Mówca: Anita Sowińska
Data: 2020-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność zaprezentować stanowisko klubu Lewicy w sprawie druku nr 643 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Jednym z największych wyzwań, z jakimi mierzy się nasza gospodarka, jest mały kapitał własny polskich firm oraz związana z tym niewielka skłonność do wydawania pieniędzy na inwestycje. Jest to oczywiście problem znany nie od dziś, który sprawia, że polskie firmy nie inwestują w wystarczający sposób w innowacje i środki trwałe i przez to są mniej konkurencyjne na rynku międzynarodowym. Drugim problemem, który również występuje od wielu lat, sprawą, która blokuje polskie firmy, jest skomplikowany system podatkowy wymagający ciągłego śledzenia zmian w przepisach i prowadzenia żmudnej ewidencji podatkowej. Sposobem na usunięcie obu tych barier może być estońska wersja podatku od przedsiębiorstw. Według tej koncepcji CIT odprowadzany jest nie od wypracowanego przez firmę zysku, ale dopiero w momencie wypłaty tego zysku z firmy w formie dywidendy. Czyli dopóki pieniądze pozostają w firmie, a zyski są inwestowane np. w rozwój, dopóty płacenie podatku CIT nie jest wymagane. W projekcie ustawy przewidziane zostały dwa alternatywne warianty opodatkowania do wyboru przez przedsiębiorcę. Wariant pierwszy to ryczałt od dochodów spółek, czyli system wiążący dochód do opodatkowania z kategoriami prawa bilansowego, polegający na znacznej modyfikacji zasad opodatkowania - m.in. zmianie ulega moment powstania obowiązku podatkowego, podstawa opodatkowania, a także stawki podatkowe. Wariant drugi to specjalny fundusz inwestycyjny, który umożliwia szybsze rozliczanie amortyzacji środków trwałych w kosztach podatkowych. Co do zasady proponowane zmiany w ustawie, którą omawiamy, są pozytywne, ponieważ nie tylko obniżają wysokość opodatkowania, ale również zachęcają polskie firmy do inwestowania oraz upraszczają sposób rozliczania podatków. Jak wskazują doświadczenia estońskie, ale również innych krajów, rozwiązania te mają proinwestycyjny charakter i prawdopodobnie przyczynią się do wzrostu kapitałów własnych przedsiębiorstw, poprawy ich płynności, zdolności kredytowej i produktywności, a tym samym wpłyną pozytywnie na wzrost gospodarczy i konkurencyjność polskiej gospodarki. Trzeba jednak wskazać, że zaproponowane rozwiązanie ma również wady. Wadą jest to, że nie będzie to rozwiązanie dostępne dla wszystkich firm, a jedynie dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych, które spełniają wszystkie kryteria łącznie, tj. nie posiadają udziałów w innych podmiotach, zatrudniają co najmniej trzech pracowników oprócz udziałowców, których przychody pasywne nie przewyższają przychodów z działalności operacyjnej oraz które wykazują nakłady inwestycyjne. Zatem nie będą mogli skorzystać z tej preferencji podatnicy PIT, czyli osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, ani też spółki, których udziałowcem jest inna spółka, czy to krajowa, czy zagraniczna. Musimy zdawać sobie sprawę, że takie rozwiązanie będzie prowadzić do zachwiania konkurencyjności w odniesieniu do przedsiębiorstw. Musimy też zdawać sobie sprawę z tego, że zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązania w ciągu kilku pierwszych lat wpłyną na zmniejszenie dochodów budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jak wynika z oceny skutków regulacji, w roku 2021 ujemny wpływ na budżet centralny wyniesie ok. 4,3 mld zł, a na jednostki samorządowe - blisko 1,3 mld zł. To dużo, należy się więc zastanowić, jak zrekompensować samorządom mniejsze wpływy do budżetu, zwłaszcza w pierwszych latach działania nowych regulacji podatkowych. Samorządy już teraz są w bardzo trudnej sytuacji finansowej nie tylko ze względu na pandemię, ale również ze względu na wzrost nakładów na edukację i ochronę zdrowia. Niestety za nowymi obowiązkami nakładanymi przez rząd nie idą dodatkowe wpływy z budżetu, trzeba to więc uwzględnić w nowej ustawie budżetowej. Podsumowując, Lewica popiera dalszą pracę w Komisji Finansów Publicznych nad tą ustawą. Dziękuję bardzo.