Mówca: Stanisław Lamczyk
Data: 2026-02-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Szanowni Państwo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia w imieniu klubu Koalicja Obywatelska stanowiska wobec projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne, druk nr 2150. Ustawa ta była szeroko konsultowana ze społecznością. Uzgodniono wiele poprawek, ale również w wielu przypadkach je poprawiono. Natomiast zgłoszono 26 poprawek, które zostały przyjęte. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw ma na celu wykonanie prawa europejskiego. Projekt dotyczy m.in. wprowadzenia części pakietu antyblackoutowego i wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski poprzez zwiększenie odporności Krajowego Systemu Energetycznego na zakłócenia, awarie i cyberataki, uproszczenia i przyspieszenia przyłączania do sieci elektroenergetycznej, wprowadzenia nowych mechanizmów ochrony odbiorców, w tym osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, czyli gospodarstw domowych, które mają trudności z opłacaniem rachunków za energię, bez jednorazowego odcięcia prądu. Nowe przepisy realizują działania deregulacyjne rządu. Dnia 7 stycznia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84), opracowany przez Ministerstwo Energii. Projekt stanowi kompleksową reformę procesu przyłączania instalacji do sieci elektroenergetycznych i jest odpowiedzią na wieloletnie postulaty branży energetycznej dotyczące uproszczenia procedur, zwiększenia przejrzystości oraz odblokowania mocy przyłączeniowych. Reforma ma kluczowe znaczenie dla polskiej transformacji energetycznej i stanowi element tzw. pakietu antyblackoutowego. Projektowane zmiany wynikają również z konieczności wdrożenia przepisów unijnych, w szczególności dyrektywy dotyczącej rynku energii elektrycznej, a także realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w zakresie reformy dotyczącej usuwania barier ograniczających integrację odnawialnych źródeł energii z sieciami elektroenergetycznymi. Zmiany obejmują przede wszystkim nowy model przyłączeń do sieci oraz elastyczne i konfigurowalne umowy przyłączeniowe. Elastyczna umowa o przyłączenie do sieci umożliwi uruchomienie instalacji w okresie przejściowym, zanim sieć zostanie w pełni rozbudowana. Rozwiązanie to znajdzie zastosowanie w sytuacjach, gdy przyłączenie bez ograniczeń wymaga rozbudowy sieci wynikającej z uzgodnionych planów rozwoju, a nie jest możliwe z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury. Konfigurowalna umowa o przyłączenie do sieci będzie stosowana jako rozwiązanie trwałe na obszarach, gdzie rozwój sieci nie jest najbardziej efektywnym rozwiązaniem. Ograniczenia w niej przewidziane mogą być zmienne w czasie i odnosić się do zdarzeń lub parametrów związanych z pracą sieci. Kamienie milowe w umowach przyłączeniowych. Istotnym novum jest wprowadzenie obowiązku realizacji tzw. kamieni milowych. Umowy o przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV będą wygasać z mocy prawa, jeśli podmiot przyłączany w określonym terminie nie wykaże uzyskania ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę, niezbędnych do realizacji instalacji. Terminy te wynoszą odpowiednio: 24 miesiące - dla instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii, 36 miesięcy - dla turbin wiatrowych i biogazowni oraz 60 miesięcy - dla infrastruktury kolejowej. Rozwiązanie to ma na celu eliminację zjawiska blokowania mocy przyłączeniowych wskutek nierealizowania umów. Rozszerzenie formuły cable pooling. Projekt rozszerza możliwość współdzielenia przyłącza elektroenergetycznego na wszystkie rodzaje instalacji oraz magazyny energii elektrycznej. Dotychczas mechanizm ten był dostępny wyłącznie dla instalacji odnawialnych źródeł energii. Zmiana ta pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej bez konieczności jej kosztownej rozbudowy. Uproszczenie procedur wymaga przedłożenia wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy oraz dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości zastąpionych obowiązkiem złożeniem oświadczenia. Wprowadzono również termin 60 dni dla operatorów systemu energetycznego. Są również zmiany w opłatach. Tu rzeczywiście jest podniesienie opłat, ale to zostało też właśnie wynegocjowane. Są ułatwienia dla biogazowni. Jest też wzmocnienie pozycji odbiorców końcowych energii. Umowa z gwarancją stałej ceny i możliwość zawarcia więcej niż jednej umowy. Rozszerzenie obowiązku informacyjnego, w szczególności informacji, których zawsze brakowało. Wsparcie dla osób dotkniętych ubóstwem energetycznym. Jest też zwiększenie (Dzwonek) transparentności rynku. Te wszystkie elementy zostały ujęte w tej właśnie ustawie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)