Mówca: Włodzimierz Nykiel
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące sprawozdania Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o projekcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Projekt Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, który wpłynął do Sejmu 5 kwietnia, jest przedmiotem szerokiej i gorącej dyskusji zarówno w środowisku akademickim, naukowym, jak i poza nim. W ubiegłym tygodniu w szeregu ośrodków akademickich podjęto w różnych formach trwające do dziś protesty przeciw temu projektowi. Niedawno miały miejsce prace w Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży nad projektem. Pan premier z jednej strony podkreślał zawsze otwartość na uwagi i dyskusje, z drugiej strony gorąco przekonywał do rozwiązań zawartych w projekcie, choć, jak myślę, ostatnio zrezygnował z tego przekonywania, dlatego że, proszę państwa, do projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym było 105 poprawek i 52 linijki uzasadnienia, czyli na jedną poprawkę wypadło trochę mniej niż pół linijki. A więc sądzę, że z tym przekonywaniem to nie jest najlepiej. Ale odniosę się do tego merytorycznie. Art. 70 konstytucji zapewnia szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Dziś obowiązujący przepis mówi, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania. W projekcie już nic nie ma o wszystkich obszarach działania, a niestety spotykamy w nim przepisy godzące w zasadę autonomii uczelni. Należą do nich m.in. unormowania dotyczące rady uczelni, która ma składać się w ponad 50% z członków pochodzących spoza wspólnoty uczelni. Rada uczelni ma bardzo szerokie kompetencje, m.in. do jej zadań należy uchwalanie strategii uczelni, a także wskazywanie kandydatów na rektora. A więc strategia uczelni, wskazywanie kandydatów na rektora to kompetencje organu, w którym większość mają mieć osoby spoza uczelni. No a przecież... (Głos z sali: Skandal.) ...trzeba powiedzieć, że autonomia to prawo zbiorowości do rozstrzygania o swoich sprawach przede wszystkim wewnętrznych. Najważniejszą z tych spraw jest wybór własnych władz. Najważniejszą z tych spraw jest strategia działania. Protestujący dziś studenci i nauczyciele akademiccy podkreślają, że wprowadzenie rad uczelni składających się w większości z osób spoza akademii może uzależnić uniwersytety od lokalnych układów politycznych i biznesowych. Następna kwestia. Nie ulega wątpliwości, że dobrze funkcjonującym unormowaniom prawnym w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki winien towarzyszyć znaczny wzrost nakładów na szkolnictwo wyższe i naukę. Bez niego nawet najlepsze rozwiązania nie przyniosą oczekiwanych rezultatów. Swego czasu pan premier Gowin mówił, że szuka sojuszników w staraniach o znaczne podniesienie wydatków na szkolnictwo wyższe i naukę. Panie premierze, opozycja opowiada się za znacznym podniesieniem tych nakładów. Ma pan, znalazł pan więc sojuszników. Ale niestety rząd nie chce dostatecznie wysoko podnieść tych wydatków. To jest ewidentne przy pracach nad tą ustawą. I różnica na niekorzyść między początkowym okresem a dzisiejszym jest ewidentna, widoczna. Szeroko formułowane są obawy o losy mniejszych uczelni. Protestujący podkreślają, iż zagrożony jest rozwój regionów, gdyż ˝zmiana struktury finansowania nauki i szkolnictwa wyższego prowadząca do koncentracji środków w kilku wybranych uczelniach zagrozi bytowi średnich i mniejszych ośrodków akademickich i pogłębi podział między metropoliami i peryferiami˝. Ustawa wprowadza daleko idącą dowolność, także dla uczelni publicznych, w zakresie kształtowania wewnętrznej struktury organizacyjnej uczelni. Jest wątpliwe, czy tego rodzaju rozwiązania zrywające z tradycją akademicką będą sprzyjać sprawnemu zarządzaniu. Wydaje się, że utrzymanie podstawowych jednostek organizacyjnych z dziekanami i radami wydziałów jest zasadne. Nie mielibyśmy wówczas kontrowersyjnego rozwiązania przekazującego senatowi uprawnienia do nadawania stopni. (Dzwonek) Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska negatywnie ocenia ten projekt. I pozwalamy sobie złożyć poprawki. (Oklaski)