Mówca: Jan Krzysztof Ardanowski
Data: 2016-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Chcę w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości przedstawić opinię dotyczącą budżetu w części związanej z rolnictwem i obszarami wiejskimi. Nasz klub chce bardzo wyraźnie podkreślić, że dochody rolnictwa i obszarów wiejskich mają pochodzić z różnych źródeł, przede wszystkim z wartości produkcji na obszarach wiejskich, z tego, co rolnicy wyprodukują i sprzedadzą. Dlatego też uregulowanie rynku, wyeliminowanie rozlicznych patologii, które miały miejsce, często jeszcze mają, w zakresie obrotu rolnego jest sprawą podstawową dla zwiększenia dochodów obszarów wiejskich. Stąd wynikają działania, które są podjęte na rzecz wzmocnienia eksportu polskiej żywności, również odzyskania rynku wewnętrznego. Temu będzie służyła m.in. ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w transakcjach kontraktowych, która ma sprawić, że dużo więcej polskiej żywności będzie lokowane w sieciach handlowych funkcjonujących w Polsce. Temu wreszcie ma służyć ustawa, która wchodzi od 1 stycznia, związana z możliwością legalnej sprzedaży produktów - zarówno nieprzetworzonych, jak i przetworzonych - z gospodarstw chłopskich, czyli ustawa o wsparciu rolniczego handlu detalicznego. Te działania, jestem o tym absolutnie przekonany, pomogą zwiększyć dochody rolnicze w 2017 r. i w kolejnych latach. Ale oczywiście to, co jest w ramach budżetu państwa, te środki, które rząd zaplanował dla wsparcia przede wszystkim instytucji obsługujących rolnictwo, również z uwagą analizujemy i chcę stwierdzić, że one są zaplanowane w sposób odpowiedni. Pragnę przypomnieć państwu, mówiłem o tym, kiedy rozpoczęliśmy dyskusję nad budżetem, że wydatki w częściach budżetowych, za które odpowiada minister rolnictwa, czyli: Rolnictwo, Rozwój wsi i Rynki rolne, w 2017 r. wyniosą 9,7 mld zł. A w 2016 r., czyli w budżecie, który otrzymaliśmy w spadku po poprzednikach, było 8,4 mld zł. Zabezpieczamy odpowiednie środki, takie jakie są niezbędne, na funkcjonowanie systemu zabezpieczenia emerytalno-rentowego, zabezpieczenia społecznego w ramach Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, przeznaczając na to prawie 18 mld zł. Instytucje, które według różnych nowych zmian prawnych mają bardziej dynamicznie i aktywnie wspierać rolnictwo, również mają zabezpieczone środki. To są takie instytucje jak Krajowa Stacja Chemiczno-Rolnicza, Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt, Inspekcja Weterynaryjna - w tym również środki na zwalczanie afrykańskiego pomoru świń - Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, doradztwo rolnicze, zarówno w instytucjach wojewódzkich, jak i w Centrum Doradztwa Rolniczego, instytuty naukowo-badawcze - również środki na badania, na programy wieloletnie. Zapewniamy środki i tak jak w kolejnych latach podtrzymujemy wsparcie dla polskich organizacji rolniczych w Brukseli. Problemem jest rozliczenie tych środków, które do tej pory były przekazywane, i to, czy one rzeczywiście służą polskim rolnikom, czy też raczej nie są marnotrawione przez poszczególnych działaczy, ale to jest trochę na marginesie. Zapewniamy zwrot akcyzy w paliwie rolniczym. Mechanizm funkcjonuje od wielu lat, rolnicy są z niego zadowoleni. W 2017 r. przeznaczamy na ten cel 860 mln zł. Doceniając rolę wykształcenia młodych kadr w rolnictwie, nowych kadr w rolnictwie, trzeba również położyć nacisk na zwiększenie środków na dokształcanie i doskonalenie nauczycieli w szkołach rolniczych. O 62,5% zwiększamy środki na ten cel, środki na działalność naukowo-badawczą prowadzoną przez instytuty o 54% zwiększamy. Natomiast chcę zwrócić uwagę, proszę państwa, na to, co w tym budżecie po raz pierwszy w sposób tak wyraźny pokazuje pewną nową strategię, nowe myślenie o zabezpieczeniu rolników. Wiemy o tym, że produkcja rolnicza, szczególnie polowa, jest prowadzona pod dużą presją czynników atmosferycznych, często rolnicy tracą dorobek co najmniej 1 roku, inwestując, a nie mając pewności, czy z tego uzyskają korzyści. Do tej pory w sytuacjach klęskowych państwo pomagało rolnikom poprzez system wsparcia publicznego związany z szacowaniem strat przez komisje powoływane przez wojewodów na poziomie każdej gminy. Ten mechanizm jest powszechnie - podkreślam: powszechnie - krytykowany przez rolników jako mechanizm niespójny, nieuczciwy, oparty na nieprecyzyjnych szacunkach, a jednocześnie generujący ogromne koszty dla budżetu państwa. Kolejne lata pokazują, że nie da rady zmodernizować, unowocześnić, zmodyfikować tego systemu. Czy to będzie wymarznięcie, czy deszcze nawalne, czy huragany, czy susza - zawsze jest to pewnego rodzaju uznaniowość tych, którzy oceniają, często nawet w dobrej wierze, ale ponieważ nie mają odpowiedniego warsztatu poznawczego, badawczego, bardzo trudno jest im określić, co jest spowodowane klęską, a co jest spowodowane np. błędami agrotechniki, nieodpowiednim pH czy też brakiem mikroelementów, by podać te kilka elementarnych czynników wpływających na stan roślin. Dlatego wzorem innych krajów, które o swoje rolnictwo dbają, przede wszystkim Stanów Zjednoczonych, wprowadzamy powszechny system ubezpieczenia upraw i zwierząt w gospodarstwach, ale tak skonstruowany, żeby rolników było stać na opłacenie części składki, żeby się nie okazało, że te składki, oczekiwane czy żądane przez firmy ubezpieczeniowe, towarzystwa ubezpieczeniowe, są na tyle wysokie, że rolników po prostu na te składki nie będzie stać. Dlatego wprowadzamy ogromną, 65-procentową dopłatę do składek płaconych przez rolników. To jest ogromne wsparcie i na ten cel przeznaczamy w 2017 r. 918 mln zł. Do tej pory wsparcie dotyczące systemu ubezpieczeń wynosiło ok. 200 mln rocznie. W tym roku się skończyło - ponieważ wielu rolników było zainteresowanych tym systemem, co pokazuje, że ta projekcja dotycząca przyszłorocznego budżetu i istotnego zwiększenia jest oczekiwana przez rolników, zwiększamy 4,5 razy środki, które będą przeznaczone na dopłaty do systemu ubezpieczeń. Chcemy w ten sposób zabezpieczyć wszystkich rolników w Polsce przed skutkami negatywnych oddziaływań przyrodniczych. W kolejnych latach ta kwota będzie rosła, tak by w 2020 r., czyli już w terminie dość nieodległym, osiągnąć 1650 mln zł. To jest ten ogromny ciężar, koszt, jaki bierze na siebie państwo, by pomóc rolnikom w systemie ubezpieczeń, by przestali drżeć o to, czy zjawiska meteorologiczne nie zniszczą efektów ich pracy, by skoncentrowali się na dobrym wykonywaniu swojego zawodu, na inwestowaniu, na rzetelnej pracy, a nie drżeniu, czy susza, wymarznięcia czy inne zjawiska meteorologiczne zniszczą ich plony. Jeszcze raz podkreślam: prawie 1 mld zł jest na to przeznaczone w budżecie 2017 r. Niewątpliwie na sytuację ekonomiczną na wsi wpływają również inne elementy budżetowe. Chcę przypomnieć, że w tym roku dzięki wyjątkowo sprawnej działalności Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaciliśmy do końca listopada 70% należnych rolnikom płatności bezpośrednich. To są środki, które są na kontach rolników i które są wykorzystywane zarówno na cele związane z gospodarstwami, jak i - to nie jest nic złego - z pewnego rodzaju spokojem związanym z nadchodzącymi świętami Bożego Narodzenia. Jest również - i na tym chcę zakończyć - program ˝Rodzina 500+˝, który przynosi niewyobrażalne korzyści w zakresie wychodzenia z biedy znacznej części rodzin z dużą, z większą liczbą dzieci na obszarach wiejskich. Środki z tego programu w znacznej części, ok. 11 mld zł rocznie, trafiają do rodzin, które żyją na obszarach wiejskich. To nie są oczywiście środki na rolnictwo, ale to są środki, które podnoszą jakość życia ludzi mieszkających na obszarach wiejskich. Dlatego w imieniu klubu wyrażam opinię, że ten budżet - dotyczący zarówno wpływów, jak i wydatków w obszarze rolnictwa i rozwoju wsi - został skrojony na miarę, odpowiada oczekiwaniom obszarów wiejskich. Ale od naszej wspólnej pracy, jak również od mądrości parlamentu, od aktywności rolników, ich organizacji zależy, czy rolnicy tylko będą uzależnieni od wsparcia budżetowego, które oczywiście jest niezbędne i, tak jak wykazałem, jest na odpowiednim poziomie, czy też dzięki różnym działaniom prawnym, logistycznym, związanym z promowaniem dobrych postaw i działalności gospodarczej wśród rolników, z organizowaniem się rolników, z tworzeniem grup producenckich, z eliminowaniem patologii doprowadzimy w kolejnych latach do istotnego zwiększenia się dochodów rolniczych. Jestem optymistą. Wydaje mi się, że do tego doprowadzimy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)