Mówca: Katarzyna Ueberhan (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy odnośnie do rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartego w druku sejmowym nr 1758 wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 2369. Projekt ten - jak wskazują wnioskodawcy - ma na celu przyspieszenie postępowań sądowych wobec licznych sporów frankowych, odciążenie wymiaru sprawiedliwości oraz zagwarantowanie konsumentom prawa do sprawiedliwego i szybkiego procesu. Zgodnie z opiniami ekspertów już sama inicjatywa opracowania aktu prawnego dotyczącego sporów sądowych wynikających z umów o kredyty walutowe zasługuje na aprobatę. Również społeczne oczekiwanie na rozwiązanie problemu tysięcy kredytobiorców frankowych jest dziś bardzo silne. To przedłożenie rządowe ma na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpoznawania spraw frankowych, które od lat w sposób nadzwyczajny obciążają sądy okręgowe, apelacyjne oraz Sąd Najwyższy. Uzasadnienie projektu pokazuje skalę tego zjawiska bardzo wyraźnie. Od początku 2017 r. do końca I kwartału 2025 r. do sądów powszechnych wpłynęło 487 251 takich spraw, a rozpoznano 291 508. Na koniec I kwartału 2025 r. pozostawało do rozpoznania 195 770 spraw frankowych, przy czym w sądach apelacyjnych stanowiły one 75% wszystkich spraw, a w sądach okręgowych - 44% spraw. To już nie jest problem pojedynczej kategorii sporów. To jest problem, który wpływa na sprawność całego wymiaru sprawiedliwości i wydłuża oczekiwanie obywateli na rozstrzygnięcia także w innych sprawach. Projekt ustawy jest odpowiedzią na to wyzwanie. Co ważne i warte podkreślenia, projektodawca nie przesądza wyniku spraw frankowych, nie modyfikuje zasad oceny abuzywności postanowień umownych ani nie zmienia reguł odpowiedzialności materialnoprawnej. Wprowadza natomiast rozwiązania procesowe, które mają umożliwić sprawniejsze prowadzenie postępowań w sprawach, w których stan faktyczny jest w ogromnej części powtarzalny, a podstawowe zagadnienia prawne zostały już szeroko wyjaśnione w orzecznictwie, przede wszystkim Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego. Warto uczciwie odnotować, że projekt spotkał się też z licznymi, również krytycznymi uwagami i zastrzeżeniami zarówno w toku konsultacji, opiniowania, jak i prac w Sejmie. Swoje stanowiska przedstawiły m.in. Krajowa Rada Sądownictwa, Naczelna Rada Adwokacka, rzecznik finansowy, rzecznik praw obywatelskich, UOKiK, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, sądy apelacyjne, a także przedstawiciele sektora bankowego. Część uwag dotyczyła zakresu ustawy, część poszczególnych rozwiązań procesowych, a część dostrzeżonych ryzyk, w tym zbyt dalekiego uprzywilejowania którejkolwiek ze stron. Ministerstwo Sprawiedliwości uwzględniło w miarę możliwości wiele z tych uwag czy postulatów w trakcie prowadzonych prac. To ważne, ponieważ pokazuje, że nie mamy do czynienia z regulacją nieprzemyślaną, lecz z projektem, który powstawał w dialogu, w zgodzie z praktyką orzeczniczą i we współpracy z podmiotami zaangażowanymi w problem kredytów frankowych. Należy podkreślić, iż niniejszy projekt ma szansę doprowadzić do konstruktywnego i sprawiedliwego rozwiązania jednego z ważniejszych problemów społecznych ostatnich lat - problemu kredytów frankowych. Prawo do sądu oznacza nie tylko formalną możliwość wniesienia sprawy, ale także prawo do jej rozpoznania w rozsądnym terminie. Jeżeli jedna kategoria spraw zaczyna blokować działanie całych wydziałów i wpływa na tysiące innych postępowań, państwo ma obowiązek zareagować, a reakcja ta musi być proporcjonalna, zgodna z prawem europejskim, nienaruszająca istoty ochrony konsumenckiej i nastawiona na poprawę sprawności. W naszej ocenie projekt odpowiada właśnie na te kryteria. Nie zmienia zasad prawnych, ale porządkuje postępowanie, wzmacnia przewidywalność oraz daje szansę na szybsze rozpoznawanie zarówno spraw frankowych, jak i wszystkich innych spraw czekających dziś w kolejkach sądowych. Z uwagi na powyższe klub Lewicy popiera niniejsze przedłożenie.