Mówca: Monika Falej
Data: 2022-03-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Lewicy zaprezentować stanowisko wobec sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027. Chciałam powiedzieć, że deklarowaliśmy na posiedzeniu komisji współpracę w tym zakresie, tak by ten dokument był naprawdę odpowiedzią na potrzeby i tak żeby wszystkie strony, w tym również społeczna, miały satysfakcję i współudział w tym, co się będzie działo, jeżeli chodzi o realizację zadań finansowanych ze środków europejskich. Niestety, te propozycje strony społecznej nie zostały uwzględnione, dlatego też zostały one złożone jako wnioski mniejszości. Mam jednak nadzieję, że będziemy pozytywnie nad nimi procedować, bo myślę, że uwagi ze strony społecznej powinny być uwzględnione, bo akurat są słuszne. Liczę więc na to, że mimo negatywnej odpowiedzi pana na posiedzeniu komisji był jednak czas na refleksję i czas na to, by te poprawki zostały uwzględnione i też pozytywnie przegłosowane. Mam zatem nadzieję, że dzięki temu będzie to dokument pełniejszy, będzie to też dokument, który będzie odpowiadał na potrzeby, i będzie również tym dokumentem, który pokaże, że rzeczywiście środki unijne będą rozdysponowane transparentnie, będą również miały szansę na to, żeby nie dawały jakichkolwiek podtekstów do tego, że będzie to kwestia związana z tym, że będzie to rozdawanie swoim. To jest dla nas bardzo istotna sprawa. Odniosę się też do tego, że strona społeczna, obecna podczas konsultacji społecznych, wielokrotnie zwracała uwagę, że projekt ustawy daje zbyt silną rolę instytucjom centralnym, osłabiając stronę samorządową, odbierając partycypację organizacjom pozarządowym. Stąd właśnie również propozycje poprawek. Trzeba też mieć świadomość, że ustawa w niedostateczny sposób określa funkcjonowanie komitetu monitorującego realizację programu. Zwracam też uwagę na to, że w komitetach monitorujących strona społeczna nie ma jednak takiej reprezentacji, jakiej by oczekiwała, tak by mieć wpływ na to, jak te środki są rozdysponowywane. Należy także podkreślić, że w składzie komitetu monitorującego obligatoryjnie powinni znaleźć się przedstawiciele, przedstawicielki podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, w tym w szczególności organizacji pozarządowych, które zajmują się chociażby monitorowaniem zasad horyzontalnych określonych w art. 9 rozporządzenia ogólnego. Martwi mnie także marginalizowanie w zapisach ustawy przedstawicieli organizacji pozarządowych, które zajmują się daną tematyką, mają doświadczenie na etapie programowania, a także monitorowania polityk publicznych, które będą stać na straży standardów realizacji, w tym zasad, w kontekście funduszy europejskich. Jest to jasne, że jest to kluczowe przy wykorzystaniu alokacji. To rzeczy, które są niezwykle ważne, i mam nadzieję, że jednak państwo się nad tym pochylicie. Tak jak rozmawialiśmy, poprawki, które państwo zgłosiliście również już na samym posiedzeniu komisji... Mam wątpliwość co do zapisu art. 137, który choć przy dobrej woli jest słuszny podczas realizacji, to pozostawia pole do nadużyć. Określiłam to na posiedzeniu komisji i tutaj to powtarzam, w cudzysłowie oczywiście: przyklepywanie działań realizowanych przed wejściem w życie ustawy, które ta ustawa ma legitymizować. To niestety dalej budzi wątpliwości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)