Mówca: Artur Jarosław Łącki
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska opinię o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych, druki nr 2597 i 2641. Wysoka Izbo! Według stanu na koniec 2022 r. rejestrowe organizacje non-profit zrzeszały ponad 10 mln członków, z czego 98,3% dotyczyło członkostw osób fizycznych. Średnio organizacje non-profit zrzeszały 86 osób. Dominująca, bo ponad 95-procentowa, część organizacji non-profit zadeklarowała, że korzystała z pracy społecznej przy realizacji swoich celów. Najwyższym stopniem korzystania z pracy społecznej charakteryzowały się koła gospodyń wiejskich i stowarzyszenia. Jednocześnie organizacje korzystające z pracy społecznej wykazały, że ich działania wspierało ok. 3,1 mln wolontariuszy. Przytoczone przeze mnie liczby nie tylko świadczą o tym, jak dużej części społeczeństwa bezpośrednio dotyczą proponowane w projekcie ustawy zmiany, ale również pokazują, jak bardzo Polacy są zaangażowani w działalność pozarządową, w lokalne stowarzyszenia. Blisko 1/3 obywateli jest bezpośrednio zaangażowana w pracę na rzecz lokalnych społeczności, na rzecz swoich małych ojczyzn, na rzecz budowania i utrwalania społeczeństwa obywatelskiego, społeczeństwa wolnych, świadomych swoich praw i obowiązków ludzi. Wysoka Izbo! Badania wskazują na duże rozwarstwienie ekonomiczne sektora organizacji non-profit. Przeważająca część środków finansowych zgromadzonych w 2022 r., prawie 81%, została uzyskana przez najzamożniejsze organizacje, te o rocznych przychodach przekraczających 1 mln zł. Ich udział w liczbie badanych podmiotów non-profit wynosi tylko 6,8%. Przedstawiony projekt ma na celu przede wszystkim uproszczenie i doprecyzowanie obowiązujących przepisów oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych w obszarze współpracy organów administracji państwowej z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. Najważniejszą zmianą przewidzianą w projekcie ustawy jest modyfikacja przepisów dotyczących zlecania realizacji zadań publicznych organizacjom pozarządowym oraz prowadzącym działalność pożytku publicznego. Obecne przepisy skutkują koniecznością zapewnienia przez te organizacje nie tylko odpowiednich wkładów rzeczowych i osobowych, ale również środków finansowych na realizację danego zadania, co stanowi istotne ograniczenie zwłaszcza w przypadku mniejszych organizacji pozarządowych w lokalnym zasięgu działania. Podmioty te nierzadko mają trudności z zapewnieniem finansowych środków własnych na realizację zadania w postępowaniach konkursowych prowadzonych na szczeblu jednostek samorządu terytorialnego. Proponowana w projekcie ustawy zmiana zakłada, że w przypadku realizacji zadania publicznego w formie wspierania jego wykonania zostanie wprowadzony wymóg zapewnienia przez organizacje pozarządowe wyłącznie wkładów rzeczowych lub osobowych. Przepisy te będą sosowane do ogółu organów administracji publicznej prowadzących działalność w sferze zadań publicznych i zlecających realizację zadań publicznych. Ponadto w przypadku zlecenia realizacji zadania publicznego o charakterze lokalnym i regionalnym przez organy jednostek samorządu terytorialnego w tzw. trybie małych dotacji projekt ustawy przewiduje podwyższenie dotychczas obowiązujących limitów kwotowych. W konsekwencji wprowadzonych zmian wysokość dofinansowania lub finansowania zadania publicznego o charakterze lokalnym lub regionalnym nie będzie mogła przekraczać kwoty 20 tys. zł. Obecnie jest to kwota 10 tys. zł. Jednocześnie projekt ustawy przewiduje, że łączna kwota środków finansowych przekazywanych przez jednostkę samorządu terytorialnego tej samej organizacji pozarządowej w danym roku kalendarzowym nie będzie mogła przekroczyć kwoty 40 tys. zł. Obecnie jest to kwota 20 tys. zł. Te zmiany umożliwią zwiększenie skali zlecenia zadań publicznych o charakterze przede wszystkim lokalnym. Zmiana ta ma zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego większą elastyczność działania i sprawność wydatkowania posiadanych na ten cel środków. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W projekcie ustawy przewidziano również likwidację Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego z jednoczesnym przesunięciem środków tego funduszu na rachunek Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, którego dysponentem jest przewodniczący Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego. Proponowane zmiany przyczynią się do znacznego ograniczenia istniejącej bariery dostępu do środków publicznych na dofinansowanie zadań publicznych zlecanych przez organy administracji publicznej mniejszym organizacjom pozarządowym, które stanowią większą część sektora organizacji non-profit w Polsce. Wysoka Izbo! Ustawa przewiduje również ustanowienie dnia 24 kwietnia Dniem Społeczeństwa Obywatelskiego. Dzień 24 kwietnia będzie okazją do popularyzacji roli sektora organizacji pozarządowych, w szczególności dla budowy społeczeństwa obywatelskiego, umacniania ustroju demokratycznego, w tym demokracji lokalnej, partycypacji społecznej oraz poszanowania praw i wolności obywatelskich. Dodatkowo może przyczynić się do zwiększenia spójności i integracji środowiska organizacji obywatelskich w Polsce. Ponadto projekt ustawy przewiduje wprowadzenie możliwości uhonorowania przez przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce przez przyznanie szczególnego wyróżnienia w postaci odznaki (Dzwonek) ˝Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego˝. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozwój i umacnianie społeczeństwa obywatelskiego jest przedmiotem szczególnej troski naszego środowiska politycznego. Przedłożony przez rząd projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych zapewnia warunki do jeszcze lepszego wykorzystania potencjału społecznego organizacji pozarządowych. Dlatego Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska poprze rozwiązania proponowane w projekcie ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)