Mówca: Sprawozdawca Piotr Pyzik
Data: 2017-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak jak powiedział przed chwilą pan marszałek, chciałbym przedstawić sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji umowy ustanawiającej międzynarodową fundację Unia Europejska - kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów, sporządzonej w Santo Domingo dnia 25 października 2016 r., druki nr 1650 i 1707. Przedkładany projekt dotyczy utworzenia fundacji jako organizacji międzynarodowej, której celem jest wzmocnienie procesu partnerstwa między państwami członkowskimi Unii Europejskiej oraz państwami Wspólnoty Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów przy zwiększonym udziale społeczeństwa obywatelskiego, zachęcenie do dalszego wzmacniania poznawania się i zrozumienia między regionami, prowadzenia działań na rzecz eksponowania obu regionów i partnerstwa międzynarodowego. Dla Unii Europejskiej priorytetem pozostaje pogłębienie strategicznego partnerstwa z Brazylią i Meksykiem, z którymi utrzymują formułę organizacji szczytów na najwyższym szczeblu. Brazylia i Argentyna są kluczowymi państwami w kontekście negocjowanej umowy stowarzyszeniowej z Mercosur. Z Meksykiem i z Chile trwają przygotowania do modernizacji umów stowarzyszeniowych w celu otwarcia nowych obszarów współpracy. Zacieśnieniem relacji z Unią Europejską zainteresowane są takie kraje jak Kolumbia, Peru, Ekwador, które już wynegocjowały z Unią Europejską umowy o wolnym handlu (MTA). Dodatkowo Kolumbia i Chile podpisały porozumienie ramowe o udziale w operacjach kryzysowych Unii Europejskiej, co może stanowić zachętę dla innych państw regionu. W ramach umocnionej relacji politycznej z Unią Europejską ustanowiono również fundusz powierniczy dla Kolumbii na rzecz odbudowy regionów postkonfliktowych. Kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów są ważnym partnerem Unii Europejskiej na płaszczyźnie wielostronnej, zwłaszcza w ramach systemu narodów zjednoczonych. Kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów bardzo często podzielają zainteresowanie Unii Europejskiej w kwestiach polityki zagranicznej i zapewnienia bezpieczeństwa międzynarodowego oraz rozwiązywania problemów globalnych, np. w sprawie zmian klimatycznych, migracji czy narkotyków. Unia Europejska dąży do wzmocnienia wymiaru kontaktów międzyludzkich z krajami Ameryki Łacińskiej i Karaibów, czemu służy przykładowo działalność fundacji, o której dzisiaj mówimy, a także takie programy jak Erasmus+ oraz programy badawcze, realizowane ze środków pomocy rozwojowej Unii Europejskiej, tj. np. ˝Horyzont 2020˝. W 2016 r. fundacja otrzymała status organizacji międzynarodowej. Fundacja Unii Europejskiej i krajów Ameryki Łacińskiej o statusie organizacji międzynarodowej jest postrzegana jako narzędzie polityki zagranicznej Unii Europejskiej i państw członkowskich Unii Europejskiej wobec regionu Ameryki Łacińskiej i Karaibów. Państwa członkowskie zyskują instrument, dzięki któremu będą mogły efektywniej koordynować swoje działania względem tego obszaru świata. W związku z uzyskaniem statusu organizacji międzynarodowej przez fundację Unii Europejskiej i krajów Ameryki Łacińskiej Polska będzie mogła rozważać możliwość wyasygnowania dobrowolnego wkładu na rozwój fundacji. Środki finansowe przekazane fundacji będą mogły być powiązane z konkretnymi projektami zgłoszonymi przez stronę polską. Z uwagi na fakt, że działalność fundacji obejmuje m.in. organizacje seminariów, warsztatów, wystaw, publikacji itp., strona polska będzie mogła skorzystać z know-how fundacji. Ponadto w związku z tym, że fundacja może podejmować inicjatywy m.in. we współpracy z międzynarodowymi regionalnymi instytucjami publicznymi, prywatnymi, strona polska może rozważyć partycypację publicznych podmiotów, np. Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, w projektach wspomnianej fundacji. Ponadto fundacja ta może być wykorzystywana jako platforma współpracy z państwami przestrzeni Ameryki Łacińskiej i Karaibów, szczególnie z tymi, z którymi do tej pory Polska nie rozwinęła stosunków bilateralnych. Dotyczy to zarówno państw karaibskich, jak i Paragwaju, Urugwaju, Gwatemali czy Hondurasu. Fundacja zakłada zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i innych podmiotów społecznych w realizowanie zadań zmierzających do umacniania procesu partnerstwa dwóch regionów: krajów przestrzeni Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz Unii Europejskiej. Stwarza to możliwość partycypowania polskich podmiotów pozarządowych w inicjatywach fundacji. Jeśli chodzi o kwestię skutków gospodarczych, wspieranie dialogu politycznego i współpracy pomiędzy krajami Ameryki Łacińskiej i Karaibów a Unią Europejską, które umożliwi Unii Europejskiej i jej państwom członkowskim dochodzenie swoich interesów w ramach partnerstwa biregionalnego, przyczyni się do wzmocnienia stosunków pomiędzy naszymi regionami pod względem ekonomicznym w sposób oczywisty. Skutki finansowe. Trzeba przyznać, że rozpatrywany projekt po wejściu w życie nie spowoduje bezpośrednich obciążeń finansowych. Natomiast środki finansowe, które były do tej pory kierowane na ten cel, zostaną wyasygnowane w ramach dotychczasowego limitu wydatków bez występowania o dodatkowe środki z budżetu państwa. Skutki społeczne. Ustanowienie fundacji Unia Europejska - kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów jako organizacji międzynarodowej pozwoli lepiej wykorzystać zasoby finansowe i ludzkie, co przełoży się na efektywność realizacji jej celów, do których należy m.in. pozyskiwanie i oferowanie nowych możliwości kontaktu, zwłaszcza dla tych osób i instytucji, które nie są zaznajomione z partnerstwem regionalnym dotyczącym tych dwóch regionów. Tu ważnym elementem jest też kwestia oddziaływania w przestrzeni społecznej na Polonię, która zamieszkuje Amerykę Łacińską i Karaiby. Jak państwo wiecie, 40% naszego narodu żyje na emigracji bez żadnego polskiego dokumentu. Przestrzeń Ameryki Łacińskiej i Karaibów to minimum 2 mln Polaków. Jeżeli powiem, że w samej Brazylii żyje ok. 2300-2400 tys. osób, w Argentynie ok. 300 tys., to wiemy, że te 2 mln to jest naprawdę minimum. I jeszcze bardzo ważna kwestia związania się. Chodzi o tryb związania się Polski tą umową. Ze względu na mieszany charakter umowy, wynikający z zakresu kompetencji Unii Europejskiej oraz jej państw członkowskich określonych w Traktacie o Unii Europejskiej oraz Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wejście w życie umowy wymaga przeprowadzenia odpowiedniej procedury wyrażenia zgody na związanie się nią w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ umowa tworzy fundację będącą międzynarodową organizacją o charakterze międzyrządowym, posiadającą osobowość prawną i zdolność do dokonywania czynności prawnych, podlega ona ratyfikacji za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym Komisja Spraw Zagranicznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 5 lipca 2017 r. wnosi, by Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy z druku nr 1650 bez poprawek. Dziękuję uprzejmie.