Mówca: Piotr Borys
Data: 2021-03-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Dyskutujemy w dniu dzisiejszym o jednej z poważniejszych ustaw, jeżeli chodzi o kwestie ustroju rolnego, choć jest to ustawa, która ma tylko automatycznie przesunąć pewne obostrzenia, jeśli chodzi o możliwość sprzedaży gruntów rolnych w Polsce. Ustawa o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości swój byt kończy w kwietniu tego roku. Ale tak naprawdę nie jesteśmy dzisiaj w stanie, mimo naszych próśb, dyskutować o całości tej ustawy, o poddaniu jej uważnej kontroli, wyciągnięciu stosownych wniosków po to, aby myśleć o tym, jak programować przyszły okres. Państwo chcecie tylko automatycznie przesunąć funkcjonowanie tej ustawy o 5 lat, pomijając zupełnie ustawę o ustroju rolnym, która tak naprawdę określiła zasady funkcjonowania. Przypomnę, że mówimy o ponad 1300 tys. ha gruntów rolnych, z których 1067 tys. ha jest dzisiaj w dzierżawie. Istotą tej ustawy było to, aby zapanować w państwowym Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa nad dwoma elementami: po pierwsze, zabezpieczyć przed spekulacją zakupu ziemi szczególnie przez cudzoziemców, bo przypomnę, że mieliśmy 12-letni okres ochrony po wejściu do Unii Europejskiej, po drugie, tak regulować rynek, aby ten rynek dawał możliwości rozwoju rodzinnych gospodarstw rolnych. Tymczasem od roku 2015 do roku 2020 wzrosła liczba sprzedawanych gruntów o 227%, gruntów sprzedanych cudzoziemcom. Przypomnę: 2015 r. to 412 ha, 2019 r. to 1349 ha, a więc w tym zakresie ustawa właściwie nie chroni. Po drugie, o ile ceny w zasobach rolnych Skarbu Państwa utrzymały się na stałym poziomie, o tyle ceny rynkowe 1 ha wzrosły średnio do ponad 47 tys. zł za 1 ha, a w niektórych regionach nawet do 60 tys. A więc tak naprawdę nie ma możliwości sprawdzenia, czy ta ustawa ochroniła ceny gruntów rolnych w tym prywatnym obiegu, jeśli chodzi o zakup przez rolników. Często te ceny są zaporowe, nie pozwalają rolnikom na rozwój własnych gospodarstw. A więc w tym zakresie ustawa też nie do końca spełnia oczekiwania. Dlatego oczekujemy od państwa, aby poddać ją na początku pełnej dyskusji, a następnie po ewaluacji wyciągnąć określone wnioski i procedować nad nią. Państwo dajecie za mało czasu, dlatego że dzisiaj Senat ma 30 dni, prezydent 21, ustawa zapewne jeszcze wróci do Sejmu i możemy nie zdążyć z nią, więc znowu procedujemy na ostatnią chwilę. Tak nie proceduje się nad bardzo poważną ustawą, która decyduje - podkreślam - o ponad milionie gruntów rolnych, tzn. nie w ten sposób. Żądamy przede wszystkim dyskusji. Kolejna rzecz. Myśmy zgłosili wniosek o debatę w sprawie ustroju rolnego, mianowicie uważamy - to jest postulat większość izb rolniczych i rolników - aby zwolnić z zakazu możliwość sprzedaży gruntów do 5 ha, bo większość transakcji, ponad 13 tys., które wpłynęły do agencji, do KOWR-u, dotyczy właśnie małych gruntów, do 3,3 ha. Agencja tak naprawdę zapchała się tymi drobnymi wnioskami zamiast chronić to, co najistotniejsze, a więc chronić większe obszarowo grunty przed spekulacją, właśnie przed nabywaniem przez osoby de facto nieuprawnione. Tak więc w tym zakresie uważamy, że powinno być zwolnienie gruntów do 5 ha z tego embarga na zakup, tak naprawdę ani bez pierwokupu przez KOWR, ani bez wyrażania stosownej zgody. Kolejna sprawa związana jest przede wszystkim z przywiązaniem rolnika do ziemi. Otóż rolnik powinien wykonywać osobiście pracę, niekoniecznie powinien być przywiązany do ziemi w gminie, aby mieć możliwość zakupu gruntu. Kolejna sprawa to jest kwestia uprawnień Kościoła i związków wyznaniowych, którą poddawaliśmy analizie. Następna kwestia dotyczy de facto przedłużających się dzierżaw, które przede wszystkim wstrzymują rolnikom możliwość zakupu stosownych gruntów. To jest bariera szczególnie dla młodych rolników, którzy mogą ewentualnie dzierżawić, a nie mogą zakupywać gruntów. Dzierżawa stała się podstawową funkcją zarządzania zasobami, a tak naprawdę nie pozwala na rozwój rodzinnych gospodarstw rolnych. Kolejna sprawa dotyczy kwestii związanych z naszymi poprawkami. Otóż chcielibyśmy złożyć dwie poprawki, od których przyjęcia uzależniamy poparcie tej ustawy. Mianowicie pierwsza poprawka polega na tym, aby przedłużyć ustawę o 2 lata, a nie o kolejne 5, po to abyśmy mieli jeszcze czas na stosowną analizę i takie przekształcenia w tej ustawie, które faktycznie dawałyby możliwość zakupu gruntów przez rodzimych rolników, a jednocześnie pozwalały na rozwój gospodarstw. (Dzwonek) Druga poprawka będzie związana z corocznym przedstawieniem Wysokiemu Sejmowi przez ministra informacji o realizacji tej ustawy. Sejm ma prawo wiedzieć i kontrolować, jak wygląda realizacja tej ustawy. Od przyjęcia tych dwóch poprawek uzależniamy stosowne poparcie lub głosowanie przeciw. Na ręce pani marszałek składam te dwie poprawki. Bardzo dziękuję. (Oklaski)