Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2023-05-26 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Wielce Szanowni Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 3216. Analiza tego obszernego projektu, który nowelizuje m.in. cztery kodeksy, wskazuje na to, że ma on na celu przede wszystkim szeroko rozumiane zwiększenie dostępu obywatela do wymiaru sprawiedliwości. Zawarte w projekcie rozwiązania dotyczące różnych aspektów procedury karnej i cywilnej przyczynią się do usprawnienia postępowania sądowego w tego typu sprawach, a w konsekwencji będą prowadzić do przyspieszenia rozpoznawania spraw karnych i cywilnych, co stanowi dla obywateli oczywistą korzyść. Godny podkreślenia jest fakt, iż projektowane zmiany idą w kierunku dalszej informatyzacji wymiaru sprawiedliwości, co z punktu widzenia obywatela - jako strony postępowania - jest procesem wysoce pożądanym, gdyż pozwala na wymierne oszczędności tak czasu, jak i środków finansowych. Nowelizacja przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych prowadzi także do zwiększenia bezpieczeństwa i porządku publicznego w budynkach sądowych, przy zachowaniu zasad dopuszczających ograniczenie praw i wolności obywatelskich, i ma na celu zmniejszenie ryzyka występowania incydentów skutkujących narażeniem bezpieczeństwa osób przebywających na sali rozpraw, składu orzekającego, stron i uczestników postępowania. Podobnie jak ma to miejsce w innych obiektach użyteczności publicznej - lotniska, budynki administracji rządowej - w budynkach sądu możliwa będzie kontrola zawartości bagażu czy też przeglądanie odzieży, mające na celu uniknięcie ryzyka, o którym mowa powyżej. Celem tych zmian jest zagwarantowanie niedopuszczalności wnoszenia do budynku sądu broni czy amunicji, a także materiałów wybuchowych i innych środków niebezpiecznych. Służby ochronne sądu będą uprawnione do przeglądania zawartości bagaży i odzieży osób w przypadku podejrzenia, że osoby te wnoszą lub posiadają przedmioty niebezpieczne, jak również będą mogły odmówić wpuszczenia takich osób do budynku sądu, co uzupełnia istniejącą lukę prawną w tym zakresie. Z kolei proponowane zmiany w art. 402 i 404 Kodeksu postępowania karnego przewidują możliwość ograniczonego odstępstwa od zasady niezmienności składu orzekającego. Jeżeli w sprawie rozpoznawanej w składzie wieloosobowym zmianie ulegnie jeden z członków składu, z przyczyn o obiektywnym charakterze - np. przejście w stan spoczynku sędziego wobec osiągnięcia wieku określonego w ustawie, długotrwała choroba - lub z powodu wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 Kodeksu postępowania karnego, możliwe będzie prowadzenie rozprawy przerwanej lub odroczonej w dalszym ciągu. Jest to zmiana, która idzie w bardzo dobrym kierunku, gdyż pozwoli na kontynuowanie procesu karnego pomimo zaistnienia warunku obiektywnego, który obecnie powoduje konieczność rozpoczęcia procesu sądowego od nowa. Dotychczasowe doświadczenia czy przykłady spraw znane choćby z mass mediów wskazują, że w wielu procesach karnych dotyczących poważnych przestępstw czy zorganizowanych grup przestępczych dochodziło do sytuacji, w której sąd musiał prowadzić sprawę od początku, przykładowo - ponieważ jeden z sędziów poważnie zachorował. Powoduje to, w myśl obecnie obowiązujących przepisów, konieczność ponownego przeprowadzenia wszystkich czynności dowodowych, w szczególności przesłuchania świadków. Projekt także przewiduje pilną aktualizację przepisów wprowadzonych w związku z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, tj. uchylenie zawieszenia biegu terminów przedawnienia karalności czynu i przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe, które zostały wprowadzone w związku ze stanem epidemii i zagrożenia epidemicznego. Na poparcie zasługuje również propozycja doprecyzowania i uporządkowania istotnych rozbieżności dotyczących kwestii reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym dotyczącym roszczeń wysuwanych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Nowelizacja tej ustawy zapewni reprezentację Skarbu Państwa w tego typu sprawach jedynie na szczeblu prokuratury, co przyczyni się do zapewnienia większej efektywności tego rodzaju postępowań, co koresponduje z koniecznością sprawnej realizacji słusznych roszczeń działaczy na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego. Ponadto projekt przewiduje uspójnienie pozostałych regulacji w obszarze prawa karnego wykonawczego. Podsumowując - przedłożony projekt zawiera zmiany dotyczące funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, które mają wymiar przede wszystkim praktyczny, realnie usprawniając (Dzwonek) procesy karne i cywilne, a tym samym przyczyniając się do zapewnienia jeszcze lepszego dostępu obywatela do sądu. Ze względu na powyższe w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zdecydowanie rekomenduję niniejszy projekt do dalszych prac. Dziękuję.