Mówca: Irena Tomaszak-Zesiuk
Data: 2015-01-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko wobec sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, druki nr 2957 i 3043. Rządowy projekt tej ustawy stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 września 2013 r., w którym trybunał stwierdził niezgodność art. 22 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty z art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki i sposób oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz kwestie związane z przeprowadzaniem egzaminów nie mają charakteru technicznego czy pomocniczego, więc muszą być one określone w ustawie. Regulacje dotyczące oceniania wymagają dbałości o ich wewnętrzną spójność m.in. opartą na wyraźnym odniesieniu do określonego modelu pracy szkoły, nadrzędnych celów, zasad oraz koncepcji pedagogicznej. Dlatego dla czytelności przepisów wprowadzono dwa rozdziały, rozdział 3a i rozdział 3b. Nowe regulacje zawarte w rozdziale 3a wprowadzają m.in. możliwość, by oceny opisowe były stosowane w ocenianiu bieżącym zarówno w klasach I-III, jak i na wyższych etapach edukacji. Możliwość ta dotyczyła wszystkich lub wybranych zajęć edukacyjnych z zastrzeżeniem, by w przypadku szkół, które stosują opisową ocenę, roczne oceny klasyfikacyjne były dodatkowo zawsze ustalane w skali stopni szkolnych. Przepisy te szczegółowo zostały omówione przez posłankę sprawozdawczynię. Chciałabym tylko podkreślić, że celem tej regulacji jest promowanie sposobu oceniania korzystnego, szczególnie dla młodszych dzieci. Ogólne warunki przeprowadzania egzaminów zewnętrznych - sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie - zawarto z kolei w rozdziale 3b. Zmiany te powinny zapewnić jak największą porównywalność wyników egzaminów maturalnych z różnych lat. Ważne jest też, że wyniki egzaminu maturalnego są ostateczne i nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Wprowadza się jednak zasady odwołań w ramach systemu egzaminacyjnego. Dużą wagę przykłada się do wniosków i opinii płynących m.in. od rzecznika praw obywatelskich, rzecznika praw dziecka czy Najwyższej Izby Kontroli. Są one materiałem pomocnym do wprowadzenia zmian w systemie oświaty, które umożliwią poprawę jego jakości. Dlatego dokonano także innych zmian, które są istotne dla prawidłowego funkcjonowania szkolnictwa, a należą do nich zmiany w zakresie: organizacji systemu egzaminów zewnętrznych, a więc Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisji egzaminacyjnych, sprawowania i organizacji nadzoru pedagogicznego, funkcjonowania szkół prowadzących kształcenie zawodowe, m.in. w zakresie postępowania rekrutacyjnego czy prowadzenia kwalifikacyjnych kursów zawodowych, doprecyzowania zadań organu prowadzącego szkołę w zakresie zapewnienia jej w ramach dotychczas świadczonej obsługi administracyjnej również obsługi prawnej, finansowania zajęć realizowanych przez nauczycieli w ramach projektów i programów finansowanych z udziałem środków europejskich, udziału rad rodziców w funkcjonowaniu szkoły, liczebności uczniów w oddziałach klas I-III, zadań publicznych placówek doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnopolskim, dofinansowania podręczników, uznania świadectw wydawanych za granicą czy też zadań dotyczących międzynarodowej współpracy dzieci i młodzieży. Wprowadzając rozdziały 3a i 3b, dla spójności przepisów należało zmienić strukturę organizacyjną instytucji odpowiedzialnych za przeprowadzanie egzaminów zewnętrznych oraz ich zadań i kompetencji. Kluczową instytucją tego systemu jest Centralna Komisja Egzaminacyjna podlegająca Ministerstwu Edukacji Narodowej i nadzorująca podlegające jej osiem okręgowych komisji egzaminacyjnych. Zmiana ta pozwoli efektywniej wykorzystać istniejące zasoby finansowe, kadrowe i organizacyjne wszystkich jednostek działających w tym systemie. Ta zmiana powinna przyczynić się również do zwiększenia jednolitości działań związanych z przeprowadzaniem sprawdzianu i egzaminów zewnętrznych oraz ocenianiem prac egzaminacyjnych. Szczególnie chcę zwrócić uwagę na zmiany w nadzorze pedagogicznym, które mają na celu podniesienie jakości pracy szkół, a także zwiększenie skuteczności i efektywności sprawowanego nadzoru. Nowe przepisy dają wizytatorom więcej uprawnień w czasie kontroli, a dyrektorom szkół określają czas na wprowadzenie zalecanych zmian. Na uwagę zasługuje też zmiana dotycząca limitów liczby uczniów w oddziałach klas I-III. Proponowana zmiana liberalizuje wprowadzony w roku 2014/2015 limit wielkości klas I-III, tj. 25, ale jedynie w szczególnych przypadkach, które omówiła pani poseł sprawozdawca. Zmiana tych przepisów, jak powiedziałam, została już szczegółowo omówiona. Chcę tylko podkreślić, że wpływ na podejmowane decyzje będzie miała zgoda rady oddziałowej rodziców. To szczególnie ważne, by w coraz większym stopniu angażować rodziców w sprawy szkolne dziecka. Ważne są także nowe przepisy dotyczące finansowania zajęć realizowanych przez nauczycieli w ramach projektów i programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Warto też zauważyć przepisy dające możliwość zwiększenia dotacji celowej na darmowy podręcznik, materiały edukacyjne lub materiały ćwiczeniowe dla uczniów niepełnosprawnych, które uwzględniają ograniczenia wynikające z dysfunkcji. Ważne są też zmiany dotyczące uznawania świadectwa wydanego za granicą. Wejście w życie tych przepisów powinno mieć pozytywny wpływ na rynek pracy, konkurencyjność i przedsiębiorczość. Skrócenie i uproszczenie procedur uznawania świadectw zagranicznych z pewnością przyspieszy kontynuowanie nauki lub podjęcie pracy zgodnie z uzyskanym wykształceniem. Uproszczenie procedur może spowodować wzrost mobilności edukacyjnej absolwentów szkół średnich z państw o konkurencyjnych gospodarkach i rozwiniętej przedsiębiorczości. Warto też podkreślić znaczenie nowych uregulowań w sprawie funkcjonowania szkół prowadzących kształcenie zawodowe, m.in. w zakresie postępowania rekrutacyjnego i prowadzenia kwalifikacyjnych kursów zawodowych. Należy się spodziewać, że wprowadzenie tych rozwiązań spowoduje wzrost liczby wykwalifikowanych pracowników na rynku pracy. Kończąc, należy podkreślić, że głównym powodem nowelizacji było zobowiązanie do uregulowania w ustawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Dokonano również innych zmian, które doprecyzowują, uściślają, porządkują bądź dostosowują do aktualnych wyzwań i oczekiwań obowiązujące przepisy. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera projekt ustawy. Na koniec jeszcze w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska zgłaszam poprawki, które mają wyłącznie charakter legislacyjny i doprecyzowujący. (Oklaski)