Mówca: Kazimierz Smoliński
Data: 2024-03-06 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Informacja o istotnych problemach wynikających z działalności orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r. była przedmiotem obrad Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. I muszę przyznać, że z zażenowaniem i ogromnym oburzeniem przyjęliśmy zachowanie przewodniczącej komisji pani poseł Gasiuk-Pihowicz, która wszechwiedząca i wszechmocna stwierdziła, że pan przewodniczący, występujący w imieniu pani przewodniczącej pan sędzia Wyrembak nie jest sędzią i ona nie musi go słuchać. Zamknęła posiedzenie i stwierdziła, że taka informacja nie będzie przedstawiana, bo ona już przed dzisiejszą uchwałą Sejmu wiedziała, co Sejm postanowi, że uzna te wszystkie wybory za niewłaściwe. O tym wcześniej mówiliśmy tu wielokrotnie, mówiło to wiele osób z naszej strony sceny politycznej, że to jest hucpa polityczna. Taka uchwała nie ma żadnej mocy prawnej. Ale pani przewodnicząca już kilka dni temu wiedziała o tym, że tak Sejm zdecyduje. Nie zdecydowała się wysłuchać pana sędziego Wyrembaka, który miał pełnomocnictwo od pani przewodniczącej Julii Przyłębskiej. Po zamknięciu obrad wysłuchaliśmy pana sędziego Wyrembaka. Niestety nie znalazło to odzwierciedlenia w protokole, bo pani przewodnicząca wyszła i zamknęła obrady. Cały czas jest mowa o jednym, że Trybunał Konstytucyjny nie pracuje, nie wydaje wyroków, że jest za mało wyroków, wobec czego jest to wstrzymywanie działalności orzeczniczej. Nie znalazłem w żadnych przepisach określenia, ile tych orzeczeń trybunał ma wydać, żeby uznano, że ta praca jest właściwa. Czy to jest jedno orzeczenie na miesiąc, czy to jest 10 orzeczeń na miesiąc, 50 orzeczeń? W 2022 r. trybunał wydał 14 orzeczeń, ale musimy pamiętać o jednym, że sposób podejścia trybunału do wydawania orzeczeń się zmienił. Wiele spraw jest rozpatrywanych na etapie wstępnym. One podlegają umorzeniu. Wcześniej w tych wszystkich sprawach trybunał wydawał orzeczenia. Teraz, w 2022 r., trybunał wydał 77 postanowień o umorzeniu postępowania. To też jest praca trybunału. Już nie mówię o tym, że na etapie wstępnej kontroli skarg konstytucyjnych trybunał zakończył 182 sprawy. To też wymaga pracy trybunału i ustalenia, czy ta sprawa podlega umorzeniu na etapie wstępnym, czy nie podlega. Wydano 101 postanowień o nadaniu dalszego biegu w sprawach skargi konstytucyjnej, 94 postępowania o nadaniu dalszego biegu w zakresie siedmiu postanowień uwzględniających zażalenie, 105 postanowień o odmowie nadania dalszego biegu, 149 innych postanowień. Trybunał zajmował się również, że tak powiem, pozaorzeczniczą działalnością, której też nie można lekceważyć i uznać, że nie jest to działalność Trybunału Konstytucyjnego. W 2022 r. trybunał udzielił ponad 420 odpowiedzi na prośby oraz wnioski złożone w trybie dostępu do informacji publicznej. Też nie można uznać, że to nie jest praca trybunału. Do trybunału w 2022 r. wpłynęło 555 pism określonych przez nadawców jako skargi konstytucyjne, które z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych nie mogły być w ten sposób zarejestrowane. Ten podstawowy zarzut, że trybunał nie pracuje jest nieprawidłowy i nieprawdziwy. Musicie państwo pamiętać, że zgodnie z konstytucją i ustawą o trybunale trybunał wydaje zarówno wyroki, jak i postanowienia. Wyroki dotyczą oczywiście zgodności ustaw z umowami międzynarodowymi, konstytucją, zgodności przepisów prawa wydawanych przez organy państwa, skarg konstytucyjnych itd. Nie będę tutaj przytaczał. Chodzi też o postanowienia o umorzeniu, rozstrzygnięcia sporów kompetencyjnych, m.in. przed centralnymi organami państwa. W swoim orzecznictwie w 2022 r. trybunał rozstrzygnął bardzo wiele istotnych spraw dla obywateli. To są kwestie dotyczące zasady równości i proporcjonalności, ochrony własności i innych praw majątkowych, równego dostępu do zawodu, równego dostępu do służby publicznej, ograniczenia działalności gospodarczej, ochrony praw dziecka, prawa do obrony w postępowaniu karnym, prawa do sprawiedliwej procedury sądowej, prawa do sprawiedliwej procedury administracyjnej, prawa do rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Chodzi też o kompetencje konstytucyjne organów państwa, takich jak prezydent, Trybunał Konstytucyjny, jakie te organy mają kompetencje. Następnie hierarchia źródeł prawa i zasady jego tworzenia, szczegółowe określenie przepisów prawa podatkowego, szczegółowe określenie samodzielności w zakresie tworzenia prawa przez jednostki samorządu terytorialnego. I te wszystkie rozstrzygnięcia, które były w 2022 r., państwo teraz chcecie tą uchwałą, którą przed chwilą podjęliście, wyrzucić do kosza. Tak, wyrzucić do kosza. Obywatele, tysiące, jak nie miliony, obywateli, mogą na tym stracić, nawet na pewno na tym stracą. Idąc tym tokiem rozumowania, te wszystkie rozstrzygnięcia trybunału nie istnieją, bo przecież brali w nich udział, jak wy to nazywacie, dublerzy. Wobec tego rozstrzygnięcia dotyczące milionów obywateli będą bezprzedmiotowe. A to wpłynie z kolei na tysiące orzeczeń sądowych, które zostały wydane na podstawie tych rozstrzygnięć. Czy wy się nad tym zastanawiacie? Myślę, że nie. Tak jak dzisiaj nie zastanawialiście się nad tym, co robiła policja, że policja potrafiła też rzucać kamieniami w demonstrujących. To wymaga też wyjaśnienia oczywiście. Nikt nie powinien rzucać w policję. I co do tego nie ma wątpliwości, że my jesteśmy za polskim mundurem i będziemy go chronić, tak jak to robiliśmy przez wiele lat. Natomiast nie może być też tak, że są prowokacje. Po co? Pan minister nie wyjaśnił, dlaczego ul. Wiejska została zamknięta i demonstranci nie mogli przejść spokojnie, tylko zostali zatrzymani i wtedy doszło do wielu niepotrzebnych awantur. Wracam do Trybunału Konstytucyjnego. Państwo w ogóle nie bierzecie tego pod uwagę, że to spowoduje, jeszcze raz podkreślam, ogromny chaos nie tylko w sądownictwie, ale w całym państwie. Bardzo często mówicie o tym, że trzeba mieć zaufanie do prawa. Co było w 2015 r., właściwie to w 2013 r., kiedy poprzedni rząd Donalda Tuska ukradł Polakom prawie 153 mld zł w otwartych funduszach emerytalnych? (Poseł Jakub Rutnicki: Nie kłam. Przepisał...) Tutaj nie ma pana posła Napieralskiego, który wtedy mówił, że to jest haniebne postępowanie. Jako poseł SLD wtedy określił, że to jest haniebne postępowanie Donalda Tuska, który zabiera pieniądze Polaków, bo to przecież były środki z obligatoryjnej części otwartych funduszy emerytalnych, ale one mogły być dysponowane przez obywateli. W sytuacji, w której one zostały przejęte przez ZUS... (Poseł Jakub Rutnicki: Kłamiesz. Są dziedziczone.) Są dziedziczone w zakresie środków ZUS-owskich, a nie można wziąć gotówki, jak można było wziąć, kiedy otwarte fundusze emerytalne podlegały dziedziczeniu gotówkowemu. (Poseł Jakub Rutnicki: Nikt niczego nie ukradł. Są dziedziczone. Kłamiesz.) A wy zrobiliście dziedziczenie w ramach składki ZUS-owskiej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednak jest to różnica. I to rzecznik praw obywatelskich wówczas stwierdził jednoznacznie, że to jest naruszenie praw obywateli. Rzecznik praw obywatelskich złożył skargę do Trybunału Konstytucyjnego. A co trybunał zrobił? Trybunał zapytał rząd Donalda Tuska, jakie będą konsekwencje dla budżetu. Jak się okazało, że te konsekwencje są ogromne, bo jest wszczęta procedura nadmiernego deficytu, to musiał postąpić tak, jak chciał Donald Tusk, jak chciał rząd. Nie interes obywateli, tylko interes państwa się wówczas liczył. A wy teraz mówicie, że ten trybunał pod przewodnictwem pani Julii Przyłębskiej nie dba o prawa obywateli? To proszę, czego dotyczy wszystkie 14 orzeczeń? Praw obywateli. I wy chcecie to wyrzucić do kosza. My się na to nie zgadzamy i nie będziemy się zgadzać. Nie można w ten sposób dewastować polskiego prawa. Wy mówicie o przywracaniu praworządności, a robicie to, co kazał jeden z redaktorów niemieckiej, berlińskiej gazety, który stwierdził, że zapewne w Polsce trzeba będzie przywracać demokrację niedemokratycznymi metodami. I dokładnie to robicie pod dyktando Brukseli, pod dyktando Berlina. Ale my nie będziemy się na to zgadzać. Pamiętajcie, ta władza się skończy i wy za to poniesiecie odpowiedzialność. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)