Mówca: Anna Paluch
Data: 2014-10-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiana dzisiaj nowelizacja w pewnym zakresie doprecyzowuje przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale nie usuwa zasadniczych błędów wprowadzonych nowelizacją z lipca 2011 r. Taki charakter doprecyzowujący mają przepisy zawarte w zmianie 2., zmianie 8. i 9., zmianie 14. i 15. i dalszych, jak na przykład przepisy dotyczące sprawozdawczości i analiz, przepisy dotyczące regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, przepisy dotyczące egzekucji, przepisy dotyczące kar za nierespektowanie wymogów ustawy. Obszernie o tym mówił sprawozdawca komisji. Nowelizacja ta niestety nie poprawia jednak najbardziej krytykowanych rozwiązań wprowadzonych spartaczoną nowelizacją z 2011 r. Chociażby przepisy zawarte w zmianie 18. stanowią, że właściciele nieruchomości zobowiązani do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie są informowani o zmianie stawek, co będzie zmuszać ich do śledzenia uchwał właściwej rady gminy w tym zakresie. A jeżeli obywatel nie wykaże stosownej czujności i wniesie zbyt niską opłatę, dostanie tytuł wykonawczy, którego podstawą zgodnie z przepisami zmiany 18. lit. b - cytuję: są dane określone w złożonej deklaracji po przeliczeniu zgodnie z nowymi stawkami. Atmosfera pracy nad niniejszą ustawą z pewnością nie była odpowiednia. Dialog, jeżeli w ogóle można tu użyć tego słowa, z partnerami społecznymi na posiedzeniach podkomisji i komisji odbywał się niestety na zasadzie: mówił dziad do obrazu, obraz do niego ani razu. Oczywiście w roli przysłowiowego dziada rządząca koalicja PO-PSL obsadziła partnerów społecznych - korporacje samorządowe, przedstawicieli podmiotów wykonujących zamówienia publiczne itd. Zacytuję tylko dwa zdania z datowanego na dzień wczorajszy stanowiska Związku Miast Polskich w sprawie omawianego tutaj projektu. Cytuję: Zespół pracujący w Ministerstwie Środowiska pod kierunkiem prof. Kraszewskiego z udziałem naszych ekspertów nigdy nie przekazał formalnie swoich opracowań do zaopiniowania samorządom. Pomimo to propozycje zespołu stały się podstawą prac podkomisji - koniec cytatu. Samorządy krytykują m.in. rozdzielenie przetargów na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. Proponowane przepisy zmuszają do organizowania bardzo wielu przetargów na różne frakcje odpadów komunalnych, co zwłaszcza w mniejszych gminach będzie ogromnym obciążeniem. Poza tym krytykują sztywne zapisanie, że punkt selektywnego zbierana odpadów komunalnych musi być stacjonarny. W małych gminach o rozrzuconym układzie osadniczym to będzie bardzo uciążliwe, trudne do wykonania. Koalicja była tutaj odporna na wszystkie głosy rozsądku. Wreszcie krytykują sformułowanie przepisów przejściowych w taki sposób, że będzie to powodować konieczność pilnej nowelizacji obowiązujących aktów prawa miejscowego, jakby mało było tej zawieruchy legislacyjnej wymuszonej na samorządach przez kolejne nieudane nowelizacje ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w ciągu ostatnich 3 lat. Państwo Posłowie Koalicji! Ponieważ wszystkie wasze porażki i buble legislacyjne, za które słusznie Sejm jest krytykowany przez opinię publiczną, chcecie niezwłocznie wyprzeć z pamięci i zagadać, zasypać, pozwolę sobie przypomnieć wasz, mówiąc w cudzysłowie, dorobek w omawianej dzisiaj dziedzinie. A więc pierwszy bubel prawny, z 1 lipca 2011 r., uchwalony wbrew protestom gmin, który spowodował straszliwy zamęt, zachwiał wypracowanymi do tej pory systemami zbierania odpadów, postawił bardzo wielu wójtów przed alternatywą: albo dostanę karę za niewykonywanie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, która nakazuje mi zrobić przetarg na wywóz odpadów, albo będę zwracał pomoc europejską np. na unowocześnienie zakładu komunalnego, bo zrobienie przetargu, jak nakazuje ustawa, podważyło trwałość projektu dofinansowanego z funduszy europejskich. Ten bubel prawny - powiem to jeszcze raz - bubel prawny z 2011 r. naraził wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na kary za nierespektowanie prawa, na negatywne oceny ich działań przez Najwyższą Izbę Kontroli i inne instytucje kontrolne, bo uchwalone przepisy ustawy śmieciowej są sprzeczne z przepisami ustawy o gospodarce komunalnej i ustawy o finansach publicznych. Ten sposób działania to jest podważanie zaufana obywateli i samorządów lokalnych do stanowionego prawa, do ustawodawcy, do państwa i do zasad praworządności. Przykład: gmina Czorsztyn, która dostała za takie rzeczy kary. Również zmiana uchwalona 25 stycznia 2013 r., chociaż doprecyzowała część nietrafnych przepisów, nie usunęła wad tej - powiem jeszcze raz - spartaczonej nowelizacji z 2011 r. A teraz rząd jak zwykle wyręcza się projektem poselskim. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiany dzisiaj projekt także nie rozwiązuje kluczowego problemu w gospodarce odpadami. (Dzwonek) Już kończę, już zmierzam do konkluzji. Art. 6d i art. 6e ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, które zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego, nakładają na gminę obowiązek organizowania przetargu na odbieranie odpadów komunalnych albo przetargu na odbieranie i zagospodarowanie odpadów, a zatem spółki komunalne mogą odbierać odpady tylko wówczas, gdy wygrały przetarg. Te przepisy ograniczają gminę w realizacji jej zadań własnych. W wielu krajach europejskich jest przecież stosowana procedura zamówienia in house wobec własnych podmiotów, co koalicja zwalcza z uporem godnym lepszym sprawy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zdaniem Prawa i Sprawiedliwości ten projekt ustawy nie zasługuje na poparcie. Zastanowimy się, czy miłosiernie wstrzymać się od głosu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)