Mówca: Anna Schmidt-Rodziewicz
Data: 2017-03-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwości wobec rządowego projektu ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1378. Projekt jest odpowiedzią polskiego rządu na oczekiwania tysięcy polskich obywateli na Wschodzie, którzy na skutek działań wojennych oraz komunistycznego reżimu zostali przymusowo deportowani bądź przesiedleni bez możliwości powrotu do ojczyzny. Ma na celu przyśpieszenie powrotu repatriantów do kraju oraz wprowadzenie nowych form pomocy, w tym także pomocy finansowej. Zakres tych zmian jest wynikiem konsultacji przeprowadzonych ze środowiskiem repatrianckim w kraju i za granicą oraz samorządami i organizacjami zajmującymi się tą problematyką. Jak wynika z danych, od 2007 r. liczba repatriantów systematycznie spada, a okres oczekiwania na osiedlenie w Polsce w ramach repatriacji może trwać nawet 10 lat. W latach 2007-2012 liczba repatriantów spadła o połowę. Za taki stan rzeczy odpowiadały skomplikowane procedury i przepisy wydłużające postępowanie, a nade wszystko brak wymaganych warunków niezbędnych do osiedlenia, takich jak mieszkanie czy źródło utrzymania. Jak wynika z danych Najwyższej Izby Kontroli, przeprowadzana w dotychczasowym tempie repatriacja, biorąc pod uwagę liczbę osób oczekujących oraz średnią liczbę osób przesiedlanych w danym roku, trwałaby ponad 16 lat. To obraz ogromnych zaniedbań ostatnich 10 lat. Raport NIK jednoznacznie wskazał, że w poprzednich latach działania w postaci akcji przesiedleńczej osób deklarujących polskie pochodzenie nie doprowadziły do stworzenia skutecznego systemu rozwiązań prawnych, organizacyjnych i finansowych w tym zakresie. Naprzeciw tym wszystkim problemom wychodzi rządowy projekt nowelizacji ustawy, który w swych założeniach oprócz usprawnienia mechanizmów prawnych oferuje konkretne narzędzia finansowe mające na celu zabezpieczenie i ułatwienie powrotu naszym rodakom do ojczyzny, także ich rodzinom i współmałżonkom, którzy otrzymają status repatrianta. Ustanowienie pełnomocnika rządu będzie służyło centralizacji i przez to usprawnieniu procedur. Ranga ministra pełnomocnika przyśpieszy proces decyzyjny i zlikwiduje rozproszoną odpowiedzialność w tym zakresie, która spowalniała bieg postępowań. Ustawa wyznacza również bardzo krótki, zaledwie 30-dniowy termin powołania organu doradczo-opiniującego, Rady do Spraw Repatriacji, która będzie służyć wsparciem pełnomocnikowi rządu. Dzięki nowym rozwiązaniom państwo polskie przejmie odpowiedzialność za dokończenie procesu repatriacji, który do tej pory w znacznej mierze obciążał samorządy, zamykając wielu osobom możliwość powrotu do kraju ze względu na dość restrykcyjne wymagania lub brak odpowiedniego zaplecza lokalowego na terenie gmin. Ustawa wprowadza możliwość tworzenia ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów, co wydaje się niezwykle ważne w obliczu ogromnych problemów mieszkaniowych związanych z przyjazdem do Polski. Dzięki noweli osoba repatriowana będzie miała czas na zaadaptowanie się i rozpoczęcie nowego życia w Polsce, w której państwo zapewni jej możliwość blisko półrocznego pobytu w ośrodku gwarantującym naukę języka, szkolenie zawodowe, zajęcia integracyjne czy wreszcie bliski dostęp do placówek zdrowotnych i edukacyjnych. Osobom, które wykażą szczególne trudności adaptacyjne, gmina będzie mogła przydzielić osobę wpierającą na okres do 2 lat, która pomoże uporać się z bieżącymi problemami i finalnie usamodzielnić. Kluczowe w projekcie ustawy pozostają również zapisy dotyczące pomocy finansowej. Repatriant oprócz utrzymania w trakcie pobytu w ośrodku będzie mógł otrzymać 200 zł miesięcznie, ponadto uzyska środki na dofinansowanie zakupu lub wynajmu lokalu, w sumie do 25 tys. zł, oraz 6 tys. zł na pokrycie kosztów remontu i adaptacji lokalu mieszkalnego. Dotychczasowy brak takiego wsparcia często uniemożliwiał przystosowanie mieszkania do użytku, gwarantując jedynie refundację samodzielnie poniesionych kosztów. Wielu osób nie było stać na tego rodzaju wydatki. Projekt gwarantuje również zwolnienia od podatku od darowizn i spadków dla osób repatriowanych, które dzięki ulgom będą mogły otrzymać mieszkania przekazane im w spadku bądź w akcie darowizny. To ogromne wsparcie umożliwiające objęcie w posiadanie własnego mieszkania. Jak wynika z danych MSZ, repatriacją do Polski zainteresowanych jest ok. 10 tys. osób, zatem proponowane krótkie vacatio legis umożliwi szybkie wejście w życie ustawy już od 1 maja 2017 r., a więc w niespełna 1,5 miesiąca od momentu przekazania przez rząd projektu ustawy do Sejmu. Z uwagi na ogromne oczekiwanie społeczne w zakresie nowelizacji ustawy (Dzwonek) oraz szczególną wagę nowelizowanej materii Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości z satysfakcją przyjmuje projekt i rekomenduje skierowanie go do dalszych prac legislacyjnych. Dziękuję. (Oklaski)