Mówca: Zofia Czernow
Data: 2022-12-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Pani Minister! Dziś jest najważniejsza debata o finansach państwa, o bezpieczeństwie finansów publicznych, o pieniądzach Polaków. Jak zostaną wykorzystane publiczne pieniądze, jeśli chodzi o sprostanie poważnym wyzwaniom społecznym i gospodarczym, takim jak inflacja i związana z nią drożyzna, kryzys energetyczny, ubożejąca oświata i cała sfera budżetowa, rosnąca liczba emerytów żyjących na granicy ubóstwa czy też rosnąca skala likwidacji podmiotów gospodarczych? Niestety problemy te nie są skutecznie rozwiązywane. Dlatego Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska zgłasza do tego projektu poprawki, które mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie. Nasze poprawki zmierzają do, po pierwsze, wpisania do budżetu ważnych wydatków, które zostały pominięte bądź zlekceważone, po drugie, usunięcia z ustawy budżetowej wydatków, które są nadmierne bądź niedopuszczalne, i po trzecie, zmniejszenia skali zadłużenia. I tak proponujemy wykreślić z ustawy upoważnienie dla ministra finansów do przekazania publicznej radiofonii i telewizji papierów wartościowych o wartości 2,7 mld zł. (Oklaski) Nie zgadzamy się na to, aby finansować instytucję, która nie realizuje zadań z zakresu mediów publicznych. Są to media jednej partii, które wprowadzają Polaków w błąd, manipulują informacjami, sieją nienawiść i kłamstwa. Brakuje pieniędzy na cele społeczne, ale dla mediów partyjnych na propagandę w roku wyborczym rząd zapewnił wzrost aż o 35%. Żądamy także wykreślenia upoważnienia dla premiera do przekazywania państwowym osobom prawnym i funduszom celowym papierów wartościowych do kwoty 15 mld zł na nieokreślone cele. (Oklaski) Upoważnienia te oznaczają wzrost zadłużenia państwa o kwotę 18 mld zł, co znacząco pogarsza niebezpieczny już stan zadłużenia Polski i Polaków. Przechodząc do kwestii wydatków, chcę mocno podkreślić, że rząd dokonał bardzo atrakcyjnego dla, podkreślam, siebie transferu w zakresie wydatków na zdrowie kosztem świadczeniobiorców - ludzi chorych. Dotychczas finansowane z budżetu świadczenia jak ratownictwo medyczne, procedury wysoko specjalistyczne, szczepienia, leki dla kobiet w ciąży, leki dla osób 75+ oraz koszty nieubezpieczonych zostały przekazane do realizacji przez NFZ bez zapewnienia środków finansowych. (Głos z sali: Hańba.) Skutkiem tego podstępnego transferu jest zmniejszenie puli środków finansowych w NFZ na świadczenia medyczne. Nie może być zgody na dalsze pogarszanie poziomu i dostępności świadczeń medycznych, dlatego proponujemy stworzenie rezerwy na ten cel w kwocie 6,5 mld zł w formie dotacji dla NFZ. Wysoki Sejmie! Kryzys energetyczny w Polsce jest faktem i nie da się dalej tłumaczyć go wyłącznie wojną w Ukrainie, jak czyni to rząd. Jeżeli nie podejmiemy dziś konkretnych działań, to rok przyszły i lata następne będą jeszcze trudniejsze, a kryzys energetyczny osiągnie skrajnie niebezpieczny poziom. Tymczasem działania rządu mają charakter tymczasowy i najczęściej są spóźnione. Nie ma w projekcie budżetu na przyszły rok konkretnych projektów na rzecz transformacji energetycznej. Czekamy na pieniądze unijne, nie robiąc nic w tym kierunku, aby je otrzymać. Dlaczego rząd nie wykorzystuje na ten cel wysokich dochodów pochodzących z aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych? Na co idą te pieniądze? Proponujemy przeznaczyć kwotę 10 mld zł na transformację energetyczną. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) Wysoka Izbo! Państwowa sfera budżetowa to nauczyciele, pracownicy cywilni sądów i prokuratury, pracownicy szeregu instytucji państwowych, pomocy społecznej. Ich sytuacja materialna jest coraz trudniejsza, bo realne wynagrodzenia od kilku lat zmniejszają się. Na rok przyszły rząd zakłada średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w wysokości 107,8%, a biorąc pod uwagę inflację, powinno być co najmniej 120%. Dla przykładu, początkujący nauczyciele zarabiać będą najniższą krajową. Przypomnę, że w 2021 r. nauczyciele nie otrzymali żadnych podwyżek, a w tym roku podwyżka wyniosła 4,4% przy wysokiej inflacji, przekraczającej w drugiej połowie roku 17%. Z zawodu odchodzi coraz więcej dobrych nauczycieli, a młodzi nie są zainteresowani pracą w szkole. Podobna sytuacja jest w całej państwowej sferze budżetowej. Dokąd zmierza taka krótkowzroczna polityka? Na pytanie, skąd wziąć 18 mld zł na ten cel, odpowiadamy: nadmierne i nieuzasadnione wydatki w kancelariach premiera, prezydenta, Instytucie Pamięci Narodowej, ukryte środki w rezerwach celowych wynoszące 50 mld zł - to są źródła, które sfinansują zwiększenie wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, na ich podstawie będzie można zrealizować wskaźnik wynoszący 120%, o co wnioskujemy. Najwyższa Izba Kontroli jest organem konstytucyjnym, który ma konstytucyjną gwarancję niezależności. NIK kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego i innych jednostek organizacyjnych. Nie wolno ograniczać Najwyższej Izby Kontroli w realizacji tych zadań ani wpływać na podejmowane i niewygodne kontrole. A czym jest, Wysoki Sejmie, drastyczne ograniczenie budżetu NIK na działalność bieżącą, w tym wynagrodzenia, czego dotyczyło ostatnie posiedzenie komisji finansów? To zmierza do ograniczenia działalności, w tym kontroli, których rząd się po prostu boi. (Oklaski) Nie dziwię się. Wnioskujemy o zwiększenie środków na wydatki NIK, niesłusznie zmniejszonych o kwotę 50 mln zł. (Oklaski) Sądzę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę z zapaści w lecznictwie psychiatrycznym dzieci i młodzieży. Wiemy o drastycznych sytuacjach, rosnącej liczbie samobójstw, zamykanych oddziałach psychiatrycznych i innych pilnych potrzebach w zakresie leczenia dzieci, ale skutecznych działań brak. Konieczna jest radykalna i natychmiastowa poprawa w tym zakresie, a to oznacza dodatkowe środki finansowe na lecznictwo psychiatryczne. Proponujemy na ten cel 150 mln zł. (Oklaski) Liczba urodzeń w Polsce jest zatrważająco niska i jest to poważny problem społeczny. Niepłodność dotyka ok. 1,5 mln par. Jest to choroba, którą trzeba leczyć, tak jak robi się to w innych krajach. Najwyższy czas pomóc rodzinom, które chcą mieć potomstwa, i sfinansować z budżetu państwa koszty leczenia. Proponujemy 500 mln zł na program leczenia niepłodności metodą in vitro. Zjawisko przemocy w rodzinie występuje bardzo często i nie do końca jest rozpoznane. Najbardziej cierpią jednak dzieci i to one muszą mieć zapewnioną natychmiastową pomoc, nie mogą czekać na wolne miejsce w bliżej nieokreślonym punkcie w Polsce, tak jak się to dzieje obecnie, na przygotowywane przez rząd programy, które nie wiadomo kiedy wejdą w życie. Czekanie oznacza tu morze niewyobrażalnych cierpień, które staną się traumą na całe życie. Środki finansowe potrzebne, aby chronić przed przemocą najsłabszych, są potrzebne teraz. Proponujemy przeznaczenie na ten cel kwoty 50 mln zł. (Oklaski) Apeluję jednocześnie do wszystkich posłów o empatię i odpowiedzialność w sprawie najsłabszych i bezbronnych. Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku to symbol walki o wolność i prawa człowieka. Tymczasem na jego działalność brakuje w budżecie na przyszły rok 3 mln zł. Wnioskujemy, aby z rozdętego budżetu Instytutu Pamięci Narodowej przekazać brakującą kwotę na działalność centrum. (Oklaski) Ostatnia poprawka ma na celu naprawienie krzywdy, jaką ministerstwo edukacji wyrządziło w tym roku mniejszości niemieckiej, pozbawiając dzieci możliwości nauki języka niemieckiego jako ojczystego. Takie działanie podszyte nietolerancją i ksenofobią nie powinno mieć miejsca. Jest to niezgodne nie tylko z ustawą o systemie oświaty, ale także z konstytucją. Proponujemy przekazać 120 mln zł na naukę języka niemieckiego jako ojczystego w szkołach. Kończąc, Wysoka Izbo, zachęcam wszystkich posłów do poparcia ponad podziałami tych ważnych i słusznych poprawek, co będzie świadczyć nie tylko o tym, że szanujemy pieniądze Polaków, ale i o tym, że liczymy się z ich oczekiwaniami i potrzebami. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)