Mówca: Eugeniusz Tomasz Grzeszczak
Data: 2015-07-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie prezesie, przepraszam, ten komunikat to był wynik błędu technicznego, zgodnie z regulaminem pan prezes, przedstawiając sprawozdanie, nie ma określonego czasu. Bardzo proszę. Prezes Najwyższej Izby Kontroli Krzysztof Kwiatkowski: Tak mi się wydawało. (Poseł Jan Bury: Ale jest określona pojemność, jeśli chodzi o słuchanie.) Tak jest, proszę państwa, komunikat, który mi się wyświetlił, brzmiał: Czas mija, stąd moje pytanie do marszałka. Kolejna niezwykle istotna kontrola, na którą chciałbym państwu zwrócić uwagę, to była kontrola dotycząca aktywności administracji publicznej w zakresie wykorzystania funduszy unijnych oraz przygotowania do wykorzystania środków unijnych w latach 2014-2020. Dlaczego jest to tak ważna kontrola? Jest tajemnicą poliszynela, że nowa perspektywa budżetowa Unii, która teraz się zaczyna, jest ostatnią tak hojną dla Polski. Na to się składa kilka czynników. Po pierwsze, wzrastająca niechęć płatników netto do łożenia do wspólnej europejskiej kasy, mamy przykład nie tylko Wielkiej Brytanii, ale i innych państw, które są płatnikami netto i które zgłaszają wnioski o ograniczenie swoich transferów finansowych, po drugie, wstępowanie kolejnych członków do Unii Europejskiej, biedniejszych od nas, jak np. Chorwacji, i po trzecie - i to jest jedyny dobry czynnik, ale też wpływający na ograniczenie środków w przyszłości - Polska się rozwija i jest krajem coraz bogatszym, w związku z tym w coraz węższym zakresie będziemy mogli korzystać z niektórych instrumentów finansowych Unii Europejskiej. A musimy jeszcze pamiętać, że jest cała kolejka państw oczekujących, zarówno na wschód od nas, jak i na Bałkanach, które chciałyby przystąpić do Unii Europejskiej. Dlatego Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się temu, jak Polska jest przygotowana do nowej perspektywy budżetowej Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Podkreślamy w swoich wnioskach pokontrolnych, że minister infrastruktury i rozwoju oraz zarządy województw skutecznie przygotowali administrację do roli, jaką ma odgrywać w procesie wykorzystania środków unijnych w nowej perspektywie. W efekcie jeśli chodzi o umowę partnerstwa, którą Polska podpisała z Komisją Europejską na czas nowej perspektywy budżetowej, Polska była jednym z trzech krajów, które najszybciej tę umowę podpisały. Relatywnie także bardzo szybko, wraz z Danią i Niemcami, przygotowaliśmy tzw. regionalne programy operacyjne. To jest dobra informacja, ale też nie chciałbym, żeby ona zabrzmiała nadmiernie uspokajająco. To, że jesteśmy do czegoś dobrze przygotowani, nie znaczy, że później dobrze i skutecznie te środki finansowe uda nam się wydać. To już jest oczywiście całkiem odrębny temat, któremu też będziemy się jako Izba przyglądać. Bardzo ważną kontrolą była kontrola, w której NIK negatywnie oceniła realizację przez Stocznię Gdańsk SA planu restrukturyzacji, który został przygotowany przez inwestora ukraińskiego, a zatwierdzony przez Komisję Europejską. Kontrolerzy wykazali, że mimo przekazania Stoczni Gdańsk przez Agencję Rozwoju Przemysłu pomocy publicznej w wysokości 150 mln zł w 2009 r., stocznia w latach 2009-2013 wykazywała znaczące straty. Stocznia Gdańsk nie uzyskała zakładanej w planie restrukturyzacji długoterminowej rentowności oraz trwałej zdolności do konkurowania na rynku, co było głównym celem udzielonej pomocy publicznej. Izba oceniła natomiast pozytywnie działania Agencji Rozwoju Przemysłu SA, która zaangażowała się w pomoc stoczni. Kontrola NIK zakończyła się przed zawarciem umowy inwestycyjnej pomiędzy Stocznią Gdańsk SA a inwestorem ukraińskim GSG Towers sp. z o.o. i Agencją Rozwoju Przemysłu. Umowa ta ma zapobiec zwrotowi pomocy publicznej. Zawarcie umowy uratowało tym samym stocznię przed upadłością. Kolejną bardzo ważną kontrolą z punktu widzenia zabezpieczenia jednego z praw obywatelskich, tj. prawa do poszanowania prywatności, dotyczącą bezpieczeństwa obywateli było sprawdzenie funkcjonowania miejskiego monitoringu wizyjnego. W Polsce brakuje przepisów prawa, które dostatecznie chroniłyby dane osobowe obywateli pozyskane w wyniku monitoringu, nie ma też regulacji określających jednolite zasady funkcjonowania monitoringu wizyjnego w miejscach publicznych, jak również niezależnego organu, który weryfikowałby zasadność instalowania monitoringu oraz to, czy przestrzegane są prawa obywateli. Izba oceniła, że zagadnienia te wymagają doprecyzowania w formie ustawowej. W swoim sprawozdaniu w sposób szczególny często zwracam uwagę na te kontrole, w wyniku których bardzo jasno sformułowaliśmy pewnego rodzaju wnioski czy rekomendacje dotyczące konieczności zmiany przepisów prawa. Z uwagi na statystyki przedstawiające niepokojące dane o tym, że w Polsce z roku na rok bez śladu ginie coraz więcej ludzi, ważną dla nas kontrolą była kontrola dotycząca tego, jak organy państwa radzą sobie z problemem poszukiwań osób zaginionych. Oceniliśmy, że Policja stworzyła spójny system poszukiwania osób zaginionych. Jednak naszym zdaniem przyjęte procedury bywają niedokładnie stosowane przez niewystarczająco przeszkolonych policjantów, którzy nie zawsze właściwie klasyfikują zaginięcia. Jest to element kluczowy, bo to, jak zostanie zaklasyfikowane dane zdarzenie, jest bezpośrednio związane z tym, jaka jest reakcja, jakie działania w tym zakresie podejmuje policja. Zdarza się, że z powodu błędnej klasyfikacji poszukiwania rozpoczynają się zbyt późno, zwłaszcza w sytuacjach, w których decydującą rolę odgrywa czas. Opóźnienia bywają wtedy nie do naprawienia. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pełniąc rolę strażnika publicznych środków, dbając o zgodne z prawem, gospodarne i celowe ich wykorzystanie oraz rzetelne rozliczenie, Izba skontrolowała też w 2014 r. inne ważne z punktu widzenia obywateli obszary. Między innymi interesowaliśmy się przetargami informatycznymi w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W toku tej kontroli ustaliliśmy, że przebieg postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przeprowadzonego przez ZUS w 2013 r. na usługę wsparcia, eksploatacji i utrzymywania Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS nie gwarantował dotrzymania wynikających z Prawa zamówień publicznych zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania potencjalnych wykonawców. Przy realizacji zamówień publicznych zarówno w roku 2010, jak i 2013 pracownicy ZUS zaangażowani w prowadzone postępowania pozostawali z przedstawicielami firmy ubiegającej się o udzielenie zamówienia w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który mógł budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ich działania. Kolejną kontrolą, którą przeprowadziliśmy, była kontrola dotycząca przejęcia przez ZUS aktywów otwartych funduszy emerytalnych. NIK poświadczyła w 2014 r., że przejęcie przez ZUS aktywów otwartych funduszy emerytalnych oraz przekazanie obligacji skarbowych do ministra finansów w celu ich umorzenia, a także przekazanie pozostałej części aktywów do Funduszu Rezerwy Demograficznej i funduszu emerytalnego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzone zostało prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Cała operacja nie zakłóciła też naliczania i wypłaty świadczeń dla ubezpieczonych. Mimo przejęcia przez ZUS środków z OFE realizacja wypłat emerytur będzie wymagała stałego wsparcia z budżetu państwa. Głównymi przyczynami tego stanu rzeczy są z jednej strony niski wskaźnik urodzeń i emigracja, a z drugiej strony wchodzenie w wiek emerytalny roczników z wyżu demograficznego po roku 1945 oraz wydłużanie się czasu życia Polek i Polaków. Z uwagi na wielkość wydatków publicznych w tym zakresie przyjrzeliśmy się również jakości robót drogowych nadzorowanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Podczas prowadzenia największych inwestycji drogowych GDDKiA nie potrafiła zapewnić wystarczająco dobrego nadzoru nad jakością robót drogowych. Żadna z dróg oddanych do ruchu w latach 2008-2009 nie była objęta monitoringiem jakości ich wykonania. Wdrożono go w pełni dopiero w 2011 r. W związku z tym wady i usterki wystąpiły na ponad 70% odcinków dróg oddanych w tamtym czasie do użytku, a zbadanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. Skontrolowaliśmy także, i to też była ważna kontrola, proces powstawania lądowych farm wiatrowych. Kontrolerzy wskazali, że władze gmin decydowały o lokalizacji farm wiatrowych, często ignorując społeczne protesty, a budową wielu elektrowni wiatrowych zainteresowane były osoby pełniące funkcje lub zatrudnione w gminach, na których ziemi te farmy powstawały. Zgoda lokalnych władz na lokalizację elektrowni wiatrowych w wielu przypadkach była uzależniona od przekazania darowizn na rzecz gminy przez firmy budujące elektrownie lub sfinansowania przez nie dokumentacji planistycznej. To była o tyle ciekawa kontrola, że w większości gmin, które kontrolowaliśmy, nie ujawniliśmy złamania przepisów prawa. Dlaczego? Ponieważ tych przepisów prawa w tym zakresie nie ma. Stąd między innymi nasz wniosek o wprowadzenie w przepisach samorządowych bardzo czytelnej regulacji o obowiązku wyłączenia się radnego, wójta albo burmistrza z podejmowania decyzji o zmianie planów zagospodarowania przestrzennego albo inicjowania takiej zmiany, jeżeli dotyczy to interesów osoby, która później podejmuje decyzje, z propozycją sankcji wygaszenia mandatu takiej osoby, która ten zakaz by złamała. Bardzo ciekawą kontrolą w obszarze, którego do tej pory NIK nie dotykała, była kontrola w zakresie legalizacji i kontroli dystrybutorów na stacjach paliw. Dlaczego to była tak ciekawa i ważna kontrola? Urzędy miar niezwykle rzadko, bo raz na kilka, kilkanaście lat sprawdzały, czy dystrybutory na poszczególnych stacjach paliw działają prawidłowo. Prawie w ogóle nie badały dystrybutorów gazowych, co oznacza, że rynek sprzedaży gazu był praktycznie poza jakąkolwiek kontrolą. Teraz najważniejsze dane: ponad 60% wszystkich zbadanych w czasie tej kontroli dystrybutorów benzyny i oleju napędowego zawyżało od ponad 4% do prawie 6% wskazania sprzedanego paliwa na niekorzyść kupującego. Mówię o tym, bo często osoby dystrybuujące paliwo tłumaczyły się jakimiś wadami dystrybutorów, ale ciekawostką jest, że w bardzo dużej grupie zbadanych dystrybutorów ani jeden nie mylił się na niekorzyść sprzedającego, za to wszystkie oczywiście zawyżały wskazanie sprzedanego paliwa w stosunku do paliwa faktycznie pobranego przez kupującego. Tu mamy jeszcze jedną ciekawą obserwację, chodzi o statystyki: zapowiedziane kontrole wykazywały nieprawidłowe działanie 1% czy 2% dystrybutorów, zaś w przypadku kontroli nieplanowanej w próbie przez nas przebadanej paliwo nieprawidłowo odmierzało 60% dystrybutorów. Bardzo ważną kontrolą była kontrola dotycząca ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami. Z 10 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie kilka znajduje się w Polsce. Są to m.in. Kraków, Zakopane i miasta na Śląsku. Polska od lat ma najbardziej zanieczyszczone powietrze w Unii Europejskiej. Tak jak powiedziałem, w wielu miastach stężenie toksycznych i rakotwórczych substancji wielokrotnie przekraczało dopuszczalne normy. Mimo że miasta wydawały olbrzymie sumy na walkę z zanieczyszczeniami powietrza, jego jakość poprawiła się tylko nieznacznie. Jako Izba zwracamy uwagę na konieczność określenia minimalnych wymagań jakościowych dla paliw stałych oraz wprowadzenia odpowiednich do skali zagrożeń standardów emisyjnych dla nowych kotłów węglowych małej mocy wykorzystywanych w gospodarstwach domowych. Oczywiście mówimy o tworzeniu zachęt, np. poprzez stały program dofinansowujący wymianę starych pieców na nowe czy program dofinansowujący zakup paliwa do wymienionych kotłów dla osób najmniej zamożnych. Jest to temat najbardziej gorący z możliwych: grożą nam wysokie kary nakładane przez instytucje europejskie w związku z nierealizacją norm w zakresie zanieczyszczeń powietrza, a eksperci w dziedzinie zdrowia biją na alarm. Jakie są te rachunki, statystyki zdrowotne? Nie chcę już państwa epatować danymi o liczbie zgonów, za które odpowiadają zanieczyszczenia związane ze smogiem, ale jest to raport, który wymaga wyjątkowej uwagi, jeśli chodzi o realizację wniosków w nim zawartych. Ważne dla nas były kontrole z obszaru oświaty. Chciałbym w sposób szczególny zwrócić państwa uwagę na cztery takie kontrole. Pierwsza z nich to kontrola dotycząca systemu egzaminów zewnętrznych w oświacie. Zdaniem Izby systemy egzaminów: sześcioklasisty, gimnazjalnego, maturalnego i zawodowego wymagają naprawy głównie z uwagi na niewłaściwy sposób układania testów i błędy popełniane przy ich sprawdzaniu, a także, do niedawna, brak przejrzystej ścieżki odwoławczej. To, co nas cieszy, to to, że po naszej kontroli zmieniono ścieżkę odwoławczą na, powiedziałbym, bardziej przejrzystą, bardziej czytelną. Nie jest już tak, jak było, czyli że np. była komisja odwoławcza, okręgowa komisja, w której de facto trudno było taki wniosek odwoławczy złożyć. Oczywiście tutaj trwa dyskusja, jak interpretować te dane statystyczne. My zwróciliśmy uwagę na to, że po ponownym - zaraz wytłumaczę, dlaczego kładę na to nacisk - sprawdzeniu, na wniosek zdających, 10 tys. prac w 1/4 przypadków zmieniono wyniki uzyskane przez osobę egzaminowaną. Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśla, że to i tak jest nieznaczny promil wszystkich prac. To, co istotne i co oprócz tego dialogu z Ministerstwem Edukacji Narodowej jest dla nas najważniejsze, to to, że w wyniku tej kontroli zaczęto zmieniać, uczytelniać proces odwoławczy, z którego korzystać może uczeń, i że m.in. jest jednoznaczna deklaracja, na czym nam zależało, że osoby, które wcześniej popełniały błędy przy sprawdzaniu prac, będą konsekwentnie usuwane z listy osób uprawnionych do weryfikacji prac. Bardzo ciekawą kontrolą była kontrola dotycząca procesu likwidacji szkół. Co dla nas ważne, okazało się, że likwidacja części szkół - ta kontrola oczywiście w sposób szczególny dotyczyła gmin wiejskich, bo tam ta kwestia jest najbardziej delikatna - nie spowodowała pogorszenia warunków kształcenia dla przenoszonych uczniów. Możliwości lokalowe i organizacyjne w ich nowych szkołach były podobne, a często lepsze niż w likwidowanych placówkach. Dostrzegliśmy jednak, że problem jest złożony i w wielu wypadkach wywołuje lokalne konflikty, w których każda ze stron ma swoje racje, bowiem gminy bronią pieniędzy, pedagodzy - Karty Nauczyciela, a lokalne społeczności - miejsca kulturotwórczego, jakim na terenie danej wsi czy małej miejscowości jest szkoła. Dlatego Izba, mając na uwadze dobro obywateli, w swoim raporcie podpowiadała organizowanie społecznych debat i wysłuchań przed podjęciem decyzji o likwidacji lub pozostawieniu szkoły. Ważną kontrolą w tym zakresie była kontrola dotycząca zapobiegania patologiom w szkołach. Stwierdziliśmy, że dzieci i młodzież wciąż są narażeni w szkołach na zjawiska patologiczne. Nasilają się nowe formy przemocy, np. przemoc w tzw. cyberprzestrzeni. Szkoły często nie radzą sobie z tym problemem, nie zawsze stawiają dobrą diagnozę, a nauczyciele nie zawsze potrafią rozpoznać zagrożenia w tym obszarze. Dlatego zdaniem Izby warunkiem wdrożenia skutecznych działań zapobiegawczych jest rozpoznanie realnych problemów, odpowiednie przygotowanie kadry oraz prowadzenie systematycznych działań profilaktycznych. Zawsze ważnym obszarem kontrolnym jest dla nas sfera związana z rolnictwem. Tu chciałbym zwrócić państwa uwagę na dwie kontrole. Pierwsza z nich to kontrola ochrony gruntów rolnych Skarbu Państwa. Izba zaleciła zmiany w istniejącym prawie, tak aby możliwe było skuteczne karanie za tzw. bezprawne korzystanie z państwowej ziemi, bowiem jak wynika z ustaleń kontroli, budżet państwa każdego roku ponosił wielomilionowe straty z powodu tzw. bezprawnego korzystania z gruntów Skarbu Państwa. Przepisy prawa w praktyce zapewniają dzisiaj samowolnym użytkownikom bezkarność, a instytucje publiczne nie mają skutecznych narzędzi do walki z tym procederem. Inną ważną kontrolą była kontrola dotycząca wielkoprzemysłowych ferm zwierząt, które często są uciążliwe dla osób mieszkających w ich sąsiedztwie i dla środowiska naturalnego. Nadzór nad fermami wielkoprzemysłowymi w wielu przypadkach był prowadzony nierzetelnie. Wykorzystywali to niektórzy właściciele ferm i w zgodzie z prawem dzielili formalnie duże fermy na mniejsze. Dzięki temu zabiegowi fermy podlegały mniej rygorystycznym przepisom, a co za tam idzie - mogły być bardziej uciążliwe dla sąsiadów i środowiska. Pewnym stale przez nas kontrolowanym obszarem jest oczywiście obszar samorządu terytorialnego. Z tych najistotniejszych kontroli w tym obszarze chciałbym zwrócić państwa uwagę na trzy kontrole. Pierwsza dotyczy funkcjonowania powołanych przez gminy spółek komunalnych. Okazało się w toku naszej kontroli, że spółki te w wielu przypadkach zbyt mocno koncentrowały się na działalności komercyjnej zamiast realizować zadania publiczne. W konsekwencji czysto komercyjna działalność spółek mogła naruszać reguły uczciwej konkurencji oraz rodzić podejrzenia faworyzowania spółek komunalnych przy ubieganiu się o zamówienia publiczne. Stałym tłumaczeniem, które wtedy otrzymywaliśmy ze strony samorządów, na terenie których spółki komunalne zajmowały się nie tymi obszarami, które w ustawie samorządowej są przypisane do zadań samorządu terytorialnego, było mówienie, że spółki mają szerszy zakres działalności, żeby poprawić ich wyniki finansowe. W bardzo dużej próbie spółek, które skontrolowaliśmy, ponad połowa przynosiła straty, czyli te tłumaczenia trudno przyjąć za dobrą monetę, bo jednak okazywało się, że w badanej przez nas próbie nie znalazły one odzwierciedlenia w wynikach finansowych spółek. Bardzo ciekawą kontrolą, którą przeprowadziliśmy we współpracy z organizacjami pozarządowymi, była kontrola dotycząca ochrony drzew przy realizacji inwestycji w miastach. Okazało się, że w polskich miastach drzewa wciąż przegrywają z nowymi inwestycjami: osiedlami czy centrami handlowymi. W raporcie Izby zwróciliśmy uwagę m.in. na fakt, że nowe drzewa sadzone jako kompensacja za te wycięte często są niskiej jakości, a w dodatku - zaniedbane i niezabezpieczone - szybko obumierają. Bardzo ważną z punktu widzenia bezpieczeństwa obywateli kontrolą była ta, w wyniku której Izba zaprezentowała raport o inwestycjach na terenach powodziowych. Wynika z niego, że gminy nie podejmowały wystarczających działań, aby chronić mieszkańców przed skutkami powodzi. Nie ograniczały np. zabudowy terenów zagrożonych zalaniem. Decyzje o pozwoleniu na budowę zwykle nie zawierały informacji dla inwestorów o zagrożeniu powodziowym na terenie planowanej inwestycji. Informacji takich w zdecydowanej większości przypadków brakowało także w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ujęto i opisano w nich jedynie dziesiątą część obszarów zagrożonych powodzią. Podkreślam, że były to tylko niektóre z kontroli, które przeprowadziliśmy w ubiegłym roku, i oczywiście jesteśmy otwarci, żeby w pytaniach powiedzieć o innych kontrolach, które wzbudziły państwa zainteresowanie. Wysoki Sejmie! Rok 2014 był kolejnym rokiem, w którym byliśmy aktywni na arenie międzynarodowej, ale w sposób przemyślany i według czytelnie określonych priorytetów. Tymi priorytetami były audyty organizacji międzynarodowych, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji europejskich, a także współpraca z najbliższymi sąsiadami i z sąsiadami zza wschodniej granicy, szczególnie z państwami, które chcą wstąpić docelowo do Unii Europejskiej. W ramach tak określonych priorytetów nasze działania objęły m.in. aktywność w zakresie pomocy dla najwyższych organów kontroli z krajów aspirujących do Unii Europejskiej: Ukrainy, Mołdawii i Gruzji. W tym obszarze warto przypomnieć, że w maju 2014 r. podpisaliśmy porozumienie o współpracy między NIK a jej ukraińskim odpowiednikiem, czyli Izbą Obrachunkową. Porozumienie umożliwia organizowanie szkoleń i prowadzenie wspólnych kontroli. Takie szkolenia już nie tylko dla kontrolerów, lecz także dla urzędników ukraińskiej administracji Izba prowadzi. NIK aktywnie wspiera także Państwowy Urząd Kontroli Gruzji. W 2014 r. rozpoczęliśmy realizację projektu współpracy bliźniaczej, wdrażanego wspólnie z Federalną Izbą Obrachunkową Niemiec, w ramach którego to projektu na bieżąco współpracujemy z gruzińskim organem kontroli. Prowadzimy również pomoc szkoleniową dla kontrolerów najwyższego organu kontroli Mołdawii. Jak państwo widzicie, w sposób szczególny skupiamy się na współpracy z tymi krajami, których rządy czytelnie mówią, że są zainteresowane wstąpieniem docelowo do Unii Europejskiej. Od 2012 r. Izba pełni - to drugi obszar naszych priorytetów, czyli instytucje europejskie - funkcję audytora zewnętrznego Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych, CERN. Niedawno Rada CERN jednogłośnie zatwierdziła przedłużenie mandatu Izby o kolejne dwa lata, czyli wypełniliśmy pierwszy okres współpracy, a rada jednogłośnie poprosiła nas o kontynuowanie jeszcze przez dwa lata oceny sprawozdań finansowych i polityki finansowej prowadzonej w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych. Bardzo ważnym dla nas wydarzeniem było to, że pod koniec 2013 r. NIK wygrał, pokonując inne organy kontroli, w tym niemiecki, który uchodził za faworyta, konkurs na audytora zewnętrznego Rady Europy na 5-letnią kadencję, obejmującą audyt sprawozdań finansowych za lata 2014-2018. Audyt ten jest uważany za najbardziej prestiżowy audyt, który może prowadzić europejski organ kontroli, jeśli chodzi instytucje europejskie. W październiku ubiegłego roku jako prezes Izby podpisałem z sekretarzem generalnym Rady Europy umowę w sprawie realizacji tego audytu. Mandat ten przejęliśmy od audytora zewnętrznego Rady, którym do tej pory był Trybunał Obrachunkowy Francji. Najwyższa Izby Kontroli była również zaangażowana w przeglądy partnerskie w innych krajach. Tak jak mówiłem, w sposób szczególny ogniskujemy swoją uwagę na Europie Środkowej. Przeglądy takie robiliśmy dla Urzędu Kontroli Państwowej Estonii, Urzędu Kontroli Państwowej Łotwy oraz Państwowej Izby Obrachunkowej Węgier. Szczególną uwagę zwracam na jeden przegląd partnerski, jakiego dokonaliśmy w ubiegłym roku. Był to przegląd partnerski w IBAN. IBAN jest organem wewnętrznej kontroli finansowej w Pakcie Północnoatlantyckim, NATO. Kontrolę tę przeprowadziliśmy wspólnie z Trybunałem Obrachunkowym Hiszpanii. Raport dotyczący tego przeglądu został przedstawiony na specjalnym spotkaniu z zastępcą sekretarza generalnego NATO w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli. Kontrola dotyczyła m.in. prawidłowości wydatkowania środków finansowych wszystkich państw Paktu Północnoatlantyckiego na infrastrukturę obronną, np. związaną ze wspólnymi lotniskami, magazynami amunicji. Druga kontrola, którą przeprowadziliśmy w wielonarodowym korpusie w Szczecinie, dostarczyła ważnego argumentu wskazującego na prawidłowość wydatkowania środków finansowych na infrastrukturę na terenie Polski. Wiem, że była ona wykorzystywana przez polskich przedstawicieli w negocjacjach w ramach Paktu Północnoatlantyckiego w zabiegach mających na celu zwiększenie nakładów finansowych na wspólną politykę obronną, oczywiście w obszarze infrastruktury na terenie naszego kraju. Kolejny obszar stanowią kontrole równoległe. W tym zakresie skupiamy się - tak jak mówiłem - na krajach z nami sąsiadujących, w szczególności Słowacji, Czechach i Litwie. W tym obszarze wspólnie z nimi prowadziliśmy różne kontrole. Przewartościowaliśmy politykę aktywności międzynarodowej NIK, dostosowując ją do pewnych celów i priorytetów, które są priorytetami dla całego państwa polskiego. Stąd taki nacisk kładziemy na współpracę z Ukrainą, Gruzją, Mołdawią, z instytucjami europejskimi: Radą Europy, CERN czy stałym audytorem Paktu Północnoatlantyckiego IBAN, bo jest to ściśle związane, w naszym odczuciu, z narodowymi interesami Polski. Oczywiście należy także wymienić współpracę z najbliższymi sąsiadami. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie mam żadnych wątpliwości, że wysoka jakość kontroli NIK, która jest potwierdzana w wielu różnych wystąpieniach przez ekspertów, którzy zapoznają się z efektami naszej pracy, nie byłaby możliwa - i w tym miejscu chciałbym za to bardzo serdecznie podziękować - bez ogromnej ofiarności, profesjonalizmu i zaangażowania moich współpracowników z Najwyższej Izby Kontroli. W NIK pracuje ponad 1100 kontrolerów, ludzi wszechstronnie wykształconych, w wielu przypadkach z ukończonymi wieloma studiami podyplomowymi, z doktoratami, ze znajomością języków obcych, co wykorzystujemy w kontaktach międzynarodowych, z ogromnym doświadczeniem zawodowym, wcześniej często uzyskiwanym poza Izbą. Nie mam żadnych wątpliwości - co znajduje odzwierciedlenie w decyzjach różnych organów międzynarodowych wybierających polski NIK jako instytucję, która audytuje wydatki instytucji międzynarodowych - co do profesjonalizmu kontrolerów NIK oraz pracy, jaką oni wykonują. W tym miejscu parę informacji statystycznych: Nieco ponad 60% pracowników Izby stanowią mężczyźni, 34% kontrolerów - kobiety. Odsetek kobiet wśród pracowników mianowanych rośnie z roku na rok. Najwięcej kontrolerów i kontrolerek jest w grupie osób powyżej 40. roku życia, co oznacza, że większość pracowników posiada cenne i niezbędne w pracy Izby doświadczenie zawodowe. Każdy z pracowników mianowanych ma ukończoną wcześniej aplikację kontrolerską, a od początku 2013 r. kontrolerzy, którzy są koordynatorami kontroli, mają możliwość ukończenia aplikacji II stopnia. W przesłanym do państwa sprawozdaniu przedstawiliśmy dokładne informacje o realizacji budżetu Izby. W ubiegłym roku budżet Izby wynosił 259 mln zł i był niższy o 3 mln zł od kwoty zaproponowanej i uchwalonej przez kolegium Izby. Zaplanowane wydatki zostały zrealizowane w ponad 99,9%, co wskazuje na dobre planowanie projektu budżetu i dobrą pracę tych, którzy odpowiadają za realizację tych wydatków. Jeśli chodzi o wydatki majątkowe, to najwięcej pieniędzy wydaliśmy na zakup sprzętu komputerowego i oprogramowania. W ubiegłym roku modernizowaliśmy m.in. sieć infrastrukturalną, a także kończyliśmy remonty niektórych budynków. Przypomnę, że w okresie od 22 lipca do 6 listopada ub. r. w NIK przeprowadzony został, na zlecenie marszałka Sejmu, audyt zewnętrzny obejmujący lata 2011-2013, który objął całość polityki finansowej prowadzonej w Izbie przez te lata. Zacytuję fragment opinii audytora sporządzonej na potrzeby Sejmu: Sposób prowadzenia gospodarki finansowej przez NIK był prawidłowy. NIK w sposób gospodarny, celowy i rzetelny wydatkowała środki publiczne. Wysoki Sejmie! Z satysfakcją odnotowujemy zwiększone zaufanie do pracy Izby ze strony obywateli. W badaniach CBOS 49% dorosłych Polaków dobrze lub bardzo dobrze ocenia pracę Izby, a tylko 14% nastawionych jest sceptycznie do pracy wykonywanej przez kontrolerów Izby. Od września 2013 r., od momentu mojego przyjścia do Izby, oceny te wzrosły - mówię o ocenach bardzo dobrych i dobrych - o 16 punktów procentowych. Istotne jest dla nas to, co było też ciekawym spostrzeżeniem, że kiedy sprawdza się, jakiej oceny pracy Izby dokonują osoby, które deklarują różne sympatie polityczne: prawicowe, lewicowe, centrowe, to oceny w zasadzie są podobne. W każdej z tych grup zaufanie do pracy Izby deklarowało więcej osób niż połowa respondentów. Na koniec chciałbym jeszcze raz podziękować paniom i panom posłom za współpracę. Zdaję sobie sprawę, że to jest ostatnie sprawozdanie przedstawiane w tej kadencji parlamentu, a zatem tym bardziej chciałbym państwu podziękować za to, od czego rozpocząłem, czyli za naprawdę bardzo dobrą współpracę w kontekście realizacji wniosków de lege ferenda. Współpraca ta zawsze może być lepsza. Jest druga część wniosków, które nie zostały jeszcze zrealizowane, i mam głęboką nadzieję i przekonanie, że to będzie dobry element, od którego będziecie państwo mogli rozpocząć nową kadencję Sejmu. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski)