Mówca: Antoni Duda
Data: 2019-07-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu dotyczące senackiego projektu ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, druki nr 2431 i 3655. Marnowanie żywności stanowi istotny problem środowiskowy, ekonomiczny i co wydaje się równie ważne, etyczny. Marnowanie żywności występuje na każdym etapie, od wytwarzania poprzez przetwarzanie i dystrybucję, na konsumpcji u ostatecznego konsumenta kończąc. Skala marnowania żywności na poszczególnych etapach jest różna. Według szacunków Komisji Europejskiej dotyczących danych z 2012 r. w Unii Europejskiej marnuje się 89 mln t żywności. To jest 179 kg na osobę rocznie. Większość żywności marnowana jest na etapie gospodarstw domowych, ale obszar dystrybucji odpowiada za ok. 5% marnowanej żywności. W przypadku Polski brak jest szczególnych szacunków marnowania żywności. Dane Eurostatu z 2006 r. mówiły o marnowaniu ok. 9 mln t rocznie, o czym wspomniał przedmówca. Z danych Federacji Polskich Banków Żywności wynika, że w 2015 r. za pośrednictwem banków żywności przekazano 65 tys. t żywności, z tego tylko 1400 t, tj. ok. 2%, pochodziło z darowizn od sieci handlowych. W 2016 r. ilość żywności przekazanej bankom wzrosła do 92 700 t, z czego dystrybutorzy przekazali 4700 t. W tych danych nie uwzględniono 81 tys. t owoców i warzyw w związku z rosyjskim embargiem. W chwili obecnej w Polsce brak jest regulacji w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywności. Jedynym udogodnieniem w tym zakresie są korzystne przepisy podatkowe. Od stycznia 2009 r. zwolniono od podatku od towarów i usług darowiznę dokonywaną przez producentów, której przedmiotem są produkty spożywcze, z wyjątkiem napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będącymi mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%, jeśli one są przekazywane na rzecz organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez tę organizację. Natomiast z dniem 1 października 2013 r. zwolnienie dla darowizn wskazanej powyżej żywności dla organizacji pożytku publicznego zostało rozszerzone o jej dystrybutorów i obecnie obejmuje wszystkich podatników dokonujących takich darowizn. Projektowana ustawa koncentruje się na sektorze dystrybucji z uwagi na to, że występujące udogodnienia podatkowe są wykorzystywane głównie przez producentów żywności. Ponadto sektor dystrybucji, a szczególnie duże sklepy, o powierzchni handlowej powyżej 250 m 2 , cechuje znaczący potencjał do ograniczenia zjawiska marnowania żywności, gdyż: po pierwsze, duża skala ułatwia logistykę przewozu żywności do banków żywności, po drugie, zaawansowana infrastruktura techniczna, jak centralne magazyny, systemy komputerowe śledzące towar, pozwala na sprawną identyfikację żywności, dla której zbliża się termin przydatności do spożycia, przy zachowaniu ciągłości łańcucha chłodniczego, po trzecie, scentralizowana struktura decyzyjna pozwala na sprawne wdrażanie procedur ograniczających marnowanie żywności. Celem projektowanych zmian jest włączenie dystrybutorów żywności do funkcjonujących i wprowadzanych mechanizmów w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywości. Projektowana regulacja otwiera możliwości przedsiębiorcom prowadzącym sprzedaż żywności w jednostkach handlowych o powierzchni powyżej 250 m 2 , w których przychody ze sprzedaży środków spożywczych stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów, do podjęcia działań zmierzających do zapobiegania marnowaniu żywności, tworząc mechanizm przekazywania nieodpłatnie niesprzedanych produktów żywnościowych z zastosowaniem dotychczasowych ulg podatkowych w tym zakresie. Projektowana ustawa wprowadza regulacje określające obowiązek sprzedawców żywności w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywności, których celem jest redukcja negatywnych skutków społecznych, środowiskowych i gospodarczych wynikających z marnowania. Zobowiązuje sprzedawcę, o którym mowa wyżej, do zawarcia z odpowiednimi organizacjami pozarządowymi umowy dotyczącej przekazywania żywności na cele społeczne. Przewiduje także obowiązek ponoszenia przez sprzedawców żywności opłat za jej marnowanie. Podstawę obliczenia opłaty stanowi masa marnowanej żywności. Środki pochodzące z tych opłat będą przekazywane organizacjom, z którymi sprzedawca zawarł umowę. Projekt wpłynął do Sejmu ponad rok temu i został skierowany do Komisji Gospodarki i Rozwoju. Komisja powołała podkomisję do rozpatrzenia tego projektu, która podczas kilku posiedzeń przedyskutowała projekt z udziałem przedstawiciela ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Efektem prac komisji jest przedstawiony w druku nr 3655 projekt ustawy. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość rekomenduję przyjęcie przedstawionej ustawy przez Wysoki Sejm. Dziękuję bardzo. (Oklaski)