Mówca: Alicja Łepkowska-Gołaś
Data: 2025-12-18 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Kurpsie i Kurpsianki! Droga Rodzino Adama Chętnika! Bardzo mi przykro, bo z przyczyn niezależnych od nas nie wszyscy dzisiaj mogli wejść do Sejmu. Dziękuję pani marszałek Monice Wielichowskiej, że nam pomogła w tym wejściu. Dzisiaj troszeczkę z przebojami to nam wyszło, ale cieszę się, że państwo do nas dotarli i możecie pokazać, tak samo jak pani posłanka, przepiękną tradycję i stroje kurpiowskie. Mam zaszczyt zabrać głos jako inicjatorka projektu uchwały w sprawie upamiętnienia Adama Chętnika w 140. rocznicę jego urodzin, które przypadają 20 grudnia, a jednocześnie w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawić stanowisko w tej sprawie. Gdy mówimy o polskim dziedzictwie narodowym, niemal każdy z nas potrafi wskazać takie postacie jak Mikołaj Kopernik, Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudski czy Fryderyk Chopin. To wielkie nazwiska, symbole naszej historii i tożsamości. Ale Wysoki Sejmie, polska kultura i polska niepodległość nie powstały wyłącznie dzięki postaciom z podręczników historii. Budowali je także ci, którzy działali lokalnie, blisko ludzi, pielęgnując tradycję, język, obyczaj i pamięć wspólnoty. Jednym z takich bohaterów był Adam Chętnik, wybitny etnograf, pisarz, społecznik, patriota i żołnierz niepodległościowych formacji. Człowiek, który całe swoje życie poświęcił Kurpiom i Polsce. To właśnie lokalni działacze, tacy jak Adam Chętnik, budują świadomość regionalną, pokazują bogactwo różnorodności kulturowej Rzeczypospolitej i sprawiają, że polskość nie jest jednolita, lecz żywa, barwna i zakorzeniona w tradycji małych ojczyzn. Bez ich pracy nie byłoby pełnego obrazu naszej narodowej tożsamości. Adam Chętnik nie tylko badał i opisywał kulturę kurpiowską, ale także ją chronił i instytucjonalizował, tworząc właśnie muzeum kurpiowskie w Nowogrodzie, jedno z pierwszych muzeów etnograficznych w Polsce. Był zaangażowany w walkę o niepodległość, działał w okresie zaborów, II Rzeczypospolitej, podczas II wojny światowej w strukturach Armii Krajowej, a po wojnie mimo represji nadal służył kulturze i pamięci narodowej. Ta uchwała ma znaczenie nie tylko symboliczne. Jest ona ważna również dla instytucji i środowisk, które do dziś kontynuują dzieło Adama Chętnika: Fundacji im. Adama Chętnika, Związku Kurpiów, Muzeum - Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie, Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego oraz Kurpiowskiej Organizacji Turystycznej. To dzięki nim dziedzictwo Kurpi pozostaje żywe i jest przekazywane kolejnym pokoleniom. Chcę w tym miejscu serdecznie podziękować komisji kultury, przewodniczącemu Piotrowi Adamowiczowi za sprawne procedowanie nad projektem oraz za jednomyślność w głosowaniu. Dziękuję, że nie odbyła się tam żadna polityczna dyskusja. Pokazuje to (Dzwonek), że pamięć o wybitnych Polakach i troska o dziedzictwo narodowe potrafią łączyć ponad podziałami. Wysoki Sejmie! Adam Chętnik może nie był postacią powszechnie znaną, ale był postacią niezwykle zasłużoną. Dzisiejsza uchwała jest wyrazem szacunku, wdzięczności i odpowiedzialności państwa za pamięć o tych, którzy swoją pracą, odwagą i wiernością ideałom współtworzyli Polskę. W imieniu klubu deklaruję pełne poparcie dla tej uchwały. Bardzo dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)