Mówca: Agnieszka Maria Kłopotek
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy zawartego w druku nr 1856 dotyczące zmian w obszarze orzecznictwa lekarskiego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Wszyscy mamy świadomość, że system orzecznictwa lekarskiego w ZUS jest jednym z filarów funkcjonowania państwa opiekuńczego. To od wydanych orzeczeń zależy dostęp do świadczeń emerytalnych, rentowych, rehabilitacyjnych, a także do świadczeń pozaubezpieczeniowych, takich jak renta socjalna czy świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Orzeczenia te niejednokrotnie przesądzają o sytuacji życiowej osób dotkniętych chorobą, niepełnosprawnością czy nagłą utratą zdolności do pracy. Tym bardziej system ten musi działać sprawnie, przejrzyście i z poszanowaniem godności każdego obywatela. Tymczasem obecne regulacje prawne rozproszone w ponad 20 aktach normatywnych są mało czytelne i nieprzystające do dzisiejszej rzeczywistości. Obywatele skarżą się na niejednolitą praktykę orzeczniczą, brak przejrzystości, zbyt dużą uznaniowość, a przede wszystkim na długie oczekiwanie na orzeczenia, bez których nie mogą otrzymywać środków niezbędnych do życia. Te problemy potwierdzają również eksperci i instytucje kontrolne. Cały system jest odbierany jako niewydolny, niestety przestarzały i wymagający głębokiej reformy. Jedną z najpoważniejszych barier są dramatyczne braki kadrowe. Średni wiek lekarzy orzekających w ZUS przekracza 60 lat, a 40% etatów jest nieobsadzonych. W skali kraju to ponad 350 brakujących etatów. ZUS wykonuje dziś 1,2 mln orzeczeń rocznie, a jednocześnie musi kontrolować prawidłowość ponad 25 mln zaświadczeń lekarskich. Jest oczywiste, że przy tak dużych obciążeniach i tak dramatycznych brakach kadrowych system nie jest w stanie funkcjonować na miarę potrzeb społecznych. Dlatego projekt ustawy z druku nr 1856 wychodzi naprzeciw tym wyzwaniom, wprowadzając rozwiązania, które klub Polskie Stronnictwo Ludowe ocenia jako potrzebne, dobrze uzasadnione i w pełni racjonalne. Po pierwsze, projekt zakłada stworzenie jednolitej, kompleksowej regulacji dotyczącej zasad i trybu wydawania orzeczeń lekarskich w ZUS. Dziś przepisy są rozproszone, wielokrotnie powtarzane, niekiedy niespójne. Ujednolicenie systemu pozwoli na standaryzację procedur, większą przejrzystość i przewidywalność, a także umożliwi lepszy nadzór nad jakością orzeczeń. To fundament każdej dobrej reformy i jasne zasady, które obowiązują wszystkich jednakowo. Po drugie, projekt odpowiada na realne potrzeby rynku pracy, umożliwiając elastyczne formy zatrudniania lekarzy. Obecnie wszyscy lekarze orzecznicy muszą pracować wyłącznie na umowie o pracę, co nie odpowiada dzisiejszym standardom ani oczekiwaniom środowiska lekarskiego. Proponowana zmiana umożliwi lekarzom wybór: umowa o pracę albo umowa o świadczenie usług. Otwiera to szansę na przyciągnięcie do ZUS lekarzy, którzy dziś podejmują pracę w podmiotach medycznych w bardziej elastycznej formule. Jednocześnie funkcje nadzorcze w orzecznictwie, te najbardziej odpowiedzialne, nadal będą wykonywane wyłącznie w oparciu o umowę o pracę, zapewniając stabilność i bezstronność procesu. Po trzecie, zmieniają się zasady wynagradzania lekarzy orzeczników. Projekt przewiduje oparcie wynagrodzeń na mnożnikach przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, tak jak ma to miejsce w systemie ochrony zdrowia. To krok w kierunku zwiększenia konkurencyjności ZUS jako miejsca pracy, zwłaszcza że problemem nie jest brak dobrej woli instytucji, ale realny niedobór specjalistów w całym systemie medycznym. Reformy nie zatrzymają niedoboru lekarzy w Polsce, ale mogą zwiększyć szansę, że część z nich wybierze pracę w ZUS, gdzie ich kompetencje są tak bardzo potrzebne. Wysoka Izbo! Projekt ten nie zmienia definicji niezdolności do pracy ani kryteriów przyznawania świadczeń. Pozostają one nienaruszone. Nie o to chodzi w tej reformie. Jej celem jest usprawnienie procesu, skrócenie czasu oczekiwania na decyzję i zapewnienie lekarzom warunków pracy odpowiadających realiom współczesnego rynku. To zmiana organizacyjna, ale o ogromnym znaczeniu społecznym. Dlatego klub Polskie Stronnictwo Ludowe będzie popierał ten projekt ustawy i jak najbardziej uważa, że jest on niezbędny do wprowadzenia. Dziękuję bardzo.