Mówca: Tomasz Zieliński
Data: 2022-09-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, druk nr 2588. Celem projektowanej ustawy jest utworzenie Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego z siedzibą w Warszawie oraz określenie celu i zadań instytutu oraz zasad jego funkcjonowania. Głównym celem działalności instytutu będzie wspieranie rozwoju języka polskiego za granicą zgodnie z oczekiwaniami i potrzebami Polaków i Polonii oraz popularyzowanie języka polskiego wśród innych narodowości zainteresowanych poznaniem mowy polskiej. Jak wskazuje w uzasadnieniu wnioskodawca, o czym mówił przed chwilą też pan minister, poza terytorium naszego kraju żyje od 18 do 20 mln Polaków i osób polskiego pochodzenia. 1/3 z tej grupy to Polacy urodzeni i wychowani w Polsce, pozostała część to osoby polskiego pochodzenia o różnym stopniu więzi z polskością. Wśród krajów europejskich na uwagę ze względu na liczebność zasługują obywatele polscy żyjący w Niemczech, to jest 866 tys. osób, są to dane Federalnego Urzędu Statystycznego z 2020 r. Statystyka ta nie uwzględnia osób z podwójnym obywatelstwem, polskim i niemieckim, ani osób pochodzących z Polski, które posiadają wyłącznie obywatelstwo niemieckie. Przyjmuje się, że w Niemczech mieszka ok. 2 mln osób posiadających polskie korzenie. Należy podkreślić, że obywatele polscy w Niemczech pozbawieni są systemowego wsparcia w nauczaniu języka polskiego jako języka mniejszości narodowej. Poza granicami naszego kraju nauka języka polskiego cieszy się dość dużą popularnością wśród osób niebędących obywatelami polskimi. Jak wynika z danych uzyskanych od Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, występuje duże zapotrzebowanie na lektorów języka polskiego jako nauczycieli języka obcego do pracy na uczelniach poza granicami Polski. Co roku zgłasza się ok. 50 uczelni w tej sprawie, z prośbą o wsparcie. Objęcie systemowym wsparciem Polonii i Polaków mieszkających za granicą oraz stworzenie lepszych warunków do nauki języka polskiego jako języka ojczystego lub obcego wymaga powołania specjalnej instytucji. Ustawa zakłada powołanie instytutu, nad którym nadzór ze względu na swoje kompetencje będzie sprawował minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Zapisy regulują status instytutu, cele i zakres działania, organy i ich zadania oraz organizację, gospodarkę finansową instytutu prowadzoną na zasadach określonych w ustawie oraz przepisach o finansach publicznych. Ustalą także maksymalne limity wydatków budżetu państwa na finansowanie w latach 2022-2031 działań wynikających z projektowanej ustawy. Finansowanie działalności instytutu w 2022 r. pokryte zostanie ze środków finansowych z części 83: Rezerwy celowe, z pozycji 75: Środki na nauczanie języka polskiego w Niemczech, w której zaplanowano kwotę 39 800 tys. zł, z czego 14 925 tys. na zadania przewidziane do realizacji przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, tym samym kwota ta zostanie skierowana do Polaków i Polonii w Niemczech. Natomiast od roku 2023 wsparcie to kierowane będzie systemowo do Polonii i Polaków na świecie oraz osób nieposiadających polskiego pochodzenia. Każdego roku maksymalna kwota finansowania instytutu wynosić będzie 92 400 tys. zł. Założono, że w celu realizacji zadań instytut będzie ustanawiał i finansował stypendia, wspierał różnego rodzaju przedsięwzięcia popularyzujące język polski lub nieodpłatnie użyczał zakupione nieruchomości. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady przydzielania stypendiów oraz ich wysokości. W drodze rozporządzenia minister ustali również zasady udzielania wsparcia na realizację przedsięwzięć na rzecz popularyzacji języka polskiego za granicą. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, biorąc powyższe pod uwagę, będzie głosował za uchwaleniem niniejszej, jakże potrzebnej ustawy. Dziękuję bardzo.