Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Otóż cieszę się, że Platformę Obywatelską naszła niewielka refleksja, która spowodowała, że to kluczowe, niezwykle istotne kryterium, czyli kryterium powierzchni, zostało zmienione. Dzisiaj mamy, jeżeli chodzi o poprawkę, 100 m 2 w przypadku lokalu mieszkalnego i 150 m 2 w przypadku budynku mieszkalnego. To poprawka idąca w dobrym kierunku. Jest jednak pytanie, czy sam projekt ustawy w tym całym konglomeracie propozycji złożonych przez Platformę Obywatelską jest rozwiązaniem dobrym. Ja niestety odnoszę nieodparte wrażenie, że nie jest on do końca dobrym rozwiązaniem, a kryterium, co zresztą wynika wprost z ustawy, to jest kryterium podmiotowe. Ilu osób to rozwiązanie będzie dotyczyło? Otóż już w samym projekcie ustawy wskazuje się, że w okresie do roku 2020 to rozwiązanie będzie dotyczyło nie więcej niż 12% osób, które wzięły kredyt walutowy. Oczywiście to kryterium, zwiększanie powierzchni lokalu i mieszkania poszerza grupę osób, ale druga przesłanka, tzn. kwestia relacji pomiędzy wartością ekspozycji kredytowej a wartością kredytowanej nieruchomości, jest dosyć nieostra. Pani przewodnicząca, powiedzmy sobie wprost, że są cztery metody wyceny nieruchomości. Sięgnijmy chociażby do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oczywiście najbardziej właściwa byłaby wycena porównawcza, bo to odpowiadałoby poniekąd wartości rynkowej, ale mamy też wycenę dochodową, kosztową, mieszaną. Tego będzie dokonywał ktoś, kto się na tym zna, czyli rzeczoznawca majątkowy. To będzie powodowało czy generowało koszty, ale co istotne, co najważniejsze, kwestia dotycząca tej relacji, czyli wartości ekspozycji kredytowej do wartości kredytowanej nieruchomości, jest drugim kluczowym elementem, który pozwala w określonym terminie, w pierwszym, drugim, w kolejnych latach, złożyć wniosek o przewalutowanie. Powiedzmy sobie wprost, że różnice, oczywiście w zakresie wyceny nieruchomości, mogą być tak niewielkie, że dla tych osób te rozwiązania mogą być bardzo niekorzystne, bo chociażby banki będą powoływać czy wskazywać rzeczoznawcę majątkowego i wycena nieruchomości będzie dla kredytobiorcy niekorzystna. My jako Solidarna Polska zaproponowaliśmy rozwiązanie bardzo proste, bardzo racjonalne. Otóż to rozwiązanie, które oczywiście nie zostało poddane procedowaniu, czyli projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe zgłoszony przez Solidarną Polskę, odnosi się do kluczowego kryterium, czyli wzrostu wartości waluty w relacji do złotego. To jest kryterium bardzo ostre. Mamy relację określoną przez Narodowy Bank Polski. Mówimy wprost, że jeżeli wartość tego kredytu denominowanego czy indeksowanego, bo tak należy to określać, we frankach wzrosła o więcej niż 30%... Dlaczego przyjmujemy taką wartość? Z bardzo prostego powodu. Bo wahania w przypadku franka między 1996 r. a 2006 r. wynosiły właśnie nie więcej niż 20-25%, więc racjonalnie myślący klient przewidywał, a przecież o takich rozwiązaniach mówimy, że wzrost kursu franka nie nastąpi, co więcej, że może nawet ten kurs spaść. Kalkulował to, ale nie przewidywał, że kurs franka może wzrosnąć o 100%. Tak więc dlaczego ma on ponosić ryzyko wzrostu kursu franka ponad tę kwotę, ponad wartość 30-procentową? I takie rozwiązanie żeśmy zaproponowali. Bank jest instytucją profesjonalną, bank jest instytucją zaufania publicznego, a w warunkach dzisiaj obowiązujących całe ryzyko związane z kursem franka bank przerzucił na kogo? Ano na klienta. Takie niestety są racje dzisiejszego stanu rzeczy. I ta ustawa, którą zaproponowała Platforma Obywatelska, tego stanu rzeczy nie zmienia, nie odnosi się do ryzyka, nie odnosi się do racji, które decydowały o rynku, jeżeli chodzi o udzielanie kredytów tzw. walutowych, czy indeksowanych do waluty obcej, ale odnosi się do zupełnie innych, dla nas niezrozumiałych, racji, racji, które nie miały miejsca w tymże obrocie bankowym. I powołam się na kolejny zapis. Otóż, pani przewodnicząca, pani mówiła o kwestii dotyczącej pewności obrotu. Oczywiście my się do kwestii tej pewności obrotu w całej rozciągłości odwołujemy, ale przecież ustawodawca w Kodeksie cywilnym zwrócił na to uwagę, w 1990 r. przełamał regułę pacta sunt servanda, w art. 357 Kodeksu cywilnego wprowadzając regułę rebus sic stantibus, czyli, inaczej mówiąc, regułę, że jeżeli sprawy potoczyły się w takim, a nie innym kierunku, przybrały taki, a nie inny obrót, to trzeba mieć to na uwadze, brać to pod uwagę, jeżeli chodzi o strony stosunku prawnego. Ja pani przytoczę, pani przewodnicząca, tenże artykuł. Art. 357 dokładnie odpowiada temu, co się stało, jeżeli chodzi o kredyty walutowe - nadzwyczajnej zmianie stosunków. Nie mamy tu nadzwyczajnej zmiany stosunków? No przecież wzrost wartości franka o 100% jest nadzwyczajną zmianą stosunków. Powodowało to dla jednej ze stron rażącą stratę, której strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. Kto przewidywał w 2008 r., że wartość franka wzrośnie o 100%? Nikt tego nie przewidział. W związku z powyższym, mając to na uwadze, mając na uwadze zasady współżycia społecznego - tak stanowi art. 357 1 - sąd może zmienić sposób spełnienia świadczenia, np. rozłożyć spłatę świadczenia na raty (Dzwonek), obniżyć wartość tego świadczenia, a nawet, co niezwykle istotne, rozwiązać taką umowę. Tak więc my się odwołujemy właśnie do tej reguły, a ta reguła została powtórnie określona w art. 358 Kodeksu cywilnego. To reguła waloryzacyjna. W związku z powyższym, pani przewodnicząca - zwracam się też do Platformy Obywatelskiej - propozycja, którą myśmy złożyli jako Solidarna Polska, odwołuje się zarówno do aspektów prawnych już obowiązujących, jak i do racji, które miały wówczas miejsce na rynku, jeżeli chodzi o relację waluty obcej do polskiego złotego. I to jest rozwiązanie najefektywniejsze, najlepsze i najbardziej odpowiadające racjom, które wtedy przyświecały kredytobiorcom. W związku z tym proponujemy, aby to rozwiązanie było procedowane. Wasze rozwiązanie jest kropelką, co podkreślam, w morzu potrzeb, jeżeli chodzi o problem tych osób, które w dobrej wierze, co jeszcze raz podkreślam, zdecydowały się, nie mając wielkiego wyboru, bo banki ich do tego zmuszały, zaciągnąć kredyty indeksowane do waluty obcej i ponoszą dzisiaj ogromną odpowiedzialność. To rozwiązanie tej odpowiedzialności...