Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga mam zaszczyt zaprezentować oświadczenie w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy. Projekt ustawy dotyczy przede wszystkim wprowadzenia nowej instytucji w prawie wyborczym, mianowicie sekretarzy obwodowych komisji wyborczych. Tak jak już mówiłem podczas jego pierwszego czytania, w ostatnich wyborach prezydenckich, ale nie tylko, zdarzały się błędy w działaniach obwodowych komisji polegające na niewłaściwym stemplowaniu - lub braku stempla - kart do głosowania. Były też ogromne, wydawać by się mogło: nie do popełnienia, błędy w liczeniu głosów, potem niejednokrotnie powielane podczas wypełniania protokołów. Zdarzały się, choćby we wspomnianych przeze mnie ostatnich wyborach, nawet w drugiej turze, zamiany liczby głosów pomiędzy kandydatami, często polegające na błędnym przepisaniu wyników. Błędy te mogły być oczywiście efektem zwykłej pomyłki lub nieuwagi, mogły być również spowodowane brakiem dostatecznego przeszkolenia lub doświadczenia członków komisji. Wiemy, że w skrajnych przypadkach, jeżeli tych błędów jest bardzo dużo i dotyczą one znacznej liczby głosów, może to mieć wpływ na całościowy wynik każdych wyborów, szczególnie wyborów samorządowych, kiedy w puli, w urnie głosów jest stosunkowo mniej. Dlatego naszym zdaniem dobrze się stało, że podjęto działania mające w sposób systemowy ograniczyć liczbę uchybień. Celowo mówię: ograniczyć, bo błędy zawsze mogą i będą się pojawiać. Życie nie znosi próżni. Kluczową zmianą podejmowaną w celu ograniczenia liczby błędów jest ustanowienie nowej, apolitycznej funkcji sekretarza obwodowej komisji wyborczej, który w toku całego procesu wyborczego ma współdziałać z przewodniczącym komisji w celu koordynacji jej prac. Sekretarze obwodowych komisji wyborczych z uwagi na szczególne wymagania dotyczące wieku, wykształcenia i doświadczenia zawodowego mają stanowić czynnik profesjonalny, zawodowy w tych gremiach. Jako członkowie obwodowych komisji wyborczych sekretarze będą nie biernymi obserwatorami procesu wyborczego, ale jego nieodłączną częścią. Będą też posiadali szereg obowiązków kontrolnych na wszystkich etapach procesu wyborczego. Poselski projekt zakłada też wprowadzenie, a w zasadzie przywrócenie, przepisów ograniczających możliwość zgłaszania kandydatów do obwodowych komisji wyłącznie do komitetów, które zarejestrowały listy lub kandydatów w danym okręgu wyborczym, tak aby wyeliminować, tak jak słyszeliśmy, tzw. komitety widma, które skupiały się na obsadzaniu komisji swoimi ludźmi, niekoniecznie myśląc o kandydatach w wyborach i prowadzeniu kampanii. Te zapisy są więc powrotem do rozwiązań przyznających, i słusznie, większe uprawnienia tym komitetom, które faktycznie biorą udział w wyborach i zgłaszają swoich kandydatów. Projekt ten, jak słyszeliśmy, był przedmiotem prac Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga będzie głosować za jego uchwaleniem jako potrzebnego systemowego elementu i rozwiązania w Kodeksie wyborczym. Dziękuję bardzo.