Mówca: Zdzisław Gawlik
Data: 2017-10-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Projektowana ustawa nowelizująca trzy akty prawne wprowadza do polskiego systemu prawnego rozwiązania, których celem jest wyposażenie sądu rodzinnego w prawo zlecania kuratorowi sądowemu przeprowadzania wywiadów środowiskowych w postępowaniu wykonawczym prowadzonym w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz po powzięciu przez sąd rodzinny i opiekuńczy wiadomości o zdarzeniu mogącym stanowić faktyczną podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu, jak też na etapie postępowania rozpoznawczego w przypadku osób dorosłych. Wywiady, o których mowa w projektowanym akcie prawnym, miałyby dotyczyć małoletnich w razie okoliczności uzasadniających ingerencję w sprawowanie władzy rodzicielskiej czy w przypadku osób dorosłych w okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania o ustanowienie opiekuna lub kuratora. Czyli z jednej strony mamy pewne zdarzenia faktyczne, które uzasadniają powzięcie pewnej aktywności, a z drugiej strony człowiek ma prawo do prywatnego życia, prawo do poszanowania jego miru domowego, które są wartościami szczególnymi, podlegającymi szczególnej ochronie. Chroni je przede wszystkim Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, a także ratyfikowane umowy międzynarodowe, w tym Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisana w Rzymie, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, otwarty do podpisu w Nowym Jorku, czy Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. W tych okolicznościach pojawia się pytanie o wyznaczenie właściwej granicy, linii demarkacyjnej oddzielającej z jednej strony potrzebę ingerencji w dobra osoby fizycznej, a z drugiej strony potrzebę ochrony tych dóbr. Chodzi zatem o to, aby zmiany prawa czy samo prawo nie spowodowały więcej szkody niż pożytku. Wszczynanie wywiadu przez kuratora sądowego np. na podstawie anonimu budzi, jak się wydaje, duże wątpliwości. Nie można godzić się na ingerencję w sferę miru rodzinnego wtedy, gdy przyczyny tej ingerencji mogłyby wynikać z opacznie rozumianej ludzkiej życzliwości. Krzywdy wyrządzone w takich okolicznościach czasem będą nawet niemożliwe do naprawienia. Prawo powinno być lekarstwem na problemy, a nie trucizną. Mamy tutaj zatem do czynienia ze starciem dwóch racji, dwóch idei i jak się wydaje, trzeba szukać złotego środka dla rozwiązania tego problemu. Wydaje się nam, że próbą znalezienia takiego rozwiązania jest poprawka, która zgłaszana jest przez Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska do projektowanej ustawy, a mianowicie proponujemy zmienić brzmienie art. 1 pkt 1 lit. b w taki sposób, żeby zlecanie kuratorowi sądowemu określonych czynności związanych z wywiadem mogło być możliwe wtedy, kiedy sąd rodzinny poweźmie uwiarygodnioną wiadomość o zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu oraz w toku postępowania wykonawczego. Tutaj proponujemy również zmianę literalnego oznaczenia nowelizowanego przepisu, czyli § 1a dodawanego do art. 570 1 . Wydaje nam się, że przedkładana przez nas poprawka wychodzi naprzeciw, łagodzi problemy, które mogłyby powstać w związku z czasami zbyt opacznym rozumieniem i podejmowaniem jakichkolwiek czynności bez uzasadnionej przyczyny. Dziękuję bardzo. (Oklaski)