Mówca: Ewa Lieder
Data: 2018-09-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Proponowany projekt reguluje przepisy zachęcające do powoływania spółdzielni rolników i ich związków, aby stworzyć w ten sposób warunki ekonomiczne do prowadzenia działalności przez producentów rolnych. Aktualnie w Polsce działają spółdzielnie mleczarskie, spółdzielnie ˝Samopomoc Chłopska˝, rolnicze spółdzielnie produkcyjne, spółdzielnie kółek rolniczych, spółdzielnie ogrodniczo-pszczelarskie oraz grupy producentów rolnych zorganizowane w formie spółdzielni na zasadach ogólnych, czyli Prawa spółdzielczego lub ustawy o grupach producentów rolnych. Wysokość podatku dochodowego zapłaconego w 2014 r. przez te podmioty wyniosła 56 mln zł. Na zachodzie Europy w spółdzielniach zrzeszeni są prawie wszyscy rolnicy. Niektórzy należą do kilku spółdzielni jednocześnie. Myślę, że jest to dobry kierunek. Przepisy te mają być pomocne w budowaniu silniejszej pozycji negocjacyjnej wobec odbiorców produktów. Ma to ogromne znaczenie np. w przypadku producentów owoców. Intencją projektu jest również zmniejszenie dysproporcji rozwojowych obszarów wiejskich w stosunku do miejskich, a także ograniczanie kosztów przy rozdrobnionej strukturze gospodarstw. Są to bardzo ważne cele i ich realizacja jest oczekiwana przez rolników, jednak projekt, tak jak wspomniał mój kolega, ma wiele wad. Ogólną aprobatę w czasie konsultacji społecznych wzbudził przepis mówiący o tym, że możliwość przyjęcia w poczet członków spółdzielni będą mieli nie tylko rolnicy jako osoby fizyczne, ale również podmioty prawne takie jak rolnicze spółdzielnie produkcyjne, a także osoby niebędące rolnikami, a zajmujące się przetwarzaniem. Sprzeciw jednak wywołuje wyłączenie możliwości ich przynależenia do rady nadzorczej spółdzielni, co przeczy równości praw i obowiązków wszystkich członków spółdzielni. Ważne jest, by spółdzielnia rolnicza nie ponosiła obciążeń podatkowych, którymi również nie są obciążeni rolnicy indywidualni. Brakuje jednak wyliczeń skutków finansowych dla jednostek samorządu terytorialnego z obszarami wiejskimi. W efekcie prawdopodobne jest, że rozkwit spółdzielni rolniczych pozbawiłby gminy znacznej części dochodów z podatku od nieruchomości oraz CIT, która mogłaby być przeznaczona w przyszłości na rozwój infrastruktury oraz inwestycje służące również spółdzielniom. Związek gmin wiejskich postuluje rozwiązania analogiczne do rekompensat za utracone dochody w wyniku funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych. Aby pomoc finansowa dla spółdzielni rolniczych mogła zostać udzielona, konieczna była decyzja Komisji Europejskiej w sprawie zgody na zastosowanie ulg podatkowych w ramach pomocy publicznej. Komisja Europejska zgodziła się na to, by można było ją przyznać, oczywiście wyłącznie w ramach de minimis. To wsparcie jest skierowane dla małych i średnich firm. Wsparcie dla jednego przedsiębiorcy nie może jednak przekroczyć 200 tys. euro w okresie 3 lat kalendarzowych. Niestety dotychczasowa praktyka pokazała, że unijne dotacje nie spowodowały większej integracji rolników, bowiem część z nich nie jest zainteresowana zwiększeniem produkcji. Konieczne jest również doprecyzowanie w art. 13 ust. 6 przepisu dotyczącego utraty udziału przez członka spółdzielni w konsekwencji wykluczenia. Chodzi o uściślenie warunków wykluczenia, które będzie skutkować właśnie takimi konsekwencjami. W proponowanych regulacjach brakuje mechanizmu kontroli zewnętrznej wobec spółdzielni korzystających z nadanego tą ustawą statusu fiskalnego. Ponadto, jak wskazuje Sąd Najwyższy, niektóre zaproponowane rozwiązania powinny odnosić się do wszystkich typów spółdzielni w ustawie Prawo spółdzielcze, tak aby wykluczyć uprzywilejowaną pozycję nowo powstałych spółdzielni rolniczych w stosunku do już istniejących spółdzielni opartych na Prawie spółdzielczym. Klub Poselski Nowoczesna jest za przyjęciem ustawy, ale pod warunkiem rozpatrzenia tych uwag, o których mówiłam, i poprawek Platformy Obywatelskiej, z którymi się zgadzamy. Myślę, że to jest dobry kierunek, ale dajcie państwo szansę na to, żeby ta ustawa wyglądała tak, by rolnicy, spółdzielnie byli zadowoleni i by z tego była naprawdę prawdziwa korzyść. Dziękuję. (Oklaski)