Mówca: Sprawozdawca Iwona Śledzińska-Katarasińska
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Zacznę może od niezgodzenia się tu z niektórymi tezami wystąpienia pani poseł Senyszyn, która stwierdziła, że te doroczne starania ustanowienia patronatu określonego roku to takie szukanie od Sasa do Lasa, żeby powiedzieć mało elegancko. Dlatego podjęłam ten wątek, ponieważ akurat wydaje mi się, że w tym roku zestaw tych patronów jest bardzo różnorodny, jest bardzo interesujący i właściwie te nazwiska nie budziły żadnych poważniejszych kontrowersji w komisji. I to nie zdarza się często. Być może niepotrzebne są aż takie bardzo ścisłe regulacje, jak my to mamy robić. Z jednym się tylko zgodzę, że rzeczywiście dobrze byłoby porozumiewać się z Senatem, żebyśmy się nie dublowali w naszych staraniach, zupełnie niepotrzebnie. Z drugim wystąpię, z czym występuję ciągle i nieustannie, że jednak szukajmy postaci i zjawisk, które dadzą szansę na stworzenie jakiegoś ogólnokrajowego programu. My różnego rodzaju lokalnych uchwał, czczenia wydarzeń, osób i zjawisk mamy multum, tego mamy zdecydowanie za dużo. Natomiast jeżeli mamy tak dość poważne przedsięwzięcie jak ustanowienie patrona roku przez Sejm Rzeczypospolitej, to zarówno ten dobór powinien być bardzo wnikliwy i mądry, jak i potem coś z tego musi wynikać. Jeżeli nie wynika nic i obchody tego roku czy popularyzacja tej postaci zamykają się w wąskim gronie bezpośrednio zainteresowanych, to to nie ma żadnego sensu. Natomiast jeżeli udałoby się przy okazji rzeczywiście spopularyzować osoby czy wydarzenia, o których być może zapomnieliśmy, a które są warte pamięci, to byłoby bardzo dobrze. I o wszystkich tych uwagach... Pani poseł już czeka, ale ja tu jeszcze będę mówiła, bo ja mam sprawozdanie o jednym z patronów. Cały ten wstęp prowadzę do tego, że właśnie chciałam zaprezentować taką postać i taką uchwałę czy projekt uchwały autorstwa akurat mojego klubu Koalicji Obywatelskiej, która wręcz otrzeźwiła komisję i wzbudziła autentyczne i zainteresowanie, i takie: ach wreszcie, rzeczywiście coś nowego i coś świeżego, a bardzo wartościowego. Takim pomysłem byłoby przypomnienie postaci Pawła Edmunda Strzeleckiego. W roku 2023 przypada 150. rocznica śmierci Pawła Edmunda Strzeleckiego. Być może niektórym zbyt dobrym uczniom gdzieś się majaczy w pamięci, że był taki Strzelecki, który w Australii nadał nazwę Góra Kościuszki, a więc gdzieś był ktoś, kto był w świecie i pamiętał o tym, że jest Polakiem. Natomiast postać jest w ogóle fenomenalna, jeżeli mówimy w tej chwili o jakichś idolach czy bohaterach dla młodych ludzi, nie tylko z gier komputerowych i nie tylko z zespołów muzycznych, jakie są. Chodzi tylko o to, żeby znaleźć bohatera, postać, zajęcie, którym mógłby się młody człowiek zainspirować i stać się takim. To warto. To właśnie taką postacią bezsprzecznie jest Paweł Edmund Strzelecki. To był właściwie człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach: podróżnik, badacz, odkrywca, geolog. W końcu jego życia okazało się, że ma jakieś społecznikowskie ciągoty, to filantrop. Niezależnie od tego właśnie chociażby tym gestem w Australii związanym z Górą Kościuszki pokazał, że nie zapomniał, skąd pochodzi i kim jest, a pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej o tradycjach patriotycznych, wielkopolskiej rodziny, bo urodził się w miejscowości, która w tej chwili bodajże... (Głos z sali: ...Poznania.) ...chyba już jest częścią Poznania. Tak, właśnie. I to wszystko w nim zostało. Natomiast pęd do poznawania świata ponoć urodził się u niego w najmłodszych czasach. Był Strzelecki takim człowiekiem, który właściwie samodzielnie okrążył świat w podróży naukowej, bo on nie tylko podróżował i robił zdjęcia, być może miałby wtedy lekkie problemy ze zrobieniem tych zdjęć, a na pewno nie mógł tego kolekcjonować, natomiast był człowiekiem, który ciągle coś odkrywał. Odkrywał złoża minerałów, więc był w jakimś sensie geologiem, jego odkrycia były głównie geologiczne, pisał dzienniki, opisywał te trasy. Zjechał rzeczywiście cały świat, oprócz Europy i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej Amerykę Południową, Australię, Emiraty. Gdzie on nie był? No i ta Australia. Jest tam do dzisiaj człowiekiem wspominanym, czczonym. Właściwie wszyscy wiedzą o Strzeleckim, mimo że wrócił potem do Europy i mieszkał już w Zjednoczonym Królestwie, gdzie jego dokonania i te naukowe, i te podróżnicze, i te odkrywcze były cenione. Został uhonorowany licznymi odznaczeniami brytyjskimi, królowa Wiktoria nadała mu tytuł Rycerza Komandora Orderu św. Michała i św. Jerzego, uniwersytet oksfordzki przyznał mu honorowy doktorat. Jednym słowem, o Strzeleckim wiedziała i Europa, i Australia, i częściowo być może cały świat, a myśmy w Polsce trochę o nim zapomnieli. Dlatego znalezienie tej postaci przez kolegów z Poznania z mojego klubu, przypomnienie i przygotowanie tego projektu uważam za bardzo cenną inicjatywę. W 1997 r. prochy Pawła Edmunda Strzeleckiego zostały sprowadzone do Poznania, spoczywają w katedrze, w Krypcie Zasłużonych Wielkopolan w kościele św. Wojciecha. Pora, żebyśmy o Pawle Edmundzie Strzeleckim uczyli się, przygotowali jakiś film dokumentalny, może film fabularny, bo podejrzewam, że jego życie znakomicie by się do tego nadawało, i pamiętali, że kiedy myślimy o wielkości Polski, to nie trzeba tej wielkości budować poprzez gigantyczne lotniska, na które wydaje się miliardy złotych. Wystarczy, jak wielkość będziemy budowali na pamięci o tych, którzy tę Polskę swego czasu przenieśli w swoich sercach, w swoich umysłach i którzy na tę wielkość Polski pracowali. A takim człowiekiem był Paweł Edmund Strzelecki. Dziękuję. (Oklaski)