Mówca: Witold Klepacz
Data: 2012-06-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić opinię mojego klubu odnośnie do projektu ustawy z druku nr 521 oraz do projektu rezolucji przedstawionego w sprawozdaniu Komisji Infrastruktury. W 2007 r., już po ogłoszeniu przez Michela Platiniego, że to Polska wraz z Ukrainą zorganizuje drugi największy na świecie turniej piłki nożnej, wielu Polakom przed oczami stanęła wizja kilometrów autostrad i dróg ekspresowych, nowoczesnych pociągów, pięknych lotnisk i zapierających dech w piersiach stadionów. Zarówno rząd premiera Kaczyńskiego, jak i premiera Tuska swoimi obietnicami dodatkowo spotęgował te marzenia. Dziś już wiemy, że szumne zapowiedzi rządu od początku nie miały szans na realizację. Znaczna większość z tych inwestycji i tak powstałaby niezależnie od tego, czy mistrzostwa organizujemy, czy nie. Niektóre z inwestycji zostały jedynie przyspieszone, ale to spowodowało podniesienie ich kosztów. Już w kwietniu tego roku wiadomo było, że spośród kluczowych i ważnych przedsięwzięć aż 18 nie ma szans na realizację. Według wyliczeń stanowi to 21% wszystkich planowanych inwestycji o wartości niemal 35 mld zł. Jednocześnie niespełnione obietnice rządu nie mogą rzucić cienia na tę wspaniałą imprezę. Oceny organizacji i atmosfery dobiegającego końca turnieju są pozytywne. Zarówno prasa polska, jak i zagraniczna w pięknych słowach opisuje turniej. Jest to z pewnością dobry okres dla naszego kraju. Niestety ta wspaniała otoczka nie może zasłonić nam prawdziwych problemów, które okres przygotowań do Euro brutalnie odsłonił. Bo niedokończenie wielu inwestycji w terminie jest niczym w porównaniu z dramatem, jaki został zgotowany polskim podwykonawcom. Organizacja tego turnieju pokazała, że państwo polskie nie sprawdziło się jako inwestor, dopuszczając do sytuacji, w której dziesiątki polskich firm upada, ponieważ nie mogą liczyć na należne im pieniądze od generalnych wykonawców, w tym od wielu zagranicznych firm, którym świadczyły usługi. Rząd w żaden sposób nie zabezpieczył interesu polskich firm, pozwalając, aby publiczne pieniądze szerokim strumieniem płynęły na konta zagranicznych firm. Sam wielokrotnie spotykałem się z pracownikami firm będących podwykonawcami inwestycji związanych z Euro. Sposób obchodzenia się generalnego wykonawcy z mniejszymi firmami powodował, że wielu pracowników przez długie miesiące nie otrzymywało lub ciągle nie otrzymuje należnych pieniędzy. Dziś rząd próbuje naprawić tę sytuację poprzez uchwalenie specjalnej ustawy regulującej zaległe wypłaty dla podwykonawców. Wczoraj mogliśmy śledzić konferencję prasową członków Komisji Infrastruktury z Platformy. Jawili się tam jako obrońcy praw podwykonawców walczący o ich sprawiedliwe rozliczenie. Jednocześnie w tym medialnym przedstawieniu pominięto, że to właśnie niekompetencja rządu i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz źle przygotowany proces inwestycyjny są głównym powodem dzisiejszych problemów podwykonawców. Jeśli Platforma w jakikolwiek sposób pomogła podwykonawcom to tylko i wyłącznie przez próbę naprawienia własnych błędów, a reakcja i tak była spóźniona. Posłowie opozycji już wcześniej sygnalizowali ten problem, przedstawili projekt uchwały Sejmu, który potem przyjął kształt rezolucji. Niestety rezolucja, i tak z opóźnieniem, bo projekt uchwały został przetrzymany przez panią marszałek, trafia pod obrady Sejmu dopiero dzisiaj łącznie z rządowym projektem ustawy. To na pewno jest zagranie celowe, mające na celu, tak jak powiedziała pani poseł z Platformy Obywatelskiej, uznanie tej rezolucji za bezprzedmiotową, ale ona była przedmiotowa w sytuacji, kiedy były podejmowane działania w celu jej uchwalenia. Dodatkowo trzeba stwierdzić, że procedowany projekt ustawy dotyczy tylko i wyłącznie przedsiębiorstw realizujących umowy z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Ma to swoje merytoryczne uzasadnienie, ponieważ należności w ramach ustawy będą wypłacane z funduszu drogowego. Jednak ciągle pozostaje kwestia rozliczenia podwykonawców nierealizujących projektów drogowych, ale pracujących przy budowie stadionów w Warszawie i we Wrocławiu. Tam również szereg firm nie otrzymało należnych pieniędzy. Według generalnego wykonawcy kwota należności dotycząca Stadionu Narodowego sięga nawet 400 mln zł. W tym kontekście Platforma powinna podziękować opozycji za kompetencję i pomoc przy tworzeniu ustawy regulującej zaległe wypłaty dla podwykonawców. Za cały ten bałagan winę ponosi generalna dyrekcja, która nie prowadziła rejestru podwykonawców i dostawców. W takiej sytuacji powinna być sporządzona inwentaryzacja od samego początku procesu inwestycyjnego na kolejnych odcinkach budów. Tylko w taki sposób można ocenić skalę problemu związanego z brakiem uregulowania należności dla podwykonawców. Ministerstwo za wszelką cenę starało się do tego nie dopuścić, w rezultacie ustawa, która miała być kołem ratunkowym dla podwykonawców, jest kołem ratunkowym dla generalnej dyrekcji, jest kołem ratunkowym dla biurokratów, którzy doprowadzili do tego wielkiego bałaganu w rozliczaniu należności za wykonane prace i dostawy materiałów. Nie ma kompromisu, bo ustawa w swym ostatecznym kształcie nie obejmuje podwykonawców. Kompromis byłby, gdyby ustawa objęła wszystkich przedsiębiorców i jednocześnie stworzyła mechanizmy, które zapobiegałyby podwójnej zapłacie. Aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, Klub Poselski Ruch Palikota zwrócił się do ministra finansów, aby w odniesieniu do podmiotów gospodarczych realizujących budowę autostrad i dróg w Polsce zastosować odstępstwa od generalnej zasady, iż obowiązek podatkowy, jeśli chodzi o podatek VAT, powstaje w momencie dostarczenia towaru lub wykonania usługi, i określenie momentu powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy od faktu otrzymania od nabywcy zapłaty za dostarczony towar lub świadczoną usługę. Liczymy na szybką odpowiedź pana ministra w tej kwestii. Należy również wyciągnąć wnioski na przyszłość, dlatego oczekujemy, że wreszcie odbędzie się przekładane kilka razy posiedzenie Komisji Infrastruktury z przedstawicielami środowiska na temat rażąco niskiej ceny w przetargach na roboty budowlane. Zmian wymaga też ustawa Prawo zamówień publicznych i Prawo budowlane w celu dookreślenia pojęć ˝podwykonawcy˝ i ˝dostawcy˝. Klub Poselski Ruch Palikota przygotowuje własne projekty rozwiązań ustawowych w omówionych kwestiach. Chcielibyśmy, aby te projekty szybko trafiły pod obrady Sejmu bez zbędnego ich wstrzymywania i oczekiwania na projekty rządowe, jak to jest w zwyczaju. Optymizm spowodowany otrzymaniem tak ważnego turnieju spowodował, że rząd przestał pragmatycznie patrzeć na rzeczywistość. Cały proces inwestycyjny nie został należycie zabezpieczony pod względem ochrony polskich pracowników i publicznych pieniędzy. Zawiodły procedury przetargowe. Przykłady generalnych wykonawców stadionów w Warszawie i Wrocławiu, generalnych wykonawców autostrad A1, A2 i A4 pokazują, że procedury przetargowe nie weryfikowały w dostateczny sposób wiarygodności firm, które operowały miliardami złotych polskich obywateli. Dziś rząd chętnie będzie wystawiał sobie laurkę o nazwie ˝Euro 2012˝. W warstwie wizerunkowej ten turniej z pewnością przyniesie Polsce wiele korzyści. Jednak zły system zarządzania i wątpliwe rozstrzygnięcia przetargów spowodowały, że po Euro pozostaną nam przepłacone stadiony i najdroższe w Europie drogi. Najwyraźniej zbyt łatwo wydaje się pieniądze podatnika. Dodatkowo w tak wielkim procesie inwestycyjnym rząd nie zadbał o interes polskich małych i średnich firm wraz z pracownikami, które są dzisiaj w tragicznej sytuacji finansowej. Gabinet Donalda Tuska dziś wygrywa istotną bitwę o zorganizowanie ważnego europejskiego turnieju. Niestety, już dawno przegrał wojnę o dobre, sprawne i rzetelne zarządzanie pieniędzmi podatników. Szanowni Państwo! Projekt rezolucji według pani poseł Platformy Obywatelskiej jest bezprzedmiotowy. (Dzwonek) Jeśli chodzi o nasze odczucie, to ze względu na trwający proces legislacyjny opowiadamy się za przyjęciem rezolucji, gdyż była ona niejako zaczynem i zapoczątkowała proces legislacyjny związany z projektem ustawy zawartym w druku nr 451. Będziemy tę rezolucję w dalszym ciągu popierać. Natomiast milowy krok, o którym mówi Platforma...