Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2013-02-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przez godzinę z zainteresowaniem wysłuchiwałem wykładu pana posła Makowskiego na temat ustroju samorządowego Rzeczypospolitej od czasów Polski szlacheckiej po lata 90. XX w. (Poseł Tomasz Makowski: I PRL-u.) Również PRL, wszystkich okresów historycznych oraz trzech zaborów. Miałem nadzieję, że w związku z tym otrzymamy pakiet ustaw reformujących samorząd terytorialny w Polsce, bo w moim przekonaniu jest potrzebne dokończenie reformy samorządowej na poziomie wojewódzkim - uprawnienia wojewody, dublowanie się administracji publicznej na tym poziomie, które jest kosztowne i nie do końca racjonalne - że uzyskamy propozycje wzmocnienia kompetencyjnego i finansowego samorządu powiatowego czy poparcie dla zmian w ustawie o finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego, ponieważ samorządowcy wyliczają utratę od 2007 r. 8 mld zł rocznie w wyniku zmian ustawowych, przede wszystkim w podatku od osób fizycznych. Co otrzymaliśmy natomiast? Otrzymaliśmy trzyartykułową ustawę, w której chodzi o ograniczenie praw obywatelskich kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów, prawa kandydowania do dwóch kadencji i powołanie się na przykład Stanów Zjednoczonych. Przypominam, że Stany Zjednoczone mają inny model ustrojowy, w ogóle tam mamy jednoosobową odpowiedzialność: na poziomie stanu - gubernatora, na poziomie miasta - burmistrza etc., mają większościowe wybory. Model europejski jest nieco inny. Mamy również powołanie się na urząd prezydenta Rzeczypospolitej. Przypominam, że ten przypadek jest odrębnie uregulowany w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co nie dotyczy wyborów do Sejmu czy do samorządu terytorialnego w tym zakresie. To jest ograniczenie konstytucyjne. W Europie nie spotykamy się z ograniczeniami prawa do kandydowania na urząd wójta, mera czy burmistrza. Dokładnie sprawdziłem przykłady Francji, Hiszpanii i Niemiec - nie ma ograniczeń. Jedyne ograniczanie, które znalazłem, występuje w sąsiednich Niemczech. Ono dotyczy wieku kandydata: 25 lat minimalny, a maksymalny w momencie wyboru 65 lat. Za to kadencja jest 8-letnia, co daje ewentualnie aż pięć 8-letnich kadencji, oczywiście teoretycznie, bo prawda jest taka, że również w Polsce samorządowców, którzy pełnią pięć kadencji jest, jak wyliczył pan poseł Makowski, 10,6%, a więc nie jest to sprawa zasadnicza dla państwa. Na zachodzie Europy cenią sobie stabilizację, realizowanie projektów inwestycyjnych w dłuższym okresie, a przecież co 4 lata - w innych krajach co 5 czy 8 lat, u nas co 4 lata - są wybory. Jeżeli państwo martwią się o moralność wójta, burmistrza czy prezydenta, to przypominam, że nadzór prawny nad samorządem w Polsce sprawują: wojewoda, samorządowe kolegium odwoławcze, Naczelny Sąd Administracyjny, nadzór finansowy - rzecznik dyscypliny finansów publicznych, regionalna izba obrachunkowa, Urząd Zamówień Publicznych. Wszystkimi instytucjami w Polsce, naszą moralnością również, zajmują się: CBA, ABW, Policja - w zależności od rodzaju ewentualnego przestępstwa - a nad wszystkimi instytucjami publicznymi nadzór mają: Najwyższa Izba Kontroli, ale przede wszystkim rada gminy i wyborcy. Rada może uchwalić referendum. Komitet, który założą wyborcy, również może uchwalić referendum. Przypominam o kilku spektakularnych przykładach odwołania prezydenta w trakcie kadencji w ostatnim... (Poseł Cezary Olejniczak: Częstochowa.) (Głos z sali: Ostróda.) Dotyczy to Łodzi, Częstochowy, Bytomia, a jeżeli koledze Makowskiemu chodzi o małe gminy, to np. Wojkowice. Takich przykładów jest sporo. Tam, gdzie personalnie układ władzy się zużyje i ludzie już nie mają zaufania, dokonują zmiany. Tu nie ma żadnych ograniczeń, wręcz odwrotnie - są w prawie instytucje, które temu służą, ale przede wszystkim co 4 lata od nowa powierza się swoje zaufanie. I zdarza się, zwłaszcza w małych gminach, że wybierają tego samego człowieka, ale jeżeli go wybierają, to oznacza to, że mają zaufanie, mają szacunek i w tym akcie wyborczym odnawiają mandat zaufania. Kochani, samorząd potrzebuje wsparcia, przede wszystkim finansowego. (Dzwonek) Wyborców interesują dobre drogi, dobra służba zdrowia, dobra szkoła, blisko przedszkole, a nie sposób wyborów czy liczba kadencji. Istotne, żeby to byli ludzie kompetentni. Temu ma służyć system demokratyczny. Z tych wszystkich względów klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej nie może poprzeć projektowanej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)