Mówca: Wincenty Elsner (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-09-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej prezentuję stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku sejmowym nr 3760. Celem nowelizacji jest zapewnienie odpowiedniego dostosowania przepisów krajowych do regulacji unijnych wyrażonych w dyrektywie 2011/7/UE, które dotyczą zwiększenia ochrony wierzycieli za pomocą wyeliminowania ryzyka ustalania odsetek na niższym poziomie niż wynikający z przepisów dyrektywy. Efekt wprowadzonych zmian powinien być dostrzegalny w postaci zmniejszenia zatorów płatniczych i poprawy dyscypliny płatniczej, a także większej spójności, jeśli chodzi o zasady naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym. Należy zaznaczyć, że wspomniana dyrektywa była już wdrażana do polskiego prawodawstwa ustawą z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ale z pominięciem zapisów dotyczących odsetek za tego rodzaju opóźnienia. Jednakże w ówczesnym czasie wysokość odsetek podatkowych obowiązująca w Polsce przewyższała o 2% odsetki liczone wg dyrektywy. W ostatnim czasie stopy procentowe w Polsce uległy kilkukrotnemu obniżeniu, co spowodowało, że wysokość odsetek nie spełnia już warunków przewidzianych w dyrektywie. Dlatego też Komisja Europejska wezwała polskie władze do wprowadzenia odpowiednich zmian. Projektodawcy przy okazji nowelizacji ustawy postanowili także ujednolicić i uprościć system naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym, tak aby wyeliminować pojawiające się obecnie zachwiania różnic pomiędzy odsetkami ustawowymi a podatkowymi. Zmiany zaproponowane w ustawie mają wprowadzić większe uporządkowanie i dostosowanie do wymogów wdrażanego z dyrektywy mechanizmu ustalania odsetek za opóźnienia w transakcjach handlowych. Wprowadzony zostanie mechanizm wyliczania odsetek wynikających z opóźnień w postaci: stopa referencyjna plus 8 punktów procentowych. Przyjęta zostanie także zasada, że stopy referencyjne ustalane będą dwa razy do roku - 1 stycznia oraz 1 lipca. Doprecyzowaniu ulegną także przepisy dotyczące m.in. naliczania rekompensaty w przypadku umów dla wielu faktur czy przy braku pisemnej umowy. Uporządkowane zostaną także definicje ustawowe, które będą ściślej odpowiadać brzmieniu dyrektywy. Kolejna wprowadzona zmiana dotyczy reguły, dzięki której sektor publiczny będzie mógł w określonych sytuacjach podzielić zapłatę na części, rozkładając tym samym płatność na okres dłuższy niż 60 dni. Efektem wprowadzanych zmian będzie zwiększenie ochrony wierzycieli. Przewiduje się także, że wpłynie to pozytywnie na zmniejszenie zatorów płatniczych i tym samym poprawi się dyscyplina płatnicza. Ustawa wprowadza również zmiany w Kodeksie cywilnym. Pozwoli to zachować odpowiednią spójność mechanizmów naliczania odsetek także w obrocie cywilnoprawnym oraz uniknąć rozróżnienia wysokości odsetek za opóźnienie i odsetek kapitałowych. Jest to o tyle ważne, że odsetki kodeksowe mogą pełnić także rolę odsetek kapitałowych lub odsetek za opóźnienie, stąd konieczność ujednolicenia. Zmiany w ustawie dotyczyć będą przede wszystkim przedsiębiorców. Ustawa będzie miała jednak zastosowanie tylko do ok. 16% przedsiębiorców, bowiem szacuje się, że tylu korzysta z doliczenia odsetek na podstawie przepisów ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, zarówno w sposób bezpośredni, jak i poprzez firmy windykacyjne. Zmiany będą miały także wpływ bezpośrednio na konsumentów, którzy spóźniają się z płatnościami. Takich osób według dostępnych danych jest ok. 2,38 mln, zalegają oni na łączną kwotę 40,94 mld zł. Dla tych osób przy zachowaniu obecnych stóp procentowanych odsetki za opóźnienie mogłyby być niższe o 1,5 punktu procentowego w stosunku do obecnego poziomu. Proponowane w tym projekcie zmiany nie budzą wątpliwości z naszej strony, dlatego też Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej będzie popierał projekt.