Mówca: Sprawozdawca Artur Jarosław Łącki
Data: 2024-05-15 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych przedstawić stanowisko komisji w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Dz.U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm., oraz niektórych innych ustaw. Ten projekt, proszę państwa, jest wyrazem troski rządu o Polskę. Ma na celu nie tylko pomoc uchodźcom wojennym z Ukrainy, ale przede wszystkim podniesienie bezpieczeństwa państwa polskiego i wprowadzenie porządku prawnego oraz ładu administracyjnego w zakresie niesienia tej pomocy. Ustawa została niezwykle starannie przygotowana, zdiagnozowano w niej problemy i uchybienia, wskazano kontrowersje i obszary, w których dochodziło do nadużyć. Część świadczeń zostanie zniesiona, a te kontynuowane będą, jak można powiedzieć, mniej podatne na ewentualne nadużycia. Mowa choćby o tych otrzymywanych na małoletnie dzieci, które mocą tej ustawy będą ściśle powiązane ze spełnianiem obowiązku szkolnego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Kluczowa projektowana zmiana to przedłużenie do dnia 30 września 2025 r. okresu, w którym pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli Ukrainy przybyłych tu, na to terytorium, w związku z działaniami wojennymi jest uznawany za legalny. Do tej samej daty zostaną również przedłużone dostęp do świadczeń zdrowotnych, świadczeń rodzinnych i socjalnych, świadczeń wypłacanych przez ZUS oraz możliwość pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania. Obecnie okres, w którym pobyt obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej poprzez instytucję ustawy specjalnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny, kończy się z dniem 30 czerwca 2024 r. Ustawa pozwoli na płynną zmianę ochrony tymczasowej w pobyt tymczasowy na okres do 3 lat. Decyzja wykonawcza Rady Unii Europy nr 2023/409 z dnia 19 października 2023 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami, zwana dalej dyrektywą 2001/55/WE, weszła w życie 13 listopada 2023 r. Dokonała przedłużenia okresu udzielania tej ochrony do dnia 4 marca 2025 r. Rząd polski idzie o krok dalej i przedłuża ją do 30 września 2025 r., mając na względzie m.in. rok szkolny. Projekt ustawy przewiduje ponadto m.in.: przedłużenie do dnia 30 września 2025 r. okresu, w którym organy gminy mogą upoważnić pracowników administracji publicznej bądź jednostek organizacyjnych danej gminy do wykonywania czynności wynikających z art. 4 i art. 10 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności; okresu, w którym dopuszcza się tymczasowe wykorzystanie oddanego do użytkowania obiektu budowlanego na potrzeby zamieszkania zbiorowego obywateli Ukrainy; okresu, w którym minister właściwy do spraw zdrowia może nadać numer odpowiadający numerowi prawa wykonywania zawodu na wniosek lekarza albo lekarza dentysty, który uzyskał zaświadczenie, o którym mowa w art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, i zgłosił zamiar udzielania świadczeń zdrowotnych. Zmiana art. 1 ust. 2 ustawy ma na celu rozszerzenie zakresu podmiotowego kategorii cudzoziemców, którzy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą korzystać z ochrony czasowej, tzw. tymczasowej ochrony, w oparciu właśnie o przepisy ustawy specjalnej. W ocenie projektodawcy pozwoli to na kształtowanie jednakowej sytuacji prawnej członków tych samych rodzin dotąd nierzadko mających różne statusy prawne. Wysoka Izbo! Podczas prac komisji toczyła się ożywiona dyskusja. Głos zabierali przedstawiciele strony społecznej, w tym samorządu lekarskiego, a emocje wywołała szczególnie kwestia wydłużenia terminu składania wniosków o warunkowe prawo wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki i położnej. Podsumowując pracę komisji, nie sposób nie wspomnieć o postawie posłów Konfederacji. Otóż koledzy posła Brauna zgłosili wiele poprawek, których treść w zasadzie można zamknąć w jednym zdaniu: fora ze dwora, radźcie sobie sami (Oklaski) i nie wyciągajcie ręki po pomoc. Cóż, rodzice nie nauczyli staropolskiej zasady, że sąsiadom w biedzie trzeba pomagać, panie pośle. (Poseł Piotr Kaleta: Słaby jesteś.) Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Polska nie ma ani wiecznych sojuszników, ani wiecznych wrogów. Wieczne są tylko interesy Polski i obowiązek ich ochrony. (Poseł Włodzimierz Skalik: Ha, ha, ha! Kto to mówi?) Tą maksymą, mam nadzieję, kierowali się twórcy tej ustawy. (Poseł Grzegorz Braun: I kto to mówi?) Każde słowo tego aktu prawnego to nie tylko słowo o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa, to również słowo o ochronie interesów Rzeczypospolitej Polskiej, bo w interesie Polski jest silna, niepodległa Ukraina. Dlatego naszym narodowym interesem jest teraz pomoc uchodźcom z Ukrainy i wsparcie militarne ukraińskich sił zbrojnych walczących ze zbrodniczą napaścią. W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych wnoszę, aby Sejm raczył przyjąć przedłożoną ustawę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)