PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Sprawozdawca Elżbieta Kruk
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedkładam sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. Komisja przeprowadziła pierwsze czytanie, rozpatrzyła przedłożony projekt 9 maja tego roku i przyjęła uchwałę w następującym brzmieniu: ˝W 1569 roku w obecności króla Polski, wielkiego księcia litewskiego Zygmunta Augusta na sejmie walnym w Lublinie został podpisany akt realnej unii polsko-litewskiej. Dwa państwa: Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie powołały tym aktem 'jedno nierozdzielne i nieróżne ciało' - Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Przetrwała ona ponad 200 lat, a unicestwiły ją dopiero połączone siły trzech zaborców. Profesor Władysław Konopczyński pisał: 'Nigdy w dziejach odrębne narody nie zawarły trwalszego ślubu przy mniejszym zastosowaniu nacisku. Stało się wedle życzenia setek tysięcy, z ujmą tylko dla garści uprzywilejowanych i dla ich pychy. Musiano odczuć i w oderwanym Połocku, i w Smoleńsku, i w stolicach wszystkich państw, że tu zaszła nie drobna zmiana administracyjna (...), ale akt wielkiej dziejowej doniosłości. (...) Już po roku mogła Europa odróżnić polską metodę uniowania od moskiewskiej Iwana, który swym nowogrodzianom wybijał z głów wszelki pociąg do polskości tysiącami bezprzykładnych kaźni'. Unia polsko-litewska zawarta w Lublinie była jednym z najdonioślejszych wydarzeń stulecia, nie tylko dla połączonych nią krajów, ale dla całej Europy Środkowo-Wschodniej. Jej skutki wykraczały daleko poza znaczenie polityczne czy gospodarcze. To akt, który złotymi literami zapisał się w historii i kulturze narodów Rzeczypospolitej. 'Unia lubelska jest jednym z najjaśniejszych promieni w dziejach polskich, bo stwierdzała na nowo, że nie najazdami, nie zaborami, ale wzajemną przyjaźnią rozszerzało się i potężniało państwo polskie, łącząc równych z równymi, wolnych z wolnymi' - przypominał prof. Feliks Koneczny. Zawarcie Unii Lubelskiej nabiera dziś jeszcze innego znaczenia. Zwracał na to uwagę św. Jan Paweł II. W 2003 roku podczas spotkania z rodakami zgromadzonymi na placu św. Piotra z okazji 25-lecia pontyfikatu podkreślił, że Polska zawsze stanowiła ważną część Europy i 'dziś nie może wyłączać się z tej wspólnoty, która wprawdzie na różnych płaszczyznach przeżywa kryzysy, ale która stanowi jedną rodzinę narodów, opartą na wspólnej chrześcijańskiej tradycji'. W słynnym zdaniu: 'Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej' zobowiązał nas do aktywnego budowania wspólnoty ducha w oparciu o wartości, które pozwoliły przetrwać dziesięciolecia programowej ateizacji. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekonany o szczególnym znaczeniu aktu z 1569 roku dla naszej Ojczyzny oraz dla Europy, ustanawia rok 2019 Rokiem Unii Lubelskiej˝. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Kultury i Środków Przekazu wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić przedłożony projekt uchwały. Dziękuję bardzo.
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Trzeba powiedzieć, że 2019 r. to będzie wielki rok, bo to będzie m.in. Rok Unii Lubelskiej, jednego z najbardziej wiekopomnych aktów prawnych, aktów ustawodawczych, aktów państwowych - aktu, jaki zawarli Polacy, wolni Polacy, i Litwini, wolni Litwini - w naszej historii. Powstało wielkie państwo, najważniejsze w tej części Europy w ówczesnej epoce, wielkie państwo, którego wszyscy jesteśmy spadkobiercami. Bardzo się cieszę, że udało się w sejmowej komisji kultury chyba bez wielkich sporów i kłótni przedstawić ten tekst. Prawo i Sprawiedliwość oczywiście z wielką radością zagłosuje za ustanowieniem roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Anna Wasilewska
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. 1 lipca 1569 r. podpisano na Sejmie w Lublinie akt unii polsko-litewskiej. Do 1795 r. unia lubelska była jednym z filarów Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Stosunki polsko-litewskie zawsze były skomplikowane, a rok 1569 był bardzo burzliwy. Obrady Sejmu w Lublinie trwały ponad pół roku. Po długich staraniach litewscy panowie 1 lipca 1569 r. dokonali aktu zaprzysiężenia unii zwanej unią lubelską. Określono tam zasady polsko-litewskiej koegzystencji, zniesiono odrębność ustrojową Litwy, połączono oba systemy prawne. Był wspólny Sejm i Senat, wspólna polityka zbrojna, polityka zagraniczna, waluta i herb, natomiast osobne były urzędy, wojsko, sądownictwo i skarb. Zawarcie unii lubelskiej było jednym z najdonioślejszych wydarzeń stulecia, nie tylko dla połączonych krajów, ale dla całej Europy Środkowo-Wschodniej. Unia miała ogromne znaczenie polityczne, gospodarcze i kulturowe. Szlachta litewska przejmowała wzorce polskie i zachodnie, a strona polska - wzorce wschodnie i orientalne. Zjednoczone państwo stało się mostem pomiędzy Wschodem i Zachodem, obszarem wymiany kulturowej o niespotykanej dotąd intensywności. Następowała polonizacja elit litewskich, które rezygnowały z własnych tradycji, z własnego języka i kultury. Przejmowano język polski, łacinę, ubiory i styl wysławiania się. Na tamte czasy unia lubelska była wzorem rozwiązań polityczno-prawnych. W 2019 r. mija 450 lat od zawarcia tej unii. Biorąc powyższe pod uwagę, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie za podjęciem uchwały o ustanowieniu roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Mieszkowski (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej, druki nr 2516 i 2530. W 1997 r. Karol Wojtyła powiedział: Wejście w struktury Unii Europejskiej na równych prawach z innymi państwami jest dla naszego narodu i bratnich narodów słowiańskich wyrazem jakiejś dziejowej sprawiedliwości, a z drugiej strony może stanowić ubogacenie Europy. Europa potrzebuje Polski. Polska potrzebuje Europy! ˝Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej!˝ To jest wielki skrót, ale bardzo wiele się w tym skrócie mieści wielorakiej treści. Czcząc Unię Lubelską w 2019 r., powinniście państwo pamiętać o tym kontinuum i szanować zdanie Karola Wojtyły, na którego tak często się powołujecie. Integracja z Europą i otwartość na świat jest nieodzowną częścią polskiej tradycji, o której państwo nie chcecie pamiętać, a której świadectwem jest właśnie powołanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1 lipca 1569 r. Klub Poselski Nowoczesna przychyla się do procedowanego projektu uchwały.
Mówca: Urszula Pasławska (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Klub Poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów popiera projekt uchwały ustanawiający rok 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. Zgadzamy się z intencją uhonorowania 450-lecia ważnego wydarzenia. Dziś kojarzy się ono z jednym z najlepszych okresów w historii polskiej państwowości i wpłynęło na dzieje całej Europy Środkowej. Warto, by uroczystość jubileuszu Unii Lubelskiej stała się również okazją do przypomnienia o tym, jak ważne w polityce są konstruktywne sojusze. Warunkiem istnienia silnego państwa jest współdziałanie obywateli prowadzące do powstania wspólnoty. Pamiętając o potędze Rzeczypospolitej z czasów Unii Lubelskiej, warto przekładać tamte doświadczenia na czasy współczesne. Głęboko szanując znaczenie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w procesie budowania narodowej tożsamości, przychylamy się do nazwania roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej.
Mówca: Elżbieta Zielińska (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Kukiz'15 przedstawić stanowisko dotyczące ustanowienia roku 2019 Rokiem Unii Lubelskiej. Znaczenie Unii Lubelskiej jest nie tylko ważne dla polskiego i litewskiego narodu, ale dla tej części Europy, która jest pomiędzy Wschodem i Zachodem, z własną odrębną tożsamością i historią. Unia rozpoczęła okres potęgi Rzeczypospolitej Obojga Narodów i rozpoczęła nowy okres relacji polsko-litewskich. Podkreślało to także naszą przynależność do tradycji łacińskiej i przeciwstawienie się zagrożeniu ze Wschodu, co było ważne szczególnie dla Litwy. Bardzo ważne było jednak zawarte w dokumencie podejście do obydwu narodów, które opierało się na wzajemnej tolerancji i równości między sobą. Umożliwiło to stworzenie i trwanie organizmu wielokulturowego i wieloreligijnego, który w czasach prześladowań prezentował inną postawę. Istotnym skutkiem Unii Lubelskiej było upowszechnienie wiedzy na temat Rzeczypospolitej i kulturowe oddziaływanie na dalsze terytoria Europy. Lublin został wyróżniony Znakiem Dziedzictwa Europejskiego na pamiątkę tego wydarzenia, zaś kilkaset lat później podobne założenia legły u podstaw koncepcji Wspólnoty Europejskiej. Dzisiaj w Europie Środkowo-Wschodniej Unia Lubelska jest także ideą współpracy gospodarczo-politycznej, przeciwstawiającą się narzucanym ze Wschodu narracjom i zasadom. Unia polsko-litewska stała się wówczas mocarstwem, co zagrażało szczególnie Moskwie. Jej trwałość była wyjątkowa, zniszczyły ją dopiero zabory w II połowie XVIII w., poprzedzone licznymi wojnami z Imperium Osmańskim i Rosją. Pomimo to idea łącząca Polskę i Litwę, wyjątkowa w swej istocie, przetrwała jako symbol świadomie tworzonej wspólnoty politycznej przez dwa narody. Klub Kukiz'15 popiera projekt przedłożonej uchwały.
Mówca: Sprawozdawca Barbara Bubula
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Komisja Kultury i Środków Przekazu po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu uchwały na posiedzeniu w dniu 9 maja 2018 r. ustaliła następujący tekst uchwały z propozycją przyjęcia jej przez Wysoką Izbę. ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego 20 maja 2019 roku minie 100 lat od urodzin Gustawa Herlinga-Grudzińskiego - jednego z najwybitniejszych pisarzy polskich XX wieku. Losy i twórczość Gustawa Herlinga-Grudzińskiego stanowią świadectwo cierpień i czynów człowieka, któremu przyszło przeżyć czasy totalitarnej przemocy i kryzysu wartości. Więzień sowieckiego łagru, żołnierz Armii Andersa, uczestnik bitwy pod Monte Cassino, emigrant, współpracownik 'Kultury' i Radia Wolna Europa, zaangażowany w pomoc polskiej opozycji antykomunistycznej, ale przede wszystkim ceniony w Ojczyźnie i na świecie autor książki 'Inny świat. Zapiski sowieckie', poruszających opowiadań oraz 'Dziennika pisanego nocą' - Gustaw Herling-Grudziński z niezwykłą odwagą opisuje tragedię człowieka poszukującego moralnego ładu i prawdy. Książka 'Inny świat' była pierwszym w literaturze światowej, artystycznie doskonałym, pełnym miłosierdzia oraz nadziei świadectwem martyrologii więźniów sowieckiego łagru. Napisał ją zaledwie 30-letni autor, który sam doświadczył okrucieństwa komunistycznego miejsca kaźni. Tym większa była gorycz pisarza, gdy część intelektualnych elit Europy nie chciała przyjąć do wiadomości jego relacji. Opowiadania Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to głęboko zakorzeniony w europejskiej kulturze zbiór opowieści o metafizycznych sekretach losu człowieka. Autora fascynuje zmaganie się z tajemnicą, którą opisał słowami Szekspira: 'jesteśmy z takiej materii, z jakiej robione są sny'. Jego 'Dziennik pisany nocą' stanowi niezwykle oryginalną, eseistyczną, osobistą kronikę historii Polski i Europy w XX wieku, widzianą z emigracji oczami polskiego patrioty i Europejczyka. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu słowa i czynu wielkiego pisarza, ustanawia rok 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego˝. Komisja Kultury i Środków Przekazu wnosi o uchwalenie tego projektu w brzmieniu zaprezentowanym przed chwilą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Prawo i Sprawiedliwość, klub Prawa i Sprawiedliwości oczywiście popiera z wielką radością projekt tej uchwały, by ustanowić rok 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. To - już pani poseł Barbara Bubula, pani poseł sprawozdawca, przeczytała treść uchwały - wielki pisarz, wielki Polak, który dał świadectwo zmaganiom również naszego narodu z totalitaryzmami. Jego książka ˝Inny świat˝ była pierwszym świadectwem, również na tak wysokim poziomie artystycznym, opublikowanym w obszarze zachodniej literatury. Herling-Grudziński był, m.in. z tego powodu, całkowicie zakazany w PRL. Był oczywiście zaangażowany w życie emigracyjne najpierw w Londynie, potem jako współtwórca paryskiej ˝Kultury˝ bardzo aktywnie pracował dla wolnej Polski i wierzył w nią. Tak jak część naszych elit sądziła, że komunizm nigdy nie upadnie, a w każdym razie będzie to trwało wieki, tak Herling-Grudziński wiedział, i mówił to w wielu wywiadach, że to się stanie, że to nie jest raz na zawsze, że trzeba dla tej Polski, która będzie wolna, pracować. I robił to każdego dnia. Widać to było w jego zapiskach w ˝Dzienniku pisanym nocą˝, od początku lat 70. właściwie pod każdą datą jest również jakoś o Polsce - albo jego przemyślenia na temat tego, co się dzieje w Polsce, albo jakieś świadectwo kontaktu z Polakami, którzy z Polski przyjechali, albo jakaś opowieść o polskiej kulturze, literaturze, poezji. Herling-Grudziński był całkowicie zakazany w PRL. Zapis cenzury zakazywał w ogóle przypominania jego nazwiska. Można go było tylko atakować. Myśmy oczywiście i do ˝Innego świata˝, i do ˝Dziennika pisanego nocą˝, i do opowiadań docierali dzięki drugiemu obiegowi, dzięki wydawnictwom emigracyjnym. Ale pamiętam czas przełomu, 1989 r., 1990 r., kiedy natychmiast ukazały się w oficjalnym obiegu publikacje Herlinga-Grudzińskiego - bodaj Res Publica była pierwszym wydawnictwem, które wydało w oficjalnym obiegu ˝Dziennik pisany nocą˝, sama pamiętam, jak te kolejne tomy kupowałam. Herling-Grudziński w systemie III RP teoretycznie był akceptowalny, uznawano: tak, to wielki pisarz, ale sprowadzano to do tego, że to wielki pisarz, uniwersalny, zajmujący się ludzką egzystencją, zmaganiem ze złem, zmaganiem w świecie właśnie totalitarnym, w świecie, w którym wszystko może się okazać zupełnie beznadziejną walką ze złem. Pomijano jednak to, co on mówił o Polsce, również do Polaków - że to, co się dzieje w systemie III RP, to, co się dzieje po 1989 r., to, delikatnie mówiąc, idiotyzm. Brak dekomunizacji, brak rozliczenia zbrodniarzy PRL-owskich, nieosądzenie zbrodni sądowych np. nazywał wprost idiotyzmem. Porównywał wychodzenie Włoch z faszyzmu, bardzo (Dzwonek) mocną cenzurę...
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

...którą tamten naród sobie wystawił... (Oklaski)
Mówca: Iwona Śledzińska-Katarasińska
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Jak się okazuje, zawsze każdy ma jakąś inną swoją pamięć. Niezależnie od tego, co Gustaw Herling-Grudziński rzeczywiście mówił po tym przełomie o Polsce, jakie dostrzegał jej wady, to ja nie miałam wrażenia - ja nie miałam wrażenia - że był w jakikolwiek sposób pomijany, niedoceniany... (Poseł Joanna Lichocka: W PRL-u, tak?) Ja nie mówię o PRL-u, ja mówię o tym... Do pani się odnoszę, do okresu z pani wypowiedzi. ...więc po prostu w dalszym ciągu trwam w tym przekonaniu, że po 1989 r. Gustaw Herling-Grudziński był postacią ze wszech miar tutaj szanowaną, docenianą. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ustanowienie Gustawa Herlinga-Grudzińskiego jednym z patronów roku 2019 można bez wątpienia zaliczyć do jaśniejszych momentów obecnej kadencji Sejmu. Szkoda tylko, że debata na ten temat toczy się głęboką nocą, co odbiera nam możliwość przypomnienia postaci jednego z najwybitniejszych pisarzy XX w. szerszemu gremium obserwatorów sejmowych prac. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska, który mam zaszczyt reprezentować, w pełni popiera ideę uhonorowania Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w 100-lecie jego urodzin. Zarówno losy, jak i twórczość tego swoistego kronikarza dramatu XX-wiecznej Europy - od sowieckich łagrów, poprzez pola bitewne II wojny światowej, po skazujący go na wieczną emigrację podział zachodniego świata na wolny i zniewolony - wymagają ciągłego powracania do roli, jaka odegrał w kształtowaniu naszej tożsamości. Rok Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to symboliczny powrót pisarza, kilkanaście lat po śmierci, do ojczyzny. Pamięci o nim niech towarzyszy przesłanie, jakie nam zostawił w literackim testamencie - może na wyrost tak to określam, ale po prostu chciałam tutaj posłużyć się cytatem z tej najbardziej znanej publikacji, książki ˝Inny świat˝. A cytat brzmi tak: Świat totalitarny został co prawda pokonany, ale bardzo głęboko wniknął w ludzi i pozostawił w nich swoje ślady. Doświadczenie sowietyzmu, doświadczenie zła trzeba wyciskać z siebie dzień po dniu. Sądzę, że jest to cytat wart wiecznego sobie powtarzania. Dziękuję za uwagę.
Mówca: Stefan Niesiołowski
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wydawało się, że sprawa dotycząca Herlinga-Grudzińskiego nie budzi kontrowersji, tymczasem wysłuchiwałem tutaj po prostu nieprawdy... (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: No właśnie.) ...jakoby w III Rzeczypospolitej, nie wiem, był akceptowalny, czyli że uznawano go jakoś tak półgębkiem, a w gruncie rzeczy zwalczano. To jest kłamstwo, pani Lichocka, to jest kłamstwo. Tu już pani posłanka przede mną mówiła, że był w pełni akceptowany, popierany, wydawany. Herling-Grudziński był człowiekiem, który był powszechnie szanowany. Tego rodzaju uchwała, jeżeli jest wykorzystywana do bieżącej walki politycznej, nie przynosi wstydu Herlingowi-Grudzińskiemu, tylko tym, którzy to robią. Ja oczywiście nie oczekuję od pani poseł z PiS-u, żeby cokolwiek dokładnie rozumiała, wiedziała, znała, to zbyt wysoka poprzeczka, ale to jest rozpowszechnianie nieprawdy, jeżeli chodzi o tę uchwałę, tej nieprawdy, że pierwszą książką o zbrodniach sowieckich łagrów i obozów był ˝Inny świat˝. To jest po prostu nieprawda. Pani jest niedouczona, zresztą nie tylko w tej kwestii. Była chociażby książka Gliksmana ˝Powiedz Zachodowi˝, niech pani sobie sprawdzi, i wiele innych książek. (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Tak.) To jest po prostu nieprawda, nieuctwo, bo tu nie ma żadnego interesu politycznego. Herling-Grudziński jest tak wielki, że nie ma znaczenia, czy to była pierwsza książka, czy druga. To jest po prostu nieuctwo. Ja kwestionuję prawo PiS-u do wykorzystywania Herlinga-Grudzińskiego. Wy nie powinniście pisać takich uchwał, nie macie do tego prawa, bo Herling-Grudziński walczył o Polskę demokratyczną i wolną. On ma prawo obchodzić rocznicę 11 listopada, a wy obchodźcie rocznicę 7 listopada, bo on walczył z dyktaturą, a dla was rocznicą jest 7 listopada - ustanowienie dyktatury. Twierdzenie, że to jest postać, która na swój sposób była wyjątkowa... Ale przecież jest ogromna literatura, cała ta łagrowa literatura, chociażby ˝Opowiadania kołymskie˝. Przecież pani to powinna znać. Nie ma tu żadnego wyjątku. Po prostu ofiary łagrów pisały książki o swoich przeżyciach, chwała im za to, natomiast obserwujemy takie ciasne, wąskie politykierstwo, mówienie o idiotyzmie. Herling-Grudziński popierał III Rzeczpospolitą. Oczywiście nie wiemy tego, jak ktoś nie żyje. Można go dzisiaj zapisywać do PiS-u. Dla niego idiotyzmem był raczej PiS, dlatego że on walczył z dyktaturą, a to, co wy uprawiacie, jest bronieniem dyktatury. Z oczywistych względów, odcinając się od PiS-u, którego w ogóle nie powinno być na tej sali - najlepiej wyjdźcie, jak to macie w zwyczaju - nie ma powodu, żeby cenę za PiS w Polsce płacił pan Herling-Grudziński, którego książki, w przeciwieństwie do pani Lichockiej, miałem zaszczyt kolportować. Za tę m.in. działalność spędziłem kilka lat w więzieniu. Nie wiem, jakiego typu cierpienia dla wolnej Polski poniosła pani Lichocka. I z tych powodów, Wysoka Izbo, oczywiście klub PSL - UED będzie popierał tę uchwałę. (Oklaski)
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Poseł! Mówiłam o tym, że w systemie III RP nie doceniano Herlinga-Grudzińskiego, jeśli chodzi o jego analizy sytuacji politycznej w Polsce, ale jeśli chodzi o jego literaturę - doceniano. I powiedziałam o tym, że natychmiast, jak tylko to było możliwe, opublikowano w oficjalnym obiegu jego dzienniki. One były publikowane, jego opowiadania były publikowane. Natomiast nazwał idiotyzmem, że nie było rozliczenia z komunizmem, że nie było rozliczenia zbrodni PRL-owskich. Wymieniał z imienia i nazwiska również polityków formacji, w których pani uczestniczyła, którzy sprzeniewierzali się tej zasadzie, której on był wierny, zasadzie służenia dobru, wartości, jaką jest prawda, a nie kłamstwu. To mówił Herling-Grudziński, można to znaleźć w wywiadach z nim, natomiast to było starannie pomijane albo tylko przebąkiwano o tym w głównym obiegu. (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Co innego czytałyśmy.) Niech pani sobie zajrzy do publikacji z lat 90. czy 2000. (Dzwonek) Natomiast do tych wypowiedzi nie będę się w ogóle odnosić. (Poseł Stefan Niesiołowski: I bardzo dobrze.) Bardzo dziękuję. Cieszę się, że rok 2019 będzie Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Mieszkowski (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, druki nr 2518 i 2531. Politycy Prawa i Sprawiedliwości lubią widzieć świat w czerni i bieli, strofować społeczeństwo i zagarniać dla siebie polską historię i kulturę. Tak też zapewne chcecie zrobić państwo z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim. Jest on państwu oczywiście znany jako autor genialnego ˝Innego świata˝, zagorzały antykomunista i gorliwy katolik. To wszystko się zgadza, jednak dorobek tego pisarza nie poddaje się prostej instrumentalizacji. Pozwolę sobie przywołać jeden ze schyłkowych tekstów Herlinga-Grudzińskiego, a mianowicie opowiadanie ˝Błogosławiona, święta˝ z tomu ˝Gorący oddech pustyni˝ z 1997 r. Choć dotyczy on wojny w byłej Jugosławii, jest również boleśnie aktualny w stosunku do wydarzeń ostatnich lat w Polsce. Zacytuję tu fragment tekstu wybitnego polskiego literaturoznawcy Przemysława Czaplińskiego: Jako człowiek głęboko religijny, a zarazem krytycznie nastawiony do polityki Kościoła zakwestionował apel papieża skierowany do kobiet zgwałconych w trakcie wojny - apel o to, by nie korzystały z przysługującego im prawa do usunięcia ciąży. Apel nie był prostym przywołaniem kobiet do porządku i Herling świetnie zdawał sobie z tego sprawę. Jego opowiadanie stopniem komplikacji odpowiadało złożoności sytuacji. Pisarz wystawił Kościół na próbę, fingując sytuację, w której jedna z ofiar gwałtów umiera po porodzie, co uruchamia proces beatyfikacyjny i uświęcający. Do beatyfikacji nie dochodzi, ponieważ kobieta tuż przed śmiercią - na co wskazuje jej twarz, wykrzywiona jakimś ohydnym grymasem - prawdopodobnie bluźniła. W ten sposób pisarz wystawił prosty i zarazem bardzo wysoki rachunek Kościołowi - pociągnął do odpowiedzialności za moralne wezwanie sformułowane przez papieża, a równocześnie wskazał, że Kościół nadal dostrzega w ofiarach gwałtu ślad moralnego zohydzenia. Gdyby tak nie było, jakie miałby znaczenie grymas na twarzy? Gdyby cierpienie było wystarczającą podstawą do uznania świętości, wszystkie zgwałcone kobiety powinny zostać wyniesione na ołtarze. Skoro tak nie jest, to w imię czego formułuje się apele? Zostawię państwa z tą konstatacją, choć nie wierzę, że skłoni ona was do głębszej refleksji. Oczywiście Klub Poselski Nowoczesna popiera projekt uchwały ustanawiającej rok 2019 Rokiem Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.