Mówca: Jacek Protas
Data: 2017-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska przedstawiam stanowisko co do projektu ustawy o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz niektórych innych ustaw. Projekt jest próbą przekształcenia niezależnej i obiektywnej dotychczas instytucji kontrolno-nadzorczej w podporządkowany całkowicie administracji rządowej organ wyposażony w uprawnienia i narzędzia do represjonowania i dyscyplinowania jednostek samorządu terytorialnego według niejasnych i nieprecyzyjnych kryteriów. Odnosząc się do zapisów z uzasadnienia projektu, uważamy, że nie ma związku pomiędzy stanem nadmiernego zadłużania się kilku niewielkich gmin a skutecznością narzędzi i mechanizmów kontroli finansowej i nadzoru zawartych w obecnej ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych. Wystarczy zobaczyć, jakie nadwyżki finansowe wygenerowały samorządy w ostatnim roku. Reguły zapobiegające nadmiernemu zadłużaniu się JST, zapisane w ustawie o finansach publicznych są wystarczająco rygorystyczne, wystarczy je odpowiednio egzekwować. Mechanizm zaproponowany w tej nowelizacji odzwierciedla niechęć i nieufność rządu PiS do samorządu terytorialnego w Polsce, przewiduje bowiem, po pierwsze, całkowite podporządkowanie regionalnych izb obrachunkowych administracji rządowej przede wszystkim poprzez sposób powoływania i odwoływania prezesa tej instytucji oraz kolegiantów, po zmianie tej ustawy bardziej kolegów prezesa, a przecież regionalne izby obrachunkowe są instytucjami administracji państwowej, a nie rządowej - to nie to samo - po drugie, nieuprawnione i niezgodne z konstytucją rozszerzenie uprawnień kontrolnych i nadzorczych izb, przede wszystkim poprzez wprowadzenie kryterium gospodarności, rzetelności i celowości w procesie nadzoru, podczas gdy art. 171 ust. 1 konstytucji mówi, iż działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności - to podstawa niezależności i suwerenności samorządu terytorialnego - wreszcie wyposażenie prezesa Rady Ministrów w uprawnienia do odwoływania, rozwiązywania bądź zawieszania każdego organu administracji samorządowej z klauzulą natychmiastowej wykonalności. Te zmiany w ustawach o samorządzie odpowiednio gminnym, powiatowym i województwa godzą w gwarantowaną konstytucyjnie w art. 165 ust. 2 samodzielność jednostek samorządu terytorialnego w zakresie prawa do ochrony sądowej. Ponadto nieostre i ocenne przesłanki do takiego działania stwarzają niekontrolowaną swobodę w nadużywaniu tych drastycznych kroków. Zwracamy też uwagę na zapisy art. 8 tej ustawy, który przewiduje natychmiastowe wygaśnięcie stosunków pracy ze wszystkimi członkami kolegiów, prezesami i wiceprezesami regionalnych izb obrachunkowych. Naruszają one odpowiednio art. 2 i art. 24 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. To jest jak zwykle natychmiastowy skok na stołki, przy czym nie zważa się na jakiekolwiek uwarunkowania. Reasumując, projekt tej ustawy nie wynika z potrzeby poprawy skuteczności działania RIO, ale z chęci odebrania podmiotowości i niezależności jednostkom samorządu terytorialnego. Daje on nieuzasadnione uprawnienia premierowi do represjonowania wójtów, burmistrzów, prezydentów, zarządów powiatów i województw oraz organów uchwałodawczych, łącznie z ich odwoływaniem i rozwiązywaniem. Nowelizacja została przyjęta w Polsce samorządowej ze zrozumiałym niepokojem i sprzeciwem. Budzi też olbrzymie wątpliwości Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych. Cytuję: Przekazany do konsultacji projekt jest w wielu miejscach niespójny, a proponowane regulacje stoją w sprzeczności z zasadami państwa prawa wynikającymi z konstytucji Rzeczypospolitej. Kolejny cytat: Wątpliwości budzi to, czy główny cel określony przez projektodawców, tj. wzmocnienie zabezpieczeń przed niekontrolowanym zadłużaniem się jednostek samorządu terytorialnego, będzie osiągnięty po wprowadzeniu proponowanych zmian. Stosunek PiS do samorządu odzwierciedla także sposób procedowania ustawy. Najpierw jeden projekt idzie do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, potem inny wychodzi z rządu, potem jest poprawiany, panie pośle, sprawnie na posiedzeniu podkomisji i następnie komisji. Nie pierwszy raz w taki sposób omijacie komisję wspólną rządu i samorządu. (Dzwonek) Wobec powyższego, uznając projekt za szkodliwy i niekonstytucyjny, i godzący w niezależność samorządu terytorialnego...