Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2022-09-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko swojego klubu, klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów i Konserwatystów Marka Biernackiego w zakresie przedłożonego poselskiego projektu ustawy o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego oraz o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy, zawartego w druku sejmowym nr 2612. Przedmiotem ustawy jest próba wydłużenia obecnie trwającej kadencji samorządów i zarządzenie wyborów do 30 kwietnia 2024 r. Pragnę przypomnieć, że w 2018 r. tutaj na tej sali została wydłużona kadencja organów samorządowych o 1 rok, czyli z 4 lat do 5 lat. Przypominam również, że wówczas ta nowelizacja nie polegała na wydłużeniu danej kadencji, ale na wydłużeniu kadencji dla nowo wybranych organów. Procedowana zaś dzisiaj zmiana zmierza do wydłużenia obecnej kadencji w czasie jej trwania. Takie przedłużenie byłoby możliwe zgodnie z prawnym i konstytucyjnym porządkiem, o tym mówi art. 288 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tylko w przypadku, kiedy występuje jeden ze stanów nadzwyczajnych, czyli stan wojenny, stan wyjątkowy albo stan klęski żywiołowej. Wysoka Izbo! Również Trybunał Konstytucyjny, o czym mój przedmówca wspominał, zajął stanowisko w sprawie przedłużenia i skrócenia kadencji samorządów terytorialnych i uczynił to w ogłoszonym wyroku o numerze K17/98. Zacytuję fragment tego wyroku: Regulacje prawne określające zasady skrócenia kadencji powinny być ustanowione przed rozpoczęciem kadencji danego organu i nie powinny w zasadzie być zmieniane w odniesieniu do organu urzędującego. Jeżeli zatem poddamy analizie te słowa, możemy wnioskować, że w obecnej sytuacji i okolicznościach ustrojowych wydłużenie kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego rodzi pytanie, czy jest ona zgodna z fundamentalnymi zasadami ustrojowymi. Przypominam również, że zasada kadencyjności jednostek samorządu terytorialnego wynika z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, które określone jest w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszenie tego porządku rodzi zagrożenie przede wszystkim naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, pozakonstytucyjnego przedłużenia kompetencji, a więc przedłożenia zasadności podejmowanych decyzji. Również dzisiaj na posiedzeniu komisji samorządu terytorialnego Związek Powiatów Polskich zasygnalizował jeszcze jeden problem: wydłużenie sprawi problemy terminowe wynikające z realizacji zapisów ustaw ustrojowych, czyli ustawy o samorządzie gminnym, powiatowym, wojewódzkim, w zakresie terminów udzielania np. absolutoriów, przyjmowania i przygotowywania raportów o stanie jednostek samorządu terytorialnego. Gdyby zreasumować to wszystko, co powiedziałam, można by było powiedzieć w skrócie tak: żeby nie doszło do pokrycia się czy też zbiegu wyborów do Sejmu i Senatu z wyborami samorządowymi, wybory do Sejmu i Senatu powinny odbyć się najwcześniej 15 października 2023 r., a najpóźniej 5 listopada 2023 r. Z kolei zaś wybory samorządowe - najwcześniej 24 września, wtedy druga tura wyborów odbyłaby się 8 października, albo 8 października i wtedy druga tura odbyłaby się 22 października. Nie będzie pokrycia kampanii wyborczych, jeżeli wybory samorządowe odbędą się w dniu 24 września, a parlamentarne - 5 listopada, bo wtedy zachowany jest termin 6-tygodniowych odstępów między wyborami. Zmiana ustawy sprawia również, że nie pokryją się wybory parlamentarne z samorządowymi, ale pokryją się wybory samorządowe z wyborami do europarlamentu. Lepiej byłoby skrócić kadencję Sejmu, prościej, bo o tym mówi również nasza nomenklatura, i przeprowadzić wybory samorządowe w terminie w roku 2023, a nie w 2024 r. Powstaje jeszcze jedna wątpliwość. Jeżeli wybory parlamentarne odbędą się jesienią 2023 r., a wybory samorządowe - wiosną 2024 r., to hipotetycznie rzecz ujmując, w wyborach do parlamentu mogą wystartować wójtowie czy też burmistrzowie. W przypadku wygrania przez nich wyborów miasta czy też gminy pozostałyby bez władzy wykonawczej, dlatego że zgodnie z art. 386 § 5 wyborów uzupełniających nie przeprowadza się, jeżeli ich data przypada w okresie 6 miesięcy przed zakończeniem kadencji rad. W takim przypadku powołuje się komisarzy w gminach, miastach, województwach. Reasumując, mój klub - zresztą prezes Władysław Kosiniak-Kamysz wyraził już nasze stanowisko w sprawie tego projektu ustawy - nie poprze tego projektu ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)