Mówca: Monika Rosa
Data: 2018-11-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Celem projektu jest wprowadzenie dla kierowców surowszych sankcji, niż to ma miejsce obecnie, za poruszanie się samochodami, które mają albo niesprawny, albo wycięty filtr cząstek stałych, oraz dla tych podmiotów, które usługi takiego wycięcia lub modyfikacji filtra cząstek stałych oferują. W Polsce powszechne jest poruszanie się samochodami, które mają albo wycięte, albo zużyte filtry DPF. Jest to praktyka bardzo szkodliwa dla środowiska, ludzkiego zdrowia i życia, ale jest niestety nagminna. Chodzi tu głównie o samochody, które są importowane, używane. Do Polski sprowadza się obecnie ogromne ilości takich aut z państw głównie zachodniej Europy. Bardzo duża część tych importowanych aut napędzana jest silnikiem wysokoprężnym Diesla. Tylko w latach 2016-2017 do Polski sprowadzono ok. 2 mln aut, które w dużej mierze mają powyżej 10 lat. Filtry, o których rozmawiamy, czyli filtry cząstek stałych, filtry DPF, są montowane w układach wydechowych silników wysokoprężnych i benzynowych. Oczyszczają one gazy spalinowe z cząstek sadzy i popiołu. Silnik, który działa bez takiego filtra, generuje znaczące ilości zanieczyszczeń, co przyczynia się do obniżenia jakości powietrza, zwłaszcza w miastach, gdzie ruch samochodowy jest bardzo intensywny. Z pewnością nie tylko ja to odczułam, ale także państwo mieliście okazję to odczuć, wdychając do swoich płuc powietrze szczególnie w dużych miastach, na ulicach, jak bardzo takie samochody zanieczyszczają właśnie to powietrze. Filtry w takich autach należy poddawać zabiegom konserwacyjnym, muszą być wymieniane, by zapewnić prawidłowe działanie i to, żeby zanieczyszczeń w powietrzu było jak najmniej. Ale tak się nie dzieje. Obecność filtra obniża osiągi samochodu, a zainstalowanie nowego to jest oczywiście wysoki koszt, sięgający 7-10 tys. zł. W związku z tymi wysokimi kosztami te filtry są bardzo często usuwane, są zastępowane atrapami oraz instalacjami, które mają oszukać oprogramowanie sprowadzanych samochodów. Chociaż usuwanie filtra prowadzi do tego, że pojazd staje się zgodnie z prawem niezdatny do ruchu, ta praktyka nie jest wystarczająco ścigana ani karana. Podajmy przykład kwoty mandatu, który obowiązuje za poruszanie się pojazdem niespełniającym norm emisyjnych. Jest to maksymalnie ok. 500 zł, więc są to środki niewspółmiernie małe w stosunku do oszczędności, jakie właściciele samochodów generują po usunięciu takiego filtra, albo do kosztów, jakie mają wydać, kiedy chcą taki filtr zmienić. Taki samochód, szanowni państwo, nie powinien poruszać się po drogach. Jednak usunięcie go z drogi po usunięciu takiego filtra nie jest obowiązkowe. Policja po kontroli ma obowiązek co najwyżej zatrzymać dowód rejestracyjny i wystawić mandat. Dla przykładu, w Austrii kara za usunięcie takiego filtra i poruszanie się niesprawnym zgodnie z prawem autem to mandat nawet w wysokości 3,5 tys. euro i odholowanie samochodu na koszt właściciela. W Czechach mandat wynosi ok. 50 tys. koron, czyli ok. 8 tys. zł, w Niemczech mandaty sięgają od 1500 do 2500 tys. euro. Projekt, który złożyliśmy i który dzisiaj prezentujemy, przewiduje zdecydowanie surowsze sankcje za przewinienie, jakim jest usunięcie filtra DPF. Po pierwsze, właścicielowi, posiadaczowi, użytkownikowi pojazdu, którego stan techniczny narusza wymagania ochrony środowiska, i osobie prowadzącej taki pojazd będzie grozić kara grzywny do 5 tys. zł. Po drugie, taka sama grzywna będzie grozić osobom, które docelowo usuwają filtr cząstek stałych i oferują usługę usuwania takiego filtra. Projekt nakłada obowiązek usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela w przypadku stwierdzenia, że stan techniczny pojazdu narusza wymogi w zakresie ochrony środowiska. Jakie będą pozytywne skutki wprowadzenia projektowanej ustawy? Po pierwsze, społeczne i ekologiczne. Poprawa jakości powietrza, na której, jak rozumiem, zależy nam wszystkim, którzy tutaj zasiadamy, niezależnie od opcji politycznej, będzie wynikiem skuteczniejszej walki z usuwaniem filtrów cząstek stałych. Przełoży się to na ograniczenie kosztów, które generują problemy zdrowotne spowodowane zanieczyszczeniem powietrza. To są sprawy, które łatwo jest przeliczyć na pieniądze, ale przecież zdrowie jest bezcenne. Wyższe grzywny dla osób uzyskujących korzyści z usuwania filtrów DPF będą stanowiły dodatkowy dochód państwa. Projekt nie będzie stanowił dodatkowego obciążenia dla budżetu państwa, surowe sankcje będą mogły być wymierzane w ramach obecnie istniejącego systemu kontroli. Szanowni Państwo! Po raz kolejny rozmawiamy o zdrowiu i życiu obywateli. Rozmawiamy o tym, że nie jest możliwe poruszanie się niesprawnych aut po polskich drogach. Mówiliście państwo także przy okazji omawiania poprzedniego projektu ustawy o tym, że zły stan techniczny aut prowadzi bardzo często do wypadków. W przypadku tego projektu ustawy trzeba powiedzieć o tym, że zły stan techniczny aut lub celowe usuwanie filtrów DPF przyczyniają się do zwiększenia zagrożenia zdrowia. Nie może być zgody na to, żeby prawo polskie pozwalało nam mówić: okej, można sprowadzać auta, okej, można usunąć filtr DPF, można się poruszać niesprawnym autem, bo grozi za to tylko 500 zł grzywny, dlatego że niesprawne auta w znacznym stopniu są przyczyną obniżenia jakości powietrza, którym wszyscy oddychamy. Dlatego proszę państwa o poparcie tego projektu ustawy. (Oklaski)