Mówca: Sprawozdawca Jan Kaźmierczak
Data: 2014-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt i przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży z prac nad projektami ustaw, o których pan marszałek był łaskaw wspomnieć. Chodzi o przedłożenie rządowe, czyli projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw z druku nr 2086 oraz o komisyjny projekt ustawy o tożsamym tytule z druku nr 2829. Może wypadałoby w tym miejscu powiedzieć krótko, skąd wzięły się dwa projekty ustaw. Wysoka Izbo! W trakcie prac podkomisji stałej do spraw nauki i szkolnictwa wyższego, której komisja przekazała prace szczegółowe związane z przygotowaniem sprawozdania na temat przedłożenia rządowego, okazało się, że w związku z bardzo licznymi punktami pojawiają się takie uwarunkowania, propozycje zmian czy poprawek, które zdaniem sejmowych legislatorów mogą budzić wątpliwości co do tego, czy wykraczają poza zakres legislacji. Stąd po takim wstępnym przejrzeniu przedłożenia rządowego oraz przejrzeniu poprawek, które spotkały się z wstępną akceptacją merytoryczną, choć budziły wątpliwości, o jakich wspomniałem, podkomisja stała zaproponowała Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży przyjęcie jako komisyjnego projektu brzmienia stanowiącego jakby uzupełnienie przedłożenia rządowego, jeśli chodzi o obszary, o których wspomniałem. Komisja Edukacji, Nauki i Młodzieży zaakceptowała tę propozycję. Stosowny projekt wpłynął do laski marszałkowskiej i następnie został przekazany do komisji w celu rozpatrzenia. W trybie takim jak poprzednio komisja scedowała prace na podkomisję stałą do spraw nauki i szkolnictwa wyższego. Komisja scaliła oba te przedłożenia, czego wynikiem jest sprawozdanie, które mam zaszczyt prezentować Wysokiej Izbie. Może krótko zaprezentuję istotne elementy tego projektu, przy czym ogólnie chciałbym powiedzieć, że w moim odczuciu projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw jest pozytywnym przykładem działań legislacyjnych. Otóż ona tak naprawdę w bardzo wielu punktach poprawia, uzupełnia, koryguje zapisy już zawarte w ustawie o zasadach finansowania nauki oraz w zasadzie wszystkich ustawach pokrewnych, czyli zarówno w ustawie o Narodowym Centrum Nauki, jak i ustawie o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, ustawie o instytutach badawczych, ustawie o Polskiej Akademii Nauki, wreszcie ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Oczywiście wchodzą tu przy tym w grę nowe uwarunkowania. Wydaje mi się, że dobrym przykładem jest sprawa definicji zawartych w zmianie drugiej w art. 1 projektu ustawy wynikających z działań związanych z pracami Komisji Europejskiej. Zresztą nowe brzmienia pojawiły się już po złożeniu przez rząd projektu zawartego w druku nr 2086. Stanęliśmy przed kwestią uzupełnienia tego o to, co było de facto zawarte potem w projekcie komisyjnym. Wysoka Izbo! Chciałbym wspomnieć o sprawach, które moim zdaniem są istotne w tym przedłożeniu, na co warto tu zwrócić uwagę. Mam na myśli zapisy związane z pewnymi rozwiązaniami strategicznymi, a więc np. z tym, co jest zawarte w zmianie trzeciej, z kwestiami dotyczącymi tzw. krajowego programu badań opracowanego przez ministra. Kolejne zmiany to polska mapa drogowa infrastruktury badawczej i wreszcie zapisy, dość szczegółowe, dotyczące funkcjonowania systemu informacji o nauce w ramach Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on. To, na co jeszcze chciałbym zwrócić uwagę, to zapisy precyzujące, co się dzieje w momencie, w którym wnioskodawca, który ubiega się o środki finansowe na naukę, pozostaje pod zarządem komisarycznym lub znajduje się w sytuacji likwidacji. Te sprawy, tak jak powiedziałem, zostały w projekcie doprecyzowane. Są również w projekcie rozwiązania, które ułatwiają działanie dyrektorom agencji wykonawczych, a mianowicie upoważnienie dla dyrektora centrum nauki lub dyrektora centrum badań i rozwoju do pozytywnego potraktowania wniosków o zmianę wykonawcy projektu. Kolejną sprawą, na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest doprecyzowanie zapisów dotyczących finansowania inwestycji służących potrzebom badań naukowych, szczególnie w zakresie takiego zapisu, który umożliwia również finansowanie kosztów inwestycji budowlanych. Zwracam też uwagę na zapis, który umożliwia przyznanie środków finansowych na działalność upowszechniającą naukę bibliotekom naukowym, które nie wchodzą w skład jednostek naukowych. Ta sprawa była przedmiotem dość długich debat już po wprowadzeniu pierwszej ustawy i jest moim zdaniem skutecznie rozwiązana w proponowanym projekcie ustawy. Warto tu jeszcze może wspomnieć o pewnych rozwiązaniach związanych z młodymi naukowcami. Zwrócę tylko uwagę na jedną kwestię, a mianowicie zobowiązanie ministra do powołania zespołu doradczego w postaci rady młodych naukowców. Wreszcie ostatnia sprawa. Być może do tych instytucjonalnych rozwiązań nie do końca pasowałaby ustawa o stopniach i tytule naukowym, ale znalazł się tutaj także ważny zapis dotyczący legalizacji dyplomów doktorskich i habilitacyjnych uzyskanych za granicą. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To tyle z mojej strony, jeśli chodzi o skrótową informację na temat sprawozdania Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Dziękuję bardzo.