Mówca: Elżbieta Gapińska
Data: 2021-07-21 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym ma, zdaniem wnioskodawców, umożliwić uczelniom posiadającym status uczelni zawodowej i spełniającym określone warunki używanie w nazwie wyrazu ˝akademia˝ - w pierwotnej propozycji była to nazwa ˝akademia praktyczna˝, a po poprawce zaproponowanej w pierwszym czytaniu ˝akademia nauk stosowanych˝ - oraz prowadzenie studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela bez konieczności posiadania porozumienia o współpracy przy prowadzeniu studiów zawartego z uczelnią posiadającą osiągnięcia w dziedzinie naukowej w dyscyplinie, do której jest przyporządkowany kierunek tych studiów. Założeniem projektu było wyróżnienie tych uczelni zawodowych, które spełniają określone warunki, i umożliwienie zmiany nazwy na ˝akademię˝. W opinii wielu środowisk związanych z nauką zrodziło się wiele wątpliwości dotyczących tego projektu. Krytyczne uwagi zgłaszały m.in.: Polska Komisja Akredytacyjna, Związek Nauczycielstwa Polskiego, konferencja rektorów uczelni akademickich czy Komitet Nauk Pedagogicznych PAN. Zarzuty głównie dotyczyły faktu, że nazwa ˝akademia˝ powinna być nadawana uczelniom o najwyższej jakości kształcenia na kierunkach studiów o profilach praktycznych, spełniających zapisane w ustawie wymagania, zaś podejście ilościowe zaprezentowane przez ten projekt deprecjonuje tytuł akademii. W opiniach krytycznych wskazywano, że uczelnie zawodowe mogą osiągnąć odpowiedni status akademicki poprzez rozwój naukowy, a w proponowanych zmianach nie będzie do tego motywacji. Z kolei za przyjęciem propozycji przemawia rola państwowych uczelni zawodowych w rozwoju lokalnych środowisk. I tu zgodzę się z panem posłem, który mówił przede mną. Są one odpowiedzią na subregionalne zapotrzebowanie na wykształconych, dobrze przygotowanych do wykonywania zawodu specjalistów, którzy realizują potrzeby lokalnego rynku pracy. Poza tym, jak stwierdzili rektorzy, członkowie Prezydium Konferencji Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych obecni na spotkaniu z posłami Koalicji Obywatelskiej, które odbyło się wczoraj, 20 lipca 2021 r., w Sejmie, uczelnie zawodowe nie aspirują do statusu akademii w rozumieniu obecnie obowiązującej ustawy. Omawiany projekt jest zaś propozycją, która wyszła z ich grona - mówili, że ok. 4 lat właśnie taką propozycję składali - i odpowiedzią na postulaty uczelni zawodowych, aby najlepsze z nich mogły otrzymać zgodnie z proponowanymi parametrami status akademii nauk stosowanych, co podkreśli ich rangę na rynku jako uczelni dobrze przygotowującej do wykonywania zawodów, w których kształcą się studenci. Podkreślić także należy, że wiele z nich prowadzi kształcenie dualne, a duża liczba prac dyplomowych ma charakter wdrożeniowy. I to jest właśnie coś, co też bardzo pozytywnie wyróżnia te uczelnie. Uczelnie znakomicie współpracują z lokalnym biznesem, odpowiadając na zapotrzebowanie rynku pracy. Przyjęcie nazwy ˝akademia nauk stosowanych˝ przyczyni się także do ich pozytywnego odbioru w otoczeniu społeczno-gospodarczym, czego efektem będzie zapewne ich dalszy szybki rozwój. Państwo rektorzy, którzy obecni byli na wczorajszym spotkaniu, podkreślali właśnie, że jakoby barierą rozwoju tych uczelni jest to, o czym mówił już pan poseł, że rzeczywiście ta nazwa zawodowa wielu kandydatom, którzy chcieliby podjąć naukę w ich uczelniach, źle się kojarzy. Poza tym w ustawie zastosowano sześć warunków, które trzeba spełnić koniecznie, aby móc posługiwać się nazwą ˝akademia nauk stosowanych˝. Celem ich jest zarezerwowanie używania nazwy ˝akademia nauk stosowanych˝ dla uczelni o ugruntowanej pozycji, funkcjonującej na rynku co najmniej 10 lat, mającej odpowiednią liczbę studentów i kadrę naukową, która w co najmniej 50% jest zatrudniona na uczelni i jest to jej podstawowe miejsce pracy. Naszym zdaniem byłoby dobrze, gdyby to ostatnie kryterium zostało podniesione do co najmniej 75%, ale po rozmowie z rektorami, którzy wskazywali na problemy z pozyskaniem kadry, uznajemy je za wystarczające. Klub Koalicji Obywatelskiej zgłasza poprawki co do warunków, m.in. poprawkę, która zwiększa liczbę studentów kształcących się w uczelni do co najmniej 500, w tym 200 na studiach stacjonarnych. Chociaż rozumiemy argumenty zacytowane w pierwszej części mojej wypowiedzi, wskazujące na pewne zagrożenia związane z tą nowelizacją, to jednak chcemy dać szansę na rozwój lokalnych uczelni związanych mocno ze środowiskiem i kształcących dobrych specjalistów na rynku pracy. (Dzwonek) Dlatego klub Koalicji Obywatelskiej wstrzyma się od głosu. Chciałabym panu marszałkowi przekazać poprawki. (Oklaski)