Mówca: Marcin Święcicki
Data: 2016-12-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiony projekt sprawozdania dotyczy projektu ustawy, który jest odpowiedzią na sytuację, jaka powstała w więzieniach, mianowicie spadek zatrudnienia więźniów. Nastąpiło to po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że nawet więźniowie powinni dostawać płacę minimalną, w związku z czym atrakcyjność zatrudniania więźniów wśród przedsiębiorców spadła. A uważa się powszechnie, że praca więźniów to jest element i resocjalizacji, i nawet, powiedziałbym, urozmaicenia życia w więzieniu. Jest duży popyt na pracę w więzieniach, więźniowie chcą pracować, nie mówiąc o tym, że wpływa to również na ich sytuację materialną, w jakimś stopniu mogą mieć trochę własnych pieniędzy czy spłacać jakieś swoje zobowiązania, które powstały wcześniej, czy zebrać jakieś środki na czas po wyjściu z więzienia. Ma to również duże znaczenie dla utrzymania ich aktywności w czasie przebywania w więzieniu, po to żeby potem mogli łatwiej z powrotem wejść, powrócić do normalnego życia. W trakcie dyskusji w komisji było poruszonych kilka problemów, zgłoszonych kilka wątpliwości. Jedna wątpliwość dotyczyła tego, że rozszerzono zakres prac bezpłatnych, które więźniowie mogą wykonywać w wymiarze do 90 godzin miesięcznie, o pracę dla spółek Skarbu Państwa i spółek samorządowych, przedtem to były tylko prace porządkowe na cele publiczne. W tym zakresie uzyskaliśmy wyjaśnienia pana ministra i jego zapewnienia, że nie będzie to w żaden sposób prowadziło do przymusowej pracy w komercyjnych spółkach Skarbu Państwa, np. w kopalniach, bo takie wątpliwości były zgłaszane, że jednak ta ustawa mówi tylko o pracach społecznych - jeśli to nawet będzie na rzecz tych spółek, to będą to wyłącznie prace o charakterze społecznym, a nie komercyjnym. Pewne wątpliwości budziła skala potrąceń z płacy więźniów, aż 45%, na rzecz funduszu, który służy do tego, by dokonywać zwrotu przedsiębiorcy tych środków, przede wszystkim do tego - to również budowa hal, również inne rzeczy, ale w dużej mierze to zachęta dla przedsiębiorców, to pewien zwrot kosztów. Trzeba tu wziąć pod uwagę, że oczywiście płaca, wynagrodzenie więźnia wtedy spada, ale jednocześnie więzień ma bezpłatne koszty utrzymania w więzieniu, tak że w sumie to i tak nie zwraca nawet tych kosztów jego utrzymania czy nie równoważy w jakiś sposób tych kosztów jego utrzymania, i że te niskie płace, które efektywnie są - to, co na rękę dostaje - poniżej minimalnej płacy, jest to zjawisko nie tylko u nas, ale jest to dość powszechne zjawisko gdzie indziej. Pewne wątpliwości budziło to, jak to będzie realizowane, jak będą przedsiębiorcy zapraszani do tych hal, które powstaną, czy to będą przetargi, czy jakieś konkursy. Na razie nie ma z tym problemu, bo nie ma natłoku przedsiębiorców, którzy by się zgłaszali, ale taki problem może kiedyś w praktyce powstać. W sumie uważamy, że ta ustawa jest potrzebna. Wiele będzie zależało od sposobu jej wykonania, ale ona daje szansę na powstrzymanie tego negatywnego trendu, jeśli chodzi o odsetek zatrudnionych więźniów. I przyjmujemy zapewnienia ministerstwa, że ministerstwo przede wszystkim będzie czyniło starania, żeby szukać możliwości i poszerzać możliwości odpłatnej pracy dla więźniów, a prace porządkowe to jest taka, powiedziałbym, druga możliwość, która jest uzupełniającą możliwością. Platforma Obywatelska będzie nadal popierała ten projekt po wyjaśnieniu przez pana ministra tych wszystkich wątpliwości i będziemy również śledzić, jak będzie on realizowany.