Mówca: Marek Kwitek
Data: 2015-03-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie zmiany ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dnia 13 listopada 2003 r. Proponowana nowelizacja ustawy dotyczy zmiany organu odpowiedzialnego za podział środków z budżetu państwa przeznaczonych na dofinansowanie przebudowy, budowy lub remontu dróg powiatowych i gminnych. W 2016 r. ministra właściwego do spraw administracji publicznej zastąpi minister właściwy do spraw transportu, natomiast w 2015 r. obowiązywać będą przepisy przejściowe dotyczące podziału, rozliczenia i oceny działania ˝Narodowego programu przebudowy dróg lokalnych˝ - etap II. Kompetencje w tym roku nadal pozostaną w gestii ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Projekt ustawy zakłada kontynuację obowiązującego dotychczas mechanizmu wsparcia inwestycji na drogach powiatowych i gminnych, gdyż samorządy nie są w stanie zwiększyć środków finansowych przeznaczonych na drogi lokalne. Według zapowiedzi rządu nowy program w zakresie wsparcia inwestycji drogowych ma być oparty w większości na istniejących rozwiązaniach wypracowanych w ramach ˝Narodowego programu przebudowy dróg lokalnych˝ - etap II, który przestanie funkcjonować w 2015 r. Składanie wniosków o dofinansowanie, ich ocena, określenie stopnia dofinansowania własnego będącego po stronie samorządu oraz rozliczenie dotacji regulowane będą obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów w tym zakresie oraz nową uchwałą rządu. W tym roku wsparcie dla samorządów zostało określone na 1 mld zł, natomiast w następnych latach kwota ma być dopiero uchwalona. Mam nadzieję, że przynajmniej na dotychczasowym poziomie, gdyż potrzeby w tym zakresie są ogromne. Z raportu NIK z marca 2014 r. wynika, że drogi powiatowe i gminne są najbardziej niedoinwestowane, co stanowi ogromną barierę w rozwoju społeczności lokalnych powodującą obniżenie aktywności gospodarczej i inwestycyjnej oraz utrudnia zrównoważony rozwój kraju. Ma to także wpływ na bezpieczeństwo i jakość życia mieszkańców. Polska od wielu lat zajmuje czołowe miejsce w Europie pod względem wskaźników dotyczących śmiertelnych ofiar wypadków drogowych. W tym niechlubnym rankingu w 2013 r. wyprzedziła nas tylko Rumunia. Jest to oczywiście wynik stanu dróg lokalnych, na których ma miejsce blisko 75% wszystkich wypadków. Program budowy tzw. schetynówek miał poprawić ten stan rzeczy. Wiele w tej materii zostało zrealizowane, ale niestety wciąż te działania są niewystarczające, gdyż w trakcie funkcjonowania programu zostały zmienione jego zasady. W 2012 r. rząd przerzucił 2/3 kosztów inwestycji drogowych na samorządy, wcześniej było do 50%. Mimo ogromnych potrzeb w zakresie modernizacji dróg lokalnych samorządy nie były w stanie udźwignąć tych inwestycji. Doszło również do cięć wydatków budżetowych, z 1 mld w 2012 r. wydatki wyniosły 250 mln, w 2013 r. było to 500 mln, a w 2014 r. - 750 mln, co musiało odbić się na ilości wyremontowanych kilometrów dróg lokalnych, dla przykładu w 2012 r. zrealizowano 2,5 razy mniej kilometrów modernizowanych dróg niż w latach poprzednich. Te działania rządu bardzo krytycznie oceniła NIK. Podobnie problem dotyczy prawidłowego nadzoru właściwego ministra nad polityką drogową samorządów, gdzie wykazane zostały także duże nieprawidłowości. Zastrzeżenia dotyczyły zwłaszcza rzetelności udzielania zamówień na przebudowę dróg lokalnych oraz słabego nadzoru nad wykonaniem inwestycji. W tej sytuacji nasuwają się pytania: Czy obecnie właściwy minister nie radzi sobie z tym problemem i dlatego zaistniała konieczność nowelizacji ustawy? Dlaczego mechanizm wsparcia dróg lokalnych jest ponownie przenoszony do ministerstwa infrastruktury, skoro wcześniej zabrano kompetencje resortowi w tym zakresie? Czy nie było to psucie prawa? W uzasadnieniu nowelizacji ustawy minister infrastruktury i rozwoju zapowiada, że nowy system będzie bardziej spójny i poprawi życie mieszkańców oraz usprawni zarządzanie siecią dróg w kraju. To znaczy, że obecnie nie funkcjonował on prawidłowo? Jakie mamy gwarancje, że tak się stanie? Klub Prawo i Sprawiedliwość nie jest przeciwny wsparciu samorządów ze środków budżetowych w modernizacji dróg lokalnych, ale jest zbyt wiele wątpliwości, aby te zmiany poprzeć, dlatego wstrzymamy się od głosu. Dziękuję. (Oklaski)