Mówca: Stanisława Prządka
Data: 2015-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Rzecznik! Szanowna Pani Minister! Pozwolę sobie w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej przedstawić stanowisko w sprawie informacji o działalności rzecznika praw obywatelskich za rok 2014 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela. Na wstępie chciałabym podziękować pani rzecznik, bowiem informacja, którą otrzymali członkowie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, jest przygotowana bardzo przejrzyście, bardzo dokładnie, bardzo obszernie i pokazuje wszechstronny zakres prac, które w 2014 r. wykonał rzecznik praw obywatelskich z zespołem pracowników. Dodam jeszcze tylko, że zawiera ona informację o wszystkich podstawowych obszarach działalności rzecznika praw obywatelskich i z całą pewnością w sposób bardzo rzeczowy opisuje, jak są przestrzegane prawa człowieka i obywatela, wraz z wnioskami, w jaki sposób dążyć do poprawy standardów w tym zakresie. Oczywiście każdy obywatel może wystąpić - i ma takie prawo - do rzecznika praw obywatelskich na zasadach określonych w ustawie z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej. Podobnie jak w poprzednich latach, w skargach kierowanych do rzecznika w 2014 r. dominowała problematyka z zakresu prawa karnego, prawa administracyjnego, prawa gospodarczego, prawa cywilnego oraz prawa pracy i zabezpieczeń społecznych. Chciałabym bardzo pozytywnie zareagować i odnieść się do ważnego rozwiązania - powiem o tym na początku - jakim było wprowadzenie bezpłatnej infolinii rzecznika praw obywatelskich, bowiem w 2014 r. z tej formy kontaktu z rzecznikiem praw obywatelskich skorzystało ok. 40 tys. osób, a ponieważ dobrze przygotowani specjaliści, prawnicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich udzielali informacji wyczerpujących i kompletnych, liczba osób przychodzących do rzecznika uległa niewielkiemu, ale zmniejszeniu. I jest to pozytywny, obiecujący sygnał, że ta infolinia spełnia swoją rolę i że będzie ją spełniała także w najbliższym czasie, w kolejnych latach. Spośród wielu zagadnień uwzględnionych w informacji ze względu na czas, jakim dysponujemy, pozwoliłam sobie wybrać tylko niektóre, ale odnoszące się do problemów ogólnych, do ogółu społeczności, nie do indywidualnych przypadków i spraw, ale do tych zagadnień, w których pani rzecznik podjęła interwencję i które są istotne z punktu widzenia społeczeństwa. Jako pierwszą chciałabym podkreślić interwencję rzecznika praw obywatelskich w sprawie postępowania w związku z problemami w sprawnym doręczaniu przesyłek sądowych wiążącymi się oczywiście z wejściem w życie umowy zawartej w grudniu 2013 r. z nowym operatorem pocztowym. Wiadomo, jak upokarzające są to sytuacje dla obywatela, kiedy musi szukać - nie zawsze w pierwszym podanym terminie - miejsca, w którym może odebrać przesyłkę sądową. A ponieważ te miejsca to i lombardy, i sklepy monopolowe, i budki na targowiskach, myślę, że takie rozwiązanie czy taka propozycja budziły i budzą wątpliwości co do tego, czy niektóre tu przeze mnie wymienione lokalizacje nie godzą w powagę i autorytet sądu i nie podważają zaufania obywateli do państwa. Pani minister podjęła także ten problem. Owszem, minister sprawiedliwości obiecał, że zostanie on szybko rozwiązany. Mamy więc nadzieję na końcowe rozstrzygnięcie, które uporządkuje te ważne społecznie sprawy. Pani rzecznik, chciałabym jeszcze podkreślić interwencję w przedmiocie prawa do jednakowego wynagrodzenia za pracę o jednakowej wartości. Dane publikowane przez Główny Urząd Statystyczny i Najwyższą Izbę Kontroli wskazują, że w Polsce ciągle jeszcze utrzymuje się rzeczywista nierówność ze względu na płeć w zakresie wynagrodzeń, tzw. luka płacowa. Z raportu GUS o strukturze wynagrodzeń wynika, że przeciętne wynagrodzenie mężczyzn w 2012 r. było o 20% wyższe od przeciętnego wynagrodzenia kobiet. Potwierdzają to niektóre dane także Najwyższej Izby Kontroli. A ten fakt nie jest bez znaczenia, on bowiem w konsekwencji rzutuje także na wysokość emerytury kobiet, czyli na niższą ich emeryturę. Za bardzo słuszne także uważam podjęcie przez panią rzecznik zagadnienia stale rosnącej liczby osób z niepełnosprawnościami mających odpowiednie kwalifikacje do pracy w urzędach administracji samorządowej. O tym mówiła już pani rzecznik, więc nie będę w szczegółach się do tego odnosiła, ale wskaźnik 6% określony w ustawie o służbie cywilnej jest w zasadzie osiągany tylko w czterech województwach w kraju, natomiast w urzędach powiatowych poziom zatrudniania takich osób jest bardzo, bardzo niski. A mamy obowiązek jako państwo dbać o wszystkich, zwłaszcza o osoby, które są w szczególnej sytuacji zdrowotnej. Kolejny raz w takich materiałach, w informacji rzecznika, pojawia się problem braku jednolitego standardu ochrony lokatorów. To jest kwestia, o której wszyscy powinniśmy pamiętać w naszej pracy, także parlamentarnej. Jako Sejm, jako parlament powinniśmy również uregulować sprawę ochrony osób, którymi państwo ma obowiązek się zająć i o które ma obowiązek się zatroszczyć ze względu na ich najtrudniejszą sytuację zdrowotną czy materialną. Dotyczy to także ludzi w podeszłym wieku, kobiet w ciąży czy osób nieletnich. Ja tak bardzo szybko mówię, skracam swoje wypowiedzi ze względu na upływ czasu, ponieważ chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na kolejne kwestie. Brakuje waloryzacji najniższej kwoty zwolnionej od podatku. Tak jest już od 2009 r. Ten upływ czasu spowodował, że zdewaluowały się wartości, które zostały wtedy określone w materiałach, w budżecie państwa i tak naprawdę obywatele pozostali z mniejszą faktycznie realną kwotą wolną od podatku, której odpisanie jest możliwe. Zagadnienie jest niezwykle ważne, taka ulga bowiem, bo kwota wolna od podatku stanowi swego rodzaju ulgę, i to ulgę dla wszystkich podatników, to jest jedyny sposób i metoda na odliczenie odpowiedniej kwoty przez każdego podatnika, na skorzystanie z tej możliwości. Wiem, że pani rzecznik w tej sprawie skierowała pismo do ministra finansów (Dzwonek), a ponieważ reakcja na to wystąpienie była negatywna, rzecznik praw obywatelskich skierowała wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Oczekujemy na rozstrzygnięcie, bo ono będzie znaczące i ważne. Cieszę się bardzo, że pani rzecznik włączyła się także w rozwiązywanie problemu mieszkań zakładowych. Procedowana jest w Sejmie ustawa, chociaż proces legislacyjny jest ogromnie utrudniony. Rząd wydał negatywne stanowisko wobec tego projektu, ale myślę, że w połączeniu z tą drugą propozycją, o której pani rzecznik już mówiła, nie będę tego powtarzać, uda nam się rozwiązać ten bardzo trudny i dotyczący bardzo wielu biednych ludzi problem. Mieszkania zakładowe były budowane ze składek pracowników, którym potrącano określone kwoty z ich wynagrodzeń. Dzisiaj należy tym ludziom wynagrodzić to, że ich prawa w którymś momencie zostały złamane. Kończąc, chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na jedno. Jesteśmy do tego zobowiązani i wszyscy będziemy upominać się o politykę mieszkaniową, ponieważ gminy i miasta nie budują mieszkań komunalnych, socjalnych, jest ich zdecydowanie za mało i ludzie ciągle pozostają z tym problemem nierozwiązanym, nie mają szans uzyskania dla siebie jakiegoś wsparcia. Kolejna sprawa, pani rzecznik mówiła o ochronie zdrowia. Chciałabym podkreślić konieczność i potrzebę tego, że powinien być wypracowany system kontroli jakości świadczeń w służbie zdrowia. Mówimy tylko o świadczeniach, o tym, żeby każdy obywatel mógł dostać się do lekarza, żeby mógł taką usługę otrzymać. Nasze polskie społeczeństwo, w obliczu licznych nieprawidłowości, w obliczu licznych zaniedbań lekarskich, w obliczu wielu pomyłek, nieprawidłowo wykonanych zabiegów, potrzebuje takiego systemu. Taki system jest Polsce potrzebny, powinniśmy o tym mówić i do tego dążyć. Chciałabym na zakończenie podziękować pani rzecznik za bardzo serdeczną, merytoryczną współpracę z Komisją Sprawiedliwości i Praw Człowieka, której mam przyjemność przewodniczyć, podziękować za cały okres pracy w tej kadencji. Myślę, że wiele wspólnych działań i doświadczeń będzie pomocnych w podejmowaniu decyzji i w pokonywaniu kolejnych problemów. Problemów, jak widać, jest wiele - problemów społecznych, problemów ludzi, którzy ponoszą konsekwencje, choć nie zawsze była to ich wina. Serdecznie dziękuję. Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej oczywiście pozytywnie opiniuje przedstawioną informację dotyczącą działalności rzecznika praw obywatelskich w 2014 r. Dziękuję bardzo. (Oklaski)