Mówca: Piotr Szeliga
Data: 2013-07-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska przedstawić nasze stanowisko dotyczące poselskich projektów ustaw o Rzeczniku Praw Przedsiębiorcy i o Rzeczniku Praw Przedsiębiorców. Warto w tym miejscu wskazać i zaznaczyć, jaka jest obecnie sytuacja polskich przedsiębiorców. Przychody przedsiębiorstw średnich i dużych spadły w I kwartale br. o 4%, a koszty o 2,7% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku - podał GUS. Tak złej sytuacji w przedsiębiorstwach jeszcze nie było. To efekt słabości tylko i wyłącznie naszej gospodarki, a szczególnie spożycia krajowego, bowiem mimo słabości większości gospodarek, do których przedsiębiorstwa eksportują, udało się firmom w I kwartale 2013 r. zwiększyć sprzedaż o 7,6%, a udział sprzedaży na eksport w wartości całej sprzedaży wzrósł z 21,7% do 24%. Eksporterzy zatem skutecznie konkurują na trudnych zagranicznych rynkach. Spadkowi przychodów ze sprzedaży o 4% towarzyszył niestety mniejszy spadek kosztów, bo tylko o 2,9%. Oznacza to, że firmom nie udało się dostosować kosztów do spadku przychodów. Patrząc na strukturę rodzajową kosztów, widać, że przyczyną tego był wzrost wynagrodzeń. Ich udział w całości kosztów wzrósł bowiem o 0,5 punktu procentowego. Widać wyraźnie, że przedsiębiorcy nie przerzucają osłabienia gospodarczego na pracowników. Potwierdzają to także dane dotyczące wzrostu wynagrodzeń w I kwartale 2013 r. - przy spadku przychodów o 4% przedsiębiorstwa podniosły wynagrodzenia swoim pracownikom o 2,1% przy inflacji na poziomie 1,3%. Starają się również utrzymać zatrudnienie, co bez rozwiązań wspierających rynek pracy jest bardzo trudne. Wynik finansowy brutto przed opodatkowaniem był niższy w I kwartale 2013 r. w stosunku do I kwartału 2012 r. o 7 mld zł, co automatycznie zmniejszyło o około 1 mld zł podatek dochodowy CIT płacony do budżetu państwa. Wynik finansowy netto jest niższy o prawie 6 mld, tj. 25,2%, w stosunku do wyniku z I kwartału 2012 r. Zdecydowanie spadły zyski netto - o 13,8%, a jeszcze bardziej zdecydowanie wzrosły straty netto - aż o 18,2%. Na szczęście nie wzrósł w sposób znaczący, bo jedynie o 0,5 punktu procentowego, odsetek firm, które zakończyły I kwartał 2013 r. stratą netto. Jednak prawie 40% firm średnich i dużych nie wypracowało wtedy dodatniego wyniku finansowego. To bardzo duża część sektora przedsiębiorstw 50+ w Polsce. Do tak istotnego pogorszenia wyniku finansowego netto przyczyniły się nie tylko malejące zbyt wolne w stosunku do spadku przychodów ze sprzedaży koszty, lecz także wynik na działalności finansowej, który wyniósł minus 3,1 mld zł. Jak sygnalizuje GUS, to przede wszystkim efekt ujemnego salda różnic kursowych. Wszystko to odbiło się na sytuacji finansowej firm średnich i dużych, pogorszyła się relacja kosztów do przychodów. Znacząco spadła rentowność sprzedaży netto - do 3,2%. Jednak w tej niekorzystnej sytuacji udaje się firmom utrzymać gotówkową płynność finansową na wysokim poziomie 32,7%. Udało im się także kontynuować, co prawda na nieco niższym poziomie, inwestycje. Wyniosły one w I kwartale 2013 r. 17,1 mld zł, w cenach stałych tylko o 1,6% mniej niż w I kwartale 2012 r. Jednak nie wszystkie sektory gospodarki utrzymały zeszłoroczny poziom inwestycji. Poważne spadki nakładów na inwestycje nastąpiły w sektorze zakwaterowania i gastronomii, w handlu, w sektorze dostawy wody, w gospodarce ściekami i odpadami, a także w górnictwie. Trudno się dziwić, bowiem w tych sektorach w I kwartale ubiegłego roku były realizowane duże inwestycje. Spadek w tym roku jest więc efektem nie tyle ograniczeń wynikających z osłabienia gospodarczego i obaw przed jego konsekwencji, ile zrealizowania inwestycji w poprzednich latach czy też roku. Obraz sektora przedsiębiorstw średnich i dużych, jaki rysuje się po I kwartale 2013 r., pokazuje bardzo trudną sytuację firm, które amortyzują ją nie obniżeniem wynagrodzeń czy akceptacją słabości rynku krajowego. Wręcz przeciwnie - podnoszą one wynagrodzenia mimo spadku przychodów, a także walczą o nowe rynki zbytu. Zgodnie z opublikowaną informacją z działalności rzecznika praw obywatelskich za rok 2011 rzecznik rozpatrzył 32 343 sprawy, spośród których jedynie dwa przypadki dotyczyły w sposób merytoryczny przedsiębiorców. Sprawy te związane były z zabezpieczeniem środków finansowych wypłacanych beneficjentom funduszów unijnych w perspektywie finansowej na lata 2007-2013 oraz ze skróceniem okresu przechowywania paragonów fiskalnych przez podatników przedsiębiorców. W związku z rozpatrzeniem tak nielicznych spraw dotyczących przedsiębiorców w informacji z działalności brak jest odrębnej kategorii lub choćby podkategorii, jak ma to miejsce w przypadku konsumentów, co świadczy o niewielkim zainteresowaniu instytucji rzecznika praw obywatelskich sprawami przedsiębiorców. Powołanie rzecznika praw przedsiębiorców zdaniem Solidarnej Polski zagwarantowałoby wszystkim przedsiębiorcom, w tym także indywidualnym, możliwość realnego dochodzenia swoich praw. Rzecznik strzegłby praw tej coraz liczniejszej grupy społecznej odgrywającej dużą rolę w rozwoju gospodarki. Z ˝Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce˝ z 2011 r. opracowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości wynika, że w Polsce działa 1,67 mln przedsiębiorstw, z czego większość, ponad 99%, to małe i średnie przedsiębiorstwa. Wkład tych przedsiębiorstw w tworzenie wartości dodanej brutto wynosi około 48,4%, zaś liczba pracujących tym w sektorze stanowi 2/3 ogółu pracujących. Zauważyć zatem można, jak duża jest to grupa społeczna. Celowe zatem wydaje się powołanie specjalnego organu - rzecznika praw przedsiębiorców, który gwarantowałby wzmożoną ochronę interesów przedsiębiorców, szczególnie tych zaliczanych do sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Solidarna Polska będzie głosowała za i popiera skierowanie obu projektów poselskich do dalszych prac legislacyjnych. Uważamy, że nie można zgodzić się z głosami, że jest już wystarczająco dużo różnych instytucji, dlatego że jeżeli już w Sejmie, na etapie tworzenia tych instytucji, zaplanujemy dobrze ich działanie, to te instytucje mogą być skuteczne. A z racji różnych interpretacji i różnych problemów, z którymi dzisiaj spotykają się polscy przedsiębiorcy, Solidarna Polska uważa, że oni w pełni zasługują na to, by mieć swojego realnego rzecznika.