Mówca: Marek Sowa
Data: 2017-06-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. W opinii inicjatora, tj. Ministerstwa Rozwoju, zmiany są wynikiem 2-letnich doświadczeń we wdrażaniu programów operacyjnych. Celem zmiany ustawy jest wprowadzenie usprawnień, uproszczeń i zapewnienie efektywnego wykorzystania środków funduszy europejskich. Projekt ustawy jest wręcz odpowiedzią na wnioski i postulaty zgłaszane przez instytucje oraz podmioty zaangażowane we wdrażanie i wydatkowanie środków perspektywy finansowej 2014-2020. Chciałbym, panie ministrze, wierzyć, że tak jest, ale kilka zapisów temu wyraźnie przeczy. Z uwagi na nagły tryb wprowadzenia tego projektu ustawy pod obrady Sejmu, jak również krótki czas przeznaczony dla klubów poselskich na zaprezentowanie stanowiska ograniczę się głównie do omówienia tych elementów, które w mojej ocenie właśnie przeczą tym założeniom. Chcę również powiedzieć, bo mój przedmówca powoływał się na rozmowę z osobami, które mają duże doświadczenie, że też mam kilkunastoletnie doświadczenie. Myślę, że także pan minister, z którym współpracowałem przez parę lat, może coś na ten temat powiedzieć. Bez wątpienia bardzo pozytywnie oceniam kwestię związaną ze zmianą w zakresie realizacji projektów partnerskich. Sam w interpelacji o to się zwracałem. Faktycznie dotychczasowe zapisy, trzeba powiedzieć, uniemożliwiały skuteczne realizowanie takich projektów. I to jest zmiana jak najbardziej na plus. Niestety, kolejne uwagi już będą bardziej krytyczne. Pierwsza uwaga dotyczy roli i pozycji wojewody we wdrażaniu funduszy europejskich w obecnej perspektywie finansowej. To zła i niezrozumiała decyzja. Panie ministrze, urząd wojewody nie posiada potencjału do realizacji tych zadań i trudno doszukiwać się jakichkolwiek możliwych korzyści w tej zmianie. Zgodnie z proponowanymi zapisami wojewoda będzie uczestniczył w procesie desygnacji - będzie mógł kontrole przeprowadzać systemowe w zakresie funkcjonowania systemu i procedur - będzie obserwatorem przy pracy Komisji Oceny Projektów. Jak chcecie państwo to realizować? Wpisać w rozwiązanie jest łatwo, ale zrealizować znacznie trudniej. Posiedzenia KOP dzisiaj odbywają się elektronicznie, eksperci pracują poza urzędem. Pozostaje zatem wyłącznie sprawdzanie kart oceny projektów i być może podważanie wyników konkursu. Być może właśnie o to chodzi, aby podważać wyniki konkursów. Do zmiany dotyczącej statusu komitetu monitorującego nie chcę się odnosić. Chcę powiedzieć, że w wielu województwach będzie to ze szkodą dla wojewodów, bo większość z nich jest zapraszana jako członkowie komitetu monitorującego do pracy, a dziś będą mieli tylko status obserwatora. Kolejna kwestia - kontrakty regionalne. Z niepokojem przyjmuję demontaż kontraktu regionalnego. Wycofanie z tych umów źródeł finansowania spowoduje, że kontrakt stanie się atrapą, a nie realnym narzędziem realizacji polityki regionalnej. Zresztą muszę powiedzieć, że pierwszą osobą, która demontaż tego przeprowadzała, była niestety pani minister Wasiak. W moim przekonaniu część zmian jest po prostu groźna dla beneficjentów. Rezygnacja np. z wytycznych instytucji zarządzającej będzie miała kolosalne, negatywne konsekwencje, inaczej, niż pan minister tutaj nas zapewniał. Pod pozorem likwidacji dodatkowych dokumentów wprowadzacie zamęt w środku procesu wdrażania. Dzisiaj wytyczne instytucji zarządzających na poziomie regionalnym - swoją drogą, nie jest ich zbyt wiele - były jednymi z najważniejszych dokumentów. Na przykład wytyczne ˝Podręcznik kosztów kwalifikowalnych˝ zawierały w sobie zarówno wytyczne horyzontalne, jak i regionalne. Pozbawienie możliwości wydawania tych wytycznych będzie skutkowało koniecznością wprowadzenia szeregu zmian w innych dokumentach - uszczegółowienie, kryteria, konkursy, na co potrzeba czasu i pracy wielu osób. Zamiast przyspieszania będziemy mieli opóźnienia, zamiast zmniejszenia liczby dokumentów będziemy mieli dwa ich rodzaje: dla konkursów już uruchomionych - obecne, i dla tych nowych - nowe. Beneficjenci będą mieli problemy przy realizacji tych projektów w dalszej fazie. Będą musieli się zapoznać z nowymi dokumentami. Konsekwencją takich rozwiązań będzie chaos i większa liczba błędów. I, na zakończenie, podzielając również przedstawiony tu pogląd w zakresie instrumentów finansowych, chcę powiedzieć, że martwi mnie ten zapis, który ministra rozwoju stawia w takiej sytuacji, że daje mu możliwość koordynowania i nakreślania tych polityk. Jedynym dysponentem, to tu (Dzwonek) bardzo wyraźnie trzeba powiedzieć, tych środków mogą być zarządy województw. Nie może być inaczej. Zgodziłbym się na to, aby wcześniej były wytypowane obszary, na które te środki finansowe mogą być przeznaczane.