Mówca: Jan Kaźmierczak
Data: 2014-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pytanie, które Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska zadał Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, tak naprawdę sprowadza się do dwóch podpytań. Jedno ma charakter taktyczny i dotyczy zamierzeń budżetowych w zakresie finansowania nauki w najbliższym roku budżetowym, czyli w roku 2015. Drugie ma charakter strategiczny i tak naprawdę dotyczy zamierzeń na przyszłość związanych z pewnymi zadaniami czy zobowiązaniami, które Polska wzięła na siebie i realizuje. Rozumiem, że także resort w tym duchu pojmuje sens tego pytania. Może bardzo krótko wyjaśnię powody zadania takiego pytania. Proszę Państwa! Panuje dość powszechne przekonanie, że nowoczesne państwo może się rozwijać o tyle, o ile jest w stanie skutecznie wdrażać model gospodarki opartej na wiedzy. Muszę powiedzieć, że ja się z tym poglądem dość dogłębnie zgadzam. Wydaje mi się, że jest to wyzwanie także dla Polski, która w ostatnich latach wykonała właśnie w obszarze badań naukowych naprawdę niezwykły wysiłek. Myślę, że warto tu o elementach tego wysiłku wspomnieć. To jest zbudowanie znakomicie rozwiniętej i odnowionej infrastruktury badawczej. Myślę nie tylko o laboratoriach czy o zakupie aparatury, ale także o takich elementach tej infrastruktury, jak na przykład biblioteki. Jeżeli państwo przejdziecie się po polskich uczelniach, wyraźnie to zauważycie. Ten niezwykły jak na nasze warunki, kompleksowy wysiłek dotyczył także pracy rządu i parlamentu ostatnich dwóch kadencji. Przypomnę, że zostały przyjęte bardzo daleko idące - niektórzy twierdzą, że rewolucyjne - zmiany w funkcjonowaniu polskiej nauki, szkolnictwa wyższego. Zostały udrożnione kanały dystrybucji środków na badania przez agencje płatnicze, Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Przeprowadzono systemowe zmiany w zakresie oceny tego, na ile jednostki badawcze dobrze funkcjonują. Co więcej, i to także warto podkreślić, dzięki funkcjonowaniu Programu Operacyjnego ˝Innowacyjna gospodarka˝ w polskiej przestrzeni naukowej pojawiły się odnowione formy prywatnej działalności w obszarze badań i rozwoju. To wszystko są pozytywy, natomiast z drugiej strony mamy, niestety, ciągle taką sytuację, że pomimo bardzo znaczącego wysiłku, wydatkowania w ostatnich latach znaczących środków także z funduszy europejskich na przykład na Program Operacyjny ˝Innowacyjna gospodarka˝ - zresztą zaprojektowany jeszcze przez naszych poprzedników dla perspektywy finansowej 2007-2014 - ciągle wydaje się, że jesteśmy może nie na początku, ale w połowie drogi do tego, żeby Polska była krajem rozwijającym się w oparciu o innowacje, wiedzę. Z tego powodu wydaje się, że pytanie o to, w jaki sposób realizowany jest model finansowania nauki, ma dla polskiego modelu rozwojowego kluczowe znaczenie. Może jeszcze wspomnę o takiej rzeczy, która stanowi, moim zdaniem powinna stanowić pewien element inicjujący aktywność w tym zakresie. Proszę państwa, kiedy Polska została przyjęta do Unii Europejskiej, w 2006 r. byliśmy po raz pierwszy objęci badaniem tzw. wskaźnika innowacyjności, które jest przez Eurostat realizowane w odniesieniu do wszystkich krajów Unii Europejskiej. Wtedy w tym pierwszym badaniu byliśmy w rankingu krajów europejskich na trzecim miejscu od końca. Wyprzedziliśmy, o ile pamiętam, Rumunię i Bułgarię. W ostatnim badaniu, mimo tego ogromnego wysiłku, niestety dalej jesteśmy na dwudziestym którymś miejscu nie bardzo nas satysfakcjonującym. Dlatego, proszę państwa, jeszcze raz powtarzam zwłaszcza tę drugą część pytania. Oprócz tego, na ile nasze zamierzenia budżetowe wykonują pewne zobowiązania, o których już wspomniałem, czyli zobowiązania dotyczące dojścia Polski w określonej perspektywie czasowej do takiego, a nie innego poziomu finansowania badań naukowych, z uwzględnieniem faktu, że to finansowanie ma dotyczyć zarówno finansowania ze środków publicznych, jak i ze środków niepublicznych, w związku z tym tutaj pytanie wspomagające o sposób zachęcania prywatnych podmiotów gospodarczych do wchodzenia ze środkami na badania. Druga sprawa to zamierzenia dotyczące naszego znaczącego awansu w rankingu ˝Innowacyjna gospodarka˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)