PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Agnieszka Anna Soin
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Bardzo proszę o informację, czy wszystkie połączenia kolejowe, które ucierpiały w wyniku powodzi, zostały odbudowane. Również chciałabym z radością stwierdzić, że kontynuowane będą prace rewitalizacji linii na Dolnym Śląsku, które zostały zapoczątkowane przez ministra Adamczyka oraz koalicję sejmiku Prawo i Sprawiedliwość, gdzie podjęto decyzję o kolejowej rewolucji i zrewitalizowaniu linii. To dzięki temu po ponad 20 latach zostanie odbudowane połączenie kolejowe do Lądka-Zdroju i Stronia Śląskiego. Dolnoślązacy subregionu wałbrzyskiego i ziemi kłodzkiej zasługują na odbudowę tak strategicznego połączenia. Dzięki temu zapobiegniemy wykluczeniu komunikacyjnemu i usprawnimy połączenia kolejowe ze stolicą regionu.
Mówca: Dorota Marek
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rząd premiera Donalda Tuska nadaje tempo zmian na kolei. Gdybym chciała mówić o wszystkich inwestycjach, nie wystarczyłby nam dzień na to, dlatego skupię się tylko na tym, co dzieje się w północnej Małopolsce. Ze środków Krajowego Planu Odbudowy modernizujemy trasę z Krakowa do Miechowa. Pociągi pojadą szybciej, podróże będą krótsze, a pasażerowie zyskają wygodne perony. Już wkrótce powstanie też nowy przystanek Kraków Prądnik Czerwony, finansowany z funduszy europejskich. Kończy się także przygotowanie dokumentacji dotyczącej łącznicy kolejowej, która skróci czas przejazdu z Olkusza do Krakowa. To konkretne zmiany, które poprawiają komfort codziennych podróży milionów mieszkańców. W imieniu mieszkańców aglomeracji krakowskiej dziękuję panu ministrowi za te inwestycje. Dziękuję.
Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chciałbym tutaj podkreślić, że rozwój transportu jest jednym z najważniejszych elementów budowania silnego i nowoczesnego państwa. Otrzymaliśmy informację od pana ministra dotyczącą zakupów, modernizacji. Kolej się zmienia. Kolej się zmienia na dobre. Inwestycja w infrastrukturę, w tabor. Padały tutaj przykłady od samych państwa posłów, i z lewa, i z prawa, które świadczyły o tym, że kolej zmienia się, a inwestycje są w różnych częściach naszego kraju. Również zwracam się w imieniu posłów z tych mniejszych miejscowości, zwłaszcza ze wschodniej Polski, w związku z inwestycjami właśnie w tych regionach, inwestycjami we wschodnią Polskę. Mam tutaj na myśli Chełm, Zamość, Biłgoraj, Hrubieszów, ale i te mniejsze miejscowości, które były przedstawiane. Naprawdę widać efekty tej działalności. Tak że dziękuję za przedstawienie nam odpowiedzi na nasze pytania i przedstawienie bardzo dobrej informacji na temat kolei, na temat inwestycji w Polsce. W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego jeszcze raz bardzo dziękuję.
Mówca: Sprawozdawca Wanda Nowicka
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałabym przedstawić państwu sprawozdanie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten dotyczy uznania języka wilamowskiego za język regionalny. Kalendarium prac komisji nad tą ustawą przedstawia się następująco. 21 marca 2024 r. projekt komisyjny, ponieważ jest to projekt naszej komisji, Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych, wpłynął do Sejmu i został zawarty w druku nr 321. 24 kwietnia 2024 r. projekt skierowano do pierwszego czytania w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. 24 lipca 2025 r. odbyło się pierwsze czytanie i rozpatrzenie projektu ustawy w komisji, podczas którego wniesiono 15 propozycji poprawek, które obejmowały zagadnienia legislacyjno-redakcyjne zaproponowane przez Biuro Legislacyjne. Te poprawki w zasadzie dotyczyły wyłącznie kwestii językowych, czyli zamiany liczby pojedynczej... (Gwar na sali)
Mówca: Sprawozdawca Wanda Nowicka
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Ten czas będzie mi, jak rozumiem, doliczony. Te poprawki dotyczyły głównie tego, żeby tam, gdzie w projekcie bądź w tytule ustawy była użyta liczba pojedyncza: język regionalny, zamienić ją na liczbę mnogą: języki regionalne, bo, tak jak mówiłam, jeśli język wilamowski zostanie uznany za język regionalny, będzie drugim językiem regionalnym. Tak że w zasadzie to poprawki naprawdę bardzo techniczno-porządkująco-legislacyjne. Komisja przyjęła projekt ustawy wraz z tymi poprawkami w wyniku głosowania. 10 osób w komisji głosowało za projektem, 3 osoby były przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Co więcej, w tej chwili chciałabym poinformować państwa, że za chwilę złożę panu marszałkowi propozycję dwóch poprawek do sprawozdania z druku nr 1553, które są poprawkami natury techniczno-porządkująco-legislacyjnej. Dotyczą one mianowicie przyjęcia przez Sejm ustawy z 9 lipca 2025 r. podpisanej przez prezydenta Nawrockiego, ustawy wprowadzającej obsługę mniejszości narodowych i etnicznych przez Kancelarię Sejmu. Przyjęcie tej ustawy wymagałoby również uznania wilamowskiego za taki język, który powinien być przez tę kancelarię obsługiwany. To kwestie czysto techniczne. Panie marszałku, od razu składam...
Mówca: Jarosław Rzepa
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Na początku chciałbym stwierdzić, że klub Polskiego Stronnictwa Ludowego również zagłosuje za przyjęciem tej ustawy. (Oklaski) Szanowni Państwo! Kilka miesięcy temu dyskutowaliśmy w naszej Izbie na temat języka śląskiego. Kiedy rozmawialiśmy o emocjach na tej sali, padło bardzo wiele niepotrzebnych słów. Szanowni państwo, Ślązacy i tak będą w swoich domach mówić po śląsku. Tak samo Wilamowiane będą mówić po wilamowsku, to się nie zmieni, szanowni państwo. Natomiast trzeba okazać szacunek dla języka i historii, która spowodowała, że z tych czy innych względów ten język się zachował i utrzymał na tym terenie i te osoby chcą rozmawiać w tym języku. Ale przecież te osoby są obywatelami Rzeczypospolitej i to się nigdy nie zmieni, szanowni państwo. Natomiast jeśli chodzi o zamieranie bardzo niszowego już języka, czy my powinniśmy dopuścić do tego, żeby kiedyś to była tylko i wyłącznie historia? Ja nie chcę, żeby tak było. Chciałbym, żeby te osoby, które posługują się tym językiem, kultywują tradycje, przekazują choćby emocje w tym języku, nadal mogły to robić. Szanowni państwo, Polska jest krajem otwartym i myślę, że w swojej wielkości dopuszcza do tego, aby język wilamowski mógł funkcjonować. Drodzy państwo, myślę, że nie ma tutaj... Nie bójmy się niczego. Tak samo jak na Kaszubach - mogą rozmawiać, rozmawiają, wstawiają tablice dwujęzyczne. Też odbywa się to, choć nie zawsze, z pewnymi problemami. Mam nadzieję, że również w odniesieniu do drogi ekspresowej S6 na Kaszubach generalna dyrekcja w końcu zrozumie, że to nie jest jakiś problem, żeby postawić takie tablice zjazdowe w tych miejscach, w węzłach komunikacyjnych. To nie jest coś, co zagraża bezpieczeństwu albo koncentracji ludzi na drodze, bo widać w wielu, wielu innych miejscach, że to nie jest żaden problem. Ja myślę, że to jest przejaw pewnej małostkowości i niezrozumienia tematu. Myślę, że dzisiaj słuchają nas i tu, i pewnie przed ekranami ci, którzy na to czekają, ci, którzy rozmawiali z nami w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych i przekonywali nas, jak również ci, którzy mieli zdanie odrębne. Szanowni państwo, ja jednak ufam, że w swej mądrości parlament Rzeczypospolitej Polskiej uszanuje to, co zostało zachowane, aby mogło to funkcjonować, i podczas głosowania stwierdzimy, że tym ludziom po prostu się to należy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Wanda Nowicka
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Proszę państwa, tym razem powiem parę słów w imieniu mojego klubu, Lewicy. W Lewicy generalnie od dawna wspieramy różnorodność i takie zasady, żeby każdy Polak, obywatel Polski, bez względu na to, jakie jest jego pochodzenie, był w Polsce traktowany bez dyskryminacji, zgodnie z zapisami konstytucyjnymi, żeby jego, nasze, ich prawa były w pełni respektowane, w tym również prawo do nauczania języka. Już w zeszłej kadencji Sejmu napisałam taki projekt. Złożyliśmy go nie tylko jako Lewica, staraliśmy się, żeby to był projekt komisyjny, ale ostatecznie był to projekt poselski. Oczywiście on nigdy nie został rozpatrzony w Sejmie, niestety. Ale tak sobie wyobrażam, co by było, gdyby już parę lat temu została wprowadzona ustawa o uznaniu języka wilamowskiego za język regionalny. O ile dalej bylibyśmy już na drodze do uznania praw Wilamowian i Wilamowianek, do tego, żeby mogli w pełni korzystać ze swojego języka, żeby mogli go rozwijać, żeby dzieci w szkole mogły się uczyć tego języka. Komu by to przeszkadzało? Jaki byłby z tym problem? No żaden. Bylibyśmy dalej. Wtedy się nie udało, ale teraz jest szansa. Mam nadzieję, że ta ustawa jednak przejdzie, bo pamiętajmy, że my to robimy dla nas samych, że tak powiem, po to żeby nikt nas nie wytykał palcem, że dyskryminujemy taką mniejszość, dlatego że ich jest za mało, a inną mniejszość, dlatego że ich jest za dużo. Zawsze można tak powiedzieć. Niektórzy mają problem z tym, czy dana mniejszość jest liczna, czy nie. Nie bójmy się. Każda mniejszość, która mieszka z nami w Polsce i do której należą nasi obywatele, kiedy jest w stanie pielęgnować swoją tożsamość kulturową we wszystkich jej przejawach, również poprzez nauczanie i używanie języka, to jest tylko nasze bogactwo. Pamiętajcie państwo, i to mówię już jako filolożka, że dwujęzyczność wzbogaca, bez względu na to, jaki to język, i to nie tylko wzbogaca nas duchowo, lecz także rozwija nasze umiejętności językowe, łatwiej uczymy się kolejnych języków, po prostu jesteśmy lepiej wykształceni. Co więcej, mówi się nawet, że znajomość większej liczby języków niż jednego ma również wymiar terapeutyczny. Podobno znajomość i używanie dodatkowych języków zapobiega Alzheimerowi w późniejszym wieku. Tak że proszę państwa, dajmy ludziom możliwość korzystania z wszelkich uprawnień i praw polskich obywatelek i obywateli, żeby mogli na równi z innymi mniejszościami np. nauczać swoje dzieci w szkole tego języka, żeby mogli mieć przedstawienia w publicznych miejscach sztuki, żeby po prostu mieli wsparcie swojej działalności. Na razie, tak jak już mówiłam we wcześniejszym wystąpieniu, Wilamowianie dają radę, ponieważ są pasjonatami, ale nie wszystko powinno się opierać na tym, że ludzie są w coś zaangażowani, są pasjonatami. Oni mają swoje prawa, a my mamy obowiązki i wywiążmy się z obowiązków wobec Wilamowian i Wilamowianek w Polsce. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Język wilamowski to język używany tylko w Wilamowicach, miejscowości położonej 12 km od Bielska-Białej. Jest kluczowym elementem lokalnej tożsamości i kultury związanym z tradycjami, strojami, pieśniami i historią Wilamowic, ale również jednym z najbardziej zagrożonych języków Europy. Do końca II wojny światowej był językiem powszechnie używanym przez mieszkańców Wilamowic, jednak pod wpływem powojennych represji w postaci zakazów używania tego języka doszło do zaniku przekazu międzypokoleniowego. Wilamowice liczą ok. 3 tys. mieszkańców, a ich wspaniała, ośmiowiekowa odrębna tradycja językowa i kulturowa oraz upór, z jakim trwali przy języku, mimo wielu prześladowań i wysiedleń, zasługuje na uznanie. Mimo tych prześladowań, a potem braku wsparcia przez państwo polskie do dziś Wilamowice stanowią enklawę językowo-etniczną i tworzą unikalny kompleks językowo-kulturowy. Dlatego też jesteśmy winni uszanować osiem wieków kulturowej odrębności i uznać ich język za język regionalny. Utrzymanie tego języka należy wspierać poprzez naukę w szkołach i na zajęciach pozaszkolnych, używanie go w literaturze, muzyce, teatrze oraz promowanie w mediach i w Internecie, by zainteresować młodsze pokolenia. Żeby to było możliwe, konieczne są zmiany ustawowe, dzięki którym język wilamowski będzie uznany za język regionalny. Projekt ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym dotyczy uznania języka wilamowskiego za język regionalny obok języka kaszubskiego oraz dostosowuje do nich zmianę szeregu innych ustaw. Od teraz w rozumieniu ustawy językami regionalnymi będą język kaszubski oraz wilamowski i to rozszerzenie jest spójne, obejmuje cały system prawa. Wszędzie tam, gdzie dotąd mówiono o jednym języku regionalnym, mówimy teraz o wszystkich językach regionalnych. Jeśli chodzi o edukację, to minister będzie zobowiązany do popularyzacji wiedzy o historii, kulturze, językach mniejszości oraz o społecznościach posługujących się językami regionalnymi. Nauka języka wilamowskiego w szkołach będzie możliwa na takich samych zasadach jak kaszubskiego. W mediach publicznych nadawcy mają uwzględniać potrzeby obu społeczności językowych, w tym emisję programów w ich językach. W Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych przewidziano trzy miejsca dla przedstawicieli języków regionalnych - dwa dla kaszubskiego, jedno dla wilamowskiego. Od 2026 r. ruszą dotacje na zachowanie i rozwój języka wilamowskiego. Pozwoli to finansować edukację, projekty kulturalne i inne działania wzmacniające jego pozycję. Ta nowelizacja porządkuje przepisy, zapewnia równą ochronę obu języków regionalnych i tworzy ramy do ich realnego rozwoju. Klub Parlamentarny Polska 2050 będzie głosował za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Ryszard Wilk
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Jeżeli mówimy o Kaszubach, to chyba każdy wie, o co chodzi. Wszyscy wiedzą, gdzie są Kaszuby, kim są Kaszubi, że mówią po kaszubsku itd. Jeżeli powiemy: Wilamów, to już nie wszyscy. Wilanów to wszyscy wiedzą, tym bardziej że ostatnio Dino dość mocno go spopularyzowało. Natomiast tutaj mówimy o Wilamowie... (Głos z sali: Nie mówimy o Wilamowie.) (Głos z sali: Wilamowice.) Wilamowice ...i o tym, aby wpisać język wilamowski na listę języków regionalnych obok języka kaszubskiego. Ten projekt ma swoje plusy. Wyciągając to, co jest wpisane w projekcie, i nie tylko, to: pierwszy krok od 20 lat w stronę ochrony języka regionalnego, unikat w skali Europy, język ma 800 lat historii, symboliczne odcięcie się od prześladowań po II wojnie światowej, edukacja i kultura, gospodarka i turystyka, a także niewielkie koszty dla budżetu. To jest wszystko prawda i trudno z tym polemizować. Natomiast są pewne zdania, które podają w wątpliwość, czy akurat powinniśmy angażować cały aparat państwa, wpisywać ten język obok kaszubskiego jako język regionalny. Czy tu jest pewna adekwatność? Z wielką uwagą przysłuchiwałem się argumentom pana posła Giżyńskiego, który słusznie zauważył, że Wilamowian jest 16 i kilkudziesięciu nowych, którzy uczą się tego języka, a Kaszubów mamy 300 tys. Druga sprawa to, czy język wilamowski nie jest dialektem języka niemieckiego. Na to były przywołane naukowe argumenty. To oczywiście poddaję pod dyskusję, pod rozwagę państwa. W związku z tym projektem pojawią się też pewne koszty. One oczywiście w odniesieniu do budżetu całego kraju są kosztami symbolicznymi, ale jednak będą. Jednorazowe to zmiana dokumentów - dla 50 osób, które miały przymusowo zmienione nazwiska, koszt ok. 18 tys. zł na wymianę dowodów, praw jazdy, paszportów. Tablice dwujęzyczne na wjazdach do Wilamowic - osiem sztuk po 500 zł, czyli 4 tys. zł. Ale będą też koszty roczne. Szkolenie nauczycieli języka wilamowskiego w pierwszym roku to ok. 25 tys. zł, później subwencje oświatowe, dodatkowe środki na nauczanie języka w szkołach. Przy jednej podstawówce w gminie, 379 uczniów, to będzie kwota trudna do oszacowania, ale to kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie. Dotacje dla organizacji i instytucji kultury na działalność kulturalną i rewitalizacyjną - szacunki w druku mówią o kwocie kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie. My absolutnie nie chcemy blokować żadnej mniejszości, tego, żeby pielęgnowali swoją kulturę, język, jak jest to opisane, czy tego, żeby ten język był nawet językiem regionalnym, natomiast tutaj cały czas chodzi o skalę. Czy ta skala, żeby to wpisywać do ustawy, nie jest za duża? Czy nie lepiej byłoby poszukać jakiegoś projektu w ministerstwie kultury, żeby im zachować tę kulturę? Bo tak jak wspomniałem, my rozumiemy te wszystkie argumenty, które były podane, tylko problem jest z tą skalą. Więc my jako Konfederacja będziemy się jeszcze zastanawiać, jak zagłosujemy nad tym projektem ustawy. Bardzo dziękuję.
Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy, nad którym debatujemy, daje wreszcie należne miejsce językowi wilamowskiemu, uznając go za język regionalny obok kaszubskiego. To jest naprawdę ważny krok w kierunku poszanowania różnorodności w Polsce. Wilamowianie to społeczność, która od ponad ośmiu stuleci współtworzy naszą kulturę. Ich język nie jest ani dialektem polszczyzny, ani reliktem, ani ciekawostką lingwistyczną. To jest żywy znak tożsamości, który pomimo prześladowań i zakazów po II wojnie światowej przetrwał. Dzisiaj dzięki wysiłkowi kilku pokoleń znów odradza się w szkołach, w teatrze, w codziennym życiu. Państwo polskie przez dekady pozostawało wobec Wilamowian obojętne. To obojętność, która kosztowała ich język i kulturę bardzo wiele. Dlatego uznanie wilamowskiego za język regionalny ma wymiar nie tylko prawny, lecz także symboliczny, bo jest formą rehabilitacji, oficjalnym potwierdzeniem, że Polska docenia i chroni swoje bogactwo kulturowe. Ta ustawa nie odbiera niczego większości, wręcz przeciwnie, wzmacnia nas wszystkich, pokazując, że Polska potrafi być domem dla różnorodności, że potrafi wspierać lokalne wspólnoty i że potrafi wyciągać rękę też do tych, którzy przez lata byli spychani na margines. Nadanie językowi wilamowskiemu statusu języka regionalnego pozwoli ocalić go od zapomnienia i zapobiegnie jego wymieraniu. Jednocześnie spowoduje, że działający od 1945 r. zakaz posługiwania się nim zostanie zniesiony. My w kole Razem podzielamy opinię językoznawców w sprawie statusu języka wilamowskiego, zgodnie z którą decydujące znaczenie w tym wypadku powinno mieć kryterium pozajęzykowe, a więc przede wszystkim wola jego użytkowników. Wilamowianie chcą mieć swój język, chcą lekcji języka w szkołach, chcą książek napisanych w swoim języku, chcą poczucia godności, które po prostu wynika z respektowania ich mowy. Uznanie języka wilamowskiego za język regionalny po prostu należy się mieszkańcom Wilamowic. Razem z Wilamowianami domagamy się tego, bo Polska to jest ich kraj. Dlatego Koło Poselskie Razem będzie głosowało za przyjęciem tej ustawy i do tego też zachęcam Wysoką Izbę, bo to nie jest tylko jeden gest w stronę jednej miejscowości w województwie śląskim. To jest sygnał, że Polska jest krajem, w którym każde dziedzictwo ma wartość i każdy ma prawo do ochrony. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Ryszard Wilk
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałem zapytać, bo tak jak wspomniałem w swoim wystąpieniu, obywateli Wilamowic, którzy mówią w swoim języku, jest mało. Ich jest kilkunastu, kilkudziesięciu. Tylu wyraża chęć tego, żeby się uczyć. U mnie na południu też są różne mniejszości. Są np. Łemkowie. Jeżeli jest ich 20% w gminie, to wtedy mogą mieć te swoje dwujęzyczne tablice. Tak samo jest z mniejszością niemiecką. W porównaniu z Kaszubami, Łemkami, mniejszością niemiecką tych ludzi jest naprawdę mało. Czy nie ma innej formy, żeby nie trzeba było tego ubierać w ustawę, żeby tym ludziom pomóc? Często takie inicjatywy jak np. łemkowskie są wspierane oddolnie. Ci ludzie łączą się w różne organizacje, stowarzyszenia i sami sobie pielęgnują tę kulturę. Czy tutaj z wilamowianami nie można byłoby iść tą samą drogą, żeby np. przez ministerstwo kultury zadbać o to, żeby sfinansować projekt, który będzie dla nich jakimś muzeum czy izbą pamięci, żeby oni sami sobie z tym radzili, a nie żeby angażować do tego (Dzwonek) całą instytucję państwa, żeby pomóc tej społeczności? Bardzo dziękuję.
Mówca: Iwona Maria Kozłowska
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Oj, panie pośle, może jednak warto się zastanowić i poprzeć tę ustawę, bo zmierza w naprawdę bardzo dobrym kierunku. Liczę na to, że pan to dobrze przemyśli i przekona swoich kolegów. Temat dzisiejszej debaty o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym dotyka fundamentalnych wartości zapisanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poszanowania godności każdego człowieka, równości wobec prawa i prawa do zachowania własnej tożsamości kulturowej. Język wilamowski będący przedmiotem nowelizacji ustawy posiada wyjątkowe wartości kulturowe. Jednocześnie jest najbardziej zagrożoną odmianą językową w Polsce. Posiada fascynującą historię sięgającą XIII w. Niestety dziś język wilamowski ulega systematycznemu zanikowi, a Wilamowice stanowią jedyną w swoim rodzaju językową społeczność mikroregionalną. Dlatego, panie ministrze, bardzo proszę (Dzwonek), aby jednak ta ustawa w takiej formie przeszła i znalazła zrozumienie w ministerstwie. Mam pytanie: Czy rząd zamierza w przyszłości poszerzyć katalog narzędzi wspierających mniejszości narodowe i etniczne oraz zająć się rewitalizacją i normalizacją języków regionalnych? Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Tracz
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Wspólnota to coś więcej niż słowa. Wspólnota to coś więcej niż zwykła grupa ludzi. Budowanie prawdziwej wspólnoty powinno być dziś celem każdej i każdego z nas. Tego celu nie osiągniemy, dzieląc społeczeństwo i szczując nawzajem na siebie. Nie zbudujemy prawdziwej wspólnoty, odmawiając jej członkom podstawowych praw, a tym jest chociażby możliwość kultywowania swojej kultury i swojego języka. Prawdziwa wspólnota ceni sobie różnorodność, uczy się od siebie nawzajem i otacza wsparciem. Polacy, Kaszubi, Ślązacy, Wilamowianie - tworzymy jedną wspólnotę, z której każdy i każda z nas zasługuje na równe traktowanie i szacunek. Dziś jak nigdy wcześniej potrzebujemy być wspólnotą. Wilamowianie i ich język są jej częścią. (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zacznę od pytań. Na większość znam odpowiedzi, ale chciałbym, żeby te odpowiedzi padły. Jakie konkretne instrumenty wsparcia dla społeczności posługujących się językiem wilamowskim przewiduje się po uznaniu go za język regionalny? Jakie środki finansowe zostaną przeznaczone na ochronę i rozwój języka wilamowskiego i z jakich źródeł budżetowych będą pochodziły? Czy planowane są programy edukacyjne, które umożliwią nauczanie języka wilamowskiego w szkołach w gminie Wilamowice? Czy planowane jest rozszerzenie katalogu języków regionalnych w przyszłości, jeśli inne społeczności lokalne podejmą podobne działania rewitalizacyjne? Projekt ma ogromne znaczenie dla ochrony dziedzictwa kulturalnego Polski i społeczności Wilamowic. To nie tylko kwestia symboliczna, ale również realna szansa na ocalenie języka, który przez dziesięciolecia był marginalizowany i zagrożony wymarciem. (Oklaski)