Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2017-06-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić opinię Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska na temat rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Chcę na wstępie powiedzieć, że rzeczywiście część wprowadzanych rozwiązań dobrze wpisuje się w cele nowelizacji i wychodzi naprzeciw potrzebom potencjalnych wnioskodawców, a także beneficjentów funduszy Unii Europejskiej, ale niestety nie wszystkie. Skupię się na tych, które budzą nasze poważne wątpliwości. Po pierwsze, takie wątpliwości wzbudzają przepisy, które wykraczają poza cel nowelizacji, a także te, które pociągają za sobą jedynie uproszczenia pozorne. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj włączenie wojewody w system wdrażania regionalnych programów operacyjnych, co, nawiasem mówiąc, nastąpiło na ostatnim etapie prac nad nowelizacją. Budzi to opór w świetle faktu, że to zarządy województw pełnią funkcję instytucji zarządzających regionalnymi programami operacyjnymi, a więc ponoszą pełną odpowiedzialność za zgodną z prawem i efektywną realizację tego zadania. Nie widzimy sensu włączenia w ten system dodatkowego przedstawiciela administracji rządowej, nie widzimy też żadnych korzyści, które z tego by wynikały, zwłaszcza że jednocześnie na podstawie tejże ustawy oraz wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju w pracach komitetów będzie uczestniczyła liczna reprezentacja strony rządowej. Warto też pamiętać o tym, że wojewoda w ramach nadzoru bada zgodność z prawem uchwał zarządu województwa. Wśród tych uchwał są także uchwały rozstrzygające nabory. W związku z tym uważamy, że te proponowane przepisy nie wnoszą żadnej wartości dodanej do procesu wyboru projektów, powielają w gruncie rzeczy funkcjonujące już w systemie mechanizmy zapewniające odpowiednią reprezentację stron, a także sztucznie poszerzają zakres zadań wojewodów i, co najważniejsze, podważają niezależność organów samorządów województw w zarządzaniu regionalnymi programami operacyjnymi. W projekcie zawarto także uregulowania dotyczące wykorzystania środków przeznaczonych na realizację instrumentów finansowych. I tutaj jest kolejna kwestia, która budzi nasze poważne wątpliwości, bo przesądzono, że środki przeznaczone na realizację tych instrumentów finansowych, zwracane przez ostatecznych odbiorców nie stanowią dochodu dysponenta ani jakiegokolwiek innego podmiotu, któremu dysponent mógłby powierzyć wdrażanie instrumentów finansowych czy wsparcia zwrotnego, bo tego to także dotyczy. Z jednej strony tak naprawdę nie załatwiamy problemu ustalenia, kto jest właścicielem tych środków, z drugiej zaś wykraczamy poza cel, bo przecież środki powracające z tych instrumentów nie stanowią już środków programów operacyjnych, nie są to więc w istocie środki unijne i sposób ich zagospodarowania nie powinien być przedmiotem regulacji w tej ustawie. Naszym zdaniem przepisy w sposób nieuzasadniony ograniczają możliwości wykorzystania środków finansowych przez właściwe do tego celu instytucje, czyli zarządy województw. To jest ewidentnie ograniczenie samodzielności samorządów województw w prowadzeniu polityki rozwoju. Kolejna kwestia, która budzi nasz opór, to ustanowienie nowej instytucji rzecznika funduszy europejskich. To jest powielanie w dużej mierze zadań, które są dzisiaj realizowane, i spowoduje to rozbudowę istniejących struktur, a nie widzimy żadnych jakościowych korzyści wynikających z tego faktu. Bardzo nas martwi to, co robicie państwo, jeśli chodzi o kontrakty terytorialne, bo w gruncie rzeczy to, co proponujecie, to jest rezygnacja z tego narzędzia. W gruncie rzeczy (Dzwonek) zaprzepaszczamy koncepcję kontraktu terytorialnego jako takiego, jako mechanizmu koordynacji polityki rozwoju w województwach. Mamy jeszcze szereg innych uwag. Uważamy jednak, że nad tym projektem trzeba procedować i że te mankamenty uda się usunąć. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)