Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2015-12-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektów ustaw o zmianie ustawy budżetowej na rok 2015 i popularnie zwanej ustawy okołobudżetowej według druków nr 65 i 66. Według analizy budżetu państwa na 2015 r. dokonanej przez rząd nastąpił znaczący ubytek dochodów i stąd rząd proponuje czy wymagana jest nowelizacja ustawy. Prognozowany ubytek dochodów w całym roku wyniesie prawie 10,5 mld zł. Największy spadek prognozuje się w podatku od towarów i usług i będzie on niższy o ponad 13 mld zł od przyjętego w ustawie budżetowej. Jedną z przyczyn była zmiana przepisów w rozliczaniu podatku VAT, która umożliwiła przedsiębiorcom posiadającym status podmiotu upoważnionego do rozliczania VAT-u z importu spoza Unii Europejskiej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku importu z krajów członkowskich. Przepisy te opóźniły rozliczenie VAT-u, a szczególnie tutaj zaznaczyło się to w pierwszym półroczu br. Ponadto rząd ocenia stosunkowo niską ściągalność należności z tytułu tego podatku. Wydaje się, że na przyszłość sytuacja zostanie opanowana, ponieważ rządzący niejednokrotnie zapewniali o uszczelnieniu systemu podatkowego, więc z pewnością tego problemu już w przyszłości nie będzie. Pozostaje tylko pytanie, w jaki sposób będzie osiągnięty ten zamierzony i wielokrotnie powtarzany cel. W poszukiwaniu przyczyn niskich wpływów podatku VAT pragnę jednak zwrócić uwagę również na inne zagadnienia, które mogły mieć wpływ na zaistniałą sytuację. Mam tu na myśli chociażby handel zagraniczny, stosunkowo niską dynamikę importu w stosunku do eksportu naszego kraju. Z analizy wskaźników handlu zagranicznego w latach 2008-2014 wynika, że Polska znajduje się w czołówce unijnych eksporterów. Bilans handlowy Polski poprawił się znacząco w ciągu minionych 6 lat. W tym okresie eksport Polski rósł średniorocznie o 4,7%, a import w tym samym czasie rósł blisko dwa razy wolniej, średniorocznie o 2,5%. Dodać do tego należy również znaczący spadek cen towarów importowanych. Szczególne miejsce ma tutaj spadek cen takich towarów jak paliwa, których import jest znaczącą pozycją w polskim systemie handlu zagranicznego. W budżecie 2015 r. odnotowano również spadek dochodów z podatku akcyzowego o kwotę ponad 600 mln zł, co wynika głównie ze spadku podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych. Na uwagę natomiast zasługuje wzrost podatków dochodowych od osób prawnych i osób fizycznych łącznie o kwotę ok. 1800 mln zł, a także wzrost dochodów niepodatkowych o kwotę ponad 1700 mln. Niewyjaśniona jednak pozostaje sprawa braku wpłaty w 2015 r. z tytułu aukcji na rezerwację częstotliwości LTE. Nasuwa się oczywiste pytanie: Dlaczego? Co sprawiło, że sprzedaż częstotliwości za kwotę 9 mld zł zostaje przesunięta na rok przyszły? Czy nie jest to działanie celowe, pogłębiające deficyt roku bieżącego, a poprawiające sytuację budżetu na rok przyszły? Po stronie wydatków budżetu państwa dokonano ich blokowania i wygenerowano tzw. naturalne oszczędności, które wyniosą prawie 6,5 mld zł. W wielu przypadkach te nazywane tak przez rząd oszczędności są po prostu cięciami wydatków budżetowych. Zmniejszenie wydatków wystąpi w większości pozycji budżetowych. Największe z nich to: rezerwa celowa - ponad 2800 mln, obsługa długu krajowego - ok. 2150 mln, obsługa długu zagranicznego - 350 mln zł. Te ostatnie są akurat wynikiem korzystniejszych kursów walut i niższych stóp procentowych, a także poniesienia pewnych wydatków jeszcze w 2014 r. W części 42: Sprawy wewnętrzne oszczędności wyniosą ponad 240 mln zł, w części 73: Zakład Ubezpieczeń Społecznych - ponad 280 mln zł. Znaczące, bardzo istotne zmiany i cięcia występują w części 29: Obrona narodowa i wyniosą powtarzaną już dzisiaj kwotę ponad 209 mln zł, z tego wydatki bieżące - 114 mln zł i wydatki inwestycyjne - 95 mln zł. Nowelizacja ustawy budżetowej w tej części wymaga zmiany tzw. ustawy okołobudżetowej. Ubytek środków wydatkowanych w części: Obrona narodowa wymaga zniesienia przyjętego unormowania, które określa, że coroczne wydatki z budżetu państwa na potrzeby obronne nie mogą być niższe niż 1,95% PKB roku poprzedniego. Nowelizowany budżet bardzo dotkliwie narusza również wydatki w części 85: Budżety wojewodów, zmniejszając je o kwotę ponad 110 mln zł, w tym wydatki majątkowe o kwotę ponad 28 mln zł, prawie w całości z działu: Rolnictwo i łowiectwo, natomiast zmniejszenie wydatków bieżących dotknęło przede wszystkim ochronę zdrowia - o kwotę prawie 72 mln zł, co z pewnością jest decyzją wysoce nieracjonalną. To cięcie budżetów wojewodów najbardziej dotknęło województwa: wielkopolskie - 23 mln zł, mazowieckie - 17 mln zł, łódzkie - 16 mln zł i moje lubelskie - 11,5 mln zł. Reasumując, nowelizowany budżet państwa po tak przedłożonym przez rząd prognozowaniu dochodów i cięciu wydatków zwiększa poziom deficytu o dużą kwotę, bo aż o 3900 mln zł. Propozycja takiej nowelizacji budżetu państwa nie może uzyskać akceptacji mojego klubu. Można się zgodzić, że przeszacowane dochody z podatku VAT wymagają pewnej korekty budżetu, ale ta ocena przedłożona przez obecny rząd jest po prostu nierzetelna, nieracjonalna i wyraźnie manipulowana. Dowodem tej niefrasobliwej oceny sytuacji budżetu niech będzie, jest chociażby fakt, że rząd zakłada dalsze oszczędności w wydatkach i planuje utworzenie rezerwy celowej z przeznaczeniem na dotację celową na realizację zadań Agencji Rezerw Materiałowych. Akurat teraz mamy uzupełniać rezerwy strategiczne. Rzekomo będzie to z nadwyżki wydatków zblokowanych ponad kwotę 6,6 mld zł. I znowu, Wysoka Izbo, nasuwa się pytanie, czy jest to konieczne w sytuacji, gdy wskaźniki polskiej gospodarki są na stosunkowo dobrym, stabilnym poziomie, nie ma żadnej sytuacji kryzysowej w sferze społecznej. Czy powiększenie deficytu budżetowego o tak dużą kwotę ma zatem racjonalne uzasadnienie? Dziękuję bardzo. (Oklaski)