Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2021-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Projekt jest zawarty w druku nr 1266, a sprawozdanie połączonych komisji jest zawarte w druku nr 1290. Pierwsze czytanie rządowego projektu odbyło się na posiedzeniu połączonych komisji w dniu 22 czerwca tego roku. Komisje niezwłocznie przystąpiły do szczegółowych prac nad projektem, a po jego przepracowaniu przedstawiają Wysokiej Izbie niniejsze sprawozdanie z druku nr 1290. Wysoka Izbo! Wydaje się oczywiste, że właściciel nieruchomości wie, czym dysponuje, zna położenie, powierzchnię, przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego, wartość swojego majątku, wie, jakie pożytki i dochody może z niego uzyskać. Okazuje się jednak, że nie zawsze tak jest. Wobec nieruchomości Skarbu Państwa, którymi w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej zarządzają starostowie, a które stanowią kilka procent narodowego majątku, brak jest instrumentów prawnych zapewniających sprawowanie przez wojewodów nadzoru i kontroli nad ich prawidłowym zagospodarowaniem. Nadzór ten można uznać za w dużym stopniu iluzoryczny, bo przy braku współpracy ze strony starosty, który prowadzi ewidencję gruntów i budynków, wojewoda nawet nie ma wiedzy o zasobie nieruchomości, a cóż dopiero mówić o kontroli prawidłowości gospodarki tymże zasobem i realizacji interesów Skarbu Państwa. Z drugiej strony gospodarowanie nieruchomościami publicznymi powinno odbywać się sprawnie i elastycznie, bez zbędnej mitręgi, bez ponoszenia niepotrzebnych kosztów. Np. przy wyrażaniu przez wojewodę zgody na najem, użyczenie, wydzierżawienie nieruchomości na okres dłuższy niż 3 lata, czyli przekraczający zakres zwykłego zarządu, nie ma potrzeby przedstawiania aktualnego operatu szacunkowego, którego sporządzenie przez uprawnionego rzeczoznawcę przecież kosztuje, a potrzeba jedynie w takim przypadku oceny wysokości proponowanego czynszu, którą można bez szacowania nieruchomości przedstawić. Zmiany wymagają także przepisy dotyczące darowizny na cele publiczne nieruchomości Skarbu Państwa, w sytuacji gdy cel ten nie może być zrealizowany z przyczyn niezależnych od obdarowanego. Wysoka Izbo! Omawiany tutaj projekt ustawy dokonuje zmian w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawie z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawie z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz ustawie z 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Wszystkie te zmiany uzyskały pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Zmiany przepisów zawarte w omawianym projekcie dają wojewodzie prawo żądania od starostów zarządzających mieniem i od innych organów przekazania informacji o nieruchomościach państwowych. Dają też prawo podejmowania czynności w imieniu Skarbu Państwa w sytuacji, kiedy starosta ich nie podejmuje pomimo posiadanych umocowań i odpowiednich środków finansowych na zadania zlecone. Starosta będzie miał obowiązek przekazania nieruchomości na żądanie zawarte we wniosku wojewody lub ministra o przekazanie nieruchomości na cel wskazany we wniosku. Wysoka Izbo! Jeszcze parę zwięzłych z oczywistych powodów informacji o szczegółowych rozwiązaniach zawartych w projekcie, które są wprowadzane do tych czterech wymienionych przeze mnie ustaw. Jest to m.in. doprecyzowanie kosztów korzystania z nieruchomości ponoszonych przez podmiot sprawujący trwały zarząd. Mam tu na myśli opłaty roczne i opłaty przekształceniowe. Kolejna kwestia to umożliwienie jednostce organizacyjnej, która obejmuje trwały zarząd nieruchomością, wstąpienia w stosunek cywilnoprawny nawiązany przez poprzednika. To jest z pewnością duże uproszczenie i ułatwienie. Kolejna kwestia to zwolnienie z obowiązku przedstawiania wyceny nieruchomości. Już mówiłam o tym, że jest z tym problem. Jest to źródło niepotrzebnych wydatków. Zatem następuje zwolnienie z obowiązku przedstawiania wyceny nieruchomości przy składaniu wniosku o zgodę na wydzierżawienie, wynajęcie lub użyczenie nieruchomości, a także przedkładania odpisów z ksiąg wieczystych dla przedmiotowej nieruchomości przy odpowiednim wniosku o zgodę na dokonanie czynności. Kolejna kwestia to zwolnienie ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa z obowiązku prowadzenia centralnej ewidencji nieruchomości Skarbu Państwa i umożliwienie temu ministrowi wystąpienia do właściwych podmiotów prowadzących ewidencję o informacje o tychże nieruchomościach. Omawiany projekt realizuje również taką rzecz jak przywrócenie obowiązku prowadzenia przez starostów planu wykorzystania zasobu oraz kontroli wojewodów nad realizacją tych planów. Projekt umożliwia także zobowiązanie starosty do podjęcia w określonym terminie działań co do konkretnej nieruchomości Skarbu Państwa, a gdy starosta się z tego nie wywiąże, umożliwia podjęcie tych czynności przez wojewodę. Ostatnia kwestia, o której chcę powiedzieć, dotyczy możliwości zmiany określonych w umowie warunków dokonania darowizny dla jej właściwego zagospodarowania. Najkrócej mówiąc, takie oto kwestie są w tym projekcie skonsumowane. Wysoka Izbo! W trakcie prac połączonych komisji wprowadzono do projektu ustawy trzydzieści kilka poprawek proponowanych przez Biuro Legislacyjne. Miały one charakter redakcyjny, legislacyjny. Polegało to na wyjaśnianiu pewnych wątpliwości Biura Legislacyjnego. Sprawozdanie połączonych Komisji: Infrastruktury oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o przedstawionym projekcie ustawy zostało przyjęte 30 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się i 1 głosie przeciw. W imieniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Infrastruktury proszę Wysoką Izbę o uchwalenie przedstawionego projektu zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji. Dziękuję bardzo.