Mówca: Jerzy Borkowski
Data: 2013-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota w sprawie złożonej przez prezesa Rady Ministrów informacji o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Raport ten, zresztą jak co roku, zawiera szereg szczegółowych informacji dotyczących funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych i wiele z nich napawa optymizmem. Wciąż jednak jest szereg informacji, które z roku na rok coraz bardziej niepokoją, co wywołuje uzasadnione obawy o to, czy na koniec istnienia specjalnych stref ekonomicznych, przewidziany na 2020 r., będzie można powiedzieć, że spełniły one swoje główne zadanie, czyli spowodowały przyspieszenie rozwoju regionu poprzez między innymi przyciąganie nowych inwestycji, rozwój eksportu i tworzenie nowych miejsc pracy. Najgorzej było w specjalnych strefach ekonomicznych w 2011 r. z nowymi miejscami pracy, gdyż wzrost zatrudnienia ogółem we wszystkich strefach wyniósł 2,8%, co w porównaniu z poprzednimi latami jest słabym wynikiem. Poza tym kilka stref zanotowało spadek zatrudnienia, który na przykład w strefie w pomorskiej wyniósł aż 17,4%. Kolejnym niepokojącym faktem, tak samo jak przed rokiem, jest znów niezadowalająca powierzchnia, jaką zajmują specjalne strefy ekonomiczne. Obecnie jest to 16 tys. ha, docelowo ma ich być 20 tys., co prawdopodobnie jest nierealnym zapisem ustawowym. Niestety wiele stref nie powiększa się od lat, na przykład strefa suwalska czy starachowicka. Niepokoi też fakt, że zagospodarowanie terenów specjalnych stref ekonomicznych wynosi jedynie około 60% w skali ogółu, a w najmniej zagospodarowanej części, w strefie słupskiej, tylko nieco ponad 27%. Najwięcej w pomorskiej - ponad 76%. Oby za rok taki odsetek był w każdej. Specjalne strefy ekonomiczne mają służyć i służą, jak uważam, rozwojowi lokalnemu i gospodarce, choć nie wszystkie w zadowalającym stopniu. Specjalne strefy ekonomiczne przede wszystkim powinny służyć budowaniu przemysłu z wdrażaniem nowoczesnych, innowacyjnych technologii. Nie mogą służyć firmom, które przenoszą swoje biznesy do stref, aby uniknąć płacenia podatków. Dlatego specjalne strefy ekonomiczne powinny być skontrolowane pod tym kątem, czy proceder ten właśnie nie jest stosowany. Ruch Palikota ma rozwiązanie. Jest nim podatek wyjścia - 3% podatku od jednorocznego średniego obrotu, który zapłaci firma ulokowana w specjalnej strefie ekonomicznej przy wyjściu z tej strefy, na pewno skutecznie zniechęci do kombinacji i wyjścia z tejże strefy bez konsekwencji. Na uwagę zasługuje również Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, która wiedzie prym głównie w przemyśle motoryzacyjnym. Aż 4 z 15 wiodących inwestorów w specjalnej strefie inwestuje właśnie tam. W strefie katowickiej jest najwięcej miejsc pracy, jest tam największa wartość inwestycji w ostatnim roku. Jednak niestety nie wszystkie strefy notują tak dobre wyniki jak choćby wspomniana już strefa katowicka. Na przykład strefa słupska, która ma najniższe zagospodarowanie, prawie najmniej wydanych zezwoleń, tylko sześć, a nakłady inwestycyjne są tam niewielkie. W 2012 r. utworzono tam najmniej miejsc pracy i nie inwestuje tam żaden z 15 wiodących inwestorów. Uważam zatem, że trzeba kłaść nacisk na rozwój tych stref, które nie rozwijają się, na przykład słupskiej czy starachowickiej, bo są one umiejscowione głównie tam, gdzie w Polsce żyje się najgorzej, najbiedniej, gdzie bezrobocie jest największe. Niestety znów muszę przypomnieć, że rady nadzorcze i zarządy spółek, które zarządzają specjalnymi strefami ekonomicznymi, są w Polsce wciąż miejscami obsadzania stołków ludźmi partii. Nie będę wyliczał, wystarczy spojrzeć w stenogram z 19. posiedzenia, nadmienię tylko, że od ubiegłego roku niewiele się w tej kwestii zmieniło, co pokazuje, że nawet otwarcie wytkniętego partyjniactwa nikt nie próbuje już w tym kraju ukrywać czy maskować. Pozytywnym aspektem, który można zaobserwować w raporcie, jest fakt, że polski kapitał stanowi wciąż większość w specjalnej strefie ekonomicznej, choć wynosi niecałe 19% i żaden z 15 wiodących inwestorów specjalnej strefy ekonomicznej nie ma kapitału polskiego. Istotny jest także fakt, że nadal najwięcej, bo aż 25% łącznego nakładu finansowego, nawet z niewielkim wzrostem, przypadło na branżę samochodową mimo zawirowań na rynku samochodowym w 2012 r. na świecie, który w Polsce skutkował masowymi zwolnieniami z fabryki w Tychach. Jednak dopiero za rok, w statystykach za rok bieżący zobaczymy, czy będzie zmiana, jeżeli chodzi o specjalne strefy ekonomiczne. Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce są obecnie praktycznie jedynym liczącym się instrumentem wsparcia nowych inwestycji. Konieczne jest zatem utrzymanie ich atrakcyjności, by stanowiły realną zachętę do lokalizowania w Polsce dużych inwestycji, szczególnie w sektorach produkcyjnych. (Dzwonek) Dlatego też Ruch Palikota, biorąc pod uwagę dobro rozwoju przedsiębiorczości, a zarazem gospodarki, wstrzyma się od głosu przy przyjęciu tego raportu, ponieważ jest wiele do poprawy i modernizacji w specjalnych strefach ekonomicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)