Mówca: Marek Balt
Data: 2015-01-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej zaprezentować stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3033. Projekt ustawy ma na celu transponowanie do krajowego porządku prawnego postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ma na uwadze również konieczność osiągnięcia wymaganych poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz potrzebę doprecyzowania wymaganych definicji dotyczących odpowiedzialności producenta, wymagań w odniesieniu do punktów zbierania pojazdów oraz prób strzępienia. Celem tego projektu ustawy jest też wprowadzenie nowych bądź zmodyfikowanie już istniejących instrumentów służących zagospodarowaniu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez oficjalne, legalnie funkcjonujące stacje demontażu pojazdów oraz ograniczenie funkcjonowania w tym zakresie szarej strefy. Postanowienia transponowanej dyrektywy służą harmonizacji porządków prawnych państw członkowskich w zakresie tworzenia mechanizmów osiągania określonych poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Celem projektu jest transpozycja zakazu używania przez producentów pojazdów przy ich wytwarzaniu materiałów zawierających rtęć, ołów, kadm, a także stworzenie warunków do tego, aby obywatel, co do zasady, mógł bez opłaty zdać pojazd w stacji demontażu. Niestety z przykrością zmuszony jestem stwierdzić, że projektowane zmiany z całą pewnością nie doprowadzą do zrealizowania założonych celów, przeciwnie, bardzo prawdopodobny jest dalszy rozwój szarej strefy i zmierzch legalnie funkcjonujących stacji demontażu pojazdów. Projekt ustawy nie stwarza żadnych preferencji dla legalnie funkcjonujących stacji demontażu, takich które pozwoliłyby na osiągnięcie przez nie przewagi nad podmiotami funkcjonującymi w szarej strefie. Wręcz przeciwnie, przedsiębiorców prowadzących takie stacje, którzy przeważnie są średnimi i małymi przedsiębiorcami, obarcza się karami finansowymi za nieosiągnięcie określonych poziomów odzysku i recyklingu. Rozwiązanie polegające na obciążaniu punktów demontażu za nieosiągnięcie bardzo wysokich pułapów odzysku i recyklingu nie jest wymagane w postanowieniach dyrektywy, wręcz nie harmonizuje z jej duchem. Całkowity, a przynajmniej główny ciężar finansowania systemu recyklingu zużytych pojazdów powinien być ponoszony przez producentów. Równolegle rezygnuje się ze wsparcia stacji demontażu poprzez likwidację dopłat. Dopłaty były m.in. przeznaczone w stacjach demontażu na zakup pojazdów od ostatnich użytkowników. Założenie, na którym opiera się rządowe podejście do problemu, a mianowicie że właściciele będą za darmo bądź nawet za opłaty przekazywać wycofane z eksploatacji pojazdy do punktów demontażu, abstrahuje od rzeczywistości. Rzeczywistość wygląda tak, że pojazdy są sprzedawane do skupów złomu prowadzonych przez osoby fizyczne czy nawet do dobrze zorganizowanych firm trudniących się nielegalnym demontażem i sprzedających takie części. Obrót nimi odbywa się chociażby za pośrednictwem portalu Allegro, ale są i inne portale. Nie trzeba nadmieniać, iż funkcjonujące w szarej strefie punkty prowadzące nielegalny demontaż pojazdów nie spełniają wymogów dotyczących ochrony środowiska. Nie dotyka ich też ryzyko nieosiągnięcia pułapu w odzysku i recyklingu, ponieważ nie są zarejestrowane. Natomiast legalne punkty demontażu są obarczane karami za ich nieosiągnięcie, co w powiązaniu ze zniesieniem instrumentów ich finansowania oznacza likwidację wsparcia ze strony państwa i wręcz preferowanie szarej strefy, a przynajmniej zachętę do działalności poza oficjalnym systemem stacji demontażu. Powyższe mankamenty projektowanych zmian są dużą bolączką dla przedsiębiorców prowadzących stacje zajmujące się legalnym demontażem pojazdów. Informacje o tym odbiły się szerokim i negatywnym echem wśród przedsiębiorców. O pejoratywnym odbiorze proponowanych rozwiązań jestem informowany chociażby podczas spotkań z interesantami. Nie stworzono również mechanizmów wsparcia przez producentów sieci stacji demontażu. Prowadzący stacje zwracają uwagę na fakt, iż producenci nie pokrywają kosztów demontażu pojazdów, nie przekazują pojazdów do stacji, z którymi podpisali umowy. Dlatego też stacje wycofują się z uczestnictwa w sieciach producenckich. Nowe rozwiązanie polegające na zobowiązaniu przedsiębiorców wprowadzających do obrotu rocznie więcej niż tysiąc pojazdów, by zapewniły po trzy stacje demontażu pojazdów w każdym województwie w różnych miejscowościach, nie służy realizacji celu zapewnienia łatwego dostępu do takiego punktu innym użytkownikom, którzy chcieliby zdać pojazd. Należałoby się zastanowić nad innym rozwiązaniem. Z przykrością zauważam, iż poruszone kwestie były przedstawiane również na etapie konsultacji projektu ze stroną społeczną, chociażby w uwagach zgłaszanych w styczniu 2013 r. przez Polskie Stowarzyszenie Stacji Demontażu Pojazdów Eko-Auto czy Stowarzyszenie Forum Recyklingu (Dzwonek) Samochodów w 2010 r. Niestety, zostały one bezrefleksyjnie pominięte przez stronę rządową, a naprawdę warto się nad nimi pochylić. Pani marszałek, już kończę.