Mówca: Anna Czech
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość pragnę krótko podsumować informację dotyczącą realizacji ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w 2014 r. Program realizowany był w pięciu obszarach, które zresztą wynikały z planu: profilaktyka, leczenie i rehabilitacja, ograniczenie szkód zdrowotnych i reintegracja społeczna, współpraca międzynarodowa oraz badania i monitoring. Materiał, który był sprawozdaniem, składa się z dwóch części. Przedstawiono tam zjawisko z perspektywy epidemiologii, przedstawiono najnowsze dane dotyczące rozpowszechniania i używania narkotyków, konsekwencji zdrowotnych i społecznych związanych z używaniem narkotyków oraz ogólną analizę trendów obserwowanych w tym zakresie. Zostały również opisane aktywności podejmowane przez poszczególne podmioty, instytucje w ramach realizacji tego programu. Omawiana informacja została uzupełniona - zresztą to już było powiedziane wcześniej - o problem tzw. dopalaczy, czyli nowych środków psychoaktywnych, których negatywne oddziaływanie znalazło szczególne odzwierciedlenie w roku 2015: większa liczba, 7 tys., hospitalizacji i duża liczba zgonów. Przechodzę do omawiania obszarów. Profilaktyka. To jest najważniejszy obszar działań. Tutaj, działając dobrze, skutecznie, możemy uzyskać największe efekty. Wszystkie podmioty zobowiązane w tym krajowym programie włączyły się właśnie w ten zakres, w zakres profilaktyki, poprzez różnego rodzaju programy, promowanie dobrych relacji rodzinnych. Tutaj uwagę zwróciła ulotka wydana przez Główny Inspektorat Sanitarny, w której to jest idea przedstawienia dobrych relacji pomiędzy rodzicami a dziećmi. Jasno wytyczony system wartości, życzliwość, akceptacja, codzienny kontakt, rozmowy, zainteresowanie sprawami dziecka pomagają uchronić przed narkotykami. To jest po prostu bardzo ważna sprawa, która powinna dotrzeć do wszystkich rodziców. Trzeba sobie po prostu zdać sprawę, jeśli rodzice nie będą uświadomieni, że ich dobry kontakt z dziećmi jest w stanie zapobiec właśnie wpadaniu w ten system niebytu, a potem narkotyków. Krajowe biuro realizowało aż 158 programów. Oddziaływało to na ponad 240 tys. osób. Inspekcja sanitarna prowadziła też wiele akcji profilaktycznych. Ze sprawozdania wynika, że dotarła do kilkuset tysięcy osób. Również ministerstwo edukacji skutecznie włączyło się w te działania. Zakłady pracy - tu też można odnotować, że to jakiś dobry początek. Pozyskano 221 firm, z czego 207 wdrożyło program, docierając z materiałami do 55 tys. pracowników. Realizowany był również europejski program edukacji. Opierał się na skutecznych metodach kształtowania przekonań normatywnych, zmiany postaw i wzmacniania umiejętności chroniących. Przeszkolono prawie 300 nauczycieli, a program był realizowany przez 352 gimnazja. Krajowe biuro oceniło ten program i jego efekty pozytywnie. Również, jak wspomniałam, odnotowano, że ministerstwo edukacji też podjęło w tym zakresie w miarę skuteczne działania. Łączna liczba programów promocji zdrowia psychicznego wynosiła 13. Te 13 programów było właśnie pozytywnie zaakceptowanych, odpowiedniej jakości. Programy te realizowane są niestety w niewielkim odsetku polskich szkół i konieczna jest mobilizacja samorządów i kuratoriów do realizacji programów dobrej jakości. Samorządy, w tym wojewódzkie, włączyły się do profilaktyki selektywnej. Dotarły do ponad 10 tys. osób. Samorządy podjęły również współpracę z mediami, tylko jest to, jak myślę, początek tej drogi, ponieważ 6 urzędów marszałkowskich wydało 78 komunikatów i 27 artykułów. Myślę, że w tym momencie jest jeszcze dużo w tym obszarze do zdziałania. Natomiast w ramach obszaru: leczenie, rehabilitacja i ograniczenie szkód społecznych, NFZ zwiększył finansowanie na ambulatoryjną opiekę, ale wiele osób nie ma jeszcze dostępu do leczenia substytucyjnego. Konieczne jest również objęcie osób dotkniętych problemem narkomanii opieką środowiskową, która jest niezbędna do zapewnienia kompleksowej opieki. Leczenie i właśnie funkcjonowanie w środowisku - tutaj samorządy na przykładzie urzędów marszałkowskich wsparły trzy hostele i pięć centrów integracji społecznej, czyli też jest to początek drogi. Kolejny bardzo ważny problem to redukcja podaży. Niepokoi wzrost liczby nielegalnych plantacji konopi indyjskich i ich sprzedaż na polskim rynku. Konieczne jest również opracowanie, ograniczenie dostępu do marihuany. Aktualnie najważniejsze i najgroźniejsze zagrożenie stanowią nowe substancje psychoaktywne, tj. dopalacze. Istniejące przepisy prawne oraz podejmowane działania w celu ich wyeliminowania są po prostu nieskuteczne. Należy podjąć zdecydowane działania, aby doprowadzić do poprawy sytuacji. Ostateczne wnioski to: konieczność zapewnienia większej kontroli i koordynacji środków wydatkowanych z programu oraz kontroli i koordynacji realizowanych programów profilaktycznych, objęcie osób dotkniętych problemem narkomanii kompleksową opieką, leczeniem stacjonarnym, ambulatoryjnym, opieką środowiskową, mocniejsza promocja zdrowia psychicznego, adresat: całe społeczeństwo, a także zdecydowana identyfikacja walki z nowymi środkami, substancjami psychoaktywnymi, czyli dopalaczami, ponieważ te środki wywołują znacznie większe szkody, nieznane dotąd substancje psychoaktywne po prostu wpływają bardzo negatywnie na zdrowie, a nawet życie człowieka, kilkukrotne zażycie tych dopalaczy zmienia człowieka już nieodwracalnie. Aktualizacja listy substancji zakazanych - tak się dzieje - jest po prostu nieskuteczna. Okazuje się, tzn. są dowody, o których już wspomniałam, że w roku 2015 było 7 tys. hospitalizacji i 24 zgony. A więc potrzeba zapewne prac legislacyjnych, zaostrzeń przepisów. Potrzebna jest też bieżąca współpraca międzyresortowa i - ostatnia rzecz - śledzenie handlu internetowego. Zmniejszyła się liczba punktów, gdzie można dostać dopalacze, natomiast handel internetowy kwitnie, skutecznie zastępuje dotychczasowe punkty, np. młodzież zamawia narkotyki i odbiera je w skrzynkach pocztowych, jako przekazy pocztowe. Program powinien być uzupełniany o bieżące doświadczenia i konsekwentnie realizowany przez kolejne lata. Klub Prawa i Sprawiedliwości wnioskuje o przyjęcie informacji o realizacji ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w roku 2014. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Joanna Borowiak: Brawo!)