Mówca: Barbara Bubula
Data: 2015-07-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Przedstawiam opinię Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość. Jesteśmy na etapie drugiego czytania projektu ważnej dla milionów ludzi ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym. Niestety prace nad tym istotnym aktem prawnym prowadzone były w trybie urągającym dobrym praktykom parlamentarnym. Można odnieść wrażenie, że na koniec kadencji koalicja PO-PSL chce zasłonić tym nowym rozwiązaniem prawnym wszystkie zaniedbania w zakresie braku nadzoru nad bankami, firmami pożyczkowymi czy parabankami. Rzeczywiście problem społeczny w postaci krzywdy licznych klientów instytucji finansowych istnieje. Mamy ofiary lichwiarskich pożyczek, oszukanych frankowiczów, mamy najwyższe w Europie koszty bankowe dla klientów, ale czy jedyną drogą jest powoływanie nowego urzędu z czterema ministrami i dwustoma pracownikami za 30 mln zł, który ma obsługiwać rzecznika pokrzywdzonych? Jest to projekt poselski wprowadzony w trybie bez konsultacji społecznych. W pierwszym czytaniu wytknęliśmy liczne błędy i niedoróbki. Wiele z tych naszych postulatów musiało zostać uwzględnionych w trakcie prac komisji, gdyż były oczywiste. Wnosiliśmy o to, aby dorobek dobrze działającej instytucji rzecznika ubezpieczonych nie został wyrzucony do kosza. Wnosiliśmy o wyposażenie nowego rzecznika w prawo do składania wniosków do Sądu Najwyższego w sprawie ustalenia jednolitej wykładni prawnej w przypadku rozbieżnych orzeczeń sądów niższej instancji. Wnosiliśmy o objęcie ochroną także najbardziej poszkodowanych brakiem ochrony konsumenckiej klientów firm pożyczkowych, czego nie uwzględniono w pierwotnym projekcie. Wnosiliśmy o zweryfikowanie poziomu obciążenia poszczególnych typów instytucji finansowych opłatą związaną z funkcjonowaniem nowego urzędu. W pierwotnym projekcie posłowie Platformy proponowali na przykład, aby obciążenie kas spółdzielczych było stukrotnie wyższe niż obciążenie banków, co kłóciło się nie tylko z poczuciem elementarnej sprawiedliwości, ale i ze zdrowym rozsądkiem. W rezultacie prac komisji nadal nie ma pewności, czy zaproponowane obciążenia będą sprawiedliwe, brak bowiem wiarygodnych obliczeń. Jedyne dane, jakie przedstawiło Ministerstwo Finansów, np. w przypadku firm pożyczkowych, są danymi szacunkowymi. Proponuje się, by te firmy płaciły rocznie 0,02% sumy swych aktywów, czyli ok. 2 mln zł, co będzie stanowiło 6% kosztów funkcjonowania nowej instytucji rzecznika. Nie ma jednak danych, które potwierdzałyby taki zakres kosztów. W trakcie prac komisji pojawiło się wiele problemów, których rozstrzygnięcie budzi nasze podstawowe wątpliwości, a nawet oczywisty sprzeciw. Po pierwsze - i to jest najważniejsze - w trybie poprawki poselskiej został wprowadzony do projektu przepis, na mocy którego ustawowo pominięta została procedura powołania nowego rzecznika finansowego. Wiadomo, że kadencja obecnego rzecznika ubezpieczonych upływa w listopadzie. Tymczasem Platforma chce, by na mocy ustawy obecny rzecznik ubezpieczonych stał się automatycznie rzecznikiem finansowym i by natychmiast automatycznie rozpoczęła się dla niego nowa 4-letnia kadencja, bez zastosowania procedury wyboru. W ten sposób bez zastosowania odpowiednich procedur i tuż przed wyborami parlamentarnymi, w trybie forsowania partyjnego ustępującej koalicji rządowej rozstrzyga się o obsadzie arcyważnego urzędu dysponującego 30-milionowym budżetem, urzędu o znacznym wpływie społecznym. I dzieje się tak właśnie w sytuacji, gdy po wyborach parlamentarnych to nowy premier na wniosek nowego ministra finansów powinien powołać nowego rzecznika finansowego. Ten typ politycznego skoku na nową instytucję w końcówce kadencji należy ocenić zdecydowanie negatywnie. Zgłaszamy więc poprawkę, która uniemożliwia tego typu polityczną grę. Chcemy, by obecny rzecznik ubezpieczonych spokojnie ukończył kadencję, ale by nowego rzecznika finansowego powołać zgodnie z zasadami zawartymi w projekcie ustawy, a nie w trybie nadzwyczajnym, w przedwyborczej gorączce i z zachowaniem jak największej liczby ważnych urzędów w rękach odchodzącej koalicji rządzącej. Po drugie, jeśli już ma powstać nowa instytucja, to nie może być tak, że ogranicza się prawa obywateli do korzystania z jej pomocy, a tak jest w tym projekcie ustawy. W trakcie prac komisji wprowadzono przepis, który uniemożliwia w praktyce korzystanie z pomocy rzecznika przez osoby fizyczne, które będą miały problemy w kontaktach z bankami, a które korzystają z usług banków w celach związanych z działalnością gospodarczą lub zawodową. Określenie tego wyłączenia w ustawie, podkreślam, pisanej w pośpiechu i bez przeprowadzenia właściwych analiz, może doprowadzić do tego, że miliony ludzi zostaną wyłączone z pomocy rzecznika. Te miliony ludzi bowiem mają rachunki bankowe, prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą albo będąc zatrudnionymi na umowy o dzieło i umowy zlecenia oraz pobierając rozmaite honoraria w przypadku działalności twórczej. Korzystają więc z rachunku bankowego w związku z działalnością zawodową, którą się tu wyklucza. A co z rolnikami, którzy także korzystają z usług banków? Zgodnie z omawianym projektem oni wszyscy byliby poza systemem pomocy rzecznika. Co więcej, wprowadzona zostaje do ustawy pomoc w postaci pozasądowego rozwiązywania sporów po wyczerpaniu drogi reklamacji, która również została obłożona przeszkodą w postaci konieczności (Dzwonek) wpłaty - już kończę, panie marszałku - na wejściu kwoty 50 zł na rzecz rzecznika. Instytucja, która będzie ściągać z rynku finansowego opłaty w wysokości ponad 30 mln, chce dodatkowo wprowadzać barierę w postaci opłaty. Wprawdzie można z niej zwolnić osoby ubogie, ale po co w ogóle ta biurokratyczna procedura? Podsumowując, stwierdzam, że istnieje problem społeczny. Przez osiem lat rządów PO narosły krzywdy obywateli doznane w wyniku braku nadzoru nad instytucjami rynku finansowego. Teraz za pomocą tej naprędce, na kolanie pisanej ustawy koalicja rządowa chce zasłonić swą nieudolność, dokonując dodatkowo powołania nowego urzędu w trybie politycznego skoku na 30 mln i kilka posad ministerialnych. Pomimo wielkiej potrzeby powołania tego urzędu nie możemy głosować za takim rozwiązaniem w obecnym kształcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)