Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2012-11-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Dzień dobry, panie marszałku, dzień dobry, Wysoka Izbo. W tym moim krótkim wystąpieniu oddzieliłbym dwie warstwy. Pierwsza to jest warstwa czysto formalnoprawna, jeżeli chodzi o umowę, która została podpisana cztery miesiące temu w Ułan Bator na IV spotkaniu Rady Zarządzającej Wspólnoty Demokracji. W zasadzie co do niej nie ma większych wątpliwości, choć chciałbym zwrócić uwagę na kuriozum. Mianowicie w dokumencie, który otrzymaliśmy, jeżeli chodzi o samą umowę, zarówno w języku polskim, jak i angielskim, są tylko art. 1, 5, 6 i 11, pozostałych nie ma. Nie wiem, czy one wyparowały, na czym to polega. Trudno to nawet zweryfikować. Nikt na to nie zwrócił uwagi w trakcie pierwszego czytania na posiedzeniu Komisji Spraw Zagranicznych. Tą drugą warstwą jest to, że jakby pierwszy raz powstała możliwość krótkiej rozmowy na temat tej bardzo nietypowej struktury, bo to nie jest nawet organizacja międzynarodowa, nie wiadomo, co to jest. To jest dobry temat na pracę doktorską czy habilitacyjną, co to jest, ponieważ jest to mnogość bytów. Mówiono tu o jej powstaniu 12 lat temu - zresztą ciekawe jest, że w tym samym czasie z inicjatywy m.in. posła Andrzeja Wielowieyskiego utworzyliśmy Forum na rzecz Demokracji tu, w Warszawie, które do tej pory istnieje w ramach Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy - i że nie ma tu nie tylko stałego członkostwa, ale że poszczególne struktury bardzo się zmieniają: Grupa Zwołująca, konferencje ministerialne, taki, w odniesieniu do organizacji pozarządowych, proces wspólnoty niepodległych państw itd. Jedno z 6 państw początkowych, Mali, zresztą tu jest odniesienie do dokumentu z Bamako sprzed 5 lat, jest dzisiaj ogarnięte wojną domową i w ogóle nie wiadomo, czy Mali dzisiaj istnieje, czy jest państwem upadłym. Tak więc nie ma wątpliwości co do powstania, natomiast jest wiele innych wątpliwości. Nie ma stałych kryteriów przynależności do tej struktury. Wspólnota Demokracji ma wiele plusów, zresztą jej dotychczasowy dyrektor został ambasadorem w bardzo sympatycznym państwie Unii Europejskiej, wspominany tu prof. Misztal. Dwa miesiące temu dyrektorem sekretariatu została mianowana szwedzka minister do spraw demokracji w zakresie polityki i rozwoju pani Maria Leissner. Ale jakie są słabości? Właśnie brakuje praktycznego wymiaru działalności tej struktury (Dzwonek), bardzo często Wspólnota Demokracji jest traktowana jako narzędzie polityki zagranicznej USA. I tak jak już tu mówiono, kluczowe państwa Unii Europejskiej oraz bardzo ważne państwa pozaeuropejskie, Australia, Nowa Zelandia, Japonia, Brazylia, czyli główne państwa, nie uczestniczą. Warto to zmienić w przyszłości. Chciałbym też powiedzieć, że sekretariat jest traktowany jako organ organizacji międzynarodowej i nie ma wątpliwości co do przyznania tych immunitetów i regulacji. Natomiast być może to doprowadzi do uporządkowania takiej sytuacji, że wcześniej poszczególne państwa... Na przykład Stany Zjednoczone dwa lata temu przed konferencją w Krakowie, która była zorganizowana z okazji jubileuszu, mianowały specjalnego pracownika z Departamentu Stanu, wysłały go do ambasady w Warszawie. Nie wiadomo, czy teraz ta sytuacja ulegnie zmianie, czy Stały Sekretariat będzie funkcjonował tak, jak trzeba. Jest jeszcze kilka innych wątpliwości, do których może odniosę się w pytaniach. Ale klub SLD opowiada się za ratyfikacją tej umowy. Dziękuję. (Oklaski)