Mówca: Sprawozdawca Władysław Teofil Bartoszewski
Data: 2022-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Obrony Narodowej i Komisji Spraw Zagranicznych, które w dniu 6 lipca odbyły wspólne posiedzenie, mam zaszczyt przedstawić rekomendacje obu komisji dotyczące projektu ustawy o ratyfikacji protokołu do Traktatu Północnoatlantyckiego w sprawie akcesji Republiki Finlandii, podpisanego w Brukseli dnia 5 lipca 2022 r. Rys historyczny, który nam przybliży, dlaczego to jest takie istotne. Republika Finlandii powstała dopiero w grudniu 1917 r., bo do czego czasu była kontrolowana przez Królestwo Szwecji, od XIII w. do 1809 r., a potem wchodziła w skład Imperium Rosyjskiego jako tzw. Wielkie Księstwo Finlandii. Po uzyskaniu niepodległości Finlandia była od samego początku państwem neutralnym, podobnie jak inne państwa skandynawskie. Przyłączyła się do innych państw skandynawskich. Po trudnych doświadczeniach tzw. wojny zimowej 1939-1940 ze Związkiem Sowieckim i wymuszonych przez to państwo, czyli przez Sowietów, w 1945 r. ustępstwach terytorialnych Finlandia została zmuszona podpisać tzw. układ o przyjaźni współpracy i pomocy wzajemnej, który całkowicie uzależnił Finlandię od ZSRR w sprawach polityki zagranicznej. Fińscy politycy, w tym agenci wpływu KGB, przyjęli koncepcję, bo taka była niestety rzeczywistość, utrzymywania za wszelką cenę jak najlepszych stosunków z Sowietami. Było to określane przez wszystkich dookoła na świecie jako tzw. finlandyzacja kraju, co utrudniało, a wręcz uniemożliwiało integrację Finlandii z politycznymi, a nawet gospodarczymi instytucjami zachodu. Sytuacja zmieniła się po rozpadzie Związku Sowieckiego. W 1992 r. Finlandia zawarła traktat z Federacją Rosyjską, który umożliwił jej wstąpienie do Unii Europejskiej i aktywne uczestnictwo m.in. w Radzie Europy, misjach humanitarnych i ratunkowych, a później nawet w misjach wojskowych w Kosowie i Afganistanie. W ostatnich latach siły zbrojne Finlandii stały się w pełni interoperacyjne z siłami NATO i biorą regularny udział w ćwiczeniach sojuszniczych. Neutralność państwa zachowała się praktycznie wyłącznie na papierze. Do momentu brutalnej agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę jedynie ok. 25% obywateli Finlandii wyrażało chęć przystąpienia tego państwa do NATO. Po 24 lutego br., a zwłaszcza po odkryciu zbrodni popełnionych na Ukrainie przez wojska rosyjskie, procent poparcia akcesji Finlandii do NATO wzrósł do 65%, a teraz jest nawet wyższy. Akcesja Republiki Finlandii, państwa, które należy do Unii Europejskiej, do Sojuszu Północnoatlantyckiego jest rzeczą naturalną i stworzy lepsze warunki do rozwoju współpracy między paktem a Unią Europejską i komplementarnej z NATO wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej. Członkostwo Finlandii pozwoli lepiej zrozumieć zagrożenia na flance wschodniej, a teraz również na flance północnej NATO i pozwoli sprecyzować potrzeby sił zbrojnych w zakresie planowania obronnego. Akceptacja akcesji Republiki Finlandii do Paktu Północnoatlantyckiego znacząco podniesie poziom bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego, ponieważ stanie się ono prawie wewnętrznym - z wyjątkiem enklawy kaliningradzkiej - praktycznie wyłącznym akwenem wewnętrznym państw NATO-wskich, co sprzyja zwiększeniu bezpieczeństwa również naszego państwa. Wspólna troska o bezpieczeństwo w najbliższym naszym sąsiedztwie może oznaczać szczególne zbliżenie Polski i Finlandii w zakresie wzmacniania w ramach NATO optyki krajów północnych, bałtyckich, Polski i innych krajów ulokowanych w bezpośrednim sąsiedztwie Rosji. Możemy sobie zadać pytanie, dlaczego siły zbrojne tak małego liczebnie państwa jak Republika Finlandii są ważne dla Paktu Północnoatlantyckiego. Finlandia ma ok. 5600 tys. mieszkańców i stałą armię liczącą zaledwie 23 tys. żołnierzy. Posiada wszakże armię rezerwową, świetnie wyszkoloną, która liczy 900 tys. członków i 14 tys. sił paramilitarnych. Roczny budżet wojskowy w kraju, który ma 5600 tys. mieszkańców, to jest ekwiwalent 29 mld zł. Przypominam, że polski budżet wojskowy w kraju, który ma 38 mln mieszkańców, to 55 mld zł. Proszę porównać skalę na 1 tys. mieszkańców. Gdy porównujemy sytuację militarną rozmaitych państw - bo są takie badania, jest takie studium, które porównuje sytuację 142 państw - to Finlandia w takim porównaniu wypada doskonale. Jeśli chodzi o liczbę ludności, na 142 państwa Finlandia jest na 105. miejscu, ale jest na 4. miejscu, jeśli chodzi o siły rezerwowe, na 6. miejscu, jeśli chodzi o zaminowanie obronne kraju, na 15. miejscu pod względem dostępności portów, na 16. miejscu, jeśli chodzi o dostępność sieci dróg, i na 19. miejscu - to teraz jest bardzo ważne w kontekście wojny na Ukrainie - na 142 państwa, jeśli chodzi o artylerię i siły rakietowe. Siły zbrojne Finlandii są podzielone na lokalne, których zadaniem jest utrzymanie wszystkich funkcji krytycznych państwa, regionalne, które mają utrzymać teren i zadać jak najwięcej strat żołnierzom wroga, siły operacyjne, które są skoncentrowane na ataku na przeciwnika, oraz siły szybkiego reagowania, które pozostają w stałej, permanentnej gotowości bojowej. Armia fińska - i to jest coś, czego możemy się od nich uczyć - co roku szkoli 20 tys. poborowych i 10 tys. rezerwistów w formacjach bojowych na poziomie brygady, czyli nie operują brygadami. To jest, panie przewodniczący, coś, co powinniśmy wprowadzić w naszym wojsku. Szkolenie trwa od 6 miesięcy do 1 roku w zależności od stopnia wojskowego. Im wyżej, tym dłużej ono trwa. Siły fińskie są bardzo dobrze uzbrojone, bardzo mobilne i świetnie zmotywowane. Będą niewątpliwym atutem dla Paktu Północnoatlantyckiego. Pragnę zaznaczyć, tak jak i pani poseł, że posiedzenie połączonych komisji przyjęło projekt tej ustawy przez aklamację i w związku z tym rekomendujemy Wysokiemu Sejmowi głosowanie za tą ważną, historyczną i naprawdę niesłychaną ustawą. Finlandia od 1918 r. neutralna teraz przyjmuje właściwą jej pozycję w świecie obronnym Zachodu. Jest to największy podarek, jaki pan prezydent Putin mógł nam zrobić, że zjednoczył nie tylko państwa, które już do Paktu Północnoatlantyckiego należą, ale również że doprowadził do tego, iż Królestwo Szwecji i Republika Finlandii przystąpią do naszego obronnego sojuszu przeciwko siłom Federacji Rosyjskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)