Mówca: Mirosława Stachowiak-Różecka
Data: 2016-03-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dla nas ważna jest pamięć, dlatego tak istotne jest przywracanie właściwego miejsca tym, którzy Polsce oddali to, co najcenniejsze, bezsporne prowadzenie skutecznej polityki historycznej w Polsce i za granicą, oczywiste dążenie do prawdy i walka o dobre imię Polski i Polaków. Mówimy o tym konsekwentnie od lat. Zaczynem w trosce o pamięć była choćby inicjatywa prezydenta Lecha Kaczyńskiego budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Taką Polskę chcemy realizować, taką Polskę realizować będziemy. Ciągle w naszej historii są niewyjaśnione do końca białe plamy. Jest historia, której nie znają często nawet Polacy, jak np. operacja polska z lat 1937-1938, gdzie zamordowano ponad 100 tys. Polaków. Na prawdę i swoje miejsce w historii ciągle czekają ofiary bądź rodziny ofiar obławy augustowskiej czy wojny polsko-bolszewickiej. Przez te wszystkie lata działalności Instytutu Pamięci Narodowej wiele udało się zrobić, zwłaszcza dzięki ogromnej determinacji wielu jego pracowników. Jednak same doświadczenia instytutu determinują potrzebę zmian. Chodzi zwłaszcza o te problemy, z jakimi musiał się zmierzyć instytut podczas prac poszukiwawczych prowadzonych na Łączce na Powązkach czy na cmentarzu na Służewie w Warszawie. Nowelizacja umożliwi realizację ustawowych obowiązków przy poszanowaniu zarówno praw rodzin ofiar, jak i praw rodzin osób pochowanych w latach późniejszych. Wprowadza m.in. możliwość prowadzenia poszukiwań szczątków osób, które straciły życie, walcząc z totalitaryzmem, w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego. Reguluje także kwestie związane z zawarciem umowy z właścicielem terenu, na którym prowadzone są badania, oraz ewentualnych odszkodowań. Trudno kwestionować takie propozycje zmian w noweli jak choćby umożliwienie prowadzenia ekshumacji nie tylko ofiar z okresu drugiej wojny światowej i tuż po niej. Ten zakres czasowy poszerza się o okres od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r. Trudno kwestionować zwiększenie roli edukacyjnej instytutu. W tym zakresie projekt przewiduje m.in. upowszechnianie w kraju i za granicą stanowisk oraz opinii dotyczących najważniejszych dla Polaków wydarzeń historycznych, realizowanie zadań edukacyjnych we współpracy ze szkołami, uczelniami, organizacjami pozarządowymi, organizacjami polonijnymi, utworzenie bazy materiału genetycznego czy wreszcie likwidację wyodrębnionego zbioru zastrzeżonego znajdującego się w archiwach instytutu. Zależy nam na tym, by Instytut Pamięci Narodowej miał większe kompetencje, by działał jeszcze sprawniej, by wreszcie w pełni korzystał ze swojego dorobku naukowego i kadrowego. By to było możliwe, niezbędne są także zmiany organizacyjne, o których mówił wnioskodawca. Ufamy, że Instytut Pamięci Narodowej stojący na straży pamięci pomoże nam, Polakom, kształtować własną tożsamość. I dziś, tym bardziej dziś, gdy często historia i odpowiedzialność jest relatywizowana, gdy z ofiar robi się sprawców, tak ważna jest polityka historyczna, którą, mamy nadzieję, instytut będzie prowadził aktywnie, konsekwentnie i skutecznie. A tym wszystkim, którzy za chwilę w swoich wystąpieniach po moim będą mówić, zasiewać: tak, ale, może, a gdyby, dedykuję słowa marszałka Józefa Piłsudskiego: ˝Naród, który nie szanuje swojej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Sławomir Nitras: Ale...)