Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2013-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wracam do reformy cukru z 2006 r. Przypomnę, że wbrew opiniom, które wyrażają... (Głos z sali: Oskarżać nie musisz.) Nie oskarżam. Przyjęliśmy dzisiaj zasadę, że mówimy prawdę i dochodzimy prawdy. (Głos z sali: Nikt nie oskarża.) Nie, informuję, panie ministrze, żeby pan zrozumiał, iż w wyniku reformy Polska miała 1770 tys. t, a więc więcej niż przy wejściu do Unii Europejskiej. Przypomnę, że pan Kalinowski wynegocjował 1670 tys., czyli reforma była udana w tym obszarze, w innych też była udana. To, że później PO i PSL postanowiły zarobić na reformie, doprowadziło do wygaszenia 360 tys. t. A więc jeszcze raz przypominam, w wyniku... nie powiedziałem ˝panie marszałku˝, przepraszam za małe spóźnienie. A więc w wyniku reformy zwiększono kwotę o 100 tys. t. Komisja zakładała dobrowolne oddanie kwot produkcji w ciągu czterech lat reformy w ilości 6 mln t i to na tej podstawie skalkulowała wówczas wartość udzielanej pomocy - 730 euro za tonę oddanej kwoty. Następnie szósty punkt: realizacja reformy przez rząd PiS. W latach 2006-2007 żaden z producentów cukru w Polsce nie oddał kwot do funduszu restrukturyzacji, mimo że rekompensata wynosiła 730 euro za tonę. W Europie zredukowano około 2,5 mln t. Rząd Prawa i Sprawiedliwości oczywiście bronił cukrowni. Punkt siódmy: modyfikacja reformy rynku cukru w 2007 r. - było to przed wyborami - rząd Prawa i Sprawiedliwości. Zmiany dotyczyły funduszu restrukturyzacyjnego. Przyjęto zmiany przepisów zachęcające do dobrowolnego uczestnictwa w funduszu restrukturyzacji poprzez wprowadzenie dodatkowej płatności w wysokości 237,5 euro za tonę dla plantatorów. W wyniku tego w Europie zredukowano dobrowolnie kwotę o około 3 mln t. Punkt ósmy: realizacja reformy rynku cukru - rząd PO i PSL. W związku z modyfikacją reformy w 2007 r., począwszy od 2008 r., rząd PO i PSL dobrowolnie zredukował o ponad 366 tys. kwoty cukrowe. W pierwszym kroku było 240 tys. t, w następnym - ponad 136 tys. Stanowi to przeciętną redukcję na poziomie 20%, natomiast koncerny zachodnie w Polsce redukowały o 13%. Kwota produkcji w związku z tym wynosiła 1405 tys. t. W marcu 2011 r. Komisja ogłosiła koniec reformy rynku cukru, za rządów PO-PSL. Przewidywana na lata 2006-2009 restrukturyzacja rynku cukru spowodowała zmniejszenie o 5 mln t kwot cukrowych w całej Unii Europejskiej. W Polsce zredukowano za czasów rządów PO-PSL kwoty produkcyjne w wysokości 366,8 tys. t w trybie dobrowolnej redukcji. Tak że mam tutaj - jeśli są wątpliwości, a dzisiaj mówimy prawdę - pytanie do pana ministra i proszę, żeby odpowiedział: Po pierwsze, czy Polska w wyniku reformy uzyskała 100 tys. t więcej z zapisów rozporządzenia, które opublikowano w 2006 r.? Po drugie, czy był jakiś przepis mówiący, że Polska musi zredukować jakąś kwotę? Bo ja takiego przepisu nie widziałem, nie było takiej konieczności, było to działanie ekonomiczne. Czy dopiero w 2008 r., a więc po pół roku rządów, rząd PO-PSL skierował wniosek do Komisji Europejskiej o wygaszenie 366 tys. t, za co otrzymał ponad 250 mln euro? To jest prawda i ona powinna być przedstawiona. Co na ten temat, na temat tej liberalizacji, która ma być wprowadzona w 2017 r., pisze prasa? PAP z 21 marca: Plantatorzy buraków nie chcą liberalizacji rynku cukru. Związek plantatorów buraka cukrowego krytykuje decyzję unijnych ministrów do spraw rolnictwa w sprawie utrzymania limitowania produkcji cukru w UE tylko do 2017 r. Minister natomiast uważa, że w tej sprawie osiągnięto kompromis, kompromis, który jest na rękę Unii Europejskiej, natomiast nie na rękę naszym plantatorom. Rynek mleka - tutaj już może krócej. Zaniedbania: wyrażenie zgody na likwidację kwot mlecznych od 2015 r. Prowadzi to, szanowni państwo, w ocenie naszych ekspertów do likwidacji małych gospodarstw w ciągu najbliższych 10-15 lat. One będą wypadały z produkcji. Likwidacje dopłat do prywatnego przechowywania serów oraz dopłat do zakupu śmietanki, masła i masła skoncentrowanego, nieuregulowanie warunków współpracy z sieciami handlowymi w zakresie stosowania marż handlowych oraz dodatkowych, nieuczciwych praktyk w handlu wobec przetwórców mleka. 15 listopada pan minister powiedział PAP: Polska jest za utrzymaniem limitów produkcji mleka. Polska nadal opowiada się za utrzymaniem kwotowania produkcji mleka w Unii Europejskiej - powiedział w czwartek na konferencji prasowej minister rolnictwa Stanisław Kalemba. Według organizacji mleczarskich możliwe jest, że polski limit zostanie przekroczony. Sprawa rynku zbóż. Jakie zaniedbania tutaj widzimy? Nieprawidłowe i spóźnione reakcje ministra na niekorzystną sytuację na krajowym rynku zbóż, spóźnienie wniosku o podjęcie decyzji o wprowadzeniu cła na dostawy zbóż z krajów trzecich, brak wystąpienia do Komisji Europejskiej z prośbą o wcześniejsze rozpoczęcie interwencyjnego skupu zbóż, co być może nie było potrzebne, bo ta stawka jest zbyt mała, spóźniona reakcja na bardzo niskie ceny skupu zbóż i brak reakcji na sprowadzanie do Polski słabej jakości zbóż z państw trzecich i po cenach dumpingowych, zgoda przy przeglądzie w 2008 r. na przyjęcie zbyt niskiego limitu skupu interwencyjnego pszenicy na poziomie 3 mln t w skali UE i w konsekwencji ograniczenie skupu, niedostateczne monitorowanie skali importu z krajów trzecich i jakości sprowadzanego ziarna oraz brak przeciwdziałania nadużyciom w tym zakresie przez służby celne, brak dbałości o zapewnienie odpowiedniej publicznej infrastruktury magazynowej i logistycznej skupu zboża i obrotu nim na rynku krajowym, w eksporcie i jej prawidłowego funkcjonowania, brak nadzoru nad działalnością i strategią funkcjonowania spółki Elewarr oraz nad próbą jej prywatyzacji. Pytanie do pana ministra Kalemby: Dlaczego podległa pańskiemu resortowi i politycznie kontrolowana przez pańską partię państwowa spółka Elewarr, dysponująca magazynami zbożowymi na 643 tys. t zboża, w dramatycznym dla rolników sezonie żniw skupiła od rolników w okresie do 26 sierpnia 2013 r. zaledwie 69 tys. t zboża, wykorzystując niewiele ponad 10% powierzchni magazynowej i zaprzepaszczając możliwość pozytywnego wpływu na stabilizację rynku zbożowego? Panie ministrze, to jest skandaliczne postępowanie. Rolnicy płaczą z powodu niskich cen, sprzedają zboże poniżej kosztów produkcji. Państwowy Elewarr ma magazyny na 643 tys. i w sierpniu, jak wynika z pańskiej odpowiedzi na pytania senatorów PiS, kupuje zaledwie 69 tys. t. Zwróciliśmy się do NIK o kontrolę polegającą na sprawdzeniu, co jest trzymane w magazynach spółki Elewarr, kto tam obecnie może kręcić interesy. A przecież gdyby Elewarr kupił po uczciwych cenach 600 tys. t zboża, tyle ile ma miejsca w magazynach, to rynek w jakimś sensie by się ustabilizował. Rynek owoców i warzyw - zaniedbania: likwidacja od 2012 r. płatności do owoców miękkich (malin i truskawek), wprowadzonych na wniosek rządu w 2007 r., poprzez włączenie ich do krajowej koperty płatności. Zaniedbania w zakresie wsparcia procesów integracji pionowej pomiędzy producentami i przetwórcami na rynku owoców, w szczególności brak instrumentów obligatoryjnego wdrożenia umów kontraktacyjnych. Dopuszczenie do dominacji pośredników handlowych i przetwórców dyktujących niekorzystne i niskie ceny oraz do nieprzestrzegania wcześniejszych uzgodnień cenowych. Brak działań ze strony ministerstwa w celu usunięcia formalnych przeszkód i barier funkcjonowania grup producenckich. Brak rozwiązań systemowych dla pomocy producentom w warunkach działania klęsk żywiołowych oraz opieszałość instytucji i służb resortu rolnictwa w przyznawaniu odszkodowań z tytułu strat w uprawach warzyw w sytuacji klęskowej. Rynek tytoniu - zaniedbania: zaakceptowanie w ramach przeglądu wspólnej polityki rolnej niekorzystnych zmian na rynku tytoniu polegających na likwidacji płatności bezpośrednich w formie powiązanej z produkcją. Niezłożenie w terminie przez ministra rolnictwa wniosku do Komisji Europejskiej o pomoc specjalną dla producentów tytoniu, a w konsekwencji - pozbawienie ponad 14 tys. gospodarstw prawie 50 mln euro dopłat oraz obniżenie opłacalności produkcji i zagrożenie bytu gospodarstw uprawiających tytoń. Opóźnienia w tworzeniu skutecznej organizacji i regulacji krajowego rynku tytoniu po zniesieniu regulacji UE, co tworzy warunki do przejęcia kontroli rynku przez szarą strefę i oznacza straty dla budżetu z tytułu utraconych przychodów z tytułu akcyzy i VAT. Brak zdecydowanego stanowiska i mała aktywność rządu w sprawie zmiany dyrektywy 2001/37 dotyczącej wyrobów tytoniowych i przeciwdziałania wprowadzeniu zakazu stosowania dodatków przy suszeniu tytoniu co zagraża wyeliminowaniu polskiej odmiany Barley stanowiącej 40% upraw tytoniu w Polsce. Co prawda ostatnio parlament złagodził te zakazy, ale jeszcze nie jest to koniec prac i jest to zasługa parlamentu, nie rządu. Wysoka Izba! Tytoń to roślina wykorzystywana oczywiście nie w celach spożywczych, ale do produkcji papierosów i innych wyrobów tytoniowych, które, co jasne, źle wpływają na zdrowie palaczy. Czy to jednak miałby być argument tłumaczący niepokojące zaniechania i błędy rządu w tym sektorze polskiego rolnictwa? Jeśli tak, to byłby to argument absurdalny. Walkę z paleniem papierosów trzeba prowadzić, ale przez edukację i rozsądne ograniczenia administracyjne oraz handlowe. Bez sensu jest natomiast walka z rolnikami produkującymi tytoń, bo jak się ich zniszczy w Polsce i Europie, to palacze i tak będą palić papierosy z tytoniu importowanego spoza Unii. Efekt będzie taki, że w samej Polsce ok. 70 tys. rolników i pracowników przemysłu tytoniowego straci źródło utrzymania. Stanie się tak zwłaszcza w Polsce, w której przemyt papierosów zza wschodniej granicy kwitnie w najlepsze, podkopując interesy polskiego budżetu. Jest to oceniane na 3 mld rocznie. Sprawa przyszłości plantatorów tytoniu jest szczególnie ważna dla naszego kraju. Jesteśmy największym w Unii Europejskiej producentem wyrobów tytoniowych i drugim co do wielkości producentem tytoniu. Uprawianie tej rośliny wymaga wiele wysiłku i ciężkiej pracy. Niegdyś była ona sowicie wynagradzana. W ostatnich latach sytuacja jednak uległa zmianie na gorsze. Globalnie przyczyniła się do tego indolencja i błędy rządzącej koalicji PO-PSL. Jeszcze w 2009 r. ministerstwo rolnictwa kierowane przez PSL, mimo licznych monitów ze strony związków plantatorów, a także polityków PiS, zbyt późno przesłało do Komisji Europejskiej stosowny wniosek o unijne dopłaty dla polskich producentów tytoniu. Skutkiem tej opieszałości oraz kolejnych zaniechań było skazanie ok. 60 tys. rolników na utratę konkurencyjności oraz stabilności finansowej produkcji w ramach unijnego rynku tytoniowego. Wedle szacunków utracono dofinansowanie do produkcji wielkości ok. 650 mln zł. Stało się tak z powodu żenującego zaniedbania rządu. (Poseł Marek Sawicki: Krzysiek, te bzdury już zostały wyjaśnione.) Był wyjaśniane, ale wyrok sądowy jest jasny, panie ministrze. Pan przegrał sprawę. Tymczasem rządy Hiszpanii, Włoch, Francji, Węgier i Bułgarii potrafiły zadbać o interesy swoich rolników. Nasz polski rząd i reprezentujące go Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie skorzystało z tej szansy. Na domiar złego w 2010 r. ministerstwo złożyło podobny wniosek, ale on również został odrzucony. Plantatorzy tytoniu byli zawiedzeni, a jednocześnie zaniepokojeni brakiem skutecznych działań ministerstwa w celu wsparcia prowadzonej produkcji rolnej. Okres, w którym z winy ministerstwa pozbawiono ich unijnych dopłat, zaowocował zmniejszeniem liczby plantacji tytoniu, jak się szacuje, z ok. 14 tys. do 10 tys. Jaka będzie przyszłość produkcji tytoniu? Plantatorzy są pełni obaw, bowiem działania Komisji Europejskiej tłumaczone troską o zdrowie Europejczyków, spolegliwość polskiego rządu, który bezkrytycznie dereguluje funkcjonowanie tego rynku i akceptuje unijne rozwiązania godzące w polski interes, mogą sugerować, że przyszłość przyniesie dalsze pogorszenie sytuacji. Pewna jest jeszcze tylko jedna transza dopłat jakościowych. Dalsza przyszłość produkcji tytoniu jest w gruncie rzeczy nieznana, a tzw. dyrektywa tytoniowa i programowa walka komisji z nałogowym paleniem papierosów nie wróży dobrze. Taką metodą jest niewątpliwie m.in. zakaz sprzedaży papierosów slim, który, co prawda, ma być niemal zniesiony, ale tych rozwiązań, tak jak powiedziałem, jeszcze nie ma. Zważając na problemy analizowanego sektora rolnego, trzeba mieć na względzie przede wszystkim fakty, zwłaszcza, że trzeba pamiętać, że wszystkie dotychczasowe działania rządu PO-PSL, jak choćby podnoszenie akcyzy na wyroby tytoniowe czy zwiększenie stawki podatku VAT, wcale nie przyczyniły się do zmniejszenia liczby nałogowych palaczy w Polsce. Jedynym efektem polityki rządu PO-PSL w tej mierze w rozregulowanym rynku realizującym kolejne unijne projekty jest poszerzenie szarej strefy. Wedle danych publikowanych przez prof. Witolda Orłowskiego polski budżet stracił ok. 3 mld zł z powodu rosnącego nielegalnego importu papierosów zza wschodniej granicy, co oznacza, że straty w budżecie z tego tytułu w ciągu kilku lat sięgają ok. 10 mld zł. Obok budżetu tracą także sami plantatorzy tytoniu, dla których jeszcze innym ważnym problemem jest zdecydowane nasilenie się rodzimej nielegalnej produkcji wyrobów tytoniowych. Szacuje się, że w przypadku krajanki tytoniowej problem dotyczy 70% rynku. Konsekwencje tego są oczywiste: zmniejszenie ilości legalnie produkowanych papierosów i krajanki, zmniejszenie ilości tytoniu zamawianego przez przemysł tytoniowy od plantatora, a w ślad za tym kurczenie się uprawy tytoniu i utrata tysięcy miejsc pracy w sektorze rolnym i zainwestowanych funduszy w rozwój produkcji. Trzeba pamiętać, że i z plantacji tytoniowych, i z pracy żyje w naszym kraju kilkadziesiąt tysięcy osób. Dlatego należy zdecydowanie oczekiwać od rządu wprowadzenia instrumentów wsparcia dla produkcji tytoniu ze środków krajowych w ramach PROW w nowej perspektywie 2014-2020. Trzeba skutecznych działań rządu na płaszczyźnie Unii Europejskiej w celu zagwarantowania polskim plantatorom tytoniu godziwych i konkurencyjnych warunków kontytuowania tej uprawy. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka) Rząd PO-PSL był wzywany do takich działań przez sejmową Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi m.in. dezyderatem uchwalonym w dniu 24 stycznia, także z inicjatywy posłów PiS. Czy rząd PO-PSL stać jednak na aktywną i efektywną politykę w tej mierze? Niestety dotychczasowe efekty działań tego rządu nie pozwalają na optymizm. Wypowiedź pana ministra z 19 czerwca: Jestem optymistą, że przynajmniej w części będą to inne rozwiązania od propozycji Komisji Europejskiej. Przypomnę, że Polacy będą używali tytoniu. Jak już będą się podtruwali, to lepiej, żeby był to tytoń pochodzący z Unii Europejskiej. Tak powiedział Kalemba. Dodał, że w Polsce tytoń uprawia ok. 10 tys. rodzin. Tak że lepiej, jak to będzie unijny niż nasz. Ciekawe. Sprawa rynku rzepaku, szanowni państwo. Zaniedbania, nieuchwalenie ustawy o biopaliwach mimo zapowiedzi i potrzeby realizacji dyrektywy biopaliwowej, co blokuje handel rzepakiem i olejem, brak określenia parametrów technicznych w obrocie, nierealizowanie przez Polskę zobowiązań dyrektywy paliwowej i doprowadzenie do deficytu rzepaku na cele paliwowe, co zagraża realizacji przyjętych narodowych celów wskaźnikowych, brak polityki rządu wobec rzepaku jako elementu polityki paliwowej Polski, a nie tylko surowca do przetwórstwa spożywczego, niedostateczny postęp biologiczny w hodowli rzepaku i zaniedbania na rynku nasiennym, co stanowi trwałą barierę wzrostu podaży i wydajności upraw rzepaku. Szanowni państwo, rzepak to roślina bardzo wartościowa, nazywana wręcz czarnym rolniczym złotem. Nowe, uszlachetnione odmiany dają wartościowy olej. Śruta poekstrakcyjna lub makuchy to wartościowa pasza zawierająca m.in. dużo białka. Kwitnące łany rzepaku są znakomitym pożytkiem dla pszczół. Przy dużym udziale zbóż w strukturze zasiewów rzepak jest wręcz rośliną niezbędną w zmianowaniu. Olej rzepakowy jest wartościowym składnikiem naszej diety, może być także wartościowym surowcem dla licznych przemysłów. (Głos z sali: Wiemy. To wiemy.) Ale chcę przypomnieć, bo to warto wiedzieć, nie ma gdzie tego przedstawić, a Sejm jest dobrym miejscem, żeby społeczeństwo mogło się zapoznać z polityką tego rządu. W 2006 r. Prawo i Sprawiedliwość wprowadziło historyczną wręcz ustawę o biopaliwach, którą podpisał śp. prezydent Lech Kaczyński. Ustawa ta stworzyła podstawy rynku biopaliw w Polsce i wykorzystania przetworzonego oleju rzepakowego jako biokomponentu do paliw silnikowych. Rolnicy uwierzyli w możliwości rozwoju uprawy rzepaku. Powierzchnia upraw rzepaku i rzepiku sukcesywnie rosła, osiągając ponad 800 tys. w 2012 r. Ustawa biopaliwowa, która oczywiście powinna być sukcesywnie modyfikowana i korygowana w związku ze zmianami na rynku europejskim i globalnym, dawała niesamowite możliwości rozwoju produkcji rolniczej, a w przyszłości produkcji biopaliw drugiej generacji. Jednak pod rządami PO-PSL można popsuć wszystko, nawet tak dobrze zapowiadający się i potrzebny polskiemu rolnictwu sektor produkcji. Nieudolne, a może celowe wprowadzanie biopaliwowego wykorzystania rzepaku okazuje się przyczyną licznych kłopotów i strat dla gospodarki. Obecna koalicja, w której za rolnictwo odpowiada PSL, doprowadziła do sytuacji, że znaczna część nasion rzepaku jest po niskich cenach wywożona za granicę, głównie do Niemiec, i tam przetwarzana. Natomiast do wypełnienia narodowego celu, zamiast zaopatrywać się u krajowych producentów, sprowadza się biokomponent, czyli estryfikowany olej z zagranicy. Polscy kierowcy, tankując paliwo, wspierają nie polski przemysł rolno-spożywczy, ale naszych sąsiadów zza Odry i ich gospodarkę. Taką politykę prowadzi partia chłopska w Polsce. W tym roku drastycznie spadły ceny rzepaku. Pod koniec lipca... (Poseł Jakub Rutnicki: Ale cena ziemniaków poszła w górę.) (Głos z sali: I cebuli.) W sierpniu było to 1300 zł za tonę, gdy rok temu było ok. 2 tys. Uprawa rzepaku staje się nieopłacalna. Prawdopodobnie część rolników rozczarowana polityką rządzących nie zasieje rzepaku, wróci do uprawy zbóż, pogłębiając problemy na rynku zbożowym. Jednocześnie słyszymy, że największe zakłady tłuszczowe, oczywiście sprzedane obcokrajowcom, importują znaczne ilości rzepaku z Ukrainy. Kiedy posłowie Prawa i Sprawiedliwości domagają się wyjaśnień, jakie działania w celu ustabilizowania rynku i zapewnienia opłacalności produkcji rzepaku w Polsce podjął rząd Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego, otrzymują odpowiedź, że nic niepokojącego się nie dzieje, a wszystko ma uregulować niewidzialna ręka rynku. Brak reakcji rządu może być spowodowany naiwnością, głupotą lub też działaniem na rzecz obcych interesów. Niezależnie od tego, która przyczyna jest najbardziej wiarygodna, to gołym okiem widać, że obecna polityka nie służy ani polskim producentom, ani polskim przedsiębiorcom. Za taką politykę nie odpowiadają krasnoludki, tylko konkretni politycy i konkretne partie. Rynek pszczelarski. Tu można wskazać nieuwzględnienie w programie finansowania rolnictwa specyfiki i potrzeb inwestycyjnych polskiego pszczelarstwa; ograniczenie skali dofinansowania w ramach programu wsparcia postępu biologicznego; lekceważenie potrzeb polskiego pszczelarstwa ze strony rządu PSL... (Poseł Cezary Olejniczak: PO-PSL.) (Poseł Kazimierz Plocke: Nie podpowiadaj.) ...PO-PSL, dezyderatów sejmowej komisji rolnictwa i wystąpień środowiska organizacji pszczelarskich; opóźnienie uruchomienia przez agencję finansowania działań dotyczących pszczelarstwa; akceptowanie niesprawiedliwego systemu kontroli jakości krajowego miodu przy jednoczesnym braku kontroli takich wymagań w przypadku importu miodu z krajów pochodzących spoza UE, co dyskryminuje polskich pszczelarzy i stawia ich w sytuacji nierównych szans w zakresie konkurencji rynkowej; wprowadzenie podatku VAT na poziomie 23%, a nie 7%, tak jak w innych krajach. Rynek chmielu. Zaniedbania to brak reakcji rządu na drastyczny spadek skupu chmielu w produkcji krajowej oraz wzrost importu chmielu do produkcji piwa; dopuszczenie do reeksportu polskiego chmielu przez zagraniczne koncerny piwowarskie i niewykorzystania nowoczesnego zakładu przetwórczego w Puławach; brak rozmów rządu ze środowiskiem plantatorów i reakcji na zagrożenie produkcji chmielu w Polsce. Sprawa kosztów środków do produkcji rolnej i ich niekontrolowanego wzrostu cen. Wzrastają ceny środków ochrony roślin od kilku nawet do 110%. W roku bieżącym odnotowano co prawda spadek dynamiki wzrostu cen środków ochrony roślin, ale w pierwszym półroczu przeciętnie to już było ok. 5%. Wzrosły ceny pasz i koncentratów. Wzrost cen paliw i energii w ciągu minionych 4 lat był nieproporcjonalny do wzrostu inflacji. W czasach największego wzrostu cen, który przypadł na sezon prac polowych w rolnictwie, minister finansów nie obniżył nawet czasowo akcyzy na paliwo. Minister rolnictwa nie dotrzymał obietnicy o podwyższeniu stawki zwrotu akcyzy na paliwo rolnicze. Pogorszenie koniunktury w rolnictwie ma już charakter postępujący i trwały, rolnictwo przeżywa ogromny kryzys. Sprawa mączek mięsno-kostnych to też jest aktualny temat. Mam tu wypowiedź pana ministra z 3 września 2012 r. Chcemy przywrócenia stosowania mączek mięsno-kostnych. O przywróceniu stosowania w paszach mączek mięsno-kostnych będzie rozmawiać m.in. na najbliższym nieformalnym spotkaniu ministrów rolnictwa polska delegacja, jak poinformował w poniedziałek minister rolnictwa Stanisław Kalemba. Przywrócenie mączek do stosowania w paszach ma się przyczynić do zmniejszenia udziału śrutu soi modyfikowanej genetycznie przy produkcji pasz. Nie będę już dziś o tym mówił, ale w Sejmie jest na ten temat ustawa, do której sprawozdanie przygotowała dzisiaj komisja. Moim zdaniem kierunek jest odwrotny niż zapowiadał pan minister. Teraz przechodzimy do eksportu, importu i do odszkodowań. (Głos z sali: A te ceny...) Proszę? (Głos z sali: A jakie są ceny...) Jeśli chodzi o eksport, to warto tu poświęcić trochę czasu, bo kierunek jest bardzo niedobry. My jako parlamentarzyści musimy o tym rozmawiać. To, że minister rolnictwa tak mocno chwali się wielkością eksportu, nie ma do końca uzasadnienia ekonomicznego. Wiemy, że zagrożeniem dla Polski jest globalizacja, powstawanie dużych korporacji transnarodowych i globalizacja polskiego sektora żywnościowego. Otwarcie polskiego rynku spożywczego na zachodnie towary importowane przyczyniło się w kolejnej fazie do napływu kapitału zagranicznego, w tym także największych firm globalnych. Wraz z ich wejściem na rynek i do gospodarki żywnościowej rozpoczął się proces globalizacji sektora gospodarki żywnościowej oraz działalności gospodarczej w Polsce. Wskutek ekspansji firm zagranicznych zaobserwowano bardzo istotne zmiany w rozwoju poszczególnych branż przemysłu spożywczego, a w konsekwencji także produkcji rolniczej zaopatrującej te koncerny w surowce rolne. Udział światowych firm globalnych - korporacji transnarodowych w wartości produkcji sprzedanej polskiego przemysłu obecnie wynosi 54-55% produkcji ogółem przemysłu spożywczego. Zaangażowanie kapitału zagranicznego w polskim przemyśle spożywczym jest relatywnie duże, a w niektórych branżach bardzo duże. Jak wynika z danych Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych, ok. 12% kapitału zagranicznego, jaki napłynął do Polski, zostało ulokowane w tym ważnym dla rozwoju kraju sektorze. Zdecydowana większość znaczących korporacji transnarodowych działających na światowym rynku żywnościowym, w liczbie 43 podmiotów, w większym lub mniejszym stopniu zaangażowana jest w działalność w Polsce. Spośród 10 największych korporacji transnarodowych znajdujących się na liście Forbes 500 aż 9 ma swoje filie w Polsce - wszystkie z Europy i USA - a największe mają swoje filie w kilku branżach przetwórstwa spożywczego. Szanowni państwo, jest to swoista zapłata za integrację z rynkiem europejskim, gdyż procesy globalizacyjne zachodzące w polskim przemyśle spożywczym miały odmienny przebieg niż procesy globalizacyjne w pozostałych działach przemysłu, a korporacje nastawione były przede wszystkim na opanowanie rynku wewnętrznego. Z uwagi na możliwość stosunkowo taniego zakupu przedsiębiorstw (zaniżoną wartości przy prywatyzacji) łącznie z udziałem w rynku, zablokowanie lub ograniczenie konkurencji dostępu do rynku - a zawierano często w kontraktach prywatyzacyjnych zapis o możliwości uzyskania wysokiego zysku - oraz przewidywany bardzo szybki rozwój danego rynku czy jego segmentu przejmowane były najbardziej rentowne branże i segmenty, takie jak produkcja jogurtu w branży mleczarskiej. W pierwszej kolejności branżami takimi były przemysły wytwarzające produkty o wysokim stopniu przetworzenia z żywności oraz używki, takie jak: cukierniczy, koncentratów spożywczych, tytoniowy, piwowarski. W kolejnym kroku kapitał zagraniczny przejmował branże o znaczeniu strategicznym dla polskiej gospodarki żywnościowej związane z regulacjami rynku rolnego, takie jak: cukrownicza, tłuszczów roślinnych, spirytusowa czy mięsna. Korporacje transnarodowe, obecne w Polsce, często największe i najbardziej ekspansywne na rynku żywnościowym, odgrywają kluczową rolę w procesie globalizacji całego sektora rolno-spożywczego, nie tylko w przemyśle spożywczym. W 2011 r. udział korporacji transnarodowych wynosił 54,3% w wartości produkcji sprzedanej artykułów spożywczych i 17% w wartości pozyskiwanych surowców rolnych w Polsce. W poszczególnych branżach zaangażowanie korporacji jest jeszcze większe. W roku 2012 w takich branżach jak przemysł tytoniowy było to 99% wartości sprzedaży korporacji w sprzedaży branży, olejarski - 92%, piwowarski - 86%, cukierniczy - 72%, cukrowniczy - 61%, a napojów bezalkoholowych - 52%. Można już mówić o dominacji i polityce monopolistycznej koncernów globalnych obecnych w Polsce, także w stosunku do rolników dostawców surowców. W czterech ważnych dla polskiej gospodarki żywnościowej branżach udział firm globalnych w sprzedaży na rynku jest decydujący, i to jest dla nas najważniejsze, dla sytuacji cenowej i konkurencji w tych segmentach rynków oraz poziomu cen skupu dla rolników dostawców surowców do przetwórstwa. Jest to zagrożenie dla naszego rolnictwa. Dotyczy to przemysłu mięsnego, jeżeli chodzi o udział w wartości branży, mleczarskiego, owocowo-warzywnego. Na przykład Chińczycy kupili zakłady mięsne w Ełku, przedtem jeszcze był... (Poseł Zbigniew Babalski: W Ostródzie.) W Ostródzie też. I co jest zagrożeniem dla Polski? W całych powiatach, takich jak: Ełk, Gołdap, Olecko zanika produkcja mięsa wieprzowego, ponieważ sprowadzane jest ono z innych krajów, wielkoprzemysłowe. Tam po prostu zaczyna się już upadek polskiej wsi. A jaka jest ocena wyników handlu zagranicznego artykułami rolno-spożywczymi? To jest to, czym tak ciągle chwali się pan minister Kalemba. Wyniki - mam to opracowanie w stosunku do 2012 r. - w ocenie ministerstwa są optymistyczne, ale wymagają głębszej analizy, a po niej można dojść do odmiennych wniosków. Polska ma dodatnie saldo w obrotach w handlu zagranicznym tymi produktami, a bilans handlowy wykazuje nadwyżki w sprzedaży produktów rolno-spożywczych. Wartość eksportu produktów rolno-spożywczych w 2012 r. wyniosła 17,9 mld euro i w porównaniu do 2011 r. wzrosła o 17,5% , a import tych towarów, o wartości 13,6 mld euro w 2012 r., był wyższy o 7,4%, przy dodatnim saldzie wymiany i nadwyżce w handlu zagranicznym artykułami rolno-spożywczymi, około 4,3 mld euro. Należy jednak zwrócić uwagę, że jest to wartość pozorna, w dużej mierze wynikająca z działań w zakresie przerobu surowców pochodzących z importu w koncernach transnarodowych, globalnych obecnych w Polsce oraz procesu reeksportu niektórych surowców rolnych. I tak, w ostatnich latach w strukturze polskiego handlu rolno-spożywczego z zagranicą znacząco powiększył się eksport towarów wyżej przetworzonych. Istotnych elementem tego eksportu są w 2012 r. np. wyroby cukiernicze i czekoladowe, których wartość sprzedaży za granicę wyniosła 1535 mln, w dużej mierze oparte na wykorzystaniu takich surowców jak kakao i cukier, z importu. W produkcji słodyczy i wyrobów cukierniczych w Polsce uczestniczy kilka firm przy udziale w przychodach z branży wynoszącym 73%, korzystających z własnych źródeł zaopatrzenia, z importu. 73% to jest zapotrzebowanie z importu. Dużą pozycję w handlu zagranicznym stanowi również eksport tytoniu i wyrobów tytoniowych. Jego wartość oszacowano na 1,4 mld w 2012 r. Ale jednocześnie udział korporacji globalnych wynosił w 2011 r. w tym przemyśle 99,3%, przy praktycznym zaniku hodowli produkcji tytoniu w Polsce. Oznacza to, że prawie cała ilość surowca pochodzi z importu. Trzeba dodać, że większość polskiej żywności dostępnej na rynkach Unii Europejskiej nie jest sprzedawana pod polskimi markami. Konsumenci żywności w krajach Unii Europejskiej, gdzie trafia najwięcej żywności z Polski, są przywiązani do słodyczy sprzedawanych pod lokalnymi znakami towarowymi. Dlatego tamtejsze sieci handlowe poza wykorzystaniem marek globalnych firm obecnych w Polsce sprzedają głównie produkty pod tak zwanymi markami własnymi. Dobrym przykładem reeksportu są owoce cytrusowe i południowe. Analiza obrotu w handlu zagranicznym tymi towarami wykazuje trwałą tendencję do reeksportu, na poziomie 2-30% ich importu. Przykładowo w 2012 r. eksport owoców cytrusowych i południowych określić można na 190 tys. t (czyli 156 mln euro), w tym eksport owoców cytrusowych na poziomie 82 tys. t (56 mln euro) i bananów - 20 tys. t (15 mln euro). Pytanie do pana ministra: Dlaczego zachwalając osiągnięcia w polskim eksporcie produktów rolniczych, przemilcza pan, że w tym eksporcie około jednej czwartej części stanowią produkty wprawdzie spożywcze, ale niestanowiące płodów polskiej ziemi, takie jak papierosy, ryby, kawa, herbata, kakao, woda mineralna, i że gdyby odliczyć te nierolnicze produkty, to w handlu artykułami rolniczymi wcale nie mamy nadwyżki? Chwali się pan rzekomą zasługą rządu, że mamy ponad 4 mld dolarów nadwyżki. Mam też tu najświeższe dane z GUS za pierwsze półrocze 2013 r. Na pierwszym miejscu są cygara i papierosy, w niewielkiej tylko części produkowane z polskiego tytoniu. Dalej mamy ryby i kawior, razem ok. 6,5%. Kawa i herbata to razem ok. 5,5%. Dalej mamy jeszcze wodę mineralną i parę pomniejszych podobnych pozycji. Gdyby to wszystko zliczyć, mamy około jednej czwartej części takiego eksportu spożywczego, który z polskim rolnictwem ma niewiele albo zgoła nic wspólnego. Gdyby wziąć tylko czyste produkty rolnicze, okazałoby się, że żadnej nadwyżki eksportowej nie ma i cały ten rzekomy sukces eksportowy produktów rolniczych to hucpa propagandowa. Dobrze, że w Polsce produkuje się cokolwiek, ale nie mówmy, że palarnie kawy czy pakowalnie herbaty są dowodem na siłę polskiego eksportu. Pan minister opowiada bzdury o sukcesie eksportowym i stwarza fikcję wiejskiego dobrobytu. Odnoszę wrażenie, że pan we własną propagandę wierzy, że pan sobie tą propagandą namieszał w głowie. Ale rolnicy dobrze wiedzą, co jest prawdą, a co kłamliwą propagandą. Sprawa następna to zapowiedź wprowadzenia funduszu gwarancyjnego. Co pewien czas słyszymy doniesienia medialne o tym, że nieuczciwi kontrahenci po raz kolejny nie wypłacili rolnikom należności za ich płody. Należy zadać pytanie, dlaczego sytuacja ta powtarza się corocznie i corocznie tysiące polskich rolników zostaje oszukanych. Odpowiedź jest bardzo prosta: brak funduszu gwarancyjnego dla rolników. Mimo i tak katastrofalnej sytuacji rolnictwa, skutecznie likwidowanego przez nieudolność partii rządzących, wciąż - i to nierzadko - zdarzają się sytuacje, że rolnicy nie otrzymują zapłaty za płody rolne. Na obecną chwilę powstanie funduszu gwarancyjnego jest jedną z ważniejszych kwestii dla polskiej wsi. Dlatego minister rolnictwa wpisał tę kwestię jako priorytetową, ale kończy się na zapisaniu i brak jest konkretnych działań. Gdy się porównuje ceny skupu płodów rolnych, okazuje się, że polskiemu rolnikowi płaci się najgorzej, polski rolnik ma nieporównywalnie niższe dopłaty do hektara. W tak trudnej sytuacji rolnik polski nie ma pewności, czy za płody rolne dostanie należytą wypłatę. Brak gwarancji zapłaty jest zbrodnią na polskim rolnictwie, które, trzeba powiedzieć wprost, jest w fazie likwidacji. Likwidacja polskiego rolnictwa jest zaprogramowana i to właśnie dzięki brakowi takich rozwiązań jak fundusz gwarancyjny postępuje w zastraszającym tempie. W trakcie mojej pracy parlamentarnej wielokrotnie spotykałem się z rolnikami oszukanymi przez nieuczciwych kontrahentów. Rolnicy w takiej sytuacji pozostają bez żadnej pomocy ze strony państwa. Za patologiczną należy uznać sytuację, w której przedsiębiorstwa przetwórstwa rolno-spożywczego, skupując produkty będące wytworem pracy gospodarstw rolnych, nie płacą rolnikom w określonym czasie, często w przypadku upadłości rolnicy są pozycjonowani w bardzo odległych grupach wierzycieli i najczęściej nie starcza dla nich pieniędzy ze sprzedaży majątku upadłych przedsiębiorstw. Dobrym rozwiązaniem byłoby, aby fundusz gwarancyjny finansowany był z obowiązkowego ubezpieczenia, którym powinny zostać objęte wszystkie podmioty gospodarcze przeprowadzające skup płodów rolnych. Potrzebne są natychmiastowe działania zmierzające do stworzenia funduszu gwarancyjnego. Dziwi fakt, że PSL jako rolniczy koalicjant Platformy nie podejmuje działań dotyczących utworzenia funduszu gwarancyjnego dla rolników, twierdząc przy każdej okazji, że działa na rzecz rolników i rolnictwa. Jak widzimy, jest to kolejna tylko i wyłącznie obietnica. Panie ministrze, gdzie ustawa o funduszu gwarancyjnym, gdzie ochrona polskich rolników przed nadużyciami i oszustami żerującymi na krzywdzie rolników? Szanowni państwo, skończyłem drugi obszar, przejdę do trzeciego. Nie, już te mniejsze, naprawdę, nie martwcie się. Myślę, że jeszcze trochę i starczy. Trzecia ważna sprawa. Mieliśmy warunki - klapa. Konkurencyjność, wspieranie - klapa. Przechodzimy do rozwoju obszarów wiejskich. Cel, jaki sobie stawia polskie rolnictwo, to jest, przynajmniej w dokumentach, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich i włączenie tych obszarów w obieg gospodarki europejskiej. Ale jakie są działania? Jeśli chodzi o gospodarkę, to jest też zadanie wynikające z działu administracji rządowej: rozwój wsi, rozwój gospodarki wiejskiej. W ocenie Prawa i Sprawiedliwości zahamowany został rozwój gospodarczy obszarów wiejskich poprzez ograniczenie środków wsparcia na tworzenie efektywnej infrastruktury technicznej i społecznej. Przypomnę, Prawo i Sprawiedliwość proponowało 25% środków z polityki spójności, skończyło się na niecałych 9. Rząd PO-PSL nie podjął w ciągu minionych czterech lat istotnych działań na rzecz zmniejszenia różnic w poziomie życia między miastem a wsią. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zdołało opracować i nie przedstawiło programu, w którym określone zostałyby kierunki przemian na polskiej wsi, przede wszystkim służące powstaniu dobrze funkcjonujących usług - zarówno prywatnych, jak i publicznych - dobrej infrastruktury drogowej i komunalnej oraz sprawnego transportu publicznego. W praktyce wcześniejsza realizacja inwestycji służących poprawie infrastruktury drogowej, gospodarki wodnej, ściekowej oraz energetycznej została zahamowana bądź jej zasięg został ograniczony. Te projektowane przed 2007 r. zostały wykreślone z planów i odłożone na półkę w oczekiwaniu na lepsze czasy. Przyczyną tego zjawiska są trzy czynniki: ograniczenie przez rząd wydatków budżetowych na obszary wiejskie pod pozorem walki z trwającym kryzysem i w związku z działaniami antykryzysowymi; problemy związane z uruchomieniem działań w ramach PROW, opóźnieniami w zakresie uruchomienia środków w ramach niektórych działań; wprowadzanie liberalnych zasad i polityki rozwoju dwóch prędkości we wdrażaniu polityki spójności, zwłaszcza reguł finansowania z Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jeśli chodzi o politykę spójności, to z problemami były i są nadal wdrażane działania skierowane na obszary wiejskie w ramach programów operacyjnych z Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku inwestycji na obszarach wiejskich, które są realizowane lub miały być realizowane w ramach polityki spójności z Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. We wdrażaniu instrumentów tej polityki na lata 2007-2013 - Programów Operacyjnych: ˝Infrastruktura i środowisko˝, ˝Innowacyjna gospodarka˝, ˝Rozwój Polski Wschodniej˝ oraz regionalnych programów operacyjnych - nastąpiły znaczne opóźnienia. Założono w czasie programowania, że co roku 12% środków z regionalnych programów operacyjnych kierowane będzie na inwestycje na obszarach wiejskich, ale nie jest to realizowane. Pierwsze umowy w przypadku większości programów podpisano na początku 2009 r. i zapomniano o realizacji aktualnych zobowiązań przyjętych przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Na dodatek większość inwestycji, które przez rząd Prawa i Sprawiedliwości zostały wpisane na indykatywną listę projektów systemowych, została z tych list skreślona przez obecną koalicję PO-PSL. Przykładem jest Via Carpatia. Jest to droga, która była i jest bardzo potrzebna, jeżeli chodzi o rozwój Polski wschodniej, zwiększenie dostępności. Wiele gmin wiejskich zrezygnowało z inwestycji, jak i rezygnuje z udziału w konkursach na rozdział środków unijnych ze względu na brak środków w budżetach gmin na wkład własny. Resort rolnictwa nie podjął przez minione trzy lata, a w zasadzie sześć, żadnych działań na rzecz utworzenia funduszu samopomocowego dla gmin wiejskich lub funduszu poręczeniowo-pożyczkowego przeznaczonego na sfinansowanie niezbędnego udziału własnego w realizowanych inwestycjach. Jak jest wspomagany rozwój gospodarczy obszarów wiejskich poprzez programowanie? Strategia zrównoważonego rozwoju rolnictwa i rozwoju wsi została przyjęta w 2012 r. Pomimo że po trzech latach prac w kwietniu została przyjęta ˝Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa na lata 2012-2020˝, nie jest ona odpowiednia, jeśli chodzi o rolę rolnictwa w polskiej gospodarce, oraz nie uwzględnia znaczenia obszarów wiejskich dla rozwoju regionalnego kraju. Ciągle brakuje realnego programu dla polskiego rolnictwa, narodowej polityki rolnej, co stanowi poważną barierę rozwoju tej części gospodarki. Jest to szczególnie istotne wobec wyraźnych już zagrożeń kryzysu gospodarczego. Bezwzględnie konieczne jest wskazanie długookresowych celów strategicznych, które będą stanowiły punkt odniesienia i formułowania bieżących ocen. Przyjęta strategia jest już nieaktualna, bo nie uwzględnia zmian wynikających z ustaleń negocjacji nad nowym kształtem wspólnej polityki rolnej, szczególnie nowych warunków finansowania rolnictwa i obszarów wiejskich w budżecie Unii na lata 2014-2020. Wobec komunikatu rządu, że do 2020 r. zniknie z polskiej wsi około 370 tys. gospodarstw, niezwykle ważne pozostaje pytanie, co dalej z polską wsią. Następnym ważnym dokumentem - nie będę już omawiał szczegółowo realizacji PROW na lata 2007-2013, bo na to przyjdzie czas - jest nowy PROW na lata 2014-2020. Żeby nie było to tylko wystąpienie polityczne, jak być może niektórzy uważają, zacytuję opinie trzech związków, które zostały przesłane w tym miesiącu do pana ministra rolnictwa i do zainteresowanych osób. Związek Gmin Wiejskich RP, jeśli chodzi o Program Rozwoju Obszarów Wiejskich, który tworzy się dla rolników, napisał: Na wstępie wyrażamy ubolewanie, że przewidywana alokacja środków na rozwój obszarów wiejskich jest mniejsza niż w perspektywie 2007-2013. Oczekujemy zatem, aby zapewniono gminom wiejskim: udział w tworzeniu projektów dokumentów programowych o zasięgu regionalnym i krajowym, w których zakłada się dostęp gmin wiejskich do środków na ich rozwój; odrębną alokację środków w regionalnych oraz krajowych programach operacyjnych, dostępną wyłącznie dla gmin wiejskich, na realizację składanych przez nie wniosków w wysokości nie mniejszej niż 25%; dostęp do środków wspierających modernizację dróg lokalnych, których część mogłaby być dostępna w ramach tzw. małej infrastruktury w ramach PROW, a dalsze środki dostępne w ramach programów regionalnych. Co napisał Związek Powiatów Polskich? Oczywiście są to tylko cytaty, bo całe stanowiska są bardzo obszerne, a nie chciałbym przedłużać. (Poseł Romuald Ajchler: Dwie godziny by to trwało.) (Głos z sali: Bardzo chętnie, mamy czas.) (Poseł Jakub Rutnicki: Krzysiek, nie krępuj się.) Stanowisko Związku Powiatów Polskich z 28 sierpnia w sprawie projektu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020: Związek Powiatów Polskich zdecydowanie protestuje przeciwko nieuwzględnieniu zgłaszanych przez nas postulatów dotyczących rozwoju obszarów wiejskich oraz całkowitemu niemal pominięciu samorządu powiatowego wśród beneficjentów Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Wielokrotnie podczas spotkań powołanej przez pana ministra grupy roboczej nasi przedstawiciele zwracali uwagę na tę nieprawidłowość i zgłaszali konkretne wnioski dotyczące uzupełnienia treści PROW 2014-2020. Niestety, z treści przedstawionego do konsultacji społecznej drugiego projektu PROW na lata 2014-2020 wynika, że żaden z naszych postulatów nie został uwzględniony, co odbyło się ze szkodą dla środowiska wiejskiego. Prosimy więc o wprowadzenie do niego proponowanych przez nas zmian, które mogą przyczynić się do rozwoju obszarów wiejskich. Wreszcie jeżeli chodzi o stanowisko Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej z 4 września 2013 r. w sprawie PROW na lata 2014-2020 i umowy partnerstwa, to zarząd z ogromnym niepokojem obserwuje przebieg prac nad przygotowaniem przyszłego kształtu polityk wspólnotowych po 2013 r. w odniesieniu do Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Biorąc pod uwagę cele rozwojowe kraju do 2020 r., sformułowane w średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju 2020, oraz założenia określone w strategii zrównoważonego rozwoju wsi i rybactwa, znajdujące swoje odzwierciedlenie w przepisach Unii Europejskiej odnoszących się do polityki rozwoju obszarów wiejskich, Zarząd Związku Województw RP jednoznacznie stwierdza, że dotychczasowe działania Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiotowym zakresie są niewystarczające i odbiegające od obowiązujących w tej materii standardów w zakresie wzajemnego partnerstwa. Niepokojące jest nieliczenie się z opiniami i stanowiskami innych podmiotów i środowisk odpowiedzialnych za rozwój obszarów wiejskich, w tym samorządów województw. Resort rolnictwa przygotował pierwszy projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich bez bezpośrednich partnerskich konsultacji z samorządami województw, które zarówno pod względem ustawowym, jak i pod względem politycznym są odpowiedzialne za rozwój regionalny, w tym kształtowanie polityki rozwoju obszarów wiejskich w swoich województwach. Do przedstawionej wersji programu wniesione zostały przez różne podmioty, w tym samorządy gminne i wojewódzkie liczne uwagi. Dotyczyły one w głównej mierze zakresu rzeczowego przedstawionej wersji, a zwłaszcza nieuwzględnienia infrastruktury wiejskiej, w tym infrastruktury wodno-ściekowej, która zdaniem samorządów stanowi podstawę rozwoju tych obszarów. Uwagi i opinie wniesione przez samorządy do projektu nie zostały uwzględnione w drugiej wersji dokumentu. Ministerstwo rolnictwa nie przeprowadziło też w tej sprawie żadnej merytorycznej dyskusji z podmiotami samorządowymi, które z racji pełnionych funkcji powinny być traktowane w sposób równorzędny i partnerski, a nie przedmiotowy, jak to ma miejsce w relacji z ministerstwem rolnictwa. Zarząd związku województw, obserwując dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie prac nad Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich po roku 2013, zajmuje stanowisko, że niezbędne jest niezwłoczne skonkretyzowanie tych prac poprzez dokonanie odpowiednich udogodnień strategicznych z wszystkimi samorządami województw. Tymczasem resort rolnictwa, nie dokończywszy uzgadniania zapisów programu i nie odnosząc się do stanowisk ani wniosków samorządów województw, zarówno przystąpił do konsultacji społecznych dotyczących samego dokumentu programowego, jak i uczestniczy w ustalaniu zapisów umowy partnerstwa, która, co budzi ogromne zaskoczenie, tylko w niewielkim stopniu odnosi się do problematyki rozwoju obszarów wiejskich. W aspekcie rozwoju obszarów wiejskich nie sposób zaaprobować faktu, że umowa partnerstwa określająca kierunki interwencji trzech polityk unijnych w Polsce, a mianowicie polityki spójności, wspólnej polityki rolnej i polityki rybołówstwa, nie została wcześniej do końca uzgodniona w swojej treści z administracją samorządową, która przecież bezpośrednio odpowiada za zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Zgodnie z założeniami umowa partnerstwa powinna przedstawiać cele i priorytety interwencji wraz z podstawowymi wskaźnikami, ukierunkowanie terytorialne planowanych interwencji, układ programów czy wreszcie zarys finansowania i system wdrażania. Tymczasem zdaniem zarządu związku województw te założenia nie znajdują odzwierciedlenia w przedmiotowym dokumencie, szczególnie w zakresie rozwoju terytorialnego. W związku z powyższym zarząd związku zajmuje stanowisko, że należy uznać za bezcelowe dalsze konsultacje społeczne dotyczące projektu umowy partnerstwa bez wcześniejszego pełnego określenia w tym dokumencie zakresu wsparcia dla obszarów wiejskich. Przedmiot umowy powinien zgodnie z jego założeniami zawierać wspólne, uzgodnione ze wszystkimi organami administracji cele rozwojowe dotyczące danego obszaru, zasady realizacji interwencji, konkretne przedsięwzięcia priorytetowe, które mają istotne znaczenie dla rozwoju określonego w niej terytorium, oraz sposób ich koordynacji. Ponieważ resort rolnictwa nadal nie uzgodnił z przedstawicielami samorządów ostatecznego zakresu wsparcia w PROW po roku 2013, co jest niezmiernie istotne, chociażby z punktu widzenia realizacji strategii rozwoju województw, zarząd związku uznaje, że plan konsultacji jest bezzasadny do czasu ostatecznego uzgodnienia całego zakresu wsparcia ze stroną samorządową. Następny punkt, który chcę poruszyć, szanowni państwo, stanowi aktywizacja mieszkańców na obszarach wiejskich, w małych lokalnych środowiskach. Prace, jakie są prowadzone w tym zakresie w resorcie, odnoszące się do zapisów umowy dotyczących rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność, są niezadowalające. Jest to nowy instrument w polityce spójności. Widzę tutaj opieszałość resortu, który powinien już przygotowywać poszczególne społeczności do wprowadzenia tych rozwiązań. Szanowni państwo, kolejna bardzo ważna sprawa. Ta kwestia jest poruszana w mediach. Chodzi o program promocji biopaliw i innych paliw odnawialnych. (Głos z sali: Ale to już było.) Nie, tego nie było. Był inny układ, tam był rzepak. (Wesołość na sali) (Głos z sali: Łyso?) (Głos z sali: Godzina w tę czy w drugą stronę...) Szanowni państwo, te uwagi są ważne i przemyślane. (Głos z sali: Ooo...) Jak się je przeczyta, to potem będzie wiadomo, co robić. (Głos z sali: Dawaj, dawaj.) Najważniejszym problemem jest brak wiarygodnej strategii dotyczącej rozwoju rynku i promocji biopaliw w następnych latach. Przegotowaliście państwo taką strategię? Nie przygotowaliście. Rząd nie przygotował długofalowej wiarygodnej strategii w tym zakresie. Jeśli nie potrafi takiej sam opracować, to powinien zlecić to odpowiedniej jednostce, ekspertom i później się tego trzymać. (Głos z sali: Macierewicza.) Taka jest opinia moja oraz osób z branżowych jednostek badawczych, z którymi się konsultowałem. Dzisiaj wiele rafinerii i firm zajmujących się produkcją lub wprowadzaniem do obrotu biopaliw i biokomponentów jest bardzo rozczarowanych niejasną, czasem sprzeczną polityką rządu. Najpierw zachęca się do inwestowania w sektor, mówiąc, że będzie duże zapotrzebowanie na biopaliwa i że firmy będą mogły na tym zarobić. Tymczasem w sytuacji, gdy firmy zainwestowały środki, głównie z pożyczek, w zakup technologii i instalacji do produkcji biopaliw, okazało się, że rząd wycofuje się z ustaleń. Większość inwestycji nie została jeszcze spłacona, a już ulegają zmianom reguły gry. To jest sprzeczne z elementarnymi podstawami ekonomii egzystowania w tzw. trójkącie: rząd - producent biopaliw - klienci na stacjach paliw. W Rafinerii Trzebinia zainwestowano w zakład do produkcji biodiesla 120 mln zł. Pod koniec 2004 r. uruchomiono w niej instalację mogącą wytworzyć 100 tys. ton estru. Około 1,5 roku później, w II kwartale, firma należąca do Elstar Oils SA rozpoczęła uruchamianie instalacji do produkcji estrów o początkowej wydolności 50 tys. ton. Docelowo Elstar planował produkować w tym zakładzie ponad 100 tys. ton estrów rocznie. Z uwagi na poważne problemy finansowe elbląską spółkę Elstar kupiła za około 313 mln firma ADM. Wytwórnia biopaliw znajdowała się w bardzo złej kondycji finansowej. Jej moc wytwórcza była wykorzystana tylko w części, a kredyty należało spłacać. Mówię tu o roli rządu. Aral był jednym z czołowych krajów producentów estrów metylowych. Z kolei spółki Bioagra Oil oraz Rafineria Czechowice zainwestowały w instalacje do produkcji estrów ponad 100 mln zł każda. Szacuje się, że do 2011 r. w produkcję estrów metylowych w Polsce zainwestowano ponad 1 mld zł. Niestety, przy takiej polityce rządu rafinerie nie mają szans na odzyskanie zainwestowanych środków. Obecnie w Polsce w rejestrze wytwórców prowadzonym przez Agencję Rynku Rolnego jest zarejestrowanych 11 producentów estrów metylowych oleju, mających potencjał wytwórczy określany na ponad 800 tys. ton. Politykę państwa dotyczącą biopaliw należy rozpatrywać w trzech kategoriach. Po pierwsze, chodzi o politykę wypełniania zobowiązań w stosunku do Unii Europejskiej, po drugie, politykę państwa w stosunku do jednostek produkujących lub wprowadzających biokomponenty i paliwa do obrotu, czyli jednostek realizujących narodowy cel wskaźnikowy, po trzecie, politykę państwa w stosunku do rolników. Rząd zobowiązał się do uproszczenia procedur, tak aby rolnicy mogli produkować biopaliwa na własne cele. Tymczasem były to zapowiedzi, które nie zostały zrealizowane. Nie została skutecznie ograniczona biurokracja dotycząca rejestracji rolnika jako wytwórcy biopaliw. Przepisy są niejasne i niejednoznaczne. Różne urzędy skarbowe różnie interpretują przepisy ze względu na ich niejednoznaczność. Są poważne problemy z legalnym zakupem na przykład metanolu CH 3 OH, jednego z surowców potrzebnych do produkcji biodiesla z olejów lub tłuszczów. Dlatego firmy produkujące biopaliwa są zmuszane do zakupu tego środka drogami nie do końca legalnymi. Najważniejszym dokumentem Unii określającym drogę rozwoju jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, uchylająca w następstwie dyrektywy z 2001 oraz 2003 r. W świetle stanowiska zajętego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję właściwe jest wyznaczenie obowiązkowych celów krajowych, zgodnie z którymi we Wspólnocie w 2020 r. ze źródeł odnawialnych pochodzić będzie 20% energii i 10% w sektorze transportu. Głównym celem wyznaczenia obowiązkowych celów krajowych jest zagwarantowanie pewności dla inwestorów i zachęcenie do ciągłego rozwijania technologii, które wytwarzają energię ze wszystkich rodzajów źródeł odnawialnych. Nie jest zatem właściwe odkładanie decyzji o tym, czy dany cel jest obowiązkowy, do momentu zaistnienia przyszłego wydarzenia. W 2007 r. przywódcy państw UE zobowiązali się do zwiększenia udziału biopaliw w transporcie drogowym do 10% w 2020 r. Program rozwoju biopaliw jest częścią strategii walki z globalnym ociepleniem. W roku 2012 udział ten wyniósł w Polsce około 5,79% i ma stopniowo wzrastać. Zgodnie z rządowymi celami na lata 2013-2018, określającymi minimalny udział biokomponentów i innych paliw odnawialnych w ogólnej ilości paliw zużywanych w ciągu roku kalendarzowego w transporcie, powinno to być w latach 2013-2016 7,1%, w roku 2017 - 7% i w roku 2018 - 8%. Poważnym problemem, a wręcz nadużyciem, jest zabranie przez ministra finansów profesora Rostowskiego 400 mln zł przeznaczonych na ten rok na rozwój biopaliw i badania nad nimi, w tym nad paliwami drugiej generacji. Muszą być prowadzone badania oraz inne działania, których celem jest implementacja do polskiego prawa rozwiązań narzucanych przez Unię Europejską. Zgodnie z przyjętą strategią Unii Europejskiej mamy jasno określoną politykę rozwoju biopaliw do 2050 r. (Gwar na sali)