Mówca: Tadeusz Aziewicz
Data: 2022-09-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2425. Wysoki Sejmie! Dyskutowany projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Chodzi o implementację dyrektyw potocznie zwanych cyfrową i towarową. Ich zasadniczym celem jest zapewnienie dobrego funkcjonowania rynku w obszarze umów dotyczących dostarczania treści lub usług cyfrowych oraz sprzedaży towarów z elementami cyfrowymi. Efektem ma być zwiększenie pewności prawa i obniżenie kosztów transakcji, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, przy zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Dyrektywy te powinny zostać wdrożone do 1 stycznia 2022 r. Przypominam, że mamy dzisiaj 16 września tego właśnie roku. Warto podkreślić, że w przypadku braku przepisów krajowych implementujących dyrektywy unijne ich przepisy nie obowiązują w naszym prawie, ale podmioty, które na skutek tego poniosły szkodę, mogą dochodzić stosownego zadośćuczynienia od Skarbu Państwa. Wysoka Izbo! Autor omawianego projektu, minister sprawiedliwości, postanowił, aby implementacji wspomnianych dyrektyw dokonać w ustawie z 30 maja 2004 r. o prawach konsumenta, wyłączając w pewnym zakresie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego np. do rękojmi konsumenckiej poprzez jej odrębne uregulowanie w ustawie o prawach konsumenta. Warto zauważyć, że obok dyskutowanej zmiany planowana jest kolejna nowelizacja ustawy o prawach konsumenta, tym razem poświęcona implementacji dyrektywy Omnibus, której celem jest ulepszenie instrumentów ochrony konsumentów w kontekście dynamicznie postępującej gospodarki cyfrowej. Autorem tej nowelizacji jest tym razem prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a pierwsze czytanie ma odbyć na kolejnym posiedzeniu Sejmu. Takie podejście do implementacji unijnych dyrektyw może budzić zdziwienie i niepokój o jakość ostatecznego efektu, zwłaszcza że według prezesa UOKiK - cytuję: swoiste oderwanie przez projektodawców implementacji dyrektywy cyfrowej i dyrektywy towarowej od prac nad innymi przepisami konsumenckimi powoduje chaos legislacyjny i powstanie niespójności oraz luk systemowych. Prezes podkreśla także, że taki problem nie występuje na poziomie przepisów Unii Europejskiej, gdzie przepisy te tworzą spójny system. Wracając do omawianego projektu, trzeba podkreślić, że wywołał on szereg kontrowersji. Raport z jego opiniowania i konsultacji publicznych jest bardzo obszerny. Szczególną uwagę zwraca ponad 20 stron uwag zgłoszonych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dokładnie 44 ciekawe uwagi, z których wszystkie zostały odrzucone. Jeżeli zgodzimy się, że prezes UOKiK jest wyspecjalizowanym organem polskiego rządu w problematyce, której dotyczy przedłożona regulacja, że stoi za nim duży, zawierający w sobie profesjonalne kadry urząd, wydaje się, że jest to powód do szerszej refleksji nad pozycją prezesa UOKiK w strukturach rządowych i jego merytorycznym autorytetem, refleksji szerszej niż zakres dyskutowanego projektu, bo słaba pozycja prezesa UOKiK podaje w wątpliwość jego zdolność do skutecznej realizacji misji, czyli ochrony konkurencji i konsumentów, których powinien bronić m.in. w konfliktach z dużymi podmiotami, także tymi zależnymi od Skarbu Państwa, kierowanymi na ogół przez menedżerów z politycznego nadania, dysponującymi silnym, politycznym zapleczem. Bardzo uważnie i z troską obserwujemy działania UOKiK podejmowane w tym właśnie obszarze. Przy okazji stwierdzam, że ze smutkiem przyjąłem brak aktywności prezesa UOKiK w trakcie posiedzenia sejmowej komisji gospodarki morskiej, która na specjalnym posiedzeniu próbowała zrealizować jeden z jego, prezesa UOKiK, postulatów. Chodzi o słuszny postulat dotyczący zrównania warunków wszystkich podmiotów świadczących usługi transportowe w relacji z terminalami kontenerowymi, przeciwko czemu oponował jeden z dużych podmiotów z udziałem Skarbu Państwa. Za zasadny natomiast uważam także postulat prezesa UOKiK zgłoszony w ramach uwag do omawianego projektu, dotyczący potrzeby utworzenia nowej regulacji o charakterze kodeksu konsumenckiego, regulacji, która - znowu cytuję: pozwoliłaby na spójne objęcie zarówno spraw wyłączanych z Kodeksu cywilnego, obowiązków wynikających z nowych dyrektyw, a także umów o treści cyfrowej lub usługi cyfrowe, które są zupełnym novum w naszych regulacjach krajowych. Panie marszałku, chwilkę jeszcze potrzebuję. Podsumowując, wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem byłoby wypracowanie przez rząd jednego projektu nowelizacji lub nowej ustawy o prawach konsumenta, ewentualnie na poziomie prac parlamentarnych rozpatrzenie dwóch projektów łącznie, co poddaję pod rozwagę Wysokiej Izby. Niezależnie od tego uważam, że implementacja unijnych dyrektyw wzmacniających prawa konsumentów, chociaż dziwna legislacyjnie, powinna być dalej procedowana w sejmowej komisji, szczególnie w kontekście wskazanych już dużych opóźnień. Dziękuję za uwagę i panu marszałkowi za wydłużenie.