Mówca: Artur Jarosław Łącki
Data: 2026-04-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2317. Głównym celem projektu ustawy jest zapewnienie stosowania przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim. Chodzi o rozporządzenie FuelEU Maritime, które wyznacza armatorom statków powyżej 5000 GT zawijających do europejskich portów cele związane z redukcją emisji gazów cieplarnianych ze zużycia energii na statku. Generalnym przesłaniem rozporządzenia jest promowanie wykorzystania odnawialnych, niskoemisyjnych paliw i czystych technologii energetycznych na statkach, po to żeby wspierać dekarbonizację transportu morskiego. Wymagania uwzględniają zarówno proces produkcji energii, transportu i dystrybucji, zanim paliwo trafi do zbiornika na statku, jak i samo wykorzystanie bezpośrednio na pokładzie. Wysoka Izbo! Proponowana nowelizacja dotyczy głównie ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz innych przepisów o bezpieczeństwie morskim, co wynika z konieczności aktualizacji krajowych regulacji. Ponadto ustawa dostosowuje krajowe normy do unijnych dyrektyw oraz precyzyjnie określa, które organy odpowiadają za kontrolę i egzekwowanie przepisów. Działania te mają na celu usprawnienie nadzoru nad zanieczyszczeniami pochodzącymi ze statków zgodnie z wymaganiami konwencji MARPOL oraz regulacjami unijnymi. Ustawa wyraźnie określa kompetencje takich organów jak dyrektorzy urzędów morskich w zakresie egzekwowania nowych obowiązków nałożonych na armatorów i operatorów statków. W trosce o ochronę ekosystemów nowelizacja uwzględnia przepisy dotyczące zapobiegania zanieczyszczaniu z wód balastowych oraz rozszerza wymogi dotyczące prowadzenia książki zapisów śmieciowych zgodnie z konwencją MARPOL. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozporządzenie FuelEU stosuje się bezpośrednio, ale z punktu widzenia prawa polskiego niezbędne jest, żeby istniały przepisy, które pozwolą armatorom uzyskiwać świadectwa zgodności dla statków, które posiadają. Jesteśmy zobowiązani do tego, żeby stworzyć odpowiednie przepisy prawa, tak by armatorzy, którzy korzystają polskich portów, wypływają z nich i do nich wpływają, byli do tego przygotowani. Po wejściu w życie tej ustawy, gdyby się okazało, że w ciągu roku armator nie uzyskał świadectwa zgodności, czyli emisja przekraczała założenia, które zostały wskazane w przepisach prawa, będzie on miał możliwość wniesienia opłaty, która wyniknie ze zwiększonej emisji. Ustawą tworzymy ramy prawne, które w momencie, gdy armator nie spełni danych wskaźników, pozwalają, żeby po uiszczeniu opłaty mógł nadal prowadzić działalność polegającą na zawijaniu do polskich i europejskich portów. Bez utworzenia tych ram armator po przekroczeniu wskaźników nie miałby możliwości pracy. Nadzór nad tym będą miały urzędy morskie, tak jak zostało to wskazane w projekcie ustawy. Panie Marszałku! Procedujemy w tej Izbie nad setkami ustaw o różnym ciężarze gatunkowym - jedne mają fundamentalne znaczenie dla polskiego społeczeństwa, inne budzą kontrowersje niektórych grup społecznych. Część z nich to ustawy stanowiące prawo implementowane - prawo unijne oraz takie, bez którego nie mogą funkcjonować poszczególne działy naszej gospodarki. W tym przypadku mamy do czynienia właśnie z taką ustawą, która - jak by się mogło wydawać - nie powinna budzić większych kontrowersji. Jej uchwalenie jest naszym psim obowiązkiem i nie robimy tu nikomu żadnej łaski. Brak zawartych w niej przepisów będzie skutkował niemożnością prowadzenia działalności gospodarczej przez armatorów, dla których Polska jest tzw. krajem administrującym. Ci wszyscy armatorzy już od początku 2025 r. wypełniają wymogi rozporządzenia i monitorowali emisję zgodnie z uzgodnionymi planami, teraz muszą uzyskać europejski dokument zgodności, który pozwoli im potwierdzić, że zrealizowali wymogi rozporządzenia i mogą wpływać do wszystkich portów w Europie. Krótko mówiąc, nie ma ustawy, nie ma ram prawnych dla spełnienia warunków rozporządzenia, nie ma europejskiego dokumentu zgodności i to skutkuje brakiem możliwości zawijania do europejskich portów. Jak państwo myślicie, co się dzieje w komisji? Otóż prowadzący jej obrady wiceprzewodniczący Krzysztof Szymański z Konfederacji po złożeniu do protokołu oświadczenia, cytuję: fundamentalnie nie zgadzam się z polityką klimatyczną Unii Europejskiej oraz z omawianym rozporządzeniem FuelEU, zgłosił wniosek formalny o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Ochoczo przyłączyła się do niego pani poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk. (Oklaski) I tak oto sześcioma głosami za, przy pięciu głosach przeciw, Komisja Gospodarki Morskiej i Żeglugi Środrodowodowej odrzuciła projekt w pierwszym czytaniu. Niby nic wielkiego, koalicja 15 października poradzi sobie i uchwali tę ustawę, bo bez niej statki polskich amartorów nie będą wpuszczane do portów europejskich. Zrobimy to bez względu na to, czy PiS z Konfederacją zagłosują za czy przeciw. Zrobimy to, bo bierzemy odpowiedzialność za polskie państwo i za polskich przedsiębiorców. Na koniec parę słów do pani poseł Doroty Arciszewskiej-Mielewczyk. Nie ma, wyszła. (Poseł Wioleta Tomczak: Jest.) Mówię: pani poseł, bo podkreśla pani, że się nie odmienia. (Dzwonek) Ja to szanuję, ale mam dla pani poseł propozycję. Skoro pani się nie odmienia, to może chociaż zechce się pani zmienić i głosować w pewnych sytuacjach nie zgodnie z politycznym interesem swojej partii, ale tak jak wymaga tego interes polskiego przedsiębiorcy, w tym przypadku polskiego armatora. Dziękuję bardzo. (Oklaski)