Mówca: Sprawozdawca Michał Jaros
Data: 2012-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Komisja Finansów Publicznych na posiedzeniach w dniach 24 października oraz 6 listopada 2012 r. rozpatrzyła projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej, zwanej ustawą okołobudżetową. Jak wiemy, ustawa okołobudżetowa przedkładana jest przez rząd corocznie w celu umożliwienia realizacji ustawy budżetowej. Jej projekt jest ściśle związany z budżetem państwa na rok 2013. Regulacje zawarte w projekcie uzupełniają przyjęty przez Radę Ministrów dnia 27 września projekt planu finansowego państwa na rok 2013. Pozwolę sobie teraz przedstawić wyniki prac Komisji Finansów Publicznych nad przedmiotowym projektem ustawy. Zgodnie z uzasadnieniem do ustawy okołobudżetowej w celu zapewnienia stabilności finansów publicznych niezbędne jest podjęcie kroków, które wyhamują wzrost długu publicznego w Polsce. W tym celu poza zastosowaniem przy tworzeniu projektu budżetu na rok 2013 tzw. reguły wydatkowej niezbędne jest podjęcie szeregu działań, których efekty pozwolą nie przekroczyć poziomu deficytu budżetowego państwa, określonego w projekcie budżetu na rok 2013, oraz zapewnią bezpieczny dystans od kolejnego progu ostrożnościowego relacji długu publicznego do produktu krajowego brutto. Przepisy, które są zmienione poprzez wprowadzenie w ustawie okołobudżetowej, podzielić można na 13 bloków tematycznych, które pozwolę sobie państwu pokrótce przedstawić. Pierwsza grupa przepisów, o której chciałbym powiedzieć, dotyczy zmian związanych z zamrożeniem świadczeń oraz wynagrodzeń w sektorze finansów publicznych. W projekcie ustawy proponuje się zamrożenie maksymalnych wynagrodzeń osób, do których zastosowanie ma ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Ponadto projekt ustawy obejmuje także członków organów nadzorczych w agencjach państwowych. Zamrożenie na poziomie roku 2012 dotyczy także wynagrodzeń w podmiotach sektora finansów publicznych, wynagrodzeń bezosobowych oraz funduszu świadczeń socjalnych. Projekt ustawy przewiduje zwiększenie wielkości wynagrodzeń osobowych w części dotyczącej rzecznika praw obywatelskich o 667 tys. zł. Związane jest to z realizacją zadań nałożonych na RPO, w tym zadań wynikających z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Ponadto w celu prawidłowej realizacji powierzonych nowych zadań niezbędne będzie zatrudnienie dodatkowych osób w ramach działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego oraz rzecznika praw dziecka. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż wynikający z budżetu na rok 2013 limit wydatków na wynagrodzenia i wynagrodzenia bezosobowe finansowane z udziałem środków pochodzących z Unii Europejskiej oraz źródeł zagranicznych może zostać zwiększony w toku wykonywania budżetu. Chciałbym także zaznaczyć, iż wyłączenie instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk z katalogu jednostek sektora finansów publicznych objętych propozycją ograniczenia w 2013 r. wysokości wynagrodzeń do poziomu roku poprzedniego związane jest ze specyfiką finansowania jednostek naukowych. Jeśli chodzi o szkolnictwo wyższe, to zwiększenie wynagrodzeń bezosobowych o 926 tys. zł jest konsekwencją powołania nowych organów: Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz rzecznika praw absolwenta. W kwestii części budżetowej dotyczącej zdrowia zwiększenie wynagrodzeń bezosobowych o 881 tys. zł ma na celu zapewnienie niezakłóconego działania Komisji Ekonomicznej powołanej przy ministrze zdrowia. Co do zmian wielkości wynagrodzeń bezosobowych w części dotyczącej administracji publicznej w kwocie 780 tys. zł i w części dotyczącej budżetu finansów publicznych i instytucji finansowych o kwotę 817 tys. zł, dotyczy to kwot wypłacanych członkom komisji orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Proponowane zwiększenie wynagrodzeń bezosobowych o 6 mln zł w części sprawiedliwości wiąże się z przeprowadzaniem zawodowych egzaminów prawniczych. Natomiast w części obejmującej finansowanie zadań Urzędu Transportu Kolejowego proponowane zwiększenie wynagrodzeń bezosobowych o 300 tys. zł wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego stanu bezpieczeństwa infrastruktury oraz taboru kolejowego. Myślę, że warto wspomnieć także, iż w zatwierdzonym przez ministra zdrowia, w porozumieniu z ministrem finansów, planie finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2013 wartość kosztów wynagrodzeń na rok 2013 ustalono na poziomie określonym w planie finansowym funduszu na rok 2012, z uwzględnieniem środków, jakie NFZ przewiduje otrzymać z tytułu dotacji na realizację projektu z udziałem środków unijnych, to jest na realizację projektu Akademia NFZ. Kończąc tę część, chciałbym podkreślić, iż niepodwyższenie w roku 2013 wynagrodzeń w jednostkach i podmiotach sektora finansów publicznych nie powinno powodować odpływu kadry, bowiem mrożony jest fundusz wynagrodzeń danej jednostki, nie są zaś mrożone indywidualne wynagrodzenia. Kolejna grupa przepisów dotyczy zmian związanych z Funduszem Pracy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami staże podyplomowe oraz szkolenia specjalizacyjne lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek i położnych w roku 2012 finansowane są ze środków Funduszu Pracy, podobnie jak w latach 2009-2011. W celu umożliwienia kontynuowania wyżej wymienionych staży i szkoleń oraz finansowania ich ze środków Funduszu Pracy w 2013 r. należało wprowadzić zmianę, w związku z czym przeznaczono na ten cel kwotę 835,3 mln zł. Na uwagę zasługuje fakt, iż projekt ustawy przewiduje umożliwienie w roku 2013 dokonywania przesunięć wydatków Funduszu Pracy z zadań realizowanych ze środków Unii Europejskiej na zadania realizowane bez udziału tych środków. Następna grupa przepisów dotyczy zmian związanych z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przewidywana zmiana ma na celu modyfikację przepisów, które mają wpływ na wysokość wydatków PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wprowadzenie tej zmiany oznacza zmniejszenie wydatków PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w 2013 r. o 300 mln zł. IV blok zmian dotyczy podatku akcyzowego. Zmiany obejmują cztery kwestie: opodatkowanie akcyzą w określonych okolicznościach suszu tytoniowego, określenie stawki podatku akcyzowego na takie napoje alkoholowe jak cydr i perry, podwyższenie stawek akcyzy dla wyrobów tytoniowych oraz rozszerzenie katalogu wyrobów akcyzowych, do których ma mieć zastosowanie procedura zawieszenia poboru akcyzy, o 4 wyroby. Biorąc pod uwagę ważne względy społeczne, a przede wszystkim zdrowotne, oraz wielkość wpływów do budżetu państwa z tytułu podwyższenia podatku akcyzowego - a przewidywana kwota jest na poziomie 245 mln zł - zajmę się na tę chwilę tą częścią przepisów. Wzrost stawek podatku akcyzowego na papierosy podyktowany jest koniecznością osiągnięcia w przyszłości wyższego unijnego minimum podatkowego na papierosy, zgodnie z którym od 1 stycznia 2014 r. minimalny całkowity podatek akcyzowy na papierosy ma wynieść co najmniej 60% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży papierosów dopuszczonych do konsumpcji. Polska uzyskała okres przejściowy do dnia 31 grudnia 2017 r. na wypełnienie tych norm. Mając na uwadze szeroko pojęte względy społeczne i zdrowotne, zaproponowano zwiększenie obciążenia podatkowego także innych wyrobów tytoniowych, tytoniu do palenia oraz cygar i cygaretek. Zakłada się, że w przypadku papierosów podwyżka akcyzy ogółem wyniesie 5%, co wymaga podwyższenia stawki kwotowej z dotychczasowego poziomu 170 zł 97 gr na 1000 szt. do wysokości 180 zł na 1000 szt. przy niezmienionej stawce procentowej na poziomie 31,41%. W przypadku proponowanej 5-procentowej podwyżki akcyzy ogółem na papierosy jej udział w średniej ważonej detalicznej cenie sprzedaży papierosów, przyjętej na 2013 r. na poziomie roku 2012, osiągnął poziom 66,26%. Na cygara i cygaretki proponuje się wzrost akcyzy w takiej samej skali jak na papierosy, tj. o 5%. Kolejny blok zmian obejmuje zmiany dotyczące ustawy o finansach publicznych oraz przepisów ją wprowadzających. Głównym celem projektowanych zmian jest dostosowanie sposobu prezentowania danych w wieloletnim planie finansowym państwa do aktualnego budżetu oraz zapewnienie jego większej przejrzystości. Ponadto zaproponowane przepisy mają umożliwić również w 2013 r. utworzenie w budżecie państwa rezerwy celowej przeznaczonej na wydatki budżetowe w wysokości odpowiadającej planowanemu przyrostowi dochodu, związane z dokonanymi zmianami organizacyjnymi. VI blok odnosi się do regulacji dotyczących zmian związanych z podatkiem od towarów i usług. W projekcie proponuje się zmiany w podatku od towarów i usług, które dotyczą samochodów osobowych i niektórych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, polegające na przedłużeniu do dnia 31 grudnia 2013 r. okresu obowiązywania.