Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2026-03-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Centralne Biuro Antykorupcyjne miało być symbolem bezkompromisowej walki z korupcją, miało stać na straży uczciwości życia publicznego. Niestety w praktyce bardzo szybko okazało się, że ta instytucja została obciążona poważnymi wadami konstrukcyjnymi, można powiedzieć, że wadami fabrycznymi. Po pierwsze, CBA od początku było projektowane jako służba wyjątkowo podatna na wpływy polityczne. Ogromne uprawnienia operacyjne połączono z silną zależnością od władzy wykonawczej. To stworzyło mechanizm, który w wielu momentach był wykorzystywany nie do walki z korupcją, lecz do walki politycznej. Najlepszym przykładem są działania kierownictwa biura w czasach rządów PiS. Była o tym mowa. Sprawy związane z panem Mariuszem Kamińskim i panem Maciejem Wąsikiem stały się symbolem tego, jak służba państwowa może zostać wciągnięta w logikę partyjnego konfliktu. Przypomnę, że ci panowie 20 grudnia 2023 r. zostali skazani prawomocnym wyrokiem na 2 lata pozbawienia wolności i na 5 lat zakazu zajmowania stanowisk publicznych. Po drugie, system kadrowy tej instytucji sprzyjał upolitycznieniu. Przepisy pozwalały na szybkie przyjmowanie do służby osób praktycznie z zewnątrz i obsadzanie wysokich stanowisk ludźmi, którzy nie byli ekspertami w dziedzinie zwalczania przestępczości gospodarczej. W służbach specjalnych takie rozwiązania po prostu nie powinny mieć miejsca. Po trzecie, audyty i analizy z ostatnich lat pokazały poważne nieprawidłowości w funkcjonowaniu tej instytucji - od zarzutów naruszania praw obywatelskich po stosowanie kontrowersyjnych metod operacyjnych i utratę politycznej neutralności. Po czwarte, ta instytucja okazała się nieskuteczna, co potwierdza pozycja Polski w indeksie korupcji Transparency International, która systematycznie pogarszała się od 2016 r. Jeśli chodzi o pozycję Polski w tym indeksie - akurat w tym wypadku im wyższa pozycja, tym lepiej - to w 2015 r. byliśmy na 29. miejscu, a potem ta pozycja się pogorszyła i w 2022 r. spadliśmy na 45. miejsce na 180 badanych państw. Wysoka Izbo! Oczywiście ta ustawa nie oznacza, że walka z korupcją przestaje być priorytetem, wręcz przeciwnie. Projekt ustawy zakłada, że zadania CBA zostaną przekazane instytucjom, które już mają doświadczenie i kompetencje w zwalczaniu przestępczości gospodarczej. To Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Krajowa Administracja Skarbowa. Tak jak już było dzisiaj mówione, w strukturze Policji powstanie wyspecjalizowane biuro do walki z korupcją - Centralne Biuro Zwalczania Korupcji. Chcę też jasno zaznaczyć, że ta ustawa nie jest oskarżeniem wobec wszystkich funkcjonariuszy CBA. W tej służbie pracowało wielu uczciwych i profesjonalnych ludzi. Ich doświadczenie jest państwu polskiemu potrzebne, dlatego projekt przewiduje ich przejście do innych formacji, ale oczywiście musimy jako państwo wyciągać wnioski z błędów instytucjonalnych. Jeżeli instytucja została zaprojektowana w sposób, który sprzyja politycznym nadużyciom, to odpowiedzialnością parlamentu jest ten błąd naprawić. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera tę ustawę. Dziękuję bardzo.