Mówca: Jan Łopata
Data: 2012-04-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowna Pani Minister! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić opinię o projekcie ustawy zawartym w druku nr 277 o opodatkowaniu niektórych instytucji finansowych i stanowisko wobec niego. Wysoki Sejmie! W dniu 16 lutego 2012 r., czyli całkiem niedawno, omawialiśmy w Wysokiej Izbie projekt ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych, który w swej idei, ale i w wielu propozycjach technicznych rozwiązań był tożsamy z projektem omawianym dzisiaj. Zarówno wówczas, jak i dzisiaj, jak zdołałem się zorientować po wystąpieniach moich przedmówców, nie było i nie ma zgody - nie licząc projektodawców - na to, by proponowane rozwiązanie wprowadzić do obiegu prawnego w Polsce. Podobne stanowisko chcę wyrazić w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego. Ustawa, a w zasadzie projekt, reguluje opodatkowanie aktywów niektórych, podkreślam: niektórych, instytucji finansowych, tj. banków krajowych, oddziałów banków zagranicznych i oddziałów instytucji kredytowych, krajowych zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji, funduszy inwestycyjnych. Ten projekt, podobnie jak wspomniany przeze mnie poprzedni, już omawiany, pomija niektóre rodzaje instytucji finansowych, ma niestety charakter wybiórczy i jest sprzeczny z zasadą równości opodatkowania. W katalogu podmiotowym podatników brak, o czym już była mowa, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. W katalogu podatników zagranicznych zaś brak zakładów ubezpieczeniowych państw członkowskich Unii Europejskiej prowadzących działalność w Polsce oraz banków transgranicznych. Projekt zakłada opodatkowanie wymienionych instytucji finansowych w okresie od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., a podstawę opodatkowania stanowiłaby suma aktywów wykazana w rocznym sprawozdaniu finansowym podatnika. Stawka podatku miałaby wynosić 0,25% podstawy opodatkowania. Należy podkreślić, że projektodawcy przewidują, iż wpływy z tego podatku zwiększą Fundusz Rezerwy Demograficznej. Tego dotyczy kolejna nasza uwaga - wyrażamy dezaprobatę o charakterze podstawowym. Jak pokazują doświadczenia ostatniego kryzysu finansowego, w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej należy być przewidującym i liczyć się z koniecznością udzielenia instytucjom finansowym znacznego wsparcia ze środków publicznych. Poza tym Fundusz Rezerwy Demograficznej, jak pokazuje również doświadczenie, nie jest jakimś zaklętym nienaruszalnym funduszem. Wydaje się, że środki zgromadzone w drodze daniny publicznej powinny zasilać rezerwę, którą można by wykorzystać w sytuacjach, jakie obserwowaliśmy w poprzednich latach. Rozwiązania te były adekwatne do rozwiązań proponowanych na forum Unii Europejskiej. Dałoby to dużą szansę na zwiększenie stabilności sektora finansowego i na ograniczenie lub nawet wyeliminowanie konieczności finansowania przez sektor publiczny działań pomocowych dla tych instytucji finansowych. Wysoka Izbo! Koncepcja nałożenia podatku, podstawy opodatkowania, jakim miałyby być aktywa instytucji finansowych, również nasuwa szereg wątpliwości. Jest to koncepcja obciążenia podatkiem w zależności od skali prowadzonej działalności. Tak szeroko ustalona podstawa opodatkowania i wysoki poziom odprowadzanego podatku bardzo realnie może wpłynąć na wysokość prowadzonej akcji kredytowej w bankach, a w bankach spółdzielczych, o czym tutaj przed chwilą była mowa, w szczególności. Należy również zauważyć, że jeśli chodzi o planowane zwolnienia, to w zapisie art. 9 projektu ustawy obejmują one wyłącznie banki, a to oznacza, że te zwolnienia są proponowane również selektywnie, co budzi także zastrzeżenie w odniesieniu do zgodności z prawodawstwem europejskim. Chciałbym jeszcze poczynić dwie uwagi. Mianowicie, nie można zgodzić się z opodatkowaniem funduszy inwestycyjnych. Jest to tylko instytucjonalna forma zbiorowego inwestowania w oznaczone aktywa i w ramach oznaczonej strategii. Nie jest wyjaśnione, dlaczego forma zbiorowego inwestowania miałaby być obciążona dodatkowym podatkiem, zaś inwestowanie samodzielne, indywidualne - nie. To kolejne selektywne działanie, o którym mówiłem,. Na zakończenie wątpliwość związana z art. 10 projektu, który stanowi, że wprowadzenie podatku określonego niniejszą ustawą nie może stanowić podstawy do zmiany warunków usług finansowych. Co do intencji rozumiem - pomysłodawcy chodziło o zabezpieczenie przed przerzuceniem kosztów na dotychczasowych klientów. Jednak zasada ta może być niestety bardzo szeroko zastosowana (Dzwonek) i może prowadzić do wielu sporów między klientem a instytucją. Wysoki Sejmie! Z wymienionych przeze mnie względów, ale i z innych szczegółowych powodów decyzja klubu jest taka, jak wspomniałem na początku - nie możemy poprzeć projektowanej ustawy. Dziękuję bardzo.