Mówca: Mieczysław Kasprzak
Data: 2015-12-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić projekt ustawy o jednorazowym dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne, zasiłki przedemerytalne, emerytury pomostowe albo nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, projekt z druku nr 80. Projekt ten wychodzi naprzeciw oczekiwaniom 6,5 mln świadczeniobiorców. Przedstawię uzasadnienie do tego projektu. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych coroczna waloryzacja jest przeprowadzana od dnia 1 marca przy zastosowaniu procentowego wskaźnika waloryzacji, którego główną podstawą obliczenia jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnik średnioroczny cen towarów i usług może być obliczany w stosunku do gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo ogółem - w stosunku do wszystkich gospodarstw domowych - w zależności od tego, który jest korzystniejszy. O wskaźniku waloryzacji stanowi więc ten wyższy wskaźnik dotyczący cen towarów i usług konsumpcyjnych, przy czym zwiększa się go o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Czyli tutaj nie mamy górnej granicy... tzn. minimum 20%, nie więcej niż 50%. Z powyższego wynika, że wszystkie świadczenia wypłacane są w kwocie podwyższonej o wskaźnik procentowy ten sam dla najniższych i najwyższych świadczeń, co z kolei oznacza, że ci, którzy pobierają świadczenia najniższe, dostają znacznie mniej niż ci, którzy pobierają świadczenia wyższe. Ten problem od wielu lat budzi poważne dyskusje wśród świadczeniobiorców. Uważamy, że słuszne, dlatego że dochodzi do rozwarstwienia między tymi świadczeniami najniższymi a świadczeniami wysokimi bądź bardzo wysokimi. Jest to niesprawiedliwe społecznie, dlatego były różne próby tutaj zmian tej waloryzacji. Sprawa jest dość kontrowersyjna. Polskie Stronnictwo Ludowe w pewnym okresie proponowało nawet przejście na waloryzację kwotową, co byłoby bardziej sprawiedliwe. Troszkę historii. W 2009 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 106,1%, co dawało 85 zł waloryzacji. W 2010 r. wskaźnik waloryzacji wynosił 104%, to dawało 70 zł. Wskaźnik waloryzacji... W 2011 r. było to tylko 103 i tylko 50 zł. O tyle zostały podwyższone emerytury. Aby chronić budżet gospodarstw domowych najniższych świadczeniobiorców w 2012 r., wszyscy renciści i emeryci dostali jednakowe podwyżki świadczeń w wysokości 71 zł. W 2013 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 104, przeciętna podwyżka wyniosła 70 zł, ok. 70 zł, natomiast w 2014 r. świadczenia emerytalno-rentowe zostały podwyższone wskaźnikiem waloryzacji wynoszącym 101%, a przeciętna podwyżka wyniosła 29,87 zł. W 2015 r. świadczenia emerytalne były podwyższone wskaźnikiem waloryzacji wynoszącym 100,68%, co było bardzo niskie. Jednak wprowadzono zasadę, że waloryzacja nie może być niższa niż 36 zł. To było też wyjście w kierunku tych najniższych waloryzacji, najniższych świadczeń. Prognozowany wskaźnik waloryzacji, szanowna Wysoka Izbo, na 2016 r. wynosi 100,52%. Zarówno prognoza średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług w 2015 r., jak i prognoza średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych jest bardzo niska ze względu na kształtującą się w bieżącym roku deflację. Jest to wskaźnik ujemny - 99,8%. Przypomnę, że mamy w tym roku deflację w wysokości 0,2%. Z kolei prognozowany wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2015 r. wynosi 3,6%, co oznacza, że prognozowane 20% realnego wzrostu wynagrodzeń za 2015 r. wynosi 0,72%. W wyniku powyższych prognoz i wzrostu cen towarów i usług tak wyliczona waloryzacja w przyszłym roku wyniosłaby 4,57 zł brutto. To oczywiście mogłoby w wielu sytuacjach przewyższyć koszt samej operacji, bo samo przeliczenie, wysłanie dokumentów do świadczeniobiorców to jest również duży koszt. Stąd też na 2016 r., obok waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych o prognozowany wskaźnik - 0,52%, grupa posłów, posłowie z Polskiego Stronnictwa Ludowego, wychodząc, tak jak na początku powiedziałem, naprzeciwko oczekiwaniom i trudnej sytuacji tych świadczeniobiorców, którzy są w najtrudniejszej sytuacji, uzyskują najniższe świadczenia, proponują wypłacanie dodatków jednorazowych do świadczeń, które nie przekroczą 2 tys. zł. To jest kwota graniczna, do której przysługiwałby ten dodatek w przyszłym roku. Wysokość jednorazowego dodatku dla świadczeniobiorców o najniższych świadczeniach, czyli do 900 zł, będzie wynosić 350 zł. I tutaj następuje stopniowa degresja: powyżej 900 zł do 1100 zł będzie to 300 zł, a powyżej 1500 zł do 2000 zł będzie to 100 zł. Proponujemy w naszych rozwiązaniach, aby dodatki były wypłacane z urzędu, nie na wniosek, a z urzędu, przy świadczeniu występującym w marcu, czyli nie byłaby to jakaś dodatkowa operacja, czyli przy tym marcowym świadczeniu każdy emeryt, każdy świadczeniobiorca uzyskałby tę dodatkową wypłatę. Decyzję o przyznaniu takiego świadczenia będzie wydawać i dodatek wypłacać właściwy organ emerytalno-rentowy. W razie zbiegu takich świadczeń następuje wypłata tylko jednego świadczenia. Kwota tego dodatku, to jest bardzo ważne i istotne, będzie wolna od podatku dochodowego i nie będzie stanowić podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia zdrowotne. Nie mogą być też potrącane z niej, nie mogą być egzekwowane dodatkowe potrącenia, jeżeli takie występują u pobierającego świadczenie. Z czego byłby wypłacany ten dodatek? Otóż ze środków budżetu państwa. W przypadku gdyby była wyższa potrzeba, to środki na tę wypłatę byłyby uzupełnione. I tutaj chcę zaznaczyć, że minister pracy i polityki społecznej poprzedniego rządu, tu siedzący pan minister Kosiniak-Kamysz, przewidział tę sytuację i w projekcie budżetu na przyszły rok została zarezerwowana kwota 1410 mln zł. Jest to ta kwota, która została zapisana w budżecie. Natomiast chcę powiedzieć, że nie oznacza to, że jest to maksymalna kwota, bo my możemy na te jednorazowe dodatki przeznaczyć większą kwotę. (Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz: Pewnie.) Dzisiaj słyszeliśmy o dodatkowych dochodach, które gdzieś się pojawiają, mogą to być znaczące dochody. Obecny rząd usilnie poszukuje takich dochodów. Zwracam się do rządu: jeżeli takie środki się pojawią, a myślę, że się pojawią, to tę kwotę na waloryzację i wskaźniki tych jednorazowych dodatków należałoby powiększyć, bo dzisiaj nie ukrywamy, że ta grupa społeczna ma określone problemy, oczekuje pozytywnych rozwiązań, dobrych rozwiązań, a to by było takie odczuwalne i dobre rozwiązanie ze strony rządu. Stąd ponawiam w imieniu wnioskodawców swój apel i myślę, że przy przyszłorocznym budżecie, bo tu nigdy nie jest za późno, możemy jeszcze poszukać dodatkowych środków na ten cel. Jak będą wyglądały skutki finansowe? Otóż z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wydatkowanych byłoby 860 mln zł, przez kasę rolniczego ubezpieczenia - 390 mln zł, renty socjalne - 95 mln zł, świadczenia przedemerytalne - 60 mln zł, z funduszu służb mundurowych, przez fundusz ubezpieczeniowy tych służb poszłoby 8 mln zł. Wypłata tych świadczeń nie powoduje kosztów po stronie jednostek samorządowych. Proponujemy, aby ta ustawa weszła w życie z dniem 1 marca, tak aby przy tym marcowym świadczeniu wypłacanym świadczeniobiorcom można było tę dodatkową kwotę wypłacić. Teraz kilka słów o tej formie, o dotychczasowym stosowaniu tej formy i jakie jest orzecznictwo, jakie doświadczenia są na ten temat. Otóż Trybunał Konstytucyjny tutaj wielokrotnie wypowiadał się w tych sprawach. Jakie są tutaj kierunki interpretacji i rozstrzygnięcia w tym zakresie? Otóż każdemu świadczeniobiorcy należy się wypłata realnego świadczenia w zależności od tego, ile dokonał wpłaty. Ta wpłata powinna być corocznie waloryzowana w zależności od tego, jak zmienia się poziom życia, jak zmieniają się płace realne w państwie. Z drugiej strony Trybunał Konstytucyjny wypowiada się, że każdemu świadczeniobiorcy należy zabezpieczyć minimalne środki na jego przeżycie w zależności od tego, jakie jest minimum socjalne i jak kształtują się wydatki na ten cel. To jest takie podwójne rozumowanie i orzecznictwo. Dzisiaj, przyjmując to rozwiązanie, myślę, że realizujemy tutaj jedną formułę i drugą, gdyż wszyscy otrzymują waloryzację procentową, a ci, którzy mają najniższe świadczenia, dodatkowo otrzymują takie jednorazowe świadczenie. Myślę, że jest to ważne i istotne. Czy to rozwiązuje problem świadczeniobiorców? Myślę, że nie do końca, ale jest to częściowe pokrycie rosnących kosztów utrzymania w grupie emerytów i rencistów, chodzi o wzrost kosztów utrzymania. I teraz tak, świadczeniem, tym jednorazowym dodatkiem zostałoby objęte... (Poseł Magdalena Kochan: 6,5 mln.) ...6,5 mln, bo mniej więcej tak się przedstawia ta grupa emerytów i rencistów. Wszyscy, którzy otrzymują w tej grupie od najniższego świadczenia do 2000 zł, skorzystaliby z tego świadczenia. Oczywiście gdybyśmy popatrzyli na to, ilu świadczeniobiorców jest w poszczególnych grupach, to jest to dość zróżnicowane. Należy wspomnieć, że praktycznie 100% świadczeniobiorców z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego otrzymałoby te świadczenia, dlatego że w tej grupie społecznej zdecydowana większość czy wszyscy mieszczą się w tym przedziale, bo rolnicy otrzymują te świadczenia z grupy najniższej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiając projekt w imieniu posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego, uważam, że jest to potrzebne i oczekiwane przez wszystkich rozwiązanie. Niemniej jednak zwracam się po raz kolejny do rządu, aby rozważyć inne formy wsparcia - jak chociażby tę wynikającą ze zwiększenia środków na te dodatkowe wydatki - a nie tylko to, co przewidział poprzedni rząd, w którym ministrem pracy był Władysław Kosiniak-Kamysz, bo emerytom żyje się coraz trudniej - zresztą państwo to bardzo często podnosili, przedstawialiście ten problem - i każdy gest w stronę emerytów i rencistów byłby tutaj mile widziany. Myślę, że nie są to aż tak duże środki, bo rozmawiamy o wydatkach rzędu kilkudziesięciu miliardów złotych, natomiast ta operacja to jest 1410 mln zł. Gdybyśmy tak jeszcze z 1 mld do tego dorzucili, znaleźli jakieś możliwości wsparcia, to byłoby to naprawdę dobre rozwiązanie. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego proszę o poparcie tego projektu. Dziękuję bardzo.