Mówca: Katarzyna Matusik-Lipiec
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawić stanowisko klubu odnośnie do sprawozdania komisji o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe zawartego w drukach nr 1650 i 2366. Już na wstępie chciałabym zaznaczyć, że klub Koalicji Obywatelskiej pozytywnie ocenia senacki projekt ustawy, którego celem jest stworzenie jasnych, klarownych podstaw prawnych dla funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach oświatowych. Spółdzielnie uczniowskie od lat funkcjonują już w wielu szkołach. Obecnie działalność takich spółdzielni opiera się głównie na rozwiązaniach statutowych oraz pewnej praktyce, która została wypracowana przez środowiska spółdzielcze. Taki stan rzeczy nie tylko wywołuje wątpliwości organizacyjne, ale też ogranicza rozwój tej formy aktywności uczniowskiej. Projektowane przepisy mają na celu uporządkowanie zasad działania spółdzielni uczniowskich oraz stworzenie jasnych ram prawnych dla ich funkcjonowania jako, co warte podkreślenia, dobrowolnych zrzeszeń uczniów działających na terenie szkół i placówek oświatowych. Działalność spółdzielni uczniowskich zdaniem Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska będzie praktycznym uzupełnieniem edukacji w zakresie przedsiębiorczości i kompetencji społecznych. Treści związane z funkcjonowaniem gospodarki, przedsiębiorczością czy aktywnością obywatelską obecnie są zawarte m.in. w podstawie programowej takich przedmiotów jak podstawy przedsiębiorczości czy wiedza o społeczeństwie, ale młodzi ludzie potrzebują przestrzeni, w której mogą uczyć się poprzez działanie, podejmować decyzje, współpracować, planować inicjatywy, brać odpowiedzialność za wspólne przedsięwzięcia i obserwować realne efekty swojej pracy. Należy podkreślić, że działalność spółdzielni uczniowskich to nie tylko nauka przedsiębiorczości, ale także bardzo konkretna lekcja samorządności, współodpowiedzialności i sprawczości obywatelskiej. Uczniowie uczą się organizowania wspólnych działań, podejmowania decyzji, współpracy w grupie i ponoszenia odpowiedzialności za swoje wybory. Zdobywają doświadczenie, którego nie da się zastąpić samą teorią realizowaną podczas lekcji. To niezwykle ważne, ponieważ świadome społeczeństwo obywatelskie buduje się właśnie poprzez praktykę uczestnictwa i współdecydowania. Szkoła powinna być miejscem, w którym młodzi ludzie nie tylko zdobywają wiedzę, ale także uczą się odpowiedzialności za wspólnotę. Spółdzielnie uczniowskie mogą odgrywać w tym procesie bardzo istotną rolę. W czasach gdy coraz częściej mówi się o kryzysie zaangażowania obywatelskiego młodych ludzi, takie doświadczenia mają szczególną wartość. Z opublikowanej w tym roku ˝Diagnozy Młodzieży 2026˝, przygotowanej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej, wynika, że młodzi ludzie deklarują potrzebę wpływu na rzeczywistość, ale jednocześnie coraz częściej odczuwają brak sprawczości i rozczarowanie skutecznością instytucji publicznych. Inne zidentyfikowane w ˝Diagnozie Młodzieży 2026˝ wyzwania stojące przed młodymi ludźmi dotyczą niepewności związanej z sytuacją finansową i zawodową w przyszłości. W tym kontekście praktyczna edukacja ekonomiczna i rozwijanie kompetencji przedsiębiorczych mają ogromne znaczenie. Spółdzielnie uczniowskie mogą być zatem pierwszym miejscem, w którym młodzi ludzie będą się uczyć planowania działań, odpowiedzialności za wspólne projekty oraz podstaw samodzielności ekonomicznej. Kolejnym pozytywem płynącym z szerszej działalności szkolnych spółdzielni jest ich wymiar społeczny i wychowawczy. Pozwolą one młodym ludziom budować relacje oparte na współpracy, wzajemnym zaufaniu i odpowiedzialności za wspólne działania. Takie doświadczenia nabierają szczególnego znaczenia w otaczającej nas obecnie rzeczywistości, w której coraz częściej mówi się o osamotnieniu młodzieży, osłabieniu więzi społecznych i przenoszeniu relacji do przestrzeni cyfrowej. Spółdzielnie uczniowskie zdaniem Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska będą ciekawym i wartościowym uzupełnieniem edukacji szkolnej. Dadzą możliwość angażowania uczniów w działania praktyczne, będą integrować społeczność szkolną i wzmocnią poczucie odpowiedzialności za wspólne dobro. Klub Koalicji Obywatelskiej popiera rozwiązania (Dzwonek) przyjęte w projekcie ustawy i będzie głosował za jej przyjęciem. Dziękuję bardzo.