Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2017-05-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu połączonych Komisji do Spraw Energii i Skarbu Państwa oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawić sprawozdanie z prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, którego pierwsze czytanie odbyło się w dniu 20 kwietnia br. Projekt zawarty jest w druku nr 1480, zaś sprawozdanie połączonych komisji w druku nr 1493. Wysoka Izbo! Omawiana zmiana Prawa geologicznego i górniczego ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz zmiany dyrektywy 2004/35/WE. Termin jej implementacji przez państwa członkowskie Unii Europejskiej upłynął w dniu 19 lipca 2015 r., a zatem mamy do nadrobienia spadek po poprzednim rządzie, a te kompromitujące nas zaniechania powinny być niezwłocznie usunięte. Z tego też powodu połączone komisje: Komisja do Spraw Energii i Skarbu Państwa oraz Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa niezwłocznie przystąpiły do pracy w celu przygotowania i przedstawienia sprawozdania połączonych komisji. Wysoka Izbo! Polska posiada ograniczone zasoby własne ropy naftowej i gazu ziemnego, zatem działalność zawiązana z ich poszukiwaniem i wydobywaniem nie jest tak bardzo mocno rozwinięta. Działalność wydobywcza na obszarach morskich Rzeczypospolitej w przypadku ropy naftowej daje rezultat ok. 160 t rocznego wydobycia, dla gazu ziemnego - ok. 17 mln m 3 , a koncesje na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie posiada Grupa Lotos Petrobaltic SA. Niemniej jednak oczywiste jest, że należy wszystkie postanowienia dyrektywy wymienionej na wstępie wdrożyć do polskiego prawa, a transpozycja przepisów dyrektywy do polskiego systemu prawnego ma na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia poważnej awarii podczas prowadzenia działalności poszukiwawczej, rozpoznawczej i wydobywczej dla złóż węglowodorów na obszarach morskich poprzez wprowadzenie mechanizmów zapewniających ochronę środowiska naturalnego oraz poprawę bezpieczeństwa prowadzonej działalności. Zostanie to dokonane przez wzmocnienie i uzupełnienie rozwiązań istniejących do tej pory i obecnie w Prawie geologicznym i górniczym. Wymagania, do których odnosi się omawiany projekt ustawy, dotyczą: po pierwsze, prowadzenia działalności w zakresie poszukiwania, rozpoznawania i wydobycia węglowodorów na obszarach morskich Rzeczypospolitej w sposób zapewniający bezpieczeństwo i ochronę środowiska; po drugie, udziału społeczeństwa w konsultowaniu skutków dla środowiska prowadzonej w tym zakresie działalności; po trzecie, zarządzania ryzykiem w zakresie bezpieczeństwa osób i zanieczyszczenia środowiska naturalnego w prowadzonej działalności zarówno na poziomie krajowym, jak i współpracy międzynarodowej w tym zakresie; po czwarte, nadzoru nad przygotowaniem podmiotów do zarządzania ryzykiem w zakresie bezpieczeństwa osób i zanieczyszczenia środowiska naturalnego w tejże działalności; po piąte, odpowiedzialności za szkody wyrządzone w środowisku, a po szóste, reagowania w przypadku awarii. Wysoka Izbo! Istniejące obecnie regulacje w Prawie geologicznym i górniczym nie wymagają od przedsiębiorcy prowadzącego działalność w obszarach morskich zapewnienia wewnętrznych systemów zapobiegania niebezpiecznym zdarzeniom związanym z tą działalnością i reagowania na nie, a system nadzoru nad działalnością zakładów górniczych nie przewiduje rozwiązań, które by w pełni uwzględniały specyfikę działalności na obszarach morskich. Dlatego też omawiany projekt nakłada pewne obowiązki na przedsiębiorców prowadzących działalność. Przede wszystkim przedsiębiorca powinien być zdolny do wypełnienia zobowiązań finansowych wynikających z odpowiedzialności za działalność związaną z poszukiwaniem, rozpoznawaniem i wydobywaniem węglowodorów na obszarach morskich Rzeczypospolitej. Przepisy art. 49x i następnych ustanawiają zatem obowiązkowe zabezpieczenie roszczeń mogących wyniknąć z prowadzonej działalności. Ponieważ realne ryzyko szkody może powstać dopiero na etapie powstawania zakładu górniczego, ustanowienie zabezpieczenia nastąpi po wydaniu decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego, ale przed przystąpieniem do jego realizacji. Corocznie przedsiębiorca będzie musiał przedkładać organowi koncesyjnemu aktualny dowód istnienia zabezpieczenia. Wysoka Izbo! Projekt wprowadza istotne zmiany w art. 108-110 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dotyczące ruchu zakładu górniczego. Przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze dotyczące planu ruchu zakładu górniczego w pewnym zakresie odpowiadają wymaganiom dyrektywy zawartym w art. 11 i art. 12. Zostają one teraz uzupełnione o regulacje dotyczące poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania węglowodorów ze złóż na obszarach morskich. Istniejące przepisy uzupełnia się o: po pierwsze, analizę poważnych zagrożeń dla zakładu górniczego przekazywaną organowi nadzoru przed rozpoczęciem realizacji planu ruchu, konsultowaną z przedstawicielami pracowników zakładu i aktualizowaną co 5 lat; po drugie, opis systemu zarządzania bezpieczeństwem i środowiskiem - organ nadzoru może nakazać w drodze decyzji wykonanie przeglądu analizy poważnych zagrożeń; po trzecie, opis systemu niezależnej weryfikacji przeprowadzanej przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego. Do planu ruchu powinna być dołączona opinia rzeczoznawcy o technicznych rozwiązaniach zapewniających bezpieczeństwo. System niezależnej weryfikacji to implementacja art. 17 ust. 1-6 i 8 oraz załącznika V dyrektywy. Rzeczoznawca nie powinien być powiązany z przedsiębiorcą więzami zależności służbowej i nie powinien brać udziału w tworzeniu tych rozwiązań, które będą przez niego weryfikowane. W art. 72 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dodano pkt 22, którym wprowadzono grupę XXII uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego dotyczącą poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania węglowodorów ze złóż w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienia będzie nadawał w drodze decyzji prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Przedsiębiorca ma ponadto obowiązek zapisywania w sposób uniemożliwiający manipulację danych technicznych prowadzonej działalności i przekazywania organowi nadzoru górniczego sprawozdań z realizacji planu ruchu. Zakres sprawozdania z kolei będzie określony w stosownym rozporządzeniu. Wprowadzane przepisy umożliwią anonimowe zgłaszanie organom nadzoru górniczego problemów dotyczących bezpieczeństwa i środowiska. I to ten przepis wypełnia art. 22 dyrektywy. Wprowadza się także zmiany przepisów dotyczących ratownictwa górniczego, tak żeby czyniły zadość wymogom dyrektywy. Co do zadań organu właściwego, niniejszą ustawą projektodawca, wdrażając art. 8 i art. 9 dyrektywy, powierzył zadania przypisane w tych przepisach organowi właściwemu w rozumieniu dyrektywy prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach nadzoru górniczego. Wysoka Izbo! Ustawa Prawo geologiczne i górnicze zapewnia rozdzielenie kompetencji prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w opisywanym zakresie od zadań innych organów państwa - związanych z zagospodarowaniem zasobów naturalnych na obszarach morskich, udzielaniem stosownych koncesji i pobieraniem środków pieniężnych z tytułu prowadzenia tej działalności. Te rozwiązania ustawowe i organizacyjne sprawiają, że prezes Wyższego Urzędu Górniczego jako organ właściwy w rozumieniu art. 8 dyrektywy spełnia wymogi niezależności i obiektywności w obszarze nałożonych na niego kompetencji wynikających z implementacji wspomnianej na wstępie dyrektywy. Wysoka Izbo! Omawiana ustawa kataloguje też kompetencje prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w zakresie bezpieczeństwa działalności, określa również tryb postępowania w przypadku niebezpiecznego zdarzenia lub zaistnienia wypadku, współpracy z Komisją Europejską w zakresie realizacji obowiązków sprawozdawczych oraz formy i zasady współpracy z przedsiębiorcami i ich pracownikami w zakresie opracowania standardów i wytycznych dotyczących najlepszych praktyk w tym zakresie. Wysoka Izbo! Każda ustawa musi zawierać sankcje, żeby stanowione przepisy były przestrzegane. W wypadku tego projektu przyjmuje się, że niedopełnienie przez przedsiębiorców oraz kierowników ruchu zakładu górniczego obowiązków wprowadzonych ustawą będzie podlegać karze finansowej w wysokości do 3% przychodu ukaranego podmiotu osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym albo w wysokości do 300% miesięcznego wynagrodzenia kierownika zakładu górniczego. Omawiany projekt zawarty w druku nr 1480 i projekt w sprawozdaniu komisji zmieniają również inne ustawy: ustawę z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, w której jest dodane uzupełnienie - regulacja nakładająca na dyrektora właściwego urzędu morskiego obowiązek ustanowienia strefy bezpieczeństwa o szerokości co najmniej 500 m wokół zakładów górniczych działających w obszarach morskich. Ten projekt ustawy wprowadza również zmiany w ustawie z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki, w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie oraz w ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim. Wysoka Izbo! Połączone Komisje do Spraw Energii i Skarbu Państwa oraz Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przyjęły zawarte w druku nr 1493 sprawozdanie 24 głosami za, 4 przeciw i przy 5 głosach wstrzymujących się. Oczywiście w toku prac nad projektem wprowadzono kilka poprawek, niemniej jednak są to poprawki o charakterze porządkującym, uściślającym. Mam zaszczyt w imieniu połączonych Komisji do Spraw Energii i Skarbu Państwa oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa prosić Wysoką Izbę o uchwalenie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji w druku nr 1493. Dziękuję bardzo. (Oklaski)