Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2012-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Większość pytań państwa dotyczyła sfery związanej z finansowaniem tego rodzaju zadania. Myślę, że pani minister odpowiedziała na te pytania bardzo dokładnie, odpowiedziała skąd, odpowiedziała jak sensownie samorządy powinny to robić, bo to one o tym decydują. Od dnia 1 stycznia 2012 r. to gminy są odpowiedzialne za wsparcie rodzin, za wsparcie dzieci z rodzin dysfunkcyjnych. Na ten cel nie od wczoraj gminy wydają niestety naprawdę coraz większe pieniądze z tzw. kapslowego, czyli z wpływów z wydawanych pozwoleń na handel alkoholem. Gminne komisje do spraw przeciwdziałania alkoholizmowi potrafią dzięki tym środkom i wysyłać dzieci z rodzin, w których problem alkoholowy istnieje, na wakacje, na ferie, i prowadzić przez cały rok kilka, a nawet kilkanaście świetlic na terenie dużych gmin. Projektem ustawy o wspieraniu rodziny pokazujemy tylko, że wójt, burmistrz czy prezydent, wspierając w ten sposób rodziny, ma możliwość, aby nie przekazywać dzieci. Miedzy innymi w ten sposób, bo projekt ustawy, który dzisiaj omawiamy, dotyczy wyłącznie jednego rodzaju placówek. To nie są placówki opiekuńczo-wychowawcze, dawniej zwane domami dziecka, w których dziecko przebywa 24 godziny na dobę przez 356 dni w roku, tylko są to placówki wsparcia dziennego, do których trafiają dzieci po szkole, placówki, gdzie można je wesprzeć terapeutycznie, pokazać, że można żyć bez alkoholu, pomóc w odrabianiu lekcji i objąć jeszcze jednym posiłkiem. Te świetlice środowiskowe prowadzone i przez podmioty publiczne, i przez podmioty niepubliczne działają w różnych warunkach. Powinniśmy w tym momencie zadać sobie pytanie: Czy naprawdę dzieci z rodzin, w których jest dysfunkcja, powinny przebywać, bawić się i uczyć, uzupełniać swoje kwalifikacje w piwnicach? Nie. Samorządy nie we wszystkich momentach natychmiast... Ale wracając do sprawy - my, ustawodawca, w sposób sensowny, rozsądny popatrzmy na kryteria, jakie postawiliśmy tymże świetlicom. Jeśli potrafiliśmy zdjąć gorset małych szpitali ze żłobków, to potrafimy do dnia codziennego dostosować przepisy i normy, po spełnieniu których można prowadzić tego rodzaju działalność. Zgadzam się zarówno z posłem Szeligą, jak i z panem posłem z Ruchu Palikota, który mówił, że warto pomyśleć o tej zmianie przepisów. Tak. To nie znaczy, że one mają być zerowe i że mają nie spełniać żadnych warunków bezpieczeństwa ani bhp. Mają być sensownie dostosowane do realnych potrzeb. I to na pewno można zrobić w ciągu 24, licząc od dnia 1 stycznia 2013 r., a od 1 stycznia 2012 r. stosować to przez trzy lata. Przypomnę, że ustawa weszła w życie, obowiązuje od 1 stycznia tego roku. A więc uchwalona w połowie roku już dawała pół roku na dostosowanie się do wymogów. Powiem także, że nad tą ustawa, jak mało którą, procedowano przez półtora roku w Sejmie. Było ponad 21 posiedzeń podkomisji. Pamiętam takie posiedzenie podkomisji, na którym strona społeczna reprezentująca zarówno PCPR-y, MOPS-y, ośrodki adopcyjne, domy dziecka, samorządowców, jak i organizacje pozarządowe była reprezentowana w liczbie 70, 60, 50 osób i było 7 posłów z podkomisji. Ustawa była konsultowana społecznie bardzo szeroko i bardzo wnikliwie rozważaliśmy każdy wniosek, każdą propozycję. Narzekano na tempo pracy. Zmieniliśmy cały system opiekowania się około stutysięczną rzeszą dzieci, które są w pieczy zastępczej. Ten rok jest rokiem, mówię to po raz kolejny, w którym sprawdzamy, jak całkiem nowy system przebudowany do zera albo przebudowywany od zera zaczyna działać. Co więcej, wpisaliśmy monitoring tej ustawy, a więc będzie jeszcze niejedna poprawka i niejedna nowelizacja. To nie jest tak, że raz ustalone prawo jest świetne. Powiedzieliśmy, że w połowie okresu dostosowawczego, w przyszłym roku na koniec czerwca, rząd ma obowiązek przedstawić sprawozdanie parlamentowi, i Senatowi, i Sejmowi, dotyczące skutków działania i konieczności zmian niektórych przepisów. Obecny rok to jest tak naprawdę, proszę państwa, układanie przez samorządy, przez organizacje pozarządowe nowego, bardziej odpowiedzialnego i rozsądniejszego sposobu opiekowania się dziećmi. Przypomnę, że piecza zastępcza, która od 2004 r. jest zadaniem własnym samorządu powiatu, jest wspierana przez rząd. W 2004 r., po to, żeby powiaty samorządowe realizowały to zadanie, zwiększyliśmy udział powiatów samorządowych w podatkach, a dzisiaj mówimy: w systemie samorządu powiatowego jest dzisiaj na pieczę, na ok. 100 tys. dzieci 1700 mln zł. Miliard jest wydawany na pieczę nad 30 tys. dzieci - oczywiście te liczby są przybliżone - w domach, w instytucjonalnej opiece i 600-670 mln zł na 60 tys. dzieci w pieczy rodzinnej. Wystarczy tylko zmniejszyć o połowę liczbę dzieci w instytucjonalnej opiece, przenieść je w ramach powiatu do pieczy rodzicielskiej i rodzinnej i po prostu w okresie kryzysu lepiej i taniej zaopiekować się dziećmi. Przypomnę także, że w obecnym roku rząd trzykrotnie ogłaszał konkurs na wspieranie nowych zadań w samorządzie gminnym - chodzi o asystę rodziny, nowe zadanie, które w ramach swoich środków, ale jednak, wspieraliśmy także rządowo - na koordynację pieczy zastępczej i na nowe zadanie zlecone samorządom wojewódzkim, procesy adopcyjne. Muszę powiedzieć, że w przypadku pierwszych dwóch konkursów, w których wymagany był udział własny samorządu, zainteresowanie samorządów było niewielkie. Trzeci konkurs nie wymagał już żadnego wkładu własnego od samorządu po to, żeby to zadanie zrealizować. Ten trzeci konkurs spotkał się z zainteresowaniem gmin. W pierwszej wersji samorządowcy mówili - a spotykam się, proszę wierzyć, z tym, że ta ustawa rzeczywiście jest przedmiotem wielu obrad w wielu miejscach, wielu konferencji... I wszędzie mówimy o tym samym, że początkowe wyliczenia samorządowców, iż wejście w życie tej ustawy będzie kosztować ok. 700 mln, nie były trafnymi wyliczeniami. Ja nie mówię, że nie przydałoby się więcej pieniędzy na tego rodzaju cel, ale były trzy konkursy i dopiero ten trzeci przyniósł spodziewany efekt, choć też nie 100% gmin, wprowadzając nowe dla siebie zadanie - asystenta rodziny, skorzystało z tego i wystartowało w tym konkursie. Są gminy, które świetnie zrealizowały tę ustawę, są takie, które mają z tym kłopot, są takie, które będą musiały do nowych warunków się dostosowywać, bo niezależnie od tego, co myślimy o ustawie, mamy obowiązek dobrego opiekowania się dzieckiem w Polsce. Dziękuję bardzo. (Oklaski)