Mówca: Dorota Niedziela
Data: 2022-04-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Koalicji Obywatelskiej wobec ustawy z druku nr 2152. Ustawa ma w większości charakter techniczno-porządkujący. Wiele zapisów tego projektu już od dawna powinno funkcjonować w obiegu gospodarczym. Po raz kolejny to Komisja Europejska dba o bezpieczeństwo polskiej żywności i zmusza państwa do zmian. Niestety, w ciągu ostatnich 7 lat rząd Prawa i Sprawiedliwości był aktywny tylko w przejmowaniu stołków, a nie w budowaniu silnej kontrolnej instytucji, jaką powinna być inspekcja weterynaryjna (Oklaski), której skuteczność ma wpływ na zdrowie milionów Polaków i Europejczyków. Przypominam, gdybyście panie i panowie posłanki z PiS o tym zapomnieli, że to inspekcja weterynaryjna stoi na pierwszej linii frontu w walce z epidemią afrykańskiego pomoru świń i z grypą ptaków. Przypomnę, co zrobiliście po dojściu do władzy. W trybie ekspresowym wymieniliście 13 z 16 wojewódzkich inspektorów weterynarii. Przez ostatnich 7 lat PiS był głuchy, kiedy mówiliśmy, że trzeba zwiększyć nadzór na ubojem zwierząt - słynna afera leżakowa ze stycznia 2019 r., czyli nielegalny ubój chorych krów - stosowaniem antybiotyków w hodowli zwierząt, a następnie monitorowaniem obecności substancji niedozwolonych w produktach spożywczych pochodzenia zwierzęcego. By nie być oskarżoną o stronniczość, powiem, że wystarczy zapoznać się z najnowszym raportem NIK: System kontroli bezpieczeństwa żywności w Polsce. Cytuję: Inspekcja weterynaryjna boryka się ze spadkiem zatrudnienia na niesłychaną skalę, bo średnie wynagrodzenie waha się tam od 2,5 do 3 tys. zł brutto. Ogólna liczba zatrudnionych lekarzy weterynarii w latach 2017-2018 zmniejszyła się o 6,5%, co daje 141 osób. Braki kadrowe w zespołach do spraw bezpieczeństwa żywności uniemożliwiły pracę 191 z 306 zespołów, co stanowi 62%. Tylko 30% naborów, proszę państwa, o pracę kończy się podpisaniem umów. W przypadku 56% ogłoszonych naborów w ogóle nie złożono żadnych aplikacji, nie ma chętnych. Teraz, po 7 latach obiecujecie zwiększenie zatrudnienia o 1500 etatów. To kolejne zagranie PR-owe. Wiecie, kto obejmie te lepiej płatne etaty? Obecni pracownicy powiatowych inspektoratów w ramach wewnętrznych naborów. 31 grudnia w sprawie etatów powiem państwu: sprawdzam. Zobaczymy, co wyniknie z tych obietnic. Jeśli braki w zatrudnieniu połączymy z brakiem odpowiedniego wyposażenia inspekcji, to katastrofa jest gotowa. To się właśnie powoli dzieje. Inspekcja nie z własnej winy ma ograniczoną zdolność do sprawnego działania w zakresie chociażby walki z ASF. Chodzi o kontrole związane z bioasekuracją itd. Więcej, inspekcja weterynaryjna ma problem z przeprowadzeniem chociażby rosnącej liczby badań żywności. Z punktu widzenia konsumenta jest to bardzo niebezpieczna sytuacja. Niestety to dotyczy również żywności, którą Polska eksportuje. Dowód: coraz więcej zgłoszeń w systemie RASFF, czyli Systemie Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności. W 2017 r. było tych zgłoszeń 87, w 2020 r. aż 273. To był najwyższy wynik w Europie. Reforma całego systemu kontroli żywności - od producenta do konsumenta - jest w Polsce niezbędna, co pokazało pięć kontroli NIK i cztery audyty unijne. A co robi rząd? Nakleja plasterek na ranę i pozoruje działania. Obiecuje dofinansowanie inspekcji, etatyzację, zwiększenie liczby pracowników, całodobowy monitoring wyładunku zwierząt w skupach. Od 7 lat słyszymy te obietnice. Jest takie powiedzenie wśród rolników: krowa, która głośno ryczy, mało mleka daje. (Oklaski) Przestańcie prześcigać się w obietnicach, tylko zacznijcie działać. Procedowany projekt - oczywiście z poprawkami - musi zostać przyjęty, i to szybko, bo jeśli za tą ustawą do 1 czerwca nie przyjmiecie całego szeregu rozporządzeń, to ani powiatowy lekarz weterynarii, ani urzędowy lekarz weterynarii nie będzie mógł wykonywać swojego zawodu. Jeśli by do tego doszło, to w Polsce stanęłyby zakłady produkcyjne. Żywność, proszę państwa, to nie są samoloty pasażerskie na majówkę. Bez niej na dłuższą metę trudno byłoby przeżyć. Jedna rzecz na koniec. Rejestr zużycia antybiotyków w hodowli zwierząt gospodarskich budujecie od 2017 r. Taką dostałam odpowiedź na interpelację. Teraz zobowiązujecie się państwo, że pierwszą sprawozdawczość do Brukseli dostarczycie w 2024 r. Chodzi o zużycie antybiotyków w 2023 r. To znaczy, że 31 grudnia br. system musi działać. Dlatego 31 grudnia, w sylwestra, powiem: sprawdzam. (Dzwonek) I nie narzekajcie, że wszystkiemu winna jest Bruksela, bo każe nam zmienić przepisy. Jeśli Polacy mają jeść zdrową żywność...