Mówca: Agnieszka Hanajczyk
Data: 2012-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu klubu Platforma Obywatelska stanowisko dotyczące sprawozdania Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w sprawie poselskiego projektu ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, druk nr 382. Przypomnę tylko, że projekt wpłynął do Sejmu 2 marca 2012 r. Pierwsze czytanie odbyło się na posiedzeniu Sejmu 23 maja. Zasadnicze prace nad projektem odbyły się w podkomisji stałej do spraw rynku pracy. Procedowana ustawa jest reakcją na sytuację tysięcy osób prowadzących pozarolniczą działalność, posiadających zobowiązania wobec ZUS z tytułu niezapłaconych składek na własne ubezpieczenie społeczne w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Na wstępie chcę powiedzieć, że w wyniku ustaleń komisji w tytule ustawy wyraz ˝niezapłacone˝ zastąpiono wyrazem ˝nieopłacone˝, zatem tytuł projektu w aktualnej wersji brzmi: Ustawa o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Procedowany projekt ustawy dotyczy sprawy niezwykle precedensowej i bardzo nietypowej, konsultowanej w różnych gremiach, aby znaleźć najbardziej satysfakcjonujące rozwiązanie, a mówimy według danych ZUS o liczbie szacunkowej ok. 437 tys. beneficjentów. Prace nad ustawą trwały dość długo w ramach Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz podkomisji stałej do spraw rynku pracy. Wielokrotne spotkania miały wypracować nie tylko satysfakcjonujący kompromis, ale, co równie ważne, zgodność z porządkiem prawnym obowiązującym w kraju i ze standardami prawnymi Unii Europejskiej. Jeśli chodzi o tę długo oczekiwaną ustawę, najwięcej wątpliwości, dyskusji i obaw wzbudziło pytanie, czy projekt umorzenia składek jest pomocą publiczną w rozumieniu art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej czy też taką pomocą nie jest. W tym miejscu chcę wspomnieć o roli przewodniczącej podkomisji do spraw rynku pracy pani poseł Katarzyny Mrzygłockiej. Pani poseł wykazała niezwykłą energię, wnikliwość, zrozumienie i cierpliwość w analizowaniu wszelkich pytań i wątpliwości, a było ich rzeczywiście bardzo dużo, ale twierdzę też, że dla wszystkich posłów pracujących nad tą ustawą było to bardzo ważne doświadczenie. W trakcie prac nad tą ustawą prowadzono szeroki i otwarty dialog, gdyż tylko taki mógł doprowadzić do rozstrzygnięcia trudnych kwestii w niej poruszanych. Ostateczne rozwiązania zostały przyjęte przy ogromnym zaangażowaniu zarówno przedstawicieli rządu, ZUS, Biura Legislacyjnego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Ministerstwa Finansów jak i, co niezwykle ważne, przedstawicieli partnerów społecznych: Stowarzyszenia Poszkodowanych Przedsiębiorców RP oraz Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. Pani poseł sprawozdawca szczegółowo omówiła założenia zawarte w druku nr 790, ja odniosę się wyłącznie do najistotniejszych przepisów, które stanowią fundament omawianej ustawy. Na podstawie propozycji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypracowaliśmy krąg podmiotowy, który w art. 1 został podzielony na dwie grupy: przedsiębiorców, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej, zatem nie dotyczy ich problem pomocy publicznej, co oznacza możliwość dokonywania im umorzeń z tytułu nieopłaconych składek w trybie przewidzianym w projekcie ustawy, przy czym data zakończenia działalności to data przed 1 września 2012 r. Druga grupa to pozostałe osoby, które zgodnie z art. 3b muszą poczekać na decyzję Komisji Europejskiej stwierdzającej, że umorzenie nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W przypadku złożenia przez te osoby wniosku o umorzenie przed dniem wydania decyzji Komisji Europejskiej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego stosuje się przepisy o pomocy publicznej. Artykuł 3a stanowi ważną informację merytoryczną, bardzo istotną, że w przypadku umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe okres, za który składki zostały umorzone, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa i wysokości emerytur i rent z ubezpieczenia społecznego. Kwota umorzonych składek nie podlega wliczeniu do podstawy obliczenia emerytury. Reasumując, przewidziane w projekcie umorzenie nie będzie stanowiło pomocy publicznej dla osób, które trwale zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej. W rozumieniu przepisów unijnych te osoby nie są przedsiębiorcami. Oznacza to, że około 50% potencjalnych beneficjentów skorzysta z ustawy zgodnie z art. 4 po jej wejściu w życie, czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jeśli chodzi o podmioty będące przedsiębiorcami, muszą one czekać na uzyskanie pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej. Należy podkreślić, że dokonanie notyfikacji pozwoli na uzyskanie pewności prawnej co do projektowanych umorzeń oraz zapewnienia, że umorzenia te nie będą pomocą nielegalną ani niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Umorzenia przewidziane w przedmiotowym (Dzwonek) projekcie ustawy dotyczą wszystkich osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które w okresie wskazanym przez ustawę nie opłacały składek z różnych przyczyn, co do zasady od nich niezależnych - zmian w przepisach i niejednolitego orzecznictwa. Od chwili złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Projekt przedstawiony w sprawozdaniu według opinii mojego klubu stanowi optymalne, racjonalne rozwiązanie. W pełni popieramy stanowisko przedstawione przez panią poseł Mrzygłocką. Dziękuję bardzo. (Oklaski)