Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2021-05-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Ustawodawczej przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zawarty w druku sejmowym nr 1090. Projektowana ustawa ma na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., stwierdzającego niezgodność art. 156 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego z konstytucją. Sentencja powołanego orzeczenia została opublikowana w Dz. U. z dnia 21 maja 2015 r. pod poz. 702. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeżeli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście Trybunał zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego przewidzianej w art. 2 konstytucji, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej nie powinny naruszać wynikających z art. 2 konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. W konkluzji swego wyroku Trybunał podniósł, że stabilizacja stanów faktycznych, po upływie określonego czasu, leży w interesie porządku publicznego. Ponadto, zważywszy na tło faktyczne sprawy P46/13, podkreślił, że z czasem wzrasta ryzyko prawne polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako dotyczący tzw. pominięcia prawodawczego, a przy tym mający formułę zakresową, nie doprowadził do delegowania art. 156 § 2 k.p.a. z porządku prawnego. Dlatego też Trybunał w swoim orzeczeniu podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ustawodawczej proponuję, aby wszelkie wady kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa były objęte 30-letnim terminem przedawnienia. Jest to bowiem okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze i wskazany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2017 r. Ten termin NSA wskazał, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kwietnia 2015 r. Oceniając zarzuty kasacyjne w przedmiotowej sprawie, stwierdził, że w ocenie NSA okres, po którym niedopuszczalne byłoby stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, powinien być znacząco dłuższy niż w przypadku innych przyczyn. Przypomnę, że co do zasady jest to 10 lat. NSA nawiązał do przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zasiedzenia. Z art. 172 § 2 k.c. wynika, że po upływie 30 lat posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. I stąd w naszym projekcie zaproponowaliśmy właśnie ten 30-letni okres. W przepisach przejściowych proponujemy, aby do postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosować przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W projekcie zaproponowaliśmy też 14-dniowy okres vacatio legis. Naszym zdaniem jest to wystarczający czas, który umożliwi tak organom stosującym prawo, jak i adresatom decyzji zapoznanie się z wprowadzonymi zmianami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)