Mówca: Tomasz Szymański
Data: 2012-07-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego, zawartego w druku nr 532. Projekt ustawy zmieniającej przepisy Kodeksu karnego oraz Kodeksu postępowania karnego jest swego rodzaju odpowiedzią na zachodzące przez ostatnie kilkadziesiąt lat przemiany w zakresie obyczajowości seksualnej, moralności społeczeństwa, których nie uwzględniają obowiązujące regulacje prawne. Stwarza on efektywne mechanizmy przeciwdziałania wybranym przestępstwom przeciwko wolności seksualnej oraz obyczajności, a tym samym zapewnia osobom pokrzywdzonym skuteczniejszą niż dotychczas ochronę prawną. Projekt zawiera propozycje zmian normatywnych w zakresie przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, a ich istotą jest modyfikacja trybu ścigania przestępstw: zgwałcenia, zawartego w art. 197 Kodeksu karnego, wykorzystania bezradności, zawartego w art. 199 Kodeksu karnego, a także nadużycia zależności lub krytycznego położenia, które jest zawarte w art. 198, jeżeli określony w tym przepisie stan ofiary nie jest wynikiem trwałych zaburzeń psychicznych; zmiana z trybu ścigania na wniosek pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 205 Kodeksu karnego, na tryb ścigania z urzędu. Regulację art. 205 Kodeksu karnego uzupełnia w płaszczyźnie procesowej art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego. Określa on możliwość cofnięcia wniosku o ściganie za zgodą sądu lub prokuratora do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, z wyjątkiem gdy chodzi o przestępstwo zgwałcenia określone w art. 197 Kodeksu karnego, w przypadku którego cofnięcie jest niedopuszczalne. Konsekwencją uchylenia art. 205 Kodeksu karnego jest zmiana treści art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego poprzez usunięcie wskazanego w tym przepisie odwołania do art. 197 K.k. Obecne przepisy prawne uniemożliwiają ściganie z urzędu przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Kryteria sankcji karnej oraz zakres penalizacji czynów zawartych w rozdziale XXV Kodeksu karnego pozwalają na stwierdzenie, że wolność seksualna jest najsłabiej chronionym obszarem wolności człowieka w polskim prawie. Taki stan prawny może intensyfikować poczucie bezkarności u sprawców przestępstw i kształtować lekceważący stosunek do obowiązku przestrzegania prawa. Tryb ścigania na wniosek stwarza możliwość nacisków zarówno na pokrzywdzonego, jak i na jego rodzinę celem rezygnacji z żądania ścigania. Naciski przybierają formę przemocy fizycznej, psychicznej, szantażu czy też przekupstwa. Przykładem takiego stanu rzeczy może być osoba pokrzywdzona, która w związku z wcześniejszym zaoferowaniem jej przez sprawcę korzyści majątkowej wykazuje brak woli ścigania sprawcy, a tym samym daje sprawcy zielone światło do dalszych takich działań. Przyczyny odstąpienia od ścigania na wniosek mogą wynikać również z decyzji pokrzywdzonego celem uniknięcia zemsty ze strony sprawcy, stygmatyzacji, czy też konfrontacji ze sprawcą podczas procesu. Bezkarność taka może być szczególnie odczuwalna przez obywateli, dla których brak ścigania w przypadku tego typu stwierdzonych faktycznie zbrodni stanowić może punkt wyjścia zarówno do osłabienia ich zaufania do organów sprawiedliwości, jak i zarazem poczucia zagrożenia możliwością pokrzywdzenia ze strony sprawców wskazanych przestępstw. Przestępstwo zgwałcenia stanowi jedno z najpoważniejszych przestępstw. Rolą państwa jest zapewnienie obywatelom poczucia bezpieczeństwa i zapobieganie przestępczości, co nie do końca umożliwia aktualnie art. 205 Kodeksu karnego. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której sprawca dopuszcza się powtarzających się zamachów na wolność seksualną, a brak możliwości ścigania z urzędu przy braku aktywności pokrzywdzonego prowadzi do całkowitej bezkarności sprawcy, co tylko może motywować do powtarzalności tego typu zachowań. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W związku z tym, iż poziom ochrony prawnej udzielanej obecnie pokrzywdzonym w tego rodzaju przestępstwach jest niezadowalający, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie głosował za przyjęciem projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego oraz opowiada się za skierowaniem go do komisji kodyfikacyjnej celem dokonania stosownych zmian w regulacji. Dziękuję bardzo.