Mówca: Agnieszka Ścigaj
Data: 2021-03-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko niezależne posła niezrzeszonego wobec druku nr 969 dotyczącego rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej. Dodam, że jest to stanowisko praktyka w zakresie pomocy społecznej. Zacznę od tego, że chcę podziękować. Ta ustawa rzeczywiście rozwiązuje szereg problemów administracyjnych. Dzięki niej pomoc społeczna stanie się też trochę bardziej przystępna. Nie będę omawiać szczegółowych zapisów. Ona naprawdę porusza wiele ważnych kwestii. Zgadzam się z panem posłem Tomaszewskim, że nie jest to zmiana systemowa. Dwa słowa refleksji na temat zmian systemowych, jeśli chodzi o pomoc społeczną. Świat się zmienia, otoczenie problemów społecznych się zmienia, problemy społeczne też się zmieniają. Nasz system pomocy społecznej niewiele się zmienia, jeśli chodzi o jego konstrukcję. Rzeczywiście kolejne ustawy poprawiają administrowanie środkami finansowymi, ale nie jest to zasadniczym zadaniem pomocy społecznej. Zadaniem pomocy społecznej jest wyprowadzanie ludzi, rodzin z problemów. Uważam, że powinniśmy rozpocząć pracę nad podejściem holistycznym do rodziny, dlatego że jeżeli nie zaczniemy pracować z całą rodziną, nie zaczniemy pracować metodami, które są uznawane na świecie, nie zapewnimy upełnomocnienia, empowermentu - chodzi o to, żeby dać rodzinie siłę do tego, żeby sama rozwiązywała swoje problemy - to będziemy mieć wahanie się od pomagania rodzinie w sposób bardzo socjalny, do postaw, jakie prezentował pan poseł Sośnierz. Niewątpliwie w kryzysie jest wiele rodzin, którym należy pomóc. Państwo solidarne powinno stworzyć system, w którym podaje rękę, podaje wędkę, stwarza możliwości, stwarza łowisko i pozwala wrócić do społeczeństwa. Chodzi o to, aby takie rodziny razem z nami tworzyły zdrowe społeczeństwo. O taką dyskusję apeluję. Odniosę się do projektowanej ustawy. Mówię w imieniu grupy posłów, którzy podpisali się pod poprawkami. To są 3 poprawki, które w pewnym sensie wychodzą troszkę naprzeciw pewnym zmianom i podejściu, które państwo prezentujecie, jeśli chodzi o pomoc społeczną. Pierwsza poprawka - chciałabym trochę o nich wspomnieć - wskazuje na rozszerzenie definicji ośrodka wsparcia. Państwo poruszacie wiele tematów w tej ustawie, ale cały czas poruszamy się w bardzo wąskich obszarach, z którymi mamy do czynienia, jeśli chodzi o pomoc społeczną. Nazywamy jednostki pomocy społecznej, wskazujemy na pewne wyrywkowe elementy infrastruktury pomocy społecznej, jak np. noclegownie z różnymi typami. Natomiast pomoc społeczna to też jest subsydiarność państwa, to też jest podejście bardzo środowiskowe. Rodzina, o której wspomniałam, jest umiejscowiona przede wszystkim w środowisku. Praca z rodziną to jedno, ale praca ze środowiskiem to drugie. Dlatego rozszerzam tę definicję w tej poprawce również o placówki wsparcia, które wymienia pan prezydent w ustawie prezydenckiej z 2019 r., patrząc na otoczenie osób i rodziny trochę szerzej, czyli wskazuję, że ośrodkami wsparcia powinny być również ośrodki, które wymienia pan prezydent, bo rozumiem, że do tego ma zmierzać pomoc społeczna, żeby patrzeć na osadzenie rodziny. Druga poprawka to poprawka idąca w kierunku deinstytucjonalizacji, którą zapowiada pan minister Wdówik, ale też państwo zapowiadacie. I do tego, o czym mówiła pani poseł Kozłowska, nawiązując do rodzinnych domów pomocy społecznej, bardzo dobrego rozwiązania, niestety jeszcze mało praktykowanego, mam kolejną propozycję, abyście państwo uwzględnili, a właściwie chyba poprawili to w tej poprawce, dlatego że myślę, że ktoś, kto kiedyś planował rodzinne domy pomocy społecznej... Jeszcze w tym czasie nie było np. ustawy o spółdzielniach socjalnych, a ustawa o pożytku publicznym, która się pojawiła, trochę zawęziła to słownictwo. Proponuję włączyć to do możliwości prowadzenia rodzinnych domów pomocy społecznej i szerzej patrzeć na te instytucje, które są wymieniane w ustawie o pożytku publicznym, m.in. nie tylko organizacje pożytku publicznego, ale również wszelkie inne organizacje, w tym kościelne osoby prawne i spółdzielnie socjalne. Być może stworzy to taką możliwość, że te rodzinne domy pomocy społecznej będą miały większą możliwość realizacji, tak samo jeśli chodzi o mieszkania chronione. I prośba, z którą zwrócili się posłowie Lewicy, dotycząca tego, żeby rzeczywiście nie dzielić pracowników socjalnych na pracowników socjalnych pracujących w DPS-ach i pracowników socjalnych pracujących w ośrodkach pomocy społecznej. Kwota jest niewielka, ale jest prośba, aby w przypadku tych dodatków ująć również pracowników pracujących w domach pomocy społecznej. Pracę wykonują bardzo ciężką, bardzo potrzebną. (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Nielegalnie. Pracują nielegalnie.) Powiem w kontekście reformy: mamy przygotowanych pracowników socjalnych z naprawdę profesjonalnym podejściem. Trzeba im odbiurokratyzować pracę, dać więcej narzędzi i możliwości. Państwo stworzyliście im dobrą ścieżkę awansu, stworzyliście im również wymagania, jeśli chodzi o ich wykształcenie, mamy dobrze przygotowane kadry pomocy społecznej, natomiast umocowane w bardzo zbiurokratyzowanym systemie, gdzie tak naprawdę zajmują się tylko i wyłącznie administrowaniem środkami finansowymi, niestety ze szkodą dla rodzin, które trafiają do pomocy społecznej, które w ten sposób zostają w niej na lata, a zadaniem pracowników socjalnych jest wyprowadzanie tych rodzin z tej pomocy. Dlatego warto pomyśleć o tym, że oprócz wymagań, które im się stawia, dodatków za słuszną pracę, trzeba stworzyć im narzędzia, aby mieli możliwość efektywnego wykonywania swojej pracy, czyli rzeczywiście chwalenia się wskaźnikami wyprowadzenia rodzin z pomocy społecznej. Dziękuję bardzo.