Mówca: Ewa Lieder (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-01-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Projekt ustawy o Funduszu Wzajemnej Pomocy w Stabilizacji Dochodów Rolniczych składa się z dwóch merytorycznych części. Pierwsza obejmuje rekompensaty z tytułu obniżenia dochodów w gospodarstwie. Druga obejmuje gwarancję zapłaty za płody rolne rolnikom w przypadku bankructwa podmiotu skupującego. Ze względu na wielkość rynku produkcji rolnej, jak również dużą niestabilność tej produkcji możliwość skutecznego rekompensowania obniżenia dochodów w gospodarstwie jest bardzo utrudniona. Obrót produktów rolnych to około 100 mld zł, czyli wpływy na rzecz funduszu to orientacyjnie 100 mln zł rocznie. Powiększone o dotacje ze środków Banku Gospodarstwa Krajowego o kolejne orientacyjne 200 mln zł dają razem 300 mln. Jest to suma, która nie będzie wystarczająco skuteczna w stabilizacji dochodów rolników. W praktyce może dochodzić do konfliktów między różnymi działami produkcji rolnej. Niestety, zbyt dużo czynników wpływa na niestabilność dochodów rolników, aby można było wypłatami z funduszu zniwelować skutki obniżania dochodu. W tym kształcie projektu fundusz może się stać instytucją dysponującą sporymi środkami, ale budzącą konflikt o te środki, jednocześnie nie mając możliwości faktycznego oddziaływania. Potrzebne byłoby doprecyzowanie kolejności i warunków uzyskiwania pomocy z funduszu, krótko mówiąc, współczynników korzystania z funduszu, pod kątem m.in. poszczególnych segmentów produkcji rolnej, a także w sytuacji niedoborów środków funduszu. Dużo ważniejsza jest stabilizacja cen i wyznaczenie minimalnych cen referencyjnych, a do tego mógłby służyć zespół na wzór komisji dialogu społecznego, w którego skład wchodziliby przedstawiciele producentów rolnych, przedstawiciele przetwórców i przedstawiciel ministerstwa rolnictwa. Dodatkowo zasady wspólnej polityki rolnej wyznaczają limit pomocy państwa, tzw. de minimis, i część funduszy pochodząca z dotacji ze środków Banku Gospodarstwa Krajowego za taką mogłaby zostać uznana, zmniejszając możliwości wsparcia ze środków budżetu państwa dla rolnictwa. Zupełnie inaczej należy ocenić drugi filar projektu, czyli rekompensatę z tytułu bankructwa podmiotów skupujących (inaczej odbiorców surowca) i niewypłacenie związanych z tym należności. Ten pomysł może być rzeczywistym, skutecznym zabezpieczeniem dla producentów rolnych. Dobre doświadczenia z Bankowym Funduszem Gwarancyjnym i Funduszem Pracy pozwalają sądzić, że fundusz wzajemnej pomocy w obszarze gwarancji dałby pozytywne efekty. Dodatkowo niewielki procent bankrutujących odbiorców w stosunku do wielkości rynku gwarantuje, że niewielkie składki, niemające znacznego wpływu na rentowność, dadzą efekt satysfakcjonujących rekompensat. Obciążone składkami mają być podmioty skupujące, a nie dostawcy, co w niektórych przypadkach może skutkować obniżaniem płatności rolnikom. Dodatkowo byłby potrzebny pewien system ostrzegawczy przed nieuczciwymi odbiorcami (być może coś na kształt listy ostrzeżeń KNF). Rozwiązania proponowane w tym projekcie należałoby poddać zmianom i doprecyzowaniu. Warto nad nim popracować, ponieważ o potrzebie powołania funduszu stabilizacji dochodów rolniczych mówi się od lat, zaś praca rolników jest niewątpliwie obarczona dużym ryzykiem związanym z wahaniem się cen produktów rolnych i ogólnie towarzyszącym produkcji rolniczej. Dlatego Klub Poselski Nowoczesna będzie głosował za skierowaniem projektu do prac w komisji.