Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2020-05-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Omawiamy zmianę ustawy o finansach publicznych, której kluczowym elementem jest od 2013 r. stabilizująca reguła wydatkowa. To reguła antycykliczna, której istota sprowadza się do tego, że w latach chudych, czyli w latach spadku tempa wzrostu gospodarczego, możemy wydawać nieco więcej, natomiast w latach tłustych, kiedy to tempo wzrostu gospodarczego jest odpowiednio wysokie, budujemy poduszkę i wydajemy... W nieco mniejszym tempie wzrosną wydatki, niż wynikałoby to z tego wzrostu gospodarczego. Reguła ta stanowi swego rodzaju gorset, który od samego początku bardzo uwierał rządzących, bo już w grudniu 2015 r. państwo tę regułę zmieniliście. Zmieniliście jej dość istotne parametry, bo zmieniliście parametr dotyczący inflacji, liczony, nawiasem mówiąc, dwa razy, zamieniając rzeczywistą inflację inflacją... Chodzi o zmianę w celu inflacyjnym, co pozwoliło wam tylko w 2016 r, mogę powiedzieć, wydać na starcie ok. 30 mld zł więcej. To wam oczywiście nie wystarczyło. W tle była też zmiana dotycząca sposobu kalkulowania działań dyskrecjonalnych. Uwierała was bardzo, obchodziliście ją, przypisywaliście tym działaniom dyskrecjonalnym np. wzrost dochodów podatkowych, mimo że zdawaliście sobie sprawę z tego, że ten wzrost w dużej mierze wynika z tego, że rośnie gospodarka i że te dochody mają procykliczny charakter. To wam w dalszym ciągu nie wystarczało. Wobec tego zaczęliście wyprowadzać wydatki poza budżet. Przykład Funduszu Solidarnościowego - wypłata trzynastek to jest klasyk, jeśli chodzi o tego typu działania, nie pierwszy i nie jedyny. Jakby to wszystko dobrze policzyć, to uzbierało by się ze 100 mld. O tyle byłaby dzisiaj lepsza sytuacja polskich finansów publicznych i większa swoboda reakcji, niż mamy dzisiaj, w tych naprawdę bardzo trudnych czasach. Chcieliście tę regułę ograniczyć i dzisiaj tak naprawdę wykorzystujecie okazję. Przy czym my rozumiemy, że sytuacja jest rzeczywiście nadzwyczajna. Mamy do czynienia ze stanem nadzwyczajnym, stanem klęski żywiołowej, i to z pewnością uzasadnia klauzulę wyjścia, która w tej ustawie, nawiasem mówiąc, jest zapisana. Ale wy kluczycie. Proponujecie rozszerzenie warunków wykorzystania klauzuli wyjścia o stan epidemii i w ten sposób próbujecie tę regułę zawiesić. Pamiętajmy o tym, że decyzję o ogłoszeniu stanu epidemii podejmuje minister zdrowia. To naprawdę jest dziwne rozwiązanie, żeby o klauzuli wyjścia, zawieszeniu reguły decydował minister zdrowia. Na szczęście wpisaliście w ten projekt spadek tempa wzrostu gospodarczego jako dodatkowy warunek. 2 punkty procentowe to nie jest za wiele. Mam wątpliwości co do tego, czy to jest warunek wystarczający. Wiemy, że ta elastyczność dzisiaj, jeśli chodzi o wydatki, jest nam bardzo potrzebna. W obliczu recesji niezbędne jest wsparcie systemu ochrony zdrowia, ochrony ludności, także ochrony gospodarki. Pozwala na to także Unia Europejska. Mogę powiedzieć, że jedyne, co tak naprawdę pozytywnie oceniam w tej ustawie, to jest to, że określacie ścieżkę powrotu do stosowania samej reguły. Tyle że my nie chcemy powrotu do fikcji, bo wy tak naprawdę uczyniliście z tej reguły fikcję. Chcemy też mieć pewne miejsce dla impulsu fiskalnego w kolejnych latach. Ta nadmierna swoboda może w tym niestety przeszkadzać. Inna kwestia, czy to będą inwestycje publiczne, jak wam się wydaje (Dzwonek), czy np. nie lepiej byłoby przejściowo obniżyć podatki. No zobaczymy. Natomiast to, o co nam dzisiaj tak naprawdę chodzi, to poprawienie tej ustawy i uszczelnienie samej reguły. (Dzwonek) To jest ograniczenie pokusy obchodzenia reguły wydatkowej w przyszłości, po powrocie tak naprawdę do niej, a jednocześnie kontrola parlamentu, kontrola w demokratycznym procesie tego, jak wykorzystujecie to narzędzie i zawieszenie tej reguły. Żeby wyeliminować te mankamenty, składamy poprawki. Złożę je na ręce pana marszałka. Dziękuję bardzo. (Oklaski)