Mówca: Jerzy Borkowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-01-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o powiecie metropolitalnym już w samej nazwie nawiązuje do zbytecznego szczebla samorządu terytorialnego, jakim jest powiat. Dalej w swym tekście zawiera zresztą ciągłe odwołania do ustawy o samorządzie powiatowym z dnia 5 czerwca 1998 r. (np. art. 63 ust. 4, art. 30, art. 33), która jak wiadomo, jest ustawą daleką od ideału, gdyż zawiera szereg artykułów, które dublują w swej treści zapisy ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r., a co za tym idzie - brak realnego wykonywania tych artykułów, gdyż mamy zasadę domniemania kompetencji na rzecz gmin oraz na zasadzie subsydiarności (pomocniczości) zadania w większości wykonują gminy. W skład powiatu metropolitalnego, o którym mowa w projekcie ustawy, ma wchodzić 14 miast na prawach powiatu, pomijając zupełnie kwestię powiatów ziemskich (jak np. Będzin), które bezspornie wchodzą w skład konurbacji (aglomeracji) śląskiej. Dlatego jest to projekt, który jeszcze bardziej zwiększa rolę powiatów grodzkich, które w swym władztwie administracyjnym i tak posiadają już kompetencje dwóch szczebli samorządu (gmin i powiatów). Dokąd więc zmierzamy? Oczywiście do rozbudowy administracji samorządowej. Powiat metropolitalny, jaki ma powstać na podstawie tejże ustawy, posiadać będzie prawie identyczne kompetencje, jak powiat grodzki i ziemski, np. w zakresie zagospodarowania przestrzennego czy bezpieczeństwa i ładu publicznego. Obecnie istniejące jednostki samorządu terytorialnego mają realne narzędzia do kreowania polityki bezpieczeństwa publicznego (np. poprzez możliwość powołania straży miejskiej czy gminnej), a nowo powstały powiat metropolitalny takich narzędzi, według powyższego projektu ustawy, nie posiada. Zgodnie z art. 3 nowy podmiot, jakim będzie powiat metropolitalny, nie naruszy samodzielności powiatów i gmin, nie będzie także wobec nich organem kontroli ani nadzoru, gdyż będzie organem równego stopnia w postępowaniu administracyjnym, zatem będzie kolejnym (zbędnym) podmiotem o zdublowanych kompetencjach i zadaniach. Nowy podmiot, czyli nowa władza. Propozycja kolejnych wyborów, kolejnej rady i zarządu, co wiąże się ze sporymi środkami finansowymi na diety i koszty związane z wyborami, co do przeprowadzenia których projekt ustawy nie odnosi się konkretnie (mówi tylko, że będą powszechne i kadencja będzie trwała 4 lata), nie jest dokładnie sformułowane, czy np. będą one odbywać się razem z wyborami samorządowymi. Poza tym brak jest w projekcie założeń stricte prawa wyborczego dotyczących choćby zasady wyborczej (większościowej czy proporcjonalnej) czy okręgów wyborczych. Władztwo w powiecie metropolitalnym ma być tożsame z władzą powiatu, czyli radą i zarządem. Rada składać się ma z 9 członków, zatem przy założeniu wyborów w wielu okręgach (okręg = miasto) nie każdy podmiot będzie miał przedstawiciela, co moim zdaniem wygeneruje dodatkowe konflikty. Inny podział na okręgi jednomandatowe jest prawie niemożliwy, gdyż trudno będzie osiągnąć tu zasadę jednolitej normy przedstawicielstwa dla sprawiedliwego podziału. Zarząd zaś, którego skład to starosta i dwóch wicestarostów, to kolejne zarzewie walki politycznej o wpływy w tak ważnym dla kraju regionie (przy każdym założeniu poszkodowane będą małe miasta, a jeszcze bardziej umocni się pozycja dużych miast). Dodatkowym argumentem przeciw jest także nieujęcie dokładnej nazwy tego ˝tworu˝, co w związku z tak dużą niejednolitością opisywanego regionu będzie niezwykle trudne, aby nikogo nie dyskryminować i tym samym nie podsycać istniejących antagonizmów historycznych (Śląsk kontra Zagłębie, gorole i hanysi). W projekcie nie ma jednoznacznie określonych źródeł finansowania, można dopatrzeć się tylko możliwości dotacji celowych z budżetu państwa (co tym samym uszczupli dotacje do samorządów, gdyż są to te same zadania) oraz mienia i środków przekazanych przez miasta członków i gminy, co w skojarzeniu z ich zubożeniem w ostatnich latach wydaje się być kuriozalne. Uważam to za sprzeczność wewnętrzną z art. 3 niniejszego projektu ustawy, który mówi o równości i równorzędności tych podmiotów. Są też błędy natury prawnej, np. w art. 28 ust. 6 jest błędne powołanie na ust. 4, a powinno być na ust. 5. Przyjęcie tejże ustawy spowoduje kolejny przerost administracji, gdyż powiat metropolitalny w założeniach z projektu będzie wykonywał zadania przy pomocy starostwa metropolitalnego oraz jednostek organizacyjnych, które powoła starosta powiatu metropolitalnego, przed którym będą one odpowiadać. Reasumując, według mojej opinii, ten projekt ustawy to kolejny bubel prawny, który tylko zdubluje kompetencje i doprowadzi do kolejnych patologii władzy (w końcu nikt nic nie będzie robił, bo nie wiadomo, kto ma co robić). Potrzeba na to dużych środków finansowych, których nie ma. Uważam go w obecnej formie za nie do zaakceptowania.