Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2013-04-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Premierze! Wysoka Izbo! Polski przemysł motoryzacyjny jest w głębokim kryzysie. Dowodzą tego liczby. Spójrzmy na dane dotyczące produkcji samochodów osobowych w Polsce. Widać wyraźnie, że w roku 2008 w Polsce wyprodukowano 840 tys. samochodów osobowych, tymczasem w zeszłym roku było to niewiele ponad pół miliona, tylko 540 tys. - spadek o prawie 40%. Co gorsze, prognoza na ten rok mówi o zaledwie 410 tys. samochodów. Dane za I kwartał to spadek rok do roku o 24%. Widać więc wyraźnie, że ta zapaść jest nie tylko gigantyczna, ale jeszcze z roku na rok się pogłębia. Te spadki za ostatnie lata są znacznie głębsze niż za lata 2008-2011. Dlatego można postawić tezę, że to już nie jest kryzys, ale potworna i pogłębiająca się zapaść. Dziwią w tej sytuacji słowa pana premiera Piechocińskiego o tym, że jesteśmy jednym z europejskich zagłębi motoryzacyjnych i o tym, jak wiele w Polsce powstaje i działa montowni czy zakładów produkujących samochody osobowe i inne. Pojawia się pytanie, jaka jest przyczyna, z jakiego powodu w Polsce mamy do czynienia z tak głęboką zapaścią na rynku motoryzacyjnym i w przemyśle motoryzacyjnym. Pan premier Piechociński postawił tezę, że przyczyną jest kryzys światowy i spadek popytu na samochody oraz rosnąca konkurencja ze strony producentów azjatyckich. Czy to jest teza prawdziwa? Gdyby rzeczywiście tak było, to należałoby wnosić, że również w przypadku innych krajów, w szczególności w przypadku naszych sąsiadów, zobaczymy podobne zjawiska. Przecież kryzys światowy czy wzrost konkurencji ze strony krajów azjatyckich to są zjawiska globalne. Skoro dotykają polskich producentów, to powinny dotknąć również producentów zagranicznych, w innych krajach. Spójrzmy więc właśnie na dane, zobaczmy, jak to wygląda. Otóż w Polsce w ciągu ostatnich 4 lat nastąpił spadek produkcji samochodów o 40%, w tym samym czasie w Czechach produkcja wzrosła: w roku 2008 - 930 tys., a w roku ubiegłym prawie 1200 tys., czyli wzrost o 25%. Na Słowacji jeszcze większy wzrost, z niecałych 600 tys. do 900 tys., czyli o ponad 50%, w Rumunii z 230 tys. do 320 tys., czyli też prawie o 50%. A więc w związku z tym pytam: Jak to jest możliwe, że u naszych sąsiadów ilość produkowanych samochodów osobowych rośnie z roku na rok, a u nas spada? Czy rzeczywiście jest tak, że ten spadek jest wynikiem kryzysu światowego? Chyba jednak nie. Jaka jest więc różnica między Polską a Słowacją czy Czechami? Różnica jest bardzo prosta, po prostu decydenci w tych krajach wiedzą, jak przyciągać nowe inwestycje i jak zabiegać o te inwestycje, które już tam zostały zrealizowane. Wiedzą, w jaki sposób znajdować odpowiednie tereny inwestycyjne, jak je komunikować, jak je uzbrajać i jakie bodźce finansowe stosować, ażeby rzeczywiście koncerny motoryzacyjne chciały tam inwestować. Nasz rząd, jak dowodzą tego liczby, jest w tej materii wyjątkowo, niestety, nieudolny. Efekty widać. Efektem jest zapaść w polskim przemyśle motoryzacyjnym, liczby tutaj nie kłamią. Wiele było w wystąpieniu pana premiera Piechocińskiego słów o tym, jakie rząd stosuje i zamierza zastosować czy to bodźce finansowe, czy innego rodzaju zachęty do tego, żeby firmy motoryzacyjne lokowały tutaj swoje przedsięwzięcia. Ale cóż nam z tych słów, skoro efekty widzimy gołym okiem. Niestety, te zachęty, które stosuje polski rząd, widocznie nie działają. Polski rząd po prostu przegrywa konkurencję z naszymi, głównie południowymi, sąsiadami. Najlepszym przykładem i najlepszą ilustracją klęski działań rządu jest właśnie firma Fiat Auto Poland z siedzibą w Bielsku-Białej, a konkretnie zakład produkcyjny tej firmy w Tychach. Jak wygląda historia tej firmy? Otóż gdy wskutek kryzysu światowego spadł popyt na produkty, czyli na samochody firmy Fiat, w roku 2009, pod koniec tego roku w centrali Fiata zapadły decyzje o obcięciu mocy produkcyjnych. Zapadły decyzje o tym, że będą zamykane pewne zakłady produkcyjne bądź też będzie redukowana produkcja w niektórych zakładach. I to, że tak będzie, było wiadome już właśnie od końca 2009 r. Było też wiadome, że w wielu przypadkach będą decydowały czynniki pozaekonomiczne, czynniki polityczne. O tym też już była tutaj mowa i rząd był tego świadomy, bo już w styczniu 2010 r. mówił o tym na konferencji prasowej ówczesny premier Waldemar Pawlak. Cytuję notatkę PAP: Wicepremier Pawlak, komentując plany przeniesienia produkcji Pandy do Włoch, powiedział, że jest to korporacja prywatna, która decyduje o tym, gdzie będzie lokowała poszczególne modele. Dodał, że zapewne przy tej decyzji będą uwzględnione nie tylko czynniki ekonomiczne. Czyli w tym okresie, od 2009 r. aż do lipca 2010 r., kiedy zapadła ostateczna decyzja o przeniesieniu produkcji najważniejszego modelu produkowanego w Tychach, Fiata Pandy, z Polski do Włoch, było wiadomo, że te decyzje się ważą, było wiadomo o kluczowych czynnikach pozaekonomicznych, czyli politycznych, a jednocześnie rząd polski tak naprawdę nie zrobił nic, ażeby zapobiec tej decyzji, a przynajmniej nic takiego nie usłyszeliśmy dzisiaj ze strony premiera Piechocińskiego ani też wcześniej nie słyszeliśmy o żadnych działaniach. Jakie są skutki tej decyzji? Skutki są następujące, jeśli chodzi o produkcję Fiata w Tychach: otóż w roku 2009 wyprodukowano ponad 600 tys. samochodów osobowych w tym zakładzie, a w tym roku będzie to grubo poniżej 300 tys., czyli spadek o 50%. Spójrzmy, jak wygląda zatrudnienie w tym zakładzie: w roku 2009 pracowało tam ponad 6,5 tys. pracowników, w tym roku średnie zatrudnienie wyniesie około 3,4 tys. osób. Warto w tym kontekście podkreślić, że prawdziwy spadek liczby miejsc pracy to jest również spadek w firmach powiązanych z Fiatem. W tych firmach pracowało drugie tyle osób, co w całym zakładzie, w związku z czym oprócz tych 3 tys. miejsc pracy, których ubyło w samym Fiacie, mniej więcej kolejne 3 tys. ubyło w powiązanych firmach. Do tego dochodzi efekt spadku popytu, tak? Kiedy zwalnia się pewne osoby, kiedy one tracą pracę, to nie wydają pieniędzy, bo nie mają zarobków - nie wydają pieniędzy na zakupy, w związku z tym następuje również kryzys w pozostałych dziedzinach, a co za tym idzie, spadek liczby miejsc pracy. Tak więc zasadna jest teza, że w wyniku zaniechań rządu w roku 2010 ubyło w Tychach i okolicach ok. kilkunastu tysięcy miejsc pracy. Dla takiego miasta jak Tychy i dla ich okolic jest to prawdziwa katastrofa gospodarcza i ta katastrofa jest niestety skutkiem zaniechań i błędnej polityki gospodarczej rządu. Pan premier Piechociński dużo mówił na temat łagodzenia skutków tej katastrofy, mówił o programach dla bezrobotnych, o programach aktywizacji. Ale cóż nam z łagodzenia skutków katastrofy? Trzeba było jej zapobiec. Pan premier Piechociński powiedział też, że są takie plotki, że być może produkcja Fiata 500 wkrótce będzie się odbywała wyłącznie w zakładach w Tychach, ale panie premierze, nie będziemy chyba w Sejmie rozmawiać o plotkach. Na razie są to niestety informacje całkowicie niepotwierdzone. Na zakończenie kilka słów na temat strategii gospodarczej rządu. Otóż generalnie gospodarkę można podzielić na dwa obszary: na obszar małych i średnich firm, które nie oczekują od rządu niczego poza tym, żeby rząd im nie przeszkadzał, nie gnębił ich biurokratycznymi barierami i wysokimi podatkami (Oklaski), oraz na obszar tych sektorów, które są zdominowane właśnie przez duże korporacje, głównie międzynarodowe, wśród których jeśli chcemy się liczyć, to musimy prowadzić aktywną politykę gospodarczą, tak żeby rywalizować z innymi krajami, które również zabiegają o te firmy. Niestety polski rząd przyjął strategię dokładnie odwrotną. Z jednej strony gnębi bezlitośnie i łupi drobnych przedsiębiorców - nie ma praktycznie tygodnia, żeby z Ministerstwa Finansów nie wyszedł jakiś kolejny absurd albo bubel prawny wymierzony w drobną przedsiębiorczość. Przykłady z ostatniego miesiąca: ustawa o solidarnej odpowiedzialności za VAT, która jest absurdalna i powoduje, że w przypadku handlu niektórymi towarami przedsiębiorca będzie musiał ponosić odpowiedzialność za swojego nierzetelnego kontrahenta w zakresie zapłaty VAT, obniżka do 20 tys. pułapu rocznego obrotu, od którego trzeba zakładać kasę fiskalną - w myśl tego bubla ktoś, kto handluje na krakowskim rynku preclami i sprzedaje 40 precli dziennie, będzie musiał mieć kasę fiskalną i wszystkie związane z tym obowiązki - czy wreszcie pomysł wprowadzenia klauzuli ogólnej, która ma polegać na tym, że to urzędnik będzie decydował, czy dany wydatek przedsiębiorcy jest rzeczywiście zasadny i czy można go wliczyć w koszty - jeśli przedsiębiorca np. kupi komputer, to będzie mógł go wliczyć w koszty tylko wtedy, kiedy urząd skarbowy uzna, że rzeczywiście to był wydatek zasadny i że przedsiębiorca potrzebuje tego komputera. Kompletne absurdy. Więc z jednej strony rząd gnębi i łupi drobnych przedsiębiorców, a z drugiej strony w tych sektorach, w których jest intensywna międzynarodowa konkurencja, jest nieudolny i przegrywa z kretesem. Jest to dokładna odwrotność właściwej strategii gospodarczej - bezlitosne gnębienie i łupienie małych i średnich przedsiębiorstw oraz oddawanie walkowerem pola w strategicznych gałęziach gospodarki. I wreszcie ostatni wątek. Co ciekawe, nie tak dawno rząd z dumą obwieścił start programu dotyczącego polskich inwestycji. Jest to program, który polega na tym, żeby wpompować w gospodarkę około 60 mld zł, głównie pieniędzy pożyczonych, pieniędzy państwowych, w nowo założone bądź też w istniejące spółki Skarbu Państwa, które mają inwestować w przemysł, głównie w energetykę. Mówiąc w skrócie, jest to po prostu pomysł, ażeby państwo budowało w Polsce fabryki. W związku z tym pojawia się pytanie: Jak to jest, że rząd z jednej strony inwestuje państwowe pieniądze, których rozpaczliwie brakuje w budżecie, w budowę od zera nowych fabryk, a z drugiej strony nie jest w stanie skutecznie zabiegać o to, ażeby te fabryki, które już są w Polsce, nie były przenoszone za granicę? (Dzwonek) (Poseł Marek Suski: To są cuda Tuska.) Już kończę, panie marszałku. Dlaczego podatnicy mają wierzyć, że rząd będzie w stanie sam skutecznie budować od zera fabryki, skoro nie radzi sobie nawet z tym, żeby zapobiec przenoszeniu prywatnych fabryk za granicę? W związku z tymi wszystkimi faktami informuję, że Klub Poselski Ruch Palikota zagłosuje za odrzuceniem informacji o sytuacji w polskim przemyśle motoryzacyjnym. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)