Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-01-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego dotyczące poselskiego projektu ustawy Prawo o prokuraturze. Podobnie jak przy pierwszym czytaniu niezmienna wydaje się myśl, że projekt w założeniu wnioskodawców miał być panaceum, środkiem na udoskonalenie działania prokuratury, tymczasem jeszcze nie obowiązuje, a już wprowadza przez falę odejść doświadczonych prokuratorów paraliż w tej instytucji. Ustawa miała być narzędziem do walki z przestępczością, a tymczasem wiele zapisów wskazuje, że to może być narzędzie, ale do walki politycznej w rękach Prawa i Sprawiedliwości. Na czym swoją krytyczną ocenę opiera Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego? Przede wszystkim sceptycznie oceniamy tę unię personalną, którą państwo proponujecie - prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Cel, szanowni państwo, jest jasny, czyli ścisłe podporządkowanie prokuratury władzy wykonawczej. Ale co dalej? Prokurator będzie zobowiązany wykonywać zarządzenia, wytyczne i polecenia przełożonego prokuratora. Zatem nie tylko bezpośredniego przełożonego, ale w znaczeniu szerszym ogólnie przełożonego, co zwiększa podporządkowanie i likwiduje jakąkolwiek niezależność. Jest to zbyt daleka ingerencja prokuratora generalnego w czynności procesowe prokuratorów. Polecenie dotyczące treści czynności procesowej przełożony wydaje na piśmie, a na żądanie prokuratora - wraz z uzasadnieniem. Niezwykle istotne jest to, że polecenie włącza się do akt podręcznych sprawy. Jest pytanie: Dlaczego nie do akt głównych? Włączanie do akt podręcznych ogranicza możliwość kontroli postępowania przez stronę, co powoduje, że postępowanie jest mało przejrzyste i ogranicza w pewien sposób prawa strony. Istotne zastrzeżenia budzi wprowadzenie możliwości przejmowania przez prokuratora przełożonego spraw prowadzonych przez prokuratorów podległych i wykonywania ich czynności, co oznacza możliwość przejmowania śledztw pod nadzór prokuratora generalnego. Niepokojąca jest propozycja art. 12, w świetle którego prokurator generalny będzie mógł przekazać mediom informacje z toczącego się postępowania przygotowawczego. A przecież w świetle orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka informowanie opinii publicznej o toczących się śledztwach wymaga, aby czynić to z rozwagą i powściągliwością niezbędną dla przestrzegania zasady domniemania niewinności. Przywołałem słowa dobrze znanego państwu, a zwłaszcza panu ministrowi Ziobrze, wyroku dotyczącego sprawy Garlicki przeciwko Polsce. Z przygotowanej w Ośrodku Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Izby Radców Prawnych analizy wynika, że opiniowany przepis pozwalałby w praktyce na ograniczenie tajności postępowania przygotowawczego, bowiem możliwość przekazywania informacji miałaby dotyczyć nie tylko ogólnie rozumianej działalności prokuratury, lecz także konkretnych spraw, przez co należy rozumieć również postępowanie przygotowawcze. Uwagę ekspertów ośrodka zwróciła również treść uzasadnienia projektu, w którym stwierdzono, że w wypadkach ujawniania informacji, o których mowa powyżej, nie będzie miał zastosowania art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego. Prokurator generalny lub upoważniony przez niego prokurator nie ponosiłby żadnej odpowiedzialności, zarówno cywilnej, jak i majątkowej. Proponujecie państwo, by w miejsce prokuratur apelacyjnych powołać prokuratury regionalne. To prowadzi do niczym nieuzasadnionego braku symetryczności struktur organizacyjnych prokuratury ze strukturami sądowymi - brak dostępu społeczeństwa do prokuratur regionalnych, zagrożenie dezorganizacją pracy, w przypadku powołania sześciu prokuratur regionalnych zamiast obecnych 11 apelacyjnych, degradacja mniejszych ośrodków i niezasadne zwiększenie prestiżu i roli dużych ośrodków. Kolejną wątpliwość wyrażę czy kolejne zastrzeżenie zacznę od pytania do wnioskodawców. Czy wiecie państwo, kto jest autorem tych słów: prawo dowodowe ma związek nie tylko z kategoriami prawnymi, ma ono związek z całym systemem idei, poglądów, przekonań, inaczej mówiąc, z całym filozoficznym światopoglądem panującym w społeczeństwie? Nikt z państwa - na szczęście. Tę myśl wyraził Andriej Januariewicz Wyszynskij, uznawany za najbardziej krwawego prokuratora ZSRR. Ilekroć w domenie prawa publicznego, w tym w szczególności w obrębie prawa karnego, zaczynają pojawiać się klauzule generalne, nie wróży to niczego dobrego i jest symbolem odchodzenia od zasad demokratycznych. A w projekcie znalazła się klauzula generalna. Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego podtrzymuje wniosek o odrzucenie projektu ustawy (Dzwonek) i zgłasza do niego poprawki.