Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2012-03-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko w sprawie nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zawartej w drukach nr 177 i 217, ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., która w swej preambule wymienia dobro dzieci, dobro rodziny i która mówi, że skuteczność pomocy może być osiągnięta tylko przy współpracy wszystkich środowisk, instytucji i organizacji - ustawy, która niosła obietnice, o których Prawo i Sprawiedliwość od początku mówiło, że są gołosłowne, niepoparte możliwościami finansowymi, bez zapewnienia należytego finansowania ze strony rządu. Zaproponowano rozwiązania budzące wątpliwości od początku, często niespójne, niedopracowane, wiele z nich miało charakter życzeniowy. Łatwo można było przewidzieć, że ustawę boleśnie zweryfikuje życie. Nowelizacja jest odwrotem od kluczowych rozwiązań tej ustawy, od tego, co miało być istotą nowego systemu wsparcia. Z tej strojnej obietnicy - choinki ściągnięto czubek, gwiazdę - asystentów rodziny i koordynatorów pieczy zastępczej, odkładając obowiązek ich zatrudnienia do końca 2014 r., a może na wieczne nigdy. Teraz będzie to zadanie fakultatywne. I tak po kolei z innymi rozwiązaniami, które mają charakter fakultatywny, a więc: znosi się obowiązek zatrudnienia koordynatorów pieczy zastępczej, zwiększa się liczbę rodzin przypadających na jednego koordynatora z 15 do 30, ogranicza się środki przysługujące rodzinnym domom dziecka na remonty. Rozwiązania odroczono do końca 2014 r. pod silną presją samorządów, które protestowały przeciwko przekazywaniu zadań bez gwarancji ich finansowania. Tylko dlaczego ich głos był kompletnie lekceważony wcześniej? Jakie mamy gwarancje, jakie gwarancje mają wnioskodawcy, że sytuacja samorządów za 2,5 roku tak diametralnie się zmieni, że stać je będzie na te rozwiązania? A może będzie po prostu kolejna nowelizacja, kolejne odroczenie terminu? Czy związek powiatów deklaruje dzisiaj pełną gotowość dofinansowania tych zadań w 2015 r.? Co się zmieni w 2015 r.? Będziemy po wyborach samorządowych, czy będziemy po nowych wyborach parlamentarnych? Pomoc dla rodzin zastępczych wdrażana jest z wielkimi problemami, których naprawdę można było uniknąć. Dzisiaj ten pożar gaszony jest już drugą nowelizacją, chociaż ustawa obowiązuje od dwóch miesięcy. Pewnie możemy spodziewać się kolejnych. Druk nr 177 to 17 poprawek zawartych w dwóch artykułach, druk nr 217 to już 46 zmian zawartych w 6 artykułach. A ile tych poprawek, zmian zostanie jeszcze zgłoszonych w trakcie drugiego czytania? 10 poprawek złożyła Platforma Obywatelska, być może legislacyjnych, ale 13 złożył już klub Prawa i Sprawiedliwości. Samorządy mają wątpliwości, jak stosować ustawę. Brak środków finansowych to nie jedyny problem. Przepisy są nieprecyzyjne, niespójne, burzą wcześniejszy system funkcjonujący niecałe 15 lat i budowany też od podstaw, przy okazji tworzenia PCPR w 1999 r. Teraz rodziny zastępcze będą funkcjonowały w dwóch porządkach prawnych i w dwóch trybach przyznawania wsparcia, a okres przejściowy dla niektórych może trwać do 2029 r. To była konieczność, bo inaczej rodziny straciłyby w odniesieniu do świadczeń, a założenie było takie, że żadna rodzina zastępcza, jak i żadne dziecko, nie miała stracić co do wysokości świadczeń. Jak więc to się stało? Rodziny miały zyskać, a niektóre, tak jak rodziny spokrewnione z dziećmi do 7. roku życia, znacząco straciły, po 340 zł, szczególnie dotyczy to dzieci niepełnosprawnych do 7. roku życia, bo w ich przypadku strata wynosi ponad 400 zł. Jeżeli ktoś będzie rodziną zastępczą zgodnie z założeniami nowej ustawy, to właśnie tyle straci. Czy wiemy, ile powiaty zaoszczędzą na spokrewnionych rodzinach zastępczych? Czy o to chodziło? Dlatego klub Prawa i Sprawiedliwości proponuje wydłużenie terminu wyboru ustawy w kontekście naliczania świadczeń dla rodzin spokrewnionych z jednego miesiąca - w znowelizowanej ustawie - do sześciu miesięcy. W wyniku działania tej ustawy, szczególnie art. 245 ust. 1, w Polsce zostało zlikwidowanych 45% ośrodków adopcyjnych, głównie niepublicznych, co w naszej ocenie znacząco ogranicza adopcję. W Polsce średni czas oczekiwania na dziecko wynosi obecnie od 2 do 5 lat. (Dzwonek) A jaki będzie w tej chwili? Dlatego Prawo i Sprawiedliwość proponuje poprawkę do art. 245 ust. 1 i zniesienie zróżnicowania limitów adopcji dla niepublicznych i publicznych zakończonych adopcji przeprowadzonych w roku 2010 lub 2011. Stosowną poprawkę złożyliśmy. Proponujemy też wpisanie nadzoru nad pieczą zastępczą w art. 186 i możliwość współfinansowania działalności ośrodków przez samorządy wojewódzkie. Zwracamy też uwagę na znacznie gorszą sytuację niepublicznych placówek. Ta ustawa to przykład może nie złego rozwiązania systemowego, i twórcom ustawy nie odmawiamy dobrych intencji, ale prawa źle napisanego, złej ustawy, źle osadzonej. Jesteśmy przeciwni tej nowelizacji, tak jak byliśmy przeciwni przyjęciu ustawy. Może zburzyliśmy niedoskonały system, ale naprawdę zaproponowaliśmy bubel prawny. Dziękuję. (Oklaski)