Mówca: Artur Ostrowski
Data: 2013-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Tego problemu by nie było, nie byłoby tej debaty, gdyby przyjąć mechanizm subwencji zamiast mechanizmu dotacji, tak jak zaproponował rząd. To jest taka różnica, jak między wysokością dotacji, która wynosi trochę powyżej 1 tys. zł, a wysokością subwencji, która wynosi ponad 5 tys. Jest ponad 5 tys. zł na sześciolatka, który jest w pierwszej klasie, i niewiele ponad 1 tys. zł w przyszłym roku na przedszkolaka w przedszkolu. Wtedy nie byłoby żadnych opłat, nawet tej złotówki pobieranej od rodziców, i można by było prowadzić wszelkie dodatkowe zajęcia w przedszkolu, tak jak jest to w polskiej szkole. Przeszkód do prowadzenia zajęć dodatkowych w szkole po prostu nie ma, tego problemu tam nie ma. Klub SLD już na etapie prac nad ustawą wskazywał na ten problem. Mówiliśmy pani minister Szumilas, że jeśli nie Sejm, to niech Senat przedstawi konkretną propozycję i my poprzemy taką poprawkę. Ale rząd nie widział problemu. Dzisiaj, pod koniec listopada spotykamy się i wyjaśniamy ten problem, bo problem istnieje i nie został rozwiązany. Po raz kolejny mamy do czynienia z sytuacją, w której rząd przeforsował ustawę, a samorząd został pozostawiony sam sobie i musi sobie z tym problemem poradzić. Oczywiście problem dotyczy przede wszystkim rodziców, ale samorząd próbuje jakoś ten problem rozwiązać. Obecny problem jest o tyle wyjątkowy, że samorządowi nie zostawiono swobody, możliwości dokonania ruchu w tej sprawie. Nie ma tu takiej możliwości. Co chwila też i rodzice, i samorządowcy, i dyrektorzy i nauczyciele poznają nowe interpretacje, dowiadują się o nowych sposobach, których nie wolno zastosować, ponieważ jest groźba odebrania dotacji, panie ministrze. To niech ministerstwo pokaże, niech przedstawi katalog, niech wskaże, na co można przeznaczyć dotację, a na co nie można jej przeznaczyć, bo do tej pory co rusz zmienia się interpretacja ministerstwa w tej sprawie i samorządy już nie wiedzą, czy czasami nie przyjdzie urzędnik i nie powie: w tym roku nie dostaniecie dotacji, ponieważ tutaj popełniliście błąd. One nie wiedzą, dlaczego tak się dzieje. Chciałbym się ująć za nauczycielami. Kieruję te słowa do posła Banaszaka. Panie pośle, nauczyciele to nie inwalidzi umysłowi. Proponowałbym, żeby pan przeprosił, i to jeszcze dzisiaj, nauczycieli, bo myślę, że są na galerii, przysłuchują się też tej debacie. Nieładnie, panie pośle. Jeśli wczytamy się w ustawę i przypomnimy sobie wyliczenia ministerstwa w czasie prac nad tą ustawą, to tam wyraźnie powiedziano, że dotacja ma pokryć przede wszystkim utracone dochody związane z ograniczeniem możliwych opłat od rodziców (czyli ta jedna złotówka). I okazuje się, że w wielu samorządach cała dotacja właśnie została skonsumowana na ten cel, na to, aby pokryć tę różnicę. Następna część tych pieniędzy, o których mówił pan minister, ma stanowić rekompensatę dodatkowych wydatków związanych ze zmianą systemu dotowania przedszkoli niepublicznych - to wszystko jest w ramach tej puli, o której mówił pan minister - i wreszcie ma służyć rozwojowi wychowania przedszkolnego. I tutaj jest słowo klucz: skoro ma służyć rozwojowi wychowania przedszkolnego, to ministerstwo doszło do wniosku, że właśnie można z tego sfinansować zajęcia dodatkowe. Oj, nie, nie - nie, bo samorządy, kiedy trwały nad tym prace, dostały taki sygnał, były wprost poinformowane, że to jest źródło, z którego mają również wybudować przedszkola, stworzyć nowe miejsca w przedszkolach. A dlaczego? Dlatego że za kilka lat wszystkie dzieci 3- i 4-letnie w Polsce będą miały prawo do miejsca w przedszkolu, a więc ta dotacja służyć ma też temu celowi. Natomiast teraz samorządy dowiadują się, że to zadanie jest po to, żeby sfinansować zajęcia dodatkowe. Ale tak nie było, samorządy, panie ministrze, tak się nie umawiały. To wszystko jest w ogóle całkowicie postawione teraz na głowie. Sytuacja rzeczywiście jest różna w zależności od tego, w jakim mieście, w jakiej gminie się znajdujemy. Jeśli mamy do czynienia z dużymi, dobrze zarządzanymi samorządami, gdzie jest nowoczesna sieć przedszkoli, to być może tego problemu w takiej skali tam nie ma i tam można wygospodarować pewne środki i skierować je właśnie na zajęcia dodatkowe. Są takie miasta, słyszałem ostatnio, że m.in. Częstochowa przymierza się do takiej propozycji, żeby w ogóle nie pobierać jakichkolwiek opłat od mieszkańców. Nie wiem, czy akurat budżet Częstochowy się zepnie, ale takie propozycje były. To są jednak pewne wyjątkowe sytuacje, bo trzeba się przyjrzeć mniejszym ośrodkom, mniejszym gminom, z rozproszoną siecią przedszkoli na ich obszarze. Tam już niestety tak łatwo jak w niektórych dobrze zorganizowanych, załóżmy, bogatych miastach czy gminach nie będzie, bo pieniędzy po prostu na ten cel nie wystarczyło i nie wystarczy. O tym mówiłem w związku z tym, że trzeba jeszcze inne zadania zrealizować z tych pieniędzy, z tej skromnej, panie ministrze, dotacji. Przypomnę jeszcze raz: gdyby to była subwencja i mówilibyśmy o kwocie ponad 5 tys. zł na przedszkolaka, to tego problemu, panie ministrze, dzisiaj pan by nie miał, ale niestety wybrał pan, czy wybrała pani minister Szumilas, całkowicie inny mechanizm, chociaż SLD w tej sprawie już od wielu lat mówiło: nie widzimy różnicy między dzieckiem 5-letnim czy 4-letnim, na które będzie czy jest dotacja, a sześciolatkiem czy siedmiolatkiem, który jest w szkole. Widzi pan minister taką różnicę między tymi dziećmi? Ale państwo polskie różnie je traktuje, na jedno jest 1 tys. zł, na drugie jest 5 tys., i teraz mamy w związku z tym poważny problem. Nie wiem, jak pan minister to rozwiąże. Kwestia następna dotyczy osób, które prowadziły te zajęcia. Panie ministrze, to jest jednak ponad 22 tys. ludzi, którzy ciężko pracowali. To są ludzie z wysokimi kwalifikacjami, którzy płacili ZUS, podatki. Co teraz będzie z nimi? Tutaj powiedziano, że można się spakować i gdzieś pojechać, szukać szczęścia w innym miejscu, ale niech pan spojrzy na skalę tego problemu. Nie można przechodzić do porządku dziennego wobec tej skali, jeśli chodzi o osoby, które prowadziły zajęcia dodatkowe. Jak mówię, to są wysokiej klasy nauczyciele z kwalifikacjami. Następny problem to jest problem tego rodzaju, że jest pewna nierówność. Cel był taki, żeby wyrównać szanse, ale, z drugiej strony patrząc, zamożni rodzice mogą posłać swoje dzieci do niepublicznych placówek, panie ministrze. Tam te zajęcia dodatkowe można realizować, jak się będzie chciało, to kwestia wyboru rodziców, tego, co wybiorą dla swojego dziecka. Tych zamożnych rodziców oczywiście będzie na to stać, bo poślą dziecko do niepublicznego przedszkola, które nie wystąpi o dotację, ale będzie realizować wychowanie przedszkolne. I teraz spójrzmy: zamożni mogą wybierać, ci niezamożni są skazani na to, co zaproponowało ministerstwo. Żadnego wyrównania szans w tym momencie nie widzę. Nawet jeśli zmniejszono opłaty za przedszkola, to jednak widać tutaj dysproporcję, jeśli chodzi o tych, których stać, i tych, których nie stać, bo mają mniejsze lub większe dochody. Problem następny to funkcjonowanie rad rodziców. Przecież, panie ministrze, jeśli chodzi o prawa rad rodziców, nic nie zmieniło się w ustawie. A więc niech pan minister dzisiaj wyjaśni: Jakie prawa mają rodzice, jakie prawa ma rada rodziców? Czy może wspierać przedszkole, nawet finansowo, czy też nie może? Czy może te zadania, które są zadaniem przedszkola, realizować czy wspierać finansowo, czy nie może? Jeśli nic się nie zmieniło, to co - to wcześniej te rady rodziców działały bezprawnie, panie ministrze? Teraz pan uważa, że trzeba uregulować tę sprawę. Pan minister kiwa głową, że tak jest. Jeszcze raz powtarzam, że jeśli chodzi o status rad rodziców, to się nic nie zmieniło. O co zatem tutaj chodzi? Niech pan minister dzisiaj wreszcie wyjaśni rodzicom, jaka jest ich rola, co oni mogą, niech wyjaśni samorządom, na co można te pieniądze przeznaczyć, a na co przeznaczyć nie można, tak aby potem pan minister tych dotacji im w pewnym momencie nie odebrał. (Dzwonek) Jest jeszcze kwestia pewnych szczegółowych zapisów, jeżeli chodzi na przykład o rytmikę. W jednych samorządach rytmika jest traktowana jako zajęcia, które są w podstawie programowej, nie jako dodatkowe, w innych jest inaczej. Niech pan wyjaśni samorządom, czy rytmika jest w podstawie programowej, czy jej nie ma, bo są różne interpretacje w tej sprawie. Na koniec chcę powiedzieć, że Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej od samego początku twierdził, że to nie jest dobry mechanizm finansowania wychowania przedszkolnego w Polsce, że trzeba wprowadzić, tak jak jest w szkołach, subwencje na każdego przedszkolaka. To, co się dzisiaj dzieje, chodzi także o informację pana ministra, jest nie do przyjęcia. Sojusz Lewicy Demokratycznej będzie głosował za odrzuceniem informacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)