Mówca: Czesław Siekierski
Data: 2022-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Jakie są uwarunkowania budżetu 2023 r. - wiadomo. Ciągle mówimy o pandemii w latach 2020, 2021, 2022, mówimy o wojnie na Ukrainie od 8 miesięcy. Ale nie mówimy o błędach, jakie popełnia rząd, o błędnej polityce rządu, za mało mówimy o nieodpowiedzialnej polityce Narodowego Banku Polskiego. Jeśli chodzi o porwane łańcuchy dostaw, to zostało w jakiś sposób opanowane. Kryzys energetyczny, który został wywołany przez Rosję, był w dużej mierze do przewidzenia, bo przecież rząd jesienią 2021 r. miał pewne informacje, jakie są zagrożenia, co się może wydarzyć, a więc trzeba było podjąć pewne działania przygotowawcze. Ponadto Komisja Europejska na szczęście rozluźniła cały system wydatkowy, jeśli chodzi o budżet. Ale rozluźnienie, zwiększenie możliwości wydatkowych nie oznacza stworzenia raju wydatkowego. Taki raj wydatkowy rząd realizuje. Oczywiście jest rzeczą normalną, że w okresie kryzysu wzrastają wydatki. Wszystkie państwa zwiększają wydatki, próbując dofinansować swoją gospodarkę, dofinansować obywateli w ich trudnej sytuacji. Ale ważne jest, na co te środki wydajemy, jak one są wykorzystywane, czy one przynoszą oczekiwany, zakładany efekt. Brak właściwie rozeznania, ile co kosztuje, ile co będzie kosztowało. A przecież te rachunki można przeprowadzić z wyprzedzeniem. A więc mamy sytuację trudną i rząd nie może odnaleźć się w tej sytuacji. Teraz chciałbym przedstawić parę drobnych uwag odnośnie do liczb zawartych w budżecie. Zakłada się rekordowy wzrost podatkowy - o 81 mld w stosunku do roku 2022. A więc pytanie: Z jakim skutkiem, skąd? I oczywiście pytanie: Czy także na rok 2023 będzie przedłużona tarcza antyinflacyjna, czy założono z tego tytułu zmniejszenie wpływów z VAT w roku 2023? Bo przy tej skali przewidywanego wzrostu wpływów podatkowych należy sądzić, że nie. Drugi problem - rząd zapowiadał obniżkę podatków od obywateli, a w 2023 r. zakłada wzrost dochodów z PIT o 15 mld. Przecież Polski Ład i dalsze jego tzw. udoskonalenia miały pozostawić więcej pieniędzy w kieszeniach podatników. (Poseł Robert Telus: I zostawiają.) Jaka jest rzeczywiście sytuacja? Jeśli chodzi o wydatki na... (Wypowiedź poza mikrofonem) Zaraz do tego dojdziemy. Jeśli chodzi o wydatki na służbę zdrowia, to oczywiście zapominamy i nie mówimy o tym, że wydatki prywatne są w granicach prawie 50 mld zł, a więc to jest prawie 1/3 całościowych wydatków, tych 165 mld. Jaka jest sytuacja wielu szpitali - wiemy. Jakie jest zadłużenie - wiemy. Jakie są przeciwdziałania rządu w tym zakresie - nie wiemy. Nie ma propozycji. Jeśli chodzi o wydatki na cele obronne, to budżet został zwiększony do 3% PKB, do prawie 97,5 mld zł. Oczywiście tu była pełna akceptacja, wszyscy głosowaliśmy za ustawą o obronności. Ale jeśli chodzi o cały system zakupów, on ma być poza budżetem. Na razie plany są takie, że to będzie ok. 40-50 mld, jednak tak naprawdę nie wiemy, jaki jest plan zakupów, jeśli chodzi o uzbrojenie. Wreszcie wszyscy wiemy, jaka jest ogromna drożyzna. Jeśli chodzi o pokrycie wydatków na programy społeczne, zakładaną waloryzację, świadczenia, to te pozycje nie są adekwatne do oczekiwań i ogromnej drożyzny, jaka jest na rynku. Najlepiej obrazuje to system wsparcia, a właściwie brak tego systemu, jeśli chodzi o przeciwdziałanie wzrostowi kosztów, drożyźnie w zakresie energii elektrycznej, gazu, a także jeśli chodzi o dopłaty w kwestii ciepła. Właściwie rząd nie wie, ile to wszystko będzie kosztować, wnosi natomiast kolejne propozycje, które będą obowiązywały w przyszłym roku, nie pokazując źródeł finansowania. Jest też problem samorządów. Oczywiście samorządy wymagają stabilnego finansowania. Jakie są propozycje? Właściwie samorządy muszą kosztem swoich środków współfinansować pensje nauczycieli. Umowa była inna. Jeśli samorządy przesuwają środki, bo muszą to zrobić, to nie mogą realizować wtedy innych inwestycji, innych zadań, na które umówiły się ze swoimi wyborcami, a więc istnieje problem stabilności dochodów samorządów. Myślę, że to, o co upominają się samorządowcy, jest wyjątkowo ważne dla zachowania tych relacji między samorządem czy władzą a obywatelami. Nie ma nic gorszego niż uznaniowość i brak stabilności w finansowaniu samorządów. W budżecie na 2023 r. nie widać odpowiednich środków na wsparcie przedsiębiorstw, szczególnie małych przedsiębiorstw, a także sektorów energochłonnych. Są tam same zapowiedzi, nie ma pokazywania źródeł finansowania, wielkości kwot. To jest po prostu zapowiedź bez pokrycia. W projekcie nie zapisano także środków na wsparcie sytuacji w rolnictwie. Wiemy, jaki jest poziom cen nawozów, paliw, energii. Wiemy, że zagraża to utrzymaniu ciągłości produkcji i odpowiedniego poziomu dochodów. To wymaga trwałego rozwiązania, bo jeszcze tej jesieni rolnicy opierali się na pewnych zapasach, a kwestia finansowania w przyszłym roku wymaga jednak, aby teraz pokazać rolnikom tę perspektywę. To jest ważne dla spraw bezpieczeństwa w kwestii żywności. Wreszcie przechodzę do problemów związanych z deficytem i zadłużeniem. Oczywiście przedstawiana inflacja jest niepełna, bo inflacja, która jest odczuwalna, jest znacznie wyższa. Szacuje się, że odczuwalna inflacja wynosi od 25% do 30%, a jeśli chodzi o ludzi biednych, to jest to poziom od 30% do 35%, bo inne są ich koszty... (Poseł Tadeusz Cymański: Koszyk.) ...inny jest ich koszyk. Oni wydają te środki na inne rzeczy. (Poseł Tadeusz Cymański: Tak jest. To jest ważne.) Musimy to wziąć pod uwagę. Trzeba wziąć pod opiekę zwłaszcza biednych, ubogich w różnych aspektach. (Oklaski) Nie wolno przed tym uciekać bez względu na to, czy jesteśmy po tej stronie sceny politycznej, czy po drugiej, czy w środku. Wreszcie przechodzę do problemu, który wzbudza bardzo duże obawy, problemu wydatków, które są poza budżetem. Właściwie ten budżet jest, można powiedzieć, połową budżetu. Jest to budżet niepełny, a przez to nie można porównywać go do budżetu z poprzednich lat. Nie ma się czego obawiać. Trzeba pokazać pełną skalę wydatków poza budżetem, bo łatwiej będzie to rozwiązywać, łatwiej będzie później walczyć i zmniejszać te wydatki, które pewnie w większości są celowe, ale nie ma nic gorszego niż ich ukrywanie. Jeśli porównamy te wydatki w oparciu o tzw. program konwergencji, który co roku kierowany jest do Brukseli, to zadłużenie na koniec 2022 r. będzie wynosiło 1,56 bln, a na koniec 2023 r. będzie wynosiło 1,767 bln. To zadłużenie będzie jeszcze wyższe, bo 2023 r. jest rokiem wyborczym, a poza tym sytuacja jest dynamiczna. Pojawiają się nowe zagrożenia, które trzeba rozwiązywać. Wreszcie pojawia się problem, jak to rozwiązywać. Krajowy Plan Odbudowy, który mówi o transformacji, o przygotowaniu, o odbudowie gospodarki, o przebudowie, obniży inflację, wzmocni złotówkę, wzmocni poziom całej naszej gospodarki. Naprawdę trzeba z tego skorzystać. To obrażanie się czy ta wojenka, która jest nikomu niepotrzebna, to działania, które są bezsensowne. Niskie stopy inwestycyjne właściwie nie gwarantują rozwoju. Wreszcie na koniec, bo chciałem zostawić jeszcze czas kolegom, poruszę kwestię obsługi długu. Obsługa długu publicznego w tym roku będzie kosztowała ok. 30 mld. W przyszłym roku będzie kosztowała ponad 80 mld. Trzeba szczerze, realnie, uczciwie mówić o budżecie. Nie ma nic gorszego niż oszukiwanie obywateli. Myślę, że o sprawach samorządu i innych kwestiach więcej powie kolega Krzysztof Paszyk i inni koledzy. Bardzo dziękuję za uwagę. (Oklaski)