Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2014-12-16 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jesteśmy na etapie drugiego czytania ustawy budżetowej na rok 2015. Za nami wielotygodniowa debata w komisjach sejmowych. Tak na dobrą sprawę każdy z posłów mógł się wypowiedzieć, jeżeli nie w odniesieniu do całości budżetu państwa, to przynajmniej w odniesieniu do tych części, które go szczególnie interesowały. Za nami ogromny wysiłek intelektualny. I co? Praktycznie bez zmian. Projekt budżetu państwa, przedstawiony przez rządzącą koalicję Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego, w drugim czytaniu jest praktycznie jednobrzmiący z pierwotnym przedłożeniem, pomijając kilkanaście poprawek, które zostały przyjęte, a zgłoszone przez klub rządzącej koalicji, Platformę Obywatelską, tak de facto poprawek, które mają charakter, można powiedzieć, porządkowy albo są swoistymi autopoprawkami uzgodnionymi z rządem. Po wystąpieniach przedstawicieli rządzącej koalicji zastanawiam się nad tym, czy rzeczywiście mówimy o tym samym budżecie, o tym samym projekcie budżetu państwa, najważniejszego dokumentu, który będzie przecież kreował określone zachowania rządzących w roku 2015. Wszyscy ci, którzy występowali w imieniu rządzącej koalicji, popadali w samozachwyt. Pytanie zasadnicze: Czy jest tak dobrze, jak próbowali to państwo naświetlać opinii społecznej? A jeżeli jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle? Jeżeli rozwijamy się w tak ekspresowym tempie, jak należałoby domniemywać z tych wystąpień, to dlaczego nasza młodzież, nasi ludzie wykształceni w Polsce - państwo polskie poniosło koszty związane z ich wykształceniem - wyjeżdżają za granicę? Mamy już ponad 2 mln obywateli, którzy szukali pracy za granicą, chociaż chętnie popracowaliby u nas, swoją wiedzę, młodość, zapał i kreatywność chętnie poświęciliby swojej ojczyźnie. Niestety takiej szansy im nikt nie stworzył. Rząd koalicyjny już po raz kolejny, przygotowując ustawę budżetową, nie podejmuje żadnych działań, które mogłyby zwiększyć konsumpcję. Przecież 97% PKB, jeżeli chodzi o jego strukturę, to konsumpcja i popyt krajowy. To jest koło napędowe naszej gospodarki, koło napędowe wzrostu PKB w kolejnych latach. Tak było oczywiście w nieodległej przeszłości. Teraz jest odwrotnie. Projekty ustaw budżetowej i okołobudżetowej to przecież kolejne zamrożenie płac, chyba już piąty czy szósty raz, w sferze budżetowej, to zamrożenie funduszu świadczeń socjalnych, to niski poziom płacy minimalnej, która wynosi około 40% średniej krajowej, jak zawsze. Przypomnę, że proponowaliśmy wzrost do 50% średniej krajowej. Mamy także niskie tempo wzrostu płac w sektorze przedsiębiorstw. Nie mówię już o świadczeniach emerytalno-rentowych, których waloryzacja ma sięgnąć astronomicznej kwoty 36 zł brutto. Bezrobocie nadal utrzymuje się, mimo tych optymistycznych jaskółek, które rzekomo wiosny nie czynią, na bardzo wysokim poziomie. Myślę, że ten poziom jest zbyt wysoki. W naszej ocenie kończy się łatwy czas wzrostu naszej gospodarki, którego głównym motorem nadal jest tania siła robocza, i to trzeba podkreślać ze wszystkich stron. Chodzi o kooperację naszych firm z międzynarodowymi koncernami, które na nas zarabiają, zarabiają na naszym państwie, na naszych pracownikach, którzy są tanią siłą roboczą. Nie widać chęci, jeżeli chodzi o reformy. Nadal w projekcie budżetu nie widzimy większych nakładów na innowacyjność. Wydajemy za mało na polską naukę. Polsce jest potrzebna zasadnicza zmiana polityki, jeżeli chodzi o inwestycje, badania i rozwój. Państwo musi mądrzej wydawać te środki. Na naukę i innowacyjność państwo musi wydawać co najmniej 2% produktu krajowego brutto. To wstyd, że w Unii Europejskiej plasujemy się na końcu statystyk. Przecież u nas jest to dzisiaj na poziomie 0,7 PKB. To wstyd, że z Polski pochodzi zaledwie 0,1% patentów, jeżeli chodzi o Unię Europejską. Innowacje to klucz do zamożności społeczeństwa. Siła nowoczesnego państwa wynika z jakości uniwersytetów, z gospodarki opartej na wiedzy, a nie z liczby dywizji i czołgów, tak jak było w przeszłości. Wynika z inwestowania w kapitał ludzki, z nakładów na naukę, na edukację. Prawdziwym orężem są nasi uczeni i wykształceni obywatele. Ten będzie miał przewagę, kto będzie posiadał silną i konkurencyjną gospodarkę. W tym kierunku powinniśmy iść. Wiele lat temu podjęliśmy słuszną decyzję, zawarliśmy swoisty niepisany pakt, jeżeli chodzi o to, że przeznaczamy 2% produktu krajowego brutto na armię. Można powiedzieć, że jest to pakt militarny. Stwórzmy zatem pakt cywilizacyjny i przeznaczmy 2% PKB na naukę, na technologię, na badania naukowe. Na pewno będą z tego wymierne efekty, bo te proste rezerwy już się faktycznie wyczerpują. Kolejny już projekt budżetu państwa jest w tym zakresie projektem biernym. Tempo wzrostu PKB jest już mniejsze, straciliśmy impet. To tempo nie będzie większe, będą potęgowały się problemy. Nadal nie będzie równowagi w finansach publicznych. Nie będzie już drugiego OFE, żeby zbić poziom zadłużenia w relacji do produktu krajowego brutto. Tak było w bieżącym roku, chodzi o te 130 mld zł. Nadal będzie brakowało pieniędzy na realizację zadań, które państwo musi realizować. Chodzi choćby o emerytury, renty czy też szkolnictwo i obronność. Wygląda na to, że władza jest leniwa i nie zamierza eksperymentować. Ta władza nie wykazuje żadnej inwencji w poszukiwaniu nowych dróg i nowych rozwiązań, jest zachowawcza. To wprost wynika z tego projektu budżetu państwa. Jest to polityka przetrwania, z którą trudno się pogodzić, patrząc na ogromną armię bezrobotnych, emigrantów, na mnożące się dramaty rodzinne. Negatywnie ocenialiśmy i nadal oceniamy zamrożenie na kolejny rok progów podatkowych oraz ustawowych zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów i kwoty zmniejszającej podatek. Na przykład w Anglii - to informacja z ostatnich tygodni - podwyższono kwotę wolną od podatku do 10 tys. funtów. (Poseł Jerzy Borkowski: 17 razy.) Konsekwencją tej decyzji jest to, że 3 mln angielskich podatników nie zapłaci podatku dochodowego od osób fizycznych, a więc te pieniądze zostaną w ich kieszeniach, będą promowały rozwój, będą nakręcały koniunkturę. Przypomnę, że u nas kwota wolna od podatku wynosi 3 tys., ale nie funtów, tylko złotych. Od pięciu lat bez zmian. Co to oznacza w praktyce? W praktyce oczywiście oznacza to zwiększenie obciążeń podatkowych i obniżenie poziomu życia wielu członków naszego społeczeństwa. Mamy analizy wykonane przez Centrum Analiz Ekonomicznych. Jeżeli przyjmiemy założenia rządowego programu, który jest zapisany w tym projekcie ustawy budżetowej, to przy tym wzroście wynagrodzeń polityka zamrażania parametrów systemu podatkowego obniży dochody Polaków o 1300 mln zł w 2015 r. Praktycznie tyle pieniędzy zostanie wyciągniętych z kieszeni najuboższych. Francuzi z kolei uważają, że dalsze oszczędzanie mogłoby zdusić delikatne ożywienie gospodarcze. Co zatem robią? Jest decyzja francuskiego rządu i francuskiego parlamentu. Otóż Francuzi wprowadzają kolejną kwotę wolną od podatku. To wymierne korzyści dla obywateli Francji, chodzi o około 3200 mln euro. Tyle pieniędzy zostanie w systemie, w obrocie gospodarczym Francji. Ta gotówka trafi przecież do kieszeni najmniej zarabiających obywateli. Francuzi i Anglicy tak właśnie realizują postulaty, o których od lat tutaj mówimy, mimo tego, że relacja długu publicznego do PKB w tych krajach jest gorsza. Tam dług w relacji do budżetu wynosi 90-100%, a u nas na razie jest w granicach 40-50%, czyli jest dwukrotnie niższy. Myślę, że nie można popierać takiej strategii, takiej polityki gospodarczej i fiskalnej. Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej nie będzie popierał. Jeśli chodzi o fundusze celowe, to powstały one po to - jak sama nazwa wskazuje - żeby realizować określone cele społeczno-gospodarcze. Celem powołania Funduszu Pracy czy też Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych była właśnie aktywna forma wspierania przedsiębiorców i pracobiorców w tym celu, by pozostali na rynku pracy. I co się dzieje? Nie wszystkie środki z tych dwóch funduszy są zagospodarowane i nie wszystkie są zagospodarowane zgodnie z celem wynikającym z ustawy. Tego stanu rzeczy nie można dłużej tolerować. Jeżeli mamy nadwyżkę tych środków, a chcemy tylko poprawiać statystykę dotyczącą długu publicznego w odniesieniu do PKB, to takiej zgody nie ma. Jeżeli natomiast mamy nadwyżkę i nie wiemy, jak ją zagospodarować, to obniżmy podatki dla pracodawców. Przecież te fundusze są tworzone ze składek pracodawców, to są fundusze, które obciążają koszty pracodawców, a więc oni są z tego tytułu nieco mniej konkurencyjni niż byliby w przypadku, gdyby tego obciążenia nie było. A zatem zdecydujmy się na coś: albo zadania w ramach tych funduszy będą realizowane i środki będą wydawane zgodnie z przeznaczeniem, albo przestańmy odpisywać na te fundusze aż tak duże środki, nakładać takie obciążenie na pracodawców. (Dzwonek) Na koniec powiem, że dywidendy i zyski od przedsiębiorstw państwowych rosną o 50% w stosunku do roku poprzedniego. Co to oznacza? Oznacza to dalsze pogorszenie koniunktury i możliwości rozwojowych polskiej gospodarki. A więc przejadamy własny ogon, przejadamy naszą gospodarkę, tak właściwie niewiele pozostawiając dla następców. Być może będzie tak, jak mówiła pani poseł z PiS: kolejny budżet już nie wy będziecie tworzyć, ale kolejny budżet może być trudniejszy niż ten. I to jest skala wyzwań, jakie staną przed następną koalicją rządową. Zgłosimy kilka poprawek. Będzie to swoistym testem na to, czy koalicja rządząca chce prowadzić dialog społeczny z opozycją, czy też nie. Jeżeli nie, to oczywiście nie poprzemy tego budżetu. Dziękuję.