Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2013-04-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota wobec przedłożonego przez rząd projektu ustawy deregulacyjnej w takim kształcie, jaki ona przybrała po pracach w komisji. Wypada rozpocząć od tego, że Ruch Palikota opowiada się za deregulacją. Uważamy, że deregulacja niesie za sobą wiele korzyści, przede wszystkim powoduje niższe ceny wskutek konkurencji, niższe ceny tych usług, w przypadku których zawody zostaną zderegulowane. Po drugie, zwiększa również liczbę miejsc pracy w danym obszarze. Dzięki temu, że łatwiej jest dostać się do danego zawodu, więcej osób wykonuje ten zawód, co powoduje, że miejsc pracy jest więcej. Wreszcie po trzecie, uważamy, że deregulacja jest po prostu sprawiedliwa. W systemie, w którym kiedy liczba miejsc pracy w danym zawodzie, jest ona często limitowana w sposób sztuczny, w związku z tym osoby, które mają odpowiednie kompetencje, tylko ze względu na przekroczenie tego pułapu nie są w stanie wykonywać danego zawodu. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że Polska jest krajem przeregulowanym. W Polsce obecnie regulowanych zawodów jest 380, tymczasem średnia dla całej Unii Europejskiej wynosi około 150. Takie kraje jak Francja czy Niemcy są właśnie blisko tej średniej, a są takie kraje jak Estonia - 47 zawodów - czy Szwecja - około 90 - które są zdecydowanie poniżej tej średniej. W związku z tym popieramy generalnie ideę deregulacji, aczkolwiek mamy krytyczny stosunek do tego, w jaki sposób rząd chce tę ideę zrealizować. Krytykę tę należy zacząć od tego, że wbrew szumnym hasłom ta ustawa dereguluje w bardzo małym stopniu. Po pierwsze, z tych 380 zawodów na razie zderegulowanych będzie tylko 50, i to też nie w pełni. Gdyby nawet były one w pełni zderegulowane, to i tak Polska z miejsca ostatniego w Unii Europejskiej awansowałaby na przedostatnie, wyprzedzając tylko Czechy, a więc na razie jest to dosyć skromny początek i zobaczymy, jak będzie dalej. Po drugie, dużą część z tych zawodów stanowią te zawody, które są zawodami, powiedzmy wprost, małej wagi. Na przykład osiem zawodów związanych jest z żeglugą śródlądową, takich jak bosman żeglugi śródlądowej czy szyper żeglugi śródlądowej, czy starszy marynarz żeglugi śródlądowej. Trudno, szanowni państwo, wierzyć, że rzeczywiście deregulacja tych zawodów w jakiś istotny sposób przyczyni się do zwiększenia liczby miejsc pracy w Polsce albo przyczyni się do jakiegoś ożywienia gospodarczego. Powiedzmy sobie wprost, że chyba nikt na tej sali w to nie wierzy, szczególnie że deregulacja na przykład zawodu bosmana polega na tym, że skraca się z 36 miesięcy do 30 miesięcy, czyli z 3 lat do 2,5 roku, okres stażu, który jest wymagany do zdania egzaminu. Jeszcze raz powtórzę pytanie: Czy ktokolwiek z państwa myśli, że wskutek tego, że bosmanem będzie można zostać nie po 3 latach, ale po 2,5 roku praktyki zawodowej, rzeczywiście chociaż w najmniejszym stopniu zmniejszy się w Polsce problem bezrobocia? Otóż nie zmniejszy się. Oczywiście poza tymi zawodami mniej istotnymi są też zawody bardziej istotne, w szczególności zawody prawnicze, które w dużo większym stopniu mają wpływ na życie przeciętnego człowieka, przeciętnego obywatela, takie jak radca prawny, adwokat, notariusz, komornik czy syndyk. I w tym wypadku dobrze, że rząd dereguluje te zawody. Większość z tych postulatów stanowią postulaty słuszne w zakresie tych zawodów, które popieramy, aczkolwiek trzeba zwrócić uwagę na to, że to jest raczej kosmetyka, jako że te zawody po prostu w dużej mierze są już zderegulowane. Liczba aplikantów w ostatnich latach wzrosła o kilkaset procent. Reformy poprzedników rzeczywiście były dużymi reformami, natomiast obecna reforma, polegająca głównie na rozszerzeniu kategorii osób o osoby, które mogą wykonywać te zawody bez wymogu zdania egzaminu, czyli wskutek tego, że posiadają odpowiedni tytuł naukowy albo mają odpowiednie doświadczenie zawodowe, albo które mogą bezpośrednio, od razu przystąpić do egzaminu, bez aplikacji, dotyczy stosunkowo małej liczby osób i moim zdaniem wpłynie na zwiększenie liczby osób wykonujących zawód w najlepszym wypadku o kilka procent, aczkolwiek akurat te zmiany moim zdaniem zmierzają w dobrym kierunku. Tak więc, po pierwsze, pomimo tych wielkich słów o wielkiej reformie moim zdaniem jest to czysta kosmetyka ubrana w szaty wielkiej reformy dla celów PR-owskich. Po drugie, ta ustawa pod względem czysto legislacyjnym zawiera wiele istotnych błędów. Niektóre z nich udało się w komisji poprawić, za co chwała panu posłowi Szejnfeldowi i całej komisji, aczkolwiek były one w jakiś sposób dyskredytujące dla rządu. Na przykład to, że rząd zaproponował, ażebyśmy nowelizowali przepisy, których już nie ma, a tak było z przepisami dotyczącymi kwalifikacji, jakie są wymagane, ażeby wykonywać zawód instruktora jazdy. Tych przepisów już od dawna nie ma w Prawie o ruchu drogowym, natomiast są w ustawie o kierujących pojazdami, a tymczasem rząd chciał nowelizować tę pierwszą ustawę, mimo że w styczniu 2011 r. Sejm uchwalił nowelizację Prawa o ruchu drogowym i zlikwidował te przepisy. Jest to sytuacja nieco kuriozalna. Również dziwna była sytuacja, kiedy to przedstawiciel rządu nie był w stanie wyjaśnić znaczenia i sensu pewnych przepisów. Mówię tutaj o dyskusji, jaka miała miejsce na posiedzeniu komisji w związku z przepisami dotyczącymi VAT w przypadku świadczenia bezpłatnych porad prawnych, czyli chodzi o art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 tego pierwotnego przedłożenia. Oczywiście są to błędy, które komisja naprawiła. Mam tylko pytanie, ile jest takich błędów, których nie znaleźliśmy. To jest ustawa, która liczy, jak powiedział pan poseł Szejnfeld, kilkaset stron, i skoro takie błędy się tam znajdują, to pojawia się pytanie, ile jest takich, których nie udało nam się znaleźć. Moim zdaniem jeden z takich błędów, których komisja nie znalazła, a na który niedawno zwróciłem uwagę, to rzecz następująca. Otóż w obecnym stanie prawnym każdy, kto jest doktorem nauk prawnych, może od razu przystąpić do egzaminu na notariusza bez odpowiedniej aplikacji, natomiast po wejściu w życie tego przedłożenia ta możliwość będzie dotyczyła tylko tych osób, które mają doktorat na polskiej uczelni, czyli jeśli ktoś ma doktorat prywatnej uczelni w Pcimiu, to będzie mógł przystąpić do tego egzaminu, a jeśli ktoś ma doktorat Sorbony, to nie będzie mógł przystąpić do tego egzaminu wskutek tego, że pojawiły się tam słowa ˝w Rzeczypospolitej˝. A więc tylko osoby, które obroniły ten doktorat w Rzeczypospolitej, będą miały takie uprawnienie. Moim zdaniem jest to sytuacja trochę kuriozalna, szczególnie że mamy tutaj deregulować, a nie doregulowywać. I właśnie pytanie, ile jeszcze takich rzeczy tam jest ze względu na skomplikowanie tej materii. To jest druga moja uwaga krytyczna. A więc, po pierwsze, ta ustawa dereguluje w mniejszym stopniu, niż byśmy chcieli, po drugie, poziom legislacji jest średni, a po trzecie i najważniejsze - mam mało czasu, więc nie omówię tego wszystkiego - są też rozwiązania szczegółowe, dotyczące poszczególnych zawodów, których jest prawie 50, i też co do niektórych mamy wątpliwości. W przypadku niektórych zawodów uważamy - znowu w tym zakresie zgadzam się z panem posłem Szejnfeldem - że rząd nie poszedł wystarczająco daleko. Są takie zawody jak te dotyczące pośrednictwa na rynku pracy, jak doradca zawodowy czy chociażby bibliotekarz, w przypadku których w ogóle jakakolwiek regulacja jest zbędna i wolny rynek w zupełności by wystarczył. Z drugiej strony są też przykłady odwrotne. Na przykład tu nie zgadzam się z panem posłem Szejnfeldem. Uważam, że dziwny jest pomysł, ażeby w przypadku instruktorów sportowych czy trenerów sportowych... Może zacznę od tego, że oczywiście obecny system w przypadku tych zawodów jest archaiczny, skostniały, przeformalizowany i zły, ale z drugiej strony pomysł, ażeby państwo całkowicie wyrzekło się w tym przypadku kontrolowania uprawnień i niejako przekazało je korporacjom, bo stowarzyszenia sportowe to są pewnego rodzaju korporacje... Kiedy mamy do czynienia z zawodami, w przypadku których w grę wchodzi jednak zdrowie osób, bo jak wysyłamy dziecko do jakiegoś instruktora, to brak odpowiednich kwalifikacji może spowodować nawet kalectwo, to wydaje mi się, że państwo jednak powinno postawić tutaj jakieś wymogi minimalne, a nie zdawać się na korporacje, szczególnie że tak naprawdę nie wiemy, jakie te wymogi postawią korporacje. Być może efektem będzie paradoksalnie zwiększenie regulacji, bo przekazanie tym związkom sportowym takich uprawnień bądź zdanie się tak naprawdę tylko na uprawnienia, jakie one narzucą, też może spowodować, że te wymogi będą wyższe, niż byśmy chcieli, żeby były. Jest więcej takich przypadków, w których mamy wątpliwości co do szczegółowych zapisów. Konkludując, Ruch Palikota jest za deregulacją, aczkolwiek krytycznie patrzymy na ustawę w takim kształcie, jaki ma ona obecnie. Uważamy, że i tak jest to duży postęp w stosunku do przedłożenia pierwotnego, ale ta ustawa jest daleka od ideału, dlatego na dzień dzisiejszy patrzymy na nią w sposób krytyczny. Oczywiście ostateczne stanowisko i to, jak zagłosujemy, będzie zależało jeszcze od tego, co się wydarzy, jeśli chodzi o zmiany w tej ustawie, bo i jest sporo wniosków mniejszości, i jest spora liczba poprawek. Wtedy będziemy podejmowali ostateczną decyzję. Dziękuję bardzo za uwagę.