Mówca: Michał Krawczyk
Data: 2020-08-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stąd ruszyła lawina, która zmiotła komunizm - zwykł mawiać śp. Norbert Wojciechowski, który był działaczem opozycji demokratycznej z Lublina i później wieloletnim samorządowcem. Pamiętam, gdy jako młody chłopak po raz pierwszy usłyszałem od niego to zdanie, którym zwykł zamykać swoje opowieści dotyczące wydarzeń, które miały miejsce w lipcu 1980 r. w Lublinie i na Lubelszczyźnie. Dziś od tamtych wydarzeń mija 40 lat. 40 lat temu robotnicy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik jako pierwsi podjęli strajk, który rozlał się na Lubelszczyznę i objął ponad 50 tys. osób, ponad 150 zakładów pracy. Poza WSK Świdnik strajkowały m.in. Fabryka Maszyn Rolniczych Agromet, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakłady Azotowe w Puławach, Zakłady EDA w Poniatowej czy PKP w Lublinie. Próżno jednak szukać w ówczesnej prasie, radiu czy telewizji doniesień na temat tych strajków. Jeżeli już jakiekolwiek informacje na temat niepracujących zakładów się pojawiały, to nigdy nie padało słowo ˝strajk˝. Mieszkańcy czerpali wiedzę o tym, co się dzieje, wyłącznie z ustnych przekazów lub z Radia Wolna Europa. Lubelski Lipiec był wyjątkowy pod kilkoma względami. Charakteryzowała go ogromna jedność strajkujących w bardzo wielu zakładach. Wyjątkowy był zasięg strajków, które objęły cały region. Po raz pierwszy podczas tak dużej akcji strajkowej władza nie użyła wobec protestujących siły. W zakładzie w Świdniku podpisano pierwsze w historii porozumienie między władzą a strajkującymi. Po raz pierwszy również powołano komisję rządową do spraw postulatów strajkowych. Gdy dziś uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej przywołujemy strajki, które miały miejsce na Lubelszczyźnie w 1980 r., spójrzmy także szerzej na kontekst tamtych czasów. Pod koniec lat 80. ostatecznym krachem kończyła się polityka Edwarda Gierka, która doprowadziła do ogromnego zadłużenia Polski, braku towaru w sklepach i upadku gospodarki. Jednocześnie w rządowych mediach nieustannie w oczy i uszy Polaków sączona była propaganda sukcesu, w ramach której rządzący przedstawiani byli jako nieskazitelnie czyści, znakomici gospodarze prowadzący do rozwoju Polski. Nie było w nich miejsca na informacje o jakichkolwiek działaniach opozycji, nie padało słowo ˝strajk˝. W tym czasie pojawiały się przerwy w dostawach prądu i gazu, na półkach sklepowych brakowało żywności. Polacy czuli się upokorzeni koniecznością codziennej walki o swój byt. Sytuacja w kraju była tak napięta, że drobna iskra w postaci podwyżki cen w bufecie w fabryce spowodowała falę strajkową, która rozlała się na cały region. Robotnicy, formułując wówczas główne postulaty ekonomiczne, formułowali też pierwsze postulaty polityczne, chociażby dotyczące ograniczenia cenzury. (Dzwonek) Już kończę, panie marszałku. W ponad 150 zakładach na Lubelszczyźnie bohaterowie tamtych czasów zbuntowali się wobec złej, zakłamanej, autorytarnej, pogrążającej gospodarkę Polski władzy przedstawianej przez zakłamane rządowe media jako jedyna słuszna przewodnia siła narodu. Bunt wszystkich robotników, którzy podjęli strajki w Lublinie i na Lubelszczyźnie, zapisał się na kartach historii Polski i ruszył lawinę, która wkrótce zmiotła komunizm. Dziś, 40 lat po tamtych wydarzeniach, po Lipcu i Sierpniu 1980 r., niech z gmachu Sejmu popłynie w Polskę wspólny głos nas wszystkich oddających cześć bohaterom roku 1980, także po to, aby już nigdy w Polsce nie nastały czasy wszechwładnej władzy mającej za nic rzeszę swoich obywateli, buntującej ludzi przeciw sobie, przedstawiającej zakłamany obraz rzeczywistości w poddanych sobie mediach. Dziękuję bardzo.