Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-05-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Zgodnie z deklaracjami rządu rok 2013 miał być rokiem rodziny, ale rzeczywistość, z jaką się zderzamy... Także podczas tej debaty, bo przecież gdyby rząd był do końca konsekwentny, to pewnie dzisiaj tej debat na tej sali w tej sprawie by nie było. Jednak jest debata, bowiem rząd złożył pewnego rodzaju daleko idące deklaracje. Ubolewam nad tym, że za deklaracjami nie poszły czyny, przynajmniej nie do końca. Otóż zmiany w systemie zabezpieczenia rodzin, szczególnie w okresie macierzyństwa, po i przed tym okresem, rzeczywiście zostały wprowadzone od 1 stycznia 2013 r., ale tylko w ograniczonym zakresie, a więc w takim zakresie, który uprawnionym osobom czy rodzicom odbiera pewne uprawnienia - abstrahując od tego, czy to jest słuszne, czy nie, bo nie chcę teraz tego oceniać - mam tutaj na myśli kwestię tzw. becikowego czy też ulg prorodzinnych, ulg podatkowych. A więc jeżeli chodzi o odbieranie, to jesteście tutaj konsekwentni, jesteście mistrzami świata i rzeczywiście od 1 stycznia, czyli od początku roku budżetowego 2013, odebraliście te uprawnienia, oczywiście powodując z tego tytułu określone oszczędności w budżecie państwa. Gdyby za tym, równolegle, z dniem 1 stycznia wprowadzono regulacje postulowane dzisiaj przez rząd w projekcie ustawy, już nie mówiąc o projektach poselskich, które zmobilizowały rząd do tego, aby taki projekt pojawił się w Wysokiej Izbie, nie miałbym nic przeciwko temu. Rzeczywiście rząd jest konsekwentny - to, co zapowiedział, to czyni od początku do końca, tak po stronie porządkowania systemu, jak i po stronie wprowadzania dodatkowych elementów, które inspirują rodziny, rodziców do tego, żeby zechcieli brać na siebie obowiązek rodzicielski w większym niż do tej pory zakresie. Teraz mamy debatę wymuszoną przez matki pierwszego kwartału, przez wiele klubów parlamentarnych, klubów opozycyjnych, bowiem dzisiaj debatujemy nad czterema projektami ustaw, w tym trzema projektami klubów opozycyjnych, które pojawiły się w Wysokiej Izbie zdecydowanie wcześniej niż projekt rządowy. A więc trzeba było słuchać opozycji. Śmiem twierdzić, że wtedy nie byłoby dzisiaj tej kosztownej z wielu względów debaty. Jest to bowiem nieplanowane, dodatkowe posiedzenie Sejmu, który musi funkcjonować w pełnym zakresie, posłowie zjeżdżają z całej Polski i jeszcze zjadą za dwa tygodnie na kolejne dodatkowe posiedzenie, bowiem ono jest nieodzowne, żeby zmieścić się w terminie, o którym wcześniej powiedział pan poseł Szwed. Ustawa bowiem musi być ogłoszona najpóźniej do 10 czerwca br., by po co najmniej siedmiodniowym vacatio legis mogła wejść w życie z dniem 17 czerwca i by niejako harmonogram umożliwił korzystanie z tejże ustawy, począwszy od 1 stycznia 2013 r. Czy było to potrzebne, panie ministrze? Myślę, że nie. Można było to zrobić w sposób bardziej zorganizowany, mniej kosztowny i cywilizowany. Mam nadzieję, że wszystkim nam zależy na tym, by rodzice mieli możliwość łatwiejszego godzenia obowiązków zawodowych i rodzinnych. W tym kierunku idą wszystkie cztery projekty ustaw, których teraz w Wysokiej Izbie odbywa się pierwsze czytanie. Zależy nam także na tym, by wspierać postawy partnerstwa w rodzinie, a więc we wszystkich kategoriach, jeśli chodzi o uprawnienia związane z rodzicielstwem, są zrównane prawa. Proponujemy zrównanie praw obojga rodziców, a więc jest to istotne wspieranie postaw partnerskich w rodzinie oraz wspieranie rodziców w sprawowaniu opieki nad dziećmi, te okresy bowiem się przecież wydłużają, i to w sposób znaczny. Niewątpliwie zmiany proponowane we wszystkich projektach ustaw są zmianami polepszającymi pozycję oraz uprawnienia rodziców przed urodzeniem dziecka i po jego urodzeniu, z małymi wyjątkami. I o tych wyjątkach powiem, bo tego, z czym się zgadzamy, to, śmiem twierdzić, nie trzeba powtórnie omawiać, ale to, w związku z czym mamy poważne wątpliwości, to trzeba wyspecyfikować. Otóż projekt rządowy przewiduje, że w okresie przed urodzeniem dziecka matka może skorzystać z urlopu macierzyńskiego w wymiarze do 6 tygodni, a więc jest to ograniczenie praw w stosunku do tego, co dzisiaj obowiązuje, bo przypomnę, że matka może skorzystać wtedy z urlopu nie krótszego niż 2 tygodnie, oczywiście w wymiarze do 20 tygodni włącznie. Niekorzystne naszym zdaniem i bardzo komplikujące sposób wyliczenia zasiłku macierzyńskiego we wszystkich tych kategoriach, o których mówimy, do urlopu rodzicielskiego włącznie, jest wprowadzenie trzech wskaźników: 100% - to 100% jest zrozumiałe - ale i 80%, i 60%, z możliwością, jeżeli w którymś momencie z przyczyn niezależnych od nikogo nie będzie można zrealizować deklaracji np. o stawce 80-procentowej, wypłacenia wyrównania do 100%. Tak więc zaczyna się tu wielka biurokracja, wielkie liczenie i angażowanie wielu osób do tego, żeby działać zgodnie z obowiązującym prawem, wyjść naprzeciw oczekiwaniom matek czy rodzin, które posiadają małe dzieci, uwzględnić ich prawa. Myślę, że to skomplikowane liczenie jest nikomu niepotrzebne. Łatwiej jest przyjąć zasadę, którą proponujemy w naszym poselskim projekcie: 100% we wszystkich kategoriach, które dzisiaj obowiązywały, i 60% w wypadku urlopu rodzicielskiego. Powiem, że w większości zapisy wszystkich projektów na siebie zakładają się. Tak więc mamy urlop rodzicielski 26-tygodniowy i nikt nie ma żadnych wątpliwości, że tak powinno być i że powinno to być uprawnienie dla obojga rodziców i w każdym przypadku, obojętne, ile dzieci się urodziło, dodatkowy urlop macierzyński już teraz, a nie od 1 stycznia roku 2014 r., w wymiarze 6 i 8 tygodni. No i jest jeszcze nasza propozycja, która jest powielana w jeszcze innej propozycji, żeby odciążyć pracodawców od składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na Fundusz Pracy w okresie 3 miesięcy. To będzie inspirowało do tego, żeby pracodawca zatrzymywał wracającego rodzica po urlopie macierzyńskim czy rodzicielskim do pracy, z tego tytułu bowiem miałby wymierne korzyści, a nie czekał przez 6 miesięcy okresu ochronnego i szukał pretekstu, żeby z nim się rozstać i nie zatrudniać go dalej. Pozytywne jest to, co proponuje rząd w swoim projekcie, a mianowicie uregulowanie do końca kwestii szeroko pojętych służb mundurowych, bo tu jest uwzględniona sprawa finansowania i sprawa uprawnień, a więc zrównanie z powszechnym systemem zabezpieczenia. I to jest kierunek, który popieramy. Kolega z Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawił wątpliwości dotyczące finansowania KRUS i uprawnień ubezpieczonych w KRUS, ale myślę, że na pytanie związane z tymi wątpliwościami odpowie pan minister, bo my mamy podobnego typu wątpliwości. Oczywiście wątpliwości budzi jeszcze jedna kwestia - wielość rodzajów urlopów. Tak więc dzisiaj mamy urlop macierzyński - od 20 do 37 tygodni, dodatkowy urlop macierzyński - od 6 do 8 tygodni, urlop ojcowski - 2 tygodnie, urlop rodzicielski - 26 tygodni, i urlop wychowawczy, ten bezpłatny, 36-miesięczny, a więc 3-letni, przed każdym z tych urlopów w większości przypadków trzeba składać oświadczenia czy wnioski o chęci skorzystania z nich, a więc angażuje się osoby, które powinny się zajmować dzieckiem, a nie pilnowaniem terminów i składaniem oświadczeń, angażuje się służby kadrowe, służby pracownicze u pracodawcy, angażuje się pracodawcę. Pytanie: Po co? Czy nie należałoby skumulować przynajmniej urlopów z niektórych tytułów w kontekście tego, że zrównujemy prawa obojga rodziców do korzystania z tychże urlopów? Ta wielość nie do końca musi być pozytywnym elementem w tych rozwiązaniach, może więc podczas kolejnych prac zastanowimy się nad tym, czy nie dokonać np. połączenia urlopu macierzyńskiego z dodatkowym urlopem macierzyńskim, bo to byłoby chyba logiczne. To wszystko jest jednak przed nami. Istotnym, ważnym elementem jest rozwianie wszelkich wątpliwości, które zasiewają także dziennikarze, media. Kto będzie uprawniony - czy pracownicy także zatrudnieni na podstawie tzw. umów śmieciowych, czy samozatrudnienia, czy jeszcze w innych sytuacjach? Otóż definicja jest jednoznaczna. I trzeba ją od początku do końca rozpropagować. Wszystkie rozwiązania odnoszące się do tych zasiłków, zasiłków macierzyńskich, dotyczą zarówno pracowników, jak i pozostałych osób, które objęte (Dzwonek) są ubezpieczeniem obowiązkowym albo dobrowolnym. Jeżeli jednak ktoś dobrowolnie się nie ubezpieczy, to z dobrodziejstw tejże ustawy, z tych praw korzystać, co wynika z logicznego toku myślenia, przecież nie będzie mógł. I na koniec, panie marszałku, Wysoka Izbo - pan premier to się zachowuje jak strażak, który sam wznieca pożar, a później jest pierwszy na jego miejscu i pokazuje, jak jest skuteczny i jak dobrze zorganizowany. (Poseł Andrzej Orzechowski: Przepraszam, wznieca ogień strażak?) Tak. Ten, który wznieca pożar i który pierwszy jest na miejscu. Oczywiście to jest naganne. To jest naganne i wszyscy już się zorientowali, że to jest strażak podpalacz, a nie strażak, który ma gasić pożary, jakie wzniecają inni albo jakie samoistnie powstają. (Oklaski) (Poseł Andrzej Orzechowski: Strażak, który wznieca ogień.) Tak więc myślę, że wszyscy już się zorientowali, że mamy tu do czynienia ze strażakiem podpalaczem. I powiem, że konsekwencją takich działań jest to, że pojawiają się już wtórne ogniska pożaru, choćby matki IV kwartału 2012 r., czy też te, które się uważają za poszkodowane, matki całego roku 2012. A więc, panie premierze, więcej powagi, więcej odpowiedzialności. A jeśli chodzi o same ustawy, chcemy pracować nad wszystkimi projektami. Dziękuję.