Mówca: Andrzej Kania
Data: 2014-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze wraz z całym zespołem! Mam przyjemność być sprawozdawcą Komisji Infrastruktury w sprawie rozpatrzenia przez komisję przedstawionego przez prezesa Rady Ministrów dokumentu: ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2012 r.˝ (druk nr 1478). Komisja Infrastruktury rozpatrzyła ten dokument na posiedzeniu w dniu 25 lipca 2013 r. Sprawozdanie komisji z rozpatrzenia tego dokumentu zawarte jest w druku nr 1578. W obradach komisji podczas rozpatrywania tego dokumentu udział wzięli przedstawiciele wielu ministerstw i organizacji z wiodącym ówczesnym Ministerstwem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na czele z sekretarzem stanu w ministerstwie panem Zbigniewem Rynasiewiczem, a także przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Finansów i Policji. W posiedzeniu komisji udział wziął także pan Maciej Mosiej, sekretarz Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, wraz ze współpracownikami. W posiedzeniu komisji udział wzięli także przedstawiciele Instytutu Transportu Drogowego, Politechniki Gdańskiej, Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Ośrodka Informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, przedstawiciele różnorodnych związków, stowarzyszeń i organizacji związanych z ruchem drogowym, a także pojedynczy specjaliści w tym zakresie. Po powitaniu i przyjęciu porządku obrad uczczono chwilą ciszy zabitych w katastrofie kolejowej w Hiszpanii, która miała miejsce dzień przed obradami komisji. Następnie przewodniczący komisji prowadzący obrady pan poseł Stanisław Żmijan udzielił głosu panu ministrowi Rynasiewiczowi, który zaproponował sposób prezentacji dokumentu zawartego w druku nr 1478 - aby to pan Maciej Mosiej, który jest sekretarzem Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, omówił prezentację przygotowaną przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, jak również przez resort. Po tych ustaleniach głos zabrał zastępca dyrektora Biura Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji pan Rafał Kozłowski, który przedstawił dopiero co wydaną bardzo ważną, świeżą publikację obrazującą statystyki zdarzeń drogowych w roku 2012. Mam tutaj tę publikację. Jest to bardzo ważna, ale i merytoryczna publikacja, która powstała dzięki współpracy Policji i ITS. Następnie zabrał głos pan Maciej Mosiej, sekretarz Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, który za pomocą prezentacji multimedialnej przedstawił zagadnienia związane z działaniami przeprowadzonymi w roku ubiegłym oraz stanem bezpieczeństwa ruchu drogowego w naszym kraju, omawiając dokument zawarty w druku nr 1478. Na wstępie swego wystąpienia podkreślił wagę problemu, w sprawie którego toczona jest dyskusja. I tak w latach 2001-2011 dokonany został istotny postęp w naszym kraju, jeśli chodzi o spadek wypadkowości. Liczba osób rannych w ciągu 10 lat zmniejszyła się o 24%. Można by to było uznać za sukces nas wszystkich, naszego społeczeństwa i podmiotów zaangażowanych w poprawę bezpieczeństwa na polskich drogach, i niewątpliwie tak jest, jednak w tym samym okresie w pozostałych krajach Unii Europejskiej postęp był jeszcze szybszy. Przeciętnie liczba ofiar śmiertelnych w tym okresie zmalała o 45%. Plasujemy się nadal, mimo postępu, w czołówce, jeśli chodzi końcówkę tego rankingu. Mamy też dobry polski przykład na to, że można skutecznie wpływać na problemy w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Tym przykładem jest walka z wypadkami z udziałem nietrzeźwych. W ciągu ostatnich lat udało się przeprowadzić zmiany w prawie zaakceptowane przy szerokim wsparciu politycznym. Następnie systematyczne działania Policji, monitoring, skuteczność tych działań, i działania edukacyjno-informacyjne pozwoliły na zmniejszenie liczby wypadków z udziałem nietrzeźwych w latach 2003-2011 o 42%. W tym samym okresie liczba wypadków w Polsce zmalała o 25%. Można więc powiedzieć, że akurat w tym aspekcie, jeśli chodzi o udział nietrzeźwych w wypadkach, jesteśmy około średniej europejskiej, a może nawet powyżej w sensie pozytywnym. Jest to więc dowód na to, że można zdiagnozować problem i systemowymi działaniami powodować zmniejszenie jego rozmiarów. Pan Maciej Mosiej dość mocno podkreślał, czego uczą nas fachowcy, krajowi eksperci z zakresu BRD, czego uczą nas doświadczenia zagraniczne. Przede wszystkim w myśleniu o bezpieczeństwie ruchu drogowego w ostatnich latach przyjmuje się myślenie o tzw. bezpiecznym systemie. U podstaw takiego podejścia stoi, po pierwsze, przekonanie, że ludzie zawsze będą popełniali błędy, niezależnie od ich wykształcenia, a także wyszkolenia. System transportu drogowego ma być wyrozumiały dla tych błędów, ma minimalizować ich konsekwencje. Drugim założeniem jest to, że ludzie nie powinni ginąć tylko dlatego, że chcą się przemieszczać. Sekretarz KRBRD kilkakrotnie podkreślał, że w Polsce jest postęp w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ale nadal nie jest najlepiej i trzeba o tym otwarcie mówić. Pewna synteza jest taka, że głównym problemem ostatnich lat w Polsce nie było to, że nie potrafiliśmy stwierdzić, co należy zrobić. Świetnym przykładem jest wieloletni program ˝Strategia bezpieczeństwa ruchu drogowego Gambit 2005˝. Rzeczywista liczba osób, które zginęły na polskich drogach w 2011 r., czyli 4189 osób, odbiegała o blisko 30% od celu założonego w programie strategicznym Gambit. Stąd też w połowie 2012 r. została podjęta decyzja Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, że system zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego musi zacząć działać sprawnie. Spowodowało to przystąpienie do prac nad nowym programem BRD w Polsce. W efekcie 20 czerwca 2013 r., po blisko roku prac, po bardzo szerokich konsultacjach społecznych, powstała nowa strategia do 2020 r. Podtrzymuje ona wizję zero, czyli że przyjdzie kiedyś taki czas, taki rok, że wraz z postępem technologicznym długofalowo nikt nie będzie ginął na drogach. Jednak do 2020 r., idąc także za wytycznymi choćby Komisji Europejskiej, przyjęto ograniczenie liczby zabitych o 50% w stosunku do 2010 r. i liczby osób ciężko rannych o 40%. Stąd pojawiły się takie, a nie inne liczby, czyli nie więcej niż 2 tys. osób, które zginą w naszym kraju w 2020 r., i nie więcej niż 6900 osób ciężko rannych. W ślad za wieloletnim programem, za nową strategią i za częściową diagnozą problemów bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce poszła nowa jakość, jeśli chodzi o zarządzanie. Mianowicie minister transportu uznał za konieczne zmiany w systemie zarządzania. Priorytetem było to, aby wraz z organizacjami współdziałającymi w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego doprowadzić do opracowania narodowego programu oraz w konsekwencji do przyjęcia programu realizacyjnego. Skoro dane za 2011 r. pokazały tak wielkie, bo 30-procentowe odchylenie od celu, przystąpiono do opracowania nowej strategii, czyli tego, co dzisiaj nazywamy ˝Narodowym programem bezpieczeństwa ruchu drogowego˝. W 2012 r. rozpoczęto kierunkowe zmiany w podejściu do zarządzania BRD. Skupiając się na sprawozdaniu Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego za 2012 r., stwierdzić należy, że wciąż obowiązujący dokument strategiczny to program Gambit 2005. Sprawozdanie za 2012 r. posiada inny układ aniżeli w poprzednich latach. Ten układ odzwierciedlony jest w spisie treści. Mianowicie mówi się w nim o stanie bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce, czyli o czystych danych statystycznych. Mówi się o syntezie działań podejmowanych na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na szczeblu krajowym i na szczeblu wojewódzkim, bo sprawozdanie jest także przedstawieniem działań prowadzonych w województwach. Sprawozdanie to przedstawia także koszty wypadków drogowych, podstawy działania, podsumowanie i wnioski. Działania przedstawione są już w strukturze ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego˝ w filarach takich, jak: bezpieczny człowiek, bezpieczne drogi, bezpieczna prędkość, bezpieczny pojazd, ratownictwo i opieka powypadkowa oraz system zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego. Sekretarz KRBRD omówił działania, jakie podejmowano w 2012 r. w poszczególnych filarach. Tych działań było naprawdę sporo, jak choćby: ˝Drogi zaufania˝ - kampania prowadzona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, ˝Bezpieczny autokar˝ - prowadzona przez ITD, ˝Razem bezpieczniej˝ - prowadzona przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, a także inne: ˝Alkohol i narkotyki˝, ˝Pasy˝ czy ˝Bezpieczne wakacje˝. Te wszystkie działania wpłynęły w jakiś sposób na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2012 r. Efekt jest taki, że mówimy o rekordowo niskiej liczbie ofiar śmiertelnych, czyli w porównaniu z 2011 r. jest to spadek o blisko 15%. Jest także spadek, jeśli chodzi o liczbę wypadków i rannych w obu tych kategoriach o 8%. Można powiedzieć, że te 15% to sporo, co daje nam wśród krajów europejskich awans z ostatniego miejsca na trzecie od końca. W 2012 r. na polskich drogach zginęły 93 osoby na milion mieszkańców. Za nami są Rumunia i Litwa, a średnia europejska to 60 osób na milion mieszkańców. W dalszym ciągu blisko 50% ofiar wypadków stanowią niechronieni uczestnicy ruchu drogowego. To są w zasadzie proporcje, które przez lata się nie zmieniają: piesi, rowerzyści, motorowerzyści, motocykliści. Najpoważniejszym problemem jest bardzo wysoka liczba potrąceń i ofiar śmiertelnych wśród pieszych. To jest nasz specyficzny polski problem. Na uwagę zasługuje fakt, że przy spadku liczby ofiar śmiertelnych we wszystkich grupach poszkodowanych najmniejsze pozytywne zmiany nastąpiły wśród rowerzystów: spadek liczby zabitych o 6%, podczas gdy w ogóle mieliśmy spadek 15-procentowy, a wzrost liczby ciężko rannych o 4%, choć tu być może mówimy też o niedociągnięciach statystycznych, na tyle niewielka jest grupa osób zabitych czy ciężko rannych wśród rowerzystów. Podczas obrad komisji po wystąpieniu pana Macieja Mosieja, sekretarza Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, przewodniczący komisji pan Stanisław Żmijan otworzył dyskusję, w której udział wzięli: pan poseł Michał Wojtkiewicz, pan poseł Andrzej Czerwiński, pan poseł Krzysztof Tchórzewski, pan poseł Arkadiusz Litwiński, pan poseł Andrzej Adamczyk, a także dyrektor Biura Prawnego Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Transportu Drogowego pan Maciej Wroński, dyrektor Ośrodka Informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego pan dr hab. Wojciech Bijak, a także pan dr hab. inż. Kazimierz Jamroz, adiunkt w Katedrze Inżynierii Drogowej Politechniki Gdańskiej. Wszystkie wypowiedzi, padające pytania związane były z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Pan poseł Wojtkiewicz pytał, dlaczego tak dużo znaków stawia się na polskich drogach. O kwestie dotyczące fotoradarów i uprawnień pieszych na przejściach dla pieszych, a także o zachowanie obcokrajowców na polskich drogach, szczególnie Litwinów, kierowców tirów, pytał pan poseł Litwiński. Pan poseł Czerwiński pytał o motocyklistów na drogach. O relacje między stanem technicznym dróg a bezpieczeństwem, a także o wypadki w pierwszym półroczu 2013 r. pytał pan poseł Tchórzewski. Pan poseł Adamczyk pytał o relacje między stan nawierzchni dróg a bezpieczeństwem. O pieszych, prędkość, ochronę zdrowia, zarządzanie BRD pytał pan Kazimierz Jamroz, a o kwestię dotyczącą Gambitu 2005 czy zmian organizacyjnych w Policji pan Maciej Wroński. Następnie głos zabrał wiceminister Rynasiewicz, który mocno podkreślił, że sprawy związane z bezpieczeństwem ruchu drogowego są sprawami apolitycznymi. Pan minister Rynasiewicz odniósł się też do zależności wypadkowości od jakości nawierzchni i zadeklarował, że w następnym raporcie taka zależność zostanie zamieszczona. Ponadto podał dane liczbowe dotyczące wypadków, jak to się mówi, na wczoraj. Te dane, chodzi o I półrocze 2013 r., były dość optymistyczne. Następnie, zabierając głos, na zadane pytania odpowiadali kolejno: pan Maciej Mosiej, sekretarz Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, pan Rafał Kozłowski, zastępca dyrektora Biura Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji, oraz pan Andrzej Maciejewski, zastępca generalnego dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Na koniec posiedzenia komisji głos zabrał pan poseł Stanisław Żmijan, przewodniczący komisji, który podziękował mówcom za postawione pytania oraz udzielone odpowiedzi. Podkreślił jednocześnie, że wskaźniki odzwierciedlające stan bezpieczeństwa na naszych drogach dalekie są niestety od oczekiwanych, które by nas satysfakcjonowały, chociaż widać poprawę. Ponadto podziękował za innowacyjność raportu, za jego kształt, formę, klarowność i jasność, a także za to, że dobrze odzwierciedla stan bezpieczeństwa. Następnie przewodniczący Żmijan postawił wniosek o przyjęcie omawianego dokumentu przez komisję. Nikt z posłów nie był przeciwko przyjęciu tego dokumentu. Tak więc Komisja Infrastruktury rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie dokumentu ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2012 r.˝, druk nr 1478. Po wyznaczeniu sprawozdawcy komisji obrady komisji zostały zamknięte. Dziękuję bardzo.