Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, druk nr 367. Projekt ustawy dokonuje nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa, wprowadzając nowy dział - dział IIIa ˝Przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania˝, a w nim wprowadza się nowy element, nowe narzędzie systemu podatkowego, jakim jest klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania. Pragnę już na wstępie zauważyć, że nowe przepisy zostały tak skonstruowane, aby służby resortu finansów stosowały klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania wyłącznie wobec dużych podatników. Zgodnie z projektem klauzula nie będzie miała zastosowania do transakcji, w przypadku których korzyść podatkowa nie będzie przekraczała 100 tys. zł. Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadza nowe definicje, m.in. definicję unikania opodatkowania, przez co rozumie się czynność dokonaną w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, która w danych okolicznościach jest sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, a sposób działania podatnika jest sztuczny. Jako przykłady działania o sztucznym charakterze wskazano nieuzasadnione dzielenie operacji, angażowanie podmiotów pośredniczących lub podejmowanie czynności, których ryzyko gospodarcze lub ekonomiczne przewyższa spodziewane korzyści. A samo unikanie opodatkowania polega w szczególności na nadużywaniu preferencji podatkowych, nadużywaniu umów międzynarodowych, wykorzystywaniu rajów podatkowych i uzyskiwaniu przez to korzyści finansowej wynikającej z obniżenia ciężaru opodatkowania, względnie nawet zwrotu podatku. Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania może budzić pewne wątpliwości, może być uznawane za zamach na prawa podatnika i swobodę kształtowania treści umów. Należy jednak zauważyć liczne pozytywne opinie o klauzuli, wynikające z ocen chociażby Najwyższej Izby Kontroli, sądów, a także wykładni Parlamentu Europejskiego. Musimy mieć świadomość istnienia nawet korporacji wielonarodowych wykorzystujących słabości systemów podatkowych, mających do dyspozycji doradców prawa podatkowego prowadzących praktyki agresywnego planowania podatkowego unikającego opodatkowania. Negatywne zjawisko unikania opodatkowania występuje w każdym kraju o gospodarce rynkowej, a dążenie do tego, aby płacić jak najniższe podatki, to tendencja przecież powszechna. Podobne klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania występują obecnie na świecie dość powszechnie, a w niektórych krajach występują od dziesięcioleci. Najstarsze klauzule pojawiły się już w XIX w. np. w Nowej Zelandii i Australii, w Niemczech wprowadzono tę normę w 1919 r., a nieco później we Francji. Efektem funkcjonowania klauzuli jest możliwość odzyskania przez organy podatkowe niezapłaconych podatków. Podkreślenia wymaga również jej rola prewencyjna. Podatnicy bowiem zdają sobie sprawę z ryzyka i konsekwencji wynikających z korekty rozliczeń, zapłacenia zaległego należnego podatku wraz z odsetkami, nawet przy braku jakichkolwiek innych sankcji finansowych. Projekt ustawy wprowadzający klauzulę ustanawia również podmiot o charakterze eksperckiego i społecznego nadzoru nad stosowaniem klauzuli i jest to właśnie Rada do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania powoływana przez ministra finansów. Zadaniem rady będzie opiniowanie zastosowania klauzuli w sprawach indywidualnych, co przyczyni się do większego obiektywizmu wydawanych przez organ decyzji. Istotnym novum jest także kompetencja ministra finansów do wydawania tzw. opinii zabezpieczającej, w której będzie się stwierdzać, na wniosek podatnika, czy czynności, które zgłasza, nie prowadzą do unikania opodatkowania. Reasumując, Wysoka Izbo, Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego jest za przekazaniem projektu do dalszych prac, ponieważ przedmiotowy projekt, choć budzi pewne wątpliwości, ma charakter propaństwowy, uszczelniający system podatkowy, służy zwalczaniu omijania prawa podatkowego występującego - przypomnę jeszcze raz - na dużą skalę, bo wtedy, kiedy ta korzyść wynosi powyżej 100 tys. Mamy również nadzieję, że urealni warunki konkurencji dla uczciwych przedsiębiorców. Dziękuję bardzo.