Mówca: Wiesław Szczepański
Data: 2021-11-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu parlamentarnego Lewica mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Polska od lat mierzy się z trudną sytuacją demograficzną, a problem ten może narastać w następnych latach. Możemy mieć do czynienia w dłuższej perspektywie czasu z obciążeniem systemu emerytalnego, systemu opieki zdrowotnej czy z destabilizacją systemu demokratycznego. Obecnie brak odpowiedniej liczby pracowników na rynku pracy sprawia, że nasza gospodarka potrzebuje wsparcia cudzoziemców. Uważamy, że polska polityka imigracyjna winna opierać się na systemie kwotowym i przewidywać łatwą ścieżkę nabywania tytułu do stałego pobytu oraz legalnego zatrudnienia. Dziś w Polsce pracuje prawie 800 tys. osób z zagranicy. To jest o ponad 11% więcej niż na koniec 2019 r. 60% zatrudnionych cudzoziemców to pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę. 3% z nich prowadzi działalność gospodarczą, a pozostałe osoby korzystają z innej formy zatrudnienia. Blisko 3/4 cudzoziemców zatrudnionych w Polsce stanowią Ukraińcy. Wypełniają oni braki na rynku pracy, przyczyniają się do wzrostu PKB oraz wpłat do systemu ubezpieczeń społecznych. Niestety wydaje się, że Polska kopiuje model niemiecki, francuski z lat 50. i 60., gdy państwa zachodnie korzystały z pracy cudzoziemców bez osiedlania ich u siebie na stałe, czyli stosowały tzw. model gastarbeiterski. Możemy za to zapłacić w przyszłości. Obecnie proces wydawania wiz nie ma zagwarantowanej ciągłości. Powoduje to czasami przestoje w dobrym dotychczas działaniu procedur, co może przełożyć się na problemy z wydawaniem wiz dla obywateli Ukrainy i dopływem ludzi ze Wschodu na polski rynek pracy. Rzecznik małych i średnich przedsiębiorców od początku 2019 r. aktywnie występował z wnioskiem o podjęcie działań dotyczących zaradzenia przewlekłości rozpatrywanych przez urzędy wojewódzkie postępowań w sprawach dotyczących zatrudnienia cudzoziemców. Rząd, dostrzegając problemy przedsiębiorców, a jednocześnie starając się wesprzeć ich w uzupełnieniu braków kadrowych pracownikami ze Wschodu, przedłożył zmianę ustawy o cudzoziemcach. Ustawa ta stanowi rewolucję w zakresie ułatwienia zatrudniania cudzoziemców na uproszczonych zasadach. Obecnie polskie firmy mogą ściągać na uproszczonych zasadach pracowników z dawnego Związku Radzieckiego, z Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy, ale tylko na okres 6 miesięcy. Okres ten zostanie wydłużony do 2 lat. Po wprowadzeniu zmian do ustawy do ściągnięcia takiego pracownika do Polski wystarczy wystawienie przez przedsiębiorcę oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Podstawową zmianą jest wydłużenie cudzoziemcowi dopuszczalnego okresu pracy z 6 miesięcy do 24 miesięcy. Ma to odciążyć pracę urzędów wojewódzkich. Cudzoziemiec będzie mógł pracować aż 2 lata na podstawie tzw. oświadczenia, a uzyskanie dla niego zezwolenia na pracę nie będzie już potrzebne. Uproszczony tryb udzielania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę będzie stosowany do postępowań wszczętych przed 1 stycznia 2022 r. Przyspieszone zostaną postępowania dotyczące udzielenia zezwolenia na pracę cudzoziemcom prowadzone przez urzędy wojewódzkie. Uchylony zostanie wymóg przedstawiania przez cudzoziemca adresu zamieszkania w Polsce jako koniecznego do wydania zezwolenia na pobyt i pracę w naszym kraju. Nowela zawiera także przepis mówiący o tym, że obcokrajowiec będzie musiał otrzymywać co najmniej minimalne wynagrodzenie bez względu na etat pracy, na jakim jest zatrudniony. Ustawa znosi tryb modyfikacji zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w sytuacji zmiany podmiotu powierzającego wykonanie pracy. Zezwolenie to nie będzie określało podmiotu powierzającego wykonanie pracy ani warunków jej wykonywania. Te zostaną określone po dostarczeniu decyzji o udzieleniu zezwolenia przez cudzoziemca, który złoży do wojewody oświadczenie przedsiębiorcy powierzającego mu pracę. Poszerzony zostaje katalog okoliczności, które nie wymagają zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Podmioty o szczególnym znaczeniu strategicznym dla naszej gospodarki szybciej uzyskają zezwolenie na pracę i pobyt czasowy cudzoziemca. Zniknąć ma 12-miesięczny okres rozliczeniowy, co umożliwi przedłużenie pracownikowi pracy bez przerwy na podstawie kolejnych oświadczeń. Skutkować to będzie zniknięciem wiz D05a i nie będzie potrzeby ograniczenia ich obowiązywania do 6 miesięcy. W myśl nowelizacji obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego zostanie uznany za spełniony, gdy będzie wynikał z zatrudnienia cudzoziemca w Polsce. Ustawa wprowadza ułatwienia również we wnioskowaniu o Kartę Polaka. Przedsiębiorcy liczą na to, że ministerstwo rodziny skorzysta po zmianach z możliwości rozszerzenia listy państw, z których można ściągnąć tych pracowników, czy też określi zasady, dzięki którym będzie można skorzystać z uproszczonej procedury przy ściąganiu specjalistów do Polski. Mój klub popiera przyjęte rozwiązania, przy czym składa jedną poprawkę. Chcieliśmy również zwrócić, panie ministrze, uwagę na fakt, iż jednak bardzo wiele wiz nie jest (Dzwonek) wydawanych m.in. dla Hindusów czy Nepalczyków. Prosimy o jakieś rozwiązania dla tych osób, bo to jest kilkadziesiąt tysięcy osób, które czekają na to, żeby w Polsce znaleźć pracę. Dziękuję bardzo.