Mówca: Władysław Kurowski
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o statystyce publicznej oraz niektórych innych ustaw. Jeśli chodzi o istotę projektowanej ustawy, przede wszystkim ta ustawa ma na celu wprowadzenie zmian w organizacji i funkcjonowaniu dwóch prowadzonych przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego rejestrów urzędowych. Jeden to jest REGON, drugi to jest TERYT. Ponadto zmiany zawarte w projektowanej ustawie odnoszą się do Polskiej Klasyfikacji Działalności, która stanowi jeden z podstawowych standardów klasyfikacji w Rzeczypospolitej Polskiej, opracowywanych przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Kluczowe elementy tego projektu to, po pierwsze, rejestr REGON i rejestr TERYT. Proponowane zmiany w ustawie o statystyce publicznej dotyczące ww. rejestrów urzędowych można określić jako zmiany porządkujące terminologię, porządkujące zakres regulacji, mające na celu rozszerzenie podstaw do aktualizacji wpisów, mające na celu ograniczenie przetwarzania danych osobowych, a także proceduralne. To np. porządkowanie definicji, doprecyzowanie. Ustawa reguluje także zasady prowadzenia REGON i TERYT. Drugi obszar to Polska Klasyfikacja Działalności, PKD 2025. Powodem podjęcia prac nad zmianą ustawy o statystyce publicznej w obszarze standardów klasyfikacyjnych, w zakresie dotyczącym Polskiej Klasyfikacji Działalności, jest nowa Polska Klasyfikacja Działalności, PKD 2025, wprowadzona z dniem 1 stycznia 2025 r. do stosowania w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności, PKD. Trzeci obszar to standardy klasyfikacyjne - wzmocnienie roli prezesa GUS i Rady Ministrów. Czwarty obszar to kwestia legitymacji ankieterów statystycznych. Jest tutaj nowy art. 28 - uporządkowanie statusu rachmistrzów, rzeczoznawców i ankieterów. Piąty obszar to posłowie, senatorowie i europosłowie w REGON. Zmiana definicji osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą obejmuje m.in. posłów, senatorów i posłów do Parlamentu Europejskiego prowadzących biura. W kolejnych kadencjach to parlamentarzysta, a nie biuro, będzie wpisany do REGON jako inna osoba fizyczna prowadząca działalność na własny rachunek. Dotychczasowe biura zostaną wykreślone po zakończeniu kadencji. Szósty obszar to Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także inne rejestry. Jakie są mocne strony tego projektu? Można powiedzieć, że to jest porządkowanie systemu rejestrów i klasyfikacji. Ponadto ujednolicenie terminologii: REGON, TERYT, standardy klasyfikacyjne i dopisanie ich wprost do zakresu ustawy, co zwiększa przejrzystość systemu statystyki publicznej. Słabe strony projektu ustawy to, po pierwsze, silne upodmiotowienie rządu w kształtowaniu klasyfikacji. Rada Ministrów będzie w rozporządzeniu wprowadzać standardy klasyfikacyjne i regulować wzajemne relacje między starą i nową klasyfikacją, w tym relacje jednoznaczne, które decydują o automatycznej zmianie PKD. Naszym zdaniem to zwiększy pole do politycznego wpływu na sposób malowania obrazu gospodarki. Chodzi np. o przesuwanie branży między kategoriami. Po drugie, słabą stroną projektu ustawy jest automatyczne przeklasyfikowanie PKD bez realnego udziału przedsiębiorcy. Po trzecie, przypadek PKD, ten szczególnie wrażliwy, tj. PKD 93.29.Z. Projekt przewiduje automatyczne zastąpienie tego kodu kodem 93.29.B dla wszystkich, którzy nie zaktualizują tego wpisu do 31 grudnia 2025 r. oraz jednoczesne przekwalifikowanie pozostałych kodów w tym zapisie. Czwarty obszar to dodatkowe obowiązki biurokratyczne dla parlamentarzystów. Piąty - koszty obciążenia dla administracji samorządowej i sądowej. Modernizacja systemów - tak, ale nie jest przewidywane żadne dofinansowanie. Szósty obszar - duża złożoność przepisów i rozproszenie regulacji w aktach wykonawczych. Jakie widzimy tutaj zagrożenia? Ryzyko upolitycznienia statystyki publicznej. Błędy w automatycznym przekwalifikowaniu PKD. Nieprzejrzystość skutków dla grup wrażliwych. Ryzyko nadmiernego gromadzenia i łączenia danych. Obciążenie samorządów dodatkowymi zadaniami bez finansowania. To nie jest ustawa światopoglądowa ani fiskalna. Ma charakter w większości techniczny i porządkujący, choć zawiera elementy dające rządowi duże narzędzia w obszarze klasyfikacji i rejestrów. Propozycje. (Dzwonek) Złożyliśmy sześć poprawek i oczekujemy ich przyjęcia w trzecim czytaniu. Chodzi zwłaszcza o pełny OSR. Pani marszałek, jeszcze dosłownie minutkę.