PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Łukasz Schreiber
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeżeli, jak tutaj mówicie, głównym problemem jest to, że kilka osób zarabiało za dużo w tych szkołach, to - już pomijając wszystko - dlaczego nie przeprowadziliście takiej operacji, by obniżyć im wynagrodzenia, ale by cały program kopernikański zostawić? (Głos z sali: To źle?) Dlaczego chcecie wysadzić to w powietrze? Powiedzcie nam, panie ministrze, jaki jest pomysł, bo słyszymy zapewnienia, że tych blisko 100 doktorantów będzie mogło kontynuować kształcenie. Ale które uczelnie ich przyjmą? Czy dostaną 100% finansowania w związku z tym? Czy naprawdę może pan to zagwarantować? I jeszcze ostatnia sprawa. Czy nie widzicie, jaka to będzie - tak całościowo - też kompromitacja państwa polskiego? Rozpoczęte projekty, przyznane przez pana ministra Wieczorka, 2 mln z NCBiR-u. I co z tymi pieniędzmi? Co z Erasmusem, na który przyjadą ludzie, itd. (Dzwonek) W jakiej sytuacji postawi powagę państwa polskiego ta operacja, którą planujecie wykonać? Bo przecież operacje zagłodzenia tych instytucji rozpoczęliście już od początku swoich rządów. (Oklaski)
Mówca: Anna Gembicka
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z każdym dniem widzimy, że rząd Donalda Tuska coraz bardziej przypomina koalicję likwidatorów. Zamiast rozwijać instytucje naukowe i kulturalne, konsekwentnie je niszczy. Po działaniach niszczących Instytut Dmowskiego, po ataku na Instytut Pileckiego teraz przyszedł czas na Akademię Kopernikańską i Szkołę Główną Mikołaja Kopernika. W związku z proponowaną likwidacją chciałabym zadać kilka pytań. Co dalej z osobami, które wybrały te placówki? Gdzie i w jakich warunkach mają kontynuować naukę? Co z pracownikami naukowymi i nienaukowymi? Zostali zatrudnieni, podpisali umowy, zainwestowali swój czas i energię w budowę nowej instytucji, mając przekonanie, że skoro państwo polskie coś powołuje, to będzie to instytucja stała. Kolejna sprawa. Jeżeli państwo uważacie, że były pewne niedociągnięcia w funkcjonowaniu, to dlaczego nie zaproponowaliście w pierwszej kolejności zmian organizacyjnych, tylko od razu likwidację? Czy to jest rzeczywiście troska o jakość nauki, czy może po prostu ideologiczna zemsta (Dzwonek) na instytucjach powstałych za czasów poprzedniego rządu? (Oklaski)
Mówca: Witold Wojciech Czarnecki
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Decyzja o likwidacji Akademii Kopernikańskiej oparta jest nie na merytorycznych argumentach, lecz na politycznej niechęci i manipulacji faktami. Zamiast wzmacniać polską naukę, rząd zdecydował się na działania destrukcyjne, które przynoszą realne szkody polskiemu środowisku naukowemu. Domagam się odrzucenia tego projektu ustawy i przeprowadzenia naprawdę rzetelnej, wolnej od polityki dyskusji na temat przyszłości Akademii Kopernikańskiej. Wiem, że sukces akademii nie podobałby się Niemcom. (Poseł Krystyna Szumilas: Jaki sukces? Chyba sukces finansowy dyrektora.) Ale dlaczego nie podoba się rządowi Donalda Tuska? Tego nie rozumiem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Andrzej Kryj
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Likwidować jest najłatwiej. Pytanie, co w zamian. Kiedy śledzimy ranking szanghajski, okazuje się, że polskie uczelnie ciągle są daleko. (Głos z sali: W ogonie.) Najlepsze dwie znajdują się w piątej setce. Mało tego, w 2021 r. na tej liście było ich 10. (Poseł Krystyna Szumilas: Czy przypadkiem nie rządziliście przez 8 lat?) W 2024 r. już tylko osiem. A więc pytanie. Zamiast likwidować, przedstawcie państwo jakiś pomysł, żeby wzmocnić polskie uczelnie. Państwo likwidatorzy wielokrotnie powoływali się na Polską Akademię Nauk. Słyszymy od lat, że wymaga reformy. Kiedy wreszcie pojawi się pomysł ustawy reformującej PAN? Zajmijcie się tym. Nie likwidujcie czegoś, co miało wizję, co miało przyszłość, co byłoby za kilka lat wizytówką polskiej nauki. Dziękuję.
Mówca: Krystyna Szumilas
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Posłowie PiS-u wykrzykują tutaj teraz swoje postulaty na temat ochrony nauki, edukacji. A co robiliście przez 8 lat? Nie tylko Akademia Kopernikańska była takim miejscem, na które marnowaliście pieniądze przeznaczone na naukę, żeby sobie i swoim własnym sojusznikom zapewnić dobre pensje. Nie tylko ona. Przypomnę program willa+. Jednym z beneficjentów dotacji była fundacja Dumni z Elbląga. W siedzibie tej organizacji trwają dzisiaj kursy z numerologii i z sensu egzystencji. A jej prezes przekonuje, że jego stwórcą jest Allah. Takim instytucjom rozdawaliście pieniądze. I niestety Akademia Kopernikańska była jedną z takich instytucji, które miały budować (Dzwonek) prestiż partii politycznej, a nie polskiej nauki. Dlatego, panie ministrze, prośba o to, żeby podać informacje, co naprawdę działo się w Akademii Kopernikańskiej i jakie są efekty, naukowe osiągnięcia dydaktyczne tej uczelni. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Zbigniew Dolata
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Donald Tusk wydał polecenie polityczne, aby likwidować wszystko, co polskie. I kolejni ministrowie, Wieczorek i Kulasek, karnie wykonują to polecenie. W tym przypadku mówimy o likwidacji Akademii Kopernikańskiej. Trzeba było znaleźć jakieś uzasadnienie. Przeprowadzono kontrolę. Efektem tej tzw. kontroli było wystąpienie pokontrolne pełne insynuacji i kłamstw bardzo łatwych do zdemaskowania. Mam tutaj odpowiedź Akademii Kopernikańskiej. Na kilkudziesięciu stronach akademia odniosła się merytorycznie do tych pseudozarzutów, właściwie wszystkie dezawuując. (Głos z sali: A co mieli zrobić?) Ale to nie zmieniło nastawienia. Mam pytanie: Czy na tej sali wśród posłów koalicji 13 grudnia (Dzwonek) znajdzie się ktoś sprawiedliwy, kto wyłamie się z tego antypolskiego frontu? I jeszcze jedno. W kuluarach sejmowych mówi się, że akademia mogłaby się uratować, pod jednym wszakże warunkiem: gdyby ogłosiła, że Kopernik był znanym niemieckim naukowcem. (Oklaski) (Głos z sali: Ha, ha, ha! Ale śmieszne, ale dowcipne.)
Mówca: Józefa Szczurek-Żelazko
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Koalicja 13 grudnia w 2023 r. naobiecywała środowisku akademickiemu, studentom różne rzeczy, których nie ma zamiaru realizować. Przypomnę. Gdzie są akademiki za złotówkę? Gdzie jest 1 tys. zł stypendium dla studenta? Nie macie zamiaru tego robić, więc pozorujecie pewne działania, które są szkodliwe dla tego środowiska. Likwidujecie kolejne instytucje. Zlikwidowaliście reaktor jądrowy Maria i przekazaliście wytwarzanie radiofarmaceutyków firmom niemieckim. Zniszczyliście NCBiR, likwidujecie wydziały lekarskie, zniszczyliście Sieć Badawczą Łukasiewicz. Teraz przyszła pora na likwidację Akademii Kopernikańskiej, która miała wspierać polską naukę, propagować dorobek naukowy na arenie międzynarodowej oraz wspierać młodych naukowców. Likwidujecie ją tylko i wyłącznie dlatego, że ta instytucja została założona w 2022 r. przez Prawo i Sprawiedliwość. Jest to tylko i wyłącznie (Dzwonek) zemsta polityczna, którą realizujecie sukcesywnie w poszczególnych działach funkcjonowania państwa. (Oklaski)
Mówca: Michał Woś
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Poseł! Przecież pan minister Darek Wieczorek odpowiedział nam wszystkim, że akademiki za złotówkę to była ściema. Jeszcze ten uśmieszek. Wszyscy to słyszeli w Polsce. Platforma likwidatorów. Wy potraficie tylko likwidować. Instytut Pileckiego zniszczony. Instytut Dmowskiego zniszczony. Instytut Pokolenia zlikwidowany. Instytut De Republica zlikwidowany. Inspektorat wewnętrzny zlikwidowany. I teraz przychodzi czas na kolejną instytucję tylko dlatego, że była powołana przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Pod płaszczykiem nieefektywności i oszczędności przykręciliście kurek. To wy nie pozwoliliście się rozwijać, bo gdy tylko przyszliście do władzy, zrobiliście to po to, by tylko likwidować. Niech ta koalicja jak najszybciej zgnije. Podajcie się do dymisji, zanim zdążycie zlikwidować państwo polskie. (Głos z sali: Co zrobić?) Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dorota Olko
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rzadko mówię o przeszłości, bo wolę myśleć do przodu, ale to, co dzisiaj opowiada Prawo i Sprawiedliwość o polskiej nauce, to jest naprawdę jakaś tragikomedia. Mówicie o sieci i Centrum Łukasiewicz? Ja na samym początku, gdy tylko zostałam posłanką, złożyłam wiele pytań dotyczących funkcjonowania Centrum Łukasiewicz i sieci. Okazało się, że mnożący się tam w tempie niebywałym dyrektorzy i kierownicy zarabiali za waszych czasów po kilkadziesiąt tysięcy złotych, w momencie gdy instytuty nie miały pieniędzy na prąd. To nie jest jedna instytucja, która tak funkcjonuje. To jest model działania instytucji nauki za czasów Prawa i Sprawiedliwości. Macie zastrzeżenia odnośnie do odwołania rektora UKEN, który... Jego chyba największym sukcesem jest liczba przegranych procesów sądowych, jest rażące naruszanie prawa, jest zwalnianie pracowników, którzy tylko w jakiś sposób się rektorowi nie spodobali. Zwolnił kilkadziesiąt osób, na nie wiadomo jakich podstawach. (Dzwonek) Na same odszkodowania uczelnia musi wydać już ponad 150 tys. zł. I nazywacie robienie z tym porządku ideologią? To nie jest ideologia, to jest przyzwoitość i dbanie o interes państwa. (Głos z sali: O Akademii Kopernikańskiej to było?) Chciałabym jeszcze zapytać pana ministra, czy będziecie apelowali do pana prezydenta, żeby w przypadku tej ustawy także stanął po stronie interesu państwa i tę ustawę poparł. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Renata Rak
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Odnośnie do wypowiedzi posłów Dolaty i Sachajki, to nie da się tego przemilczeć. Po raz kolejny powtórzę argumenty za likwidacją akademii, które są niepodważalne: sprzeciw większości środowiska akademickiego dotyczący powstania tej uczelni, nieprawdopodobnie wysokie koszty utrzymania, brak efektów kształcenia, brak dorobku naukowego, brak kształcenia studentów, tylko studia doktoranckie i IBM, dublowanie zadań z już istniejącymi instytucjami naukowymi. Bo tak naprawdę Akademia Kopernikańska nie jest i nie była projektem naukowym, tylko i wyłącznie politycznym i nie da się tego wybronić. Panie Ministrze! Proszę o szczegółowe informacje dotyczące nadużyć i funkcjonowania tej akademii. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Sprawozdawca Monika Rosa
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Marszałek Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, skierował w dniu 1 kwietnia 2025 r. poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, druk nr 1076, do Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych do pierwszego czytania. Komisja mniejszości po przeprowadzeniu pierwszego czytania, rozpatrzeniu projektu oraz przyjęciu kilku poprawek na posiedzeniu 25 czerwca przyjęła projekt ustawy i o to samo również prosi Wysoki Sejm. Szanowni Państwo! To przyjęcie projektu ustawy w głosowaniu komisji odbyło się bez głosu sprzeciwu. Wszyscy posłowie i posłanki podzielili zdanie, że rzeczywiście projekt ustawy jest celowy i zasadny. A projekt tej ustawy wniesiony przez posłów Polski 2050 jako wnioskodawców ma na celu zapewnienie przez kancelarię Sejmu obsługi merytorycznej i organizacyjno-prawnej dla członków wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, mniejszości przedstawicieli właśnie narodowych i etnicznych. Przedstawiciele tych mniejszości już od lat wnosili o to, aby właśnie takie wsparcie sekretariatu organizacyjno-administracyjne było dla nich stworzone, zorganizowane. To wsparcie ma być zorganizowane w Kancelarii Sejmu. Podczas posiedzeń komisji wspólnej bardzo często członkowie, przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych mieli trudną sytuację, jeżeli chodzi o konieczność przygotowania się czasami do bardzo trudnych aktów prawnych, rozporządzeń, rozmów i właśnie takiego wsparcia organizacyjnego bardzo mocno im brakowało, czy to w kwestii ekspertyz, czy to w jakichś kwestiach administracyjnych, zasięgania opinii, w kwestii wniosków. Dlatego też ten projekt ustawy zdecydowanie wychodzi naprzeciw ich oczekiwaniom, ale także wyrównuje szanse pomiędzy przedstawicielami rządu poszczególnych resortów a właśnie przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych. Nie było wątpliwości co do zasadności stworzenia sekretariatu podczas posiedzenia komisji. Wątpliwości wzbudzała jedynie kwestia tego, gdzie taki sekretariat powinien być umiejscowiony - czy właśnie w Kancelarii Sejmu, czy być może w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji jako ministerstwie właściwym dla mniejszości narodowych i etnicznych. Jednakowoż posłowie i posłanki, byli ministrowie, którzy przez lata pracowali z mniejszościami, jednoznacznie stwierdzili, że Sejm jest zdecydowanie lepszym miejscem na organizację takiego wsparcia, choćby dlatego, że będzie ono wówczas w pełni niezależne, a wykorzystywanie pracowników departamentu MSWiA, którzy jednocześnie pracują dla ministra właściwego, mogłoby doprowadzić do konfliktu interesów. Kancelaria Sejmu rzeczywiście będzie miejscem w pełni niezależnym i otwartym, będzie wspomagać mniejszości narodowe i etniczne. Z tego powodu, biorąc pod uwagę wyniki głosowania komisji, prosimy również państwa posłów, abyście wsparli ten projekt ustawy. Bardzo dziękuję.
Mówca: Wojciech Michał Zubowski
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym z druku nr 1076. Sejmowa Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych omówiła ten projekt na posiedzeniu w dniu 25 czerwca. Jego celem jest zapewnienie przez Kancelarię Sejmu obsługi merytorycznej i organizacyjno-prawnej dla wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności, których członkowie posługują się językiem regionalnym. Obsługa ma być pokrywana z budżetu państwa, ze środków znajdujących się w dyspozycji szefa Kancelarii Sejmu. Jest to odpowiedź na postulaty zgłaszane przez przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych. Szanowni Państwo! Dla przypomnienia, komisja wspólna działa w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W komisji są przedstawiciele bodajże dziewięciu ministerstw i samej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, nie licząc innych instytucji. Nie negujemy potrzeby stworzenia takiego sekretariatu. Naszym zdaniem powinien on jednak funkcjonować w ramach właściwego ministerstwa, które od lat zajmuje się mniejszościami narodowymi i etnicznymi, a nie w ramach Kancelarii Sejmu. Owszem, Sejm zapewnia obsługę Rady Ochrony Pracy czy też Rady Mediów Narodowych, ale w gremiach tych zasiadają też parlamentarzyści lub osoby przez nich wskazywane. Tymczasem utworzenie wspomnianego sekretariatu w ramach Kancelarii Sejmu jest pod tym względem nielogiczne, ponieważ tutaj takiego związku nie ma. Jeżeli ministerstwo widzi potrzebę utworzenia sekretariatu komisji wspólnej i ma dobrą wolę, to nic nie szkodzi na przeszkodzie, by sekretariat funkcjonował w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odrębną, ale istotną kwestią, o której też trzeba powiedzieć, jeśli chodzi o sprawy mniejszości, jest malejąca pula środków, jakie są przyznawane na wsparcie. Jeżeli są one na poziomie lat poprzednich, a nie uwzględnia się wzrostu kosztów pracy, inflacji i funkcjonowania organizacji mniejszościowych, to tak naprawdę są one zmniejszane. Wysoka Izbo! Nie negując zasadności utworzenia sekretariatu, stoimy na stanowisku, że powinien on funkcjonować w ramach struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jako ministerstwa zajmującego się mniejszościami narodowymi i etnicznymi. Dziękuję bardzo.
Mówca: Alicja Łepkowska-Gołaś
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicja Obywatelska chciałabym wyrazić poparcie dla poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, której celem jest zapewnienie przez Kancelarię Sejmu merytorycznej i organizacyjno-prawnej obsługi przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnym, którzy zasiadają w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Projektowana zmiana jest precyzyjna, odpowiada na realne potrzeby, a jednocześnie wnosi istotną wartość, wzmacnia pozycję przedstawicieli mniejszości w debacie publicznej i pozwala im w sposób bardziej skuteczny reprezentować interesy swoich społeczności w dialogu z administracją rządową. Jest to rozwiązanie długo wyczekiwane i zgłaszane przez samych przedstawicieli mniejszości, którym od lat brakuje odpowiedniego zaplecza eksperckiego i organizacyjnego. Właśnie dlatego klub Koalicja Obywatelska zdecydowanie popiera tę inicjatywę. Umożliwienie przedstawicielom mniejszości dostępu do profesjonalnego wsparcia, zarówno prawnego, jak i organizacyjnego, przyczyni się do podniesienia jakości prac komisji wspólnej oraz wzmocni głos mniejszości w procesach konsultacyjnych i legislacyjnych. W tym roku mija 20 lat od uchwalenia ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. To dobry moment na refleksję. Po dwóch dekadach obowiązywania tego aktu prawnego widzimy wyraźnie, jak bardzo zmieniła się sytuacja społeczna, demograficzna i kulturowa w Polsce. Potrzeby mniejszości również się zmieniły, dlatego ten projekt, choć dotyczy konkretnego rozwiązania, ma szersze znaczenie. Jest wyrazem uznania dla roli, jaką mniejszości odgrywają w naszym społeczeństwie, i zapowiedzią dalszych zmian legislacyjnych. Jako Koalicja Obywatelska podkreślamy, że choć ten projekt nie zawiera wszystkich potrzebnych zmian w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych, to stanowi ważny krok w stronę ich realizacji. Potrzebujemy szerokiej, nowoczesnej reformy tej ustawy i jesteśmy gotowi do pracy nad nią. Projekt ten nie ingeruje w kompetencje ministra właściwego do spraw mniejszości. Dotychczasowy porządek prawny zostaje zachowany. Obsługa komisji wspólnej, jeśli chodzi o kwestie techniczne i finansowe, nadal pozostanie po stronie rządu. Nowością jest wsparcie merytoryczne i organizacyjno-prawne ze strony Kancelarii Sejmu, organu, który już dziś realizuje podobne zadania na rzecz innych instytucji i rad. W praktyce oznacza to powołanie specjalnej jednostki organizacyjnej w strukturze Kancelarii Sejmu, która zapewni przedstawicielom mniejszości odpowiednie zaplecze eksperckie i przestrzeń do działania. Dzięki temu ich głos w debacie publicznej będzie lepiej przygotowany, silniejszy i bardziej słyszalny. Klub Koalicja Obywatelska popiera ten projekt ustawy i apeluje o jego przyjęcie. To konkretna i potrzebna zmiana, sygnał, że państwo widzi i wspiera swoich obywateli bez względu na ich pochodzenie, język czy przynależność kulturową. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Celem projektu ustawy zmieniającej ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym jest przekazanie do Kancelarii Sejmu obsługi merytorycznej i organizacyjno-prawnej tych członków Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, którzy są obywatelami polskimi, a jednocześnie przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnym. Klub Parlamentarny Polska 2050 uważa, że to dobra zmiana, wyposażająca przedstawicieli mniejszości w wiedzę i instrumenty poznawcze niezbędne do właściwego i przynoszącego pozytywne efekty uczestnictwa w komisji. Zaprezentowane rozwiązanie stanowi odpowiedź na postulaty zawarte w ˝Bilansie otwarcia 2023. Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce - najważniejsze zagadnienia nurtujące środowiska mniejszości narodowych i etnicznych˝. Czytamy tam o problemie zgłaszanym przez przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych już od wielu lat, a wskazującym na brak zaplecza merytoryczno-organizacyjnego dla ich działania w komisji wspólnej. Mianowicie członkowie komisji wspólnej reprezentujący mniejszości w ramach swojej pracy w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych muszą zajmować stanowiska i opiniować liczne akty prawne z zakresu różnych dziedzin. Działają oni w komisji społecznie. Nie mają też zaplecza organizacyjnego ani eksperckiego. Muszą opierać się wyłącznie na społecznym wsparciu ze strony swoich społeczności lub innych osób pragnących wesprzeć działania mniejszości. Marszałek Sejmu Szymon Hołownia już ponad rok temu powołał na swojego doradcę do spraw mniejszości narodowych i etnicznych wieloletniego posła i wiceprzewodniczącego sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych Ryszarda Gallę. Po konsultacji z tymże doradcą i przedstawicielami mniejszości w komisji wspólnej grupa posłów przedstawiła niniejszy projekt ustawy, wychodząc naprzeciw ich postulatom i potrzebom. Uważamy, że przestrzeganie praw mniejszości jest bardzo ważnym elementem demokracji, pozwalającej wszystkim obywatelom, także należącym do mniejszości narodowych i etnicznych lub posługującym się językami regionalnymi, uczestniczyć w życiu publicznym. Jesteśmy im to winni nie tylko z racji przepisów art. 35 konstytucji i konwencji międzynarodowych, lecz także z powodu zwykłej obywatelskiej przyzwoitości. Jako poseł z Podlasia, które zamieszkuje wiele osób z różnych mniejszości narodowych i etnicznych, w tym kilkadziesiąt tysięcy Białorusinów, wiem, jak ważna jest rola mniejszości narodowych i etnicznych w życiu społeczności. Mówię to świadoma narastających w niektórych kręgach społeczeństwa niechęci, nietolerancji, szowinizmu i ksenofobii, wrogości do obcych, nawet jeśli są naszymi współobywatelami, lecz należą do innej narodowości lub grupy etnicznej. To bardzo niebezpieczny proces, na końcu którego pojawia się totalitaryzm w brunatnym kolorze. Klub Parlamentarny Polska 2050 będzie głosował za przyjęciem tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt zmienia ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, wprowadza przepis, by obsługę organizacyjno-prawną przedstawicieli mniejszości wchodzących w skład komisji wspólnej zapewniała Kancelaria Sejmu. Na pierwszy rzut oka to jest zmiana techniczna i rzeczywiście poprawia sytuację mniejszości na terenie Polski. Natomiast mam taką refleksję: gdybyśmy jako Polska, gdyby polski parlament, polski rząd w takim samym stopniu, w jakim troszczy się o mniejszości na swoim terenie, troszczył się o Polaków, którzy zamieszkują poza terenem Rzeczypospolitej, Polaków, którzy nigdzie nie emigrowali, po prostu zostali na swoich ziemiach, szczególnie na Litwie... Tam mamy sytuację, że polski rząd właściwie abdykował z walki o prawa naszych rodaków do nauki języka, do swojej kultury, dostępności. One są tam rugowane na co dzień. Sytuacja, w której my jako Polska np. zapewniamy parasol ochronny Litwie w sposób wojskowy, a jednocześnie nie wymagamy niczego w zamian, nie wymagamy żadnej opieki nad Polakami, którzy się tam znajdują, jest rzeczą niedopuszczalną. Apeluję z tego miejsca właśnie przy okazji tej ustawy - wydaje się, technicznej, pomagającej mniejszościom w Polsce - aby w równym stopniu zaangażować się w obronę praw Polaków na Litwie, Polaków na Kresach. Dlatego też z tego miejsca, właśnie żeby apel był jeszcze bardziej dostrzegalny, żeby też nieco skłonił do refleksji posłów nie tylko Konfederacji, ale i innych klubów, żeby mimo wszystko była ta refleksja, powiem, że klub Konfederacji nie będzie popierał tej ustawy - właśnie po to, aby zaapelować o to, żeby zacząć się interesować Polakami na Litwie, Polakami na Kresach. Dziękuję bardzo.