Mówca: Beata Strzałka (tekst niewygłoszony)
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bitwa pod Osuchami uznawana jest za jedną z największych bitew partyzanckich na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej. W czerwcu 1944 r. Niemcy przeprowadzili dwie akcje pod kryptonimami ˝Sturmwind I˝ i ˝Sturmwind II˝. Ich celem było zlikwidowanie oddziałów Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej działających na terenie Lubelszczyzny i lasów Puszczy Solskiej. Rezultatem akcji ˝Sturmwind II˝ była bitwa pod Osuchami, zwana także bitwą nad Sopotem, stoczona 25 czerwca 1944 r. Partyzanci skutecznie paraliżowali niemiecką komunikację, uniemożliwiali dostęp do okolicznych wsi, a czasem nawet większych miast, lecz przede wszystkim organizowali liczne i skuteczne akcje odwetowe i bojowe. Niemcy, zdając sobie sprawę z zagrożenia, jakie stanowią dla nich liczne oddziały partyzanckie zgromadzone w Puszczy Solskiej, skierowali do walki ok. 30 tys. żołnierzy, broń pancerną i lotniczą. Skala akcji była ewenementem w Generalnym Gubernatorstwie, gdyż nigdy wcześniej ani nigdy później do walki na terenie GG nie zaangażowano tak dużych sił, jak w czerwcu 1944 r. W wyniku bitwy zginęła niemal cała zgromadzona w tamtejszej okolicy polska kadra dowódcza i kilkuset żołnierzy AK i BCh. Te tragiczne wydarzenia, bohaterstwo i martyrologię polskich żołnierzy upamiętnia m.in. cmentarz w Osuchach, na którym spoczywa ponad 300 poległych. Jest to największa partyzancka nekropolia w Europie. Szacuje się, że w walkach na terenie Puszczy Solskiej śmierć poniosło od 375 do 700 żołnierzy polskiego podziemia. Udało się zidentyfikować z imienia, nazwiska oraz pseudonimu ok. 430 walczących. Dane te są jednak niekompletne. Do tej liczby należy doliczyć partyzantów, których ciał nigdy nie udało się odnaleźć lub zostali pochowani bezimiennie na terenie cmentarza w Osuchach. Choć bitwa pod Osuchami jest największą bitwą partyzancką na terenie Polski, nie mówi się o niej zbyt wiele, mimo iż jedna z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza dedykowana jest właśnie tej bitwie. Na jej temat milczą podręczniki do historii, próżno szukać filmów opowiadających historię bohaterskiej walki żołnierzy polskiego podziemia pochodzących z tego terenu. Co roku w ostatnią niedzielę czerwca w Osuchach - wiosce znajdującej się na terenie gminy Łukowa w powiecie biłgorajskim odbywają się uroczystości upamiętniające bitwę z 1944 r. Centralnym wydarzeniem obchodów jest msza święta w intencji ofiar, w której uczestniczą bliscy i członkowie rodzin poległych, członkowie licznych stowarzyszeń i organizacji patriotycznych i kombatanckich oraz wszyscy, którzy pragnął oddać hołd poległym. W Osuchach, tuż obok cmentarza znajduje się dom pamięci wybudowany przed laty z inicjatywy mieszkańców gminy i rodzin poległych. W tym roku dzięki środkom pozyskanym w ramach Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych rozpocznie się modernizacja budynku dawnej szkoły, w której powstanie Muzeum Partyzantów Polskich Osuchy '44, oddział Muzeum Ziemi Biłgorajskiej. Wybór budynku nie jest przypadkowy. Dawna szkoła jest przedwojennym zabytkiem, w jej murach swego czasu miała siedzibę żandarmeria wojskowa odpowiedzialna za przetrzymywanie i okrutne torturowanie partyzantów. Dzięki wieloletnim staraniom przedstawicieli Stowarzyszenia Rodzin Żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego ˝Osuchy 1944˝, władzom gminy Łukowa i powiatu biłgorajskiego z wykorzystaniem środków pozyskanych z Rządowego Funduszu Inicjatyw Lokalnych powstanie muzeum, które będzie naszym podziękowaniem i hołdem dla żołnierzy, którzy oddali swe życie w służbie ojczyźnie. Niech pamięć o bohaterach i ich ofierze nigdy się nie zatrze.