Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowna Pani Minister! Chciałbym, występując w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego powiedzieć, że zarówno w pierwszym czytaniu, jak i przy sprawozdaniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa popieramy ten projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw. Przede wszystkim, jak już mówiono w pierwszym czytaniu, moi poprzednicy też o tym wspominali, jest to związane z wdrożeniem systemu CBAM, czyli podatku węglowego, inaczej mówiąc, pobieranego na granicach zewnętrznych Unii Europejskiej od tych produktów, towarów, które ze względu na swoją specyfikę wytwarzania nie są objęte takimi wymaganiami jak produkty produkowane w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Ich poziom emisji i standardy produkcji sprawiają, że tam są zdecydowanie wyższe emisje. Jednocześnie te restrykcje, które wprowadziliśmy w Unii Europejskiej, czy ograniczenia związane z emisjami sprawiają, że ta produkcja jest na pewno droższa i bardziej wymagająca. Zresztą zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci, emitujący płaci. W związku z tym został po wielu latach dyskusji wprowadzony instrument, który ma zabezpieczyć nas przed zjawiskiem, które jest określane jako carbon leakage, czyli wyciek emisji, a tak naprawdę chodzi o przenoszenie produkcji, które są obciążone emisjami - to dotyczy przede wszystkim przemysłu stalowego, ale również ceramicznego, chemicznego - poza granice Unii Europejskiej. Jest to instrument, który ma zapobiegać temu procesowi, a jednocześnie ma zrównoważyć różnice cenowe, które sprawiają, że towary importowane na obszar Unii bez tego instrumentu zdecydowanie bardziej konkurowałyby cenowo i powodowałyby też zaburzenia, turbulencje czy nawet wygaszenie niektórych działów produkcji. Ma to także zachęcić tych, którzy prowadzą tę działalność na terenie Unii Europejskiej - mówię o podmiotach w tych obszarach, które są objęte regulacją CBAM, czyli podatkiem węglowym - żeby produkcja pozostała na naszym terenie, żeby nie było impulsu do jej przenoszenia. Zresztą, proszę państwa, w historii gospodarczej państw członkowskich Unii Europejskiej widzieliśmy ten aktywny proces wyprowadzania miejsc pracy z terenu Unii Europejskiej. Chodzi o przemysł tekstylny, przemysł ciężkiej chemii. To dotyczy również pierwiastków ziem rzadkich, dlatego że ich ekstrakcja wymaga dużych obciążeń środowiska, po prostu to jest dosyć brudna technologia. I kto to przejął? Przejęły to państwa Azji, w ten sposób sprowadzając w chwili obecnej bardzo duże zagrożenie dla stabilności europejskiej gospodarki, bo przecież np. 80% pierwiastków ziem rzadkich i niektórych pierwiastków krytycznych znajduje się tylko w jednym ręku albo w jednym władztwie politycznym czy zależy od największego państwa w Azji, czyli od Chiny. A więc musimy mieć świadomość, że brak reakcji - przy tym całym systemie, który wprowadziliśmy, a który jest związany z ograniczeniem emisji do atmosfery, ze zmianami technologii produkcji, zgodnie z najlepszymi technologiami, system BAT przecież jest tutaj obecny - prowadzi w konkluzji do takiego instrumentu. Ten instrument, a właściwie efekty w postaci pobieranego podatku węglowego, ma być też instrumentem, który ma wspomóc budżet Unii Europejskiej, ma być jednym z elementów dochodów własnych. Cała dyskusja dotycząca dochodów własnych budżetu Unii Europejskiej jest od wielu lat prowadzona. Jednym z elementów stało się wprowadzenie tam dochodów z tytułu nieprzetworzonych opakowań plastikowych. To miałby być drugi instrument. Oczywiście jako państwo członkowskie też bronimy się przed tym, aby np. ktoś nie wpadł na pomysł, żeby dochody z ETS-u zostały przekierowane w części na dochody unijne. Stąd też, konkludując, chcę powiedzieć, że Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe popiera tę regulację, która jest związana z wdrożeniem prawa europejskiego do prawa polskiego, a jednocześnie też dotyczy istotnych elementów funkcjonowania polskiej gospodarki. (Dzwonek) Dziękuję bardzo.