Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2017-04-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jeżelibyśmy mówili o roli, jaką mają spełniać spółdzielnie w obszarze wiejskim, w rolnictwie, pewnie jesteśmy zgodni, i takie były wystąpienia, łącznie z wystąpieniem pana ministra. Gdybyśmy się odnosili do historycznego znaczenia spółdzielni i ich znaczenia dzisiaj w Unii Europejskiej, w krajach Europy Zachodniej, również jesteśmy zgodni. Spółdzielnie od lat, od dziesiątków lat, w niektórych przypadkach od ponad 100 lat funkcjonują w obszarach wiejskich. Były pierwszą formą wspólnego gospodarowania, wspólnego sprzedawania czy wspólnego kupowania środków produkcji. W tych krajach, w których nie było komunizmu, nie było socjalizmu, spółdzielnie trwają nadal. Rozwijały się w minionym okresie. W Polsce spółdzielnie miały swoje zawirowania, ale też w okresie słusznie minionym, czyli w czasach ustroju socjalistycznego w Polsce, wiele spółdzielni funkcjonowało bardzo dobrze. Nie miały one charakteru spółdzielni państwowych - wymienię tu chociażby spółdzielczość bankową, spółdzielczość mleczarską czy spółdzielczość ogrodniczo-pszczelarską - i spełniały w sposób doskonały rolę, która była przypisana spółdzielni. Natomiast warto byłoby zwrócić uwagę, dlaczego dzisiaj nie powstają spółdzielnie. Nie powstają one ani w Polsce, ani w tych krajach Unii, które wymienialiśmy. Powstają raczej spółki kapitałowe, spółki akcyjne albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które mają kontynuować działalność gospodarczą na obszarach wiejskich, a niechęć do spółdzielni wynika chociażby z tego, że każdy lider, który podejmuje się stworzenia takiego organizmu, nowego podmiotu gospodarczego, chciałby mieć trochę większą rolę niż wszyscy inni. Ale właśnie dlatego, że w spółdzielni funkcjonuje cały czas zasada: jeden członek - jeden głos na walnym zgromadzeniu, spółdzielnia nie ma możliwości być zdominowana przez jakiś kapitał, który by do niej wszedł i który by ją zdominował. I pod tym względem jesteśmy zgodni, i pod tym względem także mój klub ten projekt w całej rozciągłości popiera. Gdybyśmy ten projekt traktowali jako uchwałę, czyli jako intencję, w jakim kierunku ma iść rozwój spółdzielczości w Polsce - musimy być zgodni, że on idzie w dobrym kierunku. Natomiast jeżeli popatrzymy na szczegóły tego projektu, które pan minister był uprzejmy nam przed chwilą przedstawić, mówiąc, że przywracamy właściwą rangę spółdzielczości czy powracamy do najlepszych tradycji, to chciałbym się zapytać, gdzie są te preferencje, o których tak dużo było mówione. Bo możemy dzisiaj porównywać spółdzielnie do grup producenckich. Przecież dzisiaj spółdzielnia jest jedną z form gospodarowania, która może być grupą producentów rolnych. Nikt do tej pory nie zabraniał rolnikom organizowania się w spółdzielnie, nikt rolnikom nie zabraniał być grupami producenckimi i nikt nie zabraniał korzystania z tych dobrodziejstw, o których dzisiaj mówi pan minister. Mówię o tych minionych 8 czy 10 latach. Powiem nawet więcej, że w przypadku tamtych rozwiązań, kto chciał zakładać spółdzielnię działającą w obszarze rolnictwa jako grupa producencka, uzyskiwał na samym początku wsparcie finansowe, chociażby na pokrycie tzw. kosztów administracyjnych, a więc opracowanie statutu, zatrudnienie pracowników, wynajęcie biura, usługę biurową itd. Tego już dzisiaj nie ma i tego państwo nie proponujecie. Chciałem więc się zapytać, gdzie te preferencje, bo jeżeli chodzi o preferencje, o podatek od nieruchomości, to dzisiaj grupy producentów rolnych zakładane w formie spółdzielni już są zwolnione z podatku od nieruchomości z tytułu prowadzenia działalności na rzecz swoich członków. Żadnego novum tu nie ma. Jeżeli mówimy o podatku dochodowym, to również dzisiaj grupy producentów rolnych zajmujące się handlem i dystrybucją produktów pochodzących od swoich członków i osiągające z tego tytułu dochód tego podatku nie płacą, więc warto by się zapytać, gdzie są te wszystkie preferencje, o których tak dużo było mówione w uzasadnieniu tego projektu, bo ja ich zupełnie nie widzę. Nawet bym powiedział, że w stosunku do rozwiązań, które funkcjonują, dotyczących grup producentów rolnych, tych preferencji jest zdecydowanie mniej. Powiem jeszcze więcej, nawet ta liczba określająca minimalną liczbę członków, czyli 10, mniej niż wymaga dzisiaj Prawo spółdzielcze, również nie dotyczy grup producentów rolnych, bo przypomnę, że w Prawie spółdzielczym dzisiaj wystarczy pięciu członków, które mogą założyć chociażby grupę producentów owoców i warzyw. Więc nie tylko państwo nie preferujecie spółdzielni, tak jak mówicie, tylko w moim odczuciu przedstawiacie projekt polityczny, który ma służyć temu, byśmy przygotowali ustawę o spółdzielczości rolniczej, ale tak naprawdę tych preferencji nie ma. Byłbym tu bardziej odważny w wyrażeniu poglądu, czy po wejściu w życie tej ustawy rolnicy lawinowo ruszą zakładać spółdzielnie. Otóż nie ruszą lawinowo, bo ci, którzy już dzisiaj są aktywni, którzy byli aktywni, wybrali inne formy gospodarowania czy wybrali nawet formę spółdzielczą, a w tym przypadku żadnej preferencji nie ma - mówię to wyraźnie jako rolnik, ale ten, który jest dzisiaj członkiem grupy producenckiej działającej w oparciu o Prawo spółdzielcze. I gdybym dzisiaj miał zakładać spółdzielnię w oparciu o przepisy, które proponujecie w tym projekcie, to powiem, że te, które były kilka lat temu, były zdecydowanie lepsze dla tego typu inicjatyw. Mówicie też państwo o tym, że ten projekt spowoduje, iż zwiększy się pozycja negocjacyjna rolnika, że będzie on silniejszy na rynku. Tak, w każdej formule rolnik działający wspólnie będzie silniejszy od rolnika działającego pojedynczo, ale w tym zakresie absolutnie nic się nie zmienia. Ale chociażby dlatego, że ten projekt w swojej intencji ma dobry kierunek, ma dobrą myśl (Dzwonek), myślę, że będzie czas nad nim popracować na posiedzeniach komisji...