Mówca: Maciej Lasek
Data: 2022-09-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Trudno powiedzieć coś innego. Rok 2021 jest drugim z kolei rokiem spadku liczby wypadków, ciężko rannych i zabitych na polskich drogach. Szczególnym optymizmem napawa spadek liczby ofiar śmiertelnych o niemal 10% w stosunku do roku poprzedniego oraz ciężko rannych - o 6%. To bardzo dobry wynik, panie ministrze, nie ma co ganić, zwłaszcza że liczba ofiar śmiertelnych niemal wróciła do trendu spadkowego, który utrzymywał się w latach 2011-2015. Dla przypomnienia, w 2011 r. zginęło na polskich drogach aż 4189 osób, a w 2015 r. już znacznie mniej, bo 2938. W kolejnych latach 2016-2019 liczba ofiar śmiertelnych utrzymywała się na stałym poziomie, momentami nawet leciutko rosnąc. Czym było to spowodowane? Zdaniem wielu ekspertów główną przyczyną zahamowania trendu spadkowego w latach 2016-2019 była likwidacja znacznej liczby fotoradarów, co spowodowało wzrost liczby wypadków, których główną przyczyną była nadmierna prędkość. Inaczej nie można było tego tłumaczyć, bo inwestycje drogowe cały czas były prowadzone. W pandemii w 2020 r. jest już spadek, ale było to spowodowane ograniczeniami w przemieszczaniu się Polaków właśnie w tym czasie. Mimo to nawet wtedy, w 2020 r., dominującą przyczyną była nadal nadmierna prędkość - na pustych tym razem, pandemicznych drogach. Tak więc ten wynik, który mamy dzisiaj w 2021 r. - 2245 ofiar śmiertelnych na polskich drogach to jest wynik, który już napawa optymizmem. Coraz mniej jest tych osób. Oczywiście dążymy do tej wizji zero. Pewnie stanie się to w 2050 r. czy może wcześniej, ale zaczynam być dobrej myśli. Jednak nie wszystkie wskaźniki są dobre. Średni wskaźnik liczby zabitych na 1 mln mieszkańców w krajach Unii Europejskiej w 2021 r. wyniósł 44 ofiary. Liczba zabitych na 1 mln mieszkańców w Polsce nadal jednak jest ciągle znacznie wyższa - to jest 59 ofiar śmiertelnych na milion mieszkańców. To jest piąty wynik od końca wśród wszystkich państw Unii Europejskiej. Na pierwszym miejscu są Malta i Szwecja z odpowiednio 17 i 18 ofiarami śmiertelnymi na 1 mln mieszkańców. Szwecja zawsze była liderem, jeżeli chodzi o rozwiązania służące bezpieczeństwu użytkowników ruchu drogowego. Są taż jednak bardzo dobre sygnały - Polska znalazła się w grupie dziewięciu krajów, w których w 2021 r. nastąpił spadek liczby ofiar śmiertelnych, i w grupie pięciu krajów, dla których spadek liczby zabitych w 2021 r. był znacznie większy niż średnia Unii Europejskiej. Najczęstszą przyczyną wypadków ze skutkiem śmiertelnym powstałych z winy kierujących było niedostosowanie prędkości do warunków ruchu. Ta grupa wypadków skutkowała jednocześnie największym udziałem w ogólnej liczbie ofiar śmiertelnych. Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu stanowiło drugą spośród przyczyn wypadków ze skutkiem śmiertelnym z winy kierowcy. Kolejnymi najgroźniejszymi przyczynami było nieprawidłowe wyprzedzanie oraz nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu dla pieszych. Odnotowano też istotne spadki liczby wypadków oraz ofiar śmiertelnych na przejściach dla pieszych, skrzyżowaniach oraz poboczach. Można powiedzieć, że prawdopodobnie rzeczywiście był to efekt wprowadzenia w ustawie - Prawo o ruchu drogowym pierwszeństwa pieszego wchodzącego na przejścia, a nie jak dotychczas - pieszego znajdującego się na przejściu dla pieszych. Ale niestety, zaobserwowano również znaczący wzrost liczby wypadków spowodowanych nieostrożnym wejściem na jezdnię zza pojazdu lub zza przeszkody. To budzi duży niepokój. Duży niepokój budzi również najczęstsza przyczyna wypadków spowodowanych przez rowerzystów: nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu - to jest 32% wypadków i 50% zabitych w tej grupie. Wysoka Izbo! Istotne dane dla oceny podjętych działań w zakresie poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym będzie zawierał zapewne raport za 2022 r. To pierwszy rok bez obostrzeń pandemicznych oraz po wprowadzeniu ustawy zaostrzającej kary za wykroczenia drogowe. Jeszcze jeden wniosek. Z analizy danych za ostatnie 10 lat wynika, że rozwiązaniami, które będą miały największy wpływ na poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, będą działania ograniczające prędkość pojazdów, takie jak choćby odcinkowy pomiar prędkości... (Dzwonek) Już kończę, panie marszałku. ...szykany świetlne na odcinkach z ograniczeniem prędkości dla pieszych, zwiększenie liczby skrzyżowań z ruchem okrężnym oraz, co moim zdaniem jest bardzo istotne, nieuchronność kary za wykroczenia. Mam nadzieję, że podejmowane również w tej Izbie działania przełożą się na dalszą poprawę bezpieczeństwa na polskich drogach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)