Mówca: Zdrowia Konstanty Radziwiłł
Data: 2016-03-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Panie Premierze! Przepraszam. Mam zaszczyt przedstawić państwu projekt ustawy o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw wraz z projektami aktów wykonawczych przygotowanych do oceny całości sytuacji. Proszę państwa, jednym z niezwykle istotnych dla bezpieczeństwa zdrowotnego Polaków elementem systemu ochrony zdrowia jest oczywiście prawidłowo, sprawnie zorganizowany i nadzorowany system krwiodawstwa i krwiolecznictwa oparty na honorowym, nieodpłatnym dawstwie krwi i jej składników. Komisja Europejska w ciągu ostatnich lat w swoich licznych wystąpieniach zwracała uwagę na problem braku transpozycji do polskiego porządku prawnego przepisów kilku dyrektyw unijnych i występowała do strony polskiej o wyjaśnienie tej kwestii i podjęcie odpowiednich działań. Chodzi, na co zwracam uwagę, o wdrożenie do polskiego prawa czterech dyrektyw. Pierwsza z nich to dyrektywa 2002/98 z 2002 r., a zatem opóźnienie jest naprawdę solidne, ustanawiająca normy jakości i bezpieczeństwa dla pobierania, badania preparatów, przechowywania, wydawania krwi ludzkiej i jej składników. Następnie kolejne dyrektywy, których tytułów już nie będę czytał. Są to dyrektywy z 2004 r., 2005 r., dwie dyrektywy. Rzeczywiście można powiedzieć, jesteśmy w kiepskiej sytuacji, zwłaszcza że w tej chwili sprawa została wniesiona do Trybunału Sprawiedliwości. Po wielu latach nieudanych prób podjęcia tematu opracowany został projekt tej właśnie ustawy o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw. On przede wszystkim, to jest jego główne zadanie, w sposób całkowity i zupełny implementuje do polskiego systemu prawnego te dyrektywy w zakresie norm jakości i bezpiecznego pobierania, testowania, przetwarzania, przechowywania oraz dystrybucji krwi i jej składników. Ze względu na decyzję Komisji Europejskiej, o której powiedziałem, o wniesieniu sprawy do Trybunału niezmiernie istotne stało się jak najszybsze zakończenie tego procesu legislacyjnego. Chcę jednocześnie zapewnić, że bezpieczeństwo dawców, jak biorców krwi oraz jej składników jest także obecnie przedmiotem najwyższej troski, a wysokie standardy w zakresie całego procesu pobierania, przechowywania, preparatyki, transportu oraz dystrybucji krwi i jej składników są stosowane. Jednak po przyjęciu przedkładanego projektu ustawy normy te będą określone na poziomie prawa powszechnie obowiązującego i przez to nastąpi ich znaczne wzmocnienie. Do chwili obecnej brakuje na poziomie ustawy, a także rozporządzeń ministra zdrowia, pełnego uregulowania kwestii dotyczących głównie obowiązku opracowania, wdrożenia i utrzymania systemu jakości w centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa, zasad przywozu krwi i jej składników spoza Polski do naszego kraju, systemu czuwania nad bezpieczeństwem krwi i jej składników oraz zapewnienia skutecznego monitorowania drogi krwi i jej składników od dawcy do biorcy. System zapewnienia jakości opisany w projekcie gwarantuje prawidłową realizację wszystkich zadań związanych z jakością, z uwzględnieniem dokonywania przeglądu i akceptacji wszelkich dokumentów dotyczących jakości. Stanowi on narzędzie zarządzania jakością obejmujące struktury organizacyjne, procesy i dokumentację. Zgodnie z wymienionymi dyrektywami, w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa zarówno biorcy, jak i dawcy krwi, projektowana ustawa wprowadza przepisy nakładające na jednostki organizacyjne służby krwi obowiązek zapewnienia możliwości pełnego śledzenia drogi krwi i jej składników od krwiodawcy aż do biorcy, tzw. system czuwania. System ten jest istotnym elementem zapewnienia jakości. Jednostki organizacyjne publicznej służby krwi będą miały obowiązek wdrożyć system umożliwiający identyfikację każdej jednostki i składnika krwi oraz jej ostatecznego przeznaczenia. Projektowana ustawa określa zasady przywozu krwi i jej składników spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które wcześniej nie były w ogóle uregulowane w polskim prawodawstwie. Przywóz krwi i jej składników będzie dopuszczalny jedynie w takiej sytuacji, gdy możliwe jest zapewnienie jakości bezpieczeństwa przywożonej krwi i jej składników na poziomie nie niższym niż obowiązujący w Polsce oraz możliwe będzie monitorowanie przywożonej krwi i jej składników w drodze od krwiodawcy do biorcy. Konieczne stało się również wprowadzenie nowych regulacji dotyczących rejestru dawców krwi prowadzonego przez jednostki organizacyjne służby krwi. Zgodnie z projektem jednostki te będą prowadziły system teleinformatyczny nazywany e-krew zawierający informacje o dawcach krwi, w tym dawcach rzadkich grup krwi, oraz informacje o niepożądanych, w tym także ciężkich, zdarzeniach i reakcjach. Stworzony na mocy omawianego projektu ustawy system e-krew ma służyć przede wszystkim zapewnieniu bezpiecznej krwi lub jej składników na potrzeby lecznictwa, poszukiwaniu krwi i dawców krwi w przypadku pacjentów z rzadkimi grupami krwi oraz monitorowaniu jakości i drogi krwi w krwiodawstwie i krwiolecznictwie. Ponadto system e-krew będzie pomocny w ocenie optymalnego zużycia krwi. System będzie służył także sprawozdawczości. Państwa członkowskie Unii Europejskiej obowiązane są bowiem do składania, zgodnie z przepisami unijnymi, rocznego sprawozdania o poważnych niepożądanych zdarzeniach i reakcjach związanych z pobieraniem, badaniem, preparatyką, przechowywaniem, a także przetaczaniem krwi i jej składników. Oprócz implementacji dyrektywy dodatkowo, mając na uwadze, iż ustawa o publicznej służbie krwi w zakresie merytorycznym nie była nowelizowana od dłuższego czasu, w projekcie wprowadzamy również najpotrzebniejsze i najpilniejsze zmiany w regulacjach dotyczących systemu krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Dotyczy to, po pierwsze, konieczności dostosowania do standardów konstytucyjnych delegacji dla ministra zdrowia do wydania rozporządzeń w zakresie wytycznych przy regulacjach odnoszących się do odznak i tytułów honorowych dawców krwi, takich jak ˝Zasłużony Honorowy Dawca Krwi˝ oraz ˝Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu˝. Jednocześnie z uwagi na konieczność ujednolicenia legitymacji honorowych dawców krwi w projektowanej ustawie określono zakres danych, które powinna zawierać legitymacja honorowego dawcy krwi. Chodzi tutaj m.in. o spełnienie oczekiwań głównego inspektora ochrony danych osobowych. Jednocześnie w zakresie implementacji prawa Unii projektowana regulacja zawiera dodatkowo zmiany dotyczące również możliwości kwalifikowania dawców krwi i kandydatów na dawców krwi. Poza lekarzem kwalifikować może również pielęgniarka posiadająca tytuł magistra pielęgniarstwa i odpowiednią specjalizację kliniczną. Ponadto, mając na uwadze możliwość usprawnienia oddawania krwi przez osoby niepełnosprawne, dodano odpowiedni zapis, który umożliwi oddawanie krwi dawcom o ograniczonej możliwości porozumiewania się spowodowanej niepełnosprawnością. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jak już na wstępie wspomniałem, krwiodawstwo i krwiolecznictwo stanowi ogromnie ważny element systemu ochrony zdrowia w Polsce. Powszechnie wiadomo, że krwi nie da się na razie wyprodukować na drodze żadnego procesu technologicznego, a jej jedynym źródłem jest drugi człowiek, który musi wykazać dobrą wolę, poświęcenie, ofiarność i chęć pomocy osobom znajdującym się w potrzebie. Pozwolę sobie zatem zauważyć, iż z tego powodu system krwiodawstwa i krwiolecznictwa to nie tylko centra krwiodawstwa, szpitale, banki krwi, pracownie, w których wykonuje się badania immunohematologiczne, ale przede wszystkim ogromna grupa honorowych dawców krwi. Zaproponowane przez ministra zdrowia i rząd w przedkładanym projekcie ustawy propozycje zmian prawnych są istotne zarówno z punktu widzenia całości tego systemu, jak i właśnie tego wielkiego grona honorowych dawców krwi. Razem z projektem przedstawiamy państwu informację o tym, że projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, że nie wymaga notyfikacji, ocenę skutków regulacji oraz, zgodnie z zasadami, dziesięć projektów rozporządzeń, z czego dziewięć wyda minister zdrowia, a jeden - minister obrony narodowej. Mając na uwadze to wszystko, zwracam się do Wysokiej Izby o przyjęcie projektu ustawy o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych ustaw i jeszcze raz zwracam się z prośbą o jak najszybsze procedowanie ze względu na to, że sytuacja jest już mocno napięta w Unii Europejskiej i zdecydowanie powinniśmy w tej sprawie postępować, oczywiście rozważnie, ale także bez zbędnej zwłoki. Dziękuję bardzo za uwagę. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)