Mówca: Sprawozdawca Patryk Jaskulski
Data: 2026-02-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! Marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierował w dniu 2 grudnia 2025 r. informację o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2024 r., druk nr 2036, do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Ustawodawczej w celu zapoznania się. Komisje na wspólnym posiedzeniu w dniu 25 lutego 2026 r. zapoznały się z przedłożoną informacją oraz przeprowadziły dyskusję. Zostałem upoważniony do przedstawienia Wysokiej Izbie sprawozdania z tych prac. Przedłożony dokument stanowi oficjalne sprawozdanie Trybunału Konstytucyjnego skierowane do Sejmu Rzeczypospolitej. Zatwierdzony uchwałą Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 czerwca 2025 r. Obejmuje ono podstawy ustrojowe funkcjonowania trybunału, jego kompetencje, strukturę organizacyjną oraz statystykę spraw rozpoznanych w 2024 r., a przede wszystkim analizę najważniejszych zagadnień konstytucyjnych wynikających z wydawanych orzeczeń. W 2024 r. do trybunału wpłynęło 318 spraw, z czego 259 podlegało wstępnemu rozpoznaniu. Do merytorycznego rozpoznania przekazano m.in. 92 skargi konstytucyjne i 13 pytań prawnych. Trybunał wykonał swoje konstytucyjne kompetencje w zakresie hierarchicznej kontroli norm, zarówno w trybie kontroli następczej, jak i w trybie kontroli prewencyjnej. W dokumencie, co też podkreślał wielokrotnie prezes, zawarta jest informacja o tym, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jednocześnie zwrócono uwagę na problem niepublikowanych wyroków w 2024 r. 22 orzeczenia nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw ani w Monitorze Polskim. W toku dyskusji posłowie przypomnieli osobie, która była w zastępstwie, panu sędziemu Sochańskiemu, że trybunał niestety nie mógł opublikować tych orzeczeń w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który orzekł, że Trybunał Konstytucyjny z dublerami narusza podstawowe zasady prawa Unii Europejskiej, w tym prawo do rzetelnego procesu. Orzeczenia wydane z udziałem osób wadliwie powołanych nie powinny być respektowane w sprawach dotyczących prawa Unii Europejskiej. Warto też podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdzał także, iż obecność dublerów jest sprzeczna z polskim prawem, gdyż Trybunał Konstytucyjny wcześniej sam uznał, że wybór wcześniejszych sędziów był nielegalny. Warto podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w 2024 r. wydał łącznie 25 orzeczeń. Obserwujemy tym samym od 2015 r., kiedy to Prawo i Sprawiedliwość zrobiło zamach na Trybunał Konstytucyjny i powołało sędziów prawidłowo wybranych, absolutny regres w liczbie wydawanych orzeczeń. 2024 r. był też tym rokiem, w którym posłowie w dyskusji zwracali uwagę, że orzeczenia trybunału były serwowane na polityczne zamówienie. Tak naprawdę miały za zadanie bieżącą walkę polityczną, tak jak to orzeczenie w sprawie nielegalności powołania komisji śledczej do spraw Pegasusa, a także miały stanowić tarczę przeciw rozliczeniu poprzedniej władzy. Najistotniejsze zagadnienia konstytucyjne analizowane w 2024 r. dotyczyły zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, ochrony praw nabytych, w szczególności w sprawach emerytalnych, oraz ochrony interesów w toku w prawie podatkowym. Trybunał odniósł się również do zasady niedziałania prawa wstecz, proporcjonalności sankcji administracyjnych oraz ochrony autonomii informacyjnej i tajemnicy komunikowania się. Panie prezesie, mam takie pytanie, jeżeli pan prezes pozwoli, bo mamy bardzo kuriozalną sytuację. Posłowie Prawa i Sprawiedliwości, którzy do tej pory korzystali z procedury, która jest obowiązująca, i którzy nawet podczas tej kadencji Sejmu kilkukrotnie za pomocą tej procedury próbowali wysłać do Trybunału Konstytucyjnego kolejnego polityka, bezpośrednio z sali sejmowej, który by się przebrał za sędziego i działał politycznie, a nie w imię interesu obywateli... Panie prezesie, jak to jest być sędzią we własnej sprawie? Będzie pan dziś orzekał na polityczne zamówienie w sprawie... (Poseł Michał Wójcik: Doczytaj orzeczenia trybunału.) Panie pośle Wójcik, niech się pan nie denerwuje. (Poseł Michał Wójcik: Orzeczenia trybunału doczytaj. Ty nie masz wiedzy w ogóle.) Będzie pan miał pewnie za chwilę czas, żeby się wypowiedzieć. (Poseł Michał Wójcik: Tak trybunał orzekł, tak że może. Z orzecznictwa to wynika.) Mam pytanie do pana prezesa, czy nie czuje się pan zdradzony, że posłowie Prawa i Sprawiedliwości podważają sposób pana wyboru na funkcję członka Trybunału Konstytucyjnego. (Poseł Michał Wójcik: Kto tak powiedział?) Państwo złożyli taki wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. (Poseł Michał Wójcik: Co?) Zresztą pan też potrafi połykać swój język, niejednokrotnie pan to robił, chociażby w sprawie wniosku o sposób wyłaniania członków KRS-u. (Poseł Michał Wójcik: Trzeba, żeby zablokować zamach.)