Mówca: Anna Zalewska
Data: 2012-03-16 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Rzeczywiście rozmawiamy o sprawozdaniu za 2009 r. Wiele się już zmieniło, wiele zadziało, ale jeżeli w tej kadencji będziemy omawiać sprawozdanie za 2010 r., moje uwagi przydadzą się być może do tego, żeby konstruować jeszcze bardziej szczegółowo sprawozdanie. W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości mam zaszczyt przedstawić owe uwagi. Budżet państwa dostaje sporo pieniędzy od producentów alkoholu, ale i coraz więcej wydaje, żeby przeciwdziałać skutkom spożywania. Sprawozdanie z realizacji ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest nieskomentowaną informacją o tym, ile przeznaczamy środków na pomoc ludziom dotkniętym chorobą i ich rodzinom, jakie szkody ogólnie ponosi społeczeństwo i gospodarka kraju. Niestety brakuje tutaj ewaluacji, refleksji, wniosków, tym bardziej że statystyki biją na alarm. Z trwogą analizuje się liczby dotyczące spożywania trunków przez młodzież - w grupie gimnazjalistów, czyli czternasto- i piętnastolatków, jest już prawie 90% tych, którzy mieli kontakt z alkoholem - czy czyta informacje o zatrzymaniach setek kierowców podczas tzw. długich weekendów. Gminy, powiaty, województwa, różne służby prowadzą setki spotkań, szkolą tysiące osób, wydają setki tysięcy folderów, informatorów, książek. Niestety nie hamuje to wzrostu spożycia alkoholu ani szkód, jakie to spożycie powoduje. Brakuje przede wszystkim troski o efektywność tychże działań. Odnosi się wrażenie, że nie zawsze kontrolujemy wydawanie pieniędzy. Proszę przypomnieć sobie str. 51 tego sprawozdania, gdzie czytamy, że w ramach zadań wojewódzkich programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych samorządy wojewódzkie realizują leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych od alkoholu. W każdym województwie zostały powołane wojewódzkie ośrodki terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia, na które nałożono liczne obowiązki pozalecznicze. Ja oczywiście nie będę przytaczała tego, jakie są to obowiązki, natomiast bardzo niepokoi mnie to, co wynika z porównania sprawozdania jednego i drugiego podmiotu, czyli urzędu marszałkowskiego i owych wojewódzkich ośrodków, bo czytamy takie oto zdanie: Różnice w kwotach finansowania przez samorządy województw zadań pozaleczniczych - owych wojewódzkich ośrodków - i przez marszałków w większości województw są na tyle duże, że niemożliwa staje się wiarygodna ocena poziomu finansowania tychże zadań. I tak np. na Dolnym Śląsku według kierownika WOT-u jest to 22 tys. zł, a według sprawozdania urzędu marszałkowskiego - 67 700. W woj. kujawsko-pomorskim w sprawozdaniu kierownika mowa jest o zerowym zaangażowaniu finansowym, w sprawozdaniu urzędu marszałkowskiego - 6 tys. To pokazuje, że chyba nierzetelnie kontrolujemy owe pieniądze, sposób ich wydatkowania, bo nie potrafimy nawet dokonać takiego porównania. Słabość państwa widać w zakresie leczenia i pomocy rodzinom osób uzależnionych: z jednej strony długie oczekiwanie na leczenie szpitalne, bo niskie kontrakty - przypominam, że uzależniony powinien być położony, zamknięty w placówce prawie natychmiast, kiedy się na to zdecyduje, bo za kilka miesięcy, kiedy ma wyznaczony termin przyjęcia do szpitala, już prawdopodobnie takiej woli nie będzie przejawiał. W przypadku przemocy dalej jest tak, że to dręczony współmałżonek z dziećmi wyprowadza się z domu, a nie alkoholik. Nie ma w sprawozdaniu informacji o alkoholizmie bezdomnych czy bezdomności wynikającej z alkoholizmu. Brakuje pomysłów, w jaki sposób uniknąć naznaczenia dzieci, których otoczenie wie, że korzystają z pieniędzy i programów wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nie zauważa się w ogóle tendencji - nikt tego nie monitoruje - do zwiększania spożycia alkoholu podczas wyborów samorządowych. Myślę, że wspólnie z Komendą Główną Policji należałoby wypracować mechanizm monitorowania tego zjawiska. Kończąc, panie ministrze, myślę, że sprawozdanie należy przyjąć - trudno byłoby nie przyjąć dokumentu z 2009 r. - i poważnie na ten temat dyskutować, ale, tak jak powiedziałam na wstępie, warto pokusić się o większą ewaluację tych wszystkich programów i analizę efektywności działań po to, aby właściwie zapobiegać, aby właściwie leczyć i tak naprawdę pomagać ludziom. Dziękuję bardzo.