Mówca: Ireneusz Raś
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska przedstawiam stanowisko w sprawie tego punktu, w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2897. Na samym początku trzeba powiedzieć, streszczając, że zakres zmian w prawie wyborczym obejmuje zmiany obwodów głosowania, udogodnień dla wybranych grup wyborców, kontroli społecznej nad przebiegiem wyborów oraz zmiany w organizacji komisji wyborczych - to tak pokrótce. Co do zasady, na samym początku - chodzi o to, co już było tutaj poruszane w wystąpieniach innych przedstawicieli klubów - trzeba zadać sobie pytanie: Czy jest to zgodne z zasadami konstytucji? Terminy przeprowadzenia wyborów parlamentarnych, które mamy zaplanowane na rok 2023, wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są już według nas zbyt bliskie, aby istniała możliwość zachowania standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który tutaj chcę przywołać, z 3 listopada 2006 r., wymagającego, przypomnę, wprowadzenia zmian prawa wyborczego co najmniej 6 miesięcy przed kolejnymi wyborami, rozumianymi nie tylko jako sam akt głosowania, ale także jako całość czynności objętych tzw. kalendarzem wyborczym. Na samym początku chcę powiedzieć, że nasz klub absolutnie złoży fundamentalną poprawkę. Chodzi o to, aby ewentualnie przyjęte przepisy zmieniające kodeks wyborczy weszły w życie dopiero od przyszłych wyborów parlamentarnych, żeby zachować tę konstytucyjność. To jest zasadnicza kwestia, której będziemy pilnować. Zgadzamy się z tym, że trzeba pracować w tej Izbie nad tym, aby uchwalane były udogodnienia dla wyborców, aby były zmiany, natomiast nie w takim trybie, nie w takim tempie. Doświadczony poseł Marek Ast bardzo lakonicznie przedstawiał te przepisy. Widać, że były one pisane w różnych ośrodkach i są chaotycznie sformułowane. Wydaje nam się, że nie jest możliwe, panie pośle, aby po tych zmianach można było zarządzać z Warszawy nowymi obwodami, siedzibami i lokalami obwodowych komisji wyborczych. To nie z Warszawy tylko z samorządu takie wnioski powinny płynąć. Uzgodnienia, konsultacje to są procesy wielomiesięczne. Nie można w tak poważnej kwestii, jaką są wybory... Chodzi o to, żeby one nie były podważane przez żadne środowiska w tej Izbie ani przez obywateli, żeby tego nie lekceważyć. Szanowni Państwo! Jedna z głównych zmian, którą zaproponowali autorzy projektu, dotyczy zapisów art. 12. Chodzi o to, żeby wprowadzić nowe brzmienie, w myśl którego stały obwód głosowania będzie obejmował od 200 do 4 tys. mieszkańców. Jest to zmiana w stosunku do obecnego stanu prawnego, zgodnie z którym stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 4 tys. mieszkańców. To są te techniczne, ekstremalne, trudne rzeczy, o których mówiłem. Według nas w tak krótkim czasie nie da się tego dobrze zorganizować, aczkolwiek z założenia chcemy nad tym pracować. Tak powiedziałem. Dodaje się też rzeczy, które będą trudne do zrobienia, jak inicjatywa obywatelska 5%. Jako rozwiązania preferencyjne prezentowane są również projektowane przez projektodawców ułatwienia dla pewnych grup społecznych, czyli osób z niepełnosprawnościami, emerytów czy osób w zaawansowanym wieku. Chodzi o ułatwienia komunikacyjne dla tych grup społecznych. To wszystko jest ważne. Nie ma jak przekonać młodych do głosowania. Mówimy - chcę to podkreślić - że jako środowisko polityczne bylibyśmy za tym, żeby pracować również nad wprowadzeniem w najbliższej perspektywie głosowania internetowego przy zachowaniu wszystkich standardów, żeby to nie było groteskowe. Zwracam również uwagę na to, że jest tutaj co prawda wzmocnienie pozycji i uprawnień mężów zaufania oraz obserwatorów społecznych, ale daje się im narzędzia do rejestracji procesu wyborczego za pomocą smartfonów. Zwracam pani marszałek uwagę na to, że to może być bardzo trudne, to może wymknąć się spod kontroli. Tu chodzi o tajność głosowania. Osoby mogą zachować na tych nośnikach zapisy i potem wrzucać je do sieci, gdzie będziemy mieć takie duże memowisko. Widać, że tych problemów tutaj jest bardzo dużo. Mój poprzednik zwracał również uwagę na bardzo istotną kwestię, czyli na wprowadzenie innych zawodów prawniczych do okręgowych komisji wyborczych. Wiemy, że sędziowie, którzy do tej pory tam byli, mają wpisaną w swój zawód bezstronność polityczną, nie mogą angażować się w życie polityczne. Inne grupy prawnicze już tego nie mają, stąd moja wątpliwość. Uważam, że zasady wyborcze nie powinny być wprowadzane metodą, którą znamy z turystyki, czyli last minute. To jest dobre w turystyce, ale nie jest dobre, kiedy chodzi o tak ważny proces jak proces wyborczy, tak ważny projekt, który dotyczy Kodeksu wyborczego. Dziękuję, pani marszałek. (Oklaski)