Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2013-09-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Panowie Posłowie! Panie Posłanki! - może też nas jeszcze oglądają. Wysoka Izbo! Nikt nie ukrywa, że sytuacja ludzi młodych na rynku pracy to jest jeden z głównych tematów w dyskusji nie tylko w Polsce, lecz także w większości krajów Unii Europejskiej. To nie jest temat aktualny tylko w naszych problemach i w naszych działaniach, bo on jest bardzo aktualny też na forum Unii Europejskiej. Powód? Kryzys najmocniej dotknął młodych ludzi. Międzynarodowa Organizacja Pracy szacuje, że w tym roku na świecie będzie ponad 73 mln bezrobotnych młodych osób. Te liczby robią na nas wszystkich wrażenie. Według Europejskiego Urzędu Statystycznego stopa bezrobocia wśród osób młodych w Grecji i Hiszpanii dawno przekroczyła 50%. Tylko nieco lepiej jest w Chorwacji, Portugali, we Włoszech czy na Słowacji. W Polsce stopa bezrobocia wśród młodych sięga według Eurostatu 26,1%, co oznacza, że co czwarty aktywny - podkreślam to - zawodowo młody Polak nie ma pracy, a chciałby ją podjąć. W urzędach pracy w końcu lipca mieliśmy zarejestrowanych 381 tys. osób do 25. roku życia, jednak wśród młodych wciąż liczna pozostaje również grupa osób, które się uczą, podnoszą swoje kwalifikacje, a zatem z punktu widzenia rynku pracy pozostają grupą bierną zawodowo. Dziś prawie 33% młodych Polaków nie jest zainteresowanych podjęciem zatrudnienia. Najczęściej dzieje się tak właśnie z uwagi na naukę i uzupełnianie kwalifikacji. Osoby te często przedłużają tym samym wejście na rynek pracy, licząc, że zdobyte wykształcenie zwiększy ich szanse na zdobycie zatrudnienia. Musimy pamiętać, że sytuacja, choć trudna, i tak jest zdecydowanie lepsza niż jeszcze dekadę temu. Mało kto pamięta, że wtedy stopa bezrobocia młodych przekraczała 40%. W 2003 r. było to nawet 43%, w 2004 r. - 41%. Były to lata, kiedy na rynek pracy wchodziły najliczniejsze, największe roczniki wyżu demograficznego. Zagospodarowanie tych zasobów pracy stanowiło duże wyzwanie. Dopiero w kolejnych latach, dzięki szybkiemu rozwojowi gospodarczemu w Polsce i Unii Europejskiej, ale również niestety na skutek wzmożonej migracji zarobkowej, bezrobocie wśród młodych zaczęło spadać. Proces poprawy sytuacji młodych na rynku pracy został przerwany przez spowolnienie gospodarcze. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie możemy zmusić pracodawców do zatrudniania młodych, zwłaszcza że słabnąca koniunktura powodowała spadek liczby nowych miejsc pracy. To, co możemy i chcemy zrobić, to przede wszystkim wspierać młodych tak, aby byli jak najlepiej przygotowani do wymagań stawianych przez rynek pracy. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że problemem tak naprawdę nie są zbyt niskie kwalifikacje kandydatów, ale niedopasowanie struktury kształcenia i brak wiedzy praktycznej. Tutaj też wiele zmian się dokonuje, bo pracodawcy chcący zatrudniać młode osoby najczęściej zwracają uwagę na dopasowanie rynku pracy do możliwości pozyskania kandydata dobrze przygotowanego do tej pracy. A dobrze przygotować może szkoła i na pewno bardzo ważnym rozwiązaniem jest tutaj kształcenie dualne. Ono sprawdziło się w wielu krajach Europy, takich jak Niemcy czy Austria. Tam dzisiaj stopa bezrobocia wśród młodzieży jest najniższa. To pokazuje, że ten typ zmian i ta filozofia są dzisiaj bardzo potrzebne. Trzeba też lepiej łączyć pracodawców i osoby młode. Dlatego urzędy pracy muszą się zmieniać, muszą być jeszcze bardziej aktywne jako miejsca łączenia osób poszukujących pracy z pracodawcami, jako miejsca, gdzie dochodzi do spotkania ludzi chcących aktywnie poszukiwać pracy i tych, którzy tę pracę oferują, a rolą państwa jest wspomaganie i dofinansowywanie tego zatrudnienia, czyli subsydiowanie. Zainteresowanie uczestnictwem osób młodych w programach aktywizacyjnych jest duże. Ludzie młodzi stanowią ponad 40% osób korzystających z tych programów. Łącznie w ciągu 7 miesięcy tego roku staż lub szkolenie rozpoczęło prawie 93 tys. osób do 25. roku życia. To prawie 1/3 więcej niż w tym samym okresie zeszłego roku. Niemal 5 tys. młodych osób otrzymało dotację na podjęcie działalności gospodarczej, a kolejne 5 tys. młodych osób podjęło pracę w ramach refundacji kosztów zatrudnienia bezrobotnego. Widząc rosnące zainteresowanie, zdecydowaliśmy się zwiększyć wydatki z Funduszu Pracy na wsparcie osób bezrobotnych. Na ich finansowanie urzędy pracy w tym roku otrzymały o 1,2 mld zł więcej niż przewidywała ustawa budżetowa w 2012 r. Dołożę do tego to, o co wnioskuję w moim wystąpieniu do ministra finansów z lipca tego roku, w tym tygodniu ponowione, z prośbą o jak najpilniejszą odpowiedź. Chodzi o 0,5 mld zł na aktywne formy walki z bezrobociem. To też jest działanie skierowane głównie do osób młodych, ponieważ one w miesiącach jesiennych, w miesiącach, kiedy rejestrują się, czasem po raz pierwszy, jako absolwenci szkół średnich, szkół wyższych, w urzędach pracy, oczekują wsparcia, oczekują oferty aktywizacyjnej. Mam nadzieję, że odpowiedź na ten jak najbardziej zasadny w tym czasie wniosek będzie szybka. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej bezustannie monitoruje sytuację i na bieżąco wdraża inicjatywy adresowane do młodych mających trudności na rynku pracy. Chcemy cały czas poprawiać jakość usług i dopasowywać je do potrzeb młodych ludzi i pracodawców. Przykładem takich działań jest składający się z kilku modułów program ˝Młodzi na rynku pracy˝. Jednym z modułów, bardzo ważnym, jest pilotażowy program ˝Twoja kariera - twój wybór˝. Dzięki zdobytym w tym programie jako całości, jak również w poszczególnych pilotażach doświadczeniom możemy przygotować ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ta ustawa jest gotowa, jest w trakcie konsultacji społecznych. Jesteśmy w finale uzgodnień międzyresortowych. Założenia zostały przez Radę Ministrów przyjęte. Mam nadzieję, że już niedługo Wysoka Izba będzie mogła zająć się reformą urzędów pracy i to nie tylko jeśli chodzi o strukturę, ale również w zakresie filozofii działania. Badania wskazują, że pierwszą pracę młodzi ludzie zdobywają najczęściej poprzez bezpośredni kontakt z pracodawcą - blisko 40% przypadków. Drugim skutecznym sposobem jest wykorzystanie kontaktów rodzinnych i przyjacielskich. Kanały instytucjonalne, takie jak urzędy pracy, uczelnie, szkoły, mają mniejszą efektywność pomocy w zdobywaniu pracy, ale warto tutaj pamiętać, że do urzędów pracy trafiają osoby młode, które są po kilku miesiącach, często nieudanych, prób startu zawodowego. Chcemy to zmienić, chcemy sprawić, żeby urzędy pracy w swym odbiorze, w swym podejściu, szczególnie do osób młodych, były bardziej otwarte, bardziej nastawione na indywidualny plan działania, były bardziej miejscem aktywizacji zawodowej, a na pewno nie tylko i wyłącznie miejscem rejestracji, nie miejscem służącym do prowadzenia statystyk, ale miejscem będącym aktywną odpowiedzią na potrzeby rynku pracy. Od 1 stycznia 2014 r. zdecydowaliśmy się, według zaleceń Komisji Europejskiej, na wdrożenie gwarancji dla młodzieży. To był ostatni etap negocjacji, w których uczestniczyliśmy, co pozwoliło na uzyskanie najwyższego budżetu w Unii Europejskiej. W tym również znajdują się gwarancje dla osób młodych. To inicjatywa, która powstała na samym końcu negocjacji. Teraz wraz z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego przygotowujemy program, który od 1 stycznia wdroży te rozwiązania na polskim rynku pracy. W praktyce będzie to oznaczało, że każda młoda osoba w ciągu 4 miesięcy od zarejestrowania się w urzędzie pracy uzyska ofertę pracy, stażu lub kształcenia. Każda z tych osób zostanie objęta indywidualnym wsparciem doradcy zawodowego. Warto również podkreślić, że w nowelizowanej ustawie o promocji zatrudnienia kierujemy do osób młodych cały pakiet sprawdzonych w projektach pilotażowych i skutecznych rozwiązań, które pozwolą im na łatwiejsze odnalezienie się na rynku pracy. Pracodawców natomiast zachęci to do zatrudniania ich. Pojawiają się nowe instrumenty, w tym grant na telepracę, świadczenia aktywizacyjne, pożyczka z Funduszu Pracy na utworzenie stanowiska pracy lub podjęcie działalności gospodarczej. Projekt zakłada również obniżenie kosztów pracy dla pracodawców zatrudniających osoby młode. Firmy nie będą musiały płacić za nie składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wprowadzamy system bonów, z których będą mogły korzystać osoby młode aktywnie poszukujące zatrudnienia. Zamierzamy także refundować składki na ubezpieczenie społeczne za bezrobotnych podejmujących pierwszą pracę, co powinno ułatwić im zdobycie doświadczenia zawodowego. To jest element zarówno propozycji związanej z reformą urzędów pracy, ich funkcjonowania oraz pakietu oferowanych usług i możliwości, jak i gwarancji dla młodzieży. Te dwie rzeczy idą razem, są ze sobą w parze, jedna dla drugiej stanowi uzupełnienie. Już kilka miesięcy temu we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego uruchomiliśmy pożyczki dla młodych, którzy mają pomysł i odwagę do prowadzenia własnego biznesu. Chcąc wspierać przedsiębiorczość ludzi młodych, możemy zaoferować im właśnie wsparcie w postaci niskooprocentowanej pożyczki rozłożonej w dogodny sposób do spłaty. To nie jest wsparcie kierowane tylko do tych, którzy już ukończyli studia wyższe, to jest wsparcie również do tych, którzy studiują na ostatnich latach kierunków na uczelniach wyższych, podejmują wysiłek łączenia tego z pracą, wyrażają chęć jak najszybszego wejścia na rynek pracy. Chcemy rozwijać gospodarkę opartą na wiedzy. Szczególnie ważne jest stworzenie w szkołach warunków, dzięki którym uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania i pasje, a tym samym lepiej przygotować się do wyboru dalszej ścieżki edukacyjnej i zawodowej. Wybór szkoły, wybór studiów wyższych nie jest wyborem klasówki, nie jest wyborem egzaminu czy kolokwium, które będzie się zdawać. Ten wybór jest wyborem przyszłej ścieżki zawodowej, którą będzie się realizować. Rozszerzyliśmy programy kształcenia. W gimnazjum wprowadziliśmy obowiązek nauczania dwóch języków obcych oraz specjalną ofertę zajęć dodatkowych, między innymi artystycznych i technicznych. W liceach i technikach obowiązkowe jest nauczanie co najmniej dwóch wybranych przedmiotów na poziomie rozszerzonym. Oferta zajęć uzupełniających dla licealistów i uczniów techników umożliwia im poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin nauki w sposób problemowy, np. historia i społeczeństwo, przyroda, oraz rozwijanie zainteresowań i umiejętności praktycznych, np. zajęcia artystyczne, ekonomia w praktyce. Zdecydowaliśmy się również na przygotowanie jednolitego procesu kształcenia podstawowego w szkołach ponadgimnazjalnych, w tym w zasadniczych szkołach zawodowych. To jest bardzo ważny element. Szkolnictwo zawodowe ma ogromną wartość, ma tę zaletę, że w krótkim czasie daje praktyczne umiejętności. Tu jeszcze raz wracam do drogi austriackiej, drogi niemieckiej kształcenia dualnego, połączenia w jednym czasie nauki z praktyką. W tym kierunku idą propozycje Ministerstwa Edukacji Narodowej. Od roku szkolnego 2012/2013 zostały wprowadzone również mechanizmy, które uelastyczniają organizację nauczania w szkołach ponadgimnazjalnych. Są one korzystniejsze dla uczniów. Nowa organizacja nauczania w liceum w znacznie większym stopniu niż dotychczas jest dostosowana do indywidualnych zainteresowań uczniów. Coraz większa część młodych ludzi decyduje się na podnoszenie swoich kwalifikacji, zdobywając wyższe wykształcenie. Sprzyja temu dynamiczny rozwój szkolnictwa wyższego. Na przestrzeni ostatnich 20 lat liczba studentów wzrosła ponadczterokrotnie. W roku akademickim 2011/2012 w Polsce w 460 szkołach wyższych kształciło się 1764 tys. osób, podczas gdy w roku akademickim 1990/1991 było to niewiele ponad 400 tys. Ten boom edukacyjny wpłynął na zmianę struktury ludności według poziomu wykształcenia, w tym również na wzrost odsetka osób bezrobotnych legitymujących się dyplomami wyższych uczelni. Ukończenie szkoły wyższej w dzisiejszych czasach, przy stosunkowo wysokim nasyceniu rynku specjalistami z wyższym wykształceniem, nie jest już gwarantem szybkiego uzyskania zatrudnienia, choć nadal zwiększa szanse na rynku pracy. Świadczy o tym fakt, że stopa bezrobocia, jeśli chodzi o osoby z wyższym wykształceniem, jest relatywnie najniższa, również wśród absolwentów. Wśród osób bezrobotnych z wyższym wykształceniem wielu jest absolwentów takich kierunków, jak pedagogika, administracja, politologia czy socjologia. Popyt na pracę specjalistów w tych zawodach jest bardzo mały, a mimo to liczebność roczników studentów tych dziedzin nie zmienia się. Jednym z priorytetów rządu jest lepsze przygotowanie absolwentów studiów wyższych do wejścia na rynek pracy. Dlatego przygotowaliśmy zmiany w przepisach ustawy o szkolnictwie wyższym i w lipcu przekazaliśmy je do konsultacji. Jest to kolejny etap reformy zapoczątkowanej w 2011 r. Istotą kształcenia na kierunkach studiów, które rozpoczęły się od roku akademickiego 2012/2013, jest uzyskanie przez osobę uczącą się określonych efektów kształcenia. Uczelnie uzyskały pełną autonomię programową: samodzielnie budują programy studiów, uwzględniając potrzeby lokalnego rynku pracy. Obecnie do najważniejszych instrumentów prawnych zapewniających wysoką jakość kształcenia w uczelniach i dopasowanie oferty programowej uczelni do potrzeb rynku pracy należy zaliczyć m.in.: wprowadzenie obowiązku, by zajęcia związane z praktycznym przygotowaniem zawodowym były prowadzone przez osoby posiadające doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią oraz adekwatne do zajęć; umożliwienie pracodawcom współtworzenia programów studiów i zamawiania kształcenia określonej grupy specjalistów; zobowiązanie uczelni do monitorowania kariery zawodowej swoich absolwentów w celu dostosowania kierunku studiów i programów kształcenia do potrzeb rynku pracy. Monitoring taki powinien być przeprowadzony w szczególności po trzech i pięciu latach od dnia ukończenia studiów. W tym miejscu chciałbym także wspomnieć o programie kierunków zamawianych. To m.in. automatyka i robotyka, biotechnologia, budownictwo, chemia, energetyka, fizyka i fizyka techniczna, informatyka, inżynieria materiałowa czy inżyniera środowiskowa. W przeprowadzonych dotychczas projektach pilotażowych oraz konkursach na kierunki zamawiane złożono blisko 1 tys. wniosków. Z każdym rokiem jest ich więcej. O ile w 2009 r. 85 uczelni złożyło 170 wniosków, o tyle w 2012 r. było to już 120 uczelni i 296 wniosków. Na realizację programu kierunków zamawianych w zeszłym roku przeznaczyliśmy ok. 350 mln. Efekt? 323 umowy na łączną kwotę prawie 1300 mln zł. Obecnie na kierunkach zamawianych studiuje ok. 60 tys. studentów, którzy uzyskują stypendia motywacyjne nawet w wysokości 1 tys. zł miesięcznie. To działa motywująco. 80% studentów kierunków zamawianych kończy je w terminie wyznaczonym w programie kształcenia. Na innych kierunkach liczba studentów kończących studia terminowo wynosi ok. 60%. Absolwenci zamawianych kierunków studiów zyskują jednocześnie lepsze szanse na rynku pracy. Ich programy kształcenia są bogatsze o szkolenia i kursy bardzo dobrze oceniane przez potencjalnych pracodawców, a także często realizowane z ich udziałem. Jednym z zadań realizowanych ze środków budżetu państwa jest wspieranie kształcenia studentów i doktorantów przez udzielanie bezzwrotnej pomocy materialnej. Mogą oni otrzymać świadczenia w formie: stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium dla najlepszych doktorantów, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia oraz zapomogi. Obecnie trwają prace legislacyjne nad zwiększeniem dostępności pomocy materialnej dla młodych ludzi podejmujących studia. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Praca i edukacja to jedno, jednak ważna jest również rodzina. Badania prowadzone wśród polskiej młodzieży od lat wskazują na zasadnicze znaczenie rodziny, małżeństwa, osobistego szczęścia. Zarówno małżeństwo, rodzina, jak i posiadanie dzieci należą do bardzo mocno akcentowanych przez młodych Polaków wartości życiowych. Dzieci są elementem życiowego planu młodych Polaków. Nie ma i nie planuje mieć dzieci niespełna 10% osób w wieku pomiędzy 19. a 26. rokiem życia. W raporcie ˝Młodzi 2011˝ pisaliśmy, że jednym z powodów słabnącej wraz z wiekiem motywacji do posiadania dzieci są demotywujące do prokreacji realia rynku pracy. Chcemy to zmienić i nie pozostawiamy młodych samym sobie. Pomoc w przejściu z systemu edukacji do zatrudnienia ma kluczowe znaczenie, ale też wychodzimy naprzeciw oczekiwaniom młodych ludzi, rozwijając system opieki nad najmłodszymi. Zaczęliśmy od rozbudowy różnych form opieki. Poza żłobkami rodzice mogą korzystać z klubów dziecięcych, dziennych opiekunów i niań, za które budżet państwa odprowadza składki. W ślad za tym poszło zwiększenie finansowania. W zeszłym i w obecnym roku wydatki na żłobki i kluby dziecięce przekroczyły 500 mln zł. W ciągu 3 lat udało nam się niemal potroić liczbę placówek i w szybkim tempie zbliżamy się do otwarcia tysięcznej placówki opieki nad dziećmi do lat 3, nad maluchami. Wczoraj zaakceptowałem kolejne rozstrzygnięcia w ramach programu ˝Maluch˝. Nowa formuła, zmieniona przez Wysoką Izbę w znowelizowanej ustawie o opiece nad dziećmi do lat 3, powoduje, że można się ubiegać o dofinansowanie żłobków, klubów dziecięcych, dziennych opiekunów. To jest taki miniżłobek, miniprzedszkole, które może otworzyć nasz sąsiad we własnym mieszkaniu i przyjąć od 2 do 5 dzieci pod opiekę. Jet to bardzo dobra forma takiej opieki i wychowania i jest nią coraz większe zainteresowanie. Dzięki zmienionym zasadom w ustawie żłobkowej z tej formuły wsparcia mogą skorzystać również podmioty prywatne i społeczne, nie tylko samorządy. Było ogromne zainteresowanie w tej edycji konkursu, w której do dyspozycji mieliśmy 20 mln. Szczególnie cenne jest to, że wielu z nich zdecydowało się na stworzenie dziennej opieki, która do tej pory nie była tak wypromowana i samorządowcy nie korzystali z niej tak chętnie. Widać, że tutaj obszar aktywności gospodarczej i społecznej osób prywatnych czy firm jest większy i chcą uruchamiać taki model opieki. Młodzi rodzice będą mogli też skorzystać z dłuższych płatnych urlopów na opiekę nad dzieckiem. Z jednogłośnym poparciem Wysokiej Izby udało nam się urlopy macierzyńskie, rodzicielskie wydłużyć aż do roku. Zachowaliśmy przy tym maksymalną elastyczność. Rodzice mogą dzielić między siebie urlop oraz łączyć go z pracą na część etatu. Wszystko po to, żeby jak najlepiej dopasować nowe rozwiązania do potrzeb osób młodych w celu godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym. Młodzi coraz później się usamodzielniają, opuszczają dom rodzinny i zakładają własne gniazda. To teza odnotowana we wszystkich niemal raportach opisujących proces dorastania współczesnej młodzieży. Młodzi Polacy, podobnie jak młodzież z krajów Europy południowej i środkowej, twierdzą, że najczęściej nie stać ich na wyprowadzenie się od rodziców. To jest 53%. Nieco rzadziej wskazują na problem dostępności tanich mieszkań - 23%. Deklaracje te sugerują, że fenomen ˝gniazdowników˝ ma w Polsce głównie materialne, rzadziej mentalne korzenie. W tym kontekście w ramach wsparcia młodych rodzin chcemy także pomóc im w kupnie pierwszego mieszkania. Projekt ustawy o pomocy państwa w nabywaniu pierwszego mieszkania przez ludzi młodych, wprowadzający program ˝Mieszkanie dla młodych˝, został 14 maja br. przyjęty przez Radę Ministrów i 27 maja 2013 r. trafił do Sejmu RP. Obecnie nad projektem ustawy pracują połączone komisje sejmowe: Komisja Infrastruktury oraz Komisja Finansów Publicznych. Mam nadzieję, że już od stycznia 2014 r. młodzi, kupując swoje pierwsze mieszkanie, będą mogli skorzystać z programu ˝Mieszkanie dla młodych˝. Pomoc będzie polegać na dofinansowaniu wkładu własnego. Dodatkowo rodziny, w których pojawi się trzecie dziecko, własne lub przysposobione, będą mogły dostać pomoc na wcześniejszą spłatę części kapitału kredytu. Do tego trzeba dołączyć projekt, który nabiera coraz większego rozmachu i ma być realizowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego, dotyczący tanich mieszkań na wynajem. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Młodzi chyba najmocniej ze wszystkich odczuwają korzyści płynące ze wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Do końca 2012 r. wsparcie w projektach współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego uzyskało blisko 2,1 mln osób w wieku od 15 do 24 lat, w tym blisko 1,1 mln kobiet. Stanowią oni 35% uczestników projektów Programu Operacyjnego ˝Kapitał ludzki˝. Najwięcej osób młodych skorzystało ze wsparcia w obszarze edukacji - 968 tys., a także w obszarze zatrudnienia - 384 tys. Szczegóły? Zacznijmy od zatrudnienia. Projekty były kierowane szczególnie do osób mających trudności w wejściu na lokalny rynek pracy. Postawiono na rozwój przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Uczestnicy otrzymali m.in. bezzwrotne dotacje i preferencyjne pożyczki. Do końca czerwca pomogliśmy dzięki temu blisko 351 tys. młodych osób. Blisko 180 tys. z nich pochodziło z terenów wiejskich, w tym 110 tys. to kobiety. Ponad 29 tys. osób dostało dotacje na założenie własnej firmy. Jakie są efekty tego programu? Ponad 63% uczestników staży znalazło pracę. Ze wszystkich młodych uczestników, którzy w 2011 r. zakończyli udział w projektach, ok. 56% dalej pracuje, 10% prowadzi własną działalność gospodarczą, a 22% wciąż się uczy bądź studiuje. Idźmy dalej, edukacja. Na podniesienie atrakcyjności kształcenia wyższego w obszarze nauk matematyczno-przyrodniczych i technicznych wsparcie do końca czerwca tego roku uzyskało blisko 89 tys. studentów pierwszego roku na kierunkach zamawianych, w tym 33 tys. kobiet. Teraz przedsiębiorczość. W ramach Programu Rozwoju Przedsiębiorstw planowane są m.in. pilotaże kształcenia i doradztwa zawodowego w specjalnych strefach ekonomicznych. Przygotowujemy również model systemu współpracy przedsiębiorcy, inwestora, szkoły zawodowej i samorządu w zakresie treści i formy kształcenia. Chcielibyśmy, aby przedsiębiorcy organizowali zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe dla uczniów. Wspólnie ze szkołami prowadziliby kwalifikacje i kursy zawodowe. Szkoły wspierałyby pracodawców w organizacji staży i praktyk dla uczniów. To pierwszy krok w budowaniu systemu kształcenia dualnego, o którym już wspominałem, który sprawdza się w innych krajach Europy. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! To oczywiście zaledwie część rządowych działań, których celem jest wspieranie młodych ludzi. Więcej informacji, również statystyki, znajdziecie w materiałach, które trafiły do skrzynek parlamentarzystów. Na koniec chciałbym jeszcze raz podkreślić to, co najważniejsze z mojego punktu widzenia, z punktu widzenia ministra pracy. Obecny poziom bezrobocia wśród ludzi młodych jest nie do zaakceptowania zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej. Nie stać nas na zmarnowanie pokolenia. To jest pokolenie ludzi aktywnych, to jest pokolenie ludzi wolności, wychowane w wolnej Polsce, to jest pokolenie ludzi przedsiębiorczych, to jest pokolenie ludzi, którzy chcą pracować, pomimo tego, że dotykają nas trudności gospodarcze, które występują często nie z naszej winy. Widać światełko w tunelu, widać, że Polska wraca na ścieżkę wzrostu. To pokazują wskaźniki konsumpcji, które zaczęły wzrastać, badania optymizmu i nastrojów przedsiębiorców, a także działania i efekty działań w ramach państwowych służb zatrudnienia. W ostatnich 6 miesiącach 250 tys. osób znalazło pracę, to jest prawie 1,5%, o tyle zmniejszyło się w Polsce bezrobocie. Skumulowany spadek w tym roku jest większy niż rok temu, pomimo dużego wpływu czynników sezonowych. Widać, że tu nie chodzi tylko o sezonowość, a także inną efektywność służb zatrudnienia, a przede wszystkim o przedsiębiorczość i aktywność Polaków. Powtórzę jeszcze raz, Polski i Europy nie stać na zmarnowanie potencjału młodego pokolenia, bo to się odbije nie tylko na nim, nie tylko na młodych ludziach, ale na całej gospodarce. Badania pokazują, że osoby bezrobotne w młodości mają później większe trudności ze znalezieniem pracy, częściej ją tracą, rzadziej awansują i gorzej zarabiają. Przy rosnącym bezrobociu grozi to ˝straconym pokoleniem˝, a na to nie możemy sobie pozwolić i nie pozwolimy. Przyszłość młodych ludzi to nasza wspólna odpowiedzialność. Gwarancje dla młodych, które będziemy realizować od przyszłego roku, powinny stanowić pomoc i gwarancję bezpieczeństwa na rynku pracy dla młodego pokolenia. Liczę na owocną debatę. Bardzo dziękuję za uwagę. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)