Mówca: Witold Klepacz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Podsumowujemy kolejne półrocze obecności Polski w Unii Europejskiej. Był to okres prezydencji łotewskiej. Z całą pewnością nasi wschodni sąsiedzi zapadną na długo w pamięci obywateli Unii ze względu na doprowadzenie do kompromisu w sprawie zlikwidowania dodatkowych opłat za rozmowy z telefonów komórkowych za granicą. Uciążliwy roaming niedługo odejdzie w niepamięć, ale warto podkreślić, że ten jakże medialny sukces to tylko jeden z wielu elementów prezydencji łotewskiej, która została bardzo dobrze oceniona. Podobnie jak w poprzednich latach, również Łotysze musieli zmierzyć się z problemem konfliktu na Ukrainie. W tym kontekście najważniejszym momentem prezydencji łotewskiej był majowy szczyt Partnerstwa Wschodniego w Rydze. Podczas niego przywódcy Unii Europejskiej zwrócili uwagę w Rydze na znaczenie podpisanych przez Gruzję, Mołdawię i Ukrainę umów stowarzyszeniowych. Podkreślono wagę postanowień o ustanowieniu stref wolnego handlu. Wskazano również na znaczące postępy w liberalizacji wizowej, dzięki którym obywatele Mołdawii, a wkrótce także Gruzji i Ukrainy, mogą bez problemów przekraczać granice Unii Europejskiej. Szczególnie na tej ostatniej deklaracji zależało władzom Ukrainy. Szczyt został zakończony kompromisowym dokumentem końcowym, który podkreśla, że zarówno UE, jak i jej wschodni partnerzy przykładają wagę do współpracy w ramach Partnerstwa Wschodniego. Stwierdza on, że każdy kraj Partnerstwa Wschodniego ma suwerenne prawo do wolnego wyboru poziomu ambicji i celów, do których aspiruje w swych relacjach z UE. Jest to ważna i oczekiwana deklaracja. W dokumencie końcowym zawarto również zobowiązanie do wprowadzania reform wynikających z Agendy Stowarzyszeniowej i gotowość Unii Europejskiej do konsekwentnego wspierania tego procesu. Jednym z najważniejszych tematów półrocza łotewskiej prezydencji był plan inwestycyjny szefa Komisji Europejskiej Jean-Claude'a Junckera. Kluczowym elementem tego planu było utworzenie Europejskiego Funduszu Inwestycji Strategicznych, który w latach 2015-2017 ma zmobilizować inwestycje w unijną gospodarkę o wartości co najmniej 315 mld euro. Stworzony podmiot będzie dysponował bazą kapitałową w wysokości 21 mld euro, z czego 16 mld euro stanowić będą gwarancje budżetu UE, a 5 mld euro wyasygnuje Europejski Bank Inwestycyjny. Nowy Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych może sobie radzić bez wkładów krajowych. Jednak wiele państw deklaruje tworzenie krajowych platform inwestycyjnych przy pomocy ich banków rozwojowych. Fundusz brałby na siebie część ryzyka, co byłoby wartością dodaną takiej platformy. Według deklaracji ministra finansów Mateusza Szczurka Polska poprzez rządowe podmioty, takie jak BGK oraz PIR, zasili fundusz kwotą wynoszącą do 8 mld euro. Również Francja, Włochy i Niemcy zadeklarowały wpłacić po ok. 8 mld euro na inwestycje finansowane przez EFSI. Hiszpania ogłosiła, że wpłaci 1,5 mld euro, a Luksemburg ok. 100 mln. Łotysze położyli również nacisk na prace nad wzmocnieniem jednolitego rynku UE, zwłaszcza unijnego rynku cyfrowego, który sprzyja wzrostowi konkurencyjności gospodarki UE. Chodzi m.in. o prace dotyczące pakietu telekomunikacyjnego. Jak już wspominałem na początku, również w tej materii prezydencja łotewska może pochwalić się sukcesem w postaci kompromisu dotyczącego opłat za roaming. Należy zaznaczyć, że Ryga, która czuje się zagrożona agresywnymi działaniami Moskwy, starała się nie zaogniać relacji Unii z Rosją. Wynika to z faktu, że coraz więcej mieszkańców Łotwy przyjmuje rosyjskie obywatelstwo. Oficjalnie rosyjska mniejszość stanowi ok. 26% mieszkańców Łotwy, jednak są to zaniżone dane, ponieważ ok. 300 tys. to nieposiadający pełni praw bezpaństwowcy, głównie Rosjanie, którzy nie spełnili warunków koniecznych do uzyskania obywatelstwa. Nasi wschodni sąsiedzi otwarcie przyznają, że na Łotwie daje się odczuć mobilizację prorosyjskiej propagandy. Z tego powodu Łotwa i Litwa wprowadziły ograniczenia emisji rosyjskich mediów w związku z nieobiektywnymi relacjami dotyczącymi sytuacji na Ukrainie. Dlatego polityka Łotwy wobec Rosji była nastawiona na dialog polityczny i starania dyplomatyczne. Mimo to w czerwcu Unia Europejska jednomyślnie przedłużyła sankcje gospodarcze wobec Rosji za wspieranie separatystów na wschodzie Ukrainy. Restrykcje będą obowiązywać do 31 stycznia 2016 r. Warto podkreślić, że Łotwa może być dla innych państw Unii przykładem państwa dobrze sobie radzącego mimo sankcji nałożonych na Rosję. Zeszły rok - według prognoz KE - zakończy bowiem wzrostem PKB na poziomie 2,6%, a w latach 2014-2016 ma być jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw w UE, z dynamiką PKB wynoszącą w sumie 9,3%. Sprawując prezydencję w Radzie UE, Łotwa postawiła sobie również za cel doprowadzenie do nowego kompromisu w polityce klimatycznej. W maju doprowadzono do uzgodnień łotewskiej prezydencji, KE i PE, co dotyczyło wcześniejszego wejścia w życie rezerwy stabilizacyjnej na unijnym rynku pozwoleń na emisję CO 2 . Negocjatorzy państw członkowskich oraz Parlamentu Europejskiego porozumieli się w sprawie utworzenia rezerwy stabilizacyjnej dla unijnego rynku pozwoleń na emisję CO 2 . Wypracowany przez nich kompromis przewiduje, że rezerwa będzie działała od 1 stycznia 2019 r., a nie, jak wcześniej proponowała Komisja Europejska, od 2021 r. Uzgodnienia prezydencji łotewskiej z Komisją i Parlamentem Europejskim w zakresie rezerwy stabilizacyjnej są szczególnie niekorzystne dla naszej gospodarki. Polska konsekwentnie blokowała ten aspekt negocjacji. Warto wspomnieć, że MSR to instrument, który ma stabilizować niską obecnie cenę pozwoleń na emisję CO 2 na unijnym rynku. Polska była przeciwna utworzeniu rezerwy z obawy o obciążenia dla przemysłu, a później starała się, by weszła ona w życie jak najpóźniej. W tym aspekcie z pewnością polski rząd nie wykazał się skutecznością ani nie zyskał sojuszników wśród innych państw członkowskich, zwłaszcza tych, które w tym czasie co Polska i później weszły do UE. Klub Poselski SLD mimo tych zastrzeżeń będzie głosował za przyjęciem informacji.