Mówca: Jacek Protasiewicz (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-05-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Wysoki Sejmie! W imieniu klubu PSL - UED mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec 12 projektów ustaw, z których 10 wyraża zgodę Sejmu na dokonanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wypowiedzenia umów w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej lub Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządami następujących państw: Republika Grecji, Królestwo Hiszpanii, Republika Finlandii, Republika Bułgarii, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republika Austrii, Republika Litewska, Republika Węgierska, Republika Chorwacji oraz Królestwo Szwecji. Jedenasty projekt ustawy dotyczy zgody Sejmu na dokonanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wypowiedzenia umowy w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec, zmienionej i uzupełnionej późniejszym Protokołem między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w tej samej sprawie. Dwunasty projekt ustawy dotyczy ratyfikacji Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Łotewskiej w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. Co łączy wszystkie wymienione projekty ustaw? Wszystkie one dotyczą umów z państwami członkowskimi Unii Europejskiej i zostały zawarte przed wejściem Polski do UE. Ich celem było wówczas przyciągnięcie do Polski zagranicznych inwestorów oraz zagwarantowanie im bezpieczeństwa swoich inwestycji poprzez możliwość rozstrzygania sporów poza polskim systemem prawnym. Po wejściu Polski do UE i przyjęciu przez nasz kraj acquis communautaire, konieczność szczególnego prawnego zagwarantowania bezpieczeństwa inwestycji lokowanych w Polsce straciło uzasadnienie. Co więcej, zdaniem Komisji Europejskiej owe umowy mogą być niezgodne z prawem UE i dlatego wezwała ona wszystkie rządy państw członkowskich UE, które zawarły między sobą takie porozumienia, do ich rozwiązania. Jednym z głównych argumentów Komisji Europejskiej jest, że omawiane umowy - ze względu na nadmierny protekcjonizm oraz możliwość dochodzenia roszczeń przed międzynarodowym trybunałem inwestycyjnym - mogą naruszać traktatowe zasady przepływu kapitału, swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług. Komisja Europejska uważa również, że owe umowy, zwane intra-EU BIT, są również sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa UE, takimi jak: zasada nadrzędności, jedności, skuteczności i pewności prawa UE, a rozstrzyganie sporów na drodze międzynarodowego arbitrażu inwestycyjnego wydaje się być sprzeczne z wyłączną kompetencją sądów UE. Trudno nie zgodzić się z tą argumentacją Komisji Europejskiej. Podziela ją również rząd polski, który dodatkowo argumentuje, że wypowiedzenie wyżej wymienionych umów ˝nie będzie miało negatywnych skutków społecznych, wręcz przeciwnie, należy oczekiwać, że zostanie ono życzliwie przyjęte z uwagi na publiczną krytykę w Polsce umów intra - EU BIT i międzynarodowego arbitrażu inwestycyjnego˝. Obecny rząd RP nie widzi nawet potrzeby zachowania umowy w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, które - jak wiadomo - jest w trakcie opuszczania UE. W swoim uzasadnieniu do projektu ustawy o wypowiedzeniu umowy z 8 grudnia 1987 roku rząd premiera Mateusza Morawieckiego stwierdza, że ˝wypowiedzenie Umowy nie powinno wpłynąć na stosunki gospodarcze między RP a Wielką Brytanią˝ oraz zapowiada, że ˝Polska będzie się też starała zapewnić, aby w ewentualnych umowach zawartych przez UE i państwa członkowskie UE w związku z brexitem zapewnić wysoki poziom ochrony dla inwestorów unijnych˝. W pisemnych uzasadnieniach do 12 przedłożonych projektów rząd informuje Wysoki Sejm, że przeprowadził konsultacje z krajowymi samorządami gospodarczymi. Jednak mimo pewnych zastrzeżeń z ich strony, związanych z likwidacją możliwości rozstrzygania sporów na drodze międzynarodowego arbitrażu inwestycyjnego, rząd zapewnia, że polscy inwestorzy bardzo rzadko korzystają z tej formy ochrony przewidzianej umowami intra - EU BIT (zdaniem Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii odnotowano tylko trzy takie przypadki). Rząd premiera Morawieckiego argumentuje natomiast, że Polska ponosi wysokie koszty postępowań arbitrażowych i wylicza, że od 2006 roku było to około 53 mln PLN. Biorąc te wszystkie argumenty pod uwagę, Klub PSL - UED będzie głosował za przyjęciem 12 projektów ustaw będących przedmiotem tej debaty.