Mówca: Grzegorz Schreiber
Data: 2015-03-18 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość odnieść się do projektu zmiany ustawy Kodeks wyborczy i kilku innych ustaw z druku nr 3185. Mamy tu zasadniczy problem związany z tym projektem. Z jednej strony trzeba docenić to, że podejmuje on trudne problemy związane z kształtowaniem się polskiej demokracji, z drugiej strony należy dostrzec wiele mankamentów w rozwiązaniach, które są proponowane przez projektodawców tych zmian. Powiem tak: zgodnie z tym, co mówiła pani poseł projektodawca, są trzy zasadnicze zmiany, natomiast jest jeszcze zmiana czwarta, ukryta, i bardzo chciałbym, żeby pani poseł zechciała do niej się odnieść, bo wydaje mi się, że ta ukryta zmiana, która została zawarta w projekcie, jest chyba swego rodzaju błędem, ale o to zapytam w dalszej części. Wiodącym okrętem, okrętem flagowym, wiodącą zmianą jest ta, która dotyczy zmiany sposobu wyborów starosty i marszałka województwa. Wydaje mi się, że jednak trudno zgodzić się z panią poseł co do tego, iż idea wyboru bezpośredniego wójta, prezydenta tak znakomicie się sprawdziła i że należy ją rozszerzyć na pozostałe gremia. W naszej ocenie nie jest tak do końca, mamy sporo wątpliwości co do tego, iż bezpośredni wybór w wypadku prezydenta jest dobry, a już na pewno te wątpliwości są dwukrotnie większe, jeżeli mówimy o staroście czy o marszałku województwa. O staroście z tego prostego względu, że kompetencje starosty są tak małe, iż umocowywanie go jako osoby, która jest wybierana przez ogół mieszkańców powiatu, wydaje się błędem, jeżeli nie wzmocnimy pozycji starosty w strukturze władzy powiatu, jeżeli nie dodamy mu kompetencji. Jeżeli miałaby zostać wprowadzona taka papierowa funkcja starosty wybieranego przez ogół mieszkańców powiatu, to naprawdę byłoby to dużym błędem. Z kolei druga zmiana, dotycząca wyboru bezpośredniego marszałka, rodzi, wydaje się, inne wątpliwości. Otóż już dzisiaj dostrzegamy, iż pozycja marszałka jest nieproporcjonalna do władzy, jaką przypisał mu ustawodawca. Tu z kolei mamy nadreprezentację w stosunku do tego, czego byśmy się spodziewali. Już dzisiaj umocowanie marszałka poprzez wybór radnych wyraźnie przekracza granice. W wielu miejscach są to niemalże książęta udzielni, którzy rządzą województwami bez żadnego kontaktu, nie powiem, że z rzeczywistością, ale z mieszkańcami. Być może byłoby to dobre, gdyby to mieszkańcy ich wybierali, niestety obawiam się, że ta zmiana prowadziłaby do tego, iż tym książętom udzielnym nałożylibyśmy korony na głowy i spowodowalibyśmy sytuację, w której mielibyśmy niejako ˝zaczynek˝ rozbicia dzielnicowego, ponieważ tak usytuowana, tak umocowana władza do tego by w prostej linii prowadziła. Stąd na te zmiany jest nam bardzo trudno się zgodzić, chociaż otwiera to pole do pewnej dyskusji i oczywiście w jej ramach możemy o tym rozmawiać. Krótko o trzech pozostałych zmianach. Ta dotycząca sądu apelacyjnego jest oczywiście ciekawą propozycją, tylko dziwię się, że nie używacie państwo argumentu, który tu się sam nasuwa. Sytuacja, która jest obecnie, jest chora. Dlaczego jest chora? Bo w art. 178 ust. 6 mówi się o tym, że w skład komisji terytorialnej wchodzi z urzędu sędzia wskazany przez (Dzwonek) prezesa właściwego sądu okręgowego, a jednocześnie w art. 392 i art. 393 mówi się o tym, że protesty m.in. w stosunku do tego sędziego są kierowane do właściwego sądu okręgowego, czyli staje się on jakby sędzią we własnej sprawie. I to jest oczywiście problem, z którym trzeba się uporać. Nie wiem, czy sposób, który państwo proponujecie, jest najwłaściwszy, ale to jest oczywiście kwestia do dyskusji. Karta - nawet nie mam już czasu, by o tym się wypowiadać. Oczywiście ta propozycja jest zgodna z propozycją, którą myśmy przedstawili wcześniej w projekcie poselskim, w projekcie obywatelskim również ona się znajduje. Warto, aby kształt karty uległ zmianie i żeby nie budził takich wątpliwości, jak to miało miejsce w wyborach samorządowych. Ale jest tu ukryta zmiana - zmianę, o której pani poseł mówiła w trybie jakichś życzeń na przyszłość, państwo ukryliście w tym tekście. Nie wiem, czy było waszym zamiarem umieszczenie w projekcie tej ustawy zmiany dotyczącej dwukadencyjności, niemniej państwo żeście wpisali do tej ustawy dwukadencyjność w przypadku starosty i marszałka. Tak to wpisaliście - wpisaliście albo nieudolnie, bo nie tam, gdzie powinniście to zrobić, albo to było tak, że mieliście to pierwotnie przygotowane w większym zakresie, potem wycięliście to z tego właściwego miejsca, ale pozostało wam coś niejako w ukryciu w innym miejscu, aczkolwiek pozostało. Pozostało to w zapisie dotyczącym skreślenia z listy kandydatów. Jeżeli kandydat pełnił funkcję przez dwie kadencje, wykreślamy go z listy kandydatów, pani poseł. Niestety to zostało w tym projekcie i to budzi moje wątpliwości, zastanawiam się, czy taka ukryta zmiana była zgodna z intencją... (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Dwie minuty...) ...czy to było intencją pani poseł.