Mówca: Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska
Data: 2013-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej generalnie z aprobatą przyjmuje sprawozdanie Komisji: Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Edukacji, Nauki i Młodzieży dotyczące kwestii postępowania w sprawach nieletnich. Dokonanie koniecznych zmian w prawie poprzez dostosowanie go do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka to oczywiście bardzo dobry krok w kierunku podwyższenia standardów i gwarancji procesowych oraz upodmiotowienia nieletniego. Akceptujemy ujednolicenie postępowania w sprawach nieletnich, które w większym niż do tej pory stopniu bazuje na modelu obowiązującym w postępowaniu cywilnym i ogranicza tym samym zastosowanie procedury karnej do wąskiego i precyzyjnie określonego zakresu. W imieniu klubu chciałabym jednak zwrócić uwagę Wysokiej Izby na sprawy, które naszym zdaniem wymagają poważnego potraktowania - dotyczą postępowania w sprawach nieletnich, ale nie zostały rozstrzygnięte w projekcie ustawy. Pan minister Stanisław Chmielewski, o ile dobrze odczytałam intencje, zapowiedział niezwłoczne przystąpienie do prac nad nowelizacją, która pozwoli jak najszybciej szeroko zastosować w praktyce mediacje w postępowaniu w sprawach nieletnich. Obecne uregulowania są lakoniczne i czasem niejasne. Zmiana jest bardzo potrzebna, bo dziś mediacje stosuje się niezwykle rzadko, w mniej niż 300 sprawach rocznie. Trzeba jasno sformułować sposób przekazywania spraw nieletnich do mediacji z urzędu lub na wniosek, poszerzyć krąg osób mogących wystąpić z takim wnioskiem, a także zaproponować pozytywnie zakończoną mediację jako podstawę umorzenia przez sąd postępowania. Inną kwestią jest stosowanie określonych środków przymusu bezpośredniego wobec nieletnich. Podczas obrad komisji pojawił się ten problem, podnoszony przez przedstawicielkę Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Nie może być bowiem tak, że Sejm wyłączył stosowanie paralizatorów przez Służbę Więzienną, a nie wyeliminował używania paralizatorów wobec nieletnich w policyjnej izbie dziecka. Marnym tłumaczeniem jest stwierdzenie, że wiodącym resortem w tej kwestii jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Sprawę trzeba po prostu szybko załatwić i oczekuję od przedstawiciela rządu jasnej deklaracji co do tego, kiedy paralizatory zostaną wyeliminowane w sensie ustawowym, bo obietnice niestosowania ich w praktyce to trochę za mało. Ostatnia rzecz to pochodna skarg wpływających do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Sądy rodzinne przyjmują, iż samo skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu poprawczym stanowi podstawę do przedłużenia pobytu nieletniego w schronisku bez potrzeby orzekania o przedłużeniu, niewydanie zaś przez sąd postanowienia o przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku, o skierowaniu sprawy na rozprawę do rozpoznania w postępowaniu poprawczym powoduje, że przedłużenie nie podlega zaskarżeniu. Ponadto gdyby sąd orzekał na posiedzeniu, to o terminie powinny być powiadomione strony i obrońca - gdy się tego nie robi, narusza się prawo do obrony. Liczę na to, że deklaracje pana ministra o wprowadzeniu właściwych rozwiązań w życie nabiorą rozpędu i że niezwłocznie będziemy procedować nad wyżej wymienionymi zagadnieniami. Dziękuję bardzo.