Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2023-07-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowne Panie i Panowie Ministrowie! Już dzisiaj na tej sali, mówiąc o ocenie oddziaływania na środowisko, podałem akurat ustawę, nad którą w chwili obecnej procedujemy, jako przykład ustawy, która znajduje szerokie poparcie w parlamencie. Przykładem tego jest głosowanie w komisji ochrony środowiska i komisji gospodarki, gdy wszyscy poparli akurat ten projekt przygotowany przez rząd, długo oczekiwany, oczekiwany oczywiście w kontekście implementacji dyrektywy o wyrobach plastikowych jednorazowego użytku, ale też w kontekście całej gospodarki w obiegu zamkniętym. Tutaj, panie ministrze, z naszej strony, ze strony Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe wyrazy podziękowania za pańską determinację. Powiem tak: moralnie wspieraliśmy pana w tym, aby Rada Ministrów jak najszybciej przyjęła ten projekt. (Głos z sali: Wilczy bilet mi pan profesor zapewnił.) Nie, panie... To jest tak późna pora, że nikt pewnie nie będzie tego specjalnie odnotowywał. Ale czasami słowo ˝dziękuję˝ jest też ważne z punktu widzenia naszych relacji parlamentarnych. Jak coś jest dobrze zrobione, to warto to podkreślić. Dlaczego mamy się tutaj krygować i powiedzieć, że to nie jest dobra rzecz? Choć zdajemy sobie sprawę, że oczekiwania dotyczące systemu kaucyjnego są daleko szersze, ale uznaliśmy też, że nie będziemy ponad miarę proliferować czy dokładać nowych pomysłów. Po pierwsze, chodzi nam o to, żeby ten system wszedł w życie, żeby on został uruchomiony. To jest korzystne z punktu widzenia konsumentów, korzystne z punktu widzenia producentów, a przede wszystkim jest korzystne ze względu na to, że są to ogromne zasoby surowcowe, które mogą być powtórnie użyte, a te zasoby przecież niestety się kurczą. To nie jest tak, że one mają swój niewyczerpany zasób. Stąd też cały ten projekt, tak jak powiedziałem, z punktu widzenia społecznego i gospodarczego ma swoje głębokie uzasadnienie, a system kaucyjny powinien zapewnić równy dostęp do rynku - to jest też jedna z trosk, które zostały wyrażone w trakcie pracy nad tym projektem - bowiem powinien gwarantować nie tylko dostęp do tych sklepów, które mieszczą się w normie powyżej 200 m 2 powierzchni użytkowej, ale również do sklepów małych, w których duży wolumen akurat tych opakowań jest w postaci towarów sprzedawanych i powinien tam wracać. Bo jeżeli nie będzie możliwości zwrotu i równego dostępu, to te sklepy będą niejako wypychane z rynku, bo klienci wracają tam, gdzie mogą zwrócić opakowanie. Ponadto ambitne poziomy zwrotu opakowań wielokrotnego użytku już w pierwszym roku wywoływały wiele zastrzeżeń kierowanych w stronę interesariuszy, którzy stwierdzali, że wprowadzenie nowego systemu de facto pozwala na uzyskanie odzysku w pierwszym roku funkcjonowania systemu w granicach 40%. Można powiedzieć, że strona społeczna, reprezentowana m.in. przez zero waste, wyraziła taki pogląd, że jednak powinniśmy budować bardziej ambitne systemy, niż doświadczenie z ich wdrożenia na to wskazuje. Tutaj pozostawmy to w takiej formie, w jakiej zostało to zaproponowane, nie będziemy tutaj proponować żadnych redukcji. Natomiast wydaje mi się, i tutaj zwracam się z taką propozycją, jak również ze stosownym wnioskiem, że jednak do tego systemu powinniśmy włączyć przede wszystkim opakowania wielomateriałowe do płynnej żywności. System zbierania tychże opakowań został już wdrożony i trwa od kilkunastu lat. Nie warto tracić tego z pola widzenia. Uważam, że to jest już dobrze ukształtowane w zachowaniach konsumenckich, a także producentów, zatem proponuję, aby to włączyć. Podobnie proponuję rozważyć naszą poprawkę o włączeniu opakowań szklanych jednorazowych o pojemności 0-200 ml. To jest jednak duży problem społeczny. Jest to uznawane za przejaw, bym powiedział, pewnej beztroski i bezsilności państwa, a państwo w takich czasami małych kwestiach, bo to dotyczy małych opakowań, powinno być wielkie. W moim przekonaniu powinniśmy rozważyć możliwość wdrożenia również tego systemu. Najlepiej gdyby to był system opakowań zwrotnych, a nie jednorazowych, tu zgadzam się z panią poseł Sowińską w tej sprawie. Proszę państwa, sprawa podatku VAT oczywiście jest pewnym cierniem dla tych (Dzwonek), którzy będą objęci tym obowiązkiem. Ale rozumiemy wyjaśnienia, które zostały złożone przez Ministerstwo Finansów, że to jest niestety konieczne w odniesieniu do tej części opakowań zwrotnych, które akurat nie wracają do producenta.