Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz niektórych innych ustaw, druk nr 851. Omawiany dziś projekt wynika z konieczności wykonania orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie Rutkowski i inni przeciwko Polsce, skargi nr 72287/10, 13927/11 i 46187/11. Europejski Trybunał Praw Człowieka w treści rozstrzygnięcia wskazał na zasadność podjęcia przez władze krajowe odpowiednich działań legislacyjnych mających na celu zagwarantowanie zgodności orzecznictwa sądów krajowych rozpoznających skargi na przewlekłość z ugruntowanymi standardami wynikającymi z postanowień art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Ponadto konieczne jest implementowanie do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych zaleceń opracowanych przez IV rundę ewaluacyjnej Grupy Państw przeciwko Korupcji Rady Europy, wskazujących na konieczność podjęcia środków w celu zapewnienia, by postępowania dyscyplinarne dotyczące niewłaściwego postępowania sędziów i prokuratorów kończyły się przed upływem okresu przedawnienia. Projektowana nowelizacja ustawy o skardze zmierza w kierunku uniemożliwienia sądom ograniczenia rozpoznania skargi tylko do etapu, na jakim znajduje się postępowanie, co zostanie osiągnięte poprzez modyfikację kryteriów oceny podjęcia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Proponowana nowelizacja uwzględnia wytyczne Trybunału zmierzające do zagwarantowania adekwatnej wysokości rekompensaty za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zostanie to osiągnięte poprzez zobowiązanie sądów do wzięcia pod uwagę przy ustalaniu odpowiedniej sumy pieniężnej w związku ze stwierdzeniem przewlekłości całej długości postępowania, od chwili wszczęcia aż do momentu rozpoznania skargi. W projekcie proponuje się, aby w razie stwierdzenia przez sąd przewlekłości postępowania wysokość orzekanej sumy pieniężnej wynosiła nie mniej niż 1000 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, czy stwierdzona przewlekłość dotyczy wyłącznie etapu lub poszczególnych etapów postępowania, przy pozostawieniu obowiązującej regulacji, stosownie do której sąd przyznaje sumę pieniężną w wysokości od 2000 zł do 20 000 zł. Złagodzone zostaną również uregulowania dotyczące braków formalnych skargi. Proponowane zmiany przyczynią się do usunięcia, a co najmniej ograniczenia stwierdzonych przez Trybunał w praktyce orzeczniczej dysfunkcji w stosowaniu krajowego środka ochrony, jakim jest skarga na przewlekłość. Jak słusznie podnosi w swojej opinii na temat ustawy Krajowa Rada Sądownictwa, treść projektowanego art. 12 ust. 4 budzi wątpliwości interpretacyjne wobec przyjęcia, że sąd, uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, przyznaje określoną sumę pieniężną ˝za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania˝. Właściwe byłoby tu określenie ˝za każdy rok stwierdzonej przewlekłości˝, tak by rekompensata pieniężna nie była przyznawana za okresy, w których przewlekłości nie stwierdzono. Dyskusyjna i budząca wątpliwości jest projektowana zmiana art. 87 § 6 P.u.s.p., wprowadzająca jawność oświadczeń majątkowych sędziów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami oświadczenie majątkowe sędziego badane jest przez kolegium właściwego urzędu skarbowego. Organ ten w ramach ustawowych kompetencji analizuje dane zawarte w oświadczeniu dotyczące składu majątkowego sędziego, a w razie powzięcia wątpliwości co do legalności pochodzenia majątku ujawnionego w oświadczeniu może kierować zawiadomienia do właściwych służb. W naszym przekonaniu system ten w sposób wystarczający gwarantuje przejrzystość sytuacji materialnej sędziów. Jeśli proponowane zmiany miałyby usprawnić walkę z korupcją, to należy zauważyć, że przeznaczone do tego służby już teraz mają dostęp do danych, które miałyby być ujawniane. Według projektu postępowania dyscyplinarne wobec prokuratorów i sędziów nie będą kończyły się przed upływem okresu przedawnienia. Przewidziano wydłużenie okresu, w którym będzie można wszcząć postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego, z 3 do 5 lat od chwili popełnienia czynu. Przewidziano też wydłużenie przedawnienia dyscyplinarnego z 5 do 8 lat w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przed upływem 5 lat. Przewidziano wprowadzenie nowej kary dyscyplinarnej, polegającej na obniżeniu wynagrodzenia zasadniczego sędziego o 5-15% na okres od 6 miesięcy do 2 lat. Określono też inne niż dotychczas skutki niektórych orzekanych kar dyscyplinarnych. Orzeczenie każdej z kar dyscyplinarnych - poza upomnieniem - skutkować będzie pozbawieniem możliwości awansowania na wyższe stanowisko sędziowskie przez 5 lat - a także niemożnością udziału w tym okresie w kolegium sądu - orzekania w sądzie dyscyplinarnym oraz objęcia w sądzie funkcji prezesa i wiceprezesa, kierownika ośrodka zamiejscowego sądu. Wszystkie te zmiany mające w zamierzeniu dyscyplinować sędziów oraz związane z tym kary odbieramy jako niewspółmierne i nadmierne. Zwłaszcza dotyczy to drobnych przewinień związanych z nieprawidłową metodyką pracy czy nieterminowością wykonywanych czynności.