Mówca: Dariusz Matecki
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Na początku chcę bardzo serdecznie podziękować przewodniczącemu komisji posłowi Adamowiczowi za podjęcie tego tematu i całej komisji za przyjęcie mojej poprawki, która pozwala pełniej oddać znaczenie rewolty grudniowej w kontekście braku rozliczenia komunistycznych zbrodniarzy odpowiedzialnych za śmierć kilkudziesięciu Polaków. Grudzień ’70 to nie tylko fragment historii PRL. To fundament polskiej tożsamości, m.in. tożsamości Szczecina. To moment, w którym robotnicy, stoczniowcy, studenci, mieszkańcy młodego polskiego powojennego miasta powiedzieli jednym głosem: Jesteśmy Polską i mamy godność. W dokumentach IPN widzimy bardzo wyraźnie, jak wyjątkowy był to moment. W publikacjach, które dotyczą Szczecina, czytamy, że po 17 grudnia to właśnie nasze miasto stało się centrum protestów na Wybrzeżu. Setki zdjęć pokazujących płonący gmach komitetu wojewódzkiego, barykady, tłum kilkudziesięciu tysięcy ludzi, który domagał się prawdy, sprawiedliwości i chleba. To nie była spontaniczna demonstracja, to było powstanie moralne młodego miasta, którego mieszkańcy poczuli, że muszą powiedzieć: dość komunistycznej przemocy. Co ważne, jak wskazują dokumenty MSW i relacje świadków, w Szczecinie nie było żadnych aktów wandalizmu przed 17 grudnia, żadnych podpaleń, rabunków. Ludzie wyszli pokojowo. Władza wybrała przemoc. Wojsko i milicja otrzymały rozkazy strzelania. W samym Szczecinie zginęło 16 osób, a wielu zostało ciężko rannych. To są nazwiska, to są twarze i widzimy je na zdjęciach IPN-u. Pamiętamy. Młodzi chłopcy, robotnicy, ojcowie rodzin. Ci ludzie powinni być znani każdemu mieszkańcowi naszego regionu, każdemu Polakowi. Wśród nich był również Stanisław Nadratowski - postać wyjątkowa. Młody, odważny chłopak, szczecinianin, który w czasie protestów wykazywał się postawą, którą powinno się dziś pokazywać jako wzór dla polskiej młodzieży. Nadratowski był żołnierzem, który odmówił strzelania do protestujących. Za to został zamordowany przez komunistycznych oprawców, którzy próbowali przekazać społeczeństwu kłamstwo o jego rzekomym samobójstwie. Przez lata tuszowano prawdę, a rodzina zamordowanego walczyła z systemowym zakłamywaniem tej zbrodni. To właśnie przykład tego młodego Polaka, który świadomie wybierał swoją tożsamość, nie narzuconą, nie ludową, nie wynikającą z propagandy, ale prawdziwie polską i katolicką, zakorzenioną w wartościach, odwadze i gotowości do poświęceń, musimy stawiać za wzór. Wprowadzenie w Polsce dni pamięci rewolty grudniowej ma ogromne znaczenie - nie tylko jako wspomnienie tragedii, ale jako przypomnienie o sile Szczecina. Miasta, które w 1970 r. nie tylko protestowało. Miasta, które budowało swoją polską tożsamość krwią, solidarnością i odwagą. Dziś pamięcią o tamtych wydarzeniach zajmuje się Stowarzyszenie Społeczne ˝Grudzień 70 - Styczeń 71˝. (Dzwonek) Z tego miejsca chciałbym oddać wszystkim działaczom związanym z tą organizacją najgłębszy szacunek za lata pracy na rzecz budowania świadomości o tamtych tragicznych zdarzeniach. Dziś mamy obowiązek przywracać pamięć o tamtych dniach, o poległych, o rannych, o bohaterach, także niesłusznie zapomnianych, i mamy obowiązek uczyć młodych Polaków, że patriotyzm często zaczyna się od jednego człowieka, który potrafi powiedzieć: Nie boję się, będę bronić wartości. Mamy też obowiązek pamiętać, że zbrodnie te nie zostały nigdy rozliczone.