Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-03-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawię stanowisko klubu dotyczące projektu ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, druki nr 189 i 330. Projekt procedowanej ustawy opiera się na trzech kluczowych filarach. Pierwszy to wprowadzenie rejestru przestępców seksualnych, drugi - nałożenie na pracodawców i innych organizatorów obowiązków w zakresie działalności związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi i trzeci - określenie miejsc szczególnego zagrożenia występowaniem przestępstw na tle seksualnym. Koncepcja utworzenia rejestru przestępców seksualnych jest słuszna i potrzebna. Jednakże Polskie Stronnictwo Ludowe podziela obawy dotyczące treści ustawy wyrażone przez Polskie Towarzystwo Seksuologiczne. Zacytuję fragment tego stanowiska: ˝Polskie Towarzystwo Seksuologiczne stoi na stanowisku, że nie należy tworzyć jakichkolwiek rejestrów przestępców seksualnych o charakterze publicznym. (...) Po pierwsze, długotrwała ewaluacja skuteczności rejestrów o charakterze publicznym funkcjonujących w innych krajach wyraźnie i spójnie pokazuje, że nie przyczyniają się one do spadku poziomu recydywy seksualnej. Oznacza to, że rejestry publiczne są w zakresie zmniejszenia zagrożenia przestępczością seksualną całkowicie nieskuteczne. Po drugie, wyniki tej ewaluacji pokazują także, że istnienie rejestrów nie powoduje obniżenia ogólnego poziomu przestępczości seksualnej. Oznacza to, że rejestry publiczne nie pełnią także funkcji odstraszającej. (...) Po trzecie, istnienie takiego rejestru w znaczny sposób zmniejsza możliwości prowadzenia terapii przestępców seksualnych. Dzieje się tak, ponieważ dla sprawców mających figurować w rejestrze, zwłaszcza tych, którzy będą tam figurować dożywotnio (sprawcy określeni w art. 106a Kodeksu karnego), nie będzie perspektywy powrotu do społeczeństwa, co znacząco ograniczy możliwość ich terapii i resocjalizacji. Oznacza to, że istnienie rejestrów publicznych utrudnia przeciwdziałanie przestępczości seksualnej. Po czwarte, istnienie publicznych rejestrów przestępców seksualnych nie tylko nie przeciwdziała przestępstwom seksualnym, ale także nie zmniejsza poziomu lęku społecznego związanego z takimi przestępstwami. Zachodzi tu zależność odwrotna - istnienie takiego rejestru zwiększa poziom lęku społecznego związanego z przestępstwami seksualnymi. W związku z tym należy dodać, że określenie miejsc szczególnego zagrożenia, o którym mowa w ustawie, będzie ten lęk nasilać˝. Procedowany projekt zakłada istnienie dwóch rejestrów: rejestru z ograniczonym dostępem i rejestru publicznego. Projektowana ustawa w art. 12 pkt 6-7 mimo ograniczenia zakresu otrzymywanych informacji przyznaje dostęp do rejestru z ograniczonym dostępem pracodawcom i innym organizatorom przed dopuszczeniem osoby do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi. Powstaje tu pytanie, czy - w nawiązaniu do opinii ekspertów przytoczonej przed chwilą - nie mamy do czynienia ze zbyt szerokim zakresem podmiotów posiadających dostęp do pełnego rejestru. Jak powiedziałem na wstępie, Klub Parlamentarny PSL opowiada się za stworzeniem rejestru, ale warto w tej kwestii słuchać specjalistów, a ci stoją na stanowisku, że to istnienie niepublicznych rejestrów przestępców seksualnych jest istotnym elementem systemu przeciwdziałania przestępczości seksualnej. Oczywiście konieczna jest tu organizacja terapii sprawców, dozoru probacyjnego i dozoru postpenitencjarnego. Odnosząc się do zmian wprowadzonych podczas prac komisji, z zadowoleniem należy przyjąć, że wprowadzono: po pierwsze, poszerzenie zakresu przestępstw wyłączonych w art. 2 projektowanej ustawy, zwłaszcza poprzez usunięcie z zakresu przestępstw objętych obligatoryjnym wpisem do rejestru przestępstw określonych w art. 202 § 4a-4c, gdyż w przypadku tych przestępstw wpis do rejestru mógłby być zbyt dotkliwy dla sprawcy; po drugie, zmianę w art. 6 dotyczącą wykreślenia zapisu o umieszczaniu w rejestrze osób, przeciwko którym prawomocnie umorzono postępowanie na podstawie amnestii; po trzecie, poprawki do art. 9, zwiększające uprawnienia sądu w kontekście dokonywania wpisów w rejestrze; po czwarte, ograniczenie w przepisach przejściowych kręgu osób, które dopuściły się przestępstw na tle seksualnym przed wejściem w życie niniejszej ustawy. W tej materii zachodzi poważna wątpliwość co do zgodności projektowanego art. 27 z prawem, bowiem zgodnie z rzymską zasadą nulla poena sine lege, obowiązującą na gruncie prawa karnego w Polsce, nie można stosować wobec przestępcy kary, która nie obowiązywała w trakcie popełnienia przestępstwa, a w kontekście kary rozpatrywać należy wpis do rejestru. Podsumowując, pozytywnie należy ocenić kierunek działań w zakresie utworzenia rejestru przestępców seksualnych, co istotnie polepszyć może bezpieczeństwo obywateli. Jednakże utworzenie rejestru publicznego stanowić może w dużej mierze stygmatyzację bliskich sprawców tudzież - tak jak to już było wyrażane przez przedmówców - miejsc, w których rozgrywały się te dramatyczne wydarzenia, towarzyszące tego typu czynom zabronionym. Oczywiste jest, że zadaniem państwa jest ochrona obywateli i obywatelek przed zagrożeniami ze strony skazanych nierokujących poprawy, jednak musimy także mieć na uwadze ograniczanie barier stawianych przestępcom, które uniemożliwiają im powrót do społeczeństwa. To nie zmienia jednak faktu, że Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego stoi na stanowisku, iż sama ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym jest w Polsce potrzebna, i stąd poprzemy zaproponowaną ustawę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)