Mówca: Sławomir Skwarek
Data: 2021-11-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 14 listopada uczestniczyłem w uroczystościach odsłonięcia i poświęcenia pomnika żołnierzy wyklętych z Placówki 44. Sobieszyn AK-WiN w gminie Ułęż w powiecie ryckim na Lubelszczyźnie. Wydarzenie to było symbolicznym, choć wcale nie tak łatwym przywróceniem historycznej prawdy o żołnierzach mjr. Mariana Bernaciaka ˝Orlika˝. Na terenach, gdzie podziemie niepodległościowe w latach 1939-1947, ale i wiele lat później, wyjątkowo mocno przeciwstawiało się okupantom zewnętrznym, Niemcom i Sowietom, ale też wrogom wewnętrznym, dopiero po dziesiątkach lat doczekano się godnego miejsca pamięci. Z inicjatywy gminy Ułęż i osobiście pani wójt Barbary Pawlak we współpracy z Kołem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Rykach pozyskano dofinansowanie ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na uroczystość przybyli nie tylko mieszkańcy okolicznych miejscowości, lecz także przede wszystkim rodziny żołnierzy placówki 44. Sobieszyn, rozsiani obecnie po całej Polsce. Nie zabrakło młodzieży z miejscowych szkół, harcerzy ze Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, a także młodzieży z klas mundurowych. Przybyły stowarzyszenia historyczne i grupy rekonstrukcyjne. Uroczystą mszę świętą z udziałem licznych pocztów sztandarowych koncelebrowali kapelan ks. Edmund Szarek, dziekan rycki ks. Stanisław Chodźko i proboszcz parafii w Sobieszynie ks. Marek Śliwa. Przed odsłoniętym i poświęconym pomnikiem odbył się apel pamięci z udziałem kompanii honorowej garnizonu Dęblin oraz orkiestry wojskowej także z Dęblina. Zgromadzeni z ogromnym wzruszeniem wysłuchali przywoływanych nazwisk tych, o których miało się na wieki zapomnieć, tych, wobec których do dziś rzuca się fałszywe i zmanipulowane oskarżenia. Żołnierze wyklęci, lubelskie wilki, synowie i córki z okolic Ułęża, Nowodworu, Woli Gułowskiej, Blizocina, Adamowa, Serokomli, walczący w obronie ojczyzny i wiary ojców, zazwyczaj wierni do końca raz złożonej przysiędze wojskowej. To oni nie godzili się na sowiecką okupację, na Polskę bez Boga. Walczyli pod dowództwem mjr. Mariana Bernaciaka ˝Orlika˝, por. Jaskulskiego ˝Zagończyka˝, ppor. Kuchni ˝Spokojnego˝ oraz komendantów placówki 44.: por. Józefa Grzechnika ˝Ułana˝, ppor. Józefa Kwaśniewskiego ˝Smoka˝, ppor. Wacława Micha ˝Wodnego˝, chor. Jana Suleja ˝Bystrego˝, chor. Jana Niedbalskiego ˝Niteckiego˝, pod duchowym przywództwem kapelana ks. Aleksandra Zalskiego ˝Macieja˝. Przez szeregi placówki przeszło blisko pół tysiąca osób, blisko jedną trzecią spotkały śmierć lub więzienie. Pomnik wzniesiono ofiarom niemieckich, sowieckich i komunistycznych katowni. Pomnik w Sobieszynie będzie nie tylko wyrazem pamięci i prawdy historycznej, ale także ostrzeżeniem w naszej obecnej trudnej sytuacji politycznej. Są wartości, których nie można deptać. Triada Bóg, honor, ojczyzna dla Polaków zawsze będzie najważniejsza. Przesłanie to wybrzmiało w patriotycznym programie przygotowanym przez młodzież. To podniosłe i wzruszające wydarzenie właśnie tam, w Sobieszynie pokazuje, że powrót do korzeni i wyjaśnianie ukrywanych faktów z historii, trudnej historii, dla naszych lokalnych społeczności, a przede wszystkim dla młodego pokolenia są niezwykle ważne. Uczą też budowania wspólnoty i jakże dziś potrzebnego patriotyzmu. Na zakończenie: w gminie Ułęż samorząd dba nie tylko o rozwój i zapewnienie odpowiednich standardów życia mieszkańcom, ale także o swoje lokalne dziedzictwo historyczne i kulturowe, o swoją tożsamość. Dziękuję. (Oklaski)