Mówca: Finansów Tadeusz Kościński
Data: 2020-01-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy budżetowej na rok 2020, który Rada Ministrów przyjęła 23 grudnia 2019 r. Tegoroczny budżet pod wieloma względami jest rekordowy. To pierwszy po 1990 r. budżet zrównoważony. Osiągnęliśmy to dzięki uszczelnieniu systemu podatkowego i odbudowie dochodów podatkowych. Budżet ten odzwierciedla priorytetowe działania rządu, które mają zapewnić stabilność finansów publicznych, przy jednoczesnym wspieraniu wzrostu gospodarczego i realizacji aktywnej polityki prorodzinnej i społecznej. Budżet ten uwzględnia dwa z pozoru przeciwstawne cele, jakie ma do spełnienia państwo: z jednej strony zapewnia bezpieczeństwo finansów publicznych, a z drugiej strony stawia czoło wymaganiom oraz obowiązkom, jakie państwo ma wobec swoich obywateli. Rada Ministrów w czerwcu 2019 r. przyjęła założenia do projektu budżetu państwa na rok bieżący, a następnie we wrześniu ub.r. uchwaliła projekt ustawy budżetowej i wraz z uzasadnieniem przedłożyła go Sejmowi w ustawowym terminie. W wyniku rozpoczęcia nowej kadencji Sejmu pojawiła się konieczność przedłożenia nowego projektu budżetu. Projekt ustawy, który będzie, mam nadzieję, przedmiotem merytorycznej i rzeczowej debaty parlamentarnej, uwzględnia niezbędne w stosunku do wersji wrześniowej modyfikacje, dokonane głównie po stronie dochodowej i wydatkowej. Budżet na rok 2020 spełnia reguły fiskalne zawarte w ustawie o finansach publicznych i respektuje wartości referencyjne w zakresie deficytu nominalnego oraz długu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Skuteczne działania i wysiłki podjęte po stronie dochodowej budżetu uszczelniły system podatkowy i odbudowały dochody podatkowe. Pozwoliły też na opracowanie zrównoważonego budżetu państwa, w którym całość wydatków pokryta jest jego rekordowymi dochodami. Zrównoważeniu budżetu będzie sprzyjać struktura wzrostu gospodarczego, korzystna z punktu widzenia wpływów podatkowych, w szczególności z podatków pośrednich. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez kompleksowych działań po stronie dochodowej budżetu państwa, zorientowanych na odbudowę dochodów podatkowych oraz walkę z przestępczością podatkową. Jednocześnie wprowadza się rozwiązania i ułatwienia korzystne dla wszystkich uczciwych podatników, a w szczególności przedsiębiorców sektora mikro-, małych i średnich firm. Prognozujemy, że w obecnym roku do budżetu państwa wpłynie 196,5 mld zł z tytułu podatku od towarów i usług oraz 42 mld zł z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Jest to wzrost o ok. 60% osiągnięty w zaledwie niecałe 5 lat. Szanowni Państwo! Oczywiście budżet państwa, a w szczególności budżet zrównoważony, nie jest i nie może być celem samym w sobie. Nie jest on tworzony tylko i wyłącznie dla wskaźników. Analizując budżet na rok 2020, jego założenie i konstrukcję, nie możemy zapominać o roli, jaką w dzisiejszej gospodarce rynkowej ma do spełnienia państwo. Dzisiejsze państwo powinno pełnić co najmniej trzy ważne funkcje ekonomiczne. Powinno zwiększyć efektywność, m.in. poprzez wspieranie konkurencji oraz dostarczenie dóbr publicznych. Powinno wspierać sprawiedliwość rozumianą jako stosowanie podatków oraz dedykowanych wydatków na cele redystrybucji dochodów na rzecz wymagających szczególnej uwagi grup ludności, począwszy od ludzi zagrożonych wykluczeniem społecznym, a skończywszy na rodzinie jako takiej. Rodzina jest bowiem najmniejszą, ale jednocześnie jedną z najważniejszych grup społecznych, która pełni szereg funkcji kluczowych dla utrzymania każdego społeczeństwa. Ostatnią, ale nie mniej ważną rolą, którą ma do odegrania państwo w dzisiejszej gospodarce rynkowej, jest wspieranie makroekonomicznej stabilności oraz wzrostu i gospodarki. Osiąga się to m.in. poprzez podejmowanie działań mających na celu zmniejszenie bezrobocia oraz pobudzenie wzrostu za pomocą dostępnych środków polityki fiskalnej. Mam tu na myśli np. ulgi podatkowo-składkowe dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, których siła będzie przesądzać o innowacyjności całej polskiej gospodarki i jej zdolności do konkurowania w skali międzynarodowej. Kierunki rozwoju gospodarczego Polski na najbliższe lata wskazuje ˝Strategia na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Postuluje ona model rozwoju gospodarczego oparty na wzroście inkluzywnym, zrównoważonym pod względem społecznym i terytorialnym. Jej głównym celem jest stworzenie warunków do wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym. W strategię wpisuje się polityka budżetowa prowadzona przez rząd, przyjazna wzrostowi gospodarczemu. Budżet na rok 2020 jest zatem elementem i nośnikiem postulowanej przez rząd strategii rozwoju społeczno-gospodarczego Polski, czyli wzrostu gospodarczego, który służy społeczeństwu jako całości. Jestem przekonany, że projekt budżetu na rok 2020 znajduje taką bezpieczną równowagę, równowagę pomiędzy stabilnością finansów publicznych a potrzebami i oczekiwaniami zgłaszanymi przez społeczeństwo. Jak dotąd polityka ukierunkowana na utrzymanie właśnie takiej równowagi sprawdza się i przynosi wymierne, dobre efekty. Przedstawiony projekt budżetu na rok 2020 został oparty na wskaźnikach makroekonomicznych niezmienionych w stosunku do projektu wrześniowego, w tym dotyczących wzrostu produktu krajowego brutto i inflacji. Z punktu widzenia sytuacji finansów publicznych i budżetu państwa w bieżącym roku kluczowa jest dynamika nominalnego PKB, która pomimo potencjalnie niższego tempa wzrostu realnego PKB oraz inflacji wyższej niż założona nie powinna być niższa niż przyjęto w uzasadnieniu projektu ustawy budżetowej. Przyjęliśmy stosunkowo konserwatywne założenie odnośnie do kształtowania się nominalnego tempa wzrostu przeciętnej płacy w gospodarce narodowej, w tym w sektorze przedsiębiorstw. Bieżące prognozy wskazują, że nominalny wzrost płac może być wyższy, i to w stopniu, który powinien zapewnić co najmniej osiągnięcie przyjętego w uzasadnieniu projektu ustawy budżetowej na rok 2020 realnego wzrostu wynagrodzeń, nawet w przypadku ukształtowania się inflacji powyżej przyjętych 2,5%. Dodatkowo wsparciem dla dynamiki wzrostu realnych dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych powinna być wypłata m.in. trzynastej emerytury w ramach programu ˝Emerytura+˝ oraz rozszerzenie programu ˝Rodzina 500+˝ na pierwsze dziecko. W tym kontekście konsumpcja gospodarstw w roku bieżącym powinna być głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego. Przechodząc do omówienia podstawowych parametrów budżetowych, należy podkreślić, że jest to projekt o najwyższych w historii przewidywanych dochodach budżetu państwa ogółem, w tym także najwyższych dochodach podatkowych. Pozwoliło to na skonstruowanie budżetu, w którym całość wydatków jest sfinansowana z jego dochodów, bez konieczności zaciągania dodatkowych zobowiązań z tego tytułu. Projekt ustawy budżetowej na rok 2020 prognozuje dochody i wydatki budżetu państwa na poziomie 435,3 mld zł. Stąd przewiduje się, że na dzień 31 grudnia 2020 r. nie wystąpi deficyt budżetu państwa. Jednocześnie deficyt finansów publicznych liczony według metodyki unijnej prognozowany jest na poziomie 1,2% PKB. To jest istotnie poniżej wartości referencyjnej dla deficytu nominalnego sektora instytucji rządowej i samorządowej, który wynosi 3% PKB. Zakłada się, że państwowy dług publiczny w ujęciu nominalnym wzrośnie w roku 2020 o 46,1 mld zł do wysokości 1 bln 39 mld 800 mln zł. Przy tym relacja długu do PKB, czyli najbardziej miarodajny parametr z tego obszaru, ulegnie obniżeniu do poziomu 43,8% PKB z wysokości 44,4% w ubiegłym roku. Wraz z ustawą budżetową Wysokiej Izbie przedłożony został projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2020. Projekt ten stanowi integralną część rozwiązań przyjętych w projekcie budżetu. Określono w nim m.in. podstawy naliczania funduszy socjalnych, co jest kolejnym krokiem w kierunku pełnego odmrożenia funduszy świadczeń socjalnych. Przewidziano zamrożenie wynagrodzeń osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. W projekcie wprowadzono również rozwiązania, które umożliwiają elastyczne zarządzanie środkami publicznymi, dając możliwość sfinansowania określonych zadań ze środków państwowych funduszy celowych. Ponadto przewiduje się zachowanie ciągłości systemu wspierania wynagrodzeń pracowników powiatowych urzędów pracy środkami Funduszu Pracy. Projekt przewiduje także szereg działań, które pozwala na skuteczniejszą realizację w roku bieżącym zadań takich podmiotów jak Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie czy Krajowy Zasób Nieruchomości. W projekcie zakłada się także zmiany, które polegają na przesunięciu w roku 2020 stawki z podatku akcyzowego na opłatę paliwową. Tym samym dzięki proponowanym zmianom nastąpi zwiększenie wpływów z opłaty paliwowej i zwiększenie środków Krajowego Funduszu Drogowego oraz Funduszu Kolejowego, co pozwoli na zrealizowanie większej liczby inwestycji. Zmiana ta nie wpłynie na podwyższenie cen paliwa. Wysoki Sejmie! Projekt ustawy budżetowej na rok 2020 to projekt, który gwarantuje stabilność i bezpieczeństwo finansów publicznych oraz jednocześnie wspiera tych, którzy tej pomocy potrzebują. To budżet racjonalny, oszczędny, niepozbawiony wrażliwości społecznej, który równolegle wspiera potencjał naszej gospodarki. Zrównoważenie budżetu państwa, który stanowi rdzeń finansów publicznych, przy jednocześnie niskim deficycie całego sektora finansów publicznych świadczy o dyscyplinie fiskalnej i gwarantuje niskie koszty obsługi długu publicznego. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Bardzo proszę o przyjęcie budżetu państwa na rok 2020. Dziękuję bardzo. (Oklaski)