Mówca: Lidia Burzyńska
Data: 2017-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Od kilkunastu już lat rokrocznie, w czerwcu, na Cmentarzu - mauzoleum martyrologii w Olsztynie k. Częstochowy odbywa się uroczysta msza święta poświęcona bohaterom walk o wolność ojczyzny pomordowanym w latach 1939-1945. W 1940 r. na terenie lasu położonego na drodze z Olsztyna do Kusiąt gestapo urządziło miejsce straceń. Okolica ta wcześniej przez miejscową ludność zwana była ˝Szubienicą˝, prawdopodobnie wieszano tu skazańców już w czasach zaborów z rozkazu władz carskich. Pierwsza niemiecka egzekucja miała tutaj miejsce w czerwcu 1940 r. Rozstrzelanych wówczas zostało 14 osób. Zarówno ta, jak i inne egzekucje z tego okresu wiązały się m.in. z wcielanymi w życie przez Niemców planami eksterminacji polskiej inteligencji. Wśród ofiar znaleźli się więźniowe z Radomska i Częstochowy. Należeli do nich przedstawiciele miejscowych elit, a także osoby podejrzane o konspirację. Wszyscy oni byli ofiarami niemieckiej akcji AB, która swymi aresztowaniami objęła urzędników, polityków, księży katolickich, nauczycieli, przedstawicieli wolnych zawodów, a nawet rzemieślników, studentów i uczniów. Egzekucji dokonywało gestapo. Hitlerowska akcja AB, zwana też nadzwyczajną akcją pacyfikacyjną, prowadzona była od maja do września 1940 r. Zgodnie z głoszonym przez hitlerowców stereotypem Polaka uznawano, że jedynie inteligencja posiada narodową świadomość, a wyniszczając ją, będzie można przekształcić resztę polskiego społeczeństwa w masę służącą jako niewykwalifikowana siła robocza. Dokonywane w pierwszych latach II wojny światowej ludobójstwo polskich elit było wspólnym przedsięwzięciem władz hitlerowskich Niemiec oraz Związku Radzieckiego. Od początku okupacji terror sowiecki i nazistowski wymierzony był przede wszystkim właśnie w polską inteligencję oraz warstwy wyższe. Dwie najbardziej znane akcje eksterminacyjne wymierzone w polskie elity to właśnie niemiecka akcja AB oraz sowiecka zbrodnia katyńska, obydwie dokonane w 1940 r. Poprzedzone były wspólnymi konferencjami, podczas których funkcjonariusze niemieckiego gestapo i sowieckiego NKWD dokonywali wymiany informacji i doświadczeń. Pod Olsztynem Niemcy mordowali także członków ruchu oporu i okolicznych mieszkańców. Po 1941 r. hitlerowcy rozstrzeliwali tutaj także żołnierzy Armii Czerwonej z obozów jenieckich znajdujących się na terenie Częstochowy i Olsztyna. Jeńcy ci byli wówczas grupą szczególnie okrutnie traktowaną przez Niemców. We wspólnych mogiłach na leśnym cmentarzu mauzoleum martyrologii spoczywa 1968 ofiar nazizmu, w większości mieszkańców pobliskiej Częstochowy, przedstawicieli polskiej inteligencji, w tym nauczycieli z częstochowskich szkół. W późniejszym czasie zginęło w tym miejscu wielu więźniów politycznych oraz działaczy ruchu oporu z Częstochowy. W latach 60. XX w. miejsce to upamiętniono należycie, zakładając cmentarzyk mauzoleum, który 20 lat później ozdobiono płaskorzeźbą przedstawiającą scenę rozstrzelania autorstwa Władysława Łyczby. Przy szosie wzniesiono także pomnik kierunkowskaz. Kilka lat temu cmentarzyk wyremontowano, odnowiono drogę prowadzącą do niego oraz umieszczono na jego obszarze stacje drogi krzyżowej. Napis u stóp obelisku brzmi: Naród nigdy o nich nie zapomni. Coroczne uroczystości, celebrowana msza święta w miejscu straceń to hołd, który my, współcześnie żyjący, składamy bohaterom tamtych dni. Tak ważnego znaczenia nabiera przesłanie: Wszystko, co było dzisiaj dla nas pamiątką, jutro może być zapisane pyłem zapomnienia. Przepaść w wieczności bez pozostawienia śladów dla przyszłych pokoleń. Obowiązkiem żyjących jest zebrać łąki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości. Dziękuję bardzo za uwagę.