Mówca: Radosław Fogiel
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Panie i Panowie Posłowie! Przede wszystkim bardzo dziękuję panu ministrowi za ten całościowy i wyczerpujący obraz zarówno obecnej sytuacji, jak i zamierzeń polskiej polityki zagranicznej w nadchodzącym roku. Dzisiejsza debata, z uwagi na przerwę spowodowaną obiektywnymi okolicznościami, o których mówił pan minister, a także ze względu na zupełnie nowe realia po rosyjskim ataku na Ukrainę, skłania do nieco bardziej całościowego spojrzenia na tematykę relacji międzynarodowych, i to nie tylko w kategoriach czysto bieżących, choć oczywiście sytuacja za naszą wschodnią granicą jest od 24 lutego zeszłego roku najważniejszym punktem odniesienia. Co stanowi fundament polityki zagranicznej Prawa i Sprawiedliwości? Jakie są jej podstawowe założenia, które widoczne są we wszystkich działaniach i inicjatywach, o których mówił chwilę temu z tej mównicy pan minister Rau? Źródłem, do którego nieustannie się odwołujemy, jest polityka zagraniczna śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego. To on na tej sali 23 grudnia 2005 r. sformułował zasadnicze założenie niezbędne do prowadzenia podmiotowej polityki: aby być traktowanym jako duży europejski naród, trzeba chcieć nim być. My chcemy być dużym europejskim narodem i konsekwentnie do tego dążymy. Jak deklarowaliśmy Polakom, ubiegając się o ich ponowne poparcie w 2019 r., centrum naszej działalności stanowią racja stanu, polskie interesy narodowe i podmiotowość Polski. Podmiotowość i zerwanie z klientyzmem w polityce zagranicznej, klientyzmem kamuflowanym niekiedy przez pociągające może na pierwszy rzut oka hasła, takie jak np. płynięcie w głównym nurcie, bo realnie ogranicza się to zawsze do realizowania polityki innych państw przy zachowaniu co najwyżej roli herolda wobec partnerów regionalnych. Widzieliśmy to bardzo jasno, gdy polityka naszego zachodniego sąsiada przewidywała współpracę z Rosją, czego efektem było podejmowanie decyzji ponad głowami naszego regionu, co podkopywało zaufanie tych krajów również do Polski i odbijało się na wzajemnych stosunkach. Dziś dzięki zmianie paradygmatu polskiej polityki zagranicznej jesteśmy niekwestionowanym liderem naszego regionu, cieszącym się zaufaniem partnerów. Symbolicznym wyrazem tego może być fakt, że podczas zwołanej zaraz po rosyjskiej agresji, już 25 lutego ubiegłego roku, zdalnej sesji szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego przywódcy państw Bukaresztańskiej Dziewiątki wspólnie właśnie z Warszawy łączyli się z pozostałymi członkami sojuszu. Usłyszymy pewnie za chwilę - już słyszymy z części ław - rytualne zaklęcia o rzekomym spadku znaczenia Polski. Ale mówimy o faktach i nie powinniśmy tracić z oczu realnego stanu sprawy. W ostatnich latach pozycja Polski zdecydowanie wzrosła, ale co ważniejsze, otwiera się również inna możliwość. Pojawia się szansa na stałą zmianę naszego statusu. Status w stosunkach międzynarodowych jest wyznacznikiem rangi państw w hierarchii sił. Jest czymś dużo trwalszym niż pozycja, która może zmieniać się w zależności od konkretnych wydarzeń. Przed 2015 r. przyjmowano niestety status państwa podporządkowanego, wzywającego innych do zajęcia pozycji lidera. Najlepszym tego przykładem było niesławne berlińskie wystąpienie i apel o niemieckie przywództwo. (Oklaski) Jestem przekonany, że gdyby nie tektoniczna w skali zmiana w polskiej polityce zagranicznej po 2015 r., nadal by tak było. Zamiast budować koalicję i motywować partnerów do przekazywania czołgów Leopard Ukrainie, Warszawa czekałaby na decyzję Berlina. Dziś, jak powiedziałem, po odrzuceniu statusu państwa podporządkowanego i osiągnięciu statusu państwa samodzielnie prowadzącego swoją politykę, pojawia się przed nami nowa szansa. Dzięki naszej roli we wsparciu Ukrainy, dzięki decyzjom skutkującym znacznym wzmocnieniem armii, dążeniu do roli zwornika bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO i osiągnięciu pozycji lidera regionu istnieje perspektywa trwałego wzmocnienia naszego statusu. Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Śp. prezydent Lech Kaczyński w swej polityce zagranicznej kierował się czterema podstawowymi wartościami: wolnością, sprawiedliwością, solidarnością i prawdą. Tymi wartościami... (Wypowiedź poza mikrofonem) Współprowadzi, panie pośle, odsyłam do konstytucji. Tymi wartościami kierujemy się i my. Wybrzmiewało to z każdego zdania wystąpienia ministra spraw zagranicznych. Solidarnie wspieramy walczącą o wolność Ukrainę. Solidarność, sprawiedliwość i wolność to podstawy naszego widzenia przyszłości Unii Europejskiej. Relacje międzynarodowe, w tym relacje z sąsiadami, muszą być oparte na prawdzie. Prawda i sprawiedliwość wymagają też osądzenia winnych zbrodniczej agresji. W ślad za śp. prezydentem Lechem Kaczyńskim wyznaczamy cztery priorytetowe obszary w polityce zagranicznej: politykę bezpieczeństwa, politykę środkowoeuropejską, politykę energetyczną oraz politykę pamięci. Zacznę od polityki bezpieczeństwa. Jednym z podstawowych jej założeń, obok zwiększania własnych możliwości obronnych, jest wzmacnianie obecności Polski w Sojuszu Północnoatlantyckim. To najskuteczniejszy w historii sojusz obronny, gwarantujący bezpieczeństwo swoim członkom. Na terytorium Polski mamy w końcu znaczące siły sojusznicze, a sami jesteśmy i możemy być wzorem dla innych krajów, jeśli chodzi o wydatki obronne. Naszą ambicją jest przekonanie sojuszników, by poziom 2% PKB był minimum, punktem wyjścia, a nie tym, co staramy się osiągnąć. Wzmacniamy swoją rolę w Sojuszu również poprzez aktywność w formatach regionalnych, takich jak Bukareszteńska Dziewiątka. W pełni zgadzam się ze słowami pana ministra na temat rozwoju współpracy NATO - Unia Europejska. Jeżeli jakakolwiek autonomia strategiczna ma mieć sens, to taka, która sprawi, że Unia Europejska będzie realnym wzmocnieniem i uzupełnieniem relacji transatlantyckich i związanych z nimi kwestii bezpieczeństwa, a nie ich negacją czy dystansowaniem się. Przejdźmy do polityki środkowoeuropejskiej. 23 grudnia 2005 r. podczas uroczystości swego zaprzysiężenia przed Zgromadzeniem Narodowym prezydent Lech Kaczyński mówił: ˝Strategiczny sojusz z Ukrainą powinien nabrać bardziej konkretnych kształtów. Ścisła współpraca z Litwą, a także Łotwą i Estonią (...) i dążenie do nadania jej trwałego charakteru to nasze cele˝. Dzisiaj mamy właśnie z tym do czynienia. Zdefiniowaliśmy konieczność budowania odporności regionalnej na zagrożenia zewnętrzne i na bazie tej diagnozy podjęliśmy odpowiednie działania i inicjatywy. Współpracujemy chociażby w ramach Trójkąta Lubelskiego czy Formatu Ryskiego. Współpraca ta odbywa się na wielu poziomach - nie tylko głów państw i ministrów spraw zagranicznych, ale również przewodniczących parlamentów czy komisji parlamentarnych. Mówił o tym minister Rau, zaznaczając rolę współpracy z państwami regionu w procesie demokratyzacji polityki międzynarodowej. Polska swoją siłę czerpie z potencjału regionu Europy Środkowej i Wschodniej - dzisiaj ta siła i wspólne działanie państw regionu są widoczne jak nigdy. Gdyby nie impuls, który wyszedł właśnie stąd, i determinacja nasza i naszych partnerów, Ukraina być może nadal nie miałaby statusu państwa kandydującego. Ubolewać przy tym należy, że trzeba było krwawej wojny, by przełamać opory niektórych państw członkowskich. Wsparcie akcesji unijnej Ukrainy i Mołdawii, ale i innych aspirujących do członkostwa państw, pozostaje jednym z priorytetów polskiej polityki zagranicznej. Polityka energetyczna. Bezpieczeństwo energetyczne od lat odgrywało kluczową rolę w naszych działaniach i zamierzeniach. Od roku cała Europa jak na dłoni widzi wagę tego aspektu polityki. Polska w znakomitym stopniu zbudowała odporność na uzależnienie energetyczne i rosyjski szantaż przez takie inwestycje infrastrukturalne jak chociażby terminal gazowy w Świnoujściu - przypomnijmy, inicjatywa śp. prezydenta - rurociąg Baltic Pipe czy budowę interkonektorów i tworzenie alternatywnych źródeł dostaw energii. Nie można nie wspomnieć tutaj o polsko-amerykańskim partnerstwie, jeśli chodzi o energetykę jądrową. I polityka pamięci, która jest ostatnim, ale równie ważnym, z wyodrębnionych obszarów polityki zagranicznej. Marszałek Piłsudski przestrzegał, że naród, który traci pamięć, przestaje być narodem - staje się jedynie zbiorem ludzi czasowo zajmujących dane terytorium. Wyrazem prowadzenia polityki pamięci jest przełomowa decyzja - a wcześniej przygotowanie całościowego raportu - o podjęciu działań w celu uzyskania rekompensat za straty, jakie poniosła Polska w rezultacie niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej. Ale polityka pamięci to również pamięć wyniesiona z naszych wielowiekowych, jak też całkiem niedawnych doświadczeń i działanie w oparciu o te doświadczenia. Gdy w 2010 r. prezes Jarosław Kaczyński ostrzegał przed rosyjskim imperializmem, jedyne, co słyszał w odpowiedzi, to zarzuty rusofobii. Takie podejście, zamykanie oczu na fakty, ignorowanie zagrożenia leżało u podstaw wieloletniej błędnej polityki wielu krajów europejskich. Mimo oczywistych faktów, mimo jasnego wyłożenia przez Putina rosyjskich aspiracji w Monachium w 2007 r. uważano, że Rosję można obłaskawiać. Było to tak skuteczne jak założenie, że osiedlowemu gangsterowi można oferować coraz większe sumy w nadziei, że w końcu przestanie być gangsterem i terroryzować okolicę. Po Monachium mieliśmy atak na Gruzję w 2008 r., nielegalną aneksję Krymu w 2014 r. i w końcu barbarzyński atak na Ukrainę w 2022 r. Dziś, w końcu, głos Polski i całego regionu został usłyszany, a wnioski, przynajmniej zgodnie z werbalnymi zapewnieniami, wyciągnięte. Ale to na nas spoczywa odpowiedzialność, by pamięć o tym, kto miał rację i trafnie oceniał rzeczywistość, nie zniknęła i była elementem podejmowania strategicznych decyzji w przyszłości. Przy okazji parlamentarnej debaty nad kierunkami polityki zagranicznej nie sposób nie wspomnieć o kilku dodatkowych istotnych elementach. Jeden z nich to rola parlamentu w kształtowaniu debaty w relacjach międzynarodowych. Warto tu wymienić chociażby uchwałę Wysokiej Izby w sprawie uznania Rosji za państwo wspierające terroryzm i drugą, którą, mam nadzieję, przyjmiemy na tym posiedzeniu, w sprawie konieczności powołania specjalnego trybunału do spraw zbrodni agresji przeciwko Ukrainie. Warte wzmianki są podjęte działania na rzecz aktywnej obecności Polski w Afryce. Polska ma ogromny potencjał prowadzenia polityki na tym kontynencie, polityki nieobarczonej negatywną historią. Wspomniana przez pana ministra Rwanda i utworzenie tam ambasady jest tego najlepszym przykładem i symbolem. Niedawny sukces naszej dyplomacji to również porozumienie z Izraelem dotyczące wzajemnych - co warto podkreślić - wizyt młodzieży, przywracające partnerskie i równorzędne relacje między naszymi krajami w tym aspekcie. Szanowne Panie i Panowie Posłowie! W moim przekonaniu, w przekonaniu Prawa i Sprawiedliwości, zarówno powyższe uwagi, jak i treść wystąpienia pana ministra dowodzą niezbicie, że polityka zagraniczna oparta o wartości, prowadzona w sposób podmiotowy i bez kompleksów jest skuteczna, przynosi rezultaty, zapewniając bezpieczeństwo i rozwój Rzeczypospolitej. I taką politykę będziemy kontynuować. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)