Mówca: Jacek Świat
Data: 2016-11-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie zmiany ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o muzeach, druki nr 891 i 924. Wysoki Sejmie! 10 lipca 2015 r. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków, powołując instytucję Listy Skarbów Dziedzictwa. Lista pomyślana została jako forma opieki nad zabytkami ruchomymi reprezentującymi najwyższa światową klasę artystyczną oraz mającymi szczególną wartość dla polskiego dziedzictwa narodowego. Używając pewnego skrótu myślowego, można powiedzieć, że chodzi o to, by nikt nie sprzedał dzieła klasy ˝Damy z łasiczką˝ i by zapewnić takim dziełom odpowiednią ochronę, a także opiekę konserwatorską. 31 lipca zeszłego roku ustawy te przed podpisaniem przesłał do Trybunału Konstytucyjnego pan prezydent Komorowski. Argumentował, że wpis na listę skarbów i związane z tym wymagania stawiane właścicielowi dzieła mogą stanowić nadmierną ingerencję w prawo własności. Argumentował także, że zbyt mało precyzyjne są zarówno definicja skarbu dziedzictwa, jak i zasady ewentualnego przejęcia przez państwo prawa własności. W tzw. międzyczasie jednak 5 sierpnia ub.r. Sejm zmienił ustawę o warunkach dostępu do niektórych zawodów. Zawarł w niej m.in. zmiany w ustawie o ochronie zabytków oraz w ustawie o muzeach. Dotyczą one wymagań formalnych stawianych osobom prowadzącym badania archeologiczne, konserwację czy sprawującym opiekę nad zabytkami. 25 maja br. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok uznający tamte rozwiązania za zgodne z konstytucją, a tym samym otworzył drogę do podpisania ustawy. Została ona podpisana przez prezydenta Dudę i ogłoszona 24 sierpnia. Z uwzględnieniem vacatio legis wejdzie ona w życie 25 listopada tego roku. Pojawiła się więc konieczność dostosowania zapisów powołujących Listę Skarbów Dziedzictwa do dokonanych w tym czasie nowelizacji i to jest istota ustawy, którą obecnie rozpatrujemy. Nowelizacja ma więc charakter czysto techniczny, polega na ujednoliceniu przepisów. Określa m.in. zasady wpisu do rejestru zabytków utraconych, określa wymagania stawiane osobom zajmującym się konserwacją skarbów dziedzictwa i opieką nad nimi, określa obowiązki ministerstwa kultury w zakresie opieki nad zabytkami i finansowania ochrony zabytków dziedzictwa. Przewiduje także nietypową datę wejścia ustawy w życie, czyli dzień 25 listopada. Chodzi o to, by obie ustawy: i ta, nad którą obecnie pracujemy, i ta podpisana przez prezydenta, zaczęły obowiązywać jednocześnie. Wysoka Izbo! Nasza burzliwa i dramatyczna historia sprawiła, że Polska nie jest zasobna w dzieła sztuki ani dobra kultury o najwyższej randze artystycznej i historycznej. Tym zabytkom należy się szczególna ochrona, opieka konserwatorska na najwyższym możliwym poziomie i finansowe wsparcie państwa w zakresie ochrony tych zabytków i opieki nad nimi. Dlatego powołanie Listy Skarbów Dziedzictwa jest bez wątpienia ideą godną najwyższego poparcia. W Sejmie poprzedniej kadencji uczestniczyłem w tych pracach, co do tej idei panowała pełna zgoda i praca nad powołaniem Listy Skarbów Dziedzictwa zgodnie zaangażowała przedstawicieli wszystkich klubów. Szkoda więc, że wejście w życie tych przepisów opóźnia się o 13 miesięcy. Osobiście sądzę, że zastrzeżenia prezydenta Komorowskiego były przesadne w świetle wagi, jaką ma dla Polski opieka nad najcenniejszymi zabytkami, zresztą to przekonanie podzielił też Trybunał Konstytucyjny. Szkoda także, że trybunałowi wydanie wyroku zajęło sporo czasu, bo 10 miesięcy, ale nie wracajmy do przeszłości, lepiej późno niż wcale. Dziś sprawa tej ustawy zmierza do szczęśliwego finału, a klub Prawo i Sprawiedliwość poprze omawianą nowelizację.