Mówca: Katarzyna Lubnauer
Data: 2016-06-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie i Panowie Posłowie! Panie Marszałku! Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty obejmuje kilka elementów, natomiast ja chciałabym się skoncentrować na trzech. Pierwszy element to jest kwestia egzaminów dla szóstoklasistów. Wiele mówi się w projekcie i uzasadnieniu o wadach tego systemu. Mówi się o stresie dzieci, mówi się o kosztach. Natomiast ja chciałabym zwrócić uwagę na dwa aspekty, które mówią o pozytywnym znaczeniu testu szóstoklasisty. Po pierwsze, test szóstoklasisty jest jednym z podstawowych elementów tzw. systemu edukacyjnej wartości dodanej. Ten sfinansowany w dużym stopniu ze środków Unii Europejskiej system powinien funkcjonować, zgodnie z wszelkimi umowami, przynajmniej do roku 2020. W momencie, w którym wyrzucamy tak naprawdę jego zasadniczą część, czyli egzamin szóstoklasisty, praktycznie uniemożliwiamy realną ocenę szkoły gimnazjalnej. Co prawda mowa jest o zorganizowaniu częściowych egzaminów na poziomie gimnazjum - ale wewnętrznych, dla części młodzieży - jednak można mieć wątpliwości, czy taki rodzaj testu zastąpi test szóstoklasisty. Oczywiście test szóstoklasisty powinien ulec zmianie. Jego zasadniczą wadą był termin, zbyt wczesny, praktycznie zabierający 2 godziny pracy szkoły, 2 miesiące pracy szkoły, dlatego że potem, już po egzaminie bardzo często nic się w szkole nie działo. To stres dla młodzieży, dla dzieci, które myślały, że od tego testu w dużym stopniu zależy ich rekrutacja do szkoły gimnazjalnej. Czasami zresztą zależała, a nie powinna, ponieważ to jest zbyt wczesny etap, jeżeli chodzi o segregację. Jest to również kwestia tego, że tak naprawdę to powinien być przede wszystkim egzamin dla szkoły, a nie dla uczniów. To powinien być egzamin, który daje konkretną wiedzę nauczycielom i który daje możliwość oceny placówek przez nadzór pedagogiczny, przez jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego uważamy, że rezygnacja z tego testu szóstoklasisty jest błędem, który dodatkowo może nas kosztować, jeżeli chodzi o zwrot środków do Unii Europejskiej. Druga kwestia to jest kwestia egzaminów maturalnych. Tutaj zmiana jest na dobre ze względu na to, że rzeczywiście dajemy realną szansę młodzieży odwołania się od wyniku egzaminu, możliwość przejrzenia pracy, możliwość zrobienia zdjęcia. Dotychczas brakowało tego typu rozwiązań. Tak naprawdę często ta sama komisja potrafiła z jednej strony obniżyć, podnieść w przypadku jednego zadania punkty i obniżyć w przypadku drugiego. Ostatnio próbowano przeciwdziałać temu, ale mimo wszystko te rozwiązania były niewystarczające. Nierówne zasady traktowania w różnych komisjach. To wszystko było do uporządkowania. Rzeczywiście ta ustawa to porządkuje. Również w pewnym stopniu ustawa porządkuje kwestię subwencji dla placówek, dla niepublicznych placówek oświatowych, ale tak naprawdę o jej skutkach będziemy mogli mówić dopiero za jakiś czas, dlatego że są jednak wątpliwości, czy w pewnych momentach nie okaże się, że ktoś za te zmiany zapłaci: szkoła albo samorząd. Tam są pewne rzeczy, które są niedoprecyzowane i które wzbudzają szereg wątpliwości. Ale tak naprawdę na ocenę będziemy mogli sobie pozwolić mniej więcej po roku jej funkcjonowania. Natomiast jest w tej ustawie coś, co nie pozwala nam w żaden sposób jej poprzeć: fakt, że w trybie pozakonstytucyjnym, niezgodnym z regulaminem Sejmu, w czasie obrad komisji zgłoszono poprawki, które wykraczają poza zakres tej ustawy. Nie dość, że wykraczają poza zakres tej ustawy, to dodatkowo znacząco ograniczają uprawnienia samorządów do wpływania np. na wybór dyrektorów szkół, a także wymagają, żeby wszystkie arkusze organizacji pracy szkoły były opiniowane przez kuratora. Te zmiany są typowym objawem pragnienia Prawa i Sprawiedliwości, żeby centralizować wszystko, co da się scentralizować, w szczególności żeby pozbawiać samorządy kolejnych uprawnień. Można przyjąć, że to jest pewna polityka, że to jest pewna decyzja o charakterze politycznym, ale nawet przy decyzji o charakterze politycznym tego typu zmiany należy przeprowadzać na etapie projektowania ustawy, w którym ona jest konsultowana, kiedy samorządy mogą się ustosunkować do tych zmian. Ta ustawa, przypomnę, powstała bodajże w marcu i przez kilka miesięcy leżała w ministerstwie. Jest zupełnie niezrozumiałe, dlaczego tego typu zmian nie pozwolono zaopiniować samorządom, dlaczego dorzucono je w trybie niekonstytucyjnym. Tak samo zupełnie oburzająca jest uwaga pana marszałka Terleckiego, który odniósł się do tego, prowadząc posiedzenie komisji, że oczywiście te zmiany mógłby odrzucić Trybunał Konstytucyjny jako przeprowadzone w trybie niekonstytucyjnym, jednak musiałby funkcjonować. To najlepiej świadczy o podejściu państwa do stanowionego prawa. Ze względu na chociażby te poprawki Nowoczesna na pewno będzie głosować przeciwko tej ustawie. (Oklaski)