Mówca: Rafał Grupiński
Data: 2016-06-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niewątpliwy zaszczyt przedstawić kandydaturę pana prof. Andrzeja Friszkego na członka Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Pan prof. Andrzej Friszke, związany od początku swojej kariery naukowej z Uniwersytetem Warszawskim, ukończył Wydział Historyczny tegoż uniwersytetu w 1979 r. Był związany z ruchem opozycyjnym od końca lat 70. W 1981 r. został redaktorem działu historycznego ˝Tygodnika Solidarność˝, a od roku następnego - 1982, działu historycznego miesięcznika ˝Więź˝ i członkiem kolegium tego pisma, zresztą pozostaje nim do dzisiaj. Profesor Andrzej Friszke przed rokiem 1989 współpracował bardzo ściśle z paryską ˝Kulturą˝, m.in. w roku 1983 wydał pod pseudonimem Zygmunt Korybutowicz monografię ˝Grudzień 1970˝ w cyklu wydawnictw Instytutu Literackiego. Publikował także recenzje historyczne i materiały w ˝Zeszytach Historycznych˝ przy paryskiej ˝Kulturze˝. W roku 1990 został pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk w Zakładzie Najnowszej Historii Politycznej. Jest od 2010 r. profesorem, a od 2009 r. kierownikiem Zakładu Najnowszej Historii Politycznej. Jest przede wszystkim autorem wielu prac historycznych (Gwar na sali), w tym wielu monografii, monografii przede wszystkim ruchu opozycji demokratycznej w Polsce, a także ˝Solidarności˝. Jego chyba największym monograficznym dziełem jest ˝Rewolucja Solidarności 1980-1981˝. To ogromna monografia, licząca ponad 1 tys. stron opisanej historii tego największego w dziejach Europy ruchu non violence, który przyczynił się do obalenia żelaznej kurtyny, obalenia muru berlińskiego. Między innymi wśród jego publikacji na pewno warto wymienić takie prace jak: ˝Opozycja polityczna w PRL 1945-1980˝, a więc opracowanie całej historii powojennej Polski, także publikacje o życiu politycznym emigracji, dwie bardzo interesujące publikacje o życiu intelektualnym inteligencji katolickiej w Polsce, jedna to historia Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie, a druga o młodej inteligencji katolickiej, niedawno zresztą, bo w zeszłym roku, wydana. Profesor Andrzej Friszke wydał także monografię ˝Adam Ciołkosz - portret polskiego socjalisty˝, a także - myślę, że w sposób znakomity - zilustrował historię aktywności politycznej, społecznej Jacka Kuronia, chociażby w pracy ˝Jacek Kuroń a geneza Solidarności˝, chociaż także w ˝Rewolucji Solidarności˝ Jacek Kuroń jest jednym z takich bohaterów prowadzących jakby w pewnym sensie narrację, jego losy są sposobem na prowadzenie głównych, zasadniczych wątków naszej najnowszej historii. Obok tego, myślę, można i warto pewnie wymienić i ten fakt, że prof. Andrzej Friszke opisywał historię chociażby słynnego koła Znak w PRL-owskim Sejmie. Pan profesor już od 1999 r. do 2006 r. był członkiem Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, a od 2011 r. jest członkiem Rady IPN wyłonionym, jak państwo posłowie pamiętacie, w taki sposób, że Sejm pełnił rolę dopiero na końcu całego procesu, a więc przez rady historyczne i rady wydziałów historycznych i prawniczych największych uniwersytetów w Polsce. Szkoda bardzo, że państwo zmieniliście tę ustawę o Instytucie Pamięci Narodowej, którą kiedyś śp. Adam Rybicki przeprowadził i znowelizował. Wydaje mi się, że tamta formuła była lepsza, jeśli chodzi o wybór. Bez wątpienia, patrząc na całość dorobku pana prof. Andrzeja Friszkego, także na jego pracę na rzecz Instytutu Pamięci Narodowej właściwie od początku istnienia tego instytutu, jest to osoba na pewno doskonale przygotowana do pełnienia funkcji członka kolegium. I rekomenduję bardzo Wysokiej Izbie, aby tę kandydaturę przegłosować pozytywnie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)