Mówca: Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski
Data: 2011-12-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego natychmiast podjęło starania, działania, jak również wszelkie próby zmierzające nie tylko do wyjaśnienia, ale także do ewentualnej pozytywnej interwencji w tej materii. Natomiast powiem jeszcze przy tej okazji o kilku rzeczach, które wymagają wyjaśnienia. W ostatnim czasie w ogóle mamy dobrą współpracę ze stroną ukraińską, która trwa kilka lat: realizujemy różne zadania, renowacje, restauracje, konserwację srebrnych wrót, sztandaru Mazepy, a polscy konserwatorzy zostali wprowadzeni także na Cmentarz Orląt Lwowskich. Tych działań jest bardzo dużo i należy zwracać uwagę na to, że w większości przypadków są one skuteczne, budują także szansę na ewentualne interwencje, takie jak w tej sprawie. Kolejna, niezwykle istotna rzecz: kwestia dotycząca zbiorów Ossolińskich jest sprawą toczącą się od ponad 20 lat, w wielu przypadkach skutecznie realizowaną przez dyrektora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, czyli przez pana dr. Adolfa Juzwenkę. Muszę od razu powiedzieć, że dzięki temu postęp prac w różnego rodzaju kwestiach doprowadził do sytuacji, iż w tym incydencie, który niewątpliwie jest incydentem, nie brały udziału te przedmioty, które z punktu widzenia polskiej racji stanu są najcenniejsze. Od razu mogę powiedzieć, że rzeczywiście tych wolumenów, które były przewożone, było bardzo, ale to naprawdę bardzo dużo. Polskich było około 10%, w tym żadne nie były starsze niż 10-letnie, starsze w tym sensie, że pojedyncze. Pozostałe natomiast były praktycznie wyłącznie duplikatami, co jest bardzo istotne i ważne. Chcę powiedzieć o tej sprawie to, co jest najważniejsze. Rzeczywiście przez cały listopad miało miejsce przemieszczanie zbiorów bibliotecznych, w tym przede wszystkim, tak jak powiedziałem, dubletów książek pochodzących z zasobów przedwojennego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich z pojezuickiego kościoła Świętych Piotra i Pawła do magazynu lwowskiej biblioteki narodowej za pośrednictwem czy z wykorzystaniem także żołnierzy. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od stałego przedstawiciela wrocławskiego zakładu we Lwowie najcenniejsze zbiory polskich czasopism zostały rzeczywiście zabezpieczone wcześniej, a zabezpieczenie zakończyło się de facto w roku 2003. Zostały one wywiezione do biblioteki im. Stefanyka przy ul. Kowżuna 8. W minionym miesiącu przewożone były przede wszystkim zbiory zapasowe, składające się w dużej części z duplikatów niektórych wydań przedwojennych oraz większej części polskich i sowieckich wydań powojennych. Tak jak powiedziałem, udział polskich wolumenów w tym całym zbiorze to jest około 10%. Należy zaznaczyć, iż przyjęty przez instytucje ukraińskie sposób opróżniania kościoła pojezuickiego i przemieszczania zbiorów bibliotecznych odbiega od europejskich standardów i to nie budzi wątpliwości. Bardzo jesteśmy natomiast wdzięczni, że materiał został zrealizowany i że był sygnałem, na który, krótko mówiąc, mogliśmy reagować. Wydaje się również, iż cały ten proces kłócił się z dobrymi praktykami wypracowanymi w ostatnich latach we współpracy wrocławskiego zakładu im. Ossolińskich z biblioteką im. Stefanyka. To nas akurat najbardziej martwiło. Po nagłośnieniu całego wydarzenia przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Konsulat Generalny RP we Lwowie oraz polskie i ukraińskie media dyrekcja biblioteka przeprowadziła - za to jesteśmy wdzięczni - bardzo szybką interwencję, wcześniej także rozmowy. Prowadzone były też rozmowy na miejscu, po to aby sprawdzić, jaki jest stan rzeczy, i trzeba powiedzieć, że książki, które w tej chwili są przechowywane w pomieszczeniach zastępczych, są przechowywane w lepszych warunkach niż do tej pory, ale nadal odbiegających od standardów europejskich. Strona polska, czyli Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaproponowała pomoc, także finansową, w poprawie warunków przechowywania tych książek, tak aby strona ukraińska, posiadając tę deklarację, była ewentualnie poinformowana o możliwości skorzystania z takiego wsparcia. Informacje uzupełniające, którymi chcę się jeszcze z państwem podzielić, są następujące. Przede wszystkim od pierwszego dnia pojawienia się informacji o niewłaściwym przenoszeniu była natychmiastowa reakcja i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, i ministerstwa kultury, i konsula generalnego RP. Uzyskano informacje i zobiektywizowano je w ciągu zaledwie jednej doby. Jakość działań natychmiast poprawiono i w wyniku spotkań przedstawicieli strony polskiej z dyrekcją biblioteki oraz naczelnikiem Akademii Wojsk Lądowych panem generałem Pawłem Tkaczukiem wykonano te czynności, które były niezbędne. Wskazano jednoznacznie na zawartość działu wymienno-rezerwowego, na dublety i niekompletne wydania, także sowieckie, głównie przedwojenne, jak i na znikomy procent wydawnictw polskich w tych, które w tym momencie były w jakimś sensie zagrożone. Ministerstwo kultury przekazało wolę współpracy z biblioteką im. Stefanyka w zakresie archiwizacji i inwentaryzacji zbiorów, co już spotkało się z aprobatą biblioteki. W związku z tym będziemy mogli korzystać z tej pierwszej pozytywnej oceny, kontynuując prace zabezpieczające zasoby archiwalne w roku 2012. Dziękuję bardzo. (Oklaski)