Mówca: Sprawozdawca Iwona Arent
Data: 2017-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej z prac nad wnioskiem wstępnym o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu byłego prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego. Wniosek wstępny został złożony 19 listopada 2012 r. Wtedy to grupa posłów skierowała ten wniosek wstępny do marszałka Sejmu. Podpisany był przez 148 posłów, głównie z Platformy Obywatelskiej. Reprezentantem wnioskodawców był poseł Jerzy Kozdroń, w tej kadencji już nieobecny. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej w poprzedniej kadencji nie rozpatrzyła tego wniosku wstępnego, mimo że miała na to ponad 3 lata i większość sejmową. Albo nie zdążyli, albo nie chcieli zdążyć, bowiem w ocenie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej tej kadencji brak jest podstaw do zasadności takiego wniosku wstępnego. Marszałek Sejmu tej kadencji zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu skierował w dniu 13 lipca 2016 r. powyższy wniosek wstępny do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Komisja rozpatrzyła ten wniosek i przygotowała sprawozdanie. Realizując dyspozycję art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu, sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej z przeprowadzonym postępowaniem zostało doręczone posłom w druku nr 1340. Sprawozdanie zawiera wniosek komisji o podjęcie przez Sejm uchwały o umorzeniu postępowania oraz wniosek mniejszości o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu byłego prezesa Rady Ministrów Jarosław Kaczyńskiego. Akta sprawy były i są udostępnione do wglądu w sekretariacie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Informację o tym otrzymali wszyscy państwo posłowie 6 kwietnia 2017 r. Każdy mógł się zapoznać z aktami sprawy. Wobec tego, że każdy mógł się zapoznać ze sprawozdaniem, nie będę teraz czytała całego sprawozdania. Odniosę się tylko do najważniejszych kwestii zawartych w sprawozdaniu. Przede wszystkim powiem o wniosku wstępnym. Wniosek ten zawierał zarzuty, że osoba objęta wnioskiem w okresie od 10 lipca 2006 r. do 16 listopada 2007 r., pełniąc funkcję prezesa Rady Ministrów, po pierwsze, w dniu 11 września 2006 r. w Warszawie, działając w celu uniemożliwienia działalności politycznej i społecznej przeciwników politycznych partii Prawo i Sprawiedliwość poprzez usiłowanie wykazania, iż w polskim życiu politycznym, społecznym i gospodarczym funkcjonuje rzekoma sieć powiązań polityczno-biznesowo-towarzyskich o charakterze przestępczym, tzw. układ, wydał zarządzenie nr 138 w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej, nadające ministrowi sprawiedliwości - prokuratorowi generalnemu uprawnienia zwierzchnie względem ministra spraw wewnętrznych i administracji, komendanta głównego Policji, szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegające na żądaniu udzielenia informacji o podejmowanych działaniach i wydawaniu powyższym organom wiążących poleceń. Po drugie, w dniu 19 kwietnia 2007 r. w Warszawie, działając w celu uniemożliwienia działalności politycznej i społecznej przeciwników politycznych partii Prawo i Sprawiedliwość poprzez usiłowanie wykazania, iż w polskim życiu politycznym, społecznym i gospodarczym funkcjonuje rzekoma sieć powiązań polityczno-biznesowo-towarzyskich... (Poseł Piotr Król: Nie rzekoma.) ...o charakterze przestępczym, wydał zarządzenie nr 40 w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania Przestępczości Kryminalnej, nadające ministrowi sprawiedliwości - prokuratorowi generalnemu uprawnienia zwierzchnie względem ministra spraw wewnętrznych i administracji, komendanta głównego Policji, szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegające na żądaniu... (Poseł Rafał Grupiński: Bezprawne, łamiące konstytucję uprawnienie.) ...udzielenia informacji o podejmowanych działaniach i wydawaniu powyższym organom wiążących poleceń. Po trzecie, w dniach 26 lutego 2007 r. oraz 27 marca 2007 r. w budynku Kancelarii Prezesa Rady Ministrów nie dopełnił obowiązków jako prezes Rady Ministrów w ten sposób, iż inicjował nieformalne spotkania z udziałem funkcjonariuszy publicznych podległych ministrowi sprawiedliwości - prokuratorowi generalnemu oraz przedstawicieli kierownictwa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz brał w nich udział. W ich toku zapadały decyzje procesowe w sprawach prowadzonych przez właściwe jednostki prokuratury, z pominięciem prokuratorów prowadzących postępowanie przygotowawcze w tych sprawach. Marszałek Sejmu VII kadencji skierowała do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej pismo z dnia 11 stycznia 2013 r. z zapytaniem, czy wniosek ten jest kompletny i czy odpowiada warunkom określonym w ustawie o Trybunale Stanu. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu VII kadencji po zasięgnięciu opinii ekspertów Biura Analiz Sejmowych oraz wobec treści przepisów ustawy o Trybunale Stanu i k.p.k., zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu, zwróciła uwagę na konieczność uzupełnienia wniosku zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o Trybunale Stanu poprzez - i tu było pięć wskazówek - w skrócie: sprecyzowanie zarzutu opisanego w pkt 3 wstępnego wniosku poprzez wskazanie rodzaju naruszenia interesu, czy to interes prywatny czy publiczny, poprzez wskazanie informacji co do miejsca popełnienia czynu względem braku możliwości pokazania przybliżonego miejsca popełnienia tego czynu, po trzecie wskazanie poszczególnych dowodów, na których opiera się wstępny wniosek, po czwarte, złożenie listy osób, których wezwania przed komisję wnioskodawcy żądają i po piąte, przedłożenie odrębnej listy adresów osób, których wezwania przed komisję wnioskodawcy żądają. Marszałek Sejmu wezwała wnioskodawców do uzupełnienia wniosku wstępnego. Wniosek wstępny został uzupełniony w zakresie wskazanych braków poprzez sprecyzowanie zarzutu opisanego w pkt 3 wniosku, wskazanie miejsca popełnienia przestępstwa i dołączenie listy osób, których wezwania żądali wnioskodawcy, oraz wskazanie dowodów, których przeprowadzenia wnioskodawcy się domagali. Wniosek poddany został ponownej ocenie pod względem kompletności i spełnienia wymogów ustawowych określonych w ustawie o Trybunale Stanu. W opinii wydanej przez eksperta Biura Analiz Sejmowych w sprawie spełnienia wymogów formalnych przez wniosek wstępny wniosek nadal nie zawierał wskazania, z jakich dowodów wnioskodawcy wywodzą ustalenia faktyczne, które dały podstawę do sformułowania zarzutów. Wnioski o przeprowadzenie dowodów nie zawierały zatem tez dowodowych, które zgodnie z art. 196 § 1 k.p.k. w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o Trybunale Stanu wskazywałyby okoliczności, które mają być udowodnione. (Poseł Rafał Grupiński: Tam były inne ekspertyzy, nie tylko ta jedna.) W ekspertyzie zawarta została jednocześnie konkluzja, że brak ten nie dyskwalifikuje wniosku. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej doręczyła wniosek wstępny osobie objętej wnioskiem. Były prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński ustanowił obrońcę, posła Janusza Wojciechowskiego wykonującego zawód adwokata. W toku postępowania prowadzonego przez Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej osoba objęta wnioskiem zmieniła obrońcę i adwokata Janusza Wojciechowskiego zastąpił poseł Waldemar Buda wykonujący zawód radcy prawnego. Obrońcy Jarosława Kaczyńskiego doręczono odpis wniosku wstępnego. I teraz przejdę do zagadnień formalnych. Może ja się... wody mogę poprosić? Obrońca osoby objętej wnioskiem złożył pismo, w którym zajął stanowi... O, to ja już sobie wezmę. Dziękuję bardzo. (Głos z sali: Brawo!) (Poseł Krystyna Pawłowicz: A jak! Nie stać was na to.) Obrońca osoby objętej wnioskiem złożył pismo, w którym zajął stanowisko wobec zarzutów, podnosząc ich bezzasadność, oraz podniósł, że postępowanie przez Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie zostało formalnie wszczęte wbrew wymogom Kodeksu postępowania karnego, stosowanego zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 ustawy o Trybunale Stanu w postępowaniu przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej, o ile ustawa o Trybunale Stanu nie stanowi inaczej. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu VII kadencji zapoznawała się ze stanowiskiem osoby objętej wnioskiem. Adwokat Janusz Wojciechowski podczas tych posiedzeń zgłaszał zarzut braku formalnego wszczęcia postępowania przed komisją, powołując się na przedstawioną opinię prawną prof. Piotra Kruszyńskiego i dr Beaty Bieńkowskiej zawierającą konkluzję o konieczności formalnego wszczęcia postępowania przez Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Komisja mimo to podjęła w dniu 12 września 2013 r. uchwałę o treści: Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej potwierdza, że w dniu 9 maja 2013 r. wszczęła postępowanie wobec Jarosława Kaczyńskiego o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu. Nie doszło zatem do formalnego wszczęcia postępowania, natomiast doszło do podjęcia uchwały o tym, że postępowanie zostało wszczęte. Forma taka nie jest znana w polskim prawie parlamentarnym, a komisja w obecnym składzie tej kadencji uznaje, że nie było podstaw do przyjęcia takiej uchwały na podstawie ustawy o Trybunale Stanu ani na gruncie procedury karnej. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu tej kadencji, VIII, stoi jednak na stanowisku zaprezentowanym w opinii ekspertów Biura Analiz Sejmowych, że treść art. 7 ustawy o Trybunale Stanu, zgodnie z którym marszałek Sejmu kieruje wniosek do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, która wszczyna postępowanie, oznacza, że komisja jest zobligowana takie postępowanie wszcząć. Nie może natomiast podjąć innej decyzji procesowej. Wynika to także z norm regulaminu Sejmu. Tutaj dodam, że Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej jest organem o uprawnieniach procesowych, ale pozycja komisji jako komisji sejmowej wskazuje, że jest organem pomocniczym Sejmu, stąd też nie może podejmować innej decyzji niż ta, która została w sprawie wniosku podjęta przez marszałka Sejmu. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu VIII kadencji, nie odnosząc się do treści wyżej zacytowanej uchwały, nie podzieliła zatem poglądu obrońcy o konieczności formalnego wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku wstępnego, uznając argumentację zawartą w opinii BAS za wyjaśniającą tę kwestię w sposób wystarczający, i kontynuowała postępowanie dowodowe bez podejmowania w drodze uchwały decyzji o wszczęciu postępowania. Postępowanie w sprawie wniosku wstępnego Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu VIII kadencji... pociągnięcia do odpowiedzialności Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej VIII kadencji kontynuowała, bowiem, jak wcześniej wspomniałam, komisja odpowiedzialności VII kadencji nie ukończyła procedowania. Przed upływem kadencji nie udało się przygotować jakiegokolwiek wniosku Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej - mówiłam o tym już na początku. W związku z powyższym na mocy art. 13a ust. 1 ustawy o Trybunale Stanu postępowanie w tej sprawie toczyło się nadal po rozpoczęciu VIII kadencji. Tak jak mówiłam, doszło w tej kadencji do zmiany obrońcy osoby objętej wnioskiem. Pan były prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński ustanowił nowego obrońcę, którym został Waldemar Buda, radca prawny. Nowy obrońca Jarosława Kaczyńskiego 29 listopada 2016 r. złożył pismo procesowe, ustosunkował się w tym piśmie do postawionych zarzutów, wniosków dowodowych i kwestii formalnych wszczęcia postępowania, o czym wcześniej też mówiłam. Podtrzymał stanowisko dotychczas zajmowane przez osobę objętą wnioskiem oraz poprzedniego obrońcę, wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie wniosku wstępnego, wniósł również o oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych. Były prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński także osobiście ustosunkował się do wniosku wstępnego pismem z dnia 12 grudnia 2016 r., w którym oświadczył, że wszystkie formułowane wobec niego zarzuty są pozbawione podstaw faktycznych i prawnych... (Poseł Rafał Grupiński: Jak to? Rozporządzenie wydał jako premier.) ...jak również przyłączył się do wszystkich argumentów, twierdzeń i wniosków złożonych przez jego obrońcę w toku postępowania przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Osoba objęta wnioskiem oświadczyła ponadto, że rezygnuje z przysługującego jej prawa do złożenia wyjaśnień przed komisją, gdyż uznała ich złożenie za całkowicie zbędne z uwagi na oczywistą niezasadność postawionych zarzutów. Wcześniej państwu przytaczałam, jakie były zarzuty postawione we wniosku wstępnym. Tutaj państwo możecie się zapoznać ze szczegółowym sprawozdaniem. Przejdę teraz do wniosków Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Komisja przeprowadziła dowód jeszcze w poprzedniej kadencji. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przeprowadziła dowód z przesłuchania w charakterze świadka Romana Giertycha. Protokół przesłuchań, załączniki są dostępne dla państwa do wglądu na miejscu w Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Podczas posiedzenia w dniu 11 września 2014 r. przesłuchany przed komisją został także w charakterze świadka Konrad Kornatowski. Także zapraszam do zapoznania się do komisji odpowiedzialności. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu VIII kadencji podczas posiedzenia w dniu 12 grudnia 2016 r. przegłosowała stanowisko o oddaleniu pozostałych wniosków dowodowych i zamknęła postępowanie dowodowe w sprawie wniosku wstępnego o pociągnięcie do odpowiedzialności byłego prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego przed Trybunałem Stanu. Na podstawie zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego i wobec treści stawianych zarzutów zawartych we wniosku wstępnym Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej uznała, że były prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński nie popełnił zarzucanych mu czynów, tj. naruszenia art. 2, art. 7 i art. 149 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, art. 24 ust. 1, art. 29 ust. 1 i 4 oraz art. 36 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej poprzez wydanie wskazanych: zarządzenia nr 138 w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej oraz zarządzenia nr 40 w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania Przestępczości Kryminalnej. Komisja uznała także, że osoba objęta wnioskiem nie popełniła przestępstwa zarzucanego w pkt 3 wniosku wstępnego, polegającego na niedopełnieniu obowiązków prezesa Rady Ministrów poprzez inicjowanie nieformalnych spotkań oraz udział w nieformalnych spotkaniach z udziałem funkcjonariuszy publicznych podległych ministrowi sprawiedliwości - prokuratorowi generalnemu oraz przedstawicieli kierownictwa... (Poseł Rafał Grupiński: Przecież to wszystko jest opisane.) ...Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w toku których zapadały decyzje procesowe w sprawach prowadzonych przez właściwe jednostki prokuratury z pominięciem prokuratorów prowadzących postepowania przygotowawcze w tych sprawach, a zatem z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz art. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, działając na szkodę interesu publicznego w postaci dobra wymiaru sprawiedliwości oraz prawidłowości toku postępowania karnego w sprawie V Ds. 25/06, który to czyn wypełniałby znamiona czynu zabronionego, o którym mowa w art. 231 § 1 Kodeksu karnego. W związku z powyższym komisja wnosi o podjęcie przez Sejm uchwały o umorzeniu postępowania wobec byłego prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego. I teraz krótko uzasadnię. Komisja dokonała analizy zarzutów zawartych we wniosku, przeprowadziła postępowanie dowodowe w celu zbadania ich zasadności, dokonała oceny zebranego materiału dowodowego i okoliczności oraz analizy prawnej zarzucanych czynów. I tak jak państwu mówiłam co do pierwszych dwóch zarzutów, wniosku wstępnego pierwszego i drugiego, nie ulega wątpliwości, że sprawujący w tym okresie funkcję prezesa Rady Ministrów... (Poseł Rafał Grupiński: Ulega, ulega.) ...Jarosław Kaczyński wydał zarządzenie nr 138 z dnia 11 września 2006 r., a także zarządzenie nr 40 z dnia 19 kwietnia 2007 r. Ich treść także jest bezsporna. Zgodnie z treścią zarządzenia nr 138 utworzony został Międzyresortowy Zespół do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej jako organ pomocniczy Rady Ministrów, w skład którego wchodzili przedstawiciele ministra sprawiedliwości, ministra - członka Rady Ministrów... (Poseł Rafał Grupiński: Ale kompetencje były źle przypisane.) ...prokuratora krajowego, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra finansów, komendanta głównego Policji, komendanta głównego Straży Granicznej, szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz generalnego inspektora informacji finansowej. Przewodniczący mógł do uczestniczenia w pracach zespołu zaprosić także przedstawicieli innych organów administracji rządowej... (Poseł Rafał Grupiński: Skończyło się śmiercią Barbary Blidy.) ...w charakterze członków zespołu. Odnośnie do zadań, jakie należały do tego zespołu, to możecie państwo doczytać to w sprawozdaniu, nie będę już czytała, jakie były zadania tego zespołu. W oczywisty sposób z treści zarządzenia nie wynika jednak przyznanie ani ministrowi sprawiedliwości, ani przewodniczącemu zespołu jakichś najwyższych kompetencji, wyższych niż dotyczących innych członków zespołu. Zarządzenie nr 138 nie formułuje w żadnym miejscu w taki sposób kompetencji i zakresu uprawnień ministra sprawiedliwości, jak państwo we wniosku zgłaszacie. Co więcej, zaznaczyć warto, że zgodnie z treścią zarządzenia minister sprawiedliwości miał jedynie desygnować swojego przedstawiciela do powołanego zespołu, niekoniecznie zaś samodzielnie w jego pracach uczestniczyć. Także przewodniczący zespołu w świetle zarządzenia nie ma żadnych uprawnień zwierzchnich. Zadania zespołu zostały wskazane w zarządzeniu w sposób wyczerpujący i mają one charakter wyłącznie opiniodawczo-doradczy oraz koordynujący. Głównym celem powstania zespołu, o którym... (Poseł Rafał Grupiński: Mistrzowie kłamstwa.) Panie pośle, mieliście na to ponad 8 lat, żeby ten wniosek do końca doprowadzić... (Głos z sali: Nadrobimy te zaległości.) ...ale nie mieliście większości... (Poseł Sławomir Nitras: Pani ma sprawozdanie komisji robić.) ...bo przegraliście głosowania nawet wniosku dotyczącego Zbigniewa Ziobry i dlatego przedłużaliście bezsensowny wniosek. A ja dzisiaj tylko chcę państwu przedstawić, jak bezsensowny...