Mówca: Zbigniew Dolata
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu wnioskodawców mam zaszczyt przedstawić poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo lotnicze zawarty w druku nr 710. Po pierwsze, celem proponowanych zmian jest konieczność doprecyzowania obowiązujących przepisów dotyczących organizacji Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych i zapewnienia ich zgodności z przepisami prawa Unii Europejskiej. Po drugie, chcemy uproszczenia procedur zmierzających do przekształcenia lotnisk użytku wyłącznego w lotniska użytku publicznego i tym samym zapewnienia ich większej i równej dostępności zainteresowanym podmiotom, co pozytywnie wpłynie na konkurencję i może mieć korzystny wpływ na przedsiębiorców lotniczych. Warto już w tym miejscu podkreślić, że uproszczenie procedur biurokratycznych nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo operacji lotniczych, ponieważ dla tworzonej nowej kategorii lotnisk użytku publicznego niepodlegających certyfikacji nie zostaną obniżone wymagania związane z bezpieczeństwem - będą one takie same jak dla lotnisk użytku wyłącznego. A doświadczenie pokazuje, że te są wystarczające. Przechodząc do omówienia szczegółów proponowanych zmian, chciałbym podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Unii Europejskiej nr 996/2010 każde państwo członkowskie jest zobowiązane do zapewnienia przeprowadzenia badania lub nadzoru nad badaniem zdarzeń lotniczych, czyli wypadków, incydentów w lotnictwie cywilnym, przez niezależną i wyspecjalizowaną w tym zakresie jednostkę organizacyjną. Tymczasem obecnie obowiązujący art. 17 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze stanowi, że Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych wykonuje swoje zadania w imieniu ministra właściwego do spraw transportu. Przepis ten w naszym projekcie został usunięty, ponieważ budził wątpliwości odnośnie do zachowania niezależności komisji. Ponadto w projektowanym art. 17 ust. 5-11 dokonaliśmy zmian polegających na zastąpieniu dotychczasowego modelu wyznaczania członków komisji na rzecz ich powoływania i odwoływania. Mechanizm ten został zaczerpnięty z rozwiązań przyjętych w odniesieniu do Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych. W naszym projekcie zawarliśmy również przepisy gwarantujące niezależność członkom Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych oraz ekspertom uczestniczącym w pracach komisji. Rozwiązanie to daje im prawo do swobodnego wyrażania stanowiska w ramach opracowywanych ekspertyz, badań, analiz, opinii i raportów. Natomiast zmiany w art. 17a ust. 5-7 realizują wymagania zawarte w dyrektywie 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące niektórych aspektów organizacji czasu pracy członków komisji. Zapewniono im takie same uprawnienia, jakie przysługują członkom Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich. W art. 2 projektu ustawy zawarto przepis, według którego stosunki pracy z członkami komisji wyznaczonymi na podstawie przepisów dotychczasowych wygasają po upływie 30 dni od wejścia w życie ustawy, jeżeli przed upływem tego terminu nie zostaną oni powołani na członków komisji. W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy będzie im przysługiwała odprawa pieniężna w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kluczową zmianą w omawianym projekcie ustawy, i długo oczekiwaną przez środowisko lotnicze, jest nowelizacja ust. 7 w art. 54 oraz dodanie ust. 7a, 7b i 7c w tymże artykule. Istotą tej zmiany jest zastąpienie niedziałającej instytucji czasowego otwarcia lotniska użytku wyłącznego do użytku publicznego nową praktyczną kategorią - lotnisk użytku publicznego niepodlegających certyfikacji. W Prawie lotniczym od 5 lat obowiązują przepisy teoretycznie umożliwiające czasową zmianę dostępności lotniska użytku wyłącznego na publiczne, ale w praktyce nie były one stosowane ze względu na konieczność spełniania wszystkich warunków, jakie są wymagane od lotniska użytku publicznego. Nie sprawdziła się również procedura trwałego przekształcania lotnisk użytku wyłącznego w lotniska użytku publicznego o ograniczonej certyfikacji, ponieważ jest bardzo skomplikowana i czasochłonna. Jej elementem jest zmiana zarządzającego lotniskiem. Postępowanie w tym zakresie trwa od 6 do 10 miesięcy, a w jego trakcie nowy zarządzający musi wykazać się posiadaniem dokumentów analogicznych jak przy zakładaniu lotniska. Jest to zupełnie zbędne, ponieważ procedura ta dotyczy lotniska funkcjonującego, wpisanego do rejestru lotnisk cywilnych. Ponadto wnioskodawca jest badany pod względem finansowym na podobnych zasadach jak w przypadku dużych portów lotniczych, tymczasem stan finansów zarządzającego lotniskiem lokalnym, nawet po zmianie jego dostępności, nie będzie miał wpływu na poziom bezpieczeństwa. Zastosowania nie mają tutaj również kwestie ochrony przedsiębiorców, działalności gospodarczej, ponieważ na lotniskach lokalnych nie ma regularnych przewozów lotniczych i w związku z tym przewoźników, którzy byliby narażeni na straty w przypadku ewentualnej upadłości zarządzającego. Zbędny jest również nadzór regulacyjny prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nad ustalaniem opłat lotniskowych w odniesieniu do lotnisk o ograniczonej certyfikacji oraz niecertyfikowanych. Konieczność przestrzegania tych biurokratycznych wymogów sprawiła, że obecnie w Polsce są tylko trzy lotniska użytku publicznego o ograniczonej certyfikacji, podczas gdy w Czechach ponad 40, a w Niemczech ok. 160. Dlatego konieczne jest przyjęcie proponowanych w projekcie ustawy rozwiązań, co pozwoli na sprawną zmianę dostępności lotniska na publiczne zgodnie z wolą i potrzebami zarządzającego, który będzie miał swobodę wyboru - eksploatować lotnisko jako wyłączne czy jako publiczne. W Polsce mamy ponad 40 lotnisk użytku wyłącznego, wobec czego ułatwienia w przekształcaniu ich w publiczne, które proponujemy w naszym projekcie, doprowadzą do niwelacji dysproporcji między naszą siecią komunikacyjną a innymi krajami Unii Europejskiej. Jak już wspomniałem na początku mojego wystąpienia, wymagania techniczne i eksploatacyjne dla lotnisk użytku publicznego niepodlegających certyfikacji będą analogiczne do tych dla lotnisk użytku wyłącznego, co gwarantuje, że poziom bezpieczeństwa na lotniskach nowej kategorii nie ulegnie obniżeniu, natomiast sama procedura zmiany dostępności lotniska realizowana według naszego projektu będzie prosta, co pozwoli uniknąć kilkumiesięcznego postępowania administracyjnego, zdejmie również wiele zbędnych, biurokratycznych zadań z prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Kolejnym elastycznym rozwiązaniem, które wprowadza nasz projekt, odpowiadającym na oczekiwania środowiska lotniczego, jest zniesienie obligatoryjnego wymogu zapewnienia lotniskowej służby informacji powietrznej, tzw. AFIS. Jej utrzymanie jest bardzo kosztowne dla zarządzającego lotniskiem. Nowe brzmienie przepisu zawartego w art. 120 pozwoli zarządzającemu lotniskiem na wyznaczenie AFIS lub kierującego lotami, który będzie odpowiedzialny za udzielenie informacji przylatującym i odlatującym statkom powietrznym. Podsumowując, poselski projekt nowelizacji ustawy Prawo lotnicze przyczyni się do zwiększenia niezależności członków Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych oraz wprowadzi korzystne dla nich regulacje dotyczące organizacji czasu pracy. Projekt ustawy spełnia oczekiwania środowisk lotniczych w zakresie upublicznienia lotnisk, zapewniając równy i swobodny do nich dostęp wszystkim zainteresowanym podmiotom. Jest ważnym krokiem w kierunku odbiurokratyzowania działalności lotniczej, przyniesie również pozytywne skutki społeczne i gospodarcze. Dlatego rekomenduję Wysokiej Izbie skierowanie omawianego projektu do Komisji Infrastruktury, a następnie jego przyjęcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)