Mówca: Finansów Teresa Czerwińska
Data: 2018-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Nie, ja będę występować. Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy budżetowej na rok 2019, który Rada Ministrów przyjęła 25 września br. Czynię to z pełną odpowiedzialnością i satysfakcją, ponieważ jest to budżet dobry dla Polski. To wyjątkowy zaszczyt prezentować dzisiaj przed Wysoką Izbą niniejszy projekt ustawy budżetowej, tym bardziej że przypada on w okrągłą, 250. rocznicę uchwalenia pierwszej polskiej ustawy budżetowej, co miało miejsce w 1768 r. Była to zarazem pierwsza tego typu ustawa w kontynentalnej Europie. Dlatego też wyrażam głęboką nadzieję, że debata parlamentarna nad przedstawionym rządowym projektem będzie rzeczowa i merytoryczna, wszak budżet państwa jest naszym wspólnym dobrem, a efektem prac pań i panów posłów będzie uchwalona ustawa budżetowa, która będzie służyć wszystkim Polakom. Szanowni Państwo! Czy budżet państwa może z jednej strony być budżetem bezpiecznym, stabilnym, realizować postulaty zgłaszane przez społeczeństwo, dbać o jego dobro i bezpieczeństwo, a z drugiej strony zawierać niezbędne impulsy prorozwojowe, które są konieczne do utrzymania wzrostu gospodarczego w długim horyzoncie czasowym? Czy budżet może pogodzić te dwie z pozoru przeciwstawne cechy? Może i w moim przekonaniu powinien. Budżet na rok 2019 właśnie to czyni, o czym będę chciała przekonać Wysoką Izbę. Na wstępie pokrótce wskażę Wysokiej Izbie główne zasady, które stanowiły podstawę do opracowania budżetu państwa na rok 2019. Przede wszystkim pragnę podkreślić, że budżet został przygotowany, skonstruowany z poszanowaniem reguł fiskalnych, zapewnia niezbędną stabilność bezpieczeństwa sektora finansów publicznych i zarówno spełnia reguły fiskalne zawarte w ustawie o finansach publicznych, jak i respektuje te wartości referencyjne, które są właściwe dla deficytu nominalnego i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Zastosowanie stabilizującej reguły wydatkowej w połączeniu z efektami podjętych wysiłków i działań mających na celu uszczelnienie systemu podatkowego i odbudowę dochodów podatkowych, przy utrzymującej się dobrej koniunkturze gospodarczej, pozwoliło ustalić kwotę deficytu państwa w przyszłym roku na najniższym poziomie od 2009 r. Jednocześnie, szanowni państwo, mając na uwadze to, że stabilność sektora finansów publicznych ocenia się nie tylko poprzez pryzmat wyniku budżetu państwa sensu stricto, ale poprzez pryzmat sektora, prognozujemy, iż deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, czyli wynik ustalany z wykorzystaniem metodyki europejskiej, ukształtuje się na poziomie 1,7% PKB, czyli w istotny sposób poniżej wartości referencyjnych 3%, definiowanych przez reguły fiskalne. Korzystna sytuacja makroekonomiczna obejmująca wzrost gospodarczy przy jednoczesnym powrocie umiarkowanej inflacji będzie, o czym już wspominałam, sprzyjać uzyskaniu tego wyniku. Z całą pewnością nie byłby on jednak możliwy bez szeroko zakrojonych działań podjętych przez pana premiera Mateusza Morawieckiego. W szczególności mam na myśli działania dotyczące uszczelniania systemu podatkowego, redukcji luki w zakresie podatku VAT i CIT. Te działania, które zostały podjęte na rzecz odbudowy strumienia dochodów podatkowych, przynoszą wymierne efekty. Dość powiedzieć, że w przyszłym roku prognozujemy blisko 180 mld zł wpływów z tytułu podatków od towarów i usług oraz prawie 35 mld z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, co oznacza wzrost odpowiednio o 46% i 36% w stosunku do początku kadencji, czyli do roku 2015. Te liczby, szanowni państwo, mówią same za siebie. Uszczelnienie systemu podatkowego stało się faktem. (Poseł Izabela Leszczyna: Medialnym, pani minister, medialnym.) To, że wzrost gospodarczy nie zawsze idzie w parze i automatycznie przekłada się na istotny wzrost dochodów podatkowych, pokazują też dane historyczne - jeżeli weźmiemy pod uwagę okres 2008-2015, kiedy to średnioroczny realny wzrost gospodarczy wynosił 103,2%, wpływy z tytułu podatku VAT wzrosły o 21%, a wpływy z tytułu podatku CIT zmalały o 5%. Tym bardziej trzeba umieć i wiedzieć, jak ten wzrost gospodarczy wykorzystać - po stronie dochodowej zlikwidować wyłudzenia i patologie trawiące system podatkowy, zapewniając tym samym równe zasady gry i podnosząc konkurencyjność przedsiębiorstw, w szczególności przedsiębiorstw sektora MSP, które przecież stanowią dominującą, zdecydowanie przeważającą... (Poseł Izabela Leszczyna: Dlatego przestały inwestować, tak o nie dbają.) ...większość przedsiębiorstw w Polsce, a po stronie wydatkowej starać się dawać pierwszeństwo wydatkom dającym impulsy do wzrostu gospodarczego. Szanowni Państwo! Projekt ustawy budżetowej na rok 2019 musiał w pierwszej kolejności zapewnić niezbędną stabilność finansów publicznych, która jest fundamentem rozwoju każdej gospodarki. I udało się to osiągnąć. Niemniej jednak plan finansowy państwa, czyli budżet, odzwierciedla cele i założenia prowadzonej polityki społeczno-gospodarczej państwa i jest głównym narzędziem jej realizacji. Stąd też należy wskazać, że jego konstrukcja została opracowana z myślą o dalszym rozwoju społeczno-gospodarczym Polski. Nie możemy przy tym jednak zapominać o roli, jaką w gospodarce rynkowej ma do spełnienia państwo, które pełni trzy ważne funkcje ekonomiczne, a mianowicie: zwiększa efektywność - m.in. poprzez popieranie konkurencji oraz dostarczanie dóbr publicznych; popiera sprawiedliwość - dzięki stosowaniu podatków oraz programów wydatkowych mających na celu redystrybucję dochodów na rzecz wybranych, szczególnych grup i społeczności; popiera makroekonomiczną stabilność oraz wzrost - m.in. poprzez podejmowanie działań mających na celu redukcję bezrobocia oraz pobudzanie wzrostu za pomocą środków polityki fiskalnej i regulacji pieniądza. Kierunki rozwoju gospodarczego Polski na najbliższe lata wskazuje ˝Strategia na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Postuluje ona model rozwoju gospodarczego oparty na wzroście inkluzywnym, zrównoważonym pod względem zarówno społecznym, jak i terytorialnym. Jej głównym celem jest tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym. W tę strategię wpisuje się prowadzona przez rząd przyjazna wzrostowi gospodarczemu polityka budżetowa. Jestem przekonana, że projekt budżetu na rok 2019 przy szukaniu ścieżek rozwoju gospodarczego znajdzie bezpieczną równowagę - równowagę między stabilnością finansów publicznych a potrzebami i oczekiwaniami zgłaszanymi przez społeczeństwo, jak i potrzebną do zapewnienia wzrostu gospodarczego w długim terminie, czyli tych bodźców, tych stymulant, które powinny być zawarte w tym budżecie. (Oklaski) Jak dotąd polityka ukierunkowana na utrzymanie właśnie takiej równowagi sprawdza się i przynosi wymierne efekty. Szanowni Państwo! Chciałabym bardzo krótko, mając na uwadze ramy czasowe, przedstawić pewne założenia makroekonomiczne czy te parametry, które są podstawą do przygotowania budżetu państwa. Konstruując ten budżet, kierowaliśmy się najbardziej prawdopodobnym scenariuszem makroekonomicznym, być może nawet z pewną dozą konserwatyzmu, co sprawia, że budżet na rok przyszły jest realny, nawet w obliczu trudniejszych czasów oraz zmian, ryzyk w gospodarce światowej, które powoli rysują się na horyzoncie. Co do podstawowych parametrów makroekonomicznych. Jeśli chodzi o produkt krajowy brutto, zakładamy realne tempo wzrostu PKB 3,8%, podstawowym czynnikiem wzrostu będzie pozostawał popyt krajowy, w tym spożycie prywatne z rosnącą tendencją nakładów brutto na środki trwałe. Jeśli chodzi o rynek pracy, zakładamy kontynuację pozytywnych tendencji w tym obszarze. Oczekujemy, że równolegle do utrzymującej się dobrej koniunktury gospodarczej następować będzie również dalszy spadek stopy bezrobocia. Być może będzie on mniej dynamiczny niż w poprzednich okresach, ale szacujemy, że stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec 2019 r. obniży się do poziomu 5,6%. Poprawa sytuacji gospodarstw domowych będzie także rezultatem systematycznego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Prognozujemy, że w roku 2019 wskaźnik ten ukształtuje się na poziomie 4765 zł, czyli będzie to wzrost o 5,6% w stosunku do roku bieżącego. Jednocześnie spodziewamy się relatywnie, tak jak już wspomniałam, niskiej presji inflacyjnej, 2,3% - wskaźnik CPI, który kształtuje się nieco poniżej celu inflacyjnego prognozowanego przez Narodowy Bank Polski, co będzie mieć swoje przełożenie też na dodatni wynik, jeśli chodzi o realną dynamikę wynagrodzeń w gospodarce. Tyle w dużym skrócie, jeśli chodzi o zupełnie podstawowe parametry makroekonomiczne. Teraz chciałabym krótko przedstawić podstawowe parametry budżetowe, czyli dochody, wydatki i podstawowe kategorie. Projekt ustawy budżetowej na rok 2019 prognozuje dochody budżetu państwa na poziomie 387,6 mld zł, wydatki to jest 416,1 mld zł. Stąd maksymalna określona wielkość deficytu budżetu państwa na rok przyszły to jest 28,5 mld zł. Jednocześnie deficyt sektora GG, czyli instytucji rządowych i samorządowych, to jest 1,7% PKB, co jest, jak już wspomniałam, w istotny sposób poniżej wartości referencyjnych określonych przez reguły fiskalne. Prognozujemy, szanowni państwo, te dochody budżetu państwa, jak wspomniałam, na poziomie 387,6 mld zł, tj. o 20,2 mld zł więcej w stosunku do przewidywanego wykonania dochodów budżetu państwa w roku bieżącym, w tym dochody podatkowe, tj. 359,7 mld, czyli o 8,5% więcej, niż zakłada ustawa budżetowa na rok 2018, a w stosunku do początku kadencji, do roku bazowego, czyli roku 2015, to będzie już 100 mld zł więcej dochodów podatkowych, czyli wzrost blisko 39-procentowy. Dochody niepodatkowe to jest 25,7 mld zł, co oznacza wzrost o 17% w stosunku do bieżącej ustawy budżetowej, przy czym przyjęto założenie, że w roku 2019, podobnie do roku bieżącego, nie planuje się wpłaty z zysku Narodowego Banku Polskiego. Prognozowany wzrost dochodów budżetu państwa w roku 2019 będzie generowany przez dwa istotne czynniki, mianowicie przy wzroście gospodarczym, który założyliśmy, i jednoczesnym powrocie umiarkowanej inflacji, a z drugiej strony będzie efektem już wdrożonych i aktualnie przygotowanych zmian systemowych. Na poziom dochodów podatkowych w roku 2019, oprócz sytuacji makroekonomicznej, będzie miała wpływ kontynuacja działań, które prowadzimy po stronie odbudowy strumienia dochodów podatkowych, uszczelnienia systemu podatkowego. Wśród tych działań wymienię tylko najistotniejsze, tj. wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności w roku bieżącym, gdzie efekty będziemy w dużej mierze obserwować w roku 2019, wprowadzenie ustawy o systemie teleinformatycznym izby rozliczeniowej, która ma na celu przeciwdziałanie wykorzystaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych, rozpoczęcie procesu wdrażania systemu elektronicznych kas fiskalnych on-line, a także wprowadzenie obowiązku raportowania schematów podatkowych. Obok tych zmian mających na celu wzmocnienie strony dochodowej budżetu państwa, jak już wspomniałam na początku, planuje się zmiany w zakresie wspierania przedsiębiorczości, innowacyjności, co stanowi realizację ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Chcę tutaj wymienić wprowadzenie nowej, 9-procentowej stawki w podatku CIT dla przedsiębiorców, u których przychody osiągnięte w roku podatkowym nie przekroczą 1,2 mln euro, wprowadzenie zachęty do inwestowania kapitału w spółkach i modyfikację preferencji podatkowych związanych ze wspieraniem innowacyjności. Chcę też zwrócić uwagę Wysokiej Izby (Dzwonek) na wynik, który jest bardzo istotny. Mianowicie prosząc Wysoką Izbę o przyjęcie ustawy budżetowej, chcę podkreślić, że jest to budżet racjonalny, z dużą dozą przezorności, niepozbawiony wrażliwości społecznej, który równolegle będzie wspierał potencjał gospodarczy. Dziękuję. (Oklaski)