Mówca: Eugeniusz Tomasz Grzeszczak (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-04-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W bieżącym roku mija 75. rocznica rozpoczęcia budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, największego przedsięwzięcia przemysłowego II RP. Pragnę przypomnieć, iż dnia 4 lutego 1937 r. minister skarbu i wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski przedstawił Sejmowi RP projekt budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Był to ambitny plan rozbudowy infrastruktury technicznej i budowy nowych fabryk przemysłu obronnego i rozbudowy istniejących na terenie dawnych 46 powiatów województw: kieleckiego, lubelskiego, krakowskiego i lwowskiego. Po ścięciu pierwszych drzew w końcu marca 1937 r. do września 1939 r. powstało 51 nowych zakładów przemysłowych, w których stworzono 110 tys. nowych miejsc pracy. Obok budowy Gdyni i magistrali węglowej Śląsk - Gdynia było to największym sukcesem cywilizacyjnym II Rzeczypospolitej. Do walorów Centralnego Okręgu Przemysłowego należały m.in. racjonalna lokalizacja nowych inwestycji, oparcie produkcji na nowoczesnej technologii, opracowanej przez inżynierów Politechniki Lwowskiej, Politechniki Warszawskiej, Akademii Górniczej w Krakowie, zakładów Cegielskiego z Poznania i zakładów hutniczo-metalurgicznych Górnego Śląska. COP był kontynuacją dzieła Stanisława Staszica - budowniczego Zagłębia Staropolskiego i tzw. trójkąta bezpieczeństwa - lokalizacji przemysłu na ziemi świętokrzyskiej, którą paraliżował kryzys lat 30. Tak jak w latach 20. XX w. hasło ˝Budujemy Gdynię˝ integrowało wokół tego zadania cały naród, wszystkie jego niepodległościowe opcje, tak w drugiej połowie lat 30. zmęczone kryzysem społeczeństwo polskie poparło bez zastrzeżeń hasło ˝Budujemy COP˝, by zmodernizować armię, dać zatrudnienie mieszkańcom przeludnionych terenów Rzeczypospolitej, a w przyszłości rozszerzyć tereny COP-u na sąsiednie wschodnie i północne rejony kraju. W przedsięwzięciu tym odegrał niezwykle ważną rolę Eugeniusz Kwiatkowski. Jako wielce zasłużony w budowie Gdyni, także jako minister przemysłu i handlu w latach 1926-1930, wykorzystał w budowie COP-u opracowania autorów 6-letniego planu rozbudowy polskich Sił Zbrojnych, powstałego z inspiracji generalnego inspektora Sił Zbrojnych generała Edwarda Rydza-Śmigłego oraz generałów: Kazimierza Sosnkowskiego, Tadeusza Kasprzyckiego (twórcy nazwy miasta Stalowa Wola), Mieczysława Maciejowskiego, Aleksandra Litwinowicza, Tadeusza Malinowskiego. Kwiatkowski wykorzystał także memoriał z 15 listopada 1936 r. doc. Uniwersytetu Warszawskiego Władysława Kosieradzkiego o planie COP-u. Rocznica budowy COP-u winna inspirować uczelnie i instytuty naukowe pracujące na jego terytorium, a także organy samorządu terytorialnego i gospodarczego do kooperacyjnej współpracy, zmierzającej do racjonalnego wykorzystywania lokalnych źródeł surowcowych i potencjału przemysłowego, usługowego, a także lokalnego rolnictwa, warzywnictwa i ogrodnictwa oraz bazy turystycznej. Sukces idei budowy COP-u był związany m.in. z zaangażowaniem w jej realizację wybitnych pisarzy i publicystów, wśród nich Melchiora Wańkowicza i Ksawerego Pruszyńskiego, oraz ówczesnych mediów prasowych i filmowych. Chciałbym podkreślić wartość tego wielkiego przedsięwzięcia przemysłowego II RP. Przy tej okazji miło mi poinformować wszystkich tutaj zgromadzonych, iż 15 maja br. w sali kolumnowej Sejmu odbędzie się konferencja naukowa poświęcona 75. rocznicy rozpoczęcia budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Zaszczycą nas znane osobistości ze świata nauki, historycy, rektorzy uczelni wyższych, prezydenci, burmistrzowie miast COP-owskich, osoby związane z osobą Eugeniusza Kwiatkowskiego oraz rozbudową okręgu, a także wiele innych. Warto pamiętać o takich wydarzeniach, które przyczyniły się do rozwoju naszego kraju, przy realizacji współczesnych zadań społeczno-gospodarczych.