Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2021-03-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Będę przedstawiał stanowisko klubu Koalicji Polskiej wobec projektu ustawy, która tak naprawdę jest przedłużeniem przepisów przyjętych w 2016 r. To jest moment, kiedy warto się pochylić nad oceną przyjętych wówczas rozwiązań. My, chcę przypomnieć, przedstawialiśmy wówczas szereg poprawek, szereg zmian, które, jak uznaliśmy, mogły tę ustawę znacząco poprawić, a przede wszystkim nie wstrzymywać obrotu ziemią prywatną w Polsce, nie utrudniać przekazywania gospodarstwa następcom. Niestety arogancja ówczesnej władzy Prawa i Sprawiedliwości doprowadziła do tego, że ustawa została przyjęta w przygotowanym przez nią kształcie. Później kilkakrotnie była zmieniana, jak gdyby uwzględniając kwestie, które podnosiliśmy. Dzisiaj, przy okazji tej nowelizacji, warto po raz kolejny zwrócić uwagę na kilka zapisów, kilka punktów, w których ta ustawa praktycznie nie działa albo nie realizuje postanowień, które wówczas zostały w niej przedstawione. Pierwszy, sztandarowy argument, który był wówczas podnoszony - trzeba sprawić, aby zmniejszyła się ilość ziemi, polskiej ziemi sprzedawanej cudzoziemcom. Statystyka, jeśli chodzi o ostatnie lata, jest niestety bezlitosna. Nie został powstrzymany obrót ziemią dla cudzoziemców. Widzimy też, że w ostatnich latach on mocno wzrasta - średnia w okresie rządów PO i PSL wynosiła 511 ha, średnia za rządów PiS to ponad 700 ha. Rekordowy był rok 2019 - blisko 1350 ha zostało sprzedanych cudzoziemcom w sposób legalny. Pod tym względem ta ustawa absolutnie nie spełniła oczekiwań, które przed nią postawiono. Chcę tylko przypomnieć, że my wówczas, w 2015 r., jako Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawiliśmy własny projekt, który był pod tym względem o wiele skuteczniejszy, o wiele bardziej chronił polską ziemię. Wspomnę o innych czynnikach, które były wówczas omawiane. Mianowicie chodziło o to, aby wstrzymać sprzedaż ziemi państwowej i jednocześnie stworzyć narzędzia do tego, aby rolnicy indywidualni mogli swobodnie kupować ziemię w wolnym obrocie. Mówiliśmy wówczas, że proponowanych jest zbyt wiele ograniczeń. Niestety w praktyce się to potwierdziło. Rolnicy indywidualni mają problemy ze swobodnym zakupem ziemi w obrocie prywatnym. W wiele spraw niepotrzebnie wtrąca się Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Mówią o tym notariusze, mówią o tym ci, którzy są zaangażowani w obrót ziemią, czyli kupujący i sprzedający. Co to spowodowało? To spowodowało, że ziemia w obrocie prywatnym bardzo mocno zdrożała w stosunku nie tylko rok do roku, ale w stosunku do czasu przed obowiązywaniem tej ustawy. Dzisiaj to jest ok. 47 tys. zł za 1 ha ziemi w obrocie prywatnym. Co to oznacza? To oznacza, że wielu właścicieli gospodarstw, którzy chcieliby powiększyć ich powierzchnię po to, żeby lepiej ekonomicznie przygotować się do realiów rynkowych, nie tylko nie może kupić ziemi z państwowego zasobu - nieraz ta ziemia z państwowego zasobu znajduje się tuż obok gospodarstwa - lecz także ma problem ze swobodnym kupnem ziemi z zasobów prywatnych. Często cena - 47 tys. zł to tylko średnia cena, nierzadko sięga ona nawet 100 tys. zł - jest dla gospodarstw barierą nie do przejścia. Ci, którzy zaryzykują i kupią ziemię w tym przedziale cenowym, wcale nie mają gwarancji, że uzyskają ze swojego gospodarstwa dochody, które sprawią, że jego funkcjonowanie będzie ekonomicznie uzasadnione. Tą ustawą powstrzymaliście państwo wówczas obrót ziemią prywatną, przez co zatrzymaliście również korzystny, obecny przez lata trend powiększania średniej powierzchni gospodarstw w Polsce. To oczywiście ekonomicznie jest złe, ekonomicznie uderza to w gospodarstwa. Wreszcie można by się zastanowić, czy ustawa nie spowodowała - ja stawiam tezę, że spowodowała - ograniczenia innych inwestycji na obszarach wiejskich. Współpracująca z tą ustawą ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego praktycznie uniemożliwia wykonywanie na obszarach wiejskich inwestycji mieszkaniowych oraz wielu innych ze względu na przedstawione parametry dotyczące wydzielania i wielkości działek będących przedmiotem obrotu. Wtedy też zwracaliśmy uwagę na to, że rolnik, który nie ma następców, a ma np. chętnych, którzy chcieliby kupić jego działkę, osiedlić się na jego gruntach, nie ma możliwości sprzedaży ziemi, bo nie ma nabywców, rynek nabywców jest ograniczony. Przez to w wielu miejscach w Polsce hamuje się rozwój cywilizacyjny polskiej wsi. To jest kolejny błąd tej ustawy. Ustawa w wielu miejscach jest zbyt restrykcyjna, jeśli chodzi o prywatny obrót ziemią. Zbyt dużo w niej wchodzenia państwa w interesy podmiotów operujących na tym rynku i dlatego składamy poprawkę. Chcemy, aby ustawa dotyczyła tylko gruntów powyżej 5 ha, a wszystkie grunty rolne poniżej 5 ha były zwolnione z wprowadzanych w niej restrykcji. Naszym zdaniem spowoduje to przywrócenie trendu powiększania gospodarstw, swobodę obrotu ziemią prywatną i rozwój cywilizacyjny (Dzwonek) wielu obszarów (Oklaski) wiejskich, dzięki wprowadzaniu tam chociażby inwestorów niekoniecznie związanych z rolnictwem. Od poparcia tej poprawki uzależniamy ostateczne głosowanie nad projektem. Bardzo dziękuję. (Oklaski)