Mówca: Michał Szczerba
Data: 2021-06-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! 22 lipca szczęśliwie kończy się pana 5-letnia kadencja. Z tej okazji nie tylko będę mówił o ostatnim roku, ale również będę mówił o pana całej kadencji, ponieważ mam nadzieję, że widzimy się po raz ostatni. (Gwar na sali) Gdy PiS-owski walec w końcu straci władzę, pośród wielu dylematów stojących przed przyszłym prodemokratycznym rządem pojawi się też ten: co zrobić z kilkoma instytucjami, które w ostatnich 5 latach uległy tak głębokiej degeneracji, że trudno dziś uwierzyć, by dało się je w obecnym kształcie naprawić. Pierwszą instytucją, panie prezesie, będzie TVP Info. Zostanie zlikwidowana. (Głos z sali: Do rzeczy, do rzeczy.) A drugą instytucją będzie IPN, którego przyszłość trudno jeszcze określić. Natomiast pojawiają się różnego rodzaju propozycje, by inne instytucje cieszące się naukowym i społecznym autorytetem mogły go w jakiejś mierze zastąpić. Dokonując bilansu po tych ponad 2 dekadach działania IPN, dostrzegamy pozytywne działania edukacyjne, śledztwa instytutu, które pomogły w ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zbrodniczego charakteru działalności niektórych organizacji i postaci. Przez instytut przewinęło się wielu wartościowych badaczy, którzy wykonali wielką pracę, poszerzając naszą wiedzę o polskiej historii. Działo się to szczególnie za prezesury prof. Leona Kieresa, wtedy kiedy wokół instytutu byli tacy ludzie, jak Andrzej Friszke, Andrzej Paczkowski, Antoni Dudek. Ale ostatnie 5 lat, Wysoka Izbo, to równia pochyła. Od katastrofy do katastrofy - tak wyglądało funkcjonowanie IPN w ostatnich 5 latach. Zaczęło się od przesłuchania kandydatury dra Szarka w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowiek, który w odpowiedzi na pytania zaczął kwestionować ustalenia śledztwa Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zbrodni w Jedwabnem. Pamięta pan moje pytania, prawda? (Głos z sali: Tak, na pewno.) Później pozwolił pan na harce Patryka Jakiego przy okazji nowelizacji ustawy o IPN. Później... A może powiem inaczej. Swoją kadencję kończy pan powołaniem nacjonalisty, neofaszysty na stanowisko dyrektora wrocławskiego oddziału. Chodzi o uczestnika i współorganizatora antysemickiego zgromadzenia, przedwojennego zgromadzenia, w rocznicę żydowskiego pogromu w Myślenicach. Od tej nominacji pana odcięło się nawet Kolegium IPN. Była jedna osoba, dzisiaj nieobecna na tej sali, pan marszałek Terlecki, która mówiła: nie widzę żadnych przeszkód, żeby pełnił tę funkcję. Stało się na szczęście inaczej. Wyróżnił się pan kosmicznym brakiem osądu tej sytuacji i to były również szkody wizerunkowe dla instytutu, którym pan kieruje. Szanowni Państwo! Chciałbym również zwrócić uwagę na inne kwestie, na wielkie spustoszenie, do jakiego doprowadziły te wszystkie okoliczności, te wymienione przeze mnie sytuacje w relacjach polsko-żydowskich, polsko-izraelskich. To są bardzo ważne relacje, które współtworzyli tacy ludzie, jak Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski, minister Bartoszewski, prezydent Lech Kaczyński. Swoimi działaniami budowali oni pojednanie i zaufanie między narodami. Pan uznał, że za hajlowanie można awansować. Chciałbym również zwrócić uwagę na to, co pan wyrabiał, co instytut wyrabiał w związku z ustawą dekomunizacyjną. Na listach IPN zalecanych samorządom pojawiły się nazwy ulic, które należało skreślić, podobnie pomniki i patroni. Wśród tych osób do skreślenia pojawił się Stanisław Tołwiński. Przypomnę Wysokiej Izbie, kim był Stanisław Tołwiński. Przede wszystkim przed wojną był twórcą Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Kim był później, w czasie okupacji? Sprawiedliwym wśród Narodów Świata, ratował warszawskich Żydów. Kim był po wojnie? Prezydentem Warszawy, odbudował razem z Biurem Odbudowy Stolicy naszą stolicę. (Dzwonek) Pan chciał tę osobę skreślić z listy patronów warszawskich ulic. Chciałbym zadać ostatnie pytanie, panie marszałku. Mamy dzisiaj tzw. aferę Dworczyka, maile Dworczyka, ale dochodzą mnie informacje, że może być również afera z mailami Szarka. Chciałbym, żeby pan przyszedł do Wysokiej Izby, na tę mównicę, i odpowiedział mi na jedno krótkie pytanie. Czy jako prezes IPN używał pan prywatnego maila w sprawach służbowych? W szczególności czy poprzez prywatnego... (Głos z sali: Czas.) ...maila pan się kontaktował z dyrektorami Biura Lustracyjnego, tematy bardzo wrażliwe, głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu archiwów IPN? Chciałbym, żeby pan dzisiaj na to pytanie konkretnie odpowiedział, bo warto, żeby pan na to pytanie odpowiedział, zanim jutro przeczytamy o tym w gazecie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)