Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-12-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie marszałku, dziękując za przemiłą decyzję, mam nadzieję, że moje oświadczenie nie będzie tak krwawe, jak to poprzednie, ale myślę, że też interesujące. Dziękuję. Przystąpię do czytania, jeśli można. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Filozofia wczesnego średniowiecza w Europie, filozofia łacińska, chrześcijańska nie opierała się, jeśli chodzi o założenia, na dziełach greckich, natomiast ówczesna filozofia arabska opierała się, i więcej, rozwijała tę myśl. Jednym z przedstawicieli tej myśli był człowiek zwany dzisiaj Komentatorem lub Awerroesą - Ibn Ruszd, Abu Al-Walid Muhammad Ibn Ahmad Ibn Muhammad Ibn Ahmad Ibn Ahmad Ibn Ruszd, zwany właśnie Awerroesą, filozof, którego rocznica śmierci przypadła parę dni temu. Studiował teologię, prawo, medycynę, matematykę i filozofię. Zajmował wysokie godności pod rządami paru kalifów. Przez wiele lat pełnił funkcję sędziego, wtedy powstały jego największe prace z zakresu medycyny, astronomii, filozofii. Pod koniec życia, za Almanzora, jego poglądy filozoficzne zostały potępione, a sam Awerroes został wygnany. Czym w swojej działalności zasłużył się Awerroes, że przeszedł do historii? Otóż posiadał przydomek ˝Komentator˝, pochodzący od komentarzy do dzieł Arystotelesa, które dotarły do nas w trzech różnych postaciach właśnie dzięki Awerroesie. Arabskie oryginały tych prac zostały częściowo zagubione, dziś znamy je dzięki przekładom łacińskim. Noszą nazwę wielkiego i średniego komentarza, krótki zaś komentarz to parafrazy, czyli tak zwane skróty. Jego potępione przez muzułmanów pisma przechowane zostały dzięki hiszpańskim Żydom. Wielokierunkowy wpływ Awerroesa rozciągał się poprzez całe średniowiecze, następnie okres renesansu aż po próg czasów nowożytnych. Był ostatnim wielkim filozofem arabskim. Zmarł w 1198 r. w wieku 72 lat na wygnaniu w Marakeszu. Awerroes podjął bardzo poważną próbę określenia wzajemnych stosunków filozofii i religii. Dziełem jego życia było umożliwienie dostępu do tekstów Koranu nawet niezdolnym do jego zrozumienia umysłom. Awerroes określił trzy kategorie umysłów i odpowiadające im trzy kategorie ludzi. Po pierwsze, ludzie dowodu, którzy domagają się dowodów prawdziwie czegoś dowodzących oraz kładą nacisk na zdobywanie wiedzy na podstawie przejścia od koniecznego do koniecznego za pomocą koniecznego. Po drugie, ludzie dialektyki, których zadawalają argumenty prawdopodobne. Po trzecie zaś, ludzie zachęty, którym wystarczają odwołujące się do wyobraźni i uczuć argumenty oratorskie. Zasadnicza teza Awerroesa mówi, że każdy ma prawo i obowiązek rozumieć, interpretować Koran w sposób najdoskonalszy, na jaki może się zdobyć. Pisał komentarze na temat dzieł Arystotelesa, a także encyklopedię medyczną. Jacob Anatoli przetłumaczył jego prace na język hebrajski w roku 1200. Jego najważniejszą pracą w dziedzinie filozofii było ˝Rozproszenie rozproszenia˝, w którym bronił arystotelesowskiego punktu widzenia, sprzeciwiając się argumentom Al-Ghazalego zamieszczonym w ˝Rozproszeniu filozofii˝, według którego arystotelizm jest sprzeczny sam ze sobą oraz dodaktowo stanowi zniewagę dla samego islamu. Awerroes posłużył się materią, nadając jej prawo bytu na równi z istotą, tu cytat: Każda substancja jest bytem, każdy byt jest albo substancją, albo przypadłością, która partycypuje w bycie substancji. Opierając się na powyższym modelu, doszedł do wniosku, że źródłem energii, które nazwał ˝nieruchomym pierwszym poruszycielem˝ lub ˝oddzielną pierwszą inteligencją˝, w której jedność jest gwarancją jedności wszechświata, czyli jego bytu, jest Bóg. Analizując poglądy Awerroesa, na pierwszy plan wysuwa się wniosek, iż filozof ten podjął się bardzo trudnego zadania polegającego na pogodzeniu wiary w istnienie Boga z poglądem filozoficznym, a nawet z prawami fizyki. Jego celem było również znalezienie złotego środka na interpretację świętego tekstu Koranu. Chciał tym samym każdemu człowiekowi umożliwić dostęp do zawartych w nim prawd bez względu na poziom intelektualny, predyspozycje czy poglądy. Warto jeszcze zauważyć, że z nazwiskiem Awerroesa jest ściśle związane pojęcie paradoksu omnipotencji. Paradoks ten pojawia się przy rozstrzyganiu, czy byt wszechmogący jest lub nie jest w stanie ograniczyć swoją własną wszechmoc. Jego najpopularniejsze sformułowanie to sformułowanie: Czy byt wszechmogący mógłby stworzyć kamień tak ciężki, że nawet on sam nie mógłby podnieść? Żadne dotychczas zaproponowane wyjaśnienie nie jest powszechnie przez wszystkich akceptowane, a są nimi na przykład: byt wszechmocny nie istnieje, byt wszechmocny może łamać prawa logiki. Niektórzy filozofowie twierdzą, że ten paradoks powstał jedynie z niezrozumienia lub złego opisu pojęcia omnipotencji. Dziękuję.