Mówca: Henryk Smolarz
Data: 2014-03-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pomysł wprowadzenia w Polsce zakazu handlu w niedziele nie jest niczym nowym, przy czym rzecz miałaby dotyczyć obiektów wielkopowierzchniowych, supermarketów, hipermarketów i galerii handlowych. Handel prowadzony w małych, często rodzinnych sklepach byłby dozwolony. Za tym rozwiązaniem opowiada się część związków zawodowych, opowiadają się środowiska katolickie i opowiada się wielu obecnych na tej sali. Argumenty są znane: Polacy winni mieć prawo do odpoczynku. Myśl, że dziesiątki tysięcy osób muszą pracować, zamiast spędzać niedzielę w otoczeniu rodziny i przyjaciół, jest obca naszym tradycjom i obyczajom. Nie możemy też zapomnieć o nakazie religijnym: by dzień święty święcić. Z tych i wielu innych powodów Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego odnosi się do tej inicjatywy z wielką powagą. Rozumiemy intencje osób domagających się poprawy warunków pracy, głównie kobiet, które zmuszane są przez okoliczności do pracy w niedziele. Rozumiemy tych, którzy z powodu przekonań religijnych domagają się od państwa, by wprowadziło stosowne ograniczenia. Jest też jednak druga strona. W naszym kraju nie brak osób, które prezentują pogląd, iż powinni mieć prawo wybrać się w niedzielę na zakupy. W dawno minionych czasach PRL myśl, że sklepy, zwłaszcza duże, miałyby być otwarte w niedziele, musiała wydać się absurdalna z prostego powodu: na półkach nie było towarów albo było ich zbyt mało. Dziś z każdym rokiem przybywa nam nie tylko powierzchni handlowych. Coraz bogatsza jest też oferta skierowana do klientów. Nie tylko handlowcy namawiają nas do jak największych zakupów, lecz także poważni ekonomiści i politycy. Wszak im wyższa będzie konsumpcja, tym większy wzrost gospodarczy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Doprowadzając rzecz do skrajności, moglibyśmy uznać, że handel winien być prowadzony 24 godziny na dobę, a zakupy to niemal patriotyczny obowiązek Polaków. Czyżbyśmy żyli w świecie, w którym produkt krajowy brutto stał się przedmiotem kultu? Na szczęście tak nie jest i nigdy nie powinno być. Istnienie sklepów wielkopowierzchniowych jest faktem, zaś ich właściciele są zainteresowani zyskiem i myśl, że musieliby je zamknąć w niedzielę, wydaje im się obca. Naszym obowiązkiem, także obowiązkiem polityków, jest dbanie o zachowanie rozsądnej równowagi. Pamiętajmy o tym, że wielu Polaków uznaje niedzielne zakupy za coś naturalnego. Dlaczego? Dlatego że - co łatwo sprawdzić choćby w dokumentach OECD, które cytowała moja przedmówczyni - jesteśmy, obok mieszkańców Korei Południowej, najbardziej zapracowaną nacją wśród społeczeństw wysoko rozwiniętych. Niestety, dla wielu z nas sobota i niedziela są jedynymi dniami, w których możemy spokojnie dokonać zakupów. Dzieje się tak, ponieważ w ciągu tygodnia jesteśmy zapracowani i nie mamy na to czasu. Zwolennicy wprowadzenia ustawowego zakazu handlu w niedzielę powinni o tym pamiętać. Często powołują się oni na przykład Austrii, Niemiec czy Hiszpanii, krajów, w których obowiązuje takie rozwiązanie. Przyznam, że nie miałbym większych oporów przed głosowaniem za jego wprowadzeniem, gdybym wiedział, że warunki pracy i płacy w naszym kraju osiągnęły standardy austriackie czy niemieckie, gdybym też wiedział, że większość z nas spokojnie może zrobić zakupy w ciągu tygodnia, zaś w sobotę i niedzielę... (Głos z sali: Oddać się innym zajęciom.) ...oddać się innym zajęciom. Obawiam się jednak, że potrzeba nam trochę czasu, by osiągnąć ten cel. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego uważają obowiązujące dziś regulacje prawne dotyczące handlu w niedzielę za rozsądny kompromis, który godzi interesy pracowników, właścicieli supermarketów i konsumentów. Obawiamy się, że zbytnie ingerowanie w system handlu mogłoby oznaczać ograniczenie liczby miejsc pracy dla pracowników zatrudnionych w placówkach handlowych i współpracujących z nimi przedsiębiorstwach, czyli hurtowniach, firmach transportowych i dostawczych. Znamy szacunki, z których wynika, iż wprowadzenie zakazu handlu w niedzielę oznaczałoby likwidację nawet 50 tys. miejsc pracy w samych placówkach handlowych. Należałoby do tego dodać etaty utracone w firmach pracujących na rzecz owych placówek, według niektórych szacunków byłoby to nawet 20 tys. etatów. Znamy też opinie ekspertów, którzy dowodzą, iż wspomniane przed chwilą argumenty są fałszywe. Ich zdaniem wprowadzenie zakazu handlu w niedzielę niczego nie zmieni, zyski właścicieli sklepów wielkopowierzchniowych nie spadną, zaś utracone miejsca pracy zostaną zastąpione nowymi etatami w małych, rodzinnych sklepach, które zyskają dzięki nowym rozwiązaniom. Pytanie, czy dopuszczamy przeprowadzenie takiego eksperymentu. Czy zgodzimy się na przyjęcie proponowanych zmian, by dowiedzieć się, którzy eksperci mieli rację? Byłoby to niezwykle ryzykowne. Myślę, że dziś nie stać nas na to. Do pomysłu wprowadzenia ograniczeń w handlu w niedzielę możemy i powinniśmy wrócić w przyszłości. Chodzi nie tylko o to, że Polacy winni mniej pracować, przede wszystkim powinni więcej zarabiać. Jak już wielokrotnie miałem okazję mówić z tego miejsca, dziś społeczeństwa bogate to takie, w których wynagrodzenia i podatki są wysokie, prawa pracownicze dobrze chronione, urlopy długie, a czas pracy względnie krótki. W takich społeczeństwach zamknięte w niedzielę super- i hipermarkety nie budzą emocji. Inną kwestią jest postęp technologiczny, obejmujący także logistykę. Z roku na rok rozwija się handel elektroniczny. Przez Internet można dziś kupić prawie wszystko, także produkty żywnościowe. W Polsce jest to nadal nowinka, lecz w Londynie bardziej zamożni Brytyjczycy raz w tygodniu dokonują dużych zakupów przez Internet i nie muszą jeździć do supermarketów. Można powiedzieć, iż takie postępowanie jest dowodem bogactwa. Jestem pewien, że w przyszłości ta moda dotrze i do nas, do Polski. Dziś jednak, jak sądzę, większość z nas woli osobiście dokonać zakupów, zwłaszcza gdy chodzi o produkty spożywcze, bo takie głównie kupujemy w sklepach. Co dla nas, polityków Polskiego Stronnictwa Ludowego, jest ważne? Chcemy, aby właściciele supermarketów, hipermarketów, galerii handlowych i innych tego rodzaju obiektów uczciwie płacili w Polsce podatki. Od czasu do czasu docierają do nas informacje, że na rynku doszło do wielkich transakcji, w wyniku których jedna sieć supermarketów przejęła obiekty należące do innej. Te transakcje, bardzo często liczone w miliardach euro, są przyczyną naszego zaniepokojenia. Chcemy wierzyć, że Ministerstwo Finansów zadbało, by należne od takich transakcji podatki zasiliły polski budżet. Powtórzę jeszcze raz, chcemy w to głęboko wierzyć. (Przedstawiciel Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej Krzysztof Steckiewicz: Przecież to wy jesteście władzą.) (Poseł Robert Telus: Przecież to wy rządzicie.) Zależy nam też na tym, aby polscy rolnicy, polscy producenci uzyskiwali uczciwą cenę za towary. Chcemy, by właściciele supermarketów zachowywali się fair wobec rolników i klientów. Niestety, doszły do nas wieści, iż w ostatnich tygodniach w niektórych polskich supermarketach pojawiły się kartki z napisem ˝mięso sprzedawane u nas nie pochodzi z terenów ogarniętych afrykańskim pomorem świń˝. Jeśli tak było, to możemy mówić o skandalu. Chcę podkreślić, że dziś polska wieprzowina należy do najlepszych w Europie i - jak dotychczas - w polskich hodowlach nie wykryto ani jednego przypadku afrykańskiego pomoru świń. Musimy wszyscy zadbać o reputację produkowanej u nas żywności. Inni o nas nie zadbają. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Biorąc pod uwagę okoliczności oraz argumenty, które padły w dyskusji nad przedstawionymi Izbie projektami wprowadzenia ograniczeń w handlu, których konsekwencją byłoby wprowadzenie jego zakazu w niedzielę w sklepach wielkopowierzchniowych, klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za odrzuceniem projektów w pierwszym czytaniu. Rozumiejąc pobudki, którymi kierowali się ich autorzy, szanując wysiłek osób zaangażowanych w zbieranie podpisów pod projektem społecznym ustawy, nie możemy zgodzić się na przedstawione Wysokiej Izbie propozycje. (Poseł Zbigniew Dolata: Szczyt hipokryzji!) Obawiamy się, że bilans zysków i strat byłby niekorzystny dla obywateli i budżetu. Szlachetne intencje nie zawsze prowadzą do dobrego. Wierzymy, że w przyszłości sprawa handlu w niedzielę znajdzie rozwiązanie, które zadowoli inicjatorów prac nad rzeczonymi projektami ustaw. Mówiłem, jakie warunki winny być spełnione, by tak się stało. Dziś naszym obowiązkiem jest dbać o zachowanie miejsc pracy. Nie stać nas na eksperymenty. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, dziękuję za uwagę. (Oklaski)