Mówca: Bogdan Rzońca (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie poselskie z okazji 50. rocznicy poświęcenia kościoła Franciszkanów w Jaśle Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W związku z 50. rocznicą poświęcenia kościoła Franciszkanów w Jaśle, w której miałem zaszczyt uczestniczyć w ostatnią niedzielę, tj. 6 września 2013 r., przedstawię historię ich przybycia do Jasła. Franciszkanie przybyli do Jasła pod koniec XIX w., kiedy zaliczano je do grona najpiękniejszych miejscowości w Galicji, należącej do ówczesnej monarchii austro-węgierskiej. Początek klasztoru w Jaśle jest związany z osobą ks. Jana Mazurkiewicza, profesora seminarium duchownego w Przemyślu, a później Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Ofiarowana przez niego suma 15 tys. złotych reńskich na założenie klasztoru w Jaśle stała się zachętą do podjęcia starań o nowy dom zakonny dla małej, bo liczącej wówczas zaledwie osiem klasztorów, prowincji galicyjskiej. Gdy franciszkanie przybyli do Jasła w październiku 1899 r., początkowo zamieszkali w wynajętej kamienicy, zaś swe msze święte odprawiali w kościele gimnazjalnym do czasu zbudowania w 1904 r. własnego kościoła, pw. św. Antoniego, w stylu neogotyckim. W roku 1906 zakonnicy nabyli dom obok kościoła, gdzie zamieszkali, a rok później erygowano tam ich klasztor. Jak się później okazało, kościół służył wiernym zaledwie przez 40 lat. W czasie II wojny światowej splądrowano miasto, rabując i wywożąc pociągami do Rzeszy to wszystko, co miało jakąkolwiek wartość. 13 września 1944 r. wydano rozkaz ewakuacji Jasła, na którą mieszkańcy mieli trzy dni. W odwecie za udział jaślan w ruchu oporu w Armii Krajowej, stosując taktykę spalonej ziemi, hitlerowcy - cofając się przed armią radziecką - wysadzili miasto w powietrze. Ocalało zaledwie 39 domów. W 40. rocznicę zakończenia budowy kościół franciszkański wraz z klasztorem został zaminowany i doszczętnie zniszczony. W styczniu 1945 r., podczas porządkowania rumowiska, w miejscu, gdzie kiedyś stał kościół, odnaleziono prawie nieuszkodzoną figurę św. Antoniego. Dla mieszkańców i franciszkanów wydarzenie miało to znaczenie więcej niż tylko symboliczne. Zaraz po wojnie zamierzano odbudować kościół, jednak później zdecydowano się na budowę kościoła i klasztoru w innej części miasta. Budowę nowego klasztoru rozpoczęto już w 1948 r., a w 1952 r. nadawał się on już do zamieszkania. Zamieszkali w nim nowicjusze, których w tym czasie z powodu likwidacji niższych seminariów duchownych było wielu. Zaszła konieczność otwarcia dwóch nowicjatów: w Legnicy i właśnie w Jaśle. Klasztor jasielski rolę domu formacyjnego pełnił przez kilka lat. Franciszkanie od 1949 r. starali się o uzyskanie pozwolenia na budowę kościoła. Najpierw przez kilka lat władze komunistyczne nie chciały wydać na to pozwolenia. Kolejne podania były odrzucane, a franciszkanów szantażowano i straszono groźbami wydalenia z Jasła. Dopiero na fali odwilży Października '56 zakonnikom udało się w 1957 r. otrzymać długo oczekiwane zezwolenie. Jednak w trakcie budowy władze państwowe wielokrotnie dokonywały konfiskaty zgromadzonych materiałów, nakładając przy tym na klasztor wysokie grzywy, podatki i kary, co istotnie wstrzymywało dostawy materiałów budowlanych. W ten sposób komuniści chcieli zdusić zapał i determinację jaślan. Dlatego budowa rozpoczęta w roku 1957 trwała do 1963 r. Przy nowo powstałym kościele erygowano w roku 1968 parafię, a konsekracji świątyni dokonał 11 maja 1980 r. abp Ignacy Tokarczuk, metropolita przemyski. l stycznia 1997 r. abp diecezji rzeszowskiej Kazimierz Górny wydał dekret ustanawiający kościół sanktuarium św. Antoniego Padewskiego. Rada miejska 27 marca 1996 r. powzięła uchwałę o ustanowieniu św. Antoniego patronem miasta. W taki oto sposób, po prawie stuletniej obecności w mieście, święty z Padwy został należycie uhonorowany. Wraz z nim doceniono jego współbraci, jasielskich franciszkanów, za niezłomną postawę, wierność i twórczą obecność na ziemi jasielskiej. Pozdrawiam więc jasielskich franciszkanów, księży, zakonników i parafian. Niech następne ˝-lecia˝ działalności zgromadzenia franciszkanów przyniosą wiele pożytku dla wiernych i mieszkańców Jasła.