Mówca: Krajowej Rady Sądownictwa Leszek Mazur
Data: 2019-09-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Powtórzę, że rok 2018 był pierwszym rokiem działania Krajowej Rady Sądownictwa powoływanej według nowego trybu. Z tym że efektywnie chodzi tu o 8 miesięcy: od maja do grudnia 2018 r., ponieważ przez pierwsze 4 miesiące roku Krajowa Rada Sądownictwa działała jeszcze w poprzednim składzie. Ten okres pracy można podsumować kilkoma podstawowymi liczbami. Rada jest organem kolegialnym, działa na posiedzeniach. Posiedzenia odbywają się według wyznaczonego planu. W roku 2018 było 17 posiedzeń. Oceniono na tych posiedzeniach 1232 kandydatów do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego bądź asesora i przedstawiono prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o powołanie 322 sędziów lub asesorów. Obecnie ta liczba przekracza już 600 osób, ale w roku 2018 było 322 kandydatów. Pięć posiedzeń poprzedniej rady - to 21 uchwał w okresie 3 miesięcy. Natomiast kolejne posiedzenia rady w nowym składzie przyniosły 486 uchwał przez 8 miesięcy. Mówię o tzw. uchwałach w sprawach osobowych, co oznacza 54 uchwały miesięcznie. Jest to więcej uchwał, niż poprzednia rada podjęła w okresie 3 miesięcy. Łącznie oceniono 1232 kandydatów. Warto zwrócić uwagę, że w większości oczywiście byli to sędziowie, ale zarysował się pewien trend - wskazujący na otwarcie się również na inne środowiska, ponieważ wśród 1232 kandydatów mieliśmy także do czynienia ze 114 adwokatami, 117 radcami prawnymi, 52 osobami pochodzącymi z różnych innych środowisk: urzędników państwowych, doradców podatkowych i pracowników akademickich. (Poseł Rafał Grupiński: Wszystkie uposażenia zwrócicie razem z odsetkami.) Wnioski o powołanie dotyczyły przede wszystkim sądów okręgowych, tzn. kandydaci pochodzili przede wszystkim z sądów rejonowych. Można tutaj zauważyć korelację między pewnego rodzaju odblokowaniem kandydatur z tych sądów a faktem bardzo niskiej reprezentacji sędziów sądów rejonowych w poprzednich kadencjach rady sądownictwa. Przez 30 lat sędziów rejonowych w poszczególnych składach Krajowej Rady Sądownictwa było trzech, co oznacza, że były całe kadencje, podczas których żaden sędzia rejonowy nie był członkiem Krajowej Rady Sądownictwa. Kolejną kwestią, na którą chciałbym zwrócić uwagę, bo ona wywoływała pewne zainteresowanie opinii publicznej i prowadziła do nieporozumień, jest kwestia przedstawiona na s. 43 tego sprawozdania dotycząca tzw. cofnięć zgłoszeń. Otóż kandydaci zgłaszają się do konkursów, ale mogą aż do zakończenia tego konkursu wycofać swoje zgłoszenie. To wycofanie ma charakter czysto techniczny i wiąże się z chęcią poprawy swojej pozycji w innych konkursach, do których ci kandydaci mogą się zgłaszać. Natomiast w początkowym okresie działania rady w roku 2018 - mówię tu o okresie od maja 2018 r. - te czysto techniczne cofnięcia zgłoszeń były przedstawiane jako wyraz bojkotu konkursów prowadzonych przez radę czy bojkotu rady jako takiej. Otóż wypowiadał się również na ten temat pan sędzia Dariusz Zawistowski z Sądu Najwyższego, prezes Izby Cywilnej tego sądu i przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa przez pewien czas. On również przychylał się do takiego stanowiska prezentowanego w mediach, takiej interpretacji, tymczasem ilość cofnięć nie różni się zupełnie od ilości cofnięć, z jakimi mieliśmy do czynienia w pracy poprzednich składów Krajowej Rady Sądownictwa, co prowadzi do wniosku, że nie ma tu mowy o żadnym bojkocie, ale chodzi o kwestie zupełnie techniczne. Dla porządku dodam, że średnio miesięcznie tych cofnięć jest 23, a na jedno posiedzenie przypada ich ok. 14. Od 486 uchwał w sprawach osobowych wpłynęło 57 odwołań, część została rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Wydano w tym zakresie 14 wyroków, trzy odwołania oddalono, dwa umorzono, sześć uchylono, a sprawy w tym zakresie przekazano do ponownego rozpoznania, co oznacza, że stabilność orzeczeń krajowej rady wynosi ok. 60% i należy ją ocenić jako przeciętną. Natomiast Sąd Najwyższy wydał również 15 postanowień o zawieszeniu postępowania w przedmiocie zgłoszonych odwołań, względnie odroczeniu ze względu na złożenie pytań, zwrócenie się z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jedną z kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa są kwestie związane z przechodzeniem czy przenoszeniem sędziów w stan spoczynku. W tym zakresie w roku 2018 wydano 43 uchwały, 43 sędziów przeszło w stan spoczynku, w ośmiu przypadkach odmówiono przeniesienia w stan spoczynku, natomiast warto odnotować, że żaden sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego i żaden sędzia Sądu Najwyższego nie został przeniesiony w stan spoczynku. W tym zakresie złożono jedno odwołanie, zostało ono oddalone przez Sąd Najwyższy. Do kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa należy również opiniowanie projektów aktów normatywnych, jeżeli mają związek, generalnie rzecz biorąc, z funkcjonowaniem sądownictwa. Wpłynęło takich projektów 134, wnioski o zaopiniowane zostały załatwione w 119 przypadkach, 15 przeszło na kolejny rok i z pewnością zostały już załatwione. Z tych 134 większość dotyczyła projektów ustaw - 78, 50 dotyczyło rozporządzeń, a pozostałe dotyczyły jednej uchwały Senatu, jednego zarządzenia marszałka Senatu, jednego obwieszczenia marszałku Sejmu i dwóch rozporządzeń Parlamentu Europejskiego. Najistotniejsze w tym zakresie były projekty zmian kodeksów w liczbie 27, szczegółowe zestawienie zostało przedstawione na karcie 64. Krajowa Rada Sądownictwa ma również możliwość przedstawiania stanowisk o charakterze ogólnym dotyczących różnych kwestii związanych z funkcjonowaniem sądownictwa. W tym zakresie rada zajęła stanowiska w 17 przypadkach, w trzech przypadkach stanowisko zajmowało prezydium. Stanowiska prezydium dotyczyły kwestii - można powiedzieć - o charakterze technicznym. Rada w roku 2018 w jednym przypadku skorzystała z uprawnienia określonego w art. 186 ust. 2 konstytucji, a mianowicie złożyła jeden wniosek do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie uchwały z 22 listopada 2018 r. Wyrok został wydany 21 marca 2019 r. Rada w ciągu tych pierwszych kilku miesięcy działania, tzn. od stycznia do kwietnia, czyli w tym poprzednim składzie, zajmowała się uhonorowaniami, ponieważ w roku 2014 ustanowiono medal ˝Zasłużony dla wymiaru sprawiedliwości˝. Ostatnia uroczystość związana z tymi uhonorowaniami odbyła się w lutym 2018 r., a następnie uchwałą z 3 marca 2018 r. medal ten został zniesiony. W roku 2018 odbyła się jedna konferencja zorganizowana przez Krajową Radę Sądownictwa, 7 grudnia 2018 r., i była to konferencja z okazji 100-lecia niezawisłego wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Wykłady wygłosiło trzech profesorów. Podsumowaniem tej konferencji była wizyta w Belwederze i przyjęcie przez pana prezydenta. Współpraca międzynarodowa rady odbywa się w różnych formach i w ramach różnych organizacji o charakterze wielostronnym. Prowadzona jest również współpraca dwustronna. W szczególności należy odnotować współpracę w ramach rady konsultacyjnej sędziów. Tutaj przede wszystkim aktywna była pani sędzia Katarzyna Gonera, później również pani sędzia Kurcyusz-Furmanik, natomiast w Zagrzebiu był rzecznik krajowej rady pan sędzia Maciej Mitera. W ramach ENCJ odbyły się trzy spotkania. Pierwsze dwa odbyły się w czerwcu w Lizbonie, później w Warszawie. Natomiast w Bukareszcie współpraca została zawieszona na podstawie uchwały sieci z września 2018 r. Jesteśmy jednak w kontakcie. Pewne sygnały, jakie pojawią się w relacjach z ENCJ, sugerują możliwość odnowienia czy nawiązania tej współpracy. W ramach współpracy dwustronnej do krajowej rady wpłynęło 14 zapytań w ramach tzw. dobrych praktyk kierowanych przez różne sądy krajów europejskich. Natomiast pozostałe wydarzenia w tym obszarze współpracy międzynarodowej przedstawione są na kartach 101-103 informacji. Do krajowej rady rocznie wpływa kilka tysięcy różnego rodzaju pism, wniosków, skarg i petycji. W tym roku wpłynęło ponad 8 tys. takich pism. One były rozpoznawane przez różnego rodzaju komisje stałe funkcjonujące w radzie. 425 spraw rozpoznała komisja do spraw skarg, 352 sprawy - komisja do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej, 49 spraw - komisja do spraw wizytacji i lustracji, 58 spraw - komisja do spraw etyki zawodowej sędziów. Krajowa rada rozpoznawała również odwołania czy zapoznawała się z odwołaniami. Ma możliwość składania odwołań od wyroków sądów dyscyplinarnych. Takich orzeczeń sądów dyscyplinarnych wpłynęło 16. Nie zdecydowaliśmy się na składanie odwołań, natomiast w 17 przypadkach nie mieliśmy możliwości zajęcia stanowiska ze względu na to, ze termin zajęcia takiego stanowiska upłynął. Chciałbym również powiedzieć o pojawiających się informacjach czy zarzutach o nadmierną surowość sądownictwa dyscyplinarnego. Ma to taki związek z funkcjonowaniem krajowej rady, że przy radzie afiliowani są rzecznicy dyscyplinarni, tzn. rzecznik główny i jego zastępcy. Otóż podam kilka liczb, ponieważ były one przedmiotem takiej analizy ze względu na wizytę Komisji Monitoringowej Rady Europy w ubiegłym tygodniu. Otóż z ok. 1 tys. różnego rodzaju spraw dyscyplinarnych prowadzonych w skali całego kraju przez sądownictwo dyscyplinarne rzecznicy podjęli postępowania wyjaśniające lub postępowania dyscyplinarne w ok. 70 przypadkach, z czego 34, jeśli dobrze pamiętam, trafiły do sądów dyscyplinarnych. Zakończyło się 18 tych postępowań. W ok. 80% przypadków sankcje, jakie zostały orzeczone, sprowadzały się do upomnienia, względnie nagany (Dzwonek), czyli najbardziej łagodnych środków dyscyplinarnych. Żaden sędzia nie został usunięty z zawodu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)