Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2012-01-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin. Projekt ustawy jest propozycją rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Przedłożony projekt zawiera również propozycje aktów wykonawczych i - co jest bardzo istotne - projekt został skierowany do konsultacji społecznych. Należy podkreślić bardzo aktywne działania w tym zakresie zarówno związków pracodawców, jak i związków zawodowych, które włączyły się w proces dopracowania i uszczegółowienia projektu ustawy. Ustawa reguluje opodatkowanie wydobycia niektórych kopalin - miedzi i srebra, ale pozostaje otwarta również na inne kopaliny. Doświadczenia państw posiadających bogactwa naturalne uzasadniają prawo państwa do korzystania z wydobycia bogactw, których państwo jest naturalnym właścicielem. Obecny stan prawny nie zapewnia państwu sprawiedliwego udziału w wydobyciu bogactw naturalnych, co uzasadnia podjęcie tej inicjatywy ustawodawczej. Wprowadzenie podatku tworzy nowe, stałe źródło przychodów do budżetu państwa, będzie wspierać zachowanie równowagi budżetowej i pozytywnie wpłynie na zmniejszenie państwowego długu publicznego. Nieracjonalne jest dalsze utrzymywanie obecnego bardzo niskiego udziału państwa w zyskach z wydobywania kopalin stanowiących przecież dobro wspólne wszystkich obywateli, a nie tylko jednego regionu czy akcjonariuszy i pracowników podmiotu wydobywającego kopalinę. Polska przez wiele lat była ewenementem, jeśli chodzi o opodatkowanie bogactw naturalnych w zestawieniu z innymi państwami bogatymi w kopaliny. Nieopodatkowanie wydobycia miedzi i srebra odróżnia te surowce od węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego, które są objęte podatkiem akcyzowym. Wielkość dochodów budżetowych z tytułu podatku od wydobycia niektórych kopalin, w tym miedzi i srebra, uzależniona będzie od trzech czynników: od wartości surowców na rynku światowym, od kursu dolara amerykańskiego, w którym miedź i srebro są notowane na giełdzie, oraz od wolumenu wydobycia, czyli urobku kopaliny. Podatek ten będzie pobierany na podstawie wzorów ustalonych odrębnie dla miedzi oraz srebra, z uwzględnieniem wartości rynkowej danego minerału i wielkości wydobycia. Pragnę zwrócić uwagę, że w wyniku prowadzonych już konsultacji projektodawca, czyli Ministerstwo Finansów, zmniejszyło minimalne oraz maksymalne stawki podatkowe, co pozwoli uniknąć płacenia relatywnie wysokiego podatku w okresie dekoniunktury oraz czerpać odpowiednie zyski w przypadku wysokich notowań cen tych metali. Wzory do ustalenia stawek podatkowych zostały zmodyfikowane w sposób uwzględniający w większym stopniu również koszty wydobycia. Równoważą przychody budżetowe z tytułu podatku z zyskami podmiotów wydobywających miedź i srebro. W sytuacji bardzo poważnej dekoniunktury na rynku metali proponuje się stawkę procentową 0,5%. Stawka ta, na okres załamania rynku, będzie należeć do jednych z najniższych na świecie. Tak więc proponowane stawki podatkowe są dość elastyczne, uzależnione od sytuacji rynkowej i mogą oscylować między tą minimalną, 0,5% średniej ceny metalu, a maksymalną, ok. 35% przy bardzo wysokich cenach. Oceniając rozwiązania podatkowe, trzeba brać pod uwagę całość obciążeń daninami publicznymi. W tym przypadku mamy już do czynienia z opłatą za wydanie koncesji na poszukiwanie, z opłatą za ustanowienie użytkowania górniczego i z opłatą eksploatacyjną za wydobytą kopalinę oraz z dywidendą dla udziałowców, w tym również na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z projektem w 2012 r., jeśli podatek wejdzie zgodnie z przewidywaniami, przyniesie on budżetowi państwa około 1800 mln zł, a w kolejnych latach - ponad 2 mld zł. Niemniej jednak Polskie Stronnictwo Ludowe zwraca uwagę na potrzebę wnikliwej analizy skutków wprowadzenia tej ustawy dla przedsiębiorców, a nie tylko dla finansów publicznych. Zagadnienia te podnoszą również uczestnicy konsultacji. Na ile konsekwencją wprowadzenia nowego podatku będzie obniżenie konkurencyjności produkcji, zamknięcie potencjalnie nierentownych zakładów lub ograniczenie wydobycia produkcji, a także zatrudnienia? Projekt ustawy na tym etapie wymaga pogłębionej analizy, nie tylko w zakresie dochodów do budżetu, ale również skutków jej zastosowania. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego rekomenduje przekazanie projektu ustawy do dalszych prac w parlamencie. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)