Mówca: Anita Sowińska
Data: 2022-10-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W uzasadnieniu ustawy czytamy: edukacja finansowa dostarcza wiedzę na temat finansów oraz kształtuje umiejętności związane z zarządzaniem finansami osobistymi i funkcjonowaniem na rynku finansowym. Dzięki edukacji finansowej można się stać świadomym konsumentem lub przedsiębiorcą, który podejmuje racjonalne i odpowiedzialne decyzje finansowe, rozumiejąc ich konsekwencje. Trudno nie zgodzić się z tym stwierdzeniem. W ciągu ostatnich lat instytucje odpowiedzialne za ochronę interesów konsumentów obserwują wpływ wielu skarg związanych z naruszaniem praw konsumentów na rynku usług finansowych. Z pewnością potrzebujemy dobrych kampanii edukacyjnych mających na celu zwiększenie kompetencji finansowych społeczeństwa i dobrze, że państwo wykłada na to pieniądze. Jednak wątpliwości budzi fakt, że tą ustawą rząd planuje utworzenie kolejnego funduszu celowego, który będzie podlegał bezpośrednio ministrowi, a parlament będzie pozbawiony nad nim kontroli. Przychody Funduszu Edukacji Finansowej mają pochodzić przede wszystkim z kar pieniężnych nakładanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, kar wynikających z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorcze oraz podwyższonych kar, i to znacznie, wynikających z tej ustawy. Te kary są znaczące i nie kwestionując samej ich zasadności, trzeba stwierdzić, że fundusz będzie dysponował sporym budżetem. Według sprawozdania z działalności Rady Edukacji Finansowej na rok 2021 na koncie funduszu na koniec roku stan wyniósł 105,5 mln zł, a ta kwota może znacząco wzrosnąć wskutek proponowanych zmian w ustawie. Tutaj trzeba podkreślić, że z tych 105 mln do wykorzystania do tej pory było tylko 2,5 mln, ponieważ reszta była zablokowana. Zresztą sam pan minister stwierdził, że są w trakcie po prostu rozpatrywania. Czyli de facto budżet tego funduszu wzrasta ponad 40 razy, i to nawet gdyby nie uwzględniać tych podwyżek. Chcę zaznaczyć, że to wiąże się z ryzykiem. Mieliśmy przykład chociażby z Funduszem Sprawiedliwości ministra Ziobry, gdzie pieniądze z funduszu celowego, które miały być przeznaczane na przeciwdziałanie przestępczości i pomoc pokrzywdzonym były wydawane zupełnie na inne cele, jak np. zakup narzędzia do inwigilacji czy wozy strażackie. Nie twierdzę, że tak samo będzie z funduszem edukacji, ale ryzyka są, szczególnie w roku wyborczym, bo spodziewam się, że Najwyższa Izba Kontroli nie zdąży nawet przeprowadzić tej kontroli przed wyborami. Drugi filar zmian w ustawie związany jest z wnioskami pokontrolnymi Najwyższej Izby Kontroli. Jedną z najważniejszych zmian jest zmiana zasad funkcjonowania rzecznika finansowego i jego biura. Jedną z propozycji jest włączenie do katalogu klientów podmiotu rynku finansowego osób, które nie mieszczą się ściśle w obecnej definicji, ale wymagają ochrony, np. spadkobierców, a poza tym ustawa, uwzględniając interes klientów podmiotów sektora technologii finansowej FinTech, planuje także zmienić sposób udzielenia odpowiedzi na reklamację złożoną w postaci elektronicznej. Projektowana ustawa umożliwi także rzecznikowi finansowemu powoływanie pełnomocników terenowych, co w założeniu ma zwiększyć dostępność możliwości korzystania z ochrony rzecznika finansowego w mniejszych ośrodkach wśród osób, które mogą mieć trudności z korzystaniem ze zdalnych kanałów komunikacji. Podsumowując, ustawa dokonuje znacznej modyfikacji pierwotnego projektu ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o rzeczniku finansowym. Zmiany związane z utworzeniem nowych instytucji, stanowisk i funduszy celowych nie tylko przeformułują dotychczasowy status rzecznika finansowego i jego biura, ale także wyposażą go w nowe uprawnienia i obowiązki. Część z tych zaproponowanych zmian jest korzystna, a część, jak to zwykle bywa z ustawami autorstwa PiS-u, jest wręcz nie do przyjęcia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)