Mówca: Spraw Wewnętrznych i Administracji Elżbieta Witek
Data: 2019-07-18 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Może najpierw tak ogólnie powiem, proszę państwa. Od 15 lat z ochotniczymi strażami pożarnymi - to do kolegi posła, który ostatnio występował - współpracuję na co dzień, jako poseł. Nie byłam wtedy ministrem. Muszę panu powiedzieć, że bardzo szanuję, zawsze szanowałam druhów ochotników, i nigdy, kiedy przychodzili do mnie do biura, a przychodzi bardzo często - myślę, że do państwa biur oni też przychodzili i nadal przychodzą - nigdy nie pytałam, na kogo głosowali, nigdy nie pytałam, jakie mieli zabarwienie polityczne, z jednego powodu. (Poseł Zbigniew Sosnowski: Brawo.) Bo wiedziałam i wiem to także dzisiaj, że jest to olbrzymia rzesza ludzi, ponad 700 tys. ludzi, którzy jako pierwsi najczęściej są na miejscach, nie tylko wypadków drogowych, ale także innych zdarzeń, które jakże często obserwujemy w ostatnim czasie, chociażby wszelkiego rodzaju kataklizmy, katastrofy związane ze zmianami pogody. Wiemy o tym doskonale. Nigdy nie pytam o zabarwienie polityczne, ale proszę zwrócić uwagę, że do tej pory ochotnicze straże pożarne w zasadzie mają tylko we własnych statuach zapisane, co mogą robić, a zadaniem własnym każdej gminy jest zabezpieczenie przeciwpożarowe. To jest obowiązek gminy. Proszę pokazać mi gminę, która w sposób wzorowy, taki, że naprawdę na nic nie brakuje, daje pieniądze na ochotnicze straże pożarne. Nie ma takich gmin. Dlaczego? Dlatego że, proszę państwa, jedne gminy są biedniejsze, drugie są bogatsze. Jedne są zainteresowane ochotniczymi strażami pożarnymi i doceniają wagę ich funkcjonowania na terenie gmin, dlatego że jeśli wójt czy burmistrz docenia ochotniczą straż pożarną, to wie, że może spokojnie w nocy spać, bo jak coś się zdarzy, to ona pierwsza pojedzie do zdarzenia. Ale niestety są także tacy samorządowcy, i znam ich osobiście, którzy kompletnie nie rozumieją, jakie znaczenie w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa pełni ochotnicza straż pożarna. Chciałabym wszystkich państwa uspokoić. Mnie nie interesuje zabarwienie polityczne ochotników strażaków. Nie pytam ich o to, ja wiem, że możemy mieć różne poglądy, ale jeśli pani poseł Kołacz-Leszczyńska, której tutaj nie widzę, pyta o to, czyją twarz ma ta ustawa - nie wiem, dlaczego akurat mojego kolegę, który straże pożarne i w ogóle służby mundurowe ma głęboko w sercu, może państwo myślicie inaczej, ale to jest niezwykle pracowity człowiek, odpowiedzialny, a poza tym jest autorem programu modernizacyjnego, z którego także czerpią ochotnicze straże pożarne - to powiem, że ja nie chcę, żeby ona miała moją twarz, ja chcę, żeby ona miała twarz polskiego parlamentu. Chcę, żebyśmy jednomyślnie tę ustawę przyjęli, bo ona ma służyć wzmocnieniu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Pytacie państwo, dlaczego tak późno, dlaczego teraz. Nie tak późno. Gdybyśmy, proszę państwa, chcieli potraktować ten projekt ustawy jako coś, co jest związane z kampanią wyborczą, co państwo sugerujecie, że my wykorzystujemy to do kampanii wyborczej, proszę państwa, tobyśmy nie wspierali przez 4 lata ochotniczych straży pożarnych, a one w latach 2015-2018 uzyskały o 30% więcej funduszy z budżetu państwa. Przez 4 lata, proszę państwa, ponad 500 mln, 501 mln uzyskały z programu modernizacyjnego. Ponad 100 mln w zeszłym roku z Funduszu Sprawiedliwości. Nie mieliśmy wtedy wyborów. Właściwie to państwo możecie powiedzieć, że wybory mamy cały czas, bo za chwilę będą prezydenckie i państwo powiecie, że my z tego powodu... No nie, ja bardzo proszę o odrobinę zaufania i o sprawdzenie naszej wiarygodności. My mówiliśmy, będąc wtedy rzecznikiem, mówiłam, że nasz rząd ma kilka podstawowych filarów. Jednym z nich jest szeroko pojęte bezpieczeństwo państwa i obywateli. W tym filarze bezpieczeństwa dostrzegamy i dostrzegaliśmy od początku ochotnicze straże pożarne i my je cały czas wspieramy. Proszę państwa, jeśli jeździcie na uroczystości, jeśli jeździcie do ochotników strażaków, proszę mi powiedzieć, kto z nich nie dostrzega zmiany. Bo ja trochę jestem zdziwiona, kiedy słyszę głosy, że ktoś z ochotniczej straży pożarnej powiedział - gdzieś to sobie zapisałam, tylko teraz już nie będę szukać, bo czas mi ucieka, przepraszam - że zamiast na propagandę, to oni woleliby na coś innego wydać te pieniądze. Proszę państwa, sama przez kilka lat wspierałam prywatnie ochotników strażników, nie pytając, skąd są, co myślą i na kogo zagłosują. Były to np. galowe mundury, bo wiedziałam, że oni stoją przy grobie pańskim i mówią: pani poseł, my nie mamy, jak my wyglądamy. Ja to widziałam, ale ja to finansowałam sama, nie znacząc nic, nawet byłam wtedy posłem opozycji, proszę państwa, i doceniałam rolę strażaków. Wiem, co mówi Państwowa Straż Pożarna, że bez ochotników nie mogłaby funkcjonować, i my wszyscy o tym doskonale wiemy. Jednocześnie, proszę państwa, wiemy, że jeśli się wydaje środki publiczne, to one też muszą być rozliczone. Żeby zamknąć ten wątek, bardzo państwa proszę: nie ubierajcie tego ani w działania polityczne, partyjne, bo naprawdę to nie ma żadnego znaczenia. Bezpieczeństwo nie ma żadnego zabarwienia. Poczucie bezpieczeństwa to jest coś, co nam towarzyszy, proszę państwa, od pierwszych dni do ostatnich dni naszego życia, więc szanujmy tych, którzy nam to bezpieczeństwo dają. Pamiętajmy też o tym, że ochotnicze straże pożarne, które rzeczywiście w ustawie 1991 r. mają zapisane te podstawowe działania ratowniczo-gaśnicze, nie mają wprost zapisane w tej ustawie, co im wolno, czego nie wolno. I np. wielu wójtów czy burmistrzów chętniej by wspierało ochotnicze straże pożarne, ale mówią tak: My nie wiemy, czy my możemy. My nie wiemy na co. My tego nie wiemy. Nie jest to wprost wyjaśnione. Bardzo się cieszę, że tutaj padły pytania o systemowe działanie. Otóż ja wolę pracować, niż za dużo mówić, ale już to mówiłam kilkukrotnie w różnych miejscach, będąc na odprawach ze strażakami albo na spotkaniach z nimi, w rządzie. Otóż przygotowujemy, proszę państwa, dużą ustawę, właśnie dlatego że doceniamy znaczenie ochotniczych straży pożarnych i chcielibyśmy otoczyć większą opieką ochotnicze straże pożarne, ale także więcej wymagać. Co to znaczy? Chcemy je dofinansować, bo dzisiaj tylko część jednostek jest w KSRG. Proszę państwa, dzisiaj - warto przeczytać chociażby raport Najwyższej Izby Kontroli - wielu ochotników nie ma badań lekarskich, gminy nie płacą za ubezpieczenie, niektórzy nie mają uprawnień do jeżdżenia pojazdami, o które się starają. Oni wszyscy chcieliby mieć pojazdy. Jak państwo pojedziecie do ochotniczych straży pożarnych, to zobaczycie, że dzisiaj to są luksusowe samochody. (Głos z sali: Dokładnie.) Myśmy naprawdę w ciągu tego roku wydali... Będzie ponad 480 wozów bojowych, lekkich, średnich i ciężkich. I to dostanie nie Państwowa Straż Pożarna, to dostaną ochotnicy. Oni, jak sądzę, najczęściej do państwa przychodzą właśnie po to: Pomóżcie nam zdobyć samochód. Co się stało? Dlaczego my ten projekt teraz przedstawiamy? Dlatego że kończy się ta kadencja, chcielibyśmy zdążyć. Ale dlaczego? Mamy przykład z tego roku, to się wydarzyło po raz pierwszy od lat. Otóż od wielu lat, jak państwo też pewnie wiecie, żeby kupić samochody bojowe - one kosztują od 400 tys. do ponad 1 mln zł, żaden samorząd, szczególnie samorząd gminny, nie byłby w stanie tego udźwignąć - organizowaliśmy słynne montaże finansowe. Rada gminy podejmowała uchwałę, deklarowała, że daje 200 tys., 300, 100, a czasami 500. Ale samochód kosztuje ponad milion. Skąd wziąć resztę pieniędzy? No to robiliśmy montaż. I to są znowu, proszę państwa, pieniądze państwowe, budżetowe, jakkolwiek byśmy je nazwali. To były pieniądze z funduszu modernizacji, to były środki z narodowego funduszu ochrony środowiska, to były pieniądze, które były właśnie z Funduszu Sprawiedliwości, to były też pieniądze z narodowego funduszu, z wojewódzkiego, i to były też pieniądze z urzędów marszałkowskich. Panie pośle, wie pan, co się stało w tym roku? Myśmy ten montaż tak jak co roku zrobili. Nie wiem, ile samorządów, bo nawet nie chcę już sprawdzać, ale samorząd mazowiecki, z którego ja pochodzę, mówię o samorządzie wojewódzkim, po raz pierwszy... Tam było po 40 tys. dla strażaków ochotników, którzy złożyli wnioski i otrzymali ten montaż finansowy. Wycofano się z tego. Wycofano się z tego. I zostaliśmy w takiej sytuacji, że np. na Dolnym Śląsku zabrakło nam 650 tys. Daliśmy promesy i nagle brakuje nam 650 tys. Powiedzieliśmy, że zrobimy wszystko, że znajdziemy te pieniądze. Znaleźliśmy te pieniądze i tych 15 dodatkowych wozów bojowych będzie zakupionych dla Dolnego Śląska. Ale to nie jest jedyny samorząd. Jeśli państwo mówicie o tym, że te pieniądze chcemy jakoś źle dzielić, że one wzbudzają jakieś podejrzenia, to chciałam państwu powiedzieć, że samorząd naprawdę może dotować ochotnicze straże pożarne. Natomiast do tej pory z budżetu państwa tego robić nie można było. A my widzimy, że bez pomocy państwa tego się zrobić nie da. Bo to nie są tylko i wyłącznie wozy strażackie. To są ubrania, to jest nawet sprzęt w postaci siatek na szerszenie, to są drabiny, to są defibrylatory, także te zewnętrzne, które się pojawiają coraz częściej. Samochody się psują, to jest też kwestia naprawy. Na to są potrzebne środki. Jeśli państwo nie pomoże, to samorządy same nie dadzą rady, bo mamy tego przykład od wielu, wielu lat. Dzisiaj ochotnicy dostrzegają tę zmianę, dostrzegają, i mam nadzieję, że zmiana wprowadzona tym projektem będzie utrzymana. Państwo pytacie, czy będziemy finansować tylko w tym roku. Nie, my mówimy o tym roku, bo mówimy o budżecie tegorocznym. Co roku w budżecie będą przeznaczane środki. Czy takie same? Nie wiem, bo, proszę państwa, jeśli w którymś momencie już te ochotnicze straże pożarne dostaną samochody bojowe, będą miały defibrylatory, będą miały ubrania galowe itd., to może będą potrzebowały mniej. Państwo też pytaliście, czy to będzie po 5 tys. i czy będzie dla każdej ochotniczej straży pożarnej. Dlaczego wprowadzamy taki zapis, że potrzebna jest tutaj opinia komendanta powiatowego, wojewódzkiego, a będzie tym dysponował minister spraw wewnętrznych i administracji? Z racji tego, że ta ustawa wychodzi od nas, pieniądze są od nas, pieniądze są budżetowe, więc chcemy mieć nad nimi kontrolę, jak któryś z posłów zauważył, kontrolę. Proszę państwa, przeliczyliśmy, ile to by było średnio na jedną jednostkę. Ale na pewno będzie tak... Bo już przychodzą strażacy ochotnicy i mówią: Pani minister, pompa do odmulania w czasie tych, no, nie powodzi, ale podtopień zniszczyła się, ona kosztuje 13 tys., czy my dostaniemy tylko 5? Nie. Wiecie państwo, co ja robię? O to was także proszę jako posłów, także posłów opozycji, bo pewnie do was też ci ochotnicy będą przychodzić. Ja zawsze kontaktuję się z wojewódzkim komendantem i pytam: Panie komendancie, czy ci, którzy przychodzą do mnie i pytają mnie o samochody... Ja nie znam wszystkich ochotniczych straży pożarnych, ale komendant powiatowy, komendant wojewódzki zna. Pytam, czy oni są w KSRG, ile mają wyjazdów, czy im się ten samochód należy w tym sensie, że mają kierowcę, który ma uprawnienia do jeżdżenia tym samochodem, czy oni są blisko autostrady, drogi ekspresowej. To wszystko jest dla mnie ważne. Bo znam, proszę państwa, wprawdzie bardzo nieliczne, ale znam przypadki, że wójt z różnych powodów... Nie chciałabym, panie pośle, nazwać ich tak, jak pan na początku nazwał, kierując to pod naszym adresem, ale znam takiego wójta, który kupił samochód po to, żeby na złość komuś zrobić, nie wiem, na złość mamie odmrożę sobie uszy, i dzisiaj mogę pana tam zawieźć - zobaczy pan, piękny samochód stoi, w strażnicy, w garażu, błyszczy się, ale do wyjazdów on się nie nadaje, bo tam nikt nie jeździ. (Poseł Zbigniew Sosnowski: Ja też znam taki przypadek.) Obok, w tej samej gminie, jest ochotnicza straż pożarna, blisko autostrady A4, autostrady śmierci. Oni przychodzą i ciągle proszą o samochód. Proszę państwa, ja bym bardzo państwa prosiła, nie myślcie... Jest też tak, że każda partia polityczna, bo reprezentujemy tutaj środowiska polityczne, idąc do władzy, chcąc ją przejąć, chce realizować własny program. My bezpieczeństwo mieliśmy w swoim programie i dlatego je realizujemy. Nie chcę już mówić o tym, że przez 8 lat, tutaj ciągle to pada, nie. Proszę państwa, jeżeli widzieliście te problemy przedtem i chcieliście je rozwiązać, to mieliście na to szansę. Ja się będę cieszyła... (Poseł Zbigniew Sosnowski: Ich nie było.) ...jeśli państwo... (Głos z sali: Jak to nie było?) ...do nas dołączycie. Jeszcze do pana posła Wójcika, bo to jest bardzo ważne pytanie, zaczęłam o tym, a potem uczyniłam dygresję. Czas mi się kończy, nie chcę, żeby pani marszałek mi przerwała. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska) Dzień dobry, pani marszałek. Ale chciałam pana uspokoić. Doceniając znaczenie ochotniczych straży pożarnych i widząc, że bez pomocy państwa one nie będą dobrze funkcjonowały, już powołałam zespół złożony... To będzie zespół na Dolnym Śląsku, nie wiem, czy państwo wiecie, że ustawy strażackie były pisane na Dolnym Śląsku, ja jestem z Dolnego Śląska. Ten zespół, kiedy się dowiedział... Jeszcze jest część osób, które w tym zespole pracowały, to są profesorowie, to są pracownicy Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Wrocławskiego, będą tam ochotnicy strażacy (Dzwonek), będą także strażacy z Państwowej Straży Pożarnej. Przygotowujemy dużą ustawę, w której chcielibyśmy docenić ochotników strażaków, pan mówił o emeryturach. My będziemy mieć różne propozycje, dzisiaj o nich nie chcę mówić, bo one są na etapie uzgodnień w tym zespole, propozycje wynikające z wieloletnich doświadczeń i z praktyki. Jeśli będziemy gotowi... Myślę, że założenia tej ustawy z uzasadnieniem będą gotowe, myślę, już we wrześniu. Będziemy mogli je państwu przedstawić i wtedy możemy pracować. Jeśli będziecie mieć jakieś koncepcje, pomysły, chętnie w dyskusji będziemy je brali pod uwagę. To tyle. Przepraszam, pani marszałek, że przekroczyłam czas. (Oklaski). Jeżeli nie zdążyłam na wszystkie pytania odpowiedzieć, a pewnie nie zdążyłam, bo było za mało czasu, to chętnie służę. (Oklaski)