Mówca: Mieczysław Golba
Data: 2013-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec przedstawionego przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, druk nr 1525. Inicjatywa zmian obowiązujących przepisów w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu zasługuje oczywiście na poparcie. Wiele przedstawionych w projekcie ustawy zapisów jest potrzebnych, np. wprowadzające brakujące definicje lub doprecyzowujące definicje krajobrazu, krajobrazu kulturowego, dominanty krajobrazowej, regulacja prowadząca do uporządkowania chaosu reklamowego czy powstrzymania oszpecania przestrzeni publicznej. Jednak część proponowanych rozwiązań prawnych wymaga naszym zdaniem uzupełnienia, poprawy lub uściślenia, a niektóre kwestie zostały całkowicie pominięte lub zmarginalizowane. Zgodnie z prezydenckim projektem samorządy województw będą musiały sporządzać spis charakterystycznych i podlegających ochronie krajobrazów oraz przynajmniej raz na 20 lat sporządzać audyt krajobrazowy. Sporządzania takich audytów obecnie się nie wymaga, dlatego możliwe było ustawienie turbin wiatrowych wokół Reszla. Samorządy będą też mogły ustalać zasady ochrony krajobrazu, tj. określać wysokości budynków, ich kolorystykę, zasady ustawiania reklam itd. W przedłożonym projekcie ustawy odpowiedzialność za krajobraz nadal zostaje rozdzielona pomiędzy ministrów właściwych do spraw środowiska oraz do spraw kultury i dziedzictwa narodowego z niewielkim udziałem ministra właściwego do spraw budownictwa, co naszym zdaniem spowoduje, że krajobrazy już chronione na podstawie istniejących ustaw, a więc krajobrazy charakteryzujące się wyjątkowymi wartościami i pięknem, nadal będą chronione, zaś pozbawione ochrony pozostaną lub mogą pozostać krajobrazy ładne oraz obszary pospolite, a to może doprowadzić do zwiększenia dysproporcji pomiędzy tymi krajobrazami. Jest to naszym zdaniem niezgodne z jednym z podstawowych założeń Europejskiej Komisji Krajobrazowej, zgodnie z którym krajobraz jest ważną częścią jakości życia ludzi zamieszkujących wszędzie, w obszarach miejskich i na wsi, tak na obszarach zdegradowanych, jak i na obszarach o wysokiej jakości, na obszarach uznawanych za charakteryzujące się wyjątkowym pięknem oraz na obszarach pospolitych. Proponowane zmiany utrwalają obecny stan zarządzania krajobrazem, tzn. w dalszym ciągu nie będzie organu odpowiedzialnego całościowo za ochronę krajobrazu z jego wszelkimi elementami - organu koordynującego, kontrolującego, egzekwującego w skali kraju - oraz za gospodarkę przestrzenną, co jest, można powiedzieć, w Europie ewenementem. Ponadto proponowane przepisy nakładają nowe obowiązki na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska oraz wojewódzkiego konserwatora zabytków, których urzędy już obecnie nie są wydolne, a więc zarówno stan osobowy, jak i finansowy tych urzędów może okazać się niewystarczający do spełnienia dodatkowych wymogów. Warto tu podać następujący przykład. Warmińsko-mazurski wojewódzki konserwator zabytków w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. poinformował jedno ze stowarzyszeń, że nie może rozpatrywać wniosków o wpis do rejestru zabytków, co stanowi przecież jedno z podstawowych zadań tego urzędu, gdyż takich wniosków skomplikowanych merytorycznie i o skomplikowanej strukturze wpłynęło do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Olsztynie ponad 170, co skutkuje paraliżem tego urzędu na 10 lat, bez możliwości wykonywania statutowych zadań, a także rozpatrywania nowych wniosków. Konieczne jest stworzenie nowego systemu kompleksowego zarządzania, bowiem obecnie zarządzanie dotyczy jedynie wybranych, tj. najcenniejszych, elementów krajobrazu, chroni się tylko jego wybrane fragmenty na podstawie ustaw o ochronie przyrody, o ochronie zabytków, o lasach, o wodach itd. Brakuje kompleksowego postrzegania krajobrazu jako dobra wspólnego, będącego podstawowym komponentem europejskiego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, przyczyniającego się do dobrobytu ludzi i konsolidacji europejskiej tożsamości, jak zapisano w Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, ratyfikowanej przez Polskę w 2004 r. W imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska wnoszę o skierowanie przedłożonego projektu ustawy, zawartego w druku nr 1525, do dalszych prac legislacyjnych. Chcę powiedzieć, że należy doprecyzować i dopracować ten projekt ustawy, aby nie budził on kontrowersji, jeśli chodzi o przedsiębiorców. Są sygnały, że to będą dla nich dodatkowe obciążenia, że to ich będzie dodatkowo kosztować, dotyczyć będzie też tych osób, które niejednokrotnie wydzierżawiały po prostu te miejsca. Wobec powyższego wnosimy nasze uwagi i na pewno będziemy je też przedstawiać podczas prac, do których skierowany zostanie ten projekt. Dziękuję bardzo.