Mówca: Konrad Frysztak
Data: 2025-07-08 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! By lepiej zrozumieć nowelizację ustawy z druku nr 1314, nad którą w tej chwili obradujemy, warto wrócić do roku 2018, kiedy to ówczesny rząd Prawa i Sprawiedliwości wziął się za zaimplementowanie w Polsce dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej, która po części mówi o tym, by przeciwdziałać nielegalnej migracji, ale przede wszystkim by odpowiadać na zagrożenia terrorystyczne. Ta implementacja, tak jak powiedziałem, została przedłożona w Polsce przez ówczesny rząd i uchwalona przez Sejm 9 maja 2018 r. W jaki sposób? W sposób najbardziej absurdalny z możliwych. W sposób, który po pierwsze, nie dawał liniom lotniczym gwarancji możliwości dostosowania się do wymogów stawianych przez Straż Graniczną, bo Straż Graniczna takich wymogów nie potrafiła wtedy postawić. Ta implementacja to maksymalny okres, który można było wtedy wykorzystać, czyli okres 5 lat, jeśli chodzi o możliwość sięgania po te dane. A co za tym idzie? Kara, która nie była stopniowana, czyli mówiąc wprost, wyłącznie kara finansowa. Tak wtedy o tym zdecydowano. Ja przypominam sobie, jak w poprzedniej kadencji wielokrotnie na posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji przychodziła branża lotnicza, aby powiedzieć, pokazać, w jaki sposób te przepisy powinny funkcjonować, bo przecież nie funkcjonują. Straż Graniczna nie miała kompatybilnego systemu z liniami lotniczymi, ale wydawała kary, których nie można było ściągnąć. Do czego to doprowadziło? Doprowadziło to do tego, że Straż Graniczna za każde niedostarczenie pliku albo dostarczenie z błędem wystawiała karę dla linii lotniczych. Z tą karą szła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i - uwaga, szanowni państwo i panie ministrze - chyba się nie pomylę, jeśli powiem, że Straż Graniczna nie wygrała żadnego procesu w trybie administracyjnym z liniami lotniczymi, co naraziło Skarb Państwa na dodatkowe koszty w postaci zwrotu kosztów postępowania administracyjnego. Ta ustawa to dostosowanie przepisów do orzeczenia TSUE, o czym mówiła moja przedmówczyni. Trybunał wypowiedział się w tej sprawie bardzo jasno. Warto - i to pytanie prejudycjalne zostało złożone przez rząd Belgii - aby kraje stosowały miarkowanie kary, by można było karać nie tylko finansowo, a jeśli już, to w taki sposób, który później będzie mógł zostać obroniony w sytuacji skargi na decyzję administracyjną, bo decyzje wydawane przez Straż Graniczną nierzadko, a mówiąc wprost: zawsze, były skarżone do WSA przez linie lotnicze. Do czego to doprowadziło? Doprowadziło to do tego, i są to dane z 2023 r., że nie dało się ściągnąć kar, które zostały naliczone i które wyniosły 150 mln zł. Dlaczego? Bo przepis był źle zaimplementowany. Rozwiązania, które dzisiaj są przedkładane w ustawie, a które klub Koalicji Obywatelskiej popiera w całej rozciągłości, to, po pierwsze, skrócenie okresu, w którym należy te dane przetwarzać - teraz to 3 lata. Po drugie, wprowadzenie do słowniczka ustawy pojęć: lot wewnątrzunijny i lot pozaunijny, które pozwolą na to, by móc w jasny sposób przekazywać te dane. Po trzecie i najważniejsze, szanowni państwo, nazwę to wprost abolicją finansową za ten czas, kiedy przepis był wadliwie, błędnie skonstruowany, a co za tym idzie, nie mógł być stosowany w odpowiedni sposób przez Straż Graniczną. Po tym, gdy ustawa wejdzie w życie - ustawodawca przewiduje na to 14 dni w okresie 6 miesięcy, jeśli mnie pamięć nie myli - system zostanie skomunikowany ze wszystkimi liniami lotniczymi, a to, szanowni państwo, pozwoli na to, aby można było przetwarzać te dane, przeciwdziałać zagrożeniu terrorystycznemu i przede wszystkim być odpowiedzialnym partnerem, jakim jest rząd i Straż Graniczna, dla przewoźników lotniczych, którzy operują na terenie naszego kraju i Unii Europejskiej. (Dzwonek) Jak wspomniałem, ale powtórzę raz jeszcze, klub Koalicji Obywatelskiej popiera przedłożenie i będzie głosować za. (Oklaski)