Mówca: Wiesław Szczepański
Data: 2021-09-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie nasze stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz projektu ustawy o planowaniu przestrzennym zawartego w drukach nr 1534 i 1544. Polska boryka się z ilościowym i jakościowym deficytem mieszkań. Dziś ok. 1 mln 900 tys. osób w Polsce zamieszkuje niesamodzielnie, ponad 5 mln Polaków mieszka w mieszkaniach będących w złym stanie technicznym i w warunkach przeludnienia. W ostatnich latach rząd nie zrobił nic, aby powszechnie wprowadzić plany zagospodarowania przestrzennego, skracając proces wydawania pozwoleń na budowę, zapobiegając rozlewowi miast i demolowaniu przestrzeni publicznej. W Polsce tysięcy ludzi nie stać na budowę własnego domu, potrzebne jest wsparcie dla tej grupy i dlatego klub Lewicy zagłosował za Funduszem Odbudowy i związanym z nim Krajowym Planem Odbudowy. Dlaczego? Bo mówiliśmy wtedy o 75 tys. tanich mieszkań na wynajem, tymczasem przedstawiony dzisiaj przez rząd projekt ustawy preferuje budownictwo indywidualne, a jeśli bliżej się temu przyjrzymy, to po prostu deweloperskie. Projekt został przesłany do Sejmu z naruszeniem przepisów ustawy o komisji wspólnej rządu i samorządu bez wymaganych prawem uzgodnień. Projekt zakłada, że w przypadku budowy wolnostojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni do 70 m 2 nie będzie wymagane pozwolenie na budowę, nie będzie potrzebny kierownik budowy i dziennik budowy. Od lat funkcjonuje w polskim systemie instytucja uprawnień budowlanych, która zabezpiecza interes publiczny, bezpieczeństwo projektowe obiektów oraz ich użytkowników poprzez sprawowanie nadzoru nad osobami występującymi w procesie inwestycyjnym. Dziś pod pozorem oszczędności finansowych to się znosi. Nie wiem, czy inwestor bez uprawnień będzie sobie zdawał sprawę, że naraża się na odpowiedzialność karną na podstawie ustawy Prawo budowlane. Odnośnie do tego tematu należy zwrócić uwagę na proponowane rozwiązania konstrukcyjne. W przypadku złego montażu stropu żelbetowego w tych budynkach, przypomnę o rozpiętości 6 m i wsporniku do 2 m, bez odpowiedniego projektu obliczeń rysunków i wiedzy może to doprowadzić niestety do katastrofy budowlanej. Pierwotnie zakładano w ustawie, że liczba budynków na działce nie może być większa niż jeden na 500 m 2 powierzchni każdej działki, a budowa prowadzona jest w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Przyjęta na posiedzeniach komisji poprawka zniosła to ograniczenie. W konsekwencji przyjętych rozwiązań nawet w strefach przewidywanych przez gminy jako obszar zabudowy ekstensywnej mogą być często lokowane domki na działkach 200-metrowych. Wynika z tego, że regulacja ustawowa jako nadrzędna zastępuje w tym zakresie przepisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Proponowane rozwiązania mogą burzyć w miastach ład przestrzenny. Rodzi się również pytanie: Dlaczego w przypadku domów budowanych na własne cele mieszkaniowe dopuszcza się wznoszenie kilku budynków na jednej działce? To prosta droga do nadużyć. Proponowane rozwiązania mogą być nagminnie wykorzystywane przez deweloperów. Mimo że wnioskodawcy zakładają, że z budowy będą korzystać osoby fizyczne w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, będzie to można bardzo łatwo ominąć. Wystarczy, że deweloper i osoba fizyczna zawrą umowę dzierżawy, kupna z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, na mocy której przyszły nabywca domu będzie figurował jako inwestor przyszłego domu. Przecież o wydanie warunków zabudowy może dzisiaj wystąpić każdy nawet do działki, której nie jest właścicielem. Możemy mieć sytuację, że stwierdzona samowola budowlana na skutek skargi sąsiadów będzie obciążała inwestora, a nie faktycznego wykonawcę zadania. Chciałbym również zauważyć, że na etapie zgłoszenia nie będzie nikogo, kto będzie uprawniony, żeby weryfikować, czy prawa innych podmiotów nie będą naruszane w związku z prowadzoną inwestycją. Oświadczenie składane przed rozpoczęciem budowy, że dana osoba buduje dom na własne cele mieszkaniowe, jest praktycznie nieweryfikowalna. Zresztą pan minister sam potwierdził na posiedzeniach komisji, że oświadczenie jest ważne na początku inwestycji, potem wszystko może się zmienić. Co to oznacza? Dom będzie można sprzedać, przepisać, wynająć, a może nawet zmienić część jego przeznaczenia. Jeśli przyjmiemy, że jedynym ograniczeniem budowanego budynku jest powierzchnia zabudowy, jak to wyliczają specjaliści, inwestor z 70 m 2 może nawet sięgnąć 190 do 200 m. Na bazie planowanych przepisów może się zdarzyć, że w ramach zgłoszenia inwestor zaprojektuje budynek większy, a organ nie będzie miał prawa nawet do poinformowania o tym inwestora. Odnoszę wrażenie, że karanie samorządów za to, że w ciągu 21 dni nie wydały decyzji o warunkach zabudowy dotyczących budowy domu do 70 m 2 karą administracyjną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki, stanowi dochód budżetu państwa (Dzwonek), nie pomoże skrócić procesu decyzyjnego, ale stanowi próbę podreperowania budżetu państwa. Pani marszałek, dwa zdania tylko jeszcze, proszę.