Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2012-05-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałem wygłosić oświadczenie w sprawie koncepcji zagospodarowania przestrzennego kraju do 2030 r. Rada Ministrów przyjęła 13 grudnia 2011 r. koncepcję zagospodarowania przestrzennego kraju. Nastąpiło to ze złamaniem ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wobec przyjęcia długofalowej strategii rozwoju kraju, która wytycza priorytety rozwoju kraju, cele i kierunki strategicznych działań do 2030 r. Zadaniem koncepcji jest przeniesienie koncepcji rozwoju społeczno-gospodarczego do przestrzeni, czyli planowanie zmian w rozmieszczeniu w przestrzeni polskiej aktywności społeczno-gospodarczej. Natura koncepcji jest w poważnym zakresie inżynierska, jako taka nie wystarcza do kształtowania jakości życia. To poważny błąd merytoryczny i metodologiczny. Koncepcja zakłada przyjęcie modelu polaryzacyjno-dyfuzyjnego, w którym największe miasta w powiązaniu z głównymi centrami gospodarczymi i innowacyjnymi Unii Europejskiej będą motorami wzrostu i procesów rozwojowych w całym kraju. W koncepcji zagospodarowania przestrzennego przyjęty jest taki model osiągania celów rozwojowych w polityce zagospodarowania przestrzennego kraju. Dokument wzmacnia więc duże ośrodki, które już są zasobne i dynamiczne, a dyskryminuje tereny peryferyjne oraz obszary wiejskie. Koncepcja jednocześnie nie uwzględnia wszystkich ośrodków wzrostu, również tak dynamicznych jak Rzeszów czy Białystok. Takie sformułowanie założeń polityki przestrzennej kraju rodzi obawy o niezgodność modelu polaryzacyjno-dyfuzyjnego z konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju. Sami autorzy podkreślają w koncepcji, że proponowany model jednocześnie niesie zagrożenia związane z wymywaniem zasobów z poszczególnych obszarów, co w konsekwencji może doprowadzić do degradacji i dezintegracji przestrzennej Polski. Zastrzeżenia budzą też zapisy dotyczące preferowania inwestorów zewnętrznych, zarówno przy zagospodarowaniu przestrzeni, jak i kumulowaniu wielkich ośrodków popytu i taniej siły roboczej w metropoliach, które są przejmowane przez korporacje ponadnarodowe i służą tylko ich interesom. Nieuzasadnione jest podniesienie do rangi priorytetu konkurencyjności w dokumencie długookresowym. Konkurencja, czyli rywalizacja, jest składową zarządzania, narzędziem oraz procedurą postępowania. Procedura postępowania nie może być priorytetem nadrzędnym rozwoju, i to dla okresu perspektywicznego. Podporządkowanie planowania przestrzennego programowaniu operacyjnemu opartemu o finansowanie ze środków Unii Europejskiej również jest niekorzystne z punktu widzenia rozwoju kraju. Autorzy koncepcji powołują się na kilka dokumentów Unii Europejskiej, w szczególności na agendę terytorialną dla Unii Europejskiej i strategię Europa 2020, które dla autorów stanowią konceptualny i merytoryczny wkład w określenie strategicznych interesów Polski w przestrzeni Europy. Poszukiwanie strategicznych interesów Polski poza własnym krajem oznacza zrezygnowanie z diagnozy waloryzacji i określenia suwerennych priorytetów rozwojowych i stanowi kuriozum metodologiczne w obszarze planowania strategicznego, a zwłaszcza przestrzennego. W koncepcji brak również wskazania strategicznych produktów i usług, które mogły być kołem zamachowym naszej gospodarki. Dokument ogranicza się do rozwoju infrastruktury energetycznej, transportowej i komunikacyjnej. Jest to błędna polityka, stanowiąca kontynuację transformacji, która doprowadziła do drenażu polskiego przemysłu. Nie dokonuje się integracji między przestrzenią, która stanowi przedmiot zagospodarowania w koncepcji 2030, a strategicznym planem społeczno-gospodarczym, który dla koncepcji powinien stanowić określony produkt do zagospodarowania. Nieuzasadnione i niekorzystne jest również pominięcie i przemilczenie w ˝Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝ przy określeniu zakresu przedmiotowego planu przestrzennego obszarów problemowych takich jak obszar produkcji rolnej, obszary przedsiębiorczości kraju w regionach i wewnątrz miast. Polska ma prawo do wyznaczenia własnej koncepcji rozwoju zgodnie z własnymi uwarunkowaniami społecznymi, gospodarczymi, geograficznymi i historycznymi. Bezkrytyczne przyjmowanie zewnętrznych wytycznych przy konstruowaniu koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju godzi w fundamentalne prawo obywateli do samostanowienia o rozwoju społeczno-gospodarczym Polski oraz zagraża suwerenności kraju. Wysoka Izbo! Chciałbym też wyrazić sprzeciw w sprawie nieuwzględnienia Białegostoku wśród metropolii w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju. Jako reprezentant województwa podlaskiego, mieszkaniec Białegostoku wyrażam zaniepokojenie nieuwzględnieniem wśród miast o statucie metropolitalnym białostockiego obszaru metropolitalnego w przyjętej przez Radę Ministrów koncepcji. W moim przekonaniu ta decyzja będzie miała negatywny wpływ na możliwości rozwojowe Białegostoku i całego regionu. Należy podkreślić, że Białystok jest pod każdym względem wiodącym ośrodkiem Polski północno-wschodniej i de facto pełni funkcję metropolitalną dla danego obszaru. Dlatego zwracam się do prezesa Rady Ministrów (Dzwonek) i rządu o dokonanie zmian w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, które będą polegały na przyznaniu miastu Białystok statusu ośrodka metropolitalnego. Dziękuję bardzo, panie marszałku. (Oklaski)