Mówca: Jan Kilian
Data: 2019-02-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam dziś zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, który ma na celu wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Pierwszy to ten z dnia 14 lipca 2015 r., w którym orzeczono niekonstytucyjność art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców. Drugi wyrok to ten z dnia 12 grudnia 2017 r., w którym orzeczono o niekonstytucyjności art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze w zakresie, jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy, o której mowa w art. 114, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie. Projekt zakłada umożliwienie zwrotu udziału w nieruchomości, która stała się zbędna na cel publiczny. W przypadku nieprzystąpienia do postępowania zwrotowego przez pozostałych uprawnionych przysługujące im roszczenie o zwrot wygaśnie. Ponadto projekt przewiduje ograniczenie w czasie możliwości dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co zamknie okres niepewności co do sytuacji prawnej zainteresowanych stron oraz umożliwi przeznaczenie nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Po zmianach każdy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy będą mogli otrzymać zwrot wywłaszczonej nieruchomości niezależnie od tego, czy pozostali poprzedni współwłaściciele lub ich spadkobiercy złożyli wniosek o zwrot. Zawiadomienie pozostałych uprawnionych zgodnie z nowym przepisem będzie odbywać się w drodze obwieszczenia. Jeśli w wyznaczonym terminie pozostałe osoby uprawnione nie złożą wniosku o zwrot udziału, to ich uprawnienie wygaśnie. Każdy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy będą mogli dochodzić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości niezależnie od formy pozyskania prawa do nieruchomości. Prawo do zwrotu nieruchomości przedawni się po 20 latach. Uprawnienie do zwrotu wygaśnie, jeśli w tym terminie nie zostanie złożony odpowiedni wniosek. Oznacza to ograniczenie w czasie możliwości dochodzenia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wygaśnięcie uprawnienia powinno zamknąć okres niepewności co do sytuacji prawnej zainteresowanych stron, a także stworzyć możliwość wykorzystania nieruchomości wywłaszczonej, lecz zbędnej na cel publiczny określony w decyzji o wywłaszczeniu, na inne cele, np. budownictwo mieszkaniowe. Zaproponowane rozwiązanie spowoduje ograniczenie liczby wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości przejętych lub nabytych dawniej niż przed 20 laty. Rozwiązanie to wychodzi naprzeciw oczekiwaniom jednostek samorządu terytorialnego i organizacji zrzeszających lokatorów. Jednocześnie przewidziano możliwość wystąpienia w ciągu 3 lat od dnia wejścia ustawy w życie z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli w dniu wejścia w życie tej ustawy upłynęło 20 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, oraz jeśli do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 3 lata. Projekt jest jak najbardziej słuszny - to ocena wielu specjalistów od prawa nieruchomości. Wreszcie wprowadzone będzie wyczekiwane przedawnienie roszczenia o zwrot po 20 latach, bowiem trudno zrozumieć sens regulacji dopuszczającej występowanie o zwrot po 60 latach od wywłaszczenia. Projekt ustawy nie wymaga notyfikacji programu pomocowego. Wprowadzone regulacje nie stanowią pomocy publicznej: projektowane przepisy nie odnoszą się do przepływu środków finansowych, nie przewiduje się w nich udzielenia przez władze publiczne korzyści ekonomicznej. Projekt jest zgodny z przepisami Unii Europejskiej, nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej. Jest to jeden z tych projektów ustaw, może nielicznych, niekontrowersyjnych, tak myślę. Jest on oczekiwany przez różne środowiska, przez obywateli. Dlatego też w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość proszę Wysoką Izbę o przyjęcie omawianego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)