Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2013-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie odmawiam moim kolegom klubowym talentów wiecowych, ale, panie pośle, nie zauważyłam tu żadnych wystąpień takich typowo wiecowych. Myślę, że toczymy spór bardzo merytoryczny, bardzo rzeczowy, a że różnimy się zasadniczo, to już zupełnie inna rzecz. (Poseł Jacek Brzezinka: Było, jak przemawiała pani koleżanka.) Szanowni Państwo! Bardzo często z tej mównicy słyszymy, że rząd podejmuje drastyczne oszczędności, że jest specyficzna, trudna sytuacja finansowa budżetu państwa, podnosimy podatki, zamrażamy środki na Funduszu Pracy, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie waloryzujemy wystarczająco wysoko świadczeń z pomocy społecznej, zamrażamy progi dochodowe, koalicja podejmuje szereg decyzji oszczędnościowych, a równocześnie jest szereg decyzji nieprzemyślanych, niepotrzebnych, wynikających z błędnych rozwiązań prawnych, za które za chwileczkę przyjdzie nam płacić. Powiem o kosztownych błędach, które popełniła koalicja, a każdy z tych błędów będzie nas kosztował ponad 1 mld zł. Zacznę może od pierwszego, który dotyczy zdrowia, tym razem sporu kompetencyjnego między ministrem finansów a ministrem zdrowia, i tego, kto ma płacić i ile ma płacić za leczenie osób nieobjętych ubezpieczeniem zdrowotnym, plus jeżeli dodamy jeszcze leczenie osób za granicą, jest to kwota niemalże 1 mld zł. Już dzisiaj wiemy, że roszczenia Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące zmiany planu finansowego w 2013 r. nie są akceptowane przez ministra finansów. Minister zdrowia zachowuje się tu niedwuznacznie. Również plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia w 2014 r. nie został zatwierdzony i brakuje środków dotacyjnych na to zadanie, a rzecz dotyczy niemalże 1 mld zł - 938 czy 939 mln zł. Proszę nie w mawiać opozycji, że Narodowy Fundusz Zdrowia na tym sporze nie straci, bo stracą polscy pacjenci, którzy będą mieli w systemie mniej pieniędzy, jeżeli pieniądze z dotacji na to zadanie się nie znajdą. Proszę powiedzieć, co ma sądzić o takiej nienormalnej sytuacji polski pacjent, który widzi, że tyle czasu trwa spór między dwoma resortami i nie widać jego końca. A tak naprawdę, jeżeli przyjmiemy budżet, to znaczy że rozstrzygnięcie będzie na korzyść ministra finansów i nadzwyczajniej po prostu tych środków w budżecie państwa nie będzie. W związku z powyższym te środki będą musiały być zabezpieczone z Narodowego Funduszu Zdrowia, a być może będą mniejsze środki na kontrakty czy na inne zadania. Przypomnę, że jest to też efekt działania systemu eWUŚ, który był prezentowany Polakom jako sukces Ministerstwa Zdrowia. W zasadzie trudno inaczej wytłumaczyć, w czym tkwi przyczyna tego sporu, którego końca od dłuższego czasu nie widać. Błąd drugi to są miliony dla opiekunów niepełnosprawnych - 147 tys. opiekunów niesłusznie utraciło prawo do świadczeń pielęgnacyjnych. Przepisy, które wprowadziła koalicja, wygaszały z mocy prawa decyzje, które przyznawały prawo do świadczeń pielęgnacyjnych. Te przepisy okazały się niezgodne z konstytucją i skutki tego wyroku będą niebagatelne, bo w tym roku przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będzie kosztowało ponad 680 mln zł, a w przyszłym roku, szanowni państwo, będzie to 1370 mln zł. Taka pułapka prawna, jeśli chodzi o opiekunów, i takie skutki finansowe są efektem przyjmowania w dużym pośpiechu pod koniec roku ustawy, która została odebrana przez Polaków, przez opiekunów osób niepełnosprawnych jako głęboko niesprawiedliwa, krzywdząca. Te osoby musiały zwolnić się z pracy, utraciły pracę, miały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, po czym poprzez przyjęcie nowego rozwiązania, wprowadzającego kryterium dochodowe, te osoby utraciły to prawo. Dotyczyło to 147 tys. opiekunów osób niepełnosprawnych. Pan minister żartobliwie mówił tu, że w Polsce prędkość nie jest mierzona w złotówkach. Panie ministrze, jeśli chodzi o prędkość przyjmowania ustaw, o brak czasu na przemyślenie, to niedługo rzeczywiście będzie w Polsce nowa jednostka prędkości i to będzie prędkość przyjmowania ustaw, z czym będą wiązały się skutki finansowe z powodu błędnych regulacji prawnych. I błąd trzeci, proszę państwa, który też jest niezwykle kosztowny. Otóż zapłacimy za zawieszone emerytury. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny przepis, który zmuszał do rozwiązywania umów o pracę tych pracowników, którzy wcześniej uzyskali prawo do emerytury. ZUS te emerytury przywracał, ale od 22 listopada 2012 r., bo wyrok Trybunału Konstytucyjnego był z 13 listopada 2012 r., premier całą tę sytuację kwitował tym, że można się pomylić, że to nie jest błąd, że ten błąd nie jest taki bardzo drogi, bo te pieniądze i tak trzeba byłoby wypłacić, gdyby te osoby pobierały to świadczenie. Żartobliwie to skwitował, że oczywiście autor tego projektu - cytuję - pewnie ma małego kaca, że przygotował takie rozwiązanie. Myślę, że koalicja powinna mieć dużego kaca, autor projektu może mieć małego kaca, bo on to przygotowuje, natomiast to Sejm przyjmuje rozwiązanie, państwo przyjęliście takie rozwiązanie, które spowodowało, że emeryci poszli do sądu i dzisiaj trzeba będzie na ten cel przeznaczyć 989 mln zł. Rozumiem, że są w tym należne świadczenia, które rzeczywiście, gdyby nie było tego rozwiązania, byłyby wypłacane, panie przewodniczący, natomiast są tam też odsetki ustawowe, nie mówiąc o tym, że podważono też zaufanie do państwa, Trybunał Konstytucyjny uznał niekonstytucyjność tych przepisów, część tych ludzi było i dalej jest w sporze sądowym, a Sejm musi szukać takiego rozwiązania, które pozwoli na to, żeby emeryci otrzymali należne im świadczenia razem z odsetkami i z waloryzacją. A więc kumulowane wypłaty będą znowuż kosztowały ZUS około 1 mld zł. Wrócę jeszcze na chwileczkę do kwestii zdrowia, bo brakuje tu też rzetelnej oceny tego, co się dzieje. Powiem, że receptą na chorą polską służbę zdrowia, którą proponuje nam koalicja rządowa, jest przekształcenie szpitali w spółki prawa handlowego. Na te zmiany jest 400 mln zł. Łącznie na ten program było 1400 mln. Nie jest to rozwiązanie, które jest skwapliwie przyjmowane przez samorządy. To błędna droga, to droga, która poprzez komercjalizację w niektórych przypadkach prowadzi już do prywatyzacji, a równocześnie, proszę państwa, w żaden sposób nie poprawia jakości zarządzania szpitalami, bo nie w samej formule zmiany jest rozwiązanie tego problemu, i następuje w Polsce, co odczuwają wszyscy pacjenci, ograniczanie dostępu do świadczeń zdrowotnych, wydłużają się kolejki, nie ma tu żadnej poprawy, dłużej czekamy na wizytę u kardiologa, onkologa, neurologa, u specjalistów. Zwracam też uwagę na to, że kontrakty w 2014 r. w większości są kontraktami na poziomie tego roku, co od razu rodzi też konsekwencje finansowe, bo przecież koszty cały czas niebagatelnie nam rosną, rosną też koszty osobowe. Chciałabym też zwrócić uwagę na jeszcze jeden czynnik, który umyka naszej uwadze, że coroczne są redukowane środki na inspekcję sanitarną. W konsekwencji mamy w tym roku taką sytuację, że są likwidowane, jak twierdzi się w powiatach, bardzo dobrze wyposażone laboratoria, wyposażone kiedyś za niemałe pieniądze budżetowe, które dzisiaj być może będą znowuż szykowane do prywatyzacji. I jeszcze na koniec odniosę się na chwileczkę do rynku pracy. Szanowni państwo, bezrobocie, które jest prognozowane na koniec 2014 r., to 13,8%, ale ono tak naprawdę nie określa rzeczywistej skali bezrobocia. Bezrobotnych dzisiaj mamy ponad 2100 tys., 2200 tys. Do tego trzeba dodać 540 tys. bezrobotnych, którzy są niezarejestrowani, i pamiętać o tym, że corocznie na rynek pracy wchodzi nam 600 tys. absolwentów, a przy tym mamy długofalowy wzrost stopy bezrobocia. Tak więc te zapowiadane przez państwa programy aktywizacyjne kierowane do osób młodych, bo w tej grupie jest wysokie bezrobocie, i do osób 50+ tak naprawdę nic nie dają, nie widać ich efektów na rynku. Blokowanie środków w ramach Funduszu Pracy, wbrew temu, co mówiła tu przed chwileczką pani poseł, jednak się odbywa, bo w ramach tego funduszu w 2014 r. będą zamrożone ponad 4 mld zł. Przypomnę może, że w 2010 r. na aktywne przeciwdziałanie bezrobociu wydaliśmy ponad 6 mld zł, po czym nastąpiło radykalne zmniejszenie tych środków. W 2014 r. ma być ich 4,9 mld zł, a więc znacznie mniej niż w 2010 r. Chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na grupę wiekową 50+, o której też się mówiło, i na związaną z tym kwestię wydłużenia wieku emerytalnego. Czym to poskutkowało, proszę państwa? Otóż dokonuje się skokowy wzrost liczby osób właśnie w tej grupie wiekowej. W 2013 r. w lipcu było ich prawie 0,5 mln i stanowiły one w strukturze grupy osób bezrobotnych ponad 26%. Tak więc bardzo trudno jest osiągnąć efekt poprawy stanu zatrudnienia w tej grupie wiekowej. Wzrasta raczej bezrobocie i nie widać efektów zapowiedzi pana ministra. Chciałabym omówić kwestię dotyczącą jeszcze jednego funduszu, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wysokość środków w nim zgromadzonych na koniec roku również będzie znacząca, bo wyniesie 4,7 mld zł, a wolne środki w kwocie ok. 3 mld zł będą w depozycie ministra finansów. Przypomnę może, że Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaspokaja roszczenia pracownicze w razie niemożności zaspokojenia roszczeń przez pracodawcę z powodu jego niewypłacalności, ale nie dotyczy to pracowników ochrony zdrowia. Skoro fundusz ma taką nadpłynność i dobrą sytuację finansową, może należałoby rozpatrzyć propozycję, żeby Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych obejmował roszczenia pracowników zatrudnionych również w szpitalach. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)