Mówca: Kornelia Wróblewska (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-09-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko w punkcie: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, druk nr 1827. Przedmiotowa ustawa ma za zadanie określenie uprawnień i obowiązków polskiego organu centralnego w sprawach natury bardzo delikatnej, objętych międzynarodowymi dokumentami, tj.: europejską konwencją z Luksemburga z 1980 r., konwencją haską z 1980 r., konwencją haską z 1996 r. i rozporządzeniem Rady nr 2201/2003. Wszystkie rozpatrywane są na poziomie międzynarodowym i unijnym, dotyczą zaś zbioru przepisów regulujących zasady wydawania, uznawania i wykonywania orzeczeń zapadłych w sprawach międzynarodowych uprowadzeń lub zatrzymań dziecka. To regulacja potrzebna, której w sposób oczywisty brakowało w polskim systemie prawnym. Polska bowiem wraz z wieloma innymi krajami europejskimi tworzy międzynarodowy system walki o dobro dzieci. Wydawać by się mogło, że samo podpisanie konwencji, które stają się w ten sposób polskim prawem, jest wystarczające. Tak jednak nie jest. Zawsze trzeba dostosować polskie przepisy, procedury do wymogów danej konwencji. I tak jest też w tym przypadku. Przez wiele lat Polska bowiem wykonywała swoje zobowiązania międzynarodowe wynikające m.in. z konwencji haskiej. Wiemy jednak, że wszystko mogłoby wyglądać lepiej, funkcjonować sprawniej, a tym samym oszczędzić traumy i złych doświadczeń setkom dzieci, które każdego roku stają się ofiarami niedojrzałości dorosłych. Mogłoby tak być, gdybyśmy na wzór innych państw już dawno określili organ centralny i przystosowali polskie prawo, dając tym samym przestrzeń i wsparcie prawu międzynarodowemu. Ten projekt, ustalając wiążące procedury i dostosowując m.in. postępowanie cywilne do wymogów konwencyjnych, jest drogą w dobrą stronę. Ustawa określa w sposób ostateczny, że polskim organem centralnym koordynującym działania wynikające z konwencji jest minister sprawiedliwości. Regulowana jest również, choć w wąskim zakresie, procedura postępowania w sprawach rozpatrywanych przez organ centralny. Skracany jest czas postępowań, zwiększa się liczbę sędziów w sądach powszechnych, którzy mają rozpatrywać te sprawy. Przewidziane są dodatkowe środki finansowe. ˝Zakładane zmiany polskiego k.p.c. przewidują powierzenie rozpatrywania spraw z zakresu konwencji haskiej z 1980 r. dotyczących bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka wybranym sądom okręgowym i jednemu sądowi apelacyjnemu, co pozwoli na specjalizację sędziów, jak i koncentrację dostępności tłumaczy i profesjonalnych pełnomocników˝. Podobne rozwiązania można zaobserwować w innych krajach stronach konwencji haskiej. Ustawa zobowiązuje do działania wiele organów państwowych, w tym ministra sprawiedliwości, rzecznika praw dziecka, rzecznika praw obywatelskich, sądy powszechne, Policję, kuratorów, czy jednostki samorządu terytorialnego. Większość z nich wzięła udział w konsultacjach i opiniowaniu projektu ustawy. Nie wszystkie uwagi zostały przyjęte. Być może nad niektórymi warto się pochylić w toku dalszych prac. Byłoby dobrą praktyką tworzenie kolejnych takich ustaw. Wiele konwencji oraz przepisów prawa unijnego czeka na jakąś formę implementacji. Co z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, ratyfikowaną przez Polskę 6 września w 2012 r.? Choć podpisana została przez państwa rząd już 20 marca w roku 2007, do dnia dzisiejszego nie została poprawnie wdrożona. Do tego wystarczy odrobina dobrej woli, a tysiące osób niepełnosprawnych miałoby większy komfort życia. Państwo zobowiązane jest do opieki nad swoimi obywatelami i stwarzania im godnych warunków życia, szczególnie tym bezbronnym, dzieciom, osobom wykluczonym ze względu na wiek, niepełnosprawność czy uwłaczające warunki życia. Jak pokazują liczne przykłady, nie jest sztuką tworzyć dobre prawo czy się pod nim podpisywać, ważne jest umieć wprowadzać je w życie i respektować - każdego dnia, w najdrobniejszych sytuacjach. Oby omawiana dziś ustawa była tego najlepszym przykładem.