Mówca: Ewa Lieder
Data: 2019-02-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw wprowadza gwarancje do kredytów, z których skorzystać będą mogli rolnicy oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa z sektora przetwórstwa rolno-spożywczego. Na tę chwilę środki z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 udzielane są w formie dotacji, które wymagają wkładu własnego oraz - w formie bezzwrotnej - premii. Projekt natomiast wprowadza zwrotny instrument finansowy. Jak potwierdza rząd, pieniądze z przeznaczeniem na rolnictwo z unijnego budżetu po 2020 r. będą dla Polski mniejsze, czego konsekwencją mają być coraz większe przeszkody w uzyskaniu dotacji. W związku z tym bardziej dostępne mają być zwrotne instrumenty finansowe, czyli kredyty. Kredyty w ramach PROW mają korzystniejsze warunki niż zwykłe pożyczki, jednak nadal są to kolejne kroki do zwiększania zadłużenia wśród rolników. Zgodnie z uzgodnieniami z Komisją Europejską zmiany programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczące nowych form udzielania środków, jakimi są zwrotne instrumenty finansowe, wymagają również zmian w prawie krajowym. W wyniku wspomnianych uzgodnień procedujemy dzisiaj nad tym projektem Należy jednak zastanowić się, jak dziś podejmowane decyzje wpłyną na zadłużenie rolników w Polsce. Jak wynika z Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej, zadłużenie w sektorze rolniczym sięga 412 mln zł, a średni dług rolnika to 49 tys. zł. Niestabilność branży rolniczej i wynikające z tego problemy, z którymi zmagają się zadłużeni rolnicy, wynikają głównie z suszy, niskich cen skupu niektórych produktów, długich terminów oczekiwania na zapłatę od przetworów oraz oczywiście problemy z afrykańskim pomorem świń. W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ma powstać możliwość wystąpienia przez rolnika z wnioskiem o kredyt objęty gwarancją ze środków instrumentu finansowego. Bank Gospodarstwa Krajowego ma poprzez umowy z bankami kredytującymi rolników zabezpieczyć kredyty dla rolników chcących inwestować, ale niemających własnego zabezpieczenia. Mimo to wszystko zmierza do zmniejszenia dotacji przy jednoczesnym zwiększeniu zadłużenia. Z pewnością nie jest to układ, który oznacza same korzyści dla rolników. Aby w dłuższej perspektywie system ten zadziałał, konieczne jest większe niż dotychczas wspieranie rolników w niwelowaniu problemów, jakie powodują klęski pogodowe, inne nieprzewidziane czynniki zewnętrzne. Jak wiemy na tę chwilę, nie bardzo się to udaje, szczególnie z afrykańskim pomorem świń, wszyscy to wiemy, że to jest poważna klęska. Projekt rządowy powinien przejść przez proces konsultacji publicznych, a w tym przypadku tego procesu zabrakło. Czy znamy zdanie rolników na ten temat? Nie, ponieważ zostaną oni postawieni przed faktem dokonanym, w tym przypadku rząd nie zamierzał nawet poznać zdania rolników i przedsiębiorców, ponieważ decyzje zapadły już na etapie konsultacji i uzgodnień z Komisją Europejską. Na posiedzeniu komisji odrzucono poprawkę dotyczącą 14-dniowego vacatio legis. Ten pośpiech wskazuje na to, że rząd zdaje sobie sprawę z niezadowolenia rolników, jakie może wywołać w długofalowej perspektywie rezygnacja z dotacji i premii na rzecz kredytów. Mamy jeszcze chwilę do głosowań, musimy się jeszcze zastanowić. Ten projekt oczywiście ma zalety. Trochę też nie mamy wyjścia. Musimy się zastanowić i zdecydujemy w trakcie głosowania o poparciu dla tego projektu. Dziękuję.