Mówca: Zofia Czernow
Data: 2012-07-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w sprawie sprawozdania z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych w 2011 r., druk nr 444. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawozdania, wysłuchaniu generalnego inspektora ochrony danych osobowych oraz przeprowadzeniu dyskusji wnosi o przyjęcie przez Wysoki Sejm sprawozdania z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych w 2011 r. Przedłożone sprawozdanie opracowane zostało bardzo szczegółowo i wnikliwie. Zawiera informacje o wszystkich podstawowych obszarach działalności generalnego inspektora i jego biura. Wyczerpująco przedstawia stan faktyczny złożonej i trudnej problematyki ochrony danych osobowych wraz z wnioskami ze stanu przestrzegania przepisów w tym zakresie. Generalny inspektor będący organem do spraw ochrony danych osobowych wykonuje swoje zadania przy pomocy biura. Średnie zatrudnienie w biurze w 2011 r. nie uległo zmianie i wyniosło 119 etatów. Budżet generalnego inspektora wyniósł 14 700 tys. zł i zrealizowany został w 98%. W układzie zadaniowym budżetu generalny inspektor realizował podstawowe zadanie: Ochrona praw obywatelskich i praw dziecka, którego celem było zwiększenie bezpieczeństwa danych osobowych. O wysokim stopniu realizacji zadania świadczą osiągnięte mierniki dotyczące ilości zarejestrowanych zbiorów. W roku 2011 zarejestrowano 11 845 zbiorów, wobec planowanych 8,5 tys., co stanowi wzrost o 40%. Tak duży wzrost osiągnięto dzięki modyfikacji programu komputerowego wspomagającego wypełnianie formularza zgłoszenia, co pozwoliło szybciej zakończyć postępowania. Ponadto informacje przesłane elektronicznie umieszczane były automatycznie w systemie obsługującym rejestr zbiorów danych osobowych, co wpłynęło na przyspieszenie procesu rejestracji. Analizując działalność generalnego inspektora w roku 2011 w porównaniu do roku poprzedzającego, podkreślić należy znaczny wzrost liczby zadań. I tak liczba wydanych decyzji administracyjnych zainicjowanych skargami wzrosła o 50%, liczba skarg wyniosła prawie 1300 i wzrosła o 11%, liczba zbiorów do rejestracji wyniosła 15 700, osiągając wzrost aż o 89%. Szybki rozwój technologiczny i globalizacja przynoszą nowe wyzwania w sferze ochrony danych osobowych. Poszerzają się obszary wymiany informacji i zbierania danych osobowych. Nowe technologie umożliwiają osobom fizycznym, przedsiębiorcom i organom publicznym wykorzystywanie danych osobowych na niespotykaną dotąd skalę. Przewiduje się dalszy rozwój różnego rodzaju rejestrów zakładających możliwość współdzielenia zawartych w nich danych. Dużym wyzwaniem będzie kontrolowanie systemów autoryzacji i dostępu do danych rejestrowych. Budzi to wiele obaw, dotyczących zwłaszcza wyboru i bezpieczeństwa technologii. Są to poważne wyzwania dla generalnego inspektora, które stawiają przed nim nowe zadania. Znacząco wzrosła i dalej rośnie liczba baz danych tworzonych przez podmioty sektora publicznego, określanych ze względu na skalę jako megabazy (np. system informacji oświatowej). Generalny inspektor kontroluje te systemy i monitoruje ich pracę, co jest bardzo złożonym i trudnym zadaniem. W okresie sprawozdawczym przeprowadzono 199 kontroli w zakresie zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami ustawy, w tym m.in. w Krajowym Systemie Informatycznym, bankach i instytucjach finansowych, administracji publicznej, agencjach pośrednictwa pracy, podmiotach zajmujących się organizacją imprez masowych na stadionach, w przedszkolach, w klubach fitness i strażach miejskich. Wyniki kontroli wskazują na liczne uchybienia i nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych, ale także, co warto podkreślić, na wzrost świadomości i wiedzy kontrolowanych podmiotów w zakresie konieczności ochrony danych osobowych. Na podkreślenie zasługuje rosnąca z każdym rokiem liczba skarg do generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Największy udział mają skargi dotyczące Internetu, a także działalności banków, instytucji finansowych i administracji publicznej. Wzrosła liczba skarg dotyczących działalności sądów, prokuratury, Policji i komorników, a także spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. W postępowaniach wszczętych na skutek wniesionych skarg generalny inspektor wydał z urzędu 539 decyzji administracyjnych, co stanowi wzrost o 50% w porównaniu do roku poprzedniego. Występuje także systematyczny wzrost liczby pytań dotyczących legalności przetwarzania danych osobowych. Ustawa daje bowiem obywatelom możliwość skorzystania z prawa do formalnej kontroli przetwarzania dotyczących ich danych. Udzielanie odpowiedzi na te pytania to ważny element działalności edukacyjnej i informacyjnej generalnego inspektora. Wzrost zainteresowania obywateli i instytucji problematyką przetwarzania danych osobowych to rezultat aktywności i zaangażowania generalnego inspektora w działania popularyzujące ideę ochrony danych i prawa do prywatności. W tym celu prowadzona była szeroka akcja informacyjna i szkoleniowa, organizowano liczne konferencje, warsztaty i seminaria. Realizowano projekty przeznaczone dla organizacji pozarządowych i przedsiębiorców działających na rynkach Unii Europejskiej. Systematycznie wydawano materiały edukacyjne. Ważnym zadaniem generalnego inspektora ochrony danych osobowych jest opiniowanie projektów ustaw i rozporządzeń. Bardzo często jest to trudna rola, wymagająca stanowczości i konsekwencji. Niejednokrotnie, w celu przekonania autorów projektów do swoich racji, wymaga również podjęcia sporu. Stawka jest jednak wysoka. Dzięki temu możliwe jest eliminowanie nieprawidłowości dotyczących przetwarzania danych na etapie tworzenia prawa. W 2011 r. do zaopiniowania wpłynęły 603 projekty ustaw i rozporządzeń. Sprawozdanie bardzo szczegółowo przedstawia problematykę, obszary różnic poglądów oraz uzgodnień i negocjacji. Generalny inspektor zwraca uwagę na konieczność zmian w polskim prawie tych zagadnień, które nie są dostatecznie uregulowane. Są to problemy jawnego dostępu do danych, otwartego dostępu do danych w Internecie, braku kompleksowej regulacji prawnej monitoringu wizyjnego itp. Bardzo aktualnym i otwartym problemem jest określenie skutecznego sposobu zagwarantowania realizacji konstytucyjnego prawa do informacji publicznej z poszanowaniem prawa jednostki do prywatności. To tylko niektóre problemy stawiane przez generalnego inspektora, a których adresatem jest w znacznym stopniu Wysoka Izba. Ważną rolą generalnego inspektora jest udział w pracach międzynarodowych organizacji i instytucji zajmujących się problematyką ochrony danych osobowych. Wśród wielu zadań w tym zakresie podkreślić należy udział w pracach Grupy Roboczej Art. 29 ds. Ochrony Danych oraz w pracach wspólnego organu nadzorczego zajmującego się zagadnieniami ochrony danych osobowych w związku z utworzeniem strefy Schengen. Generalny inspektor uczestniczy w wielu prestiżowych gremiach, w tym w międzynarodowych projektach badawczych i konsultacjach w sprawie stworzenia kompleksowych ram prawnych w celu ochrony danych osobowych. Współpracuje z rzecznikami ochrony danych państw Europy Środkowej i Wschodniej. Bierze udział w projektowaniu istotnych zmian w unijnym prawie o ochronie danych osobowych, mianowicie w przygotowywanym rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady, które zastąpi dyrektywę z 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych. W minionym roku zakończono konsultacje w sprawie strategii poprawy skuteczności unijnych przepisów. Przedstawione kierunki działań generalnego inspektora ochrony danych osobowych uzyskały akceptację Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Priorytetem będzie intensyfikacja prac nad wdrożeniem nowych ram prawnych ochrony danych osobowych, tak aby były adekwatne do istniejącej sytuacji i powstających nowych zagrożeń. Po zakończeniu tego ważnego procesu reform w krajach Unii Europejskiej europejskie przepisy ustaw o ochronie danych osobowych powinny gwarantować wysoki poziom ochrony. Niezależnie bowiem od stopnia zaawansowania nowoczesnych technologii musi być jasność co do obowiązujących przepisów prawa o ochronie danych osobowych. Mówiąc o rosnących w sposób dynamiczny zadaniach generalnego inspektora ochrony danych osobowych, nie sposób pominąć zasobów materialnych i ludzkich pozwalających sprostać tym wyzwaniom. Konieczne jest zapewnienie środków budżetowych oraz obsady kadrowej w stopniu gwarantującym realizację wszystkich zadań. Obszar działania generalnego inspektora jest bardzo szeroki. Wymaga bardzo dużej wiedzy i wysokich kompetencji w bardzo wielu różnych dziedzinach - w dziedzinie prawa, w tym prawa międzynarodowego, nauki, gospodarki czy szerokich zagadnień społecznych. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka bardzo wysoko oceniła kompetencje i działalność generalnego inspektora i jego biura. Kompetencje, profesjonalizm i bardzo duże zaangażowanie generalnego inspektora dają poczucie dużego poziomu bezpieczeństwa w zakresie przetwarzania i ochrony danych osobowych. W imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka pragnę podziękować panu ministrowi Wojciechowi Wiewiórowskiemu i pracownikom biura za działalność w 2011 r., który był pierwszym pełnym rokiem kalendarzowym działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych IV kadencji. Dziękuję za uwagę.