Mówca: Sprawozdawca Andrzej Dąbrowski
Data: 2013-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu przedstawić stanowisko dotyczące projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2014 Rokiem św. Jana z Dukli. Na wstępie zaznaczę, że to będzie dość krótka wypowiedź, ponieważ bardzo obszerne uzasadnienie zostało dołączone do projektu uchwały. Jan z Dukli urodził się ok. 1414 r. w katolickiej rodzinie mieszczańskiej w Dukli. Nie znamy dokładnej daty jego urodzenia, wiadomo jednak, że dożył sędziwego wieku. Nie możemy, niestety, niczego konkretnego powiedzieć o młodości Jana. Według miejscowej tradycji Jan miał już od młodości prowadzić życie pustelnicze w pobliskich lasach, u stóp góry zwanej Cergową. Do dziś w odległości kilku kilometrów od Dukli znajduje się pustelnia i drewniany kościółek pod wezwaniem św. Jana z Dukli postawiony w miejscu, gdzie miał on samotnie prowadzić bogobojne życie. Nie znamy przyczyn, dla których Jan opuścił pustelnię i wstąpił do franciszkanów konwentualnych, zapewne w pobliskim Krośnie w latach 1434-1440, kiedy miał już 25-30 lat. Po nowicjacie i złożeniu profesji zakonnej odbył studia kanoniczne i został wyświęcony na kapłana. Musiały to być studia solidne, skoro Jan został od razu powołany na urząd kaznodziei, bowiem urząd ten powierzano w klasztorach franciszkańskich kapłanom wyjątkowo uzdolnionym i wewnętrznie uformowanym. Tego wymagał w regule św. Franciszek, założyciel zakonu. Jan z Dukli przez długi czas obserwował, jak powstawał i kształtował się zakon bernardynów, i umacniał się ich gorliwością, co zaskutkowało przejściem Jana z klasztoru franciszkańskiego do ojców bernardynów. W dojrzałym wieku postanowił wrócić do Lwowa i tam spędzić resztę życia. We Lwowie powierzono mu funkcję kaznodziei i spowiednika. Rozmiłowany w modlitwie poświęcał na nią długie godziny. Aby dokładnie zapoznać się z konstytucjami nowego zakonu, wczytywał się w nie pilnie, a gdy utracił wzrok, prosił, by odczytywał mu je kleryk, bo chciał się ich wyuczyć na pamięć. Ponadto do ślepoty dołączyła się choroba bezwładu nóg. Jan oddał ducha Bogu w konwencie lwowskim 29 września 1484 r. Pochowano go w klasztorze, w kościelnym chórze zakonnym za wielkim ołtarzem. Przekonanie o świętości kapłana było tak powszechne, że zaraz po jego śmierci wierni zaczęli gromadzić się w pobliżu jego grobu, aby modlić się do niego o łaski. W roku 1487 obserwanci wystarali się u papieża Innocentego VIII o zezwolenie na podniesienie ciała, co równało się pozwoleniu na oddawanie mu czci publicznie. Zezwolenie przywiózł ze sobą z Rzymu komisarz generała zakonu ojciec Ludwik de la Torre, ale sam akt przeniesienia odbył się dopiero w roku 1521. Nowy grób umieszczono nad posadzką prezbiterium po prawej stronie. W roku 1608 z racji budowy nowego kościoła wystawiono marmurowy sarkofag, przeniesiony w roku 1740 za wielki ołtarz. Do roku 1946 trumienka z relikwiami Jana z Dukli znajdowała się we Lwowie. W roku 1974 została przeniesiona do kościoła bernardynów w Rzeszowie, obecnie zaś znajduje się ponownie w Dukli. Liczne łaski otrzymywane za pośrednictwem sługi Bożego ściągały do jego grobu nie tylko katolików, lecz także prawosławnych i Ormian. Już za życia Jana z Dukli nikt nie miał wątpliwości, że jest on święty. Stare źródła podają, że pierwszym znakiem skuteczności jego wstawiennictwa było uzdrowienie gwardiana lwowskiego klasztoru. Nieprzytomnego, z wysoką gorączką zakonnika położono na łożu brata Jana i okryto jego szatą. Niemal natychmiast wszelkie objawy choroby ustąpiły i ojciec gwardian odzyskał siły. Drugim zanotowanym cudem był przypadek lwowskiej mieszczki Jadwigi Orłowej, która za życia świętego często się u niego spowiadała. Kobieta ta, podobnie jak Jan, straciła wzrok. Po jego śmierci zaczęła prosić go o pomoc i niebawem zaczęła znowu widzieć. Odtąd z roku na rok do księgi cudów przybywało coraz więcej wpisów poświadczających skuteczne orędownictwo świętego z Dukli. Proces kanoniczny Jana z Dukli rozpoczął się w roku 1615 na prośbę króla Zygmunta III Wazy z poparciem biskupów polskich, jak również wielu senatorów. Proces, wiele razy przerywany, został wreszcie ukończony szczęśliwie w roku 1731. Na podstawie nieprzerwanego kultu, jakim cieszył się sługa Boży, papież Klemens XII w roku 1733 ogłosił Jana z Dukli błogosławionym, wyznaczając na dzień jego święta 19 lipca. Termin ten był kilkakrotnie przenoszony, jednakże reforma kalendarza liturgicznego w Polsce w roku 1974 ustaliła go na 3 października. Po kanonizacji przesunięto go jednak na dzień 8 lipca. W roku 1739 na prośbę króla Augusta III Sasa, biskupów i kapituł katedralnych oraz magistratu lwowskiego papież Klemens XII ogłosił błogosławionego Jana z Dukli patronem Korony oraz Litwy. Już w roku 1754 król August III Sas wniósł prośbę do Rzymu o kanonizację błogosławionego Jana z Dukli. Prośbę ponowił król Stanisław August Poniatowski w roku 1764, uczynił to również polski Sejm. Niewola jednak przerwała te zabiegi. Dopiero w roku 1957 Episkopat Polski wystąpił do Stolicy Świętej z ponowną prośbą o kanonizację. Kanonizacji dokonał w Krośnie papież Jan Paweł II podczas swojej wizyty w dniu 10 czerwca 1997 r. Pragnę zaznaczyć, że postać św. Jana z Dukli jest bardzo ważna nie tylko dla mieszkańców ówczesnych ziem Polski wschodniej, jak i obecnych terenów Polski wschodniej, lecz także dla mieszkańców ziem zachodnich, których wielu historia zmusiła do wyemigrowania ze Lwowa i osadzenia się na polskich ziemiach zachodnich. Wydaje mi się również, że postać tego świętego jest na tyle ważna dla Polski, iż powinna być dobrze znana na terenie całego kraju, i dlatego bardzo serdecznie proszę w imieniu komisji o ustanowienie roku 2014 Rokiem św. Jana z Dukli. Dziękuję bardzo.