Mówca: Marcin Horała
Data: 2016-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców chciałbym odnieść się do kilku kwestii i pytań, które padły w tej dyskusji. Pierwsza kwestia, która - bardzo dobrze - została tu poruszona, to kwestia oderwania portów od lądowego zaplecza. Rzekomo miałoby to być wynikiem skupienia portów razem z innymi działami gospodarki morskiej w ministerstwie gospodarki morskiej. A więc spójrzmy, jak to połączenie portów z zapleczem lądowym wyglądało w poprzedniej koncepcji, gdy były one elementem ministerstwa infrastruktury. Port w Gdyni - niepołączony z systemem dróg krajowych, połączony tylko drogą powiatową, Estakadą Kwiatkowskiego, właściwie wymagającą zamknięcia i remontu, w bardzo złym stanie technicznym. Odpowiedzią na tę potrzebę byłaby budowa tzw. OPAT-u - obwodnicy północnej aglomeracji trójmiejskiej z łącznikiem w postaci Drogi Czerwonej, której to przez ostatnie 8 lat władze kierujące infrastrukturą, generalna dyrekcja, minister infrastruktury, uporczywie odmawiały wpisania na listę potrzeb w zakresie dróg krajowych. Nawet w tym słynnym projekcie, planie budowy, który został po rządach Platformy Obywatelskiej, gdzie przedstawiono niemal dwa razy więcej dróg, niż było finansów na ich realizację - nawet w takim, powiedzmy, trochę z gatunku science fiction programie - projekt budowy tej drogi się nie znalazł. Teraz ministerstwo infrastruktury, współpracując z ministerstwem gospodarki morskiej w tym zakresie, musi startować praktycznie od zera. Przepraszam, byłbym niesprawiedliwy, coś zrobiono. Otóż na miesiąc przed wyborami w 2015 r. podpisano list intencyjny w tej sprawie - list, który obejmuje trzy strony obowiązków zarządu portu i miasta Gdyni, w którym zobowiązują się one do wykonania szeregu działań, planów, przeprowadzenia konsultacji, uzgodnień, a na koniec znajduje się zdanie, że ministerstwo infrastruktury zobowiązuje się wziąć pod uwagę efekty tych działań. Tak wygląda kwestia dostępu do zaplecza lądowego dla portów. Co więcej, jest kolejny problem, i tu nie unikniemy też tych kwestii personalnych. Przewodniczący rady nadzorczej portu w Gdańsku pan Paweł Adamowicz, będący jednocześnie prezydentem miasta Gdańska, dopuścił i doprowadził do budowy Forum Raduni, czyli takiego centrum konferencyjno-handlowo... nie wiem, jakiego jeszcze, znajdującego się na płycie nad główną magistralą kolejową idącą przez Trójmiasto, w tym również do portu w Gdyni. To spowoduje, że z powodu przepisów bezpieczeństwa, jeżeli w składzie jakiegoś pociągu będzie znajdować się wagon z towarami niebezpiecznymi, nie będzie mógł on korzystać z tej trasy, bo tego rodzaju ładunki nie mogą znajdować się pod dużymi skupiskami ludzkimi. Odpowiedzią na ten problem jest trasa alternatywna, linia kolejowa nr 201 od Bydgoszczy do Gdyni, idąca po śladzie dawnej magistrali węglowej, którą po poprzednich rządach zastaliśmy wpisaną do programu budowy na lata 2019-2022. Licząc od początku objęcia rządów przez Platformę Obywatelską, jest to 15 lat, czyli dłużej, niż zajęło wybudowanie w Gdyni portu od poziomu wioski rybackiej do poziomu największego portu na Bałtyku. (Oklaski) Osłabianie wpływów samorządów. Ja się oczywiście zgadzam, że oryginalne brzmienie ustawy o portach i przystaniach było zapisem pewnego rodzaju kompromisu, jeżeli chodzi o spółki zarządzające portami strategicznymi, tylko że ten kompromis nie został zrealizowany. On został zrealizowany formalnie, dokonano szeregu przekształceń własnościowych, które... Można powiedzieć, że nie doszło do złamania prawa, ale fakt jest faktem: w ustawie było napisane, że w spółkach zarządzających portami samorządy mają objąć poważne udziały, wnosząc je kapitałowo lub aportem gruntów. W Gdyni i w Gdańsku to miało być 33% udziałów. Obecnie w tych spółkach w Gdyni samorząd ma 0,04, i tam dalsze cyfry, procenta całkowitego kapitału zakładowego, a w Gdańsku ma 2,32, o ile mnie pamięć nie myli. Zatem ten kompromis został zrealizowany jednostronnie. Być może to jest kwestia nieprecyzyjnych przepisów w oryginalnej ustawie o portach. Nie mam pretensji do samorządów, że przyjęły nowe kompetencje, a nie wywiązały się z obowiązków czy ze zobowiązań, z których właśnie zapisy ustawy pozwoliły im się nie wywiązać, niemniej fakt pozostaje faktem. Proszę również zwrócić uwagę - zwłaszcza część posłów spoza Wybrzeża wypowiadająca się na ten temat - że Gdańsk, Gdynia i Szczecin-Świnoujście to trzy porty o strategicznym znaczeniu dla gospodarki państwa. To nie są jedyne porty, jest w Polsce kilkadziesiąt innych portów, którymi oczywiście również zarządzają samorządy, i chwała im za to, i bardzo dobrze, natomiast to są trzy porty o znaczeniu kluczowym dla gospodarki kraju. To jest w dziedzinie infrastruktury portowej taki odpowiednik dróg krajowych i autostrad w dziedzinie infrastruktury drogowej, a te zarządzane są w całości przez państwo. Dlatego biorąc pod uwagę tę nierównowagę - rażącą nierównowagę - kapitałową w spółkach zarządzających portami, biorąc pod uwagę, że są to porty strategiczne dla gospodarki całego państwa i że gospodarka całego państwa od nich zależy, faktycznie wprowadzamy pewien mechanizm, który - uwaga - przecież nie wykluczy samorządów. (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Oczywiście.) On zagwarantuje im miejsce w radzie nadzorczej. Mało tego, wskazuje się im drogę do zwiększenia swojego wpływu w portach poprzez wniesienie udziałów lub gruntów aportem, tak żeby objąć co najmniej te 10% udziałów w spółkach zarządzających portami, zaledwie 10%. Kolejna sprawa, kwestia, która tu była poruszana: jak to nasi - rzekomo nasi - nominaci o wątpliwym dorobku menedżerskim zajmują stanowiska w spółkach zarządzających portami. Już przy pierwszym czytaniu przedstawiłem, jak wyglądają te rzekomo wątpliwe kompetencje. Odniosę się tu do kwestii jednej osoby, która znowu była poruszana. Pan poseł Aziewicz był łaskaw powiedzieć, że przewodniczącym rady nadzorczej jest działacz PiS-u. Wnioskuję, że to było przejęzyczenie i że chodziło o wiceprzewodniczącego, bo przewodniczącym rady nadzorczej portu jest prof. Grzelakowski mianowany przez gminę Gdynia... (Poseł Tadeusz Aziewicz: Wice.) ...natomiast wiceprzewodniczący faktycznie był mianowany przez Skarb Państwa. Jako przewodniczący PiS-u w Gdyni znam wszystkich jego członków i informuję, że nie jest to członek PiS-u w Gdyni ani w żadnym innym mieście z tego, co mi wiadomo. Poza tym, że jest w radzie nadzorczej jednej ze spółdzielni mieszkaniowych, co pan poseł zawsze wspomina, ma on również doświadczenie wiceprzewodniczącego i przewodniczącego Rady Nadzorczej Dalmoru w czasie, kiedy była to jeszcze spółka gospodarki morskiej, a nie deweloper. Oczywiście po objęciu władzy... (Poseł Tadeusz Aziewicz: Za rządów PiS i Samoobrony.) ...przez Platformę Obywatelską natychmiast odwołany z tej funkcji. To jest oczywiste. I wtedy jakoś nie mówiło się o Peowiczach, jakaś taka refleksja państwu była obca. Tak że jest to osoba doświadczona na tym gruncie, również zawodowo w zarządzaniu infrastrukturą. I też nie jest czymś nadzwyczajnym, często się to zdarza, że np. osoby, które sprawdzają się czy działają w radzie nadzorczej, bywają delegowane w ogóle do zarządzania przedsiębiorstwem, potem zostają prezesami przedsiębiorstw. (Poseł Tadeusz Aziewicz: Ale pokażcie CV. Czemu tego nie robicie?) A więc znów nie ma tu niczego nadzwyczajnego, czegoś, co nie działoby się w normalnej gospodarce. Kolejna sprawa to kwestia dorobku odwołanego prezesa portu w Gdyni. Ja mam duży szacunek do pana prezesa Jarosińskiego, faktycznie całe życie spędził w porcie. Natomiast rzeczą naturalną jest to, że ludzie się wypalają. Jest takie zjawisko, że nawet osoby mające ogromne sukcesy na jakichś stanowiskach z czasem już przestają je odnosić. Pewna wymiana, odświeżenie kadry menedżerskiej jest czymś oczywistym i naturalnym w gospodarce. I nie jest tak, żeby jacykolwiek prezesi w spółkach byli tam dożywotnio. Ale jeżeli spojrzymy na ostatnie efekty prac zarządu portu w Gdyni, to nie można nie zauważyć licznych w nich zaniedbań czy licznych ich wad. Pan poseł mówił o wzrastającej ilości przeładunków, a w zeszłym roku akurat ona spadła. Co najważniejsze, spadła w kluczowej grupie, drobnicy, o 6%... (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Dokładnie.) ...a w grupie drobnicy skonteneryzowanej o 20%. I wiemy, dlaczego tak było. Otóż wynikało to... (Poseł Tadeusz Aziewicz: Ale wiemy, dlaczego. Pan poseł pracuje w spółce portowej, tak że...) ...z zaniedbania jednej znaczącej inwestycji. Ktoś, kto obracał się w tej branży, jeździł na targi branżowe, czytał literaturę fachową, wiedział, że na świecie mamy trend wypierania dużych statków na coraz mniejszego znaczenia linie, że mamy trend odchodzenia od żeglugi fiderowej na rzecz żeglugi transoceanicznej, że takie duże statki będą wpływały na Bałtyk i będą chciały utrzymywać z Bałtyku połączenia i że w związku z tym trzeba pogłębić port w Gdyni i powiększyć obrotnice. (Poseł Tadeusz Aziewicz: Co się dzieje? Dokładnie zainicjował to Jarosiński.) Tego przez wiele lat nie zaczęto robić, a potem przez kolejnych wiele lat trwało uzgadnianie przekazania kawałka terenu przez Stocznię Marynarki Wojennej, między jedną firmą państwową a drugą. (Poseł Tadeusz Aziewicz: Zarządzaną przez syndyka.) Teraz, panie pośle, ja przemawiam.