Mówca: Krzysztof Jurgiel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-11-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Prawda o cukrze. Przeprowadzona obecnie reforma rynku cukru zawiera szereg niekorzystnych elementów dla Polski. Nie zakładała ona jednak obowiązkowego likwidowania limitu cukru i ograniczania jego produkcji. Rządząca koalicja PO-PSL postanowiła jednak, licząc na dodatkowe środki, zreformować ten rynek już w 2008 r. Rząd Donalda Tuska dobrowolnie, zamiast poczekać do 2010 r., zobowiązał się do redukcji limitu cukru i doprowadził, bez wiarygodnego uzasadnienia, do zamknięcia cukrowni w Łapach i Lublinie. Efektem tej tragicznej decyzji rządu PO-PSL jest doprowadzenie do tego, że Polska stała się importerem cukru. Nastąpiła także trwała utrata miejsc pracy i dochodów uzyskiwanych przez rolników. Obecnie rządząca ekipa, a zwłaszcza PSL, sugeruje, że to, co stało się na rynku cukru, w tym likwidacja cukrowni w Łapach i wygaszenie upraw buraka cukrowego w woj. podlaskim, było wynikiem prowadzenia negocjacji w tej sprawie w Brukseli przeze mnie jako ministra. Na tę insynuację mogę jedynie odpowiedzieć, że to próba przerzucenia odpowiedzialności na rząd, którego w latach 2005-2006 byłem członkiem. Moi krytycy z PO i PSL zapominają, że konkretne rozwiązania dotyczące rynku cukru zostały zapisane w traktacie akcesyjnym Polski do UE, w którego negocjacjach aktywnie uczestniczył działacz PSL Jarosław Kalinowski. Podejmowano także inne działania akceptujące propozycje KE w sprawie zmian na rynku cukru. W takiej sytuacji przyszło mi prowadzić negocjacje w Brukseli. Nie mogłem uzyskać ustępstwa, skoro wcześniej wszystko zostało rozstrzygnięte. Głosowałem przeciw reformie. Osiągnąłem jednak w tym zakresie bardzo dużo. Możecie to państwo sami ocenić, czytając o tym, jak przebiegały negocjacje i jakie ustalenia podczas nich osiągnięto. Wynika z tego, że cukrownie w Łapach i Lublinie mogły nadal produkować, a rolnicy z ich rejonu działania uprawiać buraki cukrowe. Jak Unia negocjowała wprowadzenie reformy europejskiego rynku cukru. W dniu 24 listopada 2005 r. na posiedzeniu Rady Ministrów ds. Rolnictwa UE zakończyły się negocjacje w sprawie reformy wspólnotowej organizacji rynku cukru. Pierwszą propozycję reformy Komisja Europejska przedstawiła już w czerwcu 2004 r. Osiągnięty kompromis polityczny zmienił zasady funkcjonowania rynku cukru w UE już od sezonu 2006/2007. Z kolei kompromis zawarty w dniu 25 listopada 2005 r. uwzględnia tylko część postulatów stanowiska Polski, takich jak: - utrzymanie mechanizmu interwencji, przynajmniej w okresie wdrażania reformy, - ograniczenie redukcji cen cukru, - uszczegółowienie zasad funkcjonowania funduszu restrukturyzacji, - zwiększenie kontroli nad importem cukru, - odejście od opcjonalnej redukcji cen minimalnych skupu buraka cukrowego o 10% poniżej ceny minimalnej, - przeznaczenie części pomocy restrukturyzacyjnej na rekompensaty dla plantatorów buraków cukrowych (10% lub więcej), - umożliwienie przyznania płatności bezpośrednich tylko plantatorom buraków cukrowych (a nie przez jednolitą płatność bezpośrednią), wprowadzenie opłat na fundusz restrukturyzacyjny w przypadku producentów izoglukozy. Według ówczesnego ministra rolnictwa Krzysztofa Jurgiela już wtedy, po decyzjach władz unijnych, istniały podstawy do twierdzeń, że niektóre ww. postulaty nie gwarantowały stronie polskiej m.in.: - skuteczności mechanizmu interwencji (cena interwencyjna na poziomie 89% ceny referencyjnej i ograniczenie ilości zakupów interwencyjnych do 600 tys. t rocznie), - dostatecznej kontroli nad importem cukru na rynek UE, - właściwej rekompensaty dla plantatorów, pracowników cukrowni, które byłyby zamykane, w ramach funduszu restrukturyzacji, - dostatecznej kontroli państwa członkowskiego nad procesem wygaszania produkcji w ramach funduszu restrukturyzacji. Kompromis - jak się okazuje - nie uwzględnia w ogóle kilku zasadniczych postulatów Polski, takich jak: - aby ograniczenie produkcji cukru w UE rozpocząć od eliminacji kwot B; Polska chciała, aby był to zasadniczy sposób ograniczania produkcji cukru w Europie; Polska delegacja postulowała, aby w przypadku zachowania obecnej roli funduszu restrukturyzacji w Europie fundusz miał uzupełniającą funkcję albo też aby obligatoryjna redukcja kwot w 2010 r. była zróżnicowana i rozpoczęła się od redukcji kwoty B, - aby składki na fundusz restrukturyzacyjny były wyższe, im wyższy jest udział kwoty B w całkowitej kwocie cukru, i aby były one pomniejszone w przypadku podmiotów ponoszących wydatki związane z modernizacją i restrukturyzacją, - aby nie powiększać produkcji kwoty przez rozdział 1,1 mln t cukru, - aby odejść od pomysłu dodatkowej opłaty produkcyjnej w wysokości 12 euro za tonę w świetle wysokich opłat na fundusz restrukturyzacji, - aby wprowadzić opłatę za dodatkową kwotę izoglukozy. Pobieżna zatem analiza ostatecznego kompromisu nie pozostawia wątpliwości, że przyjęte rozwiązania nie realizują głównych założeń reformy, które wskazywała Komisja Europejska, a mianowicie takie jak poprawa konkurencyjności europejskiego sektora cukru i rozmieszczenia produkcji cukru po reformie w krajach, które najtaniej produkują buraki cukrowe i cukier. Podczas debaty plenarnej Rady Ministrów ds. Rolnictwa UE w dniu 24 listopada 2005 r. wszystkie delegacje przedstawiły stanowisko wobec propozycji kompromisowej. Trzy państwa członkowskie nie poparły stanowiska (tj. Polska, Grecja i Łotwa). Z dokumentów (m.in. sprawozdania z posiedzenia Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w dniach 22-24 listopada 2005 r.) wynika, że strona polska dołożyła wszelkich starań, aby przygotowywana reforma europejskiego rynku jak najmniej dotknęła naszych producentów i aby zachowany został poziom produkcji cukru zabezpieczający potrzeby żywieniowe Polski. Ówczesny minister rolnictwa Krzysztof Jurgiel odbył szereg spotkań z komisarz ds. rolnictwa Mariann Fischer Boel oraz minister Margaret Beckett. Pierwsze spotkanie z komisarz Mariann Fischer Boel minister rolnictwa Krzysztof Jurgiel odbył w pierwszym dniu posiedzenia Rady Ministrów UE w godzinach rannych 22 listopada 2005 r. W czasie tego spotkania minister Jurgiel przedstawił wstępne postulaty Polski w sprawie reformy rynku cukru oraz prośbę o niepodejmowanie decyzji politycznej podczas bieżącego posiedzenia Rady. Przypomniał, że Polska wstąpiła do UE dopiero półtora roku temu, w związku z czym polskie cukrownie potrzebują więcej czasu na zakończenie restrukturyzacji. Postulował o przesunięcie reformy o dwa lata. Na początku pierwszej sesji plenarnej, która miała miejsce o godz. 9.30 w dniu 22 listopada 2005 r, prezydencja przekazała kompromisową propozycję. Minister Krzysztof Jurgiel stwierdził, że propozycja kompromisowa wychodzi naprzeciw tylko niektórym postulatom prezentowanym w polskim stanowisku, zatem propozycja wymaga dalszych negocjacji. W dalszej debacie podczas spotkania trójstronnego doszło do kolejnego spotkania z Mariann Fischer Boel oraz Margaret Beckett. Było to 23 listopada 2005 r. o godz. 9.00 rano. Minister Krzysztof Jurgiel przedstawił szczegółowe stanowisko Polski wobec projektu kompromisu autorstwa prezydencji. Podczas sesji plenarnej o godz. 18.00 w dniu 23 listopada 2005 r. prezydencja poinformowała o zamiarze kontynuowania negocjacji trójstronnych z niektórymi państwami. Polska nie znalazła się w grupie tych państw. Przedstawicielka KE poinformowała telefonicznie o 18.40 Stałe Przedstawicielstwo RP przy UE, że prezydencja nie przewiduje spotkania trójstronnego z Polską, gdyż koncentruje się na spotkaniach z delegacjami tych państw, których postulaty w sprawie reformy europejskiego rynku cukru są potencjalnie możliwe do częściowego zaakceptowania przez Radę. Podczas spotkania plenarnego w trzecim dniu obrad, tj. 24 listopada 2005 r., o godz. 12.00 prezydencja przedstawiła drugi projekt kompromisu, który uwzględniał tylko część postulatów Polski. Do tego projektu kompromisu odniósł się minister Krzysztof Jurgiel. Postulaty Polski nie znalazły poparcia w kompromisie politycznym. Prezydencja przedstawiła zapisy projektu restrukturyzacji europejskiego rynku cukru, które żadną miarą nie mogły satysfakcjonować polskich producentów cukru oraz plantatorów buraków cukrowych. Strona polska wskazywała, że przyjęta procedura nie daje możliwości uwzględnienia opinii Parlamentu Europejskiego, który swoją opinię na ten temat ma przedstawić w późniejszym terminie (stało się to na początku 2006 r.), zatem jest to wada prawna pozostająca w związku z art. 230 traktatu Wspólnoty Europejskiej. Minister Krzysztof Jurgiel na tej podstawie zwrócił się z prośbą o niepodejmowanie decyzji politycznej i odłożenie jej na następne posiedzenie Rady. Podczas debaty plenarnej wszystkie delegacje przedstawiły stanowisko wobec propozycji kompromisowej. Dwa państwa członkowskie, tj. Polska i Grecja, nie poparły stanowiska podjętego przez Radę w sprawie reformy europejskiego rynku cukru. W związku z powyższym oświadczam, że podane w wystąpieniu posła Halickiego z PO informacje na temat zachowania posła Krzysztofa Jurgiela są nieprawdziwe, są kłamstwem.