Mówca: Marcin Horała
Data: 2017-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W toku prac nad projektem ustaw wyborczych, jak również ustaw samorządowych wnioskodawcy z klubu Prawa i Sprawiedliwości przyjęli postawę, którą można scharakteryzować słowami: z sercem na dłoni. No i właśnie taka spotyka nas odpowiedź. W toku prac komisji uwzględniliśmy kilka poprawek opozycji. (Poseł Magdalena Kochan: Ludzkie paniska, naprawdę.) Z kilku naszych propozycji pod wpływem głosów, jakie padały na posiedzeniach komisji, się wycofaliśmy. Uważamy, że prawo wyborcze, jak również prawo dotyczące uprawnień obywateli w samorządach powinny być przyjmowane z ponadstandardowym poziomem kompromisu. Dlatego pomimo że jako rządząca większość w demokracji mielibyśmy pełne prawo po prostu przyjąć te postulaty, które uważamy za słuszne, wsłuchiwaliśmy się w głos strony społecznej, w głos korporacji samorządowych, w głos nawet posłów opozycji... (Poseł Marcin Kierwiński: Nawet?) ...choć oczywiście ciężko było to czynić, rozpatrując sto kilkadziesiąt wniosków formalnych czy prowadząc 1,5-godzinną dyskusję o tytule ustawy. W drugim czytaniu pojawiło się mnóstwo fałszu, kłamstw na temat tego projektu, teraz nie zdążyłbym ich wszystkich tu poodkręcać... (Poseł Jerzy Meysztowicz: Proszę bardzo, proszę się nie krępować.) (Poseł Magdalena Kochan: Proszę spróbować.) ...więc może skupię się na poprawkach, które będziemy zgłaszać w drugim czytaniu, dalej uwzględniając państwa głos, nawet tutaj, na tej sali w tak mało kulturalny sposób wyrażany. Otóż jakie poprawki proponujemy? Po pierwsze, w gminach do 20 tys. pozostawienie jednomandatowych okręgów wyborczych. Uważamy, że przy wszystkich wadach tej ordynacji, przy wszystkich jej paradoksach w najmniejszych gminach one występują stosunkowo rzadziej, są częściowo równoważone przez pewne zalety. Dlatego w przypadku gmin do 20 tys. zgłosimy poprawkę, żeby były to jednomandatowe okręgi wyborcze. Zmniejszamy liczbę komisarzy wyborczych. Państwowa Komisja Wyborcza miała taką uwagę, że nie poradzi sobie z powołaniem prawie 400 komisarzy wyborczych. Okej. W związku z tym proponujemy, żeby było to po jednym komisarzu na okręg wyborczy do Senatu, czyli 100 komisarzy, o czym za chwilę. Będą też oni mieli w najbliższych wyborach nieco mniej pracy, w związku z czym ta mniejsza liczba powinna z tym sobie poradzić. Zmieniamy nawet treść pierwszej strony karty wyborczej. Państwowa komisja, nie dostrzegając takich opcji jak zmiana wielkości czcionki, zgłaszała takie zastrzeżenia, że oto nie da się pomieścić wszystkich informacji na pierwszej stronie. Okej, nie będziemy wymagać zmiany wielkości czcionki. Zmieniamy kolejność stron karty wyborczej. Tak że na pierwszej stronie będzie tytuł i instrukcja o poprawnym sposobie głosowania. W najbliższych wyborach - to jest istotna zmiana i pokazanie, że te stawiane nam zarzuty były absolutnie bezpodstawne - wprowadzamy przepis przejściowy stanowiący, że w najbliższych wyborach to nadal samorządy, rady gmin, rady powiatów będą decydować o tym, jak będą wyglądać okręgi wyborcze. (Poseł Elżbieta Gapińska: A dalej? A potem?) Co więcej, jest to też odpowiedź na te właśnie zarzuty, że PKW sobie nie poradzi, że system wyborczy sobie nie poradzi z dużą liczbą nowych okręgów wyborczych. Otóż tych nowych okręgów wyborczych prawie że nie będzie, ponieważ również odchodzimy od zmiany wielkości okręgów wyborczych w wyborach np. do sejmików. Tak że te nowe okręgi wyborcze powstaną właściwie tylko w gminach powyżej 20 tys. mieszkańców, gdzie przechodzimy na ordynację proporcjonalną. Będzie więc tych nowych okręgów bardzo mało. Co więcej, to rady gmin będą o nich decydować. Odchodzimy też od bardzo krytykowanego rozwiązania, które miało zwiększyć pulę dostępnych wyborcom kandydatów, czyli umożliwić kandydowanie w wyborach do rady gminy również kandydatom zamieszkującym poza daną gminą. Teraz często mamy do czynienia z taką sytuacją, że doświadczeni samorządowcy muszą składać mandaty z tego powodu, że akurat kupili sobie mieszkanie w sąsiedniej gminie. Zdarza się, są też znane takie przypadki, że tajemnicą poliszynela jest, iż ten czy ów radny ukrywa swoje rzeczywiste miejsce zamieszkania właśnie po to, żeby nie tracić mandatu. Chcieliśmy ten paradoks zlikwidować, ale skoro spotyka się to z takim oporem, proszę bardzo, odpuszczamy, pozostawiamy wymóg domicylu w wyborach do rad gminy. Popieramy wniosek - to był pomysł naszych koalicjantów z partii Porozumienie - o wydłużenie kadencji samorządów do 5 lat, zwłaszcza w kontekście wprowadzenia ograniczenia dwukadencyjności, żeby 10 lat to był taki czas na przeprowadzenie, zakończenie pewnych projektów. Odchodzimy od rozwiązania polegającego na tym, aby to wójt powoływał skarbnika. Wydawało nam się to spójne i logiczne i to jest logiczne i spójne z układem władzy wykonawczej, ale znów skoro ten przepis wywołuje takie kontrowersje, to nie upieramy się tu. Nie jest to jakiś przepis kluczowy, nie zwiększa on akurat uprawnień obywateli, a na tym nam szczególnie zależy. Wreszcie zmiana dotycząca składu obwodowych komisji wyborczych. Pojawiały się zarzuty, że wobec wprowadzenia dwóch obwodowych komisji wyborczych będzie problem ze znalezieniem wystarczającej liczby kandydatów do pracy w tych obwodowych komisjach. Wprowadzamy zasadę, że minimalny skład wymagany, aby komisja działała, to pięciu członków, gdyby zgłoszeń komitetów wyborczych było zbyt mało, żeby takie komisje wykreować. Tak że przy dwóch komisjach to jest 10 członków, czyli tylu co teraz, bo teraz jest do 10 członków w obwodowej komisji wyborczej. (Dzwonek) Tak że argumenty, że zabraknie tutaj ludzi, już możecie sobie państwo odpuścić. Podsumowując, z 18 uwag Państwowej Komisji Wyborczej uwzględniliśmy 14, uwzględniliśmy mnóstwo uwag opozycji, strony społecznej. Mamy nadzieję, że wreszcie skończycie państwo z bezpodstawnym atakiem na ten projekt, dostrzeżecie nasze daleko idące dążenie do kompromisu... (Poseł Elżbieta Gapińska: A dwukadencyjność, panie pośle?)