PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Dziękujemy panu prezydentowi za złożenie tego projektu ustawy o zakazie propagowania banderyzmu. To bardzo ważny akt, który niestety kilka miesięcy nie był przedmiotem obrad Wysokiej Izby. Trzeba jednak się cieszyć, że przeprowadzamy tę debatę dzisiaj, w takiej sytuacji geopolitycznej, historycznej, w której wzajemne relacje polsko-ukraińskie są trudne z powodu właśnie strony ukraińskiej. To ona to wywołała. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że niepotrzebnie pan prezydent Zełenski wykonał ruch związany z upamiętnianiem Ukraińskiej Powstańczej Armii. Jest nadzieja, że ta ustawa będzie w Wysokiej Izbie procedowana w zgodzie, a my, Polacy, będziemy mieli prawo zachować tożsamość narodową we własnym kraju i czcić pamięć tych wszystkich, którzy polegli bezbronni na Wołyniu. Dziękuję uprzejmie. Cześć i chwała bohaterom Wołynia!
Mówca: Rafał Weber
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szerzący się na Ukrainie banderyzm jest zły, niebezpieczny i musi być zatrzymany. Musi być stanowcza reakcja polskiego państwa i odpowiednie potraktowanie tego tematu. Na razie jedynym przedstawicielem władz polskiego państwa, który stanowczo zareagował i sprzeciwił się gloryfikacji banderyzmu, jest prezydent Karol Nawrocki. Po pierwsze, odebrał on Order Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu, a po drugie, i to wcześniej, bo 9 miesięcy temu, przygotował projekt ustawy penalizującej banderyzm, zakazującej propagowania tej zbrodniczej ideologii. Co robi w tym czasie rząd? Rząd milczy. Rząd stchórzył. Czy wiecie państwo, że rząd nie przygotował na temat tego projektu ustawy (Dzwonek) opinii? Czy wiecie państwo, że mając tyle czasu, po tych decyzjach Zełenskiego, rząd nie przygotował stanowiska? Dlaczego tego nie zrobiliście? Czego się boicie? Boicie się prawdy o Wołyniu? Boicie się tego, że Ukraińcy nie zostaną przyjęci do cywilizacji państw Zachodu właśnie przez te swoje głupie i nieodpowiedzialne działania? Czego się boicie? Proszę wyjść na tę mównicę i odpowiedzieć na moje pytanie. Zapraszam wszystkich do Domostawy 11 lipca, aby tam oddać cześć wszystkim ofiarom wołyńskiego ludobójstwa. Dziękuję bardzo.
Mówca: Michał Jach
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Proszę państwa, chciałbym wrócić do czasu, kiedy Rosja zaatakowała Ukrainę. Zapewne niewielu z państwa wie, że polski rząd wspierał Ukrainę militarnie już wiele miesięcy przed tym, nim wojska Federacji Rosyjskiej przekroczyły granicę ukraińską. Następnie polski rząd niezwykle aktywnie uruchomił pomoc polityczną i militarną w całej Europie dla Ukrainy. Jest wielce prawdopodobne, że bez tej aktywności Polski Ukraina być może nie byłaby już samodzielnym podmiotem prawa międzynarodowego. (Dzwonek) Miałem nadzieję, że rząd ukraiński wykorzysta tę polską pomoc, polskie zaangażowanie do uregulowania relacji polsko-ukraińskich związanych z tą zbrodnią. Okazało się jednak, że rząd i politycy ukraińscy wykorzystują banderyzm do własnych rozgrywek politycznych, a nie do tego, żeby rozwiązać problem, który jest bardzo poważny.
Mówca: Michał Jach
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Już kończę, panie marszałku. Myślę, że ta inicjatywa pana prezydenta ma jakby dwa znaczenia. Pierwsze to jest to, że dąży i - mam nadzieję - doprowadzi do tego, że uhonorowane zostaną wszystkie ofiary tej zbrodni ludobójstwa wołyńskiego. Druga to otwarcie w dłuższej perspektywie drogi do współpracy naszych dwóch państw. Bez prawdy nie można żyć w dobrym sąsiedztwie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Piotr Kandyba
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Strasznie mi wali serducho, bo wiem, że każde słowo tutaj powiedziane ma ogromną wartość. Jestem potomkiem rodziny, która ucierpiała w tamtych czasach. Jestem oczywiście przeciwko banderyzmowi. Wydaje mi się, a nawet jestem pewien, że pan Zełenski popełnił błąd. Czy jednak polityka historyczna musi przesłaniać nam tak naprawdę przyszłość? (Poseł Andrzej Śliwka: Narracja...) Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, że jeżeli Ukraina upadnie, jeżeli Ukraińcy zaczną wyjeżdżać z Polski, to tak naprawdę będziemy mieli ogromny problem. Bardzo proszę o to, żebyśmy pomyśleli o takich sytuacjach. Zobaczcie państwo, że politycznie wykorzystujecie tę całą nagonkę. Gdzie są wasi posłowie? (Poseł Zbigniew Dolata: Jesteśmy.) Mówicie, że nie ma nas. Tak naprawdę wy się wypowiadacie, uśmiechacie, robicie selfie i wychodzicie. To nie jest odpowiedzialność. (Dzwonek) Dzisiaj Ukraińcy, Niemcy i Polacy są po jednej stronie okopów. Powinniśmy się wspierać, a wy tak naprawdę wykorzystujecie całą sprawę politycznie. Nie zgadzam się na to, bo myślę o przyszłości. Dzieciom wołyńskim, naszym rodzinom już nie przywrócimy życia. Możemy im przywrócić pamięć i to się dzieje. Ale musimy myśleć o naszych przyszłych dzieciakach, o naszych przyszłych pokoleniach. Oni naprawdę mają tego dosyć. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Paweł Jabłoński
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny panie pośle Kandyba, czy polityka historyczna może nam przysłaniać przyszłość? Jest dokładnie odwrotnie - jeśli mamy budować przyszłość, to tylko na prawdzie historycznej. (Poseł Piotr Kandyba: Ale nie na tym, co pokazujecie.) Drodzy państwo, to końcowe wystąpienie posła z lewej strony sali, myślę, że optymalnie, idealnie podsumowuje ten wielki spór, jaki mamy. Na Ukrainie jest tak, że nawet ci, którzy się politycznie z Zełenskim nie zgadzają, w tej jednej sprawie niestety stanęli za nim murem. W tej jednej sprawie bronią kultu tych zbrodniarzy ludobójców. (Poseł Piotr Kandyba: Nie, nie stanęli, to państwo tak przedstawiacie... To jest nieprawda. Gdzie są wasi posłowie?) Panie pośle, niech pan przez chwilę się uciszy i posłucha, bo my się o to kłócić nie powinniśmy. Mam zasadnicze pytanie, bo oczywiście możemy się spierać, jakie narzędzia są właściwe, jakie są niewłaściwe. Krytykowaliście państwo znów z lewej strony sali pana prezydenta, że odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego, że to za daleko idące, że Rosja się cieszy. No tak, niestety Rosja się cieszy. Jak Ukraińcy czczą UPA, to Rosja się cieszy. Zasadnicze pytanie, jakie mam do rządu. Panie ministrze, miesiąc mija od tamtego czasu. Co rząd w tej sprawie zrobił? (Dzwonek) Krytykowaliście odebranie orderu, a co zrobiliście sami? Nie zrobiliście niestety nic. Co więcej, 15 czerwca Ukraina otworzyła negocjacje akcesyjne z Unią Europejską. Czytam komunikat Komisji Europejskiej: Pozytywna decyzja była możliwa, bo Węgry wycofały swoje weto utrzymywane od 2 lat. 2 lata temu to się zaczęło. Dlaczego Polska nie postawiła... dlaczego nie postawiliście weta: Ukraińcy, dopóki nie zakończycie czcić zbrodniarzy banderowskich, dopóty nie ma zgody na wejście do Unii Europejskiej? Mówicie o tym w mediach, ale jak przychodzi do twardych negocjacji, do twardych dokumentów, nie robicie nic. Niestety wielki błąd, którego konsekwencje właśnie ponosimy. (Oklaski)
Mówca: Jerzy Polaczek
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Szanowni Przedstawiciele Parlamentu! Ta istotna i ważna inicjatywa prezydencka, złożona wiele, wiele miesięcy temu, myślę, odbywa się dla każdego siedzącego tutaj, w tej sali, polityka, który rozumie państwo, w bardzo specyficznym, symbolicznym otoczeniu. Tym otoczeniem jest najnowsza historia ostatnich kilku lat, od napaści Rosji putinowskiej na Ukrainę. I symbolicznym tego wyrazem był fakt, iż od wybuchu wojny i napaści w lutym 2022 r. jedynie ambasador Rzeczypospolitej Polskiej pozostał w Kijowie. To Polska jako państwo europejskie udzieliła proporcjonalnie największej pomocy humanitarnej i wojskowej. (Dzwonek) To polscy obywatele udzielili bezprecedensowej pomocy milionom obywateli Ukrainy. Pytanie najbardziej elementarne, które może zadać poseł w tej sali przedstawicielowi rządu - widzę tutaj pana ministra - to jest pytanie o to, dlaczego po 9 miesiącach od złożenia inicjatywy przez pana prezydenta nie ma oficjalnego stanowiska w tej sprawie Rady Ministrów, zwłaszcza w świetle tego, co się dzieje, jeśli chodzi o deklaracje polityczne prezydenta Ukrainy w ostatnich tygodniach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Bosak
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Chciałbym w kontekście prezydenckiej inicjatywy i tej całej dyskusji zadać pytanie do Ministerstwa Sprawiedliwości i do rządu, czy zamierzają podjąć inicjatywę wynegocjowania ze stroną ukraińską umowy międzynarodowej, która uregulowałaby kwestię pochówku naszych zmarłych, poszukiwań i ekshumacji. W tej chwili sytuacja jest taka, że w każdej sprawie zgody muszą być załatwiane indywidualnie, są stosowane blokady administracyjne różnego rodzaju na różnych szczeblach. I przede wszystkim prawo do poszukiwań i ekshumacji mają wyłącznie podmioty ukraińskie, a polscy urzędnicy czy polscy śledczy, czy polscy badacze mogą wyłącznie asystować przy tych pracach. Inny stan prawny jest w relacji z Niemcami, które mają zawartą osobną umowę międzynarodową, dającą im zupełnie inny reżim prawny dokonywania tego rodzaju prac poszukiwawczych, ekshumacyjnych, wydobycia i ponownego pochowania ciał swoich zmarłych. Wydaje się, że sytuacja, w której Niemcy są znacznie lepiej traktowani, a ta sytuacja trwa od lat 90., niż polski rząd, jest podstawą do tego, żeby negocjować taką umowę z Ukrainą. Ja zgłosiłem taki pomysł już w 2020 r. wraz z propozycją umowy międzynarodowej regulującej te kwestie. Chciałbym zapytać, czy rząd zamierza propozycję tego rodzaju umowy ze stroną ukraińską dyskutować. Musimy mieć swoje propozycje, żeby w relacjach z państwem ukraińskim załatwić swoje sprawy. Dlatego nie tylko słowa, ale też czyny. Apeluję o podjęcie takich negocjacji. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Lidia Czechak (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Mam trzy pytania dotyczące projektu ustawy z druku nr 1760. Popieram ten projekt i liczę, że ponad podziałami pilnie go uchwalimy. 1. Projekt doprecyzowuje przepisy ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2019 r. Czy projektodawca może wyjaśnić, w jaki sposób nowe brzmienie przepisów zwiększy skuteczność ścigania przypadków publicznego negowania lub relatywizowania zbrodni ludobójstwa dokonanych przez członków i współpracowników OUN-B i UPA? 2. Projekt przewiduje rozszerzenie art. 256 Kodeksu karnego o zakaz publicznego propagowania ideologii OUN-B i UPA. Jakie znaczenie - zdaniem projektodawcy - będzie miało to rozwiązanie dla ochrony pamięci historycznej, oddania szacunku ofiarom oraz przeciwdziałania propagowaniu ideologii opartych na nienawiści i przemocy? 3. Projekt zakłada również zaostrzenie kar za nielegalne przekraczanie granicy oraz organizowanie nielegalnej migracji. Czy projektodawca może wskazać, w jaki sposób proponowane zmiany wpisują się w działania państwa na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa granic Polski w obecnej sytuacji geopolitycznej i walki z działalnością zorganizowanych grup przestępczych?
Mówca: Anna Gembicka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dyskutujemy dziś o projekcie, który jest potrzebny nie tylko jako przepis prawa, ale także jako jasny sygnał, że państwo polskie nie zgadza się na kult zbrodniarzy. Nie można milczeć, gdy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nadaje jednostce wojskowej imię bohaterów UPA. Nie można milczeć, kiedy chce tworzyć panteon bohaterów i umieszczać tam ludobójców i zbrodniarzy. To nie jest drobny gest symboliczny. To jest policzek wymierzony rodzinom pomordowanych Polaków. To jest uderzenie w pamięć o ofiarach ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Kim byli ci rzekomi bohaterowie? To byli ludzie odpowiedzialni za mordowanie polskich rodzin: kobiet, dzieci i starców. Świadectwa tych zbrodni są wstrząsające: ciężarną Polkę przybito bagnetami do ziemi za ręce i nogi, a potem rozcięto jej brzuch. Dzieci chwytano za nóżki i roztrzaskiwano o pnie drzew albo nabijano na widły. Opisy tych zbrodni są porażające. Dziś ktoś chce nazywać sprawców takich zbrodni bohaterami? Nie. Na to zgody nie ma. Mówimy jasno: to nie jest wystąpienie przeciwko narodowi ukraińskiemu. Polska pomaga Ukrainie w obronie przed rosyjską agresją. Pomoc wojskowa, humanitarna i polityczna nie oznacza jednak zgody na fałszowanie historii. Ukraina z Banderą, z kultem UPA i z gloryfikacją ludobójców nie wejdzie ani do Unii Europejskiej, ani do NATO. Wspólnota Zachodu opiera się na prawdzie, odpowiedzialności i szacunku dla ofiar. Polskie państwo musi bronić pamięci o swoich obywatelach zamordowanych tylko dlatego, że byli Polakami.
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zbrodnie dokonane przez OUN-B, UPA i współpracujące z nimi formacje na Wołyniu oraz w Małopolsce Wschodniej nie są kwestią opinii ani politycznej interpretacji. Były zaplanowaną akcją wymierzoną w ludność cywilną. Ich ofiarami były całe rodziny - kobiety, mężczyźni, dzieci i osoby starsze. Państwo polskie ma obowiązek nazywać sprawców, chronić pamięć zamordowanych i przeciwstawiać się gloryfikowaniu ideologii, która usprawiedliwiała terror, czystki etniczne i ludobójstwo. Dlatego popieram projekt przedstawiony przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawda historyczna nie ma barw partyjnych. Projekt precyzuje przepisy ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, uwzględniając wcześniejsze zastrzeżenia Trybunału Konstytucyjnego, oraz wprowadza odpowiedzialność za publiczne propagowanie ideologii OUN-B i UPA. To potrzebna ochrona pamięci ofiar i jasny sygnał, że w Polsce nie może być miejsca na pochwalanie ideologii zbrodniczych. Popieram również zdecydowaną reakcję państwa na nielegalne przekraczanie granicy z użyciem przemocy, groźby lub podstępu oraz na organizowanie przemytu ludzi. Polska granica musi być skutecznie chroniona, a osoby zarabiające na nielegalnym przerzucie ludzi muszą ponosić realną odpowiedzialność. Jednocześnie przepisy muszą odróżniać propagowanie zbrodniczej ideologii od jej krytycznego opisywania przez historyków, nauczycieli, dziennikarzy czy muzea. Pamięć wymaga jednak czegoś więcej niż sankcji. Potrzebujemy ekshumacji, identyfikacji ofiar, godnych pochówków, dostępu do archiwów i uczciwej edukacji historycznej. Prawda o zbrodniach OUN-B i UPA nie jest wymierzona we współczesnych Ukraińców. Przeciwnie - trwałe pojednanie może zostać zbudowane wyłącznie na prawdzie, odpowiedzialności i szacunku dla ofiar. Będę głosował za tym projektem.
Mówca: Grzegorz Płaczek (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Czy projektodawca podziela pogląd, że wobec pojawiających się współcześnie przypadków publicznego gloryfikowania OUN i UPA oraz relatywizowania zbrodni wołyńskiej państwo polskie powinno zapewnić skuteczniejsze instrumenty ochrony pamięci historycznej?
Mówca: Józefa Szczurek-Żelazko (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Prezydencki projekt ustawy o IPN, którego celem jest jednoznaczne wskazanie, że zbrodnie popełnione przez członków OUN-B i UPA na obywatelach II Rzeczypospolitej były ludobójstwem. Nie zbudujemy dobrych relacji z Ukrainą na przemilczeniach i fałszowaniu historii. Prawdziwe pojednanie zawsze opiera się na prawdzie, a nie na wygodnym zapomnieniu. Projekt tej ustawy przypomina o oczywistym fakcie - zbrodnie popełnione przez OUN i UPA na polskiej ludności cywilnej były ludobójstwem. To prawda historyczna, której nikt nie ma prawa relatywizować ani negować - to do was, K13G. Polska od pierwszego dnia rosyjskiej agresji okazała Ukrainie ogromną solidarność. Tym bardziej mamy prawo oczekiwać wzajemnego szacunku, także dla naszej historii, naszych ofiar i naszej pamięci narodowej. Ukraińcy muszą zrozumieć, że nie będzie trwałego partnerstwa bez jednoznacznego potępienia zbrodni OUN i UPA, bez zaprzestania gloryfikowania ich sprawców i bez godnego upamiętnienia pomordowanych Polaków. Prawda historyczna nie jest wymierzona przeciwko narodowi ukraińskiemu. Jest fundamentem uczciwego dialogu między naszymi narodami. Dlatego ten projekt zasługuje na poparcie w imię pamięci ofiar, sprawiedliwości i szacunku dla prawdy.
Mówca: Marek Wesoły
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu odnośnie do przedłożonego projektu ustawy z druku nr 2649. Na początku, zanim odczytam stanowisko, w tej ustawie absolutnie ważną sprawą jest kwestia związana z wygaszaniem mandatów również w jednostkach pomocniczych osobom, które są skazane prawomocnym wyrokiem. Ta sprawa bez wątpienia powinna zostać uregulowana na poziomie ustawy. Przedłożony projekt ustawy dotyczy zasad funkcjonowania jednostek pomocniczych gmin, a więc sołectw, osiedli i dzielnic. Jego celem jest ujednolicenie przepisów dotyczących biernego prawa wyborczego oraz określenie ustawowych przesłanek wygaśnięcia mandatów członków organów tych jednostek. Kierunek zmian co do zasady zasługuje na dyskusję. Trudno kwestionować potrzebę uporządkowania przepisów, które dziś w wielu kwestiach pozostawione są statutom jednostek pomocniczych i nie zawsze są jednolicie interpretowane. Jednak projekt wymaga dopracowania. Po pierwsze, pojawia się pytanie o praktyczne znaczenie sformułowania, że kandydat ma posiadać prawo wybieralności do rady gminy, w której kandyduje. Czy projektodawcy zamierzają jedynie odwołać się do przesłanek określonych w Kodeksie wyborczym, czy też chcą wprowadzić dodatkowe wymagania dotyczące kandydowania w konkretnej jednostce pomocniczej? Obecne brzmienie przepisu może budzić wątpliwości interpretacyjne. Po drugie, projekt wprowadza katalog przesłanek wygaśnięcia mandatu, ale nie zawiera przepisów przejściowych. Powstaje więc pytanie, czy nowe regulacje mają objąć również osoby pełniące funkcje w chwili wejścia ustawy w życie. Po trzecie, dla rady gminy miesięczny termin stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wydaje się zbyt krótki. W wielu gminach sesje nie odbywają się z taką częstotliwością, więc nie zawsze będzie możliwe dochowanie tego terminu. Po czwarte, warto doprecyzować relacje między przesłankami uzyskania mandatu a przesłankami jego utraty, aby przepisy były całkowicie spójne i nie budziły wątpliwości interpretacyjnych. Chcielibyśmy też usłyszeć odpowiedzi na kilka pytań. Czy projekt zmienia jedynie przesłanki biernego prawa wyborczego czy również zasady kandydowania w obrębie konkretnego sołectwa, osiedla lub konkretnej dzielnicy? Dlaczego nie przewidziano przepisów przejściowych? Z czego wynika przyjęcie miesięcznego terminu podjęcia uchwały przez radę gminy? Ilu przypadków wygaśnięcia mandatów oraz wyborów uzupełniających rocznie spodziewają się projektodawcy? Czy projekt był konsultowany z organizacjami samorządowymi i jakie były wyniki tych konsultacji? Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt porusza istotną materię ustrojową, wymaga jednak dopracowania pod względem zarówno legislacyjnym, jak i praktycznym. Z tego względu Klub Prawo i Sprawiedliwość opowiada się za skierowaniem projektu do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, gdzie będzie możliwość szczegółowego przeanalizowania zgłoszonych wątpliwości oraz przygotowania poprawek, które uczynią proponowane rozwiązania bardziej precyzyjnymi i jednoznacznymi. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Jolanta Niezgodzka
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Koalicja Obywatelska przedstawię stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, przedłożonego w druku nr 2649. Celem projektowanej ustawy jest ujednolicenie przepisów w zakresie prawa wybieralności w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecnie stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych osób, które zostały skazane prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa pełnione z winy umyślnej. Takie przykłady bulwersują oczywiście opinię publiczną, ale także wpływają na funkcjonowanie jednostek pomocniczych, kiedy w ich organach zasiadają prawomocnie skazani przestępcy. Te argumenty przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminacją występującej patologii prawnej. Projektowana ustawa zakłada zmianę brzmienia ust. 2 w art. 36 ustawy nowelizowanej, polegającą na tym, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zaproponowano również dodanie ust. 5 w art. 37, zgodnie z którym członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani będą w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania. Projekt przewiduje także dodanie w zmienianej ustawie nowego art. 37e, określającego przypadki, w których będzie wygasał mandat członka organu jednostki pomocniczej. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów uzupełniających będzie określać statut jednostki pomocniczej. W naszej ocenie korekty w przedłożonym projekcie wymaga jeszcze kwestia uzupełnienia składów organów po wygaśnięciu mandatów. Chodzi o okręgi wielomandatowe. Tutaj pracujemy z wnioskodawcami nad poprawkami, które złożymy w drugim czytaniu. Oczywiście klub Koalicji Obywatelskiej będzie głosował za przyjęciem przedłożonego projektu. (Oklaski)
Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe zaprezentować nasze oświadczenie w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, który jak słyszeliśmy, ma na celu ujednolicenie zasad dotyczących prawa wybieralności do lokalnych organów pomocniczych. Proponowane zmiany w swym podstawowym założeniu zakładają, że sołtysi oraz członkowie rad sołeckich i osiedlowych muszą posiadać takie samo prawo do kandydowania jak radni gminni. W następstwie tego założenia kluczowym elementem tych zmian jest także zakaz pełnienia funkcji przez osoby skazane prawomocnie za przestępstwa umyślne. W uzasadnieniu podkreślono, że reforma ma wyeliminować lukę prawną pozwalającą osobom prawomocnie skazanym za przestępstwa umyślne na sprawowanie władzy w jednostkach pomocniczych. Obecny stan prawny dopuszcza sytuację, w której w organach jednostek pomocniczych, takich jak sołectwa, rady dzielnic czy osiedli, mogą zasiadać właśnie osoby skazane prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne, a wraz ze wzrostem roli jednostek pomocniczych w działalności publicznej wydaje się konieczne zapewnienie odpowiednich standardów etycznych także osób sprawujących w nich funkcje. Projekt zakłada zatem posiadanie przez kandydatów do organów jednostek pomocniczych prawa wybieralności w danej gminie, a także określa katalog dotyczący wygaśnięcia takiego mandatu i całą procedurę z tym związaną. Proponowane zmiany są uzasadnione i Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe jest za skierowaniem tego projektu do prac w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)