Mówca: Ewa Lieder
Data: 2017-04-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mówimy tutaj o trzech drukach: każdy jest inny i tutaj mamy taką gradację. Celem naszego projektu, Nowoczesnej, czyli druku nr 1361, jest wyważenie proporcji pomiędzy aktualnie obowiązującymi przepisami prawa pozwalającymi na masowe dokonywanie wycinki drzew i krzewów, a nawet drzew o szczególnej wartości przyrodniczej - mam świadomość tego, że wprowadziliście państwo poprawki, ale to będą co najmniej 4 miesiące, kiedy będzie można wycinać, co popadnie, a są to drzewa o wysokiej wartości przyrodniczej, kulturowej czy krajobrazowej - a ustawą, która obowiązywała wcześniej, czyli zbyt restrykcyjną, przed 1 stycznia 2017 r. Projektowana nowelizacja ustawy ma przyczynić się do ograniczenia wzmożonej wycinki drzew i krzewów, ale równocześnie dać właścicielom na prywatnym terenie możliwość wycięcia samosiejek i drzew o niedużej wartości, łatwych do skompensowania. A więc ta ustawa miałaby częściowo przywrócić stan prawny, który obowiązywał przed 1 stycznia 2017 r. Ale tego 1 stycznia, a najpierw 16 grudnia w trybie niezgodnym z regulaminem sejmowym podczas posiedzenia na sali kolumnowej PiS bez kropki uchwalił właściwie swoimi głosami i Kukiza nowelizację ustawy o ochronie przyrody. Zmiana przepisów spowodowała fundamentalną zmianę w podejściu do ochrony drzew i krzewów. Fundamentalną. Mówię to dlatego, że tutaj mamy świadomość tego, że to przyzwolenie PiS-u bez kropki nie dość, że pozwoliło na to, że zostały wycięte drzewa według tej nowej ustawy, to również dało takie trochę społeczne przyzwolenie na to, żeby ciąć, co popadnie, bo jest okazja. I to się nadal dzieje. Mimo że nowa nowelizacja ustawy zaproponowana przez PiS zmienia częściowo tę sytuację, nie zmienia faktu, że to się dzieje w całej Polsce. I udawanie, że to się nie dzieje, jest po prostu... Nie będę tutaj używała słów nieparlamentarnych. W efekcie łamane jest nawet nowe prawo, to zliberalizowane. Skala zjawiska okazała się naprawdę zatrważająca. Jest to oczywiście konsekwencja tego nieprecyzyjnego zapisu. Nasza ustawa ma ograniczyć możliwość masowej wycinki, ale równocześnie dać szansę na to, żeby ci właściciele, którzy jednak chcieliby dysponować swoją własnością, wycięli pod budowę domu czy pod inne nasadzenia... (Głos z sali: Co?) ...drzewa i krzewy ze swojego terenu. Kolejną konkretną propozycją jest danie samorządom pozwolenia na podejmowanie uchwał i ustalanie tzw. zieleni chronionej. Państwo tutaj wspominaliście, że samorządy mają wystarczająco dużo uprawnień, ale samorządy, proszę państwa, to jest coś, co się w Polsce od wielu, wielu lat najbardziej udało. Samorządy bardzo mądrze korzystają ze swoich uprawnień. Danie im szansy na to, żeby zapobiec wycinaniu drzew, bo to samorządy właśnie wiedzą, co się dzieje na ich terenie, gdzie są te wartościowe drzewa, nawet jeśli nie są to pomniki przyrody... (Poseł Anna Paluch: To się zdecydujcie, czy wiedzą, czy nie wiedzą.) ...właśnie ta kompetencja miałaby dać szansę tym, którzy wiedzą najlepiej, co się dzieje u nich, na ich terenie, na ochronę przyrody, bo Sejm, jak wiadomo, tego nie zrobi. Właśnie właścicielem bądź dzierżawcą bardzo często jest samorząd, który wie najlepiej, co się u niego dzieje. (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: I dlatego wycina.) Gdybyście państwo rozpatrzyli te wszystkie trzy projekty razem, mielibyśmy szansę na to, żeby wyciągnąć być może to, co najlepsze z projektu Platformy Obywatelskiej, z naszego projektu i z państwa projektu, i zrobić projekt przemyślany, skonsultowany ze wszystkimi możliwymi organizacjami pozarządowymi, a naprawdę mamy tam wspaniałych ekspertów. I wyszłoby prawo mądre, rozsądne i akceptowalne dla wszystkich mieszkańców i mieszkanek Polski. Ale państwo wolicie to zrobić byle jak, na kolanie. W ciągu tych 4 miesięcy, które w tej chwili biegną, można powiedzieć, że topór PiS i lex Szyszko spowodowały, że z krajobrazu Polski na zawsze zniknęły tysiące drzew, wśród nich m.in. starodrzewy. To, co ja mówiłam w komisji, wspominając o stronie, gdzie mieszkańcy wielu miejscowości, gmin zgłaszają wycinki, to oczywiście nie wszystkie te głosy są sprawdzone. Ale o czym to świadczy? Jeżeli ludzie masowo zgłaszają, że w sąsiedztwie, w gminie, w ich miastach dzieje się coś złego, wycinane są starodrzewy... (Poseł Anna Paluch: To jest efekt wywoływanej przez was histerii.) ...to trzeba to wziąć pod uwagę. I to nie jest histeria. Proszę państwa, to jest psi obowiązek posła, dociekać, jak prawo jest... (Poseł Anna Paluch: To jeszcze trzeba dociec prawdy, a nie powielać fake.) Dokładnie. Zapytaliśmy jako Nowoczesna ministra środowiska, nie mylić z ochroną środowiska, proszę państwa, o to, jakie są konsekwencje tego prawa, które PiS uchwalił w sali kolumnowej. I co się okazało? Pan minister jakby zupełnie zlekceważył prośbę posłów, przygotował się tylko z takich punktów, jak obowiązywało prawo. Dotyczyło to raczej wcześniej obowiązującego prawa, a nie tego, co w tej chwili się dzieje. Więc obywatelom i posłom zostało zabrane wyjaśnienie ministra, który na dodatek... Już nie wspomnę o tym, że pan minister złożył to wyjaśnienie miesiąc albo nawet więcej, chyba z 1,5 miesiąca po tym, jak go poprosiliśmy o to wyjaśnienie. A przypomnę, pani poseł, że naszym psim obowiązkiem jako posłów jest dociekanie, jak działa uchwalone przez nas prawo. (Poseł Anna Paluch: Byle skutecznie i byle bez przekłamań, pani poseł. Proszę publicznie nie kłamać.) To jest nasza odpowiedzialność, m.in. pani, bo pani również to przegłosowała. I teraz przejdźmy może do konkretnych poprawek, które zgłosiło ostatnio, w ostatniej chwili PiS w trakcie posiedzenia komisji. Na przykład minister środowiska ma określić w rozporządzeniu, które będzie uchwalał nie wiadomo jak długo, sztywne parametry drzew i innych tworów przyrody ożywionej i nieożywionej, które klasyfikują je do objęcia ochroną pomnikową. Samorząd może zgłosić sprzeciw, jeśli zgłoszone do wycinki drzewo lub krzew mieści się w parametrach i jest na terenie konserwatorskim, na terenie chronionym formami ochrony ustanowionymi przez gminę czy też na terenach ujętych w planie jako tereny zielone lub w inny sposób chroniące zieleń. Samorząd nie ma jednak żadnej możliwości, by zgłosić sprzeciw, w wypadku gdy roślina nie mieści się w parametrach z rozporządzenia, ale jest cenna ze względu na walory krajobrazowe lub inne ważne w kontekście dobra społecznego i wspólnego. Propozycje te ograniczają kompetencje samorządów. No właśnie, my proponujemy rozszerzenie, a państwo proponują ograniczenie. Dużo zależy też od rozporządzenia ministra środowiska w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, o którego treści jeszcze nic nie wiemy i długo, długo się nie dowiemy. Ryzyko stwarza też poprawka dotycząca dnia zgłoszenia sprzeciwu, którym ma być dzień nadania listu z tą decyzją w placówce pocztowej. Nie sprecyzowano, o jaki list chodzi: czy o przesyłkę poleconą z potwierdzeniem odbioru, czy o zwykłą. (Poseł Anna Paluch: Pani poseł, to jest standard legislacyjny. Niech się pani nie kompromituje.) Jeśli z jakichś powodów list nie zdąży na czas i nieświadomy sprzeciwu właściciel zetnie drzewo, to będzie mu groziła kara w wysokości dwukrotności opłaty za usunięcie tego drzewa. W ust. 16, nad którym procedowaliśmy ostatnio, wnioskodawcy proponują wprowadzenie 5-letniego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na części nieruchomości, z której zostały wycięte rośliny, nawet jeśli organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, nie zgłosił sprzeciwu. Nasuwa to pewne wątpliwości ze względu na art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej, który mówi, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Jeśli samorząd nie zgłosi sprzeciwu wobec wycinki i nie będzie też sprzeciwu ze strony społeczeństwa, więc nic nie będzie stało na przeszkodzie to pozwalałoby to np. na wybudowanie zakładu mechanika samochodowego. Co jakiś czas... Czy to w ogóle ma sens? Byłoby może właściwe wobec planów dużej budowy, co wiązałoby się z wycinką wielu drzew, ale przy wycinkach na małą skalę jest to przepis absurdalny w stosunku do przepisów, które funkcjonowały przed nowelizacją z 16 grudnia 2016 r. I podsumowując, proszę państwa, jako Nowoczesna... (Poseł Anna Paluch: Kropka.) Jako Nowoczesna składamy - zaraz to znajdę - wniosek o odrzucenie tego druku... (Poseł Małgorzata Chmiel: No co składacie?) ...w całości.