Mówca: Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej po 1989 r. przeszły bardzo głęboką transformację - od armii z poboru i Układu Warszawskiego do armii zawodowej, członka Sojuszu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej. Na przestrzeni ostatnich lat Siły Zbrojne uległy zmniejszeniu. Tylko w ostatniej dekadzie liczba żołnierzy w jednostkach liniowych zmalała o połowę, likwidowano stanowiska w dowództwach szczebla operacyjnego i taktycznego, ale zmianom tym nie towarzyszyło uszczuplenie centralnych struktur. Paradoksalnie, w czasie, gdy liczba żołnierzy zmalała o połowę, prawie dwukrotnie wzrosła liczba najwyższych dowództw. Teraz mamy ich siedem: Dowództwo Wojsk Lądowych, Dowództwo Sił Powietrznych, Dowództwo Marynarki Wojennej, Dowództwo Wojsk Specjalnych, Dowództwo Operacyjne Sił Zbrojnych, Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych oraz pełniący funkcję najwyższego sztabu dowództwa - Sztab Generalny Wojska Polskiego. Niepokojące zachwianie proporcji pomiędzy dowództwami centralnymi a liniowymi stanowiło jedną z przesłanek postanowienia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego, zwierzchnika Sił Zbrojnych ˝Główne kierunki rozwoju Sił Zbrojnych RP i ich przygotowań do obrony państwa na lata 2013-2022˝ z listopada 2011 r., z kontrasygnatą prezesa Rady Ministrów. Jednym z priorytetów tego postanowienia jest usprawnienie systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi oraz dostosowanie go do współczesnych potrzeb. Szanowni Panie i Panowie Posłowie! 12 marca Rada Ministrów przyjęła opracowany w Ministerstwie Obrony Narodowej, przy współpracy Biura Bezpieczeństwa Narodowego - w tym miejscu chciałbym podziękować za obecność pana ministra Stanisława Kozieja, szefa biura, w momencie pierwszego czytania tego projektu - projekt ustawy o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw. Rozwiązania zawarte w tym projekcie zostały przedstawione Radzie Bezpieczeństwa Narodowego (3 kwietnia 2012 r. i 16 stycznia tego roku), sejmowej Komisji Obrony Narodowej (3 stycznia tego roku) i senackiej Komisji Obrony Narodowej (18 grudnia 2012 r.). Projekt ten był również przedmiotem konsultacji społecznych m.in. z Konwentem Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych Wojska Polskiego, Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Pracowników Wojska, Zarządem Głównym Związku Zawodowego Militaria, Stowarzyszeniem Niezależne Forum o Wojsku, a także Radą Służby Cywilnej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Celem proponowanych zmian jest usprawnienie systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi, w tym szczególnie dostosowanie tego systemu do nowoczesnych koncepcji tworzenia połączonych organów dowodzenia, odpowiedzialnych za funkcjonalne kierowanie formacjami różnych rodzajów Sił Zbrojnych. Reforma systemu kierowania i dowodzenia zakłada rozdzielenie funkcji planistycznych, dowodzenia ogólnego i dowodzenia operacyjnego. Dlatego proponujemy przekształcenie Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w organ planowania, doradztwa strategicznego i nadzoru, a także zintegrowanie obecnych organów dowodzenia w dwa dowództwa strategiczne: Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych, odpowiedzialne za ogólne dowodzenie wojskami w czasie pokoju, składające się z inspektoratów: Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych, oraz Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych, odpowiedzialne za dowodzenie operacyjne w czasie wojny, kryzysu oraz dowodzenie wojskami wydzielonymi do udziału w zagranicznych misjach pokojowych. Szef Sztabu Generalnego pozostanie pierwszym żołnierzem RP. Do jego zadań będzie należeć m.in. planowanie strategicznego użycia Sił Zbrojnych, programowanie ich wieloletniego rozwoju. Ponadto szef Sztabu Generalnego będzie doradzał ministrowi obrony narodowej w sprawach ogólnej i operacyjnej działalności Sił Zbrojnych. Natomiast kierowanie całokształtem działalności Sił Zbrojnych minister obrony narodowej będzie realizował przez dowódcę generalnego i dowódcę operacyjnego. Projektując zmiany w systemie kierowania i dowodzenia, planujemy równoległą reformę systemu zarządzania Siłami Zbrojnymi, zakładającą dostosowanie departamentów w urzędzie ministra do nowych struktur dowódczych, zgodnie z faktycznymi procesami i zadaniami resortu. Proponowane w ustawie zmiany zapewniają właściwe warunki organizacyjne do przygotowania dowództw na potrzeby wojennego systemu dowodzenia Siłami Zbrojnymi, z uwzględnieniem potrzeb dowodzenia w układzie narodowym, sojuszniczym i koalicyjnym. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Naszym celem jest wprowadzenie jasnych relacji w zakresie kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi oraz doprowadzenie do stanu, w którym za każdą strategiczną funkcję wojska odpowiada tylko jedna instytucja - MON. Głównym założeniem projektowanych zmian jest uwzględnienie wymogów, jakie narzuca wojenny system dowodzenia, oraz dostosowanie go do nowych uwarunkowań organizacyjnych i ustawowych. Nie bez wpływu na podejmowane działania pozostają także tendencje rozwojowe obserwowane w innych państwach. Wykorzystaliśmy doświadczenia najnowocześniejszych i najbardziej sprawdzonych w praktyce systemów wojskowych, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych i kluczowych państw NATO. Zapewniam panie posłanki i panów posłów, że przez cały czas wprowadzania reformy zostanie zachowana pełna zdolność do kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi. Chciałbym też podkreślić, że opinie niezależnych konstytucjonalistów potwierdzają, że projekt ustawy jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Reorganizacja systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi ma do spełnienia wiele misji. Po pierwsze, zostanie poprawiona jakość planowania strategicznego w Siłach Zbrojnych. Szef Sztabu Generalnego dzięki uwolnieniu od bieżących zadań będzie się mógł zajmować projektowaniem przyszłości wojska i strategicznym doradzaniem ministrowi obrony. Po drugie, nastąpi uproszczenie struktury dowodzenia poprzez konsolidację istniejących elementów w strukturę odpowiadającą warunkom połączoności działań. Po trzecie, zostanie urealniona i merytorycznie wzmocniona cywilna kontrola nad armią. Minister obrony narodowej będzie bezpośrednio kierował trzema najwyższymi organami wojskowymi. Jednocześnie otrzyma doradztwo w osobie szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Po czwarte, poprawi się zdolność struktur dowodzenia do wykonywania zadań w czasie kryzysu i wojny. Zwiększy się potencjał jednostek operacyjnych poprzez zwiększenie ich ukompletowania w stanach osobowych. Po piąte, zostaną zapewnione warunki do szkolenia i użycia Sił Zbrojnych w systemie działań połączonych. Po szóste, co jest niezwykle ważne, zostaną zredukowane koszty funkcjonowania systemu kierowania i dowodzenia Sił Zbrojnych RP. Po siódme, przyjęcie ustawy o urzędzie ministra obrony narodowej oraz niektórych innych ustaw spowoduje przesunięcie części kadry na stanowiska służbowe na szczeble taktyczne. Takie rozwiązanie niewątpliwie wzmocni potencjał niższych szczebli dowodzenia. Nie mówimy tu więc o redukcji kadry, tylko raczej o jej właściwym alokowaniu w strukturach Sił Zbrojnych. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Reforma systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi nie jest reformą łatwą. Wymaga ona zarówno aprobaty politycznej, jak i wsparcia szeroko pojętej społeczności wojskowej. Jest to reforma na lata, podjęta w trosce o lepsze funkcjonowanie armii. Jeżeli ustawa zostanie przyjęta, to do końca 2013 r. będzie trwał okres przejściowy dla przygotowania organizacyjnych warunków wejścia w życie reformy. Sztab Generalny i Dowództwo Operacyjne będą się stopniowo przekształcać oraz przygotowywać do nowych kompetencji. Zostanie powołana grupa organizacyjna, której zadaniem będzie przygotowanie integracji dotychczasowych dowództw rodzajów sił zbrojnych w połączone Dowództwo Generalne. Nowe rozwiązania, oczywiście pod warunkiem przyjęcia ich przez parlament i prezydenta, w pełnym wymiarze zaczną obowiązywać od 2014 r. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Chciałbym, przedkładając ten bardzo ważny projekt, zadeklarować ze strony rządu pełną otwartość na dyskusję. Chodzi tu o rzeczy bardzo poważne, rzeczy związane z bezpieczeństwem państwa, z funkcjonowaniem Sił Zbrojnych. Chcemy, żeby te rozwiązania obowiązywały przez długie lata, żeby na długie lata uporządkowały tę strukturę. Bardzo proszę o krytykę, o uwagi do tego projektu. Proszę tylko o to, aby przedstawiciele opozycji spojrzeli na ten projekt i na te rozwiązania oczami przyszłych ministrów obrony narodowej, by nie wpisywali tego projektu w taką bieżącą debatę polityczną, w której z założenia to, co rząd przedkłada Wysokiej Izbie, jest złe i wymaga krytyki. Sądzę, że ten projekt jest projektem apolitycznym, służącym interesom państwa i proszę, żeby od takiej strony na niego spojrzeć. Podkreślę, że jesteśmy otwarci na uwagi, na dyskusję w Komisji Obrony Narodowej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)