Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze, druk nr 2551. Wysoka Izbo! Ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. Sejm dokonał zmiany przepisów regulujących zakres udzielania koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węglowodorów zawartych w ustawie Prawo geologiczne i górnicze. W tej kadencji przepisy te były już poprawiane projektem poselskim z druku nr 364. Niestety dalej jest tam co naprawiać. Zidentyfikowano błędy uniemożliwiające prawidłowe prowadzenie postępowań administracyjnych w zakresie poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania węglowodorów. Należy także dokonać korekt dotyczących postępowania kwalifikacyjnego czy też projektowania robót geologicznych itp. Trzeba także skorygować przepisy przejściowe zawarte we wspomnianej już ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, które regulują problematykę koncesji udzielonych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji, w tym praw nabytych, np. prawa podmiotu, który odkrył i udokumentował złoże, do uzyskania koncesji na wydobywanie węglowodorów z tego złoża. Wysoka Izbo! Kolejna grupa przepisów dotyczy problemu tzw. koncesji 2020. Termin ważności większości koncesji wydobywczych na złoża węgla kamiennego i brunatnego wydawanych w latach 90. upływa około roku 2020. Zmiana terminu ich ważności powodowałaby konieczność przejścia całej procedury, tak jak w przypadku nowo wydawanej koncesji, co przy dużo bardziej skomplikowanych niż w latach 90. przepisach środowiskowych i uwarunkowaniach lokalnych mogłoby doprowadzić do zatrzymania wydobycia węgla kamiennego i brunatnego, a zasady racjonalnej gospodarki zasobami nakazują wykorzystanie do końca dostępnych złóż. Inne problemy rozwiązywane omawianą tutaj nowelizacją to m.in. swobodne prowadzenie badań geologicznych w polskiej części dna Morza Bałtyckiego, konieczność doprecyzowania przepisów w zakresie stwierdzania kwalifikacji zawodowych, uzyskiwanie dodatkowych wpływów za wydobycie gazu ziemnego z zawartością helu, który jest odzyskiwany na etapie przeróbki, i szereg innych problemów. Wysoka Izbo! Przechodzę do szczegółowej prezentacji, bardzo skrótowej oczywiście, bo mam niezbyt wiele czasu. W największym skrócie chciałabym parę tych rozwiązań omówić. W art. 1 omawianej tutaj nowelizacji wprowadza się zmiany do ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Zapis art. 10 ust. 1 rozszerza katalog złóż kopalin objętych własnością górniczą Skarbu Państwa o gazy szlachetne i pierwiastki ziem rzadkich. Do gazów szlachetnych stosuje się przepisy dotyczące węglowodorów. Zapis zmienianego art. 15 doprecyzowuje zasady korzystania z prawa pierwszeństwa, tzn. uprawnienia do wnioskowania do ustanowienie użytkowania górniczego. Jest to możliwe, jeżeli przedsiębiorca doprowadził do faktycznego rozpoznania złoża i podniósł rozpoznanie do kategorii umożliwiającej sporządzenie projektu zagospodarowania tegoż złoża. Jeżeli natomiast podniósł kategorię rozpoznania dla części tego złoża, nie ma prawa pierwszeństwa do całości. Z kolei w art. 23 ust. 1 pkt 1b przepisy stanowią, że poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów oraz wydobywanie ich ze złóż w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej albo samo wydobywanie węglowodorów będzie wymagało opinii ministra obrony narodowej i ministra właściwego do spraw rybołówstwa. Ponadto w art. 23 dodano przepis nakładający obowiązek uzgodnienia udzielanej koncesji przez organ koncesyjny z ministrem właściwym do spraw gospodarki złożami kopalin. Jest tutaj pewna spójność i symetria z przepisami, chociażby z przepisami ustawy o Radzie Ministrów, która daje określone kompetencje ministrowi. Z kolei przepis art. 29 doprecyzowuje przesłanki odmowy udzielenia koncesji, które są sformułowane zbyt ogólnie. Jedną z tychże przesłanek jest np. sytuacja, gdy zamierzona działalność uniemożliwiałaby wykorzystanie obszarów morskich zgodnie z ich przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego wód morskich. Przy zmianach danych podmiotu poddanego postępowaniu kwalifikacyjnemu nie będzie obowiązku ponownego przeprowadzania tego postępowania w przypadku drobnych, nieistotnych zmian. W przypadku istotnych zmian, takich jak dane identyfikujące podmiot, dane o strukturze własności, kapitału, źródła pochodzenia środków, postępowanie będzie przeprowadzane z urzędu wyłącznie w tym zakresie, który jest objęty zmianami, a podmiot będzie przekazywał tylko dowody potwierdzające okoliczności tychże zmian, a nie będzie musiał składać całego wniosku. To jest ułatwienie zarówno dla organu prowadzącego postępowanie koncesyjne, jak i dla przedsiębiorcy. Te zmiany zawarte są w art. 49b ust. 1, 3 i 5 oraz w art. 49a ust. 7. Inna z kolei zmiana. Wprowadza się drugą obok przetargu procedurę udzielania koncesji węglowodorowych open door, która pozwala na przeprowadzenie postępowania koncesyjnego na wniosek przedsiębiorcy. Ale jednocześnie, tak jak dotychczas, to minister wyznacza obszary, w przypadku których chce udzielić tejże koncesji. Procedura pozwala na oczywiste obniżenie kosztów wydawania koncesji, bo nie trzeba przygotowywać kosztownej informacji. Zmiany te zawarto w art. 49e oraz w dodawanych art. 49ea-49ee. Zmiany w art. 49j znoszą obowiązek posiadania przez operatora minimum 50% udziałów w ramach umowy o współpracy. Ułatwia to działanie przedsiębiorcom, a i tak operator pozostaje odpowiedzialny za realizację obowiązków koncesyjnych i ustawowych. Zmiany w art. 40za wprowadzają możliwość uzyskania jednej decyzji inwestycyjnej w przypadku złoża węglowodorów udokumentowanego jedną dokumentacją geologiczną i położonego na terenie minimum dwóch koncesji przyznanych albo jednemu przedsiębiorcy, albo stronom jednej umowy o współpracy. Ponadto rezygnuje się z zabezpieczenia składanego z tytułu niespełnienia lub nienależytego spełnienia warunków określonych w koncesji oraz finansowania likwidacji wyrobisk górniczych w przypadku wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy koncesji. Przedsiębiorcy boją się blokowania znacznych środków jako wadium i ograniczają zakres prac, bo wysokość wadium jest proporcjonalna do rozmiaru robót. Organ koncesyjny ma oprócz wadium inne środki nadzoru czy dyscyplinowania podmiotów. Opisane zmiany zawarto w art. 49h, 49v, 49x, 49zd, 49zf i 49zh. W wypadku przedłużenia terminu ważności koncesji wydobywczych dla złóż węgla kamiennego i brunatnego uzgadnianie zmian tych koncesji z wójtem, burmistrzem, prezydentem będzie zastąpione opiniowaniem przez ten organ administracji samorządowej. Nie będę omawiała szczegółowo wszystkich zmian zawartych w art. 1, powiem tylko, jako o ostatniej zmianie, że w art. 162 ust. 1 oraz w art. 162b-162f uchyla się przepisy dotyczące utworzenia i działalności systemu Geoinfonet, który miał ułatwić gromadzenie, udostępnianie i przetwarzanie danych geologicznych. Przypomnę, że upłynęły wszystkie możliwe terminy przewidziane na realizację tego projektu, a prace nad programem nie wyszły ze wstępnej fazy. Art. 2 projektu zawartego w druku nr 2551 wprowadza zmiany do ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej, konkretnie do art. 28 i 29 tej ustawy. Zmiany te mają na celu zapewnienie udziału ministrowi właściwemu ds. środowiska w procesie wydawania zezwoleń przez ministra gospodarki morskiej. Art. 3 z kolei omawianego projektu zawiera zmiany do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zmiany stanowią, że w przypadku wydłużania terminu obowiązywania koncesji na wydobycie węgla kamiennego ze złoża w ramach prowadzenia działalności w granicach obszaru górniczego wyznaczonego obowiązującą koncesją nie będzie stosowany wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podobne przepisy są przewidziane dla węgla brunatnego i, przypomnę, będzie możliwe w przypadku węgla brunatnego wydłużenie koncesji do 6 lat. Wydłużenie będzie jednorazowe dla jednego i drugiego paliwa. Wprowadzenie tychże zmian jest uzasadnione racjonalną gospodarką złożami kopalin, tzn. dążeniem do wykorzystania całości dostępnych zasobów oraz zachowania ciągłości wydobycia. Art. 4 zawiera zmiany do ustawy z dnia 11 lipca 2014 r., tej już wielokrotnie przeze mnie powoływanej i dość krytykowanej ustawy, która miała uprościć, a niejednokrotnie bardzo skomplikowała sytuację i organu koncesyjnego, i podmiotów starających się o koncesję. Zmiany te mają na celu zapewnienie spójności przepisów normujących system koncesjonowania. Też nie będę tych przepisów tak bardzo szczegółowo omawiać, nie ma na to czasu. Skoncentruję się jeszcze na przepisach przejściowych. Te przepisy uwzględniają generalną zasadę stosowania przepisów dotychczasowych do postępowań, które zostały wszczęte, a niezakończone, ale od tej zasady są wyjątki, bo nie dotyczy to m.in. przepisu o złagodzeniu wymogów w zakresie ustanawiania zabezpieczenia, który obejmuje również dotychczasowe koncesje. Zgodnie z przepisem art. 12 - to jest jeden z przepisów przejściowych - dotychczasowe koncesje węglowodorowe zostaną dostosowane do wprowadzonych zmian przewidujących ułatwienia dla przedsiębiorców. Inne wyjątki od tej zasady, że obowiązują przepisy dotychczasowe, są także korzystne dla przedsiębiorców. Wysoka Izbo! Art. 19 z kolei zapewnia możliwość złożenia do dnia 31 grudnia 2018 r. wniosku o przekształcenie koncesji, o których mowa w art. 8 ust. 1 wspominanej już wielokrotnie ustawy z 11 lipca 2014 r., w koncesje na poszukiwanie i rozpoznawanie oraz wydobywanie węglowodorów. A art. 24 dotyczy przepisów wykonawczych, które zachowują moc do dnia wydania nowych przepisów na gruncie nowej ustawy, jednak nie dłużej niż 24 miesiące. Zgodnie z art. 25 ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 zmiana 57 lit. b. To jest ta zmiana, która odnosi się do tabeli opłat i mówi o opłatach za dodawane gazy szlachetne. Ten artykuł wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W największym skrócie omówiłam główne zmiany, które są zawarte w sprawozdaniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Naturalnie komisja w toku swoich prac wprowadziła szereg poprawek redakcyjnych, legislacyjnych. Całość projektu jest zawarta w sprawozdaniu komisji w druku nr 2613. W imieniu komisji ochrony środowiska proszę o uchwalenie projektu ustawy zawartego w druku nr 2613. Dziękuję bardzo. (Oklaski)