Mówca: Krzysztof Mieszkowski
Data: 2018-12-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałkini! Pani Minister! Wysoka Izbo! Nowelizacja ustawy o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej jest poddawana kolejnemu procesowi. Ta konstytucja dla kultury, o której się w ten sposób najczęściej wypowiadają specjaliści i środowiska kultury, ma swoje mankamenty i swoje słabości. Ten element nowelizacji, który dotyczy powoływania dyrektorów, budzi oczywiście ogromne emocje, o czym wspominał m.in. pan poseł Świat. Tych emocji oczywiście nie unikniemy, w przyszłości również. Osobiście nie jestem zwolennikiem przeprowadzania konkursów, ponieważ są one zazwyczaj ustawiane, czego najlepszym dowodem był konkurs na dyrektora Teatru Polskiego we Wrocławiu. Złożyłem zresztą doniesienie do prokuratury w tej sprawie. Urzędnicy urzędu marszałkowskiego w porozumieniu z urzędnikami ministerialnymi wyłonili dyrektora, który, jak się okazuje, nie tylko zniszczył teatr, ale także podważył jego godność, honor. Dyrektor doprowadził do zniszczenia zespołu teatru polskiego, który objechał cały świat, wielokrotnie został nagrodzony, który brał udział w najpoważniejszych, najbardziej prestiżowych festiwalach w Polsce, również zdobywając nagrody. Więc tutaj mieliśmy i mamy sytuację bardzo szczególną. W omawianej nowelizacji jest jedna bardzo ważna i bardzo potrzebna rzecz, która była czymś oczywistym w krajach demokratycznych o statusie nieco starszym niż Polska - mówię przede wszystkim o Niemczech i o Francji - gdzie dyrektora wyłania się na rok przed powołaniem go. Taki dyrektor ma wtedy szansę na przygotowanie się pod względem merytorycznym, finansowym, właściwie pod każdym. I to jest ten czas, który jest niezwykle ważny i potrzebny osobie, która jest kandydatem na dyrektora teatru czy instytucji kultury. Nowoczesna wstrzyma się od głosu, ponieważ ta nowelizacja z drugą częścią, o której tutaj już wcześniej mówiono, stwarza problemy legislacyjne, więc zastanawiamy się, jak to w ogóle ugryźć. Działalność ministra szkolnictwa wyższego budzi ogromne emocje, by nie powiedzieć, że jest kontestowana przez znaczną część środowisk uniwersyteckich i naukowych. W tej sytuacji próba przerzucenia odpowiedzialności na ministerstwo kultury, na dwa instytuty, o których jest mowa w tej nowelizacji, jest absolutnie aktem nieodpowiedzialnym. Myślę również o tym, że instytucje kultury, które są bardzo wrażliwymi i szczególnymi miejscami pracy, powinny domagać się właśnie takich uregulowań, które nie będą wpływały na podważanie ich tożsamości, dorobku, które będą wzmacniały te instytucje, a zwłaszcza będą wzmacniały artystów, pracowników, pracowniczki, ludzi, którzy w tych instytucjach przez całe lata pracują. Temu powinien służyć spójny sposób finansowania kultury, czego nie ma. Ta nowelizacja oczywiście tym aspektem funkcjonowania instytucji kultury w Polsce się nie zajmuje. Mam nadzieję, że przyjdzie taki czas, kiedy zostanie stworzona rzeczywista, całościowa, pełna konstytucja dla kultury polskiej, z uwzględnieniem również wykluczenia środowisk artystów sztuk wizualnych, którzy są pozbawieni podstawowych, elementarnych uprawnień, czyli opieki lekarskiej czy ubezpieczeń społecznych. Z tym też trzeba w końcu się uporać. Niemal po 30 latach demokracji w Polsce ci artyści są w pewnym sensie wyjęci spod prawa. A więc jest wiele rzeczy do zrobienia i przyglądając się pracy ministerstwa nad ustawą, o której tutaj debatujemy, trzeba powiedzieć, że to jest krok w dobrym kierunku. Podkreślę raz jeszcze: wyłonienie dyrektora w drodze konkursu nie jest obligatoryjne, czego dotyczy również zapis w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, ponieważ takiego dyrektora czy dyrektorkę można wyłonić poprzez mianowanie, w tym przypadku oczywiście za zgodą ministra. A więc przed nami dużo pracy. Ten element legislacyjny, który został poddany pod dyskusję, uważam za ciekawy (Dzwonek), w związku z czym wstrzymamy się od głosu. Dziękuję bardzo.