Mówca: Sprawozdawca Kazimierz Choma
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu, druk nr 2900. Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, skierowała w dniu 3 stycznia 2023 r. powyższy projekt ustawy do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pierwszego czytania. W trakcie pierwszego czytania komisja upoważniła Biuro Legislacyjne do wnoszenia poprawek o charakterze legislacyjno-redakcyjnym do projektu ustawy. Projektowana ustawa ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Analiza procesu wykonywania przepisów unijnych - tj. rozporządzenia 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, i rozporządzenia 2017/892 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw - wskazuje, że konieczne jest wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. w celu jej skuteczniejszego i bardziej optymalnego stosowania. Zmiany przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. wynikają również z doświadczeń Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej agencją, zdobytych podczas wieloletniego administrowania mechanizmem przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanym grupom producentów i uznanym organizacjom producentów owoców i warzyw, w tym wyroków sądów administracyjnych. W niniejszym projekcie dokonuje się korekt przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. odnoszących się do obsługi wniosków o zatwierdzenie programów operacyjnych, wysokości wydatków i funduszy operacyjnych oraz o przyznanie pomocy finansowej, co pozwoli na prawidłowe stosowanie przepisów Unii w tym zakresie. Wprowadzono również sankcje za niewywiązywanie się z podjętych na podstawie przepisów unijnych zobowiązań wobec inwestycji zakupionych ze współfinansowaniem ze środków publicznych, a także za uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli wywiązywania się z podjętych zobowiązań oraz za wykorzystywanie środków funduszu operacyjnego niezgodnie z ich przeznaczeniem. Konkretnie w projekcie proponuje się dokonanie zmian przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. polegających na: przyjęciu sposobu określania wysokości wsparcia za produkty podlegające operacji wycofywania z rynku uwzględniającego warunek, że wysokość wsparcia za takie produkty będzie niższa od ich aktualnych cen rynkowych, co będzie zapobiegać nieuzasadnionemu korzystaniu z tego działania kryzysowego, tj. wycofywania produktów z rynku, zamiast wprowadzania ich do obrotu, przy czym wysokość wsparcia za produkt wycofany z rynku będzie ustalana przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR na podstawie kosztów poniesionych przez organizację producentów na zakup produktu podlegającego wycofywaniu od producentów; wskazaniu sposobu ustalania rocznego pułapu pomocy na dofinansowanie funduszu operacyjnego organizacji producentów opisanego w art. 23 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 jako metody alternatywnej do tej, o której mowa w art. 23 ust. 2 tego rozporządzenia, co pozwoli na uwzględnienie rzeczywistej wartości produkcji sprzedanej producentów, którzy byli członkami danej organizacji lub zrzeszenia w okresie referencyjnym; przyznaniu prezesowi ARiMR kompetencji w zakresie corocznego weryfikowania, czy spełniony jest warunek udzielenia organizacjom producentów owoców i warzyw lub ich zrzeszeniom zwiększonej pomocy wynikający z przepisów rozporządzenia nr 1308/2013, tj. czy udział wartości produkcji owoców i warzyw skierowanej w Polsce na rynek za pośrednictwem organizacji producentów owoców i warzyw stanowi mniej niż 20% łącznej wartości produkcji sektora owoców i warzyw wprowadzonych do obrotu - prezes ARiMR będzie obliczał ten odsetek, wykorzystując dostępne w terminie jego obliczania dane wynikające z rocznego sprawozdania na temat działalności organizacji producentów oraz dane publikowane przez GUS; uwzględnieniu w decyzjach przyznających pomoc finansową kwot zwiększenia pomocy w przypadkach określonych w przepisach Unii Europejskiej oraz kwot obniżki wynikających z ustawy; wprowadzeniu obowiązku przedkładania kopii protokołu kontroli produktów objętych operacją wycofania z rynku przeprowadzonej przez wojewódzkiego inspektora Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Obowiązek ten zastąpi wymóg wynikający z obecnie obowiązującej ustawy przedkładania oświadczenia o spełnianiu wymagań jakości handlowej. Oświadczenie takie jest wymagane zgodnie z przepisami Unii Europejskiej na etapie powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia operacji wycofania z rynku, natomiast przed dokonaniem operacji wycofania z rynku organizacja producentów powinna przedstawić dowód spełniania wymagań jakości handlowej przez produkty podlegające tej operacji. Tylko produkty spełniające wymogi odpowiedniej normy handlowej lub minimalne wymogi wynikające z przepisów Unii Europejskiej mogą być przedmiotem wsparcia w ramach tego działania kryzysowego. W związku z ustanowieniem w przepisach Unii Europejskiej pewnych wymogów i nieokreśleniem sankcji za ich nieprzestrzeganie konieczne jest określenie stosownych sankcji na poziomie krajowym. Upoważnienie to wynika z art. 76 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym państwa członkowskie stosują kary na szczeblu krajowym w odniesieniu do nieprawidłowości dotyczących wymogów określonych w przepisach unijnych. Kary te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Unii. W związku z tym przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. zostaną uzupełnione o możliwość zastosowania przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR następujących kar: za nieprzestrzeganie przez organizację producentów zobowiązania wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem inwestycji zrealizowanych ze współfinansowaniem ze środków unijnych - kara ta będzie polegać na zwrocie kwoty pomocy finansowej przyznanej na inwestycję wraz z odsetkami ustalonej przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR proporcjonalnie do okresu, w którym nie dotrzymano zobowiązania, a wprowadzenie tej kary ma zmotywować organizację producentów do wykorzystywania inwestycji finansowych z udziałem środków publicznych we właściwy sposób; za uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli spełniania zobowiązania, o którym mowa wyżej; za wykorzystywanie przez organizację producentów owoców i warzyw środków finansowych zgromadzonych na funduszu operacyjnym w sposób niezgodny z przeznaczeniem - kara będzie polegać na obniżce kwoty pomocy finansowej udzielonej danej organizacji za dany rok o kwotę wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, maksymalnie do 5% kwoty udzielonej danej organizacji za dany rok, co zmotywuje organizację do prawidłowego korzystania ze środków funduszu operacyjnego. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 248) projekt ustawy został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Projekt przesłano do 55 podmiotów. Konsultacje publiczne odbyły się w dniach od 10 do 31 sierpnia 2022 r. Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy wnosi jednogłośnie, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)