Mówca: Dariusz Joński
Data: 2015-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt reprezentować grupę posłanek i posłów rekomendujących kandydata na jeden z najważniejszych urzędów w Polsce. Rzecznik praw obywatelskich to konstytucyjny organ państwa, którego misją jest stać na straży przestrzegania praw, praw wszystkich. Dzisiaj Sejm zdecyduje, czy wybierzemy rzecznika praw obywatelskich, który będzie reprezentował wszystkich obywateli, czy też wybierzemy rzecznika praw obywatelskich, który będzie reprezentował tylko i wyłącznie jedną formację, który będzie tak na dobrą sprawę bronił wyłącznie praw obywateli i obywatelek wyznaczających wyłącznie poglądy bliskie tej osobie. Otóż to byłby zły rzecznik. Dlatego tak wielka jest, panie posłanki i panowie posłowie, nasza odpowiedzialność. Dokonując właściwego wyboru spośród zgłoszonych kandydatur, możemy albo dać ludziom szansę na obronę, wsparcie i pomoc, gdy zawodzą inne instytucje wtedy, gdy bezradni nie potrafią wyegzekwować należnych im praw, albo te szanse osłabić czy nawet zniweczyć. Możemy, jeśli dokonamy dobrego wyboru, wzmocnić z trudem budowane nasze państwo prawa albo cofnąć państwo do średniowiecza. Dwoje kandydatów, spośród których dokonamy dzisiaj wyboru, jest jak dwie strony medalu, jak teza i antyteza. Dwie osoby odpowiadają dwóm podejściom do rozumienia praw obywatelskich, tj. podejściu otwartemu, rozumiejącemu, że współczesność to nie tylko konieczność dbania o podstawę prawa i wolności każdego człowieka w państwie, ale nieustające staranie, by każdy, bez względu na to, kim i jakim jest, mógł w Polsce czuć się bezpiecznie i dobrze, to budowanie współpracy i wspieranie godności każdego człowieka, i, z drugiej strony, zgoła innemu myśleniu o państwie i o żyjących w nim obywatelach i obywatelkach, które jest ksenofobiczne, zamknięte, ograniczające ludzkie prawa do tych i tylko tych, które zdecyduje się im przyznać władza, i to pod warunkiem, że władza będzie słuszna. Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców mam zaszczyt rekomendować na urząd rzecznika praw obywatelskich pana dr. Adama Bodnara. Pozwolę sobie nie przytaczać już życiorysu pana Bodnara, bo zrobił to przed momentem mój przedmówca. Ten życiorys to najlepsze potwierdzenie kompetencji, umiejętności wystarczających w zupełności do tego, by wskazać pana dr. Adama Bodnara jako ze wszech miar godnego objęcia funkcji rzecznika praw obywatelskich. Jego dokonania są rękojmią tego, że będzie on godnym kontynuatorem wizji rzecznika praw obywatelskich, którą kiedyś tak wspaniale tworzyła, uznawana nie tylko przez Sojusz Lewicy Demokratycznej, ale przez wielu obywateli naszego kraju za wzór do naśladowania, pierwsza polska rzeczniczka praw obywatelskich pani prof. Ewa Łętowska. Ale prezentując tę kandydaturę Sejmowi, chciałbym poprosić o chwilę refleksji i zwrócić Wysokiej Izbie uwagę na to, czym rekomendowany przez nas dr Adam Bodnar różni się od kandydatki rekomendowanej przez klub Prawa i Sprawiedliwości. Ta refleksja jest, jak sądzę, kluczowa dla dokonania rzetelnego i odpowiedniego wyboru. Otóż pana dr. Adama Bodnara rekomenduje dziś Wysokiej Izbie nie tylko grono posłów i posłanek, którego jestem reprezentantem, ale przede wszystkim kilkadziesiąt organizacji pozarządowych zasłużonych dla obrony praw człowieka w Polsce. To one stworzyły koalicję na rzecz wyboru dr. Bodnara, bo dobrze wiedzą, że przez lata pracy zasłużył na ich i nasze zaufanie, bo wspólnie z nim działają na rzecz potrzebujących rzetelnej obrony. Pani Zofia Romaszewska jest wybranką tylko jednej partii, PiS, i jej prezesa. Dr Adam Bodnar stworzył i opublikował swój program, własną przemyślaną koncepcję działania, z którą mógł się zapoznać każdy zainteresowany. O jej poparcie zabiegał, spotykając się w różnych klubach parlamentarnych i środowiskach. Pani Zofia Romaszewska uznała, że wystarczy jej bycie wybranką Prawa i Sprawiedliwości. Nie przygotowała żadnego programu, nie wyraziła chęci przedstawienia się komukolwiek poza partyjnym gronem i, z obowiązku, sejmową Komisją Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Pani Zofia Romaszewska, która w latach 70. i 80. rzeczywiście pomogła... (Poseł Małgorzata Gosiewska: Dosyć tego.) ...wielu skrzywdzonym, za co należy jej się wdzięczność, pamięć i dobre miejsce w historii, obecnie głównie wspomagała kampanię prezydencką kandydata Prawa i Sprawiedliwości. W swoim programie dr Adam Bodnar m.in. zapisał: po pierwsze, obywatel, co rozumie jako konieczność przeznaczenia znacznej części czasu na działalność w całej Polsce. Każdego roku w 16 województwach powinny się odbywać dwu-, trzydniowe spotkania konsultacyjne w postaci okrągłego stołu z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się wykluczeniem społecznym, bezdomnością, pomocą społeczną i prawną, przeciwdziałaniem dyskryminacji, przemocą domową, walką o przejrzystość działania organów władzy czy dostępem do opieki zdrowotnej i edukacji. Spotkania te miałyby pomóc rzecznikowi praw obywatelskich w identyfikacji najważniejszych zagrożeń i problemów, które pozwolą stworzyć mapę naruszeń praw obywatelskich w całej Polsce, ale także zainicjować konkretne interwencje. Z tych działań rzecznik praw obywatelskich powinien być co roku rozliczany. Proponuje także częstsze włączanie się rzecznika w postępowania sądowe i chce podnieść skuteczność rzecznika praw obywatelskich poprzez opracowanie kompleksowej strategii działania, która opierałaby się na identyfikacji głównych zagrożeń z punktu widzenia praw człowieka, a następnie na odpowiednim korzystaniu z uprawnień sądowo-trybunalskich rzecznika praw obywatelskich. Musi, jak przedstawia w programie dr Adam Bodnar, precyzyjnie wyjaśnić, jakimi przesłankami kieruje się, przystępując do danego procesu. Istotne jest także poszukiwanie nowych ścieżek sądowych. Rzecznik praw obywatelskich powinien być szczególnie aktywny w nadzorowaniu zmian legislacyjnych będących konsekwencją spraw wygranych przed Trybunałem Konstytucyjnym przez rzecznika praw obywatelskich. Równie ważny wydaje się udział rzecznika praw obywatelskich w rozpatrywaniu sprawozdań rządowych przez organy międzynarodowe. Co proponuje pani Zofia Romaszewska? Pani Zofia Romaszewska proponuje działalność dudabiura jako odpowiedź na potrzeby obywatelek i obywateli. Dr Adam Bodnar proponuje w ramach swojej wizji szybkie i skuteczne reagowanie na projekty ustaw sprzeczne ze standardami odnoszącymi się do praw człowieka i stwierdza stanie na straży praw i wolności. To nie tylko reagowanie na naruszenie, ale też zapobieganie, m.in. poprzez sygnalizowanie poważnych zagrożeń legislacyjnych. Krytykowanie propozycji ustawowych godzących w prawa jednostki jest możliwe bez jednoczesnego zaangażowania się w politykę, bez popierania tej czy innej partii politycznej. To podkreślamy bardzo wyraźnie. Pan dr Adam Bodnar nigdy nie należał do żadnej formacji i nie wspierał żadnej formacji politycznej. Pani Zofii Romaszewskiej wystarczy poparcie jednej formacji, zresztą również udzieliła tego poparcia. Doktor Adam Bodnar zapowiada też zintensyfikowanie współpracy, także międzynarodowej, co jest szalenie istotne, ważne. Pani Zofia Romaszewska była tak bardzo przekonana, że do wyboru jej na stanowisko rzecznika praw obywatelskich wystarczy rekomendacja jednej formacji, a jej niegdysiejsze dokonania, przed którymi chylę czoło, stawiają ją ponad prawem, że do ostatniej chwili zwlekała z poddaniem się procedurze sprawdzenia opisanej w stosownej ustawie i obowiązującej każdego kandydata na stanowisko rzecznika praw obywatelskich. A stosunek pani Zofii Romaszewskiej do polskiego systemu sprawiedliwości można odczytać z wypowiedzi dla radiowej Jedynki. Już nie będę tutaj w tej chwili tego cytował. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Otóż rzecznik, który będzie bronił tylko praw obywateli i obywatelek wyznających wyłącznie poglądy bliskie rzecznikowi, prowadzących życie zgodnie z jednym słusznym modelem, to zły rzecznik, nie takiego potrzebujemy. W czasie gdy coraz głośniej i silniej w przestrzeni publicznej panoszą się nienawistnicy, dla których nawet samobójcza śmierć dziecka zaszczutego przez szkolnych kolegów, którym wydawało się, że tropiąc i bijąc geja, nie tylko pozostaną bezkarni, ale że dobrze czynią w Polsce, której zagraża autorytaryzm i coraz większe podporządkowanie prawu i moralności Kościoła katolickiego, do czego dąży, nie kryjąc swoich zamiarów, Zjednoczona Prawica... Taki rzecznik byłby nie obrońcą, ale pogromcą praw obywatelskich. Do tego nie wolno nam dopuścić. (Poseł Rafał Grupiński: Starczy.) Na zakończenie chciałbym zaapelować do pani premier. Słyszymy, że w klubie Platformy Obywatelskiej jest dyscyplina. To nas cieszy. Mamy do wyboru rzecznika obywatelskiego XXI w., mamy do wyboru nowoczesnego, otwartego rzecznika, który faktycznie może zająć się tematami, którymi do tej pory poprzedni rzecznicy się nie zajmowali. Ale mamy do wyboru też rzecznika praw obywatelskich, który będzie reprezentował tylko jedną grupę i będzie bronił praw tylko jednej grupy wyborców. Na to nie możemy pozwolić. Apeluję dzisiaj do pani premier Ewy Kopacz, bo ta procedura nie kończy się w Sejmie, ona się rozpoczyna. Wiemy doskonale, że musi to przyjąć również Senat, a w Senacie jest podział. Jeśli chcemy państwa nowoczesnego, a nie państwa zaściankowego, to wszystko jest w rękach pani premier Ewy Kopacz i nie tylko Sejmu, ale również Senatu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)