Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2018-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Przedłużam czas o 2 minuty. Tylko dwie? Bo ja mam jeszcze strasznie dużo do... Dobrze, okej. Ja podejrzewam, że bardzo dużo... 2 minuty. Razem prawie pół godziny. Boże! Dobra, to tak: Jeżeli chodzi o - może szybciutko - pytanie dotyczące zmniejszenia budżetu rzecznika praw obywatelskich, to główna konsekwencja jest taka, że nie możemy realizować w pełni niektórych zadań, w tym zadań w zakresie Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur. Jeżeli chodzi o kwestię interpretacji stawek VAT dla przedsiębiorców, byliśmy uczestnikiem jednej sprawy, która dotyczyła ochrony brzegów morskich. Ta sprawa doprowadziła do istotnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - można powiedzieć - w pozytywny sposób interpretował zasadę, że w razie wątpliwości należy je rozstrzygać na korzyść podatnika. Co do inwigilacji, moim zdaniem problem jest taki, że my nie mamy w Polsce cały czas niezależnego organu, który kontrolowałby inwigilację. Jeśli chodzi o statystykę, to w 2017 r. pozyskano 1200 tys. danych telekomunikacyjnych, czyli billingów, a w 2016 r. - 1100 tys. Ale proszę zauważyć, że jedyna forma kontroli jest taka, że przedstawia się informację statystyczną sądowi i tyle. Sąd w niektórych sytuacjach może zarządzić kontrolę, ale nie dowiemy się, w jakich sprawach i dlaczego ta inwigilacja była stosowana. Jeżeli chodzi o pełnomocnika rządu do spraw równego traktowania, to może odpowiem w ten sposób: to bardziej my zwracaliśmy się do pełnomocnika niż on do biura rzecznika. Uważam, że powinny być uregulowane kwestie dotyczące nagrywania wszystkich interwencji i działań przez policjantów poprzez użycie tzw. body cameras, czyli kamer instalowanych na mundurach. Pytanie pana posła Pyzika o aferę outsourcingową. Mam wrażenie, że my podejmowaliśmy działania w 2016 r., które dotyczyły tej kwestii, w szczególności kwestii niepłacenia składek. Myślę, że to jest problem, który też częściowo dotyczy sytuacji osób z niepełnosprawnościami, które mogły być zatrudniane. Myślę, że warto zwrócić uwagę, że Najwyższa Izba Kontroli wydała ciekawy raport na ten temat w ciągu ostatnich dni. Ale jeszcze to sprawdzę i pozwoli pan poseł, że odpowiem na piśmie, co dokładnie robiliśmy. Pytanie pana posła Wojciechowskiego - teza, że każda wolna władza to dyktatura. Nie do końca, bo władza ma jeden obowiązek, ma stosować się do zasady legalizmu. Każdy organ władzy ma za zadanie stosować zasadę legalizmu, czyli działać w granicach prawa i tylko w granicach prawa, nie można sobie dointerpretowywać kompetencji, nie można przekraczać tych granic. Natomiast jeśli chodzi o te wszystkie gwarancje dotyczące niezależności sądownictwa, to jest to przede wszystkim ochrona i dla samego sędziego, i dla obywatela, że jak sprawa trafia do sądu, to nie ma jakichś innych, zewnętrznych nacisków na to, jakie orzeczenie powinno być wydane. Wycofywanie spraw z Trybunału Konstytucyjnego. Co będę chciał zrobić w takiej sytuacji, skoro wycofałem niektóre sprawy? Przede wszystkim będę naciskał, jeżeli chodzi o różne kwestie dotyczące inwigilacji, na wykonanie rekomendacji z opinii Komisji Weneckiej, która dotyczyła właśnie inwigilacji. Ta opinia została wydana w połowie 2016 r. i w zasadzie została zignorowana przez organy naszego państwa. Ja będę się tego domagał. Wiem, że zostały złożone sprawy, które tego dotyczą, do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przez organizacje pozarządowe. Warto zauważyć, że też sądy powszechne i Sąd Najwyższy w drodze bezpośredniego stosowania konstytucji rozwiązały niektóre problemy. Niedawno mieliśmy uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego dotyczącą kwestii zgody następczej oraz kwestii wykorzystywania materiałów, które zostały zdobyte nielegalnie przez służby w toku procesu karnego. Czyli zasada owoców zatrutego drzewa. Co do wdrożenia konwencji antyprzemocowej, jest mnóstwo rzeczy do zrobienia. Jest brak specjalistycznej pomocy, brak efektywnej izolacji sprawcy, nie mamy definicji przemocy ekonomicznej, sprawcy nie są kierowani do udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych, słowem: całe morze problemów do rozwiązania. Pytanie pana posła Ajchlera o kwestie rozwodów i dzieci. Miesiąc temu, dokładnie miesiąc temu, zorganizowaliśmy kongres praw rodzicielskich, podczas którego dyskutowaliśmy o różnych problemach związanych z sytuacją rozwodową, kontaktami po rozwodzie. Ja bym powiedział tak: największy problem tutaj jest taki, że nasz system prawny niestety wciąż jest nakierowany na konflikt, a nie na rozwiązywanie tego konfliktu. Druga rzecz to jest przewlekłość postępowań w tych sprawach, co powoduje, że nawet jeśli mamy sprawy, które dałoby radę rozwiązać w miarę szybko, to one ze względu na przewlekłość postępowania narastają. Tak że to odnosi się w ogóle do całej sytuacji sądownictwa rodzinnego. I teraz cała seria pytań od... Zaraz, jeszcze było pytanie pana posła Mieszkowskiego dotyczące zasady świeckości. Ja bym podkreślił jedną rzecz, że czym innym jest zasada rozdziału Kościoła od państwa, a czym innym jest ochrona wolności sumienia i wyznania. My staramy się podejmować działania tam, gdzie dana sytuacja może naruszać wolność sumienia i wyznania. Uważam, że Kościół, tak samo jak każdy inny związek religijny, ma prawo do wyrażania opinii, także na temat przedstawień. To jest, wydaje mi się, prawo każdego uczestnika życia publicznego. Powstaje tylko pytanie, czy ta opinia nie przeradza się później nadmiernie w działania organów państwa. Tutaj moim zdaniem tkwi problem. Teraz... (Głos z sali: Czas, pani marszałek.) Dobrze. Rozumiem, panie rzeczniku, że zmierzamy już do końca. Tak, już ostatnie może tylko... Chciałbym powiedzieć, że jeżeli chodzi o mowę nienawiści w Internecie, tu jest potrzeba podjęcia różnych działań i edukacyjnych, i prawnych, aby się do tego odnieść. Kwestia emerytury EWK właśnie w zeszłym tygodniu była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mieliśmy jedną klientkę, w odniesieniu do której mieliśmy nadzieję, że NSA ten problem naprawi, ale NSA niestety odesłał do ustawodawcy, tak że tutaj będziemy się dalej u ustawodawcy dopominali rozwiązania tego problemu. Co do nauczycieli - i na tym być może chciałbym skończyć - było pytanie o czarny protest. Wydaje mi się, że jednym z większych problemów obecnie jest to, że wielu funkcjonariuszy państwa, w tym także nauczycieli, nie wie, co może ich spotkać za różnego rodzaju działania. Na przykład ostatnio mi zadano takie pytanie: W jaki sposób jako nauczyciel wiedzy o społeczeństwie mam opowiadać o Trybunale Konstytucyjnym? Jakie tezy mam przedstawiać? Jak się do tego odnosić? Czy mnie jako nauczyciela WOS-u nie spotka za to odpowiedzialność? Wydaje mi się, że tego typu dylematy, jeżeli powstają w naszym kraju, świadczą o tym, że zaczyna istnieć poważny problem właśnie dla funkcjonariuszy państwowych. Bardzo serdecznie dziękuję. (Oklaski)