Mówca: Jerzy Borkowski
Data: 2014-06-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Twój Ruch w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, druk sejmowy nr 2417. Będę trochę odmiennego zdania niż dwóch moich przedmówców. Widzę, że koalicja PO-PiS trwa nadal. Nie chcecie państwo popierać dobrych projektów, które służą społeczeństwu. Omawiany dziś projekt ustawy ma na celu stworzyć mechanizm, który mobilizowałby urzędy do szybkiego i sprawnego załatwiania przedkładanych im spraw. Dzisiaj jest tak, że petent jest dla urzędnika, a powinno być odwrotnie: to urząd powinien świadczyć usługi petentowi. Nie powinno być problemu z załatwieniem spraw, z którymi przyszedł petent. Określone tam terminy wydają się zupełnie rozsądne. Problem tylko w tym, iż niezwykle często nie są one przestrzegane. Terminy postępowań administracyjnych mają dziś bowiem jedynie tzw. instrukcyjny charakter. Chodzi o terminy, które są stosowane obecnie w przepisach dotyczących postępowania administracyjnego. Zapisana jest tam reguła, iż sprawy niewymagające postępowania wyjaśniającego powinny być rozpatrywane niezwłocznie, czyli od ręki, zaś termin rozpatrzenia spraw, w których konieczna jest bardziej dogłębna analiza stanu faktycznego i prawnego, wynosi jeden miesiąc, a w szczególnie skomplikowanych sprawach - dwa miesiące. Konkretne terminy, które zostały określone, wydają się zupełnie rozsądne. Problem tylko w tym, iż zwykle nie są one przestrzegane. Terminy postępowań administracyjnych mają dziś bowiem jedynie tzw. instrukcyjny charakter. Termin jest więc jedynie pewnym zaleceniem, wskazówką w postępowaniu urzędnika, czyli instrukcją dla urzędnika, z której wcale nie musi on skorzystać. Jedyną konsekwencją, jaką poniesie urząd w przypadku przekroczenia terminu, jest bowiem konieczność wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Z drugiej strony dziś jest tak, że jeśli obywatel spóźni się choćby jeden dzień ze złożeniem jakiegoś druku czy papierka, to jego wniosek zostanie od razu oddalony bez jakiegokolwiek rozpatrzenia. Mamy więc obecnie do czynienia z kuriozalną sytuacją, w której wyszkoleni w przepisach urzędnicy, nie ponosząc konsekwencji naruszenia ustawowych terminów, mogą rozpatrywać przedkładane im sprawy miesiącami, a czasem nawet latami. Są takie sprawy, które trwają bardzo długo. Obywatel, który nie musi być ekspertem w dziedzinie prawa administracyjnego, nie może przekroczyć terminu złożenia wniosku choćby nawet dosłownie o pół dnia. Jeżeli się spóźni, wniosek przepada, jest rozpatrywany od nowa. By zerwać z tą ewidentną patologią, autorzy omawianego dziś projektu ustawy zaproponowali, aby do przepisu określającego termin rozpatrzenia sprawy przez urzędy wprowadzić sankcje, co ukróci bezkarność organów administracji publicznej w przypadku nagminnego przekraczania terminów rozpatrywania spraw. W analizowanym dziś projekcie proponujemy, aby za każdy dzień zwłoki w załatwieniu sprawy urząd wprowadzał karę w wysokości 500 zł. Identyczna sankcja funkcjonuje już, jak wspomniał poseł wnioskodawca, w niektórych obszarach Prawa budowlanego i przyniosła znakomite efekty. Ponad 99% postępowań w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę kończy się przed upływem 60 dni. To jest właśnie skutek sankcji, które zostały nałożone na urzędy, aby nie było przewlekłości w wydawaniu decyzji. Warto więc korzystać z dobrych wzorców i tym samym rozszerzyć zakres stosowania instytucji, która sprawdziła się na gruncie jednego z postępowań. Jeśli chcemy, by obywatele mieli elementarne zaufanie do organów władzy publicznej, musimy wprowadzać kary dla tych wszystkich, którzy lekceważą sprawy przedkładane przez obywateli i rozpatrują je w sposób rażąco przewlekły. Twój Ruch opowiadał się zawsze za przyjazną i rzetelną, sprawnie działającą administracją, tak że naturalnie udzielimy poparcia projektowi ustawy, którego wejście w życie pozwoli na przywrócenie dawno utraconego zaufania obywateli do organów administracji publicznej i rządu. W imieniu Klubu Poselskiego Twój Ruch opowiadam się więc za dalszymi pracami nad projektem ustawy o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego. Apeluję do przedstawicieli pozostałych klubów o przyjęcie podobnego stanowiska, być może przemyślenie decyzji i zagłosowanie za tym, aby projekt został skierowany do prac w komisjach. Dziękuję bardzo.