Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2023-07-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw. Projekt wpłynął do Sejmu w dniu 23 maja tego roku. Został skierowany przez panią marszałek do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Pierwsze czytanie przeprowadzono 16 czerwca, a złożony w pierwszym czytaniu wniosek o odrzucenie został przez Sejm odrzucony 259 głosami, przy 170 głosach za i 15 wstrzymujących się. Projekt został zatem po odrzuceniu wniosku o odrzucenie go w pierwszym czytaniu skierowany do szczegółowego rozpatrzenia w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Komisja przeprowadziła prace nad projektem na posiedzeniu w dniu 6 lipca, a ich rezultatem jest sprawozdanie z druku 3466, które mam honor przedstawić Wysokiej Izbie. Wysoka Izbo! Omawiana tutaj ustawa jest rezultatem prac Międzyresortowego Zespołu do spraw przeglądu uwarunkowań procesów inwestycyjnych w Rzeczypospolitej Polskiej i dotyczy usprawnienia procesów inwestycyjnych, wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz przygotowania i realizacji inwestycji. Rzecz w tym, żeby nie zajmować się celebrowaniem procedur, ale rzetelnie i kompetentnie przygotowywać inwestycje z poszanowaniem środowiska i przyrody. Tylko tyle i aż tyle. Ustawa wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko oraz wprowadza zmiany do 12 ustaw, począwszy od ustawy Kodeks cywilny, przez Prawo budowlane, ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawę o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, ustawę o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej, skończywszy na Prawie wodnym i ustawie o Centralnym Porcie Komunikacyjnym. Zmiany w ustawie o ocenach oddziaływania na środowisko, bo to jest najważniejsza część omawianego tu przeze mnie projektu, wpłyną na usprawnienie przygotowania i realizacji inwestycji, zwłaszcza inwestycji liniowych, tzn. drogowych, kolejowych, ale także inwestycji wodnych i przeciwpowodziowych. I tu krótko chciałabym scharakteryzować zmiany w ustawie ocenowej. Następuje wprowadzenie dla organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązku przeprowadzenia analizy zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na początkowym etapie postępowania. To jest najważniejsza kwestia, bo często zdarzało się tak, że zgodność z planem była badana już po tych wszystkich działaniach dotyczących opiniowania i to opiniowanie odbywało się zupełnie niepotrzebnie. Dodam jeszcze, że w przypadku niezgodności z planem powinna być wydana odmowa zgody na realizację procedowanej inwestycji. Kolejna zmiana to badanie zgodności, które będzie dotyczyło również planów zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, jeżeli przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim. Kolejna zmiana to wprowadzenie do nowego katalogu inwestycji strategicznych linii tramwajowych i metra inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego, dla których na etapie lokalizacji ta zgodność nie jest wymagana. Następuje też wyłączenie obowiązku badania zgodności w przypadku urządzeń infrastruktury technicznej budowanych w celu usunięcia kolizji z planowaną do realizacji inwestycją strategiczną. Został także rozszerzony rodzaj przedsięwzięć wymagających koncesji. Dodaje się również nową grupę obiektów o istotnym znaczeniu dla obronności państwa. Ponadto z katalogu inwestycji strategicznych dla przedsięwzięć wymagających koncesji na wydobycie kopalin ze złóż objętych własnością górniczą Skarbu Państwa i na rozpoznawanie złóż węglowodorów wprowadza się wyłączenie przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich. Kolejna zmiana to ujednolicenie procedur co do obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Zamiast uchylanych tą ustawą przepisów będzie stosowana ponowna ocena wynikająca z art. 82 ust. 1 i art. 88 ust. 1 ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko. Kolejna zmiana dotyczy art. 59 ust. 1 pkt 2 i umożliwia przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko na wniosek podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na obszarach parków krajobrazowych i obszarach chronionego krajobrazu, przy czym zamiast karty informacyjnej przedsięwzięcia składa się raport o oddziaływaniu na środowisko. Zmiana zapisów dotyczących linii kolejowych prowadzi do tego, że jedynie inwestycje prowadzone przez zarządców infrastruktury kolejowej, a nie inwestycje z nieznaczną ingerencją w infrastrukturę kolejową, jak to było do tej pory, będą kierowane do regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Dotychczasowe zapisy powodowały, że projekty, w których była nawet niewielka zmiana czy niewielkie zadanie dotyczące linii kolejowej, kierowano do pełnej procedury, co utrudniało orzecznictwo sądów, miało na nie wpływ. Doprecyzowujemy te przepisy, żeby była w tej kwestii pełna jasność. Kolejna zmiana dotyczy art. 74 i stanowi, że pisemna karta informacyjna będzie składana w jednym egzemplarzu, a zawiadomienie stron w trybie art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpi w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu oraz przez udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Zmiana w art. 66 ust. 1 określa, że wyniki inwentaryzacji przyrodniczej będą prezentowane w formie opisowej i kartograficznej. Pokazanie pewnych zjawisk na mapie zawsze ułatwia zrozumienie istoty rzeczy. Kolejna zmiana odnosi się do przepisów dotyczących strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Jest tam cała lista zmian. Jest zbyt mało czasu, żeby dokładnie to relacjonować. Zmienia się również przepisy dotyczące transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko. Idzie to w kierunku uproszczenia tych przepisów. W dodawanym rozdziale 5a wprowadza się szczególną procedurę zwolnienia danego przedsięwzięcia z wymogów dyrektywy 2011/92/UE, co dopuszcza art. 2 ust. 4 tej dyrektywy. Procedura będzie inicjowana wydaniem przez Radę Ministrów rozporządzenia, o którym mowa w art. 103a ust. 2. Dla przedsięwzięcia będzie przeprowadzona ocena środowiskowa, po uprzednim określeniu jej zakresu przez generalnego dyrektora ochrony środowiska. Należy zauważyć, że z tego wyłączenia korzystają inne kraje Unii Europejskiej. Chociażby w Niemczech i Szwecji wyłączenia dokonuje się w aktach ustawodawczych przygotowywanych dla konkretnych przedsięwzięć, a np. w Czechach odpowiednia ogólna regulacja jest w § 4 pkt 3 ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko. Różnie podchodzi się do tej kwestii w zależności od systemu prawnego dotyczącego ocen oddziaływania na środowisko, przyjętego w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. Ostatnia zmiana, o której chcę powiedzieć, to umożliwienie przekazywania spraw z zakresu ocen oddziaływania na środowisko, na wniosek regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w razie jego nadmiernego obciążenia sprawami, do innego regionalnego dyrektora ochrony środowiska przez generalnego dyrektora ochrony środowiska. Taka regulacja umożliwi takie procedowanie, żeby w rozsądnym czasie, bez przedłużania wszystkie postępowania zostały przeprowadzone. Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy wprowadza zmiany do specustawy drogowej. Te zmiany to: zniesienie obowiązku zawieszania postępowania w razie śmierci strony; uszczegółowienie treści odwołania od decyzji; dodanie nowego rozdziału 4a o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji o istotnym znaczeniu dla obronności i bezpieczeństwa państwa oraz usunięcie epizodycznego znaczenia specustawy drogowej. Wysoka Izbo! W miarę krótko scharakteryzuję istotne zmiany w innych ustawach. Zmiany w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody dotyczą procedury sporządzania planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000. Do tej pory plany były sporządzane na 10 lat, a po tej zmianie ustawowej będą sporządzane bezterminowo i będzie można w nich dokonywać zmian. Regionalny dyrektor ochrony środowiska będzie miał obowiązek oceniać aktualność tych planów i w razie potrzeby dokonywać w nich zmian. Ponadto wprowadza się przepis, który umożliwia odstępstwo od zakazu budowy na terenie parków narodowych i rezerwatów przyrody urządzeń mających na celu ochronę przed powodzią i suszą. Nowe przepisy w ustawie z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych ułatwiają procedurę uzyskania pozwolenia na realizację inwestycji przez ułatwienie wejścia na teren cudzej nieruchomości na potrzeby prac przygotowawczych. Z kolei w ramach zmiany przepisów w ustawie z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej jako fakultatywne ustanawia się przygotowanie przez inwestora wstępnego raportu lokalizacyjnego, jak również wystąpienie do prezesa Państwowej Agencji Atomistyki o opinię w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Przepisy odnoszą się również do polityki surowcowej państwa i zabezpieczają bazę zasobową złóż i kopalin oraz zapewniają stabilność ich produkcji. Wysoka Izbo! W trakcie prac nad projektem ustawy wprowadzono do niego pakiet 15 poprawek merytorycznych oraz 25 poprawek legislacyjnych i redakcyjnych przygotowanych przez Biuro Legislacyjne Kancelarii Sejmu. Całość projektu została przyjęta przez Komisję Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa 13 głosami za, przy 5 głosach przeciwnych, a bez głosów wstrzymujących. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę o uchwalenie projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, które jest zawarte w sprawozdaniu komisji w druku nr 3466. Dziękuję bardzo. (Oklaski)