Mówca: Sprawozdawca Piotr Król
Data: 2018-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji o rządowym projekcie ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, druki nr 2667 i 2713. Celem projektu ustawy jest wsparcie realizacji założeń ˝Narodowego programu mieszkaniowego˝, który jest jednym z priorytetowych narzędzi realizacji ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Jednym z komponentów ˝Narodowego programu mieszkaniowego˝ jest program ˝Mieszkanie+˝, który zakłada wsparcie budownictwa na wynajem z możliwością dojścia do własności, budownictwa komunalnego i chronionego. Projekt ustawy wpisuje się w pakiet działań mających na celu wsparcie budownictwa mieszkaniowego dostępnego również dla osób o niskich i przeciętnych zarobkach. Podstawowym problemem polskiego mieszkalnictwa jest statystyczny niedobór mieszkań. Szacowany statystyczny deficyt mieszkaniowy na koniec 2015 r. wynosił w Polsce ok. 897 tys. Nie można zapominać również, że problemem polityki mieszkaniowej w Polsce jest także brak dostępnych mieszkań dla osób, których dochody są zbyt wysokie, aby ubiegać się o mieszkania gminne, i jednocześnie zbyt niskie, aby zaciągnąć kredyt na zakup własnego mieszkania. Szacuje się, że dziś w Polsce w podobnej sytuacji jest ok. 40% społeczeństwa, w tym głównie młode osoby rozpoczynające karierę zawodową. Równocześnie, jak pokazują badania, średnia cena metra kwadratowego lokali mieszkalnych w największych miastach wzrosła w ostatnim roku o 8,5%. W niektórych miejscowościach wzrosty są dwucyfrowe. Przykładowo średnia stawka za metr kwadratowy mieszkania w Warszawie w ciągu ostatniego roku wzrosła o prawie 10% i wynosi 7821 zł. Dwucyfrowe wzrosty zanotowano w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach i Szczecinie. Według raport NBP w samym I kwartale tego roku na rynku pierwotnym w Gdańsku ceny transakcyjne wzrosły o ponad 6%, a w Katowicach na rynku wtórnym - o ponad 7%. Projekt jest narzędziem umożliwiającym redukcję deficytu mieszkań i doprowadzenie do sytuacji, w której podstawowe parametry określające poziom zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych nie będą odstawały od przeciętnych wartości rozwiniętych krajów Unii Europejskiej. Projekt ustawy przewiduje przyjęcie rozwiązań deregulacyjnych polegających na upraszczaniu i usprawnianiu procedur administracyjnych związanych z realizacją inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących. Zaproponowane w projekcie rozwiązania deregulacyjne dotyczą głównie zasad lokalizowania inwestycji. O ustaleniu lokalizacji inwestycji będzie decydowała rada gminy, w drodze uchwały podjętej na wniosek inwestora. Wniosek inwestora o ustalenie lokalizacji inwestycji będzie podlegał upublicznieniu, z możliwością zgłaszania uwag przez zainteresowaną społeczność. Ocena planowanej inwestycji dokonywana będzie przez te same organy i podmioty, które dokonują tej oceny w toku zwykłego postępowania mającego na celu przyjęcie planu miejscowego, z tym że uzgodnienia zastąpiono opiniowaniem - z wyjątkiem wojewódzkiego konserwatora zabytków, zarządcy drogi oraz organu administracji geologicznej. Istotnym rozwiązaniem jest związanie planowanej inwestycji z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Inwestycji mieszkaniowych lub inwestycji towarzyszących nie będzie można lokalizować na terenach podlegających ochronie przed lokalizowaniem lub zabudową na podstawie odrębnych przepisów, w tym także w otulinach form ochrony przyrody, rodzinnych ogrodach działkowych i obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, chyba że w trybie przepisów przewidujących tę ochronę inwestor uzyska zgodę na lokalizację inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej. Projekt ustawy zakłada także pozyskanie nowych terenów pod budownictwo mieszkaniowe, które do tej pory były niedostępne dla inwestycji mieszkaniowych, pomimo atrakcyjnej lokalizacji, wyposażenia w infrastrukturę techniczną oraz społeczną. Chodzi o grunty, które w przeszłości były wykorzystywane jako tereny kolejowe, wojskowe, produkcyjne lub usług pocztowych, a obecnie funkcje te nie są na tych terenach realizowane. Przygotowanie inwestycji mieszkaniowej będzie poprzedzone sporządzeniem koncepcji urbanistyczno-architektonicznej, zawierającej rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne inwestycji mieszkaniowej, z uwzględnieniem charakteru zabudowy miejscowości i okolicy. Koncepcję będą sporządzały osoby posiadające wiedzę specjalistyczną i doświadczenie w planowaniu przestrzennym, w tym urbaniści i architekci, którzy obecnie przygotowują projekty planów miejscowych oraz warunków zabudowy. Inwestycja mieszkaniowa będzie musiała spełniać wysokie standardy urbanistyczne, które ramowo zostały określone w ustawie. Standardy realizacji inwestycji zabezpieczają dostęp inwestycji mieszkaniowej do drogi publicznej, obsługę inwestycji niezbędną infrastrukturą techniczną, dostęp inwestycji do placówek powszechnej edukacji, takich jak szkoła czy przedszkole, dostęp do przystanku publicznego transportu zbiorowego, dostęp do urządzonych terenów wypoczynku oraz rekreacji i sportu. Samorząd gminny będzie miał prawo zwiększyć lub zmniejszyć wymagane od inwestora standardy, o 50% założonych w ustawie wskaźników, określając, w drodze uchwały, lokalne standardy urbanistyczne. Gmina będzie mogła dodatkowo określić również liczbę miejsc parkingowych niezbędnych do obsługi realizowanych inwestycji mieszkaniowej i towarzyszącej oraz obowiązek zapewnienia dostępu do sieci ciepłowniczej. Wybudowane budynki będą wymagać uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Właściwy powiatowy inspektor nadzoru budowlanego przez inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą będzie kontrolował spełnienie warunku zgodności ze standardami urbanistycznymi. Ustawa zapewni również dostęp do budynków osobom z niepełnosprawnościami. Dodatkowo wprowadza się wymóg dostosowania określonej liczby lokali mieszkalnych na potrzeby tych osób. Istotną kwestią jest także rozszerzenie formuły najmu instytucjonalnego o umowę najmu z docelowym przeniesieniem własności. W tym celu zaproponowano stosowne zmiany ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Proponowane rozwiązania maksymalnie redukują obciążenia administracyjnoprawne, co pozwoli na ograniczenie istotnych ryzyk inwestycyjnych. Oczekiwanym efektem będzie zatem przeprowadzenie tych inwestycji w sposób sprawny i efektywny. W ramach ustawy inwestycje mieszkaniowe będą mogły być realizowane znacznie szybciej, bowiem proces uzyskiwania zgody na lokalizację inwestycji będzie trwał do 60 dni, z możliwością wydłużenia o dodatkowe 30 dni. Z projektowanej ustawy będą mogły korzystać wszelkie podmioty realizujące inwestycje mieszkaniowe, o ile będą spełniać standardy urbanistyczne określone ustawą. Jednocześnie projekt ustawy nie wyłącza możliwości przygotowania lub realizacji całości lub części inwestycji na zasadach ogólnych, określonych w obowiązujących odrębnych przepisach. Ustawa będzie obowiązywać 10 lat. Projekt wpłynął do Sejmu 26 czerwca 2018 r., a w dniu 3 lipca 2018 r. został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji z zaleceniem zaopiniowania projektu przez Komisję Infrastruktury oraz Komisję Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. W dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji odbyło się pierwsze czytanie projektu. W posiedzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Związku Miast Polskich, Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, posłowie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Podczas posiedzenia omówione zostały wszystkie propozycje przewidziane w projekcie. Przeprowadzono merytoryczną dyskusję nad rozwiązaniami zamieszczonymi w projekcie. Szczegółowo przedyskutowano przepisy umożliwiające realizację inwestycji niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że zamierzenie inwestycyjne będzie zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Rozmawiano również o kwestiach dotyczących ochrony przed zabudową terenów chronionych na podstawie bieżących przepisów - w szczególności chodzi tu o tereny rodzinnych ogródków działkowych - oraz o tzw. uwolnieniach nowych gruntów pod realizację inwestycji. Mowa o terenach powojskowych, pokolejowych, poprzemysłowych. Dyskutowano także o wachlarzu inwestycji towarzyszących, które będą możliwe do realizacji w trybie ustawy, i związanej z tym tematem kwestii renty planistycznej. Przeprowadzono rzeczową dyskusję o udziale społeczeństwa w procesie lokalizacji inwestycji. Dyskutowano także o zbyt krótkim w ocenie samorządów terminie, w którym gmina zobowiązana będzie wydać uchwałę o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Przedstawiciel Związku Miast Polskich zwrócił się z prośbą o rozważenie wydłużenia terminu konsultacji społecznych związanych z wnioskiem inwestora z 21 do 30 dni. Poruszono także kwestie dotyczące standardów urbanistycznych, zarówno tych ustawowych, jak i lokalnych, które będzie ustalać gmina, oraz szczegółów dotyczących koncepcji urbanistyczno-architektonicznej. Środowisko architektów uczestniczyło w tej dyskusji. Związek Miast Polskich postulował zniesienie tzw. widełek 50%. W toku procedowania nad projektem przyjęto kilka poprawek o charakterze legislacyjnym i redakcyjnym, zgłoszonych przez Biuro Legislacyjne Sejmu. W trakcie posiedzenia został zgłoszony wniosek formalny o przeprowadzenie publicznego wysłuchania projektu ustawy. Wniosek nie zyskał poparcia komisji. W dniu 4 lipca 2018 r. odbyło się również wspólne posiedzenie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Podczas posiedzenia połączone komisje pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji wnoszę o przyjęcie przedkładanego przez komisje projektu ustawy. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)