Mówca: Stanisława Prządka
Data: 2015-02-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym i poselskich projektach ustaw o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2864. Komisja Nadzwyczajna przyjęła, że wiodący w procesie legislacyjnym będzie projekt rządowy, a wszystkie trzy będą rozpatrywane łącznie, dotyczą one bowiem tej samej materii, a ściślej zmian w zasadach ponoszenia odpowiedzialności przez kierowców kierujących pojazdami mechanicznymi w stanie po spożyciu alkoholu lub innego środka odurzającego, zakładają zwiększenie efektywności kary za wykroczenie bądź przestępstwo oraz w konsekwencji prowadzą do zmniejszenia liczby wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych kierowców. Te trzy projekty z całą pewnością powstały także w wyniku nacisku opinii publicznej w związku z koniecznością reakcji na wydarzenia, które miały miejsce na przełomie 2013 i 2014 r. Należy zgodzić się z opiniami wyrażonymi przez Sąd Najwyższy i Krajową Radę Sądownictwa, że obecne regulacje prawne służące zwalczaniu przestępczości drogowej tworzą szerokie ramy możliwości reakcji karnej oraz pozostawiają niezbędny margines swobody w zakresie doboru kar i środków karnych oraz indywidualizowania odpowiedzialności karnej. Jednocześnie wprowadzenie zmian w Kodeksie karnym, w Kodeksie karnym wykonawczym, a także w ustawie Prawo o ruchu drogowym przedstawionych w sprawozdaniu ma na celu dalszą poprawę stanu bezpieczeństwa na drogach. Za słuszne należy uznać wydłużenie okresu zakazu prowadzenia pojazdów za kierowanie w stanie nietrzeźwości oraz wprowadzenie obowiązku zapłaty przez sprawcę nawiązki i określenie jej minimalnej wysokości, a także penalizację zachowania polegającego na prowadzeniu pojazdu bez uprawnień w związku z ich utratą na podstawie orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów. Nowym rozwiązaniem, ale z całą pewnością zasadnym, jest wprowadzenie obowiązku wyposażania pojazdów w blokady alkoholowe przez osoby, które ubiegają się o przywrócenie prawa jazdy po zakończeniu okresu, na jaki został orzeczony zakaz w związku z prowadzeniem pojazdu pod wypływem alkoholu lub innego środka odurzającego. Blokada jest urządzeniem uniemożliwiającym działanie silnika samochodu, gdy poziom alkoholu w wydychanym przez kierującego powietrzu przekracza ustaloną normę. Być może ta blokada uratuje wielu ludzi, wiele istnień i uchroni przed konsekwencjami jazdy po alkoholu. Zapisy projektu ustawy poszerzają także dotychczasowe regulacje o przepis o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w razie popełnienia przez kierującego w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy trzech wykroczeń lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Ten przepis ma na celu bardzo precyzyjnie oddziaływać - i odnosić pozytywne efekty - na młodych kierowców, tych, którzy dopiero rozpoczęli praktykę i często przekraczają prędkość, ale także nadużywają alkoholu i łamią przepisy w zakresie jazdy po alkoholu. Ten przepis ma zatem charakter wychowawczy, a także bardzo restrykcyjny. Wysoka Izbo! Szanowna Pani Marszałek! Sprawozdanie zawiera także przepis, który budził najwięcej kontrowersji wśród członków komisji i uczestników zaproszonych na posiedzenia podkomisji lub komisji. Problem dotyczy karania kierowców, którzy na terenie zabudowanym przekroczą dozwoloną prędkość o ponad 50 km/h. Taki kierowca, zgodnie z proponowanym zapisem, będzie ponosił odpowiedzialność karno-administracyjną, a także odpowiedzialność wykroczeniową, co w konsekwencji może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady zakazu podwójnego karania tej samej osoby za ten sam czyn. W opiniach ekspertów Biura Analiz Sejmowych podkreśla się, że dopuszczenie obu powyższych podstaw odpowiedzialności rodzi niebezpieczeństwo, tak jak powiedziałam, naruszenia zasady zakazu podwójnego karania za ten sam czyn tej samej osoby, ale też rodzi niebezpieczeństwo naruszenia zasady państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż kumulatywne ich stosowanie będzie stanowiło wyraz nadmiernego rygoryzmu prawnego i nie będzie uwzględniało zasady proporcjonalnej ingerencji w prawa i wolności jednostki. Przedstawiciele rządu przekazywali w trakcie posiedzeń argumenty następującej treści, że Europejski Trybunał Praw Człowieka już trzykrotnie badał niemal identyczne rozwiązania z tymi, które znajdują się w zapisanym przepisie w dzisiaj omawianym sprawozdaniu. Te rozwiązania, o których informował przedstawiciel rządu, a które są wynikiem orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zostały zastosowane w Belgii, Austrii czy Francji. Niemniej jednak, jeśli chodzi o nasze obawy i spostrzeżenia w ramach polskiego systemu prawnego, w ramach obowiązującego art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej, który przed chwilą przywoływałam, istnieje bardzo duża różnica w ocenach i obawy, że możemy przyjąć rozwiązanie, które będzie niekonstytucyjne. W związku z tym pozwolę sobie w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej złożyć na ręce pani marszałek poprawkę do sprawozdania, poprawkę, która będzie eliminowała ten wątpliwy konstytucyjnie zapis i będzie eliminowała wątpliwości, jakie zrodziły się w trakcie prac podkomisji, ale także w trakcie prac komisji nadzwyczajnej. Bardzo liczę, że komisja pochyli się nad argumentami, nad obawami i nad wątpliwościami, których jest w tym konkretnym, jednym przypadku tak wiele, a które powinniśmy na na tym etapie procedowania spróbować usunąć, spróbować zapisać tak, aby konsekwencje dla przekraczających prędkość na terenie zabudowanym były bardzo wyraźne, bardzo restrykcyjne, one są zapisane w tym projekcie, ale żebyśmy jednocześnie nie popełnili (Dzwonek) rzeczy niedozwolonej, nie złamali zasady, że za ten sam czyn osoba nie może być drugi raz karana. Całość projektu będziemy starali się wspierać, bo rozwiązania, które są i o których mówiłam, ze względu na limit czasowy nie ma możliwości szerszego ich omawiania, są właściwymi rozwiązaniami. Będziemy jako klub je wspierać, a poprawkę, którą pozwolę sobie złożyć na ręce pani marszałek, składam w imieniu klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)