Mówca: Dariusz Piontkowski
Data: 2012-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Polski system ochrony zdrowia jest ciągle zmieniany i reformowany. Gdy wiosną 2011 r. ówczesna minister zdrowia w rządzie PO-PSL pani Ewa Kopacz proponowała tzw. pakiet ustaw zdrowotnych, przedstawiała go jako cudowny lek na wszystkie bolączki polskiego systemu ochrony zdrowia. Ustawa o działalności leczniczej oraz ustawa refundacyjna tworzące ten nowy porządek funkcjonują już ponad rok i mieliśmy okazję przekonać się na własnej skórze o dobrodziejstwach tych rozwiązań. Zamieszanie związane z lekami refundowanymi przez wiele miesięcy spędzało sen z powiek pacjentom, ale też lekarzom i farmaceutom. Bardzo szybko okazało się, że trzeba tę ustawę nowelizować. Podobnie, niestety, jest też z ustawą o działalności leczniczej. Także ona przeszła już kilka nowelizacji. Zapisy o przymusowych przekształceniach szpitali czy zapisy zmuszające lekarzy i farmaceutów do sprawdzenia ubezpieczenia pacjenta oraz poziomu refundacji leków to tylko te najbardziej znane, powodujące protesty. Zwłaszcza ta ostania kwestia kilkakrotnie już niemal doprowadziła do paraliżu opieki zdrowotnej w Polsce. Lekarze od dawna wskazują, że to Narodowy Fundusz Zdrowia wraz z ZUS i KRUS powinny jednoznacznie stwierdzać, czy pacjent jest ubezpieczony i na jakim poziomie należy mu się w związku z tym refundacja. Propozycja z druku nr 489 jest próbą częściowego rozwiązania tego problemu. Przepisy te jednak nadal zmuszają lekarzy do tego, aby weryfikowali sytuację ubezpieczeniową swego pacjenta i określali poziom refundacji przepisanych leków. Tym razem jednak ministerstwo cyfryzacji zobowiązuje się dostarczyć w ciągu kilku miesięcy narzędzie do weryfikowania sytuacji ubezpieczeniowej pacjenta. Ma być to elektroniczna baza danych, Centralny Wykaz Ubezpieczonych, w której ZUS i KRUS zbiorą aktualne dane o sytuacji ubezpieczeniowej obywateli polskich. NFZ ma posiadać dostęp do tych aktualnych informacji, podobnie lekarze i szpitale, aby dokonać takiej weryfikacji. Ważną nowością jest fakt, że lekarze nie będą ponosić odpowiedzialności finansowej, w przypadku gdy dane o ubezpieczeniu pacjenta okażą się nieprawdziwe. Lekarz czy szpital, który udzieli świadczenia osobie nieubezpieczonej, nie będzie generalnie, według ustawy, za to karany finansowo. Egzekwowanym kosztem świadczenia od nieubezpieczonego pacjenta ma się zająć Narodowy Fundusz Zdrowia. Pozwoli to zmniejszyć nieco straty finansowe ponoszone dotąd z tego powodu przez świadczeniodawców, zwłaszcza przez szpitale. Pojawia się jednak kilka pytań w związku z tą propozycją ustawy. ZUS i KRUS wydały już ogromne kwoty na zakup oprogramowania i sprzętu służącego do stworzenia aktualnej bazy danych wszystkich ubezpieczonych. Dotąd jednak to się nie udawało. Brakowało także przypływu aktualnych informacji między NFZ a ZUS i KRUS. Jak więc dziś minister cyfryzacji chce doprowadzić do przełamania tej wieloletniej niemożności za pomocą kolejnych 20 mln zł przeznaczonych na sam zakup sprzętu? Czy nie będą to kolejne miliony utopione w systemie, który ciągle nie funkcjonuje prawidłowo? Jakie są szanse na to, że termin 1 stycznia 2013 r. przyjęty w ustawie zostanie dotrzymany? Wątpliwości budzi także porównanie danych dotyczących liczby nieubezpieczonych w Polsce - według szacunków jest to 1-2% wszystkich obywateli - a kwotami przeznaczonymi na budowę i utrzymanie bazy danych o ubezpieczonych i dostępu do niej, a potem na weryfikowanie praw do ubezpieczenia oraz ściąganie należności. Jeżeli dodać do tego kwoty wydane już przez ZUS i KRUS na budowę systemów informatycznych, to okaże się, że wykrycie jednego nieubezpieczonego, który nie zapłacił za świadczenie zdrowotne, jest bardzo kosztowne. Będą to zresztą kwoty znacznie większe, jeżeli pod uwagę weźmiemy tylko nieubezpieczonych próbujących ukryć ten fakt. Istotne pytanie dotyczy także kwestii nakładów potrzebnych do wprowadzenia i funkcjonowania nowego systemu. W projekcie nowelizacji ustawy o działalności leczniczej podano szacunkowe kwoty potrzebne do uruchomienia systemu oraz konieczne do poniesienia wydatków na utrzymanie systemu w kolejnych 10 latach. Wyliczenia te budzą wątpliwości, gdyż nie przedstawiono szczegółowych wyliczeń wskazujących na rodzaj i ilość zakupionego sprzętu. Nie ma żadnej pewności, że nie ulegną one na przykład zwiększeniu. Sztywne kwoty zapisane w tej ustawie mogą okazać się zupełnie nierealne. Aby ustawa była zgodna z rzeczywistością, będzie trzeba ją ponownie nowelizować. Może więc należałoby uniknąć wpisywania sztywnych, szczegółowych kwot w kolejnych latach funkcjonowania powstającego systemu. Pytanie takie jest tym bardziej zasadne, że w uzasadnieniu projektu mówi się o tym, iż ustawa nie pociągnie za sobą w kolejnych latach dodatkowych skutków finansowych na żadnym etapie wdrażania. W projekcie ustawy przewidziano jednak wydatkowanie prawie 77 mln w ciągu 10 lat na utrzymanie kolejnych ponad 100 urzędników. Bardzo ważne pytanie dotyczy kompatybilności rozwiązań proponowanych przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji z pracami prowadzonymi w Ministerstwie Zdrowia nad wprowadzeniem indywidualnego konta pacjenta w ramach centralnej informacji ochrony zdrowia, gdzie założono wydatkowanie kilkuset milionów złotych. Należy szczególną uwagę poświęcić temu, by nie tworzyć kolejnych baz danych dotyczących Polaków, które nie współpracują ze sobą. Być może warto byłoby połączyć tę inicjatywę z pracami nad indywidualnym kontem pacjenta. (Dzwonek) Stąd pojawiają się m.in. obawy o aktualność danych, które będą znajdowały się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Może to utrudnić skorzystanie z bezpłatnych świadczeń zdrowotnych przez pacjenta, zwłaszcza gdy dokument elektroniczny oraz inny dokument potwierdzający ubezpieczenie będą rozbieżne. Ostatnia kwestia, panie marszałku. Wątpliwości budzą także zapisy dotyczące identyfikacji dzieci i młodzieży. Te osoby ubezpieczone są przecież z mocy ustawy i mogą korzystać ze świadczeń refundowanych. Wprowadzenie obowiązku posiadania dokumentu identyfikującego także takich pacjentów może ograniczyć i utrudnić dostęp do leczenia tej grupie osób. Dziękuję bardzo.