Mówca: Paweł Skutecki
Data: 2019-04-26 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Nielicznie zgromadzona Wysoka Salo! Projekt zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym miał trafić pod obrady Wysokiej Izby wczoraj, w Dzień Świadomości Alienacji Rodzicielskiej. Szkoda, że nie trafił. Chociaż może dobrze, bo zapowiadaliście państwo, że ten projekt będzie rzeczywiście walczył z alienacją, po czym dostaliśmy to, co dostaliśmy. Ale w tym miejscu, zanim przejdę dalej, chciałbym oddać hołd tym ofiarom alienacji, o których tak mało się dzisiaj mówi, czyli tym dzieciom, którym wyrwano z serca jednego rodzica, i tym rodzicom, którym usunięto z życia własne dziecko, ale też tym babciom i dziadkom, którym zabrano radość z obserwowania, jak dorastają ich wnuki. Szanowni Państwo! To, że pochodzący z czasów stalinowskich kodeks rodzinny wymaga zmian, to wszyscy wiemy. Wszyscy wiemy, jak bardzo zmienił się świat od lat 60., jak zmieniły się role społeczne, jak zmieniło się postrzeganie macierzyństwa i ojcostwa, postrzeganie rodziny. Świat się zmienił całkowicie, natomiast polski kodeks rodzinny, polskie prawo rodzinne, polskie sądy wyglądają jak skansen tamtych czasów. Zgodzimy się wszyscy, że po rozstaniu rodziców niezależnie od tego, panie ministrze, czy to było małżeństwo, czy to był związek niesformalizowany, najważniejsze jest dobro dziecka. A dzisiaj ta zasada jest notorycznie łamana co najmniej w kilku aspektach, tzn. dzieci są ofiarami przemocy alienacji rodzicielskiej, co oznacza, że jeden z rodziców praktycznie bez żadnych konsekwencji uniemożliwia kontakt dziecka z drugim rodzicem, ale też dzieci są ofiarami przemocy finansowej, bo bardzo wiele dzieci niestety jest utrzymywanych przez jednego rodzica, ponieważ drugi z jakichś powodów mniej czy bardziej racjonalnych odmawia partycypacji w kosztach utrzymania dziecka, ale również dzieci są ofiarami czegoś, panie ministrze, co ludzie nazywają przemysłem okołorozwodowym. To jest ten cały biznes, nie chodzi tylko o sędziów, ale też o biegłych, o adwokatów, urzędników, o całą tę rzeszę ludzi, którzy po prostu żyją z tego, żeby rozwody trwały latami, a nie kilka chwil. I rządowy projekt miał odpowiadać na te wszystkie problemy. Spotkał się jednak z przyjęciem dość krytycznym. Pamiętamy, że był już przecież w Sejmie, z tego Sejmu został wycofany, wrócił z autopoprawką. I teraz o tym, co się stało w tej autopoprawce. Pan minister Ziobro przekonywał publicznie, że ten projekt miał zatrzymać alienację poprzez jej penalizację, co ma miejsce w wielu krajach Europy i świetnie się sprawdza, i że miał wprowadzić priorytetowość opieki naprzemiennej, co znowu nie jest żadnym wyjątkowym zjawiskiem w Europie, bo tak jest w wielu krajach. I państwo autopoprawką usuwacie te dwa główne powody, dla których ta ustawa powstała. To jest zupełnie niezrozumiałe, panie ministrze, dlaczego tak się stało, tym bardziej że w uzasadnieniu do autopoprawki piszecie państwo, że np. penalizacja jest kontrowersyjna i wymaga to dodatkowych badań. Panie Ministrze! Chwilę wcześniej pisaliście w uzasadnieniu do projektu, że odpowiedzią na pojawiające się w doktrynie poglądy o braku podstawy prawnej do ustanawiania pieczy naprzemiennej jest to, że żaden z przepisów materialno-prawnych nie przewiduje takiego rozwiązania i powoływaliście się na rezolucję Rady Europy. W uzasadnieniu do autopoprawki piszecie, że wszystko jest okej, bo czasami jest orzekana opieka naprzemienna. To się kupy nie trzyma. Panie Ministrze! Z czego to się bierze? Dlaczego to tak działa? Co jest, co zostało w tym projekcie po autopoprawce? Zostały natychmiastowe świadczenia alimentacyjne. Rozwiązanie takie jest z pewnością oczekiwane przez wiele środowisk, tym bardziej że wreszcie, co prawda w wąskim zakresie, ale wreszcie alimenty będą oparte na czymkolwiek, na jakiejś tabeli alimentacyjnej. Warto byłoby to rozszerzyć na wszystkie alimenty, tak na wzór niemiecki czy brytyjski. Wielokrotnie o tym rozmawialiśmy i czekamy na to. Ale znowu, dlaczego nie warto ujednolicić tego wieku, o którym pan minister mówił, np. tak jak ma to miejsce w przypadku 500+? Dlaczego ma to być 18 lat, a nie 25, dlaczego 25, a nie 18? Ujednolićmy to. Postępowanie rodzinne z udziałem mediatora. Świetna rzecz, bo rodzice wreszcie będą mieli możliwość usłyszeć od kogoś z zewnątrz, od kogoś, kto jest głęboko w temacie, jak może się skończyć ich sprawa o rozwód, o opiekę nad dziećmi, jeżeli postąpią tak, a jak się skończy, jeżeli postąpią inaczej. Mogą wyjść z sądu po 15 minutach z orzeczeniem, które będzie wszystkich satysfakcjonowało, a mogą wyjść z tego sądu po kilku latach z pustymi kieszeniami i nadszarpniętym zdrowiem. Spotkanie mediacyjne - jak najbardziej. Tylko znowu, panie ministrze: Dzieci naprawdę rodzą się nie tylko w małżeństwach, ale też w związkach niesformalizowanych. Dlaczego w tej sytuacji odmawia pan tym dzieciom takiej możliwości, że ich rodzice dogadają się nie tyle przed mediatorem, bo tego oczywiście pan nie odmawia, ale przed tym postępowaniem informacyjnym z mediatorem? Obliguje pan sąd do zawiadamiania prokuratora o sytuacjach, w których dobro dziecka może być zagrożone. Ale, panie ministrze, do tego nie trzeba zmieniać kodeksu, nie trzeba zmieniać prawa. Przecież sąd i tak ma taki obowiązek. Powinien poinformować prokuratora, jeżeli powziął informację, że dobro dziecka jest zagrożone w jakimś poważnym stopniu. O wnioskach o zabezpieczenie już tutaj mówiły koleżanki posłanki. De facto likwidujecie państwo w ogóle możliwość składania zabezpieczeń, bo w ciągu 30 dni, jak czytamy w projekcie, od wpłynięcia pisma wszczynającego postępowanie najczęściej się nic nie dzieje. Panie ministrze, przecież pan wie o tym, że te problemy zaczynają się chwilę później. Nawet po 30 dniach od wpłynięcia pisma wszczynającego postępowanie bardzo często niestety zdarza się, że jedna ze stron postępowania w ogóle o tym nie wie, że jakieś postępowanie się rozpoczęło. Oczywiście zostawiacie państwo jakąś furtkę dla sądu, bardzo cenną, ale przecież wiemy dobrze, jak sądy traktują furtki. Jeżeli sąd furtkę ma, to będzie ją traktował tak, jak jemu jest wygodnie. Wysoka Izbo! Merytorycznych uwag do tego projektu można mieć mnóstwo. Podczas spotkań wcześniej z panem ministrem i panem rzecznikiem złożyłem już kilkanaście takich poprawek w formie sugestii, oczywiście nieformalnych. Jestem przekonany, że o ile ten projekt nie zostanie odrzucony w pierwszym czytaniu, a wszystko wskazuje na to, że nie zostanie odrzucony, to tych poprawek będzie kilkanaście, kilkadziesiąt, jeżeli nie więcej. Podsumowując, bardzo dobrze, że wreszcie jest rząd, pierwszy rząd od kilkudziesięciu lat, który na serio zauważył konieczność zmiany Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego czy szerzej prawa rodzinnego. Bardzo dziękuję, bo to jest niesamowite. Nie można dłużej bezczynnie, biernie patrzeć na krzywdę dzieci, rodziców, dziadków. Bardzo się cieszę, że ministerstwo w ogóle się tym zainteresowało. Do mojego biura, ale myślę, że i do biur wszystkich posłów każdego tygodnia co najmniej kilka osób zgłasza się z prośbą o jakąś pomoc w kwestiach właśnie okołorozwodowych, opieki nad dziećmi, alimentów itd. Trzeba to uporządkować. Skala krzywd jest ogromna, ale to są najczęściej krzywdy, dramaty rozgrywające się w ciszy, w samotności i nikt o nich nie wie. To znaczy dowiaduje się o nich opinia publiczna, jak stanie się coś nieodwracalnego, a mieliśmy z takimi wydarzeniami do czynienia w ostatnich miesiącach co najmniej kilkukrotnie. I my jako posłowie, i państwo jako urzędnicy, jako prawnicy, wszyscy mamy obowiązek coś z tym zrobić. W związku z tym w imieniu tych dzieci, dorosłych proszę i błagam, panie ministrze, niech to będzie ponad jakimikolwiek podziałami, bez żadnych warunków wstępnych, bez patrzenia na kalendarz wyborczy. Błagam, nie patrzmy na kalendarz wyborczy. Usiądźmy wszyscy do stołu i przygotujmy wspólnie kompleksową, gruntowną, fundamentalną zmianę prawa rodzinnego. Ten projekt niestety, panie ministrze - mówię to ze szczerym żalem i rozczarowaniem - nie jest takim projektem. Nie jestem przekonany, czy podczas prac komisji może się on takim projektem stać. Może, panie ministrze, zamiast go naprawiać warto byłoby go napisać absolutnie od nowa, od podstaw, a ten Kodeks rodzinny, jaki mamy - wyrzucić, spalić. Nowy kodeks - napisać od nowa, niech będzie taki na miarę XXI w., na miarę oczekiwań, jakie dzisiaj mają rodzice korzystający z Internetu, ojcowie, którzy... Ja wychodzę na plac zabaw z moim synem i widzę tam w większości ojców. W latach 60. to było nie do pomyślenia. Świat się zmienił. Pójdźmy za tym. Zróbmy to, panie ministrze, naprawdę porządnie. Jeżeli dzisiaj padłaby taka deklaracja z ust pana ministra, to byłby chyba najszczęśliwszy dzień w życiu setek tysięcy Polaków. Zróbcie to. Jeżeli taka deklaracja nie padnie, będę chyba zmuszony przekonywać mój klub do głosowania przeciwko temu projektowi, bo jeżeli ten projekt przejdzie, jeżeli państwo go przepchniecie kolanem, to być może temat zmian w Kodeksie rodzinnym nie wróci przez najbliższych kilkanaście lat. Nie możemy do tego dopuścić, bo dzieciaki czekają. Te dzieciaki naprawdę cierpią. Panie ministrze, przecież pan o tym wie. Patrzy pan w oczy tych dzieciaków, wiem o tym. Zróbmy to porządnie, panie ministrze. Kodeks rodzinny potrzebuje głębokich, prawdziwych zmian, a nie kosmetyki, bo ta kosmetyka może tylko zaszkodzić. Dziękuję bardzo. (Oklaski)