Mówca: Waldemar Andzel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-07-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie 79. rocznicy śmierci Gustawa Orlicza-Dreszera Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 16 lipca br. obchodziliśmy 79. rocznicę śmierci Gustawa Orlicza-Dreszera, żołnierza Legionów Polskich, członka Polskiej Organizacji Wojskowej, generała dywizji Wojska Polskiego, uczestnika I wojny światowej i wojny z bolszewikami. Gustaw Orlicz-Dreszer przyszedł na świat 2 października 1889 r. w Jadowie koło Wołomina. W wieku 11 lat Gustaw wraz z rodzicami przeprowadził się do Częstochowy, gdzie jego ojciec prawnik założył prywatną kancelarię. Już podczas nauki w gimnazjum aktywnie włączył się w konspiracyjną działalność Związku Młodzieży Polskiej ˝Zet˝, dążącego do odzyskania przez Polskę niepodległości. Za działalność patriotyczną został wtedy aresztowany przez władze carskie. Po ukończeniu IV Liceum Ogólnokształcącego i zdaniu matury podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie studiował handel w Belgii i we Francji. Po wybuchu I wojny światowej Orlicz-Dreszer powołany został do armii rosyjskiej jako podporucznik rezerwy kawalerii. Z oddziału tego wkrótce zdezerterował, by zasilić szeregi 1 Pułku Ułanów I Brygady Legionów. Po kryzysie przysięgowym został internowany, zwolniono go w 1918 r. Po zakończeniu wojny Gustaw Orlicz-Dreszer został mianowany przez Edwarda Śmigłego-Rydza na dowódcę okręgu wojskowego w Chełmie. Rozbroił on wtedy stacjonujący tam garnizon austriacki oraz zarządził pobór do 1 Pułku Szwoleżerów i 35 Pułku Piechoty. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po bitwie warszawskiej został mianowany na pułkownika. W 1924 r. awansowano go do stopnia generała brygady. Tuż przed przewrotem majowym Orlicz-Dreszer przewodził grupie wyższych oficerów, którzy namawiali Piłsudskiego do zaprowadzenia w Polsce politycznego porządku. Dowodził wojskami marszałka, które ruszyły na Warszawę. Po przejęciu władzy przez sanację Orlicz-Dreszer zaangażował się w kwestie związane z rozwojem gospodarki morskiej. Od 1930 r. pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej. Trzy lata później brał udział w uroczystym otwarciu i poświęceniu portu w Gdyni. W mieście tym widział on szerokie okno Polski na świat. Z jego inicjatywy powołano Fundusz Obrony Morskiej, przekształcony później w Fundusz Obrony Narodowej, którego zadaniem było zbieranie środków na obronę kraju. Generał Gustaw Orlicz-Dreszer uważany był za wielkiego przyjaciela młodzieży. Wspierał między innymi harcerskie drużyny żeglarskie. Zauważał potrzebę kształtowania w młodym pokoleniu odwagi, przedsiębiorczości i miłości do ojczyzny. Był założycielem pisma dla młodzieży ˝Polska na morzu˝. Gustaw Orlicz-Dreszer zginął śmiercią tragiczną 16 lipca 1936 r. w katastrofie lotniczej samolotu RWD-9 nad Gdynią. Wsiadł on na jego pokład, by z powietrza powitać swoją małżonkę Elwirę powracającą transatlantykiem ze Stanów Zjednoczonych. Maszyna, którą leciał generał oraz dwóch innych oficerów, runęła do wód Zatoki Gdańskiej. Mimo natychmiastowej akcji ratunkowej nie udało się uratować lecących samolotem. Przyczyna wypadku do dziś nie jest jednoznacznie określona. Generał Orlicz-Dreszer został pochowany na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni. Dziękuję.