Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2016-01-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Swoje oświadczenie dzisiaj chciałem... Chciałbym przedstawić sytuację, która u wielu wzbudza wiele emocji, kontrowersji, dotyczącą ekwiwalentu pieniężnego czy ekwiwalentu, deputatu węglowego, który dotyczy górników. Tu, na tej sali wielokrotnie na ten temat mówiliśmy. Polska patrząca na Śląsk i dzisiaj nawet nie na Śląsk, ale również na inne regiony w kraju, w których wydobywa się węgiel, ma wiele co do tego zastrzeżeń i uwag. Spójrzmy na sytuację, jaka dzisiaj panuje. Otóż mamy jakby trzy grupy emerytów i rencistów górniczych, którzy w różnym stopniu i w różnych warunkach korzystają z ekwiwalentu. Po pierwsze, mamy pierwszą grupę, której ten ekwiwalent zabezpieczyły dwie ustawy. Jest ustawa o funkcjonowaniu górnictwa z 7 września 2007 r., wielokrotnie zmieniana, która właściwie dotyczy kopalń likwidowanych. Zarówno ci górnicy, jak i ci, którzy korzystają z ustawy o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw górniczych - tu chodzi o ustawę z 6 lipca 2007 r. - korzystają ze środków z budżetu państwa przeznaczonych, przekazywanych do ZUS-u. Na ten cel w roku budżetowym 2016 zapisano ponad 180 mln zł. Mamy drugą grupę emerytów górniczych, którzy do tej pory korzystali z wypłaty tego ekwiwalentu przez spółki węglowe. Jak to dzisiaj wygląda? Od 1 stycznia 2015 r. ci emeryci zostali pozbawieni tego ekwiwalentu przez Kompanię Węglową, przez Jastrzębską Spółkę Węglową i... a, tu nie. Katowicki Holding Węglowy zawiesił od 1 stycznia 2015 r. na 3 lata wypłatę tego ekwiwalentu. Mamy z kolei trzy podmioty górnicze, które dalej wypłacają ten ekwiwalent - Tauron Wydobycie, który wypłaca za 3 t węgla rocznie, kopalnia Bogdanka oraz Spółka Restrukturyzacji Kopalń. To są podmioty, które w jakiś sposób albo bezpośrednio w 100% należą do Skarbu Państwa, albo uczestniczą kapitałowo również w strukturach państwa. Z dniem 1 stycznia 2015 r. grupa 200, ponad 220 tys. osób, a więc emerytów i górników, została pozbawiona skutecznie prawa do ekwiwalentu przez zarządy spółek węglowych i zarządy związków zawodowych. Oczywiście działo się to z przyczyn związanych z ekonomicznym bytem tych podmiotów. Ale wracając do punktu pierwszego - część tych osób korzysta z dotacji, z dofinansowania do tego ekwiwalentu z budżetu państwa. Jest jeszcze trzecia grupa osób, która do tej pory nie została zabezpieczona, została pozbawiona tego ekwiwalentu. To byli pracownicy przedsiębiorstw górniczych, którzy, również ze względów ekonomicznych ich podmiotów gospodarczych, zrezygnowali skutecznie, na bazie decyzji zarządów i związków zawodowych, z tego ekwiwalentu. Wszystkie te trzy grupy, osoby ciężko pracowały pod ziemią, narażając swoje życie, zdrowie i życie naraz w warunkach zagrożenia wybuchem metanu, pyłu węglowego, tąpnięciem, ruchem górotworu. Wszystkie te trzy grupy osób pracowały w przedsiębiorstwach państwowych. Czy zasadne i uczciwe wobec tych osób jest to, że jedne dzisiaj korzystają z tego prawa, a drugie nie korzystają? Czy to jest wina tych osób, których tego pozbawiono? Chyba nie. Emeryci i renciści górniczy ze Śląska i nie tylko nie oczekują niczego szczególnego, czegoś nadzwyczajnego. Oczekują, żeby władza ich nie dzieliła. Oczekują tego, żeby zostały uporządkowane kwestie ekwiwalentu górniczego. Dziś składają w tysiącach sztuk pozwy do sądów rejonowych, składają odwołania do zarządów spółek węglowych. (Dzwonek) Z tego miejsca chciałbym zaapelować do rządu, do rządu pani premier Szydło o to, żeby rząd jak najszybciej zajął się tą sprawą i ją uporządkował. Tak dalej być nie może. Dziękuję bardzo. (Oklaski)