Mówca: Łukasz Litewka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-01-22 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo. Projektowana ustawa stanowi istotny krok w kierunku bardziej sprawiedliwego, przejrzystego i efektywnego ukierunkowania wsparcia publicznego na rolników, którzy faktycznie prowadzą działalność rolniczą i dla których stanowi ona źródło dochodów. Jej głównym celem jest wzmocnienie stabilności gospodarstw rolnych oraz zapewnienie, że środki krajowe i unijne trafiają do podmiotów rzeczywiście zaangażowanych w rolnictwo. Najważniejszą zmianą jest doprecyzowanie definicji rolnika aktywnego zawodowo, wymaganej przez przepisy UE. Dotychczasowe zasady były niewystarczające, pozwalały na korzystanie z dopłat także osobom nieprowadzącym realnej działalności rolniczej. Nowe rozwiązania opierają się na obiektywnych i możliwych do sprawdzenia kryteriach, takich jak ponoszenie kosztów produkcji czy uzyskiwanie przychodów z rolnictwa, przy jednoczesnej możliwości wyboru sposobu ich udokumentowania. Przyjęty okres referencyjny (od 1 czerwca roku poprzedzającego do 31 maja roku składania wniosku) uwzględnia cykl produkcyjny w rolnictwie, co umożliwia wykazanie aktywności także rolnikom dopiero rozpoczynającym gospodarowanie lub przejmującym gospodarstwa w trakcie roku. Projekt znacząco ograniczy biurokrację, ponieważ wielu rolników, m.in. spółdzielnie, grupy producentów czy beneficjenci określonych programów wsparcia, będzie automatycznie uznanych za aktywnych. Szacuje się, że ok. 570 tys. gospodarstw nie będzie musiało składać dodatkowych dokumentów. Na poparcie zasługuje również uwzględnienie specyfiki wypasu kulturowego oraz gospodarstw o zróżnicowanych warunkach przyrodniczych, w tym gospodarstw górskich czy specjalizujących się w chowie owiec i kóz. Zaproponowane mechanizmy ewidencji zwierząt i ich przemieszczania pozwalają na rzetelne uwzględnienie tej formy użytkowania trwałych użytków zielonych. Co ważne, projekt przewiduje również rozwiązania przejściowe na rok 2026, w szczególności dla małych gospodarstw, czyli automatyczne uznanie za rolników aktywnych zawodowo gospodarstw otrzymujących niskie płatności w 2025 r. Zapewni to czas na dostosowanie się do nowych zasad i zapobiegnie nagłym negatywnym skutkom zmian regulacyjnych. Warto podkreślić, że projektowane zmiany są wynikiem szerokich konsultacji z rolnikami i organizacjami rolniczymi oraz odpowiadają na postulaty środowiska wiejskiego. Ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej, nie generuje dodatkowych obciążeń finansowych dla budżetu państwa i nie wywiera negatywnego wpływu na sytuację społeczną rodzin rolniczych ani na działalność mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Uważamy, że projektowana ustawa zasługuje na poparcie jako rozwiązanie racjonalne, wyważone i systemowo wzmacniające polskie rolnictwo. Lepsze ukierunkowanie wsparcia na aktywnych zawodowo rolników z pewnością przyczyni się do efektywniejszego wykorzystania środków publicznych, rozwoju gospodarstw rolnych oraz długofalowej stabilności sektora rolnego.