Mówca: Jerzy Jachnik
Data: 2017-09-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie rzeczniku, już 1,5 roku działa nowa ustawa o prokuraturze. Mogę dalej, panie rzeczniku? Pytam, jak ją pan ocenia. Nie wiem, czy biuro rzecznika, pan wie o takich faktach, przykładach, o których mówił już pan poseł. Ja też powiem. Otóż prokuratorzy bardzo często w tej chwili wycofują akty oskarżenia, korzystając z tego 6-miesięcznego okresu, kiedy mogą wycofać. I dochodzi do tego, że trzymają akta po 6 miesięcy, a w ostatnich dniach, na dobrą sprawę, kompletują jakieś... Podam konkretny przykład. W Bielsku w ostatnich 3 dniach przesłuchano 60 świadków w czterech różnych komendach Policji. Pytania były ustalone z góry. Oczywiście pan prokurator się nie pofatygował. Następnie skierowano, żeby się zmieścić w 6-miesięcznym terminie, w ostatnim dniu akt oskarżenia do sądu. Ale ten akt oskarżenia był niekompletny, bo nie zdążono go skompletować, więc na drugi dzień prokurator wysłał policjantów oraz swoją pracownicę z prokuratury, która wkładała do akt karty i stemplowała strony. Normalnie fałszowali akta. Prokuratura twierdzi, że ona nie musi drugi raz wydawać postanowienia o zamknięciu śledztwa. Obywatel nie ma prawa do złożenia wniosków. To nie wynika, przynajmniej w mojej ocenie, z Kodeksu postępowania karnego. Co gorsze, a pan tak bronił tych sędziów, ci sędziowie twierdzą, że jest wszystko w porządku. Ale nie wiedzą jednego, że ta ustawa straciła ważność 5 sierpnia. Takich mamy kwalifikowanych sędziów, prokuratorów i prezesów sądu. Panie rzeczniku, nie wybaczę panu jednego - przyznam się uczciwie, że dzisiaj podpisałem nawet wniosek o odwołanie - że jako rzecznik praw obywatelskich broni pan sędziów. Pan nie jest rzecznikiem praw sędziów, tylko jest pan rzecznikiem praw obywatelskich. Pan powinien dbać o prawo do sprawiedliwego procesu. Powinien pan również reagować na to, że sędziowie biorą czy brali czynny udział w protestach, dlatego że sędziowie w tym momencie, ci sędziowie, którzy brali udział, ustawiają się po jednej stronie. Sędzia nie może być ani po jednej stronie, ani po drugiej stronie. I to wy powinniście dbać o to, żeby byli neutralni. Nie wciągać ich w takie awantury, bo podważane jest do nich zaufanie. Druga sprawa. Od wielu lat wszystkich kolejnych rzeczników, również pana, namawiałem do uczestniczenia w rozprawach sądowych. Na posiedzeniu komisji odpowiedział pan, że to by było wywieranie nacisku, jeżeli chodzi o niezawisłość sędziego. Panie rzeczniku, zbyt pana cenię, żebym uwierzył, że pan odpowiedział poważnie. Jeśli sędzia nie jest w stanie być odporny na wizytę pracownika biura praw obywatelskich w sądzie na rozprawie publicznej, to znaczy, że się nie nadaje do sądzenia. On nigdy nie będzie niezawisły. Zatem to jest argument kompletnie chybiony. Natomiast powiem panu z doświadczenia, że udział organizacji pozarządowych, osób czy rodzin na sali rozpraw jako widzów całkowicie zmienia sposób pracy sądu. Sąd się inaczej zachowuje, sąd inaczej protokołuje i całkiem inaczej wygląda sala sądowa. Ci ludzie czasami - ci, którzy przychodzą do nas, do biur, do wszystkich państwa na pewno przychodzą, do pana też, pan też wie, ile pan ma skarg na działalność sądów - oczekują choćby moralnego wsparcia. Rozumiem, że ma pan ograniczenia na drodze postępowania sądowego, że to dopiero po zakończeniu, co do tego zgoda, ale nikt panu nie zabrania wysłać pracownika z biura terenowego na rozprawę sądową. Nie słyszałem też, jakie jest pana stanowisko na temat ograniczenia jawności posiedzeń teraz, w nowym Kodeksie postępowania karnego. Przyznam się uczciwie, że 7 lat walczyłem, aż doprowadziłem do uchwały Sądu Najwyższego w składzie siedmioosobowym, że posiedzenia sądu są jawne. Nowy kodeks nam to na nowo zabrał. Tak, to jest bardzo ograniczone. A zatem, panie rzeczniku, z całym szacunkiem do pana pracy, do pana woli, niestety 90% problemów wszystkich polskich obywateli, różnych, nawet tych niepełnosprawnych, bezdomnych, kończy się w sądach, bo chodzi albo o eksmisję, albo o grupę inwalidzką, kończy się albo procesem karnym, albo procesem cywilnym. To jest ostatnia instancja i jej się trzeba najwięcej... Wie pan, jak słyszę pana słowa, kiedy macie tyle skarg na sądy, przez tyle lat, poprzedni rzecznicy to samo, i my nagle zaczynamy bronić sędziów i chcemy lukrować ustawę o sądach... Tam, gdzie ona była niewłaściwa, i tam, gdzie była zła, myśmy się też z nią nie zgadzali, i tutaj jest po drodze, ale nie zgodzimy się dalej na lukrowanie tych ustaw. Zawsze zapraszałem pana i zapraszam nadal do współpracy z tymi małymi organizacjami terenowymi, które nie mają milionów z dotacji, o których tutaj dzisiaj mówiliśmy, jak to źle, bo państwo to zabierze, ukierunkuje to w jedną stronę. Ja się tak całkiem z tym nie zgadzam, powiem panu, bo prowadziłem stowarzyszenie 17 lat, złotówki od Skarbu Państwa nie dostałem, utrzymywaliśmy się ze składek, a z NGOs dostawałem 1%, czyli co kto chciał, i utrzymywaliśmy się doskonale. Mamy cały sprzęt nagłaśniający, nagrywający, wszystko mamy - z tychże drobnych składek. Tak że da się, jak się chce. Natomiast jak się chce mieć stanowiska pracy, miejsca pracy, zatrudnienia dla znajomych, poprzez różne programy, które... One tak wyglądały, że jak raz się zwróciliśmy w sprawie programu, to dostaliśmy odpowiedź, że do tej pory za mało pieniędzy mieliśmy, w związku z tym nie będziemy potrafili gospodarować tak dużymi pieniędzmi, taki był argument, jeśli chodzi o odmowę w konkursie. Tak że konkludując, panie rzeczniku, doceniam to, co pan robi, żeby była jasność sprawy, ale nie zgodzę się - i tutaj jestem bardzo krytyczny - na to, że włączył się pan w obronę sędziów, wiedząc, mając informacje, co się w sądach dzieje, bo pan je ma, i że nie myśli pan o tym nadal, bo to nie jest pierwszy raz, kiedy pana o to prosimy, że nie włącza pan biura rzecznika, nawet przy tych wizytach. Panie rzeczniku, jak pan odbywa te gospodarskie wizyty, tak sobie je nazwijmy, jeśli one by były w tygodniu, to proszę pójść na kilka rozpraw na salę rozpraw, nawet niekoniecznie ze skargą. Życie polega na tym, że jak pan widzi rozprawę i pan (Dzwonek) na niej siedzi, to pan wie, jak ją ocenić. Dziękuję bardzo. (Oklaski)