Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pobór wody w celach wykonywania działalności rolniczej ma istotne znaczenie, bo to, po pierwsze, nawadnianie, w przypadku gdy roślinom brakuje wody do normalnego funkcjonowania, a po drugie, temat bardzo aktualny. Woda jest często wykorzystywana do tzw. zraszania antyprzymrozkowego, żeby chronić uprawy przed skutkami wiosennych przymrozków. Do tej pory rolnicy te dwie działalności wykonywali w oparciu o różnego typu urządzenia, z których czerpali wodę do nawadniania czy do zraszania antyprzymrozkowego. Najczęściej to są stawy, zbiorniki sztucznie wykonane i studnie. Dzisiaj zajmujemy się tematyką studni, które były wykonywane w poprzednich latach przez rolników niejako spontanicznie, bez zwracania uwagi na istniejące przepisy. Rolnicy, po to aby mieć możliwość korzystania z odpowiedniej ilości wody, wykonywali studnie, zabezpieczając swoje uprawy. Często robili to nieświadomie, nie wiedząc o tym, że wymagane są określone procedury dla określonej głębokości studni: inne dla studni mających głębokość do 30 m, inne - powyżej 30 m. Inni wykonywali to niejako w histerii, w strachu, po to aby obronić swoje rośliny, swoje plony przed skutkami suszy czy skutkami przymrozków. W każdym razie takich urządzeń jest na obszarach wiejskich dość dużo. W dużej części są to obiekty wybudowane i funkcjonujące w sposób nielegalny. Pobór z tych obiektów nie przekracza dopuszczalnych przez Prawo wodne 5 m 3 średniorocznie na dobę, więc nie podlegają one opłatom za użytkowanie wody, za pobór wody, natomiast są wykonane i dzisiaj są elementem krajobrazu wiejskiego i wielu gospodarstw. Brak dokumentacji był też powodem niechęci rolników do różnych form wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, które były do tej pory w różnych programach pomocowych, na inwestycje w nawadnianie czy w owo zraszanie przeciwprzymrozkowe, czy niemożliwości skorzystania przez nich z tych form wsparcia. Z tego powodu, że aby z tych pieniędzy skorzystać, po pierwsze, trzeba było mieć źródło wody legalnie wykonane, zarejestrowane, po drugie, trzeba było mieć prawo poboru wody z tego urządzenia. Dlatego zainteresowanie tymi programami było bardzo niewielkie. Z tego, co pamiętam, było wykorzystane ok. 5% środków przeznaczonych na to konkretne działanie. Wygląda na to, że pod tym względem trzeba dokonać zmian, po to żebyśmy zapewnili sobie bezpieczeństwo żywnościowe jako konsumenci i żebyśmy zapewnili sobie bezpieczeństwo dochodowe jako rolnicy. Wiemy, że dzisiaj walka o wodę trwa między różnymi sektorami gospodarki, ale wydaje się, że tym najważniejszym sektorem, który powinien mieć do niej dostęp, jest rolnictwo, które zapewnia nam żywność. Istnieje potrzeba nowelizacji dwóch ważnych dokumentów, tj. Prawa budowlanego, które określa, na jakich zasadach można wykonać określone urządzenie, które będzie stanowiło źródło wody do realizacji tych celów, i Prawa wodnego, które określa, jakie dokumenty, jakie pozwolenie wodnoprawne można będzie uzyskać czy trzeba będzie mieć, aby można było tego typu urządzenia wykonać. Często te dokumenty są na tyle skomplikowane dla rolników, ich uzupełnienie jest na tyle długotrwałe, że rolnicy zrezygnowali z tych dokumentów, niejako na potrzebę chwili wykonując określone urządzenia. Ten projekt ma za zadanie skorygować błędy, które w procesie legislacyjnym w poprzednich latach, zdaniem rolników, były popełnione. Ma to być legalizacja istniejących studni, szczególnie tych, które mają ponad 30 m głębokości, na które zarówno jest wymagane pozwolenie budowlane, jak i jest wymagany operat, czyli pozwolenie wodnoprawne. Ten projekt idzie w bardzo dobrym kierunku, dlatego warto, abyśmy nad nim dalej pracowali, aby on przeszedł kolejne etapy procesu legislacyjnego i na końcu został podpisany, tak aby rolnicy mogli skorzystać z tej swego rodzaju abolicji czy amnestii w zakresie legalizacji istniejących obiektów, konkretnie studni, w ich gospodarstwach. Tak należy bowiem rozumieć korzyści: jako brak kar, a później, kiedy urządzenie będzie już legalne, możliwość skorzystania z innych instrumentów finansowych, które pozwolą zabezpieczyć plony i dochody rolników. Z tego powodu klub Polskiego Stronnictwa Ludowego popiera ten projekt ustawy. Jednocześnie sygnalizujemy, że warto byłoby uregulować kilka innych kwestii, które dotyczą Prawa budowlanego i Prawa wodnego, a tak naprawdę decydują o tym, jakie urządzenia rolnicy mogą wykonywać i jak legalnie mogą pobierać z nich wodę w celu zabezpieczenia upraw i zapewnienia opłacalności produkcji oraz osiągania dochodów. (Dzwonek) Będziemy ten projekt oczywiście popierać, bo to jest bardzo dobry projekt.