Mówca: Józefa Hrynkiewicz
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Rozmawiamy dzisiaj o sprawie bardzo trudnej. Oczywiście nie spodziewam się, że znajdziemy tutaj jakieś genialne rozwiązania, ale musimy stale przypominać, że w Polsce utrzymuje się bardzo wysoki poziom ubóstwa. Utrzymują się bardzo duże zróżnicowania dochodowe. Mamy do czynienia z sytuacją, kiedy system zabezpieczenia społecznego, szczególnie ubezpieczeń społecznych, mówię o ubezpieczeniach pracowniczych, ubezpieczeniach rolniczych, przestaje pełnić swoje funkcje, nie gwarantując bezpieczeństwa socjalnego. Mam na myśli liczne niskie emerytury pracownicze, wszystkie emerytury rolnicze, nie mówiąc już o rentach rolniczych, kiedy mamy do czynienia z rentami na poziomie minimum egzystencji. Kryteria dochodowe, tak w pomocy społecznej, jak i w świadczeniach rodzinnych, zbliżono czy są one w niektórych przypadkach poniżej minimum egzystencji. Nie ma skutecznego systemu pomocy dla osób niepełnosprawnych, szczególnie dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym. Wszystkie te zagadnienia podnosimy. Chcę przypomnieć, że badania opinii publicznej w kształtowaniu systemu polityki społecznej mają bardzo ograniczone znaczenie. One świetnie służą propagandzie sukcesu, są wręcz bezcenne, ale są bezwartościowe w polityce społecznej. (Oklaski) Samorządy nie mają programów przeciwdziałania ubóstwu. Przyznawanie się dzisiaj do tego, że jakiś samorząd nie radzi sobie ze zwalczaniem ubóstwa, jest po prostu niemodne, niedozwolone, nie na miejscu. Problem ten jest marginalizowany, szczególnie w dokumentach rządowych. Pomoc rodzinom, gospodarstwom domowym świadczona jest według bardzo niskich kryteriów dochodowych, co przy obecnych kosztach utrzymania spełnia tylko funkcję ratunkową, pozwala utrzymać się przy życiu, a nie wspierać i rozwiązywać problemy. Brakuje mechanizmów przeciwdziałania ubóstwu: tam, gdzie jest wysokie bezrobocie, tam powinien być specjalny program osłony przed skutkami ubóstwa. (Oklaski) Za mało jest profilaktycznych działań, przez to stosunkowo dużo jest interwencji. Odbiera się masowo dzieci z rodzin, którym nikt wcześniej nie pomógł. Połączenie w pomocy społecznej funkcji pomocy i funkcji przemocy właściwie likwiduje założone funkcje pomocy społecznej. Pomoc dla rodzin ogranicza się dzisiaj do ratownictwa, i o tym mówimy. Winę za taki stan ponosi oczywiście państwo, nie samorządy. Samorządy, którym przydzielono zadanie zwalczania ubóstwa, nie radzą sobie, gdyż same są ubogie i jeszcze bardziej ubożeją. Z tego problemu trzeba uczynić sprawę państwa, które nie powinno mówić samorządom, że mają sobie z tym radzić i że to jest ich problem, jak tutaj niejednokrotnie słyszeliśmy. Zwalczanie ubóstwa nie może być dzisiaj, jeszcze raz podkreślam, nie może być dzisiaj sprawą samorządów. Walka z ubóstwem, walka z zubożeniem, z biedą, z wykluczeniem musi stać się głównym problemem państwa i rządu, gdyż wszystkie dane ze wszystkich źródeł, z jakichkolwiek bierzemy, jasno dowodzą, że samorządy problemu ubóstwa nie rozwiązują, a tylko problem ten utrwalają i cały system wsparcia, pomocy, aktywizacji zamienił się w system ratownictwa. Dlatego potrzebna jest polityka rządu, która sprawi, że środki i mechanizmy będą zróżnicowane w zależności od sytuacji, grup społecznych, terenu oraz właściwe do skali i zakresu zjawiska. Polecam pani posłance, która tak pilnie czyta badania, badania prof. Czapińskiego, ˝Diagnozę społeczną˝. Polecam pani badania Uniwersytetu Łódzkiego na temat biedy w wielkich miastach. Zobaczy tam pani, jak wygląda bieda dzieci. Ostatnia książka przygotowana w zespole pani prof. Warzywody-Kruszyńskiej dotyczy biedy wielkomiejskiej. Jest ona po prostu wstrząsająca. Takich lektur jest dużo. Zwracam się do pana ministra. Nadszedł czas weryfikacji kryteriów dochodowych. Nie mogą one być na poziomie egzystencji, ponieważ to tylko utrwala ubóstwo. Nadszedł także czas, aby po prostu używać bardzo poszerzonej, wielowymiarowej (Dzwonek) diagnozy do tego, żeby ocenić ubóstwo i żeby zwrócić uwagę na ważne aspekty, które w tym bardzo schematycznym systemie pomocy są dzisiaj niedostrzegane. (Oklaski)