Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2023-03-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Gospodarka w obiegu zamkniętym oznacza podjęcie szeregu różnych działań w zakresie zarówno formalnoprawnym, jak i rzeczowym. Szkoda, że nie mamy w polskim parlamencie w ogóle debaty na ten temat, czyli o tym, jak widzimy gospodarkę obiegu zamkniętego w Polsce. Ona rzeczywiście jest bardzo powiązana z innymi, licznymi elementami. Ten omawiany projekt ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej jest, jak już mówiono, transpozycją dyrektywy 2019/904 w zakresie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko, w sposób szczególny zaś tych produktów, które mają charakter jednorazowy: zarówno tych, które znajdują się na liście dziesięciu najbardziej, że tak powiem, inkryminowanych produktów, których stosowanie zostało zakazane, jak i tych, które też są jednorazowe, ale mają zupełnie inny charakter i inne zastosowanie. Tworzywa sztuczne oczywiście stanowią problem środowiskowy, dlatego że rozkładają się przez długi czas, a część z nich poza zanieczyszczaniem powierzchni ziemi, gleb, zanieczyszcza również, i to w znacznym stopniu, wody oceaniczne i morskie. Plastiki stanowią prawie 50% wszystkich morskich odpadów, a produkty jednorazowe stanowią ponad 2/3 tego wolumenu. Trzeba również powiedzieć, że cel regulacji, który został określony w ustawie, to przede wszystkim zmniejszenie ilości odpadów pochodzących z produktów jednorazowych, również poprzez zakaz wprowadzania ich do obrotu. Cel ten można osiągnąć czy proponuje się osiągnąć przez z jednej strony wprowadzenie opłat w stosunku do pewnych kategorii produktów, które zostały wymienione w załączniku nr 6, zakaz wprowadzania do obrotu produktów jednorazowych, które są wymienione w załączniku nr 7, wprowadzenie widocznych i nieusuwalnych oznaczeń, które znajdują się albo na opakowaniu, albo na samym produkcie, informowanie klientów o szkodliwości stosowania tych produktów dla środowiska i zapewnienie oczywiście co najmniej 1/4 recyklatu w roku 2025 i 30% recyklatu w roku 2030, jeżeli chodzi o butelki jednorazowego użytku o pojemności do 3 l. Jest jeszcze sprawa kontrowersyjna w szczególności dla producentów opakowań butelek, mianowicie stosowanie zakrętek i wieczek trwale przymocowanych. W przypadku niektórych produktów, również produktów przeznaczonych chociażby dla dzieci, kwestionowano to ze względów bezpieczeństwa. Chodzi tu też o obligatoryjne poziomy zbiórki pojemników, butelek: 77% od roku 2025 i 90% od roku 2030. Chciałbym tu zwrócić uwagę, że procedujemy nad harmonizacją dyrektywy 2019/904, ale ta właśnie dyrektywa wraz ze zmianą rozporządzenia 2019/1020 oraz dyrektywą 94/62/WE mają ulec rychłej zmianie, bowiem 30 listopada ub.r. wpłynął wniosek Komisji Europejskiej dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady - jeszcze raz podkreślam: rozporządzenia - w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, który ma mieć formę rozporządzenia, ponieważ nie udało się osiągnąć celów zawartych w dyrektywie 94/62/WE. Determinacja prezydencji szwedzkiej oraz szybki postęp prac w Parlamencie Europejskim sprawiają, że niewykluczone, iż to nowe rozporządzenie pojawi się jeszcze w roku 2023, więc będziemy mieli do czynienia z sytuacją, że oto dokonujemy w chwili obecnej zmiany, a za chwilę nowe rozporządzenie nałoży na nas nowe obowiązki związane z tymi regulacjami. Już w chwili obecnej nakładamy szereg obowiązków na przedsiębiorców, które dotyczą licznych elementów, bowiem ustala się przede wszystkim stawki opłat, również nakłada się obowiązki sprawozdawcze na wprowadzającego do obrotu, te obowiązki są nakładane także na państwo. Ale chciałbym zwrócić uwagę, że jest kilka zmian, o których mówiła pani poseł sprawozdawca, zresztą w sposób bardzo rzetelny, które wykraczają poza zakres zmiany ustawowej. To właśnie (Dzwonek) art. 4, art. 10, art. 11. Uznaję, że nawet mimo zasadności tego nie powinno się jednak robić tak, że się wykracza poza regulację ustawową, a wręcz powinno się to wprowadzać w innej ustawie.