Mówca: Edukacji Narodowej Anna Zalewska
Data: 2017-06-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję, panie marszałku, za wsparcie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Żeby rozluźnić te emocje, tylko żart skierowany do posła Protasiewicza. Mówił to poseł, ojciec syna, który chce zostać w VII klasie, co powiedział publicznie. (Oklaski) Proszę państwa, dziękuję za debatę. Każda debata o edukacji jest ważną debatą... (Poseł Artur Dunin: Którą masz w nosie.) ...ale wtedy, gdy dyskutujący posługują się manipulacją, nieprawdami, półprawdami i zwyczajnym kłamstwem, jest niebezpieczna, dlatego że wzbudza emocje i niepokoje. Postaram się w krótkim wystąpieniu uporządkować, uzasadnić, wyjaśnić, wytłumaczyć... (Głos z sali: Nie, nie.) ...dlatego cieszę się, że jesteśmy tutaj nie tylko w gronie posłów, którzy mają okazję młodym ludziom, również tym młodym ludziom dyskutującym w Sejmie Dzieci i Młodzieży, pokazać, w jaki sposób się debatuje. Po co ta reforma, proszę państwa? Ta reforma jest m.in. po to, żeby społeczeństwu udowodnić, że państwo nie jest teoretyczne, że prawo nie jest tylko na papierze i że nie żyjemy tylko tu i teraz. Musimy pamiętać, że za rok, za 2, za 3 lata, za 10 lat rzeczywistość będzie inna, ona się zmienia, zmienia się bardzo szybko i trzeba dostosować do niej młodego człowieka, który już dawno powiedział, łącznie z międzynarodowymi badaniami, że szkoła sobie, on sobie i rzeczywistość sobie. Jednocześnie, proszę państwa, jest to również po to, żeby zauważyć to, czego państwo nie zauważali, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat 2 mln dzieci zniknęło z systemu edukacji. Mamy dramatyczny niż demograficzny. Musimy budować szkołę na miarę wyzwań XXI w., ale w trosce również o nauczycieli... (Poseł Krystyna Szumilas: Dlatego zwalniacie nauczycieli.) ...którzy za państwa kadencji tracili pracę też w związku z niżem demograficznym. Po co ta reforma? (Poseł Rafał Grupiński: No właśnie, po co? Bez sensu.) Oczywiście chodzi o jakość kształcenia - zapraszam systematycznie i serdecznie panią poseł do ministerstwa - bo ciągle do tego zmierzamy. Jakość kształcenia, bezpieczeństwo, małe klasy, jedna zmiana - o jednej zmianie będziemy mówić przy finansowaniu oświaty - ograniczenia testów, dyskutowanie z młodymi ludźmi, małe szkoły i ograniczenie tego, o czym wnioskodawca mówił, bo rzeczywiście w dużych miastach, które oszczędzały systematycznie na edukacji, mamy szkoły prawie 3-zmianowe i mamy szkoły, które liczą 1 tys. uczniów. Zacytowała jedna z pań posłanek słowa premiera Jarosława Kaczyńskiego. (Poseł Małgorzata Pępek: Jakiego premiera?) Tak, Jarosław Kaczyński tak właśnie mówił. Dlatego, proszę państwa, zanim w 2014 r. razem z nim przygotowaliśmy program Prawa i Sprawiedliwości, przejechaliśmy Polskę wzdłuż i wszerz. Wszyscy posłowie, wszyscy radni odbyli... (Poseł Artur Dunin: Na trzy sekundy wchodziła, potem wychodziła.) ...tysiące spotkań po to, żeby rzetelnie i uczciwie powiedzieć Polakom m.in.... (Poseł Krystyna Szumilas: A dzisiaj się boicie.) ...jak ma wyglądać edukacja. Potem z tym programem wydyskutowanym przez obywateli odbyliśmy kolejne spotkania, by na kilka miesięcy przed wyborami na konwencji w Katowicach potwierdzić, że program jest zaakceptowany przez miliony Polaków. (Poseł Krystyna Szumilas: Dlatego się pod wnioskiem o referendum podpisali.) Miliony Polaków zdecydowały o tym, że Zjednoczona Prawica będzie rządziła Rzecząpospolitą i ma zobowiązanie wobec swoich wyborców i obywateli, wszystkich obywateli, żeby realizować swój program wyborczy. (Oklaski) (Poseł Artur Gierada: Zweryfikujmy to w referendum.) Ale to oczywiście, proszę państwa, było mało. Kiedy okazało się, że Zjednoczona Prawica objęła rządy, rozpoczęliśmy prace, ja w ministerstwie edukacji, objęłam kierownictwo ministerstwa edukacji, i rozpoczęliśmy te wyszydzane przez państwa debaty. (Poseł Rafał Grupiński: Destrukcję.) Pierwszy raz w historii dyskusji o edukacji odbyły się nie konsultacje, bo konsultacje są ustawowe i one się odbyły - mało tego, wszystkie protokoły tych konsultacji są na stronach Rządowego Centrum Legislacji - odbyły się, proszę państwa, debaty. Jeszcze raz przypomnę, ile ich było, jakie były opinie, jakie były komentarze, co wydarzyło się od stycznia 2016 r. do 27 czerwca 2016 r., kiedy w Toruniu - pani poseł też była, wnioskodawca był w Toruniu - ogłosiliśmy uczciwie i rzetelnie wyniki debat i pokazaliśmy, jaki będzie kierunek zmian. (Poseł Krystyna Szumilas: Ale nie pytaliście o likwidację gimnazjów.) W Toruniu, pani poseł, świadkiem pan wnioskodawca, nawet na tę okoliczność protestował. (Poseł Krystyna Szumilas: Nie pytaliście.) A więc, proszę państwa, 1118 wiadomości wysłanych za pomocą formularza ˝Wyraź opinię˝, 50 debat w gmachu Ministerstwa Edukacji Narodowej, cały czas przypominam: styczeń 2016 r. - czerwiec 2016 r., 944 uczestników zapisanych na debatę ekspertów dobrych zmian, 2238 komentarzy w strefie eksperta, 17 debat wojewódzkich, 47 zgłoszonych debat o edukacji w Polsce. Każdy z państwa mógł zalogować się na stronach ministerstwa edukacji, odbyć debaty w gronie towarzyskim, w radzie pedagogicznej, w radzie gminy czy powiatu i mógł zgłosić wnioski z tejże debaty. 162 debaty zorganizowane przez kuratorów oświaty, 12 856 uczestników debat zorganizowanych przez kuratorów oświaty. (Poseł Krystyna Szumilas: 910 tys. podpisów pod wnioskiem o referendum.) 130 spotkań kierownictwa ministerstwa edukacji z samorządowcami, przedsiębiorcami, rodzicami, nauczycielami, dyrektorami szkół, uczniami, związkami zawodowymi. (Poseł Krystyna Szumilas: Milion podpisów, pani minister.) Blisko 200 spotkań w całym kraju... (Poseł Krystyna Szumilas: Milion podpisów.) ...w których uczestniczyło około 20 tys. osób. (Poseł Krystyna Skowrońska: Milion podpisów.) Jednocześnie, proszę państwa, kiedy ogłosiliśmy, bo były dwa postępowania, po pierwsze... (Głos z sali: Po co te krzyki?) ...w Kancelarii Prezydenta RP 23 czerwca, kiedy pan prezydent... (Poseł Krystyna Skowrońska: Referendum!) ...wyraźnie powiedział o przekształcaniu gimnazjów, 24 czerwca w Wałbrzychu w specjalnej strefie ekonomicznej z panem premierem Mateuszem Morawieckim i 27 czerwca w Toruniu podsumowaliśmy, pokazaliśmy kierunek debat. (Poseł Krystyna Szumilas: Wpuszczaliście tylko swoich.) Jednocześnie powiedzieliśmy, że Prawo oświatowe zostanie napisane do połowy września. Tak też się stało. Zanim 16 września 2016 r. pojawiło się Prawo oświatowe, oczywiście dyskutowaliśmy przez te miesiące w każdą sobotę i niedzielę nad podstawami programowymi, by zgodnie z deklaracjami, umowami z wydawnictwami być gotowym na 30 listopada, by jeszcze zanim napiszemy rozporządzenie oddać to do prekonsultacji. Przy Prawie oświatowym, proszę państwa, też była wyjątkowa sytuacja. Nad Prawem oświatowym pracowaliście państwo - dziękuję za tę pracę wszystkim posłom w komisji edukacji, bo była to bardzo wytężona praca... (Poseł Krystyna Szumilas: Galopem przez Sejm.) ...kilkadziesiąt godzin dyskusji nad Prawem oświatowym, gdzie również mogliśmy wyrażać swoje opinie. (Poseł Krystyna Szumilas: Z wnioskiem o ograniczenie posłom zadawania pytań. Taka była dyskusja.) Jednocześnie, proszę państwa, oprócz pracy nad Prawem oświatowym, odbyło się 1500 spotkań. (Poseł Krystyna Szumilas: Milion podpisów.) Wojewodowie i kuratorzy już rozmawiali z samorządowcami, z nauczycielami, z rodzicami, mówiąc, co jest w Prawie oświatowym. Oczywiście Prawo oświatowe podlegało konsultacjom społecznym. Po raz pierwszy działo się to przy otwartej kurtynie. Dlatego te wszystkie wybrane smaczki to prosta manipulacja, bo na tym właśnie polegają konsultacje. Otwarcie dyskutowaliśmy w gronie Rady Ministrów, razem zwracaliśmy uwagę, co jest ważne, dlatego mamy bardzo dobre Prawo oświatowe, bo wzajemnie się słuchaliśmy. Jednocześnie, proszę państwa, podstawa programowa po podpisaniu ustawy Prawo oświatowe również została podpisana 14 lutego. Jesteśmy oczywiście państwu też winni... Myślę, że posłowie będą na ten temat dyskutować, wszystkie sformułowania dotyczące podstawy programowej są po prostu nieaktualne. One padały w konsultacjach społecznych i najczęściej były to opinie autorów poprzednich podstaw programowych... (Poseł Małgorzata Pępek: Gdzie te podstawy są?) ...które, przypomnę państwu, w 2012 r. ostatecznie zakończyły edukację naszych dzieci w wieku 15 lat, dlatego że przestało istnieć liceum ogólnokształcące... (Poseł Krystyna Szumilas: Co pani opowiada?) ...dlatego że w pierwszej klasie realizowaliśmy IV klasę gimnazjum, a do matury przygotowywano się na kursach półtorarocznych i kompletnie zapomniano o szkole branżowej. Panie wnioskodawco, szkoła branżowa jest marzeniem, jest ważnym elementem w systemie. Po szkole branżowej można zarabiać w nowoczesnej fabryce, w nowoczesnych halach przemysłowych 10-12 tys. (Poseł Krystyna Szumilas: Gdzie te hale?) W związku z tym zachęcam pana do wspólnego promowania właśnie tej szkoły branżowej. Jednocześnie powołałam bardzo poważną Radę Dzieci i Młodzieży, która dyskutowała nad zmianami i która to Rada Dzieci i Młodzieży już jest po konsultacjach, przygotowuje sama ustawę o dzieciach i młodzieży. Jest tutaj pan poseł, który opiekuje się grupą młodzieży i będzie przygotowywał ustawę. (Poseł Krystyna Szumilas: Młodzież sama czy pan poseł?) Jednocześnie, proszę państwa, jestem też winna państwu to, o co prosił pan wnioskodawca... (Poseł Joanna Mucha: Jest pani winna.) (Poseł Małgorzata Pępek: Jest pani winna, jest.) ...a mianowicie odniesienie się do stanu wdrożenia, wprowadzenia reformy, jak również odniesienie się do absolutnych kłamstw na temat nauczycieli. Jeżeli chodzi o finansowanie, pozwolicie państwo, że będę posługiwać się notatkami, dlatego że to jest sporo liczb, a nie chciałabym się pomylić o jakikolwiek element, o jakiekolwiek dziesiątki milionów złotych, które są przygotowane na wdrożenie Prawa oświatowego. Z dokonanych analiz wynika, że poziom finansowania jest wystarczający, aby pokryć wydatki bieżące systemu oświaty w nowym ustroju, oraz wystarczający, aby pokryć wydatki bieżące w trakcie transformacji ustroju. (Poseł Danuta Pietraszewska: Tak, 300 mln mniej subwencji.) Z rozliczenia środków na zadania oświatowe wynika, że na wydatki związane z reformą zostaną samorządom przekazane dodatkowe środki. W roku 2017 wprost jest to 313 mln w subwencji... (Poruszenie na sali) (Poseł Krystyna Szumilas: Jak dodatkowe, jak w subwencji?) ...w roku 2018 - 148 mln, w roku 2019 - 243 mln. (Poseł Dariusz Piontkowski: Pani poseł Szumilas, kultury trochę.) (Poseł Wojciech Skurkiewicz: Pani poseł, pani tabletkę zażyje.) Jednocześnie jest przygotowana tzw. rezerwa budżetowa 0,4... (Poseł Dariusz Piontkowski: Pani poseł Szumilas, proszę słuchać.) Ja, proszę państwa, posługuję się tylko faktami, dokumentami. W związku z tym... (Poseł Joanna Mucha: Manipuluje pani.) Posługuję się tylko i wyłącznie danymi. W rezerwie budżetowej 0,4... Bo tutaj padały wyrazy słusznej troski o to, że samorządy obawiają się, że nie będą miały pieniędzy na reorganizację. (Poseł Krystyna Szumilas: Subwencja się należy samorządom, łaski nie robicie.) Proszę państwa, jeżeli chodzi o reorganizację, doposażenie, wyposażenie, sanitariaty, świetlice, to 600 samorządów zwróciło się z wnioskami do ministerstwa edukacji o to, żeby uruchomić rezerwę 0,4. Wszystkie wnioski zostały pozytywnie zaopiniowane... (Poseł Krystyna Szumilas: Za to nie dostaną na coś innego.) ...a to jeszcze nie jest połowa tego, na co przygotowaliśmy finansowanie. (Poseł Krystyna Szumilas: 0,4% zawsze było, przekładacie z kieszeni do kieszeni.) Jednocześnie muszę tutaj wyjaśnić... Bo to już dawno i nieprawda, panie wnioskodawco, że samorządy wydały na gimnazja 130 mld zł, podnosiłam tę kwestię. To też tylko fakty, to też tylko zwykła, prosta matematyka. 130 mld zł, proszę państwa, to suma subwencji przez 17 lat na dzieci w wieku 15, 16 i 17 lat. To po prostu i tak, i tak byłoby finansowane, czy byłyby gimnazja, czy też nie. (Oklaski) Jednocześnie, proszę państwa, mamy oczywiście 129 mln zł na podręczniki, o nich za chwilę, mamy jeszcze, gdyby coś się wydarzyło... (Poseł Danuta Pietraszewska: A gdzie podręczniki dla mniejszości narodowych?) ...rezerwę ogólną budżetu w wysokości 228 mln, jak również w dyspozycji Ministerstwa Finansów - 350 mln. Na razie nie są one konieczne do uruchomienia. Teraz, proszę państwa, musimy bardzo poważnie porozmawiać o tym, co działo się przez ostatnie dni, o podawanych nieprawdziwych liczbach dotyczących zwolnień nauczycieli. (Poseł Joanna Mucha: Niech się lepiej pani spotka z tymi nauczycielami twarzą w twarz.) (Głos z sali: Cicho tam!) Jesteśmy, proszę państwa, jedyną instytucją... Spotykam się z nimi na co dzień, bo jestem urlopowanym nauczycielem. Jesteśmy, proszę państwa... (Wypowiedzi poza mikrofonem) (Głos z sali: Nie przeszkadzać.) Jesteśmy, proszę państwa, jedynym dysponentem prawdziwych danych (Wesołość na sali, oklaski), tzn. systemu informacji oświatowej. (Poseł Krystyna Szumilas: Inaczej pani prawdę rozumie.) Monitorujemy, proszę państwa, na co dzień sytuację w poszczególnych szkołach. Jak słusznie tutaj posłowie zauważyli, zdaje się, że to poseł z klubu Kukiz’15... (Poseł Krystyna Szumilas: Weźcie go do PiS-u.) ...te dane, o których za moment powiem, to i tak dane dotyczące pierwszego arkusza organizacyjnego. I to wszystko, o czym powiedział pan wnioskodawca, jest po prostu nieprawdą, tak jak nieprawdą było - kiedy wprowadzaliśmy ustawę tzw. sześciolatkową - kiedy państwo również powtarzali, że zostanie zwolnionych 7 tys. nauczycieli. Nic takiego się nie stało. To prawie 1 tys. dodatkowych miejsc pracy. (Poseł Małgorzata Pępek: Kłamstwa.) To są twarde dane z systemu informacji oświatowej. (Oklaski) (Poseł Joanna Mucha: Niech się pani spotka z nauczycielami, niech im pani w oczy spojrzy.) Jednocześnie, proszę państwa, matematyka jest bardzo prosta. (Poseł Krystyna Szumilas: Ale nie dla pani.) Proponowane zmiany, proszę państwa, przyczynią się do zwiększenia liczby etatów nauczycieli. Liczba oddziałów klas VII i VIII będzie większa niż liczba oddziałów klas I i II gimnazjum. W roku 2017/2018 przewidujemy... (Poseł Krystyna Szumilas: Przewidujecie, tak jak przewidywaliście, że żaden nauczyciel nie straci pracy.) ...że będzie to o 1800 oddziałów więcej - to liczymy - a w roku 2018/2019 o 1900 oddziałów więcej. Jest to po prostu konsekwencja faktu, że w szkołach podstawowych są mniej liczne klasy (Oklaski), a Prawo oświatowe mówi jednoznacznie: nie wolno kumulować dzieci w jednym roczniku. Muszą one przechodzić do VII klasy tymi samymi oddziałami. (Poseł Wojciech Skurkiewicz: Łyso wam, oszuści?) W wyniku zapotrzebowania na etaty nauczycieli liczba ta wzrośnie w roku szkolnym 2017/2018 o 3000 etatów, a w roku szkolnym 2018/2019 - o dodatkowe 3200 etatów. Łącznie w ciągu 2 lat liczba etatów nauczycieli... (Głos z sali: Nauczyciele pani podziękują.) ...wzrośnie o 6200 etatów w stosunku do roku szkolnego 2016/2017. (Poseł Joanna Mucha: Niech pani zadeklaruje, że spotka się z nauczycielami.) Jednocześnie na dzień 20 czerwca 2017 r. mamy w bazie 14 tys. ogłoszeń. (Poseł Krystyna Szumilas: Po jednej godzinie.) (Poseł Danuta Pietraszewska: Można przeżyć za dwie godziny etatu?) W kulminacyjnym momencie było 23 tys. ofert pracy, w tym ponad 5 tys. to pełne etaty. Chcę państwu tutaj również powiedzieć o tym, że niż demograficzny, na który państwo nie zwracali uwagi, jest taki, że co piąty nauczyciel w samodzielnej szkole jest nauczycielem na niepełny etat, jest nauczycielem uczącym w kilku szkołach. (Poseł Krystyna Szumilas: Ale teraz przybędzie ich 30 tys.) My zauważyliśmy ten fakt. Nawet w Prawie oświatowym powiedzieliśmy: mając kilka godzin, możesz realizować swoje ambicje, możesz realizować awans zawodowy. Jednocześnie, proszę państwa, tutaj były podawane przykłady m.in. województwa mazowieckiego, przykłady dotyczące danych z Warszawy. Tak, w Warszawie jest 1400 wolnych miejsc pracy. Jednocześnie, proszę państwa, pojawi się w roku 2017/2018 w ramowych planach nauczania dodatkowa 1 godz., tj. 1100 etatów. W roku 2018/2019 będą dodatkowe 4 godz., w związku z czym będzie 4400 dodatkowych etatów, dlatego że w ramowych planach będzie o 70 godz. więcej informatyki i o 105 godz. więcej nauk przyrodniczych. Jeżeli chodzi o stan wprowadzania nowego ustroju szkolnego na poziomie samorządów lokalnych, kilka danych, kilka liczb. Podjęto 2778 uchwał w sprawie dostosowania sieci do nowego ustroju szkolnego, tj. 98,62% wszystkich samorządów. W przypadku 39 samorządów, które otrzymały opinię kuratora, 15 opinii to opinie pozytywne, nie uchwalono uchwał ostatecznych. Przewidzieliśmy tę sytuację. Na mocy Prawa oświatowego takie rozwiązania zostały przyjęte. 2778 samorządów, tj. 97,2% wszystkich samorządów w Polsce, w pełni wypełniło nałożone na nie obowiązki ustawowe w zakresie przygotowania sieci szkół. Proszę państwa, to tysiące spotkań z tysiącami ludzi, w których uczestniczyli radni, burmistrzowie, wójtowie, rodzice, nauczyciele i kuratorzy. (Poseł Joanna Mucha: Wszyscy z PiS-u.) 80 samorządów, tj. 2,8%, z różnych przyczyn nie podjęło uchwały o dostosowaniu sieci szkół do nowego ustroju szkolonego. Były np. takie samorządy, które miały, tak jak większość w Polsce, zorganizowane gimnazja w zespołach szkół. W związku z tym z mocy ustawy nawet obwodów się tam nie zmieniało, zmieniała się po prostu nazwa. W przypadku 55 z tych 80 samorządów ich organy wykonawcze opracowały i podały do publicznej wiadomości informację w sprawie planu sieci szkół. Ustawa nie precyzuje terminu podania wspomnianej informacji. Informacja ta powinna być podana przed rozpoczęciem roku szkolnego 2017/2018. Skargi do wojewódzkich sądów administracyjnych na opinie kuratorów oświaty wniosło 17 samorządów. Wszystkie otrzymały opinie pozytywne warunkowe. Skargi do WSA złożyło 6 gmin, mimo to podjęły ostateczną uchwałę o nowej sieci. Jeżeli chodzi o podręczniki i materiały edukacyjne, to do końca czerwca już we wszystkich szkołach będą podręczniki, już są, dlatego że wypełniliśmy swoje zobowiązanie. (Poseł Danuta Pietraszewska: Mniejszości narodowe nie mają podręczników.) W sumie na dzień 19 czerwca mieliśmy 181 wniosków o dopuszczenie do użytku szkolnego podręczników, a wydaliśmy 87 takich dopuszczeń. Przypomnę państwu, że mówimy o podręcznikach, na które mamy 129 mln. Wszystkie będą oczywiście darmowe w całym systemie szkoły podstawowej i przekształconego gimnazjum. Potrzebujemy 16 podręczników: do klasy I, do klasy IV i do klasy VII. Jednocześnie kończymy szkolenia z podstawy programowej. Do końca roku szkolnego 2016/2017 w szkoleniach weźmie udział 155 132 nauczycieli. Już wzięło udział 97 tys. nauczycieli. Żeby Prawo oświatowe było w pełni wdrożone, należy przygotować 62 rozporządzenia. 14 rozporządzeń zostało wydanych w I kwartale, w II kwartale wydamy 26 rozporządzeń, a w III kwartale wydamy 22 rozporządzenia. (Poseł Danuta Pietraszewska: A co z edukacją mniejszości narodowych, pani minister?) Możemy powiedzieć, proszę państwa, że wszyscy jesteśmy przygotowani do rozpoczęcia roku szkolnego. Przypominam państwu, że rok szkolny rozpoczyna się 4 września. Podsumowaniem i dowodem będzie to, proszę państwa, co wydarzy się w piątek na zakończenie roku szkolnego. To jest dokument, to jest dowód, to jest świadectwo ukończenia VI klasy, które nie jest świadectwem... (Poseł Danuta Pietraszewska: Ale wy takiego z paskiem nie dostaniecie.) ...kończącym szkołę podstawową, ale świadectwem promującym do VII klasy. I jeszcze na koniec, proszę państwa. Pamiętacie państwo referendum z 2013 r. I również zagadki, bo lubimy urozmaicać sobie debatę zagadkami. Kto powiedział następujące słowa: Jestem pełen uznania dla tych wszystkich, którzy podpisali się pod wnioskiem obywatelskim o przeprowadzenie referendum. Emocjonalnie jesteśmy z tymi ludźmi, ale rozum podpowiada, że jest to nie do zrealizowania. Brakuje tylko pytania, pod którym podpisałoby się pozostałe 37 mln ludzi, czy chcemy być wszyscy piękni, młodzi i bogaci. To pierwszy cytat. (Poseł Joanna Mucha: Mieliście być inni podobno.) Drugi cytat. W tym referendum brakuje szóstego pytania: Czy jestem świadom skutków, konsekwencji, następstw tego, co stałoby się, gdyby referendum się powiodło? Autorem jest wnioskodawca. (Poseł Joanna Mucha: Pani minister, mieliście być inni, cała wasza kampania o tym była.) Proszę państwa, my nie tworzymy państwa teoretycznego ani nie tworzymy prawa na papierze. (Poseł Lidia Gądek: Wy je już stworzyliście.) Pierwszy etap, jeśli chodzi o prawo oświatowe, został wdrożony. Dziękuję. (Poseł Danuta Pietraszewska: Powalające.)