Mówca: Ewa Lieder
Data: 2017-05-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zmiany zaproponowane w rządowym projekcie mają zarówno pozytywne, jak i negatywne strony. Do pozytywnych należy to, że zmniejszają obciążenia biurokratyczne i mają charakter deregulacyjny, dają większą swobodę indywidualnego porozumienia pomiędzy właścicielami odmian roślin a rolnikami, co jest dobrze odbierane przez rolników. Jednocześnie nadal pozostaje pełna ochrona prawa do odmian roślin w ramach własności intelektualnej. Hodowca będzie mógł zdecydować o udostępnieniu wybranych przez siebie odmian chronionych bez pobierania opłat od rozmnożeń własnych w wyznaczonym przez siebie okresie, np. ze względów marketingowych. Jednak kompletnie nie wynika z projektu, na jakiej podstawie może o tym decydować i kiedy, nie ma związanych z tym żadnych wytycznych, więc wszystko zależy od interesu i dobrej woli hodowcy. Pojawiają się również inne wątpliwości, na które zwraca uwagę Polska Izba Nasienna. W Polsce wymiana odmian materiału siewnego oscyluje na poziomie 18% i jest to poziom niewspółmiernie niski w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej. Działalność nakierowana na hodowlę nowych odmian roślin jest procesem nieprzewidywalnym, co wiąże się z dużym ryzykiem ponoszonym przez hodowców. Postęp hodowlany wymaga czasu i nakładów, ale skutkuje odpornością i wysoką jakością plonu. Opłaty licencyjne oraz opłaty od rozmnożeń własnych gwarantują zwrot kosztów, których wymaga hodowla nowych odmian. Gwarantują również inwestycje w innowacje oraz konkurencyjność na rynku, zwłaszcza w obliczu przewagi zagranicznych koncernów. Nie chodzi o to, aby ośrodki hodowlane były w relacji z rolnikami uprzywilejowane, jednak musimy pamiętać o ich ważnej roli dla rozwoju polskiej hodowli roślin. Opłaty za odstępstwo rolne dotyczą gruntów rolnych od 25 ha wzwyż, których w Polsce jest jedynie ok. 7%. Na tym etapie możliwe jest wypracowanie rozwiązań, które przyniosą korzyści i rolnikom, i hodowcom. Wymiana odmian roślin musi opłacać się rolnikom, a im częściej rolnicy będą wymieniać odmiany, tym prężniej i sprawniej będzie funkcjonowała machina polskiej hodowli roślin. Obie strony zgadzają się co do tego, że wzrost opłat nie może nastąpić, bo to powoduje spadek wymiany kwalifikatów, bez korzyści dla żadnej ze stron. Ważne, by system ten funkcjonował tak, aby zachęcać rolników do częstej wymiany materiału siewnego, nie zaś powodować ciąganie rolników po sądach, nie na tym polega postęp hodowlany. Również dla rolnictwa ważne jest, aby polska hodowla roślin rozwijała się, ponieważ daje to szeroki dostęp do nowych odmian nie tylko dla dużych gospodarstw towarowych, ale dla wszystkich gospodarstw rolnych, również tych małych. Kontrola materiału siewnego chroni przed nadmiernym rozprzestrzenianiem się nasion niekwalifikowanych. Ograniczenie kontroli może mieć wpływ na działalność spółek zajmujących się hodowlą roślin, a także pośrednio niesie ryzyko napływu nielegalnych odmian GMO. Uważamy, że konieczna jest dalsza praca nad projektem i nad zagadnieniami, które są sporne, i dlatego Klub Poselski Nowoczesna będzie głosował za skierowaniem projektu do komisji w celu opracowania kompromisowego i zgodnego stanowiska, korzystnego zarówno dla hodowców roślin, jak i dla rolników. Jeśli mogliśmy czekać tak długo na zmiany w ustawie o ochronie przyrody, choć drzewa były masowo wycinane każdego dnia, to również możemy poczekać z wprowadzeniem tych zmian, tak by zrobić to porządnie i by rozwój polskiej hodowli roślin nie był zagrożony. Dziękuję.