Mówca: Jacek Kurzępa
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Cicha noc, parny czerwiec, Polska odpoczywa w błogim śnie. Ja swoim parlamentarnym zwyczajem stukam nieśmiało do waszych drzwi, by wraz z wami poreflektować chwilę nad kolejnymi sprawami, które wydają się na tyle ważne, aby w ramach oświadczenia poselskiego podzielić się nimi z wami. Bywa, że temat naszej rozmowy przynosi codzienne mocowanie się ze zrozumieniem wydarzeń, które absorbują nas tu i teraz. Niekiedy zaś są to, jak dziś, kwestie z odległej historii na tyle ważkie, że odciskają się niegasnącym bólem i smutkiem w świadomości narodu. To był pierwszy taki transport. Stłoczeni bezdusznie, upchani ponad miarę do bydlęcych, towarowych wagonów, bez świadomości, gdzie jadą i czy kiedykolwiek wrócą. Nad nimi unosił się płacz dzieci, niemilknący szmer modlitwy i wrzaski esesmanów na zmianę z warczeniem i jazgotem niemieckich psów, które czuły w swej zwierzęcej naturze przyzwolenie na gwałt, okrucieństwo i śmierć. Ten pierwszy transport wiózł 782 mieszkańców Polski do obozu koncentracyjnego Auschwitz. Aby pamiętać o tym wydarzeniu, uchwalono Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Ten dzień przypada dziś. Pewno nikt nigdy nie przypuszcza, jak wiele może znieść, do czasu, gdy nie zetknie się z koniecznością. Podobnie też niewielu może sobie wyobrazić, jakich bestialstw skłonni są dopuścić się ludzie. I bez względu na to, na ile trafne są refleksje Ortegi y Gasseta o dehumanizacji natury człowieczej czy potwierdzony Zimbardowski efekt Lucyfera, w żadnym stopniu nie unieważniają one także drugiej natury ludzkiej egzystencji opisanej przez Annę Pawełczyńską w ˝Głowie Hydry˝ czy Wandę Półtawską w jej wspomnieniach ˝I boję się snów˝. Degeneracja ludzi, ich skłonność do czynienia zła lub stawania się skutecznym jego narzędziem nie była na tyle przemożna, żeby udało się zdusić czyny chwalebne, heroiczne, wręcz cudowne w swej nieodgadnionej naturze ocalenia. Jeśli przywołam w tym kontekście chociażby postać św. Maksymiliana Kolbego czy rtm. Witolda Pileckiego, to w rzeczy samej stawiam tezę, że nie ma takiej okoliczności, która uniemożliwiłaby nam zachowanie najwyższych standardów moralnych i czynienie wszystkiego, by nie uchybić ludzkiej, człowieczej godności i szacunkowi dla siebie i innych. Powiecie: słowa. Łatwo tak mówić, będąc w komforcie niewyobrażalności ostateczności obozów koncentracyjnych i obozów zagłady. Jedyne, co w tej chwili jest uchwytne dla nas, to ledwo co muśnięcie antycypacji takiego stanu. Nie pali jak smagnięcie bykowcem przez plecy, nie parzy jak płomień paleniska krematorium, nie dusi jak permanentny głód, co zwija ciało w pozycję embrionu jakby naturalne szukanie wspomnienia matczynego, bezpiecznego łona. Ból fizyczny, głód, ziąb, choróbska, niemiecka, esesmańska pedanteria w akcie mordowania i wręcz rozsmakowanie się w rytuale zabójstwa to codzienność obozów koncentracyjnych. Byłoby to nie do zniesienia, gdyby nie nadzieja, że przecież ten koszmar nie może trwać wiecznie, że przyjdą jeszcze dni bez krat, bólu i śmiertelnego przerażenia. Popadasz w stupor: nie czuć, nie słyszeć, nie widzieć, to nie może się dziać realnie. Szukasz w myśli drogi ucieczki. Modlitwa, ulotna bliskość z innym więźniem, szukanie namiastki ludzkich odruchów w tym grzęzawisku bestialstwa i mordu. Jak przetrwać? A jeśli tak, to po co, skoro wszyscy inni poszli do krematorium. (Dzwonek) Boże, widzisz i nie grzmisz! Wszędzie śmierć, śmierć, śmierć. Wieczne odpoczywanie racz im dać, Panie.