Mówca: Stanisław Żmijan
Data: 2015-03-18 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu pań posłanek i panów posłów Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawię uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Pytanie podstawowe: Czego tak naprawdę dotyczą proponowane zmiany w ustawie Prawo o ruchu drogowym? Najogólniej rzecz ujmując, chcemy dokonać zmian w obowiązującym w Polsce od ponad trzech lat systemie fotoradarowym. Doświadczenia w tym zakresie zebrane przez ponad trzy lata, najdelikatniej rzecz ujmując, niestety nie są najlepsze. W szczególności negatywne emocje wywołuje stosowanie tzw. fotoradarów przenośnych przez straże zarówno gminne, jak i miejskie, ale także przez Inspekcję Transportu Drogowego. To jest jedna kwestia. Druga kwestia to oczywiście stan bezpieczeństwa na polskich drogach. Mimo że w ostatnich 10 latach zdecydowanie poprawiliśmy stan bezpieczeństwa, to jednak w dalszym ciągu pod tym względem jesteśmy na czele, wysoko na tej niechlubnej liście, jeśli chodzi o grono państw europejskich. Mimo że zmniejszyliśmy, wskazując ten najbardziej wyraźny i tragiczny wskaźnik, liczbę ofiar na polskich drogach z ponad 8 tys. do poniżej 4 tys., to nadal - tak jak powiedziałem - jest to jeszcze zdecydowanie za dużo w porównaniu z liczbami w innych krajach. Te dwa zasadnicze powody były podstawą przygotowania projektu, który mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie w imieniu wnioskodawców. Do czego sprowadzają się proponowane zmiany? W pierwszej kolejności chcemy uporządkować kwestię stosowania urządzeń rejestrujących, czyli fotoradarów. Chcemy je podzielić jednoznacznie na przenośne i stacjonarne. Fotoradary przenośne chcemy ulokować w rękach Policji, dlatego że najmniej emocji wywołuje stosowanie fotoradarów przez Policję, która przez lata wypracowała dobre standardy stosowania tych urządzeń i nie ma związanych z tym wątpliwości. Jest przekroczenie prędkości, to jest stosowna kara. Natomiast fotoradary stacjonarne chcemy ulokować w rękach Inspekcji Transportu Drogowego i tylko tam. To są te podstawowe zmiany, ale proponujemy także powiązanie wysokości kar z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej za rok poprzedni, podawanym przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Chcemy takiej regulacji, chcemy bowiem uniknąć sytuacji, aby wysokości kar za przekroczenia prędkości były każdego roku sterowane ręcznie. Bo właśnie wtedy pojawiają się komentarze, sugestie, podejrzenia, że ktoś to robi dla celów innych niż poprawa bezpieczeństwa na polskich drogach. Proponujemy tolerancję 10 km/h, czyli nie ma kary za przekroczenie prędkości do 10 km/h. Natomiast w przypadku jej przekroczenia o 11-20 km/h proponujemy, aby kara wynosiła 3% przeciętnego wynagrodzenia, tak jak powiedziałem, w gospodarce narodowej za rok poprzedni. Dzisiaj jest to poziom 115 zł. Za przekroczenie prędkości o 21-30 km/h proponujemy 5%, co wynosi dzisiaj w granicach 190 zł. Proszę zauważyć, że w tych przedziałach do 30 km/h proponujemy wysokości kar nieodbiegające od tych funkcjonujących dzisiaj. Chciałbym z całą mocą to podkreślić, pojawiają się bowiem komentarze, opinie, że tym projektem chcemy dokonać drenażu kieszeni kierowców. Nie, nic takiego, żadna taka myśl nie towarzyszyła nam podczas pracy nad tym projektem ustawy. Chcemy jednak rzeczywiście wydać wojnę piratom drogowym i recydywistom drogowym, w przypadku bowiem kolejnego przedziału przekroczenia prędkości, czyli 31-40 km/h, proponujemy 9%, a więc byłoby to 350 zł, w odniesieniu do przedziału 41-50 km/h proponujemy 14% przeciętnej płacy, a jeśli chodzi o przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h, to proponujemy 20% przeciętnej płacy, co oznacza, że kara wynosiłaby 760 zł. To rzeczywiście jest wysoka kara. Mało tego, proponujemy podwojenie kary za przekroczenie prędkości o powyżej 50 km/h, czyli karę w wysokości 1520 zł. To jest dotkliwa kara. Proponujemy także podwyższenie kary o 50% za czwarte i każde następne przekroczenie prędkości, licząc od pierwszego przekroczenia w ciągu roku. To są dotkliwe kary, ale musimy wypowiedzieć walkę piratom drogowym i recydywistom. Proszę zauważyć, że przy ograniczeniu prędkości na terenie zabudowanym do 50 km/h i przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h w sumie daje to ponad 100 km/h. Kontakt pieszego, rowerzysty z samochodem jadącym z taką prędkością w najlepszym wypadku kończy się kalectwem, ale z reguły kończy się śmiercią, dlatego zostały zaproponowane tak wysokie kary w tym projekcie. Zaznaczyłem już, że proponowana granica tolerancji wynosi 10 km/h. Proponujemy także zmianę, jeżeli chodzi o ograniczenie prędkości na terenach zabudowanych. Chodzi o ograniczenie prędkości w ciągu dnia na poziomie 50 km/h i ograniczenie prędkości w nocy na poziomie 60 km/h. Proponujemy w związku z tym jedno ograniczenie prędkości, a mianowicie 50 km/h. W przedłożonym projekcie proponujemy także regulacje związane z procedurą przekazania urządzeń, które są obecnie w gestii straży miejskich i gminnych, oraz fotoradarów przenośnych, które są w gestii Inspekcji Transportu Drogowego. Chcemy, żeby znalazły się one w gestii Policji. Tryb i sposób przekazania są opisane w tym projekcie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiłem podstawowe kwestie uregulowane w tym projekcie. Kiedy zaczynałem swoje wystąpienie, mówiłem o tym, że stosowanie systemu fotoradarowego w Polsce wywołuje złe skojarzenia, złe emocje. Chcę powiedzieć, że także skuteczność tego systemu jest bardzo niska. Jest ona dzisiaj szacowana na poziomie 35-50%. Co to oznacza? Oznacza to, że mamy w Polsce prawo, które nie jest egzekwowalne, a to z kolei dobrze o nas nie świadczy, powiedziałbym nawet, że naraża nas w tym sensie na śmieszność. W związku z tym także z tego powodu powinniśmy dokonać stosownych zmian. Proponujemy wysokie kary za nierespektowanie sygnałów świetlnych, mówiąc wprost, za przejazd przez skrzyżowanie na czerwonym świetle, ale nie tylko za przejazd na czerwonym świetle. Proponujemy też ustalanie kary w odniesieniu do przeciętnej płacy za poprzedni rok, w wysokości 20% tejże przeciętnej płacy. To są wysokie kary, ale trzeba powiedzieć, że przejazd na czerwonym świetle jest bardzo groźnym wykroczeniem, a zatem takie wykroczenie powinno być napiętnowane mocno karane. Na czym polegają różnice między prawem obowiązującym a tym, które proponujemy? Tak jak powiedziałem, wszystkie fotoradary przenośne mają być w dyspozycji Policji, kary będą nakładane na kierujących pojazdami w oparciu o Kodeks wykroczeń. Będą to kary finansowe, a także punkty karne. Natomiast fotoradary stacjonarne będące w dyspozycji Inspekcji Transportu Drogowego będą wykorzystywane do nakładania kar na właścicieli pojazdów - nie na kierujących, ale na właścicieli pojazdów - i nie będzie punktów karnych. Zaprojektowaliśmy takie zmiany, dlatego że w 2008 r. w tej Izbie uchwaliliśmy już ustawę wprowadzającą możliwość karania w drodze decyzji administracyjnej oraz włączyliśmy kary finansowe i punkty karne do jednego systemu. Wtedy zajął się tym, na wniosek prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Trybunał Konstytucyjny, który nie podzielił stanowiska Wysokiej Izby, w związku z czym projekt trafił niestety do kosza. Naprawiamy ten błąd. Dzisiaj będzie to kara nałożona w drodze decyzji administracyjnej i będzie to tylko kara finansowa. Jeśli chodzi o ewentualne pytania, bo takie opinie już się pojawiały, czy ta regulacja jest zgodna z konstytucją, to w moim przekonaniu i w przekonaniu posłów, którzy przygotowywali ten projekt i pracowali nad nim, proponowana regulacja jest zgodna z konstytucją. Chcę powiedzieć, że my już mamy w naszym prawie podobną sytuację - od 2002 r. w drodze decyzji administracyjnej nakładane są kary na właścicieli pojazdów, a nie na kierowców, za przekraczanie czasu pracy kierowców. Tym zagadnieniem zajmował się Trybunał Konstytucyjny i podzielił zdanie Wysokiej Izby, że uchwalona ustawa była i jest zgodna z konstytucją. Mam nadzieję, że także regulacje proponowane w tym projekcie, nawet gdyby pojawił się wniosek o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego, znajdą uznanie w Trybunale Konstytucyjnym. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu wnioskodawców, posłów Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska, wnoszę o skierowanie projektu do właściwych komisji celem dalszego procedowania. Bardzo dziękuję. (Oklaski)