Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2025-07-08 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera zawartej w druku sejmowym nr 1314. Projekt ma na celu dostosowanie przepisów ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera do aktualnych zagrożeń geopolitycznych, głównie przestępstw o charakterze terrorystycznym, jak również do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 czerwca 2022 r. Wyrok ten odnosił się do zasad przetwarzania danych dotyczących przelotu pasażera oraz zgodności tych zasad z prawami podstawowymi. W proponowanej zmianie ustawy ze względu na konieczność poprawy stanu bezpieczeństwa publicznego oraz skuteczne zwalczanie przestępstw o charakterze terrorystycznym zaproponowano następujące zmiany. Między innymi dodano do art. 2 ustawy definicję lotu pozaunijnego oraz lotu wewnątrzunijnego. Zmodyfikowano również definicję lotu PNR. PNR, czyli Passenger Name Record, to rejestr nazwisk pasażera składający się z sześciocyfrowego znaku z liter i cyfr, który identyfikuje konkretną rezerwację. Według tej definicji lot pozaunijny to lot odbywający się pomiędzy państwem trzecim a państwem członkowskim Unii Europejskiej bez względu na postoje na terytorium innych państw. Natomiast lot wewnątrzunijny to lot odbywający się z terytorium państwa członkowskiego z zaplanowanym lądowaniem na terytorium co najmniej jednego innego państwa członkowskiego, bez postojów na terytorium państwa trzeciego. Zatem lot PNR to lot pozaunijny albo wewnątrzunijny statku powietrznego, wykonujący również przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, a start albo lądowanie statku powietrznego odbywa się na terytorium Polski. Doprecyzowano również definicję lotu nieodpłatnego, który został także zaliczony do lotów PNR, chodzi tutaj głównie o loty prywatne. Doprecyzowano też art. 5 ust. 1, który mówi o obowiązku przekazania danych PNR do JIP, czyli Krajowej Jednostki Informacji o Pasażerach. To przekazanie leży po stronie przewoźnika lotniczego, który obsługuje i realizuje lot, nie zaś np. po stronie biura podroży. W art. 18 ustawy wskazano też jasne powiązania przekazywania danych z obowiązującym stanem alarmowym na terytorium państwa polskiego. Na mocy ustawowej delegacji m.in. minister spraw wewnętrznych będzie uprawniony do wydania na wniosek komendanta głównego straży granicznej zarządzenia wskazującego loty wewnątrzunijne, z których gromadzone dane PNR pasażerów JIP będzie uprawniona przetwarzać. Treść wniosku zostanie opracowana na podstawie informacji komendanta głównego straży granicznej uzyskanych od organów wymienionych w art. 36 ustawy, które w tym zakresie będą uwzględniały trasy lotnicze, lotniska oraz plany podróży. Te rozwiązania są uzasadnione, biorąc pod uwagę cel przetwarzania danych PNR oraz okoliczności, które będą podstawą do doboru lotów objętych planem przetwarzania. Zmiana ustawy jest bardzo potrzebna, gdyż jej doprecyzowanie wychodzi naprzeciw zagrożeniom, o których mówił m.in. minister Mroczek na posiedzeniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Przywołał wtedy konkretne dane. Mówił, że przez kilka lat funkcjonowania regulacji Straż Graniczna zatrzymała 1484 osoby powiązane z przestępczością. W 2024 r. takich zatrzymań było ok. 500. Dokonano w sumie ponad 27 tys. typowań, czyli identyfikacji osób będących w zainteresowaniu służb, albo naszych krajowych, albo państw członkowskich. To pokazuje, że system gromadzenia danych jest niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa Polski, ale również do zapewnienia tego bezpieczeństwa w wymiarze międzynarodowym. Zdobyte dotychczas doświadczenia były m.in. źródłem nowelizacji, nad którą dzisiaj pracujemy. Doprecyzowując, chcę podkreślić przede wszystkim jedną bardzo istotną sprawę, która również bardzo mocno wybrzmiała w różnych wypowiedziach medialnych. Informacje o lotach pozaunijnych będą przetwarzane i przechowywane na dotychczasowych zasadach, zaś dane z lotów PNR wewnątrzunijnych będą przetwarzane, gdy na terytorium Polski będzie obowiązywał jeden ze stanów alarmowych, czyli np. tak jak teraz stan alarmowy o charakterze BRAVO-CRP. Nowela zakłada skrócenie czasu przechowywania danych do 3 lat. Popieramy każde działania, które wpłyną na poprawę bezpieczeństwa pasażerów, jak również bezpieczeństwo państwa polskiego i jego obywateli. Mój klub popiera również wszystkie rozwiązania, które zmienią podejście do kar i ich egzekwowania, oczywiście tych egzekwowanych względem przewoźników. Potrzebne jest rozwiązanie problemów (Dzwonek), a nie ślepe ściganie. Nałożono do tej pory ok. 150 mln zł kar, których nie udało się ściągnąć, bo poprzednia ustawa została źle zaimplementowana. Mój klub popiera w pełni tę ustawę. (Oklaski)