Mówca: Włodzimierz Nykiel
Data: 2017-11-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić opinię dotyczącą projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Mechanizm podzielonej płatności wprowadzany w projekcie może być skutecznym instrumentem do walki z uchylaniem się od opodatkowania w odniesieniu do podatku od towarów i usług, gdyż podatek zapłacony w cenie określonej przez dostawcę lub usługodawcę trafi na wyodrębnione konto VAT, a z niego - na rachunek organu podatkowego. Podkreślić jednak należy, iż unormowania zawarte w projekcie mają także wady. Mogą one bowiem wpływać ujemnie na płynność finansową przedsiębiorców, gdyż podatnik będący dostawcą bądź usługodawcą będzie mógł swobodnie dysponować jedynie kwotą netto otrzymanej należności, bowiem kwota podatku stanowiąca element ceny będzie zamrożona na odrębnym rachunku VAT. Ponadto należy zdawać sobie sprawę z tego, że wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności będzie kosztowne zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla banków. Ministerstwo Finansów w uzasadnieniu projektu wskazuje, iż zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności będzie miało charakter dobrowolny. Jest to prawda, ale tylko w odniesieniu do nabywcy, gdyż z punktu widzenia dostawcy trudno mówić o dobrowolności. Podkreślić trzeba bowiem, że wyłączną inicjatywę w zakresie zastosowania podzielonej płatności ma nabywca. Wskutek jednostronnej decyzji nabywcy po stronie dostawcy powstaje konieczność czy przymus płatności w takiej, często niekorzystnej dla niego, dla jego płynności finansowej, formie. Ministerstwo Finansów samo przyznaje w uzasadnieniu, że skutki finansowe mogą być dla dostawców poważne. Przyznanie nabywcy wyłącznej inicjatywy w zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności może prowadzić do wzrostu liczby transakcji gotówkowych, oczywiście w ramach obowiązującego w tym zakresie limitu, oraz biurokratyzacji stosunków gospodarczych między przedsiębiorstwami. Niepewność co do tego, czy nabywca skorzysta z mechanizmu podzielonej płatności, czy nie, oznacza pozbawienie dostawcy możliwości prognozowania swojej sytuacji finansowej i prowadzenia racjonalnej polityki finansowej. Obecnie obrót, jak wiemy, często odbywa się bez umowy w formie pisemnej. Po wprowadzeniu mechanizmu podzielonej płatności dostawca, aby mógł zwiększyć przewidywalność swojej sytuacji finansowej, swoich przepływów finansowych, może dążyć do formalizacji stosunku umownego z nabywcą przez zawarcie umowy pisemnej. W związku z tym powinno się rozważyć, czy nie należy upoważnić dostawcy wprost do tego, by na etapie zamówienia, zanim zdecyduje się zawrzeć umowę, mógł oczekiwać od nabywcy wiążącej deklaracji, czy zamierza skorzystać z tej opcji, czy nie. To eliminowałoby jedną z najistotniejszych wad tej regulacji. Dążenie do wyłączenia uprawnienia nabywcy do skorzystania z opcji dzielonej płatności może prowadzić do stygmatyzacji przedsiębiorcy na rynku jako potencjalnego oszusta, nawet jeśli przedsiębiorca ten nigdy wcześniej nie dopuścił się oszustwa, nie ma oszustwa w planach, a jest jedynie zmuszony zadbać o przewidywalność swojej sytuacji finansowej w celu utrzymania płynności. Paradoksalnie jednak takie dążenie może podważyć wiarygodność dostawcy na rynku, zniechęcając nabywcę do zawierania transakcji. Wbrew twierdzeniom Ministerstwa Finansów również uczciwi dostawcy mogą nie chcieć otrzymywać płatności na rachunek VAT, bo środki zgromadzone na tym rachunku to teoretycznie środki pozostające własnością dostawcy, ale jednocześnie środki, którymi dysponowanie jest mocno ograniczone. Należy także zwrócić uwagę, że ze skutkami wprowadzenia tej instytucji lepiej poradzą sobie podmioty większe, dysponujące środkami na skorzystanie z fachowego doradztwa i analiz oraz mające większe możliwości złagodzenia negatywnych skutków w zakresie przepływów finansowych przez pozyskanie zewnętrznego finansowania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)