Mówca: Joanna Fabisiak
Data: 2016-12-01 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić stanowisko Platformy Obywatelskiej dotyczące do projektu nowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, druk nr 1032. Są trzy problemy, o których była już mowa, poruszone w tej ustawie. Najistotniejszym problemem jest zmiana dotychczasowego sposobu alokacji tzw. dotacji projakościowych dla uczelni publicznych. Chodzi też o likwidację komisji do spraw pożyczek i wreszcie stopniowe wygaszanie jednostek organizacyjnych uczelni mających status Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących. Krótko omówię dwie z tych poprawek. Skoncentruję się na sposobie alokacji środków projakościowych. Otóż likwidacja komisji, jak uzasadniają wnioskodawcy, pozwoli na szybsze wydawanie decyzji o umorzeniu. Nie wiemy, czy jest to możliwe, bo w uzasadnieniu jest mowa o tym, że minister, który przejmie te kompetencje - czytamy o tym w uzasadnieniu - będzie korzystał z reguł i zasad wypracowanych wcześniej przez komisję, a więc będzie się posługiwał dokładnie tymi metodami, które komisja chyba w najlepszej wierze i w najlepszy sposób wypracowała i w najlepszy sposób realizowała. Wydaje nam się zatem, że poza elementem centralistycznym nie widzimy innych czynników, które miałyby, powiedzmy, przyspieszyć właśnie wydawanie decyzji. Jednakowoż najwięcej uwagi chciałabym poświęcić zmianie, która mówi o finansowaniu projakościowym. Dotychczas to były dwa strumienie: pierwszy to było dofinansowywanie jednostek organizacyjnych mających status Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących, a drugi strumień to było dofinansowanie podstawowych jednostek uczelni w zakresie wdrażania systemów poprawy jakości. Jeżeli chodzi o te dwa strumienie, to wnioskodawcy proponują, aby środki finansowe przewidziane na te dwa zadania były połączone i kierowane do uczelni publicznych - tak jak już była o tym mowa - tych, które przyjmują studentów z najlepszymi maturami, to znaczy, jak już było powiedziane na posiedzeniu komisji, chodzi o uczniów, którzy otrzymają na maturze 100, a nie mniej niż 85 punktów. Propozycja taka nasuwa wiele pytań i budzi wiele wątpliwości. Najpierw te natury systemowej. Otóż, szanowni państwo, resort podaje, że w przygotowaniu jest ustawa tzw. algorytmowa, która ma być wielką konstytucją finansowania nauki. Jeśli tak, to czy zasadne jest wyjmowanie jednego elementu, nawet tak ważnego jak dotacje projakościowe, i rozpatrywanie go oddzielnie. Tu kolejne pytanie: Jaka będzie relacja między tymi dwoma ustawami? Kolejne ważne pytanie dotyczące beneficjentów. Mówi się tylko o uczelniach publicznych, nie mówi się o niepublicznych. To jest jeden z warunków, na których, jeśli ta poprawka zostanie przyjęta, że również dotacja projakościowa będzie dotyczyła uczelni niepublicznych, Platforma Obywatelska poprze tę ustawę. Wreszcie kolejna wątpliwość dotyczy już samych uczelni publicznych. Proszę państwa, dobrzy studenci mający do wyboru duże i małe miasta z pewnością wybiorą te największe miasta. A dlaczego? A dlatego że rynek pracy w tych dużych miastach, takich jak: Warszawa, Kraków, Poznań, Szczecin, Gdańsk, jest dużo większy niż w małych miastach. Zatem powstaje niebezpieczeństwo, iż te małe uczelnie będą również dyskryminowane, choć będą to uczelnie publiczne. A przecież przez całe lata pracowaliśmy na to właśnie, aby te uczelnie się rozwijały. To kolejny niepokój. Wreszcie bardzo poważna sprawa. Ta ustawa nie była konsultowana ze środowiskiem uczelnianym, z rektorami. Rektorzy podkreślali to, zgłaszali całą masę problemów, wątpliwości i szczegółowych pytań natury merytorycznej, na które niestety na posiedzeniu komisji odpowiedzi nie otrzymali, zostali odesłani do rozporządzenia. Ale rozporządzenia nie ma, zatem bardzo trudno nam w tej chwili powiedzieć, jak te problemy będą rozwiązane. Zatem, podsumowując, Platforma Obywatelska uważa projekt i samo rozwiązanie, jak każde rozwiązanie projakościowe, za bardzo słuszne (Dzwonek), natomiast sposób jego realizacji pozostawia wiele do życzenia. Będziemy zatem przyglądali się, jakie rozwiązania zostaną przyjęte w dalszej pracy. Dziękuję bardzo.