszarów sądów jednorodnych, wyspecjalizowanych w ramach określonej gałęzi prawa. Również w celu zapewnienia większej sprawności zarządzania sądem zmienia się art. 22a § 1, co uprawnia prezesa sądu rejonowego do ustalenia podziału czynności w tym sądzie. Ponadto w art. 28 zaproponowano zmiany dające możliwość głosowania przez kolegia sądów nie tylko w toku posiedzeń, ale i w trybie obiegowym w sprawach, w których nie ma sprzeciwu żadnego z jego członków przeciwko takiej formie głosowania, a zatem kiedy sprawa będąca przedmiotem rozpatrywania przez kolegium jest na tyle prosta i jednoznaczna, że w stosunku do niej nie wymaga się fizycznego zebrania się kolegium sądu i podjęcia uchwały. Zmiany w art. 33 § 5 i art. 35 § 7 zmierzają do wyeliminowania kworum podczas posiedzeń zgromadzeń ogólnych sędziów apelacji i sędziów okręgu, jako warunku skutecznego podejmowania uchwał w celu zapewnienia efektywnego działania tych organów samorządu sędziowskiego. Ponadto zmieniono też zasady udziału w konkursie określone w art. 57 i 57aa, które przewidują zarówno możliwość jednoczesnego udziału w dwóch postępowaniach w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim w sądzie powszechnym - dotychczas było to możliwe wyłącznie w zakresie jednego konkursu - jak i umożliwiają skuteczną rezygnację z ubiegania się o wolne stanowisko już wskutek złożenia oświadczenia woli w tym przedmiocie. Jeżeli chodzi o zmiany w krajowej szkole sądownictwa, to jest to długo oczekiwana propozycja wprowadzenia aplikacji uzupełniającej. Na to rozwiązanie oczekują referendarze sądowi, asystenci sędziów i prokuratorów. Zakłada się organizację tej aplikacji na podobnych zasadach jak w przypadku obecnych aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej. Jest to przewidziane dla osób, które posiadają co najmniej 2-letnie doświadczenie w zawodzie referendarza sądowego lub asystenta. Nabór na aplikację sędziowską będzie odbywał się w drodze konkursu, zaś na aplikację prokuratorską - w drodze skierowania przez prokuratora krajowego. Aplikacja będzie trwała 18 miesięcy, a zatem o połowę krócej od dotychczasowych, zaś zajęcia będą realizowane w weekendy, tak by nie uniemożliwić aplikantom świadczenia pracy. Zmiany, które w tej chwili budzą największą dyskusję, to zmiany w ustawie o Sądzie Najwyższym i zmiany w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa. Zasadniczym celem zmian w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa i ustawie o Sądzie Najwyższym jest doprowadzenie do usprawnienia postępowań prowadzonych przez KRS w sprawach powoływania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego. (Poseł Arkadiusz Myrcha: Kolegów chcecie swoich.) Zmiana art. 31 ustawy o KRS polega na umożliwieniu przewodniczącemu rady powoływania zespołów zajmujących się przygotowywaniem spraw indywidualnych do rozpatrzenia na posiedzeniu rady w składzie szerszym niż 3-osobowy. Zmiany art. 34 z kolei gwarantują wyłączenie możliwości obstrukcji postępowań nominacyjnych poprzez wprowadzenie normy wskazującej, że odwołanie od uchwały obejmującej rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego nie wyłącza uprawomocnienia się jej w zakresie, w jakim rozstrzyga o przedstawieniu wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego, a jedynie w przypadku jej uwzględnienia daje kandydatowi możliwość uwzględnienia jego wniosku w najbliższym niezakończonym postępowaniu nominacyjnym. Zmiany te umożliwiają także już na etapie kontroli dokonywanej przez Krajową Radę Sądownictwa odrzucenie tych odwołań, które złożone zostały po terminie i nie spełniają wymogów formalnych lub z innych przyczyn pozostają niedopuszczalne. Jeżeli chodzi z kolei o zmiany w ustawie o Sądzie Najwyższym, to gwarantują kandydatowi do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego możliwość złożenia dodatkowych dokumentów w postępowaniu nominacyjnym w celu wskazania posiadanych kwalifikacji do objęcia tego stanowiska, jednocześnie zaś wprowadzają rygor pozostawienia bez rozpoznania tych zgłoszeń, które nie spełniają wymogów lub zostały dokonane przez osoby niespełniające jednoznacznych formalnych kryteriów do objęcia stanowiska albo zostały złożone po terminie, w celu jednoznacznego uregulowania sposobu postępowania w takich przypadkach. Natomiast nowe brzmienie art. 111 § 5 służy umożliwieniu szybszego, z pożytkiem dla funkcjonowania Sądu Najwyższego, doprowadzenia do powołania pierwszego prezesa Sądu Najwyższego już po obsadzeniu 2/3 stanowisk sędziów Sądu Najwyższego. (Poseł Arkadiusz Myrcha: Wstydźcie się za to.) Nienależnie od powyższego w ustawie o Sądzie Najwyższym wprowadzono opisaną już wcześniej zmianę przewidującą utrzymanie obecnego stanu prawnego w zakresie dopuszczalności ubiegania się jednocześnie wyłącznie o jedno stanowisko w tym sądzie. Brak zmiany art. 31 § 2 tej ustawy wobec odesłania w zakresie nieuregulowanym ustawą o Sądzie Najwyższym do ustawy o ustroju sadów powszechnych mógłby dawać podstawy do twierdzenia, iż także w Sądzie Najwyższym można ubiegać się jednocześnie o więcej niż jedno wolne stanowisko. Z kolei zmiany dotyczące art. 117 ustawy o Sądzie Najwyższym służą złagodzeniu skutków wejścia w życie przepisów nakazujących sędziom posiadającym także obywatelstwo państwa obcego zrzeczenie się obywatelstwa pod rygorem wygaśnięcia stosunku służbowego, dają bowiem sędziemu możliwość zachowania zajmowanego stanowiska sędziowskiego bez zrzekania się obywatelstwa polskiego. Przepisy przejściowe ustawy gwarantują z kolei możliwość stosowania nowych, usprawniających procedurę nominacyjną regulacji wprowadzonych ustawą także do postępowań o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie. Projekt ustawy wywołuje pozytywne skutki społeczne... (Poseł Rafał Grupiński: Negatywne, negatywne.) (Poseł Arkadiusz Myrcha: Ani jednego pozytywnego, dla PiS tylko pozytywne.) ...natomiast skutki finansowe zostaną pokryte w ramach odpowiednich limitów w częściach budżetowych. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem europejskim. (Głos z sali: Jak nie jest sprzeczny? Z konstytucją jest sprzeczny.) W tej sytuacji proszę Wysoką Izbę o udział w dalszym procedowaniu nad przedstawionym projektem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Kłamca!) (Głos z sali: Skandal!)