Mówca: Józef Brynkus
Data: 2018-02-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 wobec ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, druk nr 2063. Wprowadzane zmiany są całkowicie zasadne i słuszne. Realizują ideę przywracania poczucia sprawiedliwości oraz ładu moralnego i społecznego. Słuszne jest objęcie działaniem ustawy dzieci urodzonych w więzieniach, które, mówiąc nieco metaforycznie, okute, a raczej zakute w komunistyczne kajdany były już w powiciu i niewinnie cierpiały wraz z matkami. Niewątpliwie traumatyczny stan i status matek przekładał się na ich sytuację życiową już od początku egzystencji. Nowością jest jednak rozszerzenie działania ustawy o osoby posiadające potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W tym zakresie należy jednak zadać pytanie, czy samo potwierdzenie statusu działacza opozycji może wystarczyć do starań o zadośćuczynienie lub odszkodowanie, czy też ten zapis dotyczy tylko osób, w stosunku do których zachowały się negatywnie skutkujące w ich życiu represyjne orzeczenia. Te osoby spełniają wtedy kryteria osób represjonowanych. Przypadek osoby represjonowanej jest z reguły udokumentowany wydanymi decyzjami czy wyrokami. Jest znacznie łatwiejszy do zdefiniowania i określenia w przypadku ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Natomiast działacze opozycji, którzy nie byli formalnie represjonowani, chociaż często wielorako napiętnowani poprzez zakulisowe działania Służby Bezpieczeństwa wobec nich, także ponosili znaczące w ich życiu straty z tytułu swojego zaangażowania i także powinni zostać objęci zadośćuczynieniem za doznane krzywdy, w tym również moralne. Pytanie powyższe szczególnie zasadne jest w przypadkach, gdy osoba została przymuszona do zwolnienia z pracy z zachowaniem pozorów legalizmu, ale straciła w ten sposób stabilizację życiową, względnie jej warunki życia uległy znacznemu pogorszeniu, lub została relegowana ze szkoły lub uczelni przy zachowaniu wszystkich formalnych pozorów legalizmu lub przez użycie zakulisowych mechanizmów działań SB i PZPR, wskutek czego zatraciła możliwość dalszej edukacji lub proces ten uległ opóźnieniu o kolejne lata, wpływając na dalszą drogę życiową tej osoby. Kolejny przypadek dotyczy osoby, wobec której prowadzone były działania operacyjne. Chodzi o rozpracowywanie z zakulisowym oddziaływaniem na jej karierę życiową, co przełożyło się na pogorszenie lub utratę perspektyw życiowych, o czym nierzadko ta osoba dowiaduje się dopiero wtedy, gdy otrzyma dokumenty z Instytutu Pamięci Narodowej. Kolejny przypadek dotyczy osoby w miejscu pracy, która nie mogła się rozwijać, posiadając wszystkie formalne możliwości dotyczące osiągnięć, ze względu na zakulisowe i oczywiście negatywne oddziaływanie aparatu represji Polski Ludowej, Służby Bezpieczeństwa i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej na jej karierę. Następna sprawa dotyczy osoby, która wskutek wspomnianych wyżej działań operacyjnych polegających także m.in. na kształtowaniu negatywnego wizerunku, nękaniu czy ingerowaniu w życie prywatne poniosła znaczne straty moralne oraz dotyczące zdrowia psychicznego, które przekładały się na obniżenie lub nieosiągnięcie możliwej do osiągnięcia pozycji społecznej, statusu i stopy życiowej. We wszystkich wymienionych przypadkach chodzi o osoby posiadające potwierdzony status działacza opozycji, ale niebędące formalnie represjonowanymi. Od takich przykładów jak wyżej opisane roi się w aktach komunistycznej Służby Bezpieczeństwa. W kontekście tych przypadków pojawia się także kolejne pytanie: Według jakich kryteriów sąd będzie obliczać bądź szacować poniesiony uszczerbek w celu wyliczenia zadośćuczynienia? Proszę, by wnioskodawcy zastanowili się nad podanymi przypadkami i uwzględnili je podczas ewentualnego dalszego procedowania. Klub Poselski Kukiz’15 opowiada się za dalszym procedowaniem nad przedstawioną ustawą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)