Mówca: Sprawozdawca Teresa Hałas
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję uprzejmie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania dotyczy druków nr 644 i 721. Projekt dotyczy wprowadzenia regulacji zapewniających kontrolę użytkowania w Polsce zasobów genetycznych pozyskiwanych z państw, które mają prawnie uregulowany dostęp do tychże zasobów. Zgodnie z protokołem z Nagoi projekt określa zadania i właściwości poszczególnych organów administracji publicznej. Jest to projekt rządowy skierowany do Sejmu 20 czerwca 2016 r. Do prezentowania stanowiska rządu w tej sprawie został upoważniony minister środowiska. Projekt został poprzedzony szerokimi konsultacjami społecznymi ze 123 podmiotami i w związku z tym szeroko zaopiniowany. Celem omawianego projektu jest dostosowanie ustawowe do prawodawstwa Unii Europejskiej, bowiem procedowana ustawa dotyczy rozporządzenia nr 511/2014 w sprawie protokołu z Nagoi dotyczącego dostępu do zasobów genetycznych oraz uczciwego i sprawiedliwego podziału korzyści wynikających z wykorzystania tychże zasobów. Wspomniany protokół z Nagoi został przyjęty do uszczegółowienia tego celu. Tworzy on międzynarodowy system, który ma zapewnić korzyści dla krajów dostarczających zasoby genetyczne - dotyczy to zarówno korzyści finansowych, jak i niefinansowych - a także ma zapobiegać praktykom bogacenia się kosztem krajów o wysokiej różnorodności biologicznej. Zarówno omawiany projekt, jak i Konwencja o różnorodności biologicznej mają zastosowanie do wszystkich zasobów genetycznych z wyjątkiem zasobów genetyki ludzkiej. Odnoszą się więc do zasobów roślin, zwierząt i drobnoustrojów, gatunków zarówno lądowych, jak i wodnych, mają zastosowanie do gatunków zarówno dzikich, jak i udomowionych. Zasoby genetyczne odgrywają coraz istotniejszą rolę w wielu gałęziach gospodarki, a w szczególności w sektorze produkcji żywności, leśnictwie, farmaceutyce, kosmetyce, a nawet w zakresie biologicznych źródeł energii. Ważną rolę odgrywają w odbudowie zdegradowanych ekosystemów, a także ochronie zagrożonych gatunków. Zasoby genetyczne rozumiane jako zgromadzony i przechowywany zasób próbek i związanych z nim informacji tworzą tzw. kolekcje. Kolekcje tworzone są przede wszystkim jako materiał do badań lub prac naukowych. W odniesieniu do protokołu z Nagoi kolekcje te odgrywają istotną rolę w ramach łańcucha kontroli pochodzenia danego produktu. Wdrożenie protokołu z Nagoi w zakresie obowiązków użytkowników zasobów genetycznych reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej - ono jest wskazane pod nr 511/2014 - z dnia 16 kwietnia 2014 r., i jest zwane rozporządzeniem nr 511/2014. W omawianym projekcie ustawy zostały określone zadania i właściwości organów administracji publicznej dotyczące realizacji tegoż rozporządzenia, a także zasady i tryb przeprowadzania kontroli wykorzystania zasobów genetycznych. W projekcie w jasny sposób zostały określone również zasady odpowiedzialności za naruszenie przepisów rozporządzenia nr 511/2014. Zgodnie z projektem ustawy odpowiedzialny za wdrożenie Konwencji o różnorodności biologicznej i protokołu z Nagoi jest minister środowiska i to on będzie pełnił rolę organu krajowego. Zadania dotyczące kontroli użytkowników zasobów genetycznych powierzono organowi Inspekcji Ochrony Środowiska, a poszczególne artykuły ustawy rozpisują i wymieniają szczegółowo te kompetencje oraz nadzór organów im przypisanych. Proponowany projekt ustawy słusznie ogranicza się do stworzenia niezbędnego systemu kontroli użytkowania w Polsce zasobów genetycznych pozyskiwanych z innych krajów, gdzie są już wprowadzone odpowiednie regulacje dotyczące dostępu do tychże zasobów. Omawiana ustawa zatem wdraża zapisy protokołu z Nagoi i umożliwia dostęp do zasobów genetycznych. Pierwsze czytanie omawianego projektu odbyło się 6 lipca. 7 lipca projekt omawiany był na wspólnym posiedzeniu Komisji: Zdrowia oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Obie komisje oceniły projekt pozytywnie i rekomendowały do dalszych prac w komisji środowiska i leśnictwa. Wczoraj, 18 lipca, w związku z powyższym odbyło się posiedzenie komisji. Komisja nie wniosła uwag do omawianego projektu z wyjątkiem dwóch drobnych korekt redakcyjnych dotyczących art. 9 ust. 3 i art. 24 ust. 4. Wnioskowane korekty zostały przyjęte przez stronę rządową. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Minister środowiska opracował projekt rozporządzenia do omawianej ustawy w sprawie szczegółowego zakresu kontroli użytkowników, również zgodny z unijnym prawodawstwem. Reasumując, w imieniu komisji wnoszę do wysokiej Izby o przyjęcie omawianego sprawozdania i uchwalenie procedowanej ustawy w trzecim czytaniu. Dziękuję uprzejmie.