Mówca: Krystian Kamiński
Data: 2021-02-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Druki nr 907 i 578 dotyczą zmian w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Dobrze, że po 30 latach III Rzeczypospolitej w końcu nastąpi w tej materii poprawa. Jest to oczywiście krok w dobrym kierunku. Ustawa ma na celu poprawę sytuacji życiowej przede wszystkim dwóch grup, gdyż dotychczasowe regulacje były przez ich przedstawicieli uznawane za niewystarczające. Projektowane zmiany mają na celu m.in. zwiększenie progów dochodowych uprawniających do jednorazowej i okresowej pomocy pieniężnej, co oczywiście zwiększy pulę beneficjentów, oraz umożliwienie przyznania pomocy pieniężnej dwa razy w roku zamiast raz, jak to było dotychczas. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może obecnie udzielić pomocy osobom represjonowanym, częściowo pokrywając koszty zakupu wyrobów medycznych, jeśli są one w trudnej sytuacji materialnej, życiowej i zdrowotnej. Według wnioskodawców teraz będzie on mógł pokryć te koszty całościowo. Jest to naturalnie słuszne. Według wnioskodawców nie będzie to automatycznie zwiększać obciążenia budżetu państwa, gdyż pomoc przyznawana będzie w ramach limitu budżetowego szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Kolejne proponowane zmiany to uprawnienie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego - 5 dni roboczych w roku kalendarzowym. To też jest słuszne, tak się do tego odnosimy. Osoby represjonowane z powodów politycznych będą objęte takimi samymi uprawnieniami jak członkowie Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, czyli np. skorzystają ze zwolnień z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Tutaj nie ma - mam nadzieję - żadnych wątpliwości co do tego, że na to zasługują. Nastąpi również zmiana w przepisach emerytalnych łagodząca ekonomiczne skutki represji, które nastąpiły chociażby w wyniku utraty pracy z powodu działalności czy wykonywania gorzej płatnej pracy, który to fakt następnie negatywnie odbił się na wysokości świadczenia emerytalno-rentowego. Tutaj są pewne wątpliwości, które były zgłaszane przez środowiska opozycyjne, czy osoby, które nie wypracowały podstawy do emerytury, również będą tym całościowo objęte. Jeżeli taka osoba zgłosi się do ZUS-u o ponowne przeliczenie, to dostanie odpowiedź, że składka wynosiła zero bądź była ujemna, zaległa. Czy te osoby zostaną tym objęte? I nie wiem, czy najlepszym pomysłem jest to, że z urzędu ZUS ma robić takie rzeczy. Znając oporność ZUS-u, wiemy, że te wyliczenia mogą potrwać długo. Czy nie powinien mimo wszystko zająć się tym urząd do spraw kombatantów? Jeszcze na jedną rzecz zwróciłbym uwagę, jak już rozmawiamy o tej ustawie. W obowiązującej ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych istnieje zapis art. 2 ust. 1, który stanowi, iż działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości, suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Odpowiedzialności karnej zgodnie z Kodeksem karnym podlegał bowiem ktoś, kto dopuszczał się zabronionego czynu po ukończeniu 17. roku życia. Tym samym z uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej wykluczone są osoby wtedy kilkunastoletnie, które na terenie całego kraju, działając w różnych organizacjach, walczyły o wolną Polskę. Z wiedzy, jaką pozyskałem, wynika, że osoby nastoletnie, czyli poniżej 17. roku życia, często aktywnie angażowały się w działalność antykomunistyczną, m.in. redagując i kolportując nielegalne czasopisma, biorąc udział w opozycyjnych manifestacjach lub produkując i nadając audycje Radia Solidarność emitowane na częstotliwości telewizyjnej. W związku z tym mam pytanie, czy nie warto od razu tutaj dokonać modyfikacji, aby również te osoby miały możliwość uzyskania takich świadczeń. Dziękuję.