Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2025-08-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Bardzo dużo mówimy tutaj o przywracaniu sprawiedliwości. Tak, to jest zmiana - od przyszłego roku - naliczania emerytur, tzw. emerytur czerwcowych. To jest zmiana, którą tutaj tak ładnie, dobrze określił chyba pan poseł Tomaszewski. To jest zmiana w dobrym kierunku, ale ta zmiana nie naprawia niesprawiedliwości. Dużo mówiliśmy o tym, jakiego okresu to dotyczy. Ja już raz tutaj przy pewnej okazji powołałam się na słowa emeryta, który z żalem pisał do mnie, że chyba czekacie, aż my poumieramy. Tak, ponieważ mimo wszystko, mimo że w mniejszym zakresie zaniżone były emerytury w latach 2009, 2010, 2011, to jednak wtedy nie było tej świadomości i większość pokrzywdzonych emerytów jest z tego okresu. W piśmie rzecznika praw obywatelskich mamy jasno opisaną sytuację, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak zaczęły trafiać do niego sygnały, że te emerytury są niższe, zaczął emerytów informować o tym, że w czerwcu nie należy przechodzić na emeryturę, bo warunki naliczania są niekorzystne, i dlatego też liczba przechodzących na emerytury w czerwcu znacząco spadła. Tak jak tutaj mamy podane, w czerwcu 2015 r. na emeryturę przeszło 15 tys. osób, ale już w 2019 r. tylko 3 tys. osób. I to nie były osoby, które wtedy składały wnioski o naliczenie emerytury, tylko były to najczęściej osoby, które właśnie przechodziły z urzędu, dla których ten czerwiec wynikał jakby z ustawy, one przechodziły z automatu. A więc tak naprawdę problem dotyczy osób najstarszych. Nie możemy mówić o tym, że jest to naprawianie niesprawiedliwości, bo naprawianie niesprawiedliwości byłoby tylko wtedy, gdyby przyjęli państwo nasze poprawki albo gdyby nasz projekt był uznany za wiodący, ponieważ projekt ze sprawozdania dopiero przewiduje przeliczenie na nowo emerytur, ale pozostawia bez sprawiedliwości wszystkich tych, którzy pobierali zaniżone emerytury od 2009 r. do 2025 r. I tutaj jeżeli państwo mówicie, że myśmy zawinili, ponieważ w latach 2020-2021 naprawialiśmy sytuację częściowo, i to też bez wyrównań, to ja powiem, po pierwsze, że wtedy nie trzeba było wyrównań, bo na bieżąco, na przyszłość rozwiązywaliśmy problem, tak jak w tej chwili robi to rząd w tej ustawie, czyli że na przyszłość będzie prawidłowo naliczane. Ale my rozwiązywaliśmy problem dla osób, które wtedy przychodziły, i na przyszłość, dla tych, które będą przychodziły na emeryturę. Natomiast jeśli mówi się o naprawieniu krzywdy, konieczne jest jednak, aby za te lata od 2009 do 2025 wypłacić czy to odsetki, jak to ktoś nazwał, czy po prostu wyrównanie, już może bez odsetek, ale wyrównanie za każdy rok. Kwestia odsetek to jest jeszcze mniejsza sprawa, ale wyrównanie za te lata, kiedy to świadczenie było zaniżone. Bo tak jak państwo mówicie, emerytom należy się emerytura, ale jeżeli ta emerytura była zaniżona, to ona za te lata 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2019, 2020, 2024 należała się wyższa - dla tych oczywiście, którym po przeliczeniu wyjdzie, że wyższa, bo nie zawsze tak musi wyjść, ale jeśli wyjdzie. A więc jeżeli należała się wyższa, to za te wszystkie lata należy wypłacić wyrównanie. Panie ministrze, jeżeli tego nie rozwiążemy teraz, to pewnie ministerstwo i rząd zdają sobie sprawę z tego, że będzie kolejny zalew wniosków do Trybunału Konstytucyjnego, chyba że całkowicie ubezwłasnowolnicie ten trybunał, tak że nie będzie miał wymaganego składu. Ale jeżeli te wnioski do Trybunału Konstytucyjnego trafią, to trybunał, jestem przekonana, ponownie potraktuje to jako pominięcie, ten brak wypłaty wyrównań, i tę wypłatę z budżetu państwa tylko odsunie się w czasie, a nie że z budżetu państwa nie będzie trzeba tych kosztów ponieść. Jeżeli mówimy o naprawieniu niesprawiedliwości, to za tę niesprawiedliwość trzeba wypłacić wyrównanie. Dlatego apeluję - nie przyjęliście naszego projektu jako wiodącego, ale złożyliśmy poprawki - apeluję do rządu, aby te poprawki, czy na tym etapie, czy ewentualnie na etapie Senatu, przyjął. Również rzecznik praw obywatelskich o to mocno apeluje. I może powiem ostatnie zdanie, zacytuję rzecznika: wyrażam głęboką nadzieję, że w ramach prac legislacyjnych kwestia wypłaty wyrównania tzw. emerytur czewcowych zostanie uregulowana w pełnym lub choćby ograniczonym zakresie. Nie puszczajmy niedorobionej ustawy. Zróbmy tak, jak należy. Proszę o to, żeby z naszego projektu ustawy wziąć jednak tę wypłatę wyrównań. Dziękuję bardzo. (Oklaski)