Mówca: Józefa Hrynkiewicz
Data: 2015-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W raporcie zamówionym przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na temat zmian w III filarze emerytalnym zawarte są propozycje rozwiązań, które w przyszłości dawałyby szansę na otrzymanie emerytury, która pozwoliłaby uzyskiwać po latach oszczędzania dodatkowe świadczenia. Raport ten został przygotowany przez Towarzystwo Ekonomistów Polskich kierowane przez pana Ryszarda Petru i był prezentowany w Pałacu Prezydenckim w dniu 19 stycznia 2015 r. W omawianym projekcie w Kancelarii Prezydenta RP przewidziano radykalne zmiany w III filarze emerytalnym. Projekt zakłada w szczególności wprowadzenie powszechnego przymusu przynależności pracowników zarówno z sektora prywatnego, jak i publicznego do zakładowych, pracowniczych programów emerytalnych, tzw. III filar. Przynależność ta wiązałaby się z zasadą opt-out, co oznacza, że wszyscy pracownicy z mocy prawa byliby do pracowniczych programów emerytalnych zapisani, a kto chciałby, mógłby się z tego wycofać, np. w ciągu miesiąca. Doświadczenia krajów, nielicznych w istocie, gdzie zastosowano takie rozwiązanie, pokazują, że decyzję o wycofaniu się z pracowniczego programu emerytalnego może podjąć tylko kilka procent członków. Oznacza to, że w powszechnym programie emerytalnym mogłoby pozostać na trwałe nawet 90% osób przymusowo tam zapisanych. Na to właśnie liczą autorzy tej koncepcji. Niejako tylnymi drzwiami byłoby wprowadzone drugie, tylko nieco inne OFE. W ten sposób miliony osób znowu stałyby się źródłem wyzysku dla sektora finansowego, nie mając podobnie jak w przypadku OFE, żadnej gwarancji, że kiedykolwiek uzyskają jakąkolwiek emeryturę z pracowniczego programu emerytalnego. Wielkim ostrzeżeniem dla Polski powinien być fakt rosnącej liczby całkowicie niewypłacalnych zakładowych systemów emerytalnych w USA oraz w innych krajach. Zaproponowane w raporcie warianty pierwszy i drugi niosą z kolei miliardowe konsekwencje dla budżetu państwa z tytułu sugerowanych ulg podatkowych i dotacji. Jedynym faktycznym beneficjentem tego przedsięwzięcia byłby sektor finansowy. Nieliczni tylko uczestnicy debaty w dniu 19 stycznia 2015 r. w Kancelarii Prezydenta RP wyrażali swój sprzeciw wobec takiego kierunku zmian w polskim systemie emerytalnym. Większość zaproszonych uczestników debaty, co nie jest przypadkiem, poparła proponowane w projekcie rozwiązania. Stosunkowo najwięcej kontrowersji wzbudziło zaproponowane przez autorów raportu skierowanie znacznej części środków z zakładowego funduszu socjalnego do pracowniczych programów emerytalnych, czyli mówiąc wprost, do spekulacji na rynku finansowym. Tymczasem fundusz socjalny powstał, aby pomagać pracownikom, którzy znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, i ich wspierać. Zważywszy na bezmiar negatywnych skutków dla przyszłych emerytów, związanych z ewentualną realizacją koncepcji zaproponowanej w Kancelarii Prezydenta RP przez Towarzystwo Ekonomistów Polskich, a służącej wyłącznie interesom instytucji finansowych, towarzystw ubezpieczeniowych i banków, uważam, że społeczeństwo polskie powinno mieć możliwość poznania zamiarów rządzących w tej kwestii. Wszystkie zaproponowane w raporcie warianty oznaczają dalszą prywatyzację emerytur, podjętą w roku 1999. Tymczasem polskie społeczeństwo pilnie potrzebuje uczciwej dyskusji, jak naprawić skutki złej reformy systemu emerytalnego, zaprojektowanej w 1997 r. i wdrażanej od roku 1999 - reformy, której celem była kapitalizacja systemu ubezpieczenia społecznego i która przyniosła bardzo poważne skutki finansowe dla budżetu państwa, utratę ok. 500 mld zł z powodu nieodpowiedzialnego lokowania przez otwarte fundusze emerytalne środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Polska musi odbudować system zabezpieczenia społecznego, w tym cały system emerytalny. Obecna sytuacja w systemie ubezpieczeń społecznych, w systemie emerytalnym prowadzi do tworzenia się coraz liczniejszej grupy biednych emerytów, którzy przez cały okres swojego życia zawodowego nie byli w stanie zgromadzić środków nawet na najniższą, głodową emeryturę. Dlatego 70-80% emerytów będzie musiało mieć dopłacone z budżetu do najniższej emerytury, która dzisiaj wynosi nieco mniej niż 700 zł. (Dzwonek) Jeżeli mimo kosztownych dla polskiego społeczeństwa prywatyzacyjnych i kapitałowych eksperymentach dotyczących ubezpieczenia społecznego oraz złych doświadczeń nadal miałyby być forsowane rozwiązania rynkowe w tej ważnej społecznie dziedzinie, jaką jest system społecznego ubezpieczenia emerytalnego, to kwestia ta musi być przedmiotem poważnej debaty w nadchodzącej kampanii, zarówno prezydenckiej, jak i parlamentarnej. Nie można problemu niskich i w większości coraz niższych emerytur dla starych ludzi ukrywać tak, jak rządzący ukrywali zamiar podniesienia wieku emerytalnego. Bardzo dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)