Mówca: Bartosz Józwiak
Data: 2015-12-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność zaprezentować stanowisko Klubu Poselskiego Kukiz’15 w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Wzmiankowany projekt zmienia zapisy kilkunastu ustaw dotyczących bardzo różnych służb w zakresie ich dostępu do danych telekomunikacyjnych i danych internetowych. Wbrew pozorom nie jest ten projekt niczym specjalnie nowym. W znaczącej części jest on bowiem kontynuacją projektu senatorów Platformy Obywatelskiej procedowanego jeszcze w poprzedniej kadencji. Ten projekt zaś miał być odpowiedzią na zawarte na około stu kilkudziesięciu stronach uwagi Trybunału Konstytucyjnego do wcześniejszego projektu. Ale o czym warto nadmienić? W zasadzie nie realizował wszystkich tych zaleceń trybunału. Wydawać by się mogło, że zły projekt winien teraz być gruntownie zmieniony w oparciu o wskazania z orzeczenia trybunału, które bardzo wyraźnie i jednoznacznie wskazywały, w których punktach uprawnienia dawane poszczególnym służbom są niezgodne z konstytucją, ograniczają nasze wolności i nasze prawo do prywatności. Niestety przedłożona ustawa nadal zawiera szereg rozwiązań krytykowanych przez trybunał i nie rozwiązuje podanych przez trybunał wątpliwości, a co więcej, nadal nie uwzględnia uwag organizacji pozarządowych, albowiem nie przeprowadzono tak naprawdę żadnych rzeczowych i rzetelnych konsultacji społecznych, a w niektórych przypadkach, jeżeli nawet dokonuje jakichś zmian czy prób wyjaśnienia tego, na co wskazywał Trybunał Konstytucyjny, to czyni to raczej w formie markowania rozwiązań wskazywanych nieprawidłowości, tworząc raczej atrapy niż realne rozwiązania chroniące obywateli przed nadużyciami służb. I tutaj można wiele przykładów takich uwag do tego projektu zgłosić. W przypadku zarzutu dotyczącego nieprzewidywania niezależnej kontroli udostępniania danych telekomunikacyjnych wprowadza ten projekt tzw. kontrolę następczą sprawowaną przez sąd właściwy, ale w sposób fakultatywny, raz na 6 miesięcy, i jednocześnie w zasadzie ten sąd będzie się zajmował danymi bardziej ilościowo-jakościowymi, niż tak naprawdę miałby mieć dostęp do całości danych ze śledztwa. Projekt ignoruje konieczność zwiększania ochrony danych telekomunikacyjnych osób zaufania publicznego, w razie negatywnej oceny działania danego organu nie przewiduje on obowiązku niszczenia danych pobranych w sposób nielegalny, nie przewiduje także żadnych kar i konsekwencji dla osób odpowiedzialnych za bezpodstawny wgląd w dane telekomunikacyjne. W tym projekcie zupełnie jest brak zasad subsydiarności, na co wskazuje wiele organizacji i co powoduje możliwość użycia danych telekomunikacyjnych nie tylko w sytuacjach koniecznych, ale także wtedy, gdy jest to po prostu najwygodniejszy sposób działania dla służb. Poszerzony zostaje także katalog sytuacji, w których poszczególne służby mogą sięgnąć po dane telekomunikacyjne. I tutaj np. w przypadku Policji będzie to już nie tylko możliwe w celu zapobiegania czy wykrywania przestępstw, ale także w celu rozpoznawania, zapobiegania, zwalczania, wykrywania przestępstw czy uzyskiwania i utrwalania dowodów przestępstw. Projekt nie przewiduje informowania już po zakończeniu działań operacyjnych osoby, której dane pobrano, oraz stosuje niedoprecyzowane określenia niektórych kategorii danych, np. danych internetowych, które dają możliwość dowolnej interpretacji osobom odpowiedzialnym czy osobom prowadzącym śledztwo. Co więcej, zwiększa prawo do zbierania tych danych, prawo czasowe, aż do 18 miesięcy. Wszystkie te wybrane elementy wskazują na bardzo duże ryzyko zbyt szerokiego wglądu w zbierane dane, co spowoduje, naszym zdaniem, że będzie to kolejny krok na drodze do ograniczania naszych wolności i naszej prywatności. Tym razem skok ten sięga już w sferę Internetu. Powoduje to etapowe wprowadzanie coraz szerszych uprawnień inwigilacyjnych oraz rozszerzenie listy służb uprawnionych do takiej inwigilacji. To jest taka cicha totalitaryzacja państwa. Proponowany PO-PiS-owy projekt - bo tak można byłoby go w pewnym sensie nazwać, budowany jeszcze w czasach PO, a dopracowany i rozszerzony przez Prawo i Sprawiedliwość - jest sprzeczny z naszą wizją roli służb oraz niezbywalnych praw obywatelskich. Rozumiemy, że w zasadzie jest on prostą konsekwencją drogi, jaką przebywamy od kilku lat, polegającej na oddawaniu kolejnych bastionów naszej prywatności i wolności poprzez pozwalanie służbom na wkraczanie w te sfery. Często zatwierdza też czy uprawnia działania, jakie te służby już prowadzą. To jednak nie znaczy, że ta droga jest dobra. My fundamentalnie nie zgadzamy się z tym kierunkiem. Nasza wizja państwa nie zakłada, że im więcej inwigilacji, im więcej kontroli, tym lepiej, tym bezpieczniej. (Oklaski) Wręcz przeciwnie, nasza wizja państwa opiera się na państwie obywatelskim, państwie wolności obywatelskiej, w którym służby mogą mieć wgląd w nasze prywatne dane tylko i wyłącznie w niezbędnym zakresie, tylko na tyle, na ile jest to niezbędne do ochrony naszych wolności. Jesteśmy wolnościowcami, dlatego w tej formie projekt ten jest dla nas nie do przyjęcia. Abyśmy mogli o nim dyskutować, musi on na początek realizować zalecenia trybunału (Dzwonek) oraz przejść szerokie konsultacje społeczne, tak aby dawał służbom rękojmię w walce z przestępcami, ale też chronił uczciwych obywateli i ich dane oraz prywatność. Będziemy popierali wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. (Oklaski)