Mówca: Joanna Mucha
Data: 2021-04-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Tak, rzeczywiście, po raz pierwszy zgadzam się z moim przedmówcą, chyba należy rozpocząć wystąpienie w tym punkcie od podziękowania wszystkim rodzicom zastępczym i wszystkim tym osobom, które zajmują się opieką nad dziećmi. Mam zaszczyt przedstawić stanowisko koła Polska 2050 wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Temat pieczy zastępczej jest jednym z tematów najważniejszych dla ruchu Polska 2050. Nasze stowarzyszenie zorganizowało program zdalnych korepetycji dla dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka. 700 wolontariuszy pracuje z 1 tys. dzieci. Nasze wsparcie to także organizacja zbiórek odpowiadających na bieżące potrzeby dzieci, pomoc prawna, organizacja pikników i warsztatów dla dzieci. Zajmujemy się też promocją rodzicielstwa zastępczego i zwiększaniem świadomości społecznej w tym zakresie. Za kilka miesięcy przedstawimy kompleksowy program w tym zakresie, bo uważamy, że jest to po prostu niezwykle istotny temat. Wolontariusze od początku naszego zaangażowania się w pracę z dziećmi w pieczy zastępczej zgłaszają nam różne problemy, które dotyczą funkcjonowania tego systemu w naszym kraju. Najważniejszym zagadnieniem, co oczywiste, jest deinstytucjonalizacja, tworzenie rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka zamiast miejsc opieki instytucjonalnej. Celem jest to, by jak największa liczba dzieci mogła wychowywać się w rodzinach, a nie w instytucjach państwowych, jakimi są placówki opiekuńczo-wychowawcze zwane domami dziecka. Drugi problem pojawia się w niektórych samorządach. Tylko samorząd powiatowy, MOPS i PCPR, ma kompetencje do wydawania zaświadczenia kwalifikacyjnego kandydatowi na zawodową rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka, a tych w Polsce cały czas brakuje najbardziej. W praktyce, jeśli samorząd, czyli MOPS i/lub PCPR, nie ma interesu w wykwalifikowaniu nowej rodziny zastępczej dla dzieci ze swojego powiatu, bo np. nie ma dzieci z terenu tego powiatu czekających na rodzinę zastępczą lub prowadzi się politykę wypełniania wolnych miejsc w zarządzanych przez samorząd placówkach, to bardzo często odmawia wydania zaświadczenia o kwalifikacji na rodzinę zastępczą pomimo braku merytorycznych podstaw. W konsekwencji kandydat na rodzica zastępczego nie może nabyć kwalifikacji i zająć się dziećmi np. z sąsiedniego powiatu. Uważamy, że powinniśmy zmienić te procedury i w pewien sposób uwolnić zawód rodzica zastępczego, co pozwoliłoby na to, żeby opieką rodzin zastępczych mogła być objęta większa grupa dzieci. Korzystając z okazji, chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na kilka zagadnień. Po pierwsze, w dalszym ciągu nie doczekaliśmy się ogólnopolskiej kampanii na rzecz rodzicielstwa zastępczego. Ostatnia tego typu kampania miała miejsce w 2002 r., czyli prawie 20 lat temu. Rodzeństwa, dzieci z niepełnosprawnościami, dzieci z syndromem FAS - tym wszystkich dzieciom bardzo trudno znaleźć rodziny zastępcze. Bez dodatkowych zachęt i kampanii nadal będzie to bardzo trudne. W dalszym ciągu niewystarczające jest wsparcie dla rodzin zastępczych, jeśli chodzi o wynagrodzenie. Bardzo często jest ono na poziomie płacy minimalnej, podczas gdy koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej to od 4,5 do ponad 9 tys. zł. Jeśli spojrzymy na to, że w rodzinie zastępczej zwykle wychowuje się średnio troje dzieci, to widzimy, że utrzymanie tego systemu w obecnym kształcie jest nieracjonalne z każdego powodu, przede wszystkim ze względu na dzieci, ale również ze względów finansowych. Brak jest też realnego wsparcia specjalistycznego dla dzieci z rodzin zastępczych, z domów dziecka, w szczególności wsparcia psychologa, psychotraumatologa, seksuologa, logopedy, specjalistów terapii FAS. Cały czas ta pomoc jest niewystarczająca. Kwestia przewlekłości procesowej w sądach. Nie będę już tego omawiała szczegółowo, bo brakuje czasu. I wreszcie ostatni problem, ale chyba najbardziej bolesny, dotyczący dzieci, które szczególnie potrzebują naszej pomocy, bo są poważnie chore, które trafiają do DPS-ów, a często DPS-ów dla osób dorosłych. Te dzieci znikają z oficjalnych statystyk dotyczących pieczy zastępczej, bo są pomijane w dzisiejszym systemie. Jakość życia i jakość dzieciństwa tych dzieci są dramatyczne. (Dzwonek) Uważam, że naprawdę powinniśmy bardzo szybko uporać się z tym problemem. Będziemy głosowali przeciwko tej ustawie ze względu na mankamenty...