Mówca: Marzena Dorota Wróbel
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt, nad którym obecnie obradujemy, jest niezwykle szkodliwym projektem, który w przyszłości może być wykorzystywany do wprowadzania swoistej cenzury obyczajowej i językowej. Może być też narzędziem atakowania osób i organizacji, które kierują się zdrowym rozsądkiem i stoją na straży tradycyjnych wartości kulturowych, rodziny. Autorzy zmiany ustawy proponują rozszerzenie jej zakresu podmiotowego. W dotychczasowej regulacji zostały wyszczególnione obszary przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną. Autorzy niniejszej regulacji chcą rozszerzyć katalog przesłanek o tożsamość płciową lub ekspresję płciową. Autorzy projektu uważają za tożsamość płciową utrwalone intensywne odczuwanie, doświadczanie i przeżywanie własnej płciowości, która odpowiada lub nie płci metrykalnej. Pod pojęciem ekspresji płciowej rozumieją natomiast sposób prezentowania się w społeczeństwie poprzez akcesoria kulturowe tradycyjnie kojarzone z płcią, poprzez narzędzia zarówno materialne, typu ubiór, jak i niematerialne, na przykład sposób poruszania się czy język. Nikomu w Polsce nie zabrania się intensywnego doświadczania i przeżywania własnej płciowości ani prezentowania tej płciowości przez akcesoria kulturowe. Każdy człowiek to robi. Należy domniemywać, że chodzi tu raczej o sytuację, w której tożsamość płciowa i jej kulturowa demonstracja nie będą się pokrywały z płcią metrykalną. Obawiam się, że w przypadku tej regulacji prawnej, która została zaproponowana w niniejszym projekcie, karze będą podlegały nawet osoby, które okażą zdziwienie tego typu sytuacją w momencie, kiedy spotkają się z tymi zjawiskami, i że ich zdziwienie może być zakwalifikowane jako forma dyskryminacji. Co się z tym wiąże? Oczywiście kary, takie jak odszkodowanie lub zadośćuczynienie, w wysokości, która zapewni, cytuję, skuteczność, proporcjonalność i dolegliwość kary. Autorzy projektu chcą nawet uchylić art. 15 ustawy matki, w którym zapisane są terminy przedawnienia roszczeń. Projektodawcy chcą również, by ochrona przewidziana w ustawie przysługiwała osobom fizycznym, osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Do tej pory w naszym kręgu kulturowym przyjmowano, że dyskryminować ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd czy orientację seksualną można tylko osoby, bo tylko one posiadają te cechy dystynktywne. Okazuje się, że jednak nie. Autorzy projektu chcą rozciągnąć je również na osoby prawne i jednostki organizacyjne, a cechy przynależne ludziom nadać także organizacjom. To już jest kompletnie nielogiczne, bo to oznacza, że organizacje będą miały tożsamość płciową lub ekspresję płciową. Jest to bardzo nowatorskie, zaiste rewolucyjne podejście, szkoda tylko, że nie ma nic wspólnego z logiką. Ciekawe są również typy dyskryminacji. Oprócz dyskryminacji bezpośredniej, pośredniej i wielokrotnej projektodawcy proponują również dyskryminację przez asocjację i przez asumpcję. Długo z prawnikiem deliberowaliśmy, co to oznacza. Asocjacja nie jest pojęciem zdefiniowanym w polskim systemie prawnym. Odnosi się do zjawisk fizycznych, psychologii, statystyki, programowania, astronomii, genetyki, biologii, ale nie do dyskryminacji. Autorzy piszą: dyskryminacja przez asocjację to sytuacja, w której podmiot jest traktowany mniej korzystnie, niż jest lub byłby traktowany inny podmiot w porównywalnej sytuacji, z powodu powiązania tego podmiotu z podmiotem posiadającym jedną lub kilka cech, o których mowa w art. 1. Czyli co by było, gdyby. By rozstrzygnąć, czy dany podmiot jest dyskryminowany, trzeba mieć zdolności zaiste profetyczne, by z góry móc określić, jak ten podmiot byłby traktowany w porównywalnej sytuacji (Dzwonek) z powodu powiązania tego podmiotu z innym podmiotem. Nie będę już w podobny sposób charakteryzowała dyskryminacji przez asumpcję, bo to jest tak samo logiczne jak dyskryminacja przez asocjację. Zapisy te są absurdalne, sprzeczne z podstawowymi regułami, a w praktyce mogą doprowadzić do oskarżenia każdego. A mieć taki proces, znaczy już go przegrać, tak by powiedział Franz Kafka. To są procesy, w których oskarżony nie będzie mógł wygrać. Kuriozalne są również zapisy art. 4 odnoszące się do mediów. Ustawa uniemożliwiłaby na przykład reklamowanie towarów przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn lub wyłącznie dla kobiet, bo takie ogłoszenia mogłyby dyskryminować osoby, których płeć fizyczna różni się od płci psychicznej. Być może niedługo również słowa ˝mama˝ i ˝tata˝ będą traktowane jako forma dyskryminacji. Ustawa ta, poprzez stosowanie kar, będzie miała jedno...