Mówca: Sprawozdawca Brygida Kolenda-Łabuś
Data: 2015-06-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (druki nr 3325 i 3438). Na 92. posiedzeniu Sejmu w dniu 14 maja tego roku projekt został skierowany do prac w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Komisja, rozpatrując projekt na posiedzeniu w dniu 26 maja tego roku, uwzględniła uwagi dotyczące treści przepisów przejściowych, które były zgłaszane w trakcie pierwszego czytania przez wszystkie kluby parlamentarne. Inicjatywa dotycząca nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym, jeżeli chodzi o wprowadzenie kadencyjności w przypadku prezesów Sądu Najwyższego, którzy kierują jednocześnie izbami Sądu Najwyższego, zrodziła się na końcowym etapie prac nad prezydenckim projektem ustawy wydłużającym wiek pracy sędziów Sądu Najwyższego. Celem tej inicjatywy ustawodawczej jest ujednolicenie zasad dotyczących kadencyjności w odniesieniu do prezesów sądu. Zasada kadencyjności w odniesieniu do stanowisk prezesów i wiceprezesów sądów ma już zastosowanie w sądownictwie powszechnym i administracyjnym. W obecnym stanie prawnym w Sądzie Najwyższym jedynie pierwszy prezes powoływany jest na 6-letnią kadencję. Projektodawca, kierując się względami systemowymi, zamierza objąć zasadą kadencyjności także dotychczas niekadencyjne stanowiska funkcyjne prezesów kierujących poszczególnymi izbami Sądu Najwyższego. Chodzi o wprowadzenie 5-letniej kadencji. Rozwiązanie to wyeliminuje podnoszony problem niespójności, jeżeli chodzi o dyspozycję art. 10 ustawy, która zakłada kadencyjność pierwszego prezesa Sądu Najwyższego. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka, rozpatrując projekt, dodała w art. 13 ustawy o Sądzie Najwyższym § 3, który wprowadza ograniczenie dotyczące powoływania prezesa Sądu Najwyższego na najwyżej dwie kadencje, tak jak w przypadku pierwszego prezesa Sądu Najwyższego. W trakcie prac nad projektem komisja podzieliła pogląd reprezentowany zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że idea kadencyjności zasługuje na aprobatę, bowiem z jednej strony umacnia poczucie niezależności osób odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie jednostki sektora publicznego, a z drugiej nie pozwala na monopolizowanie władzy, co dotyczy także organów wymiaru sprawiedliwości. Sejm w ustawie z 14 czerwca ubiegłego roku zawarł rozwiązanie, zgodnie z którym sędzia Sądu Najwyższego z urzędu przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 70. roku życia. Może jednak, jeżeli stan zdrowia w tym nie przeszkadza, dalej zajmować stanowisko, jednak nie dłużej niż do osiągnięcia 72. roku życia. Przedłożona nowelizacja przewiduje, że korzystający z możliwości wydłużenia okresu aktywności sędziowskiej w Sądzie Najwyższym nie będą mogli pełnić stanowisk funkcyjnych prezesa Sądu Najwyższego, kierującego pracami danej izby i przewodniczącego kierującego wydziałem izby. Celem tej regulacji jest ograniczenie zakresu pracy sędziego Sądu Najwyższego, jeżeli chodzi o okres dwóch lat dotyczący późniejszego przejścia sędziego w stan spoczynku, wyłącznie do czynności orzeczniczych. Wejściu w życie nowelizacji powinna towarzyszyć pełna gwarancja dalszego niezakłóconego funkcjonowania Sądu Najwyższego. W trakcie pierwszego czytania wyrażono opinię, że proponowane brzmienie przepisu przejściowego, które przewiduje jednoczesne wygaszenie powołań na kluczowe dla organizacji pracy stanowiska funkcyjne po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, może prowadzić do destabilizacji. Komisja, przedkładając sprawozdanie, proponuje wydłużenie tego okresu do 12 miesięcy, co spotkało się z akceptacją pierwszej prezes Sądu Najwyższego pani prof. Małgorzaty Gersdorf, która zapewnia, że nowelizacja z uwzględnieniem tej zmiany nie spowoduje żadnych dysfunkcji i pozwoli na sprawne zarządzanie strukturami Sądu Najwyższego. Projektowane zmiany nie wymagają wyznaczenia dłuższego okresu przygotowawczego do ich wdrożenia. Wobec tego proponowane jest wejście w życie ustawy w możliwie najkrótszym terminie. Projektowana regulacja nie będzie oddziaływała na budżet państwa i na budżety jednostek samorządu terytorialnego, a także nie będzie miała wpływu na rynek pracy. Materia projektu nie jest objęta prawem Unii Europejskiej. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Nowelizacja dotyczy istotnych kwestii, których celem jest dostosowanie ustawy o Sądzie Najwyższym do innych regulacji prawnych o charakterze ustrojowym. W imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka wnoszę o przyjęcie sprawozdania w brzmieniu zawartym w druku sejmowym nr 3438 i uchwalenie przedmiotowej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)