Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-12-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawię nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny wykonawczy. Omawiany projekt wraca pod obrady Wysokiej Izby po przyjęciu go w niezmienionym kształcie przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Głównym jego celem jest zwiększenie zatrudnienia wśród osób osadzonych w jednostkach penitencjarnych na terenie Polski. Zgodnie z obecnym brzmieniem Kodeksu karnego wykonawczego za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej lub za prace porządkowe na rzecz samorządu terytorialnego, w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie, wynagrodzenie skazanemu nie przysługuje. Po planowanej zmianie przepis ten ma zostać uzupełniony m.in. o prace na cele społeczne na rzecz podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim, państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa. Prace na cele społeczne będą mogły być także wykonywane na rzecz instytucji lub organizacji reprezentujących społeczność lokalną oraz w placówkach oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, podmiotach leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, fundacjach, stowarzyszeniach i innych instytucjach lub organizacjach użyteczności publicznej, niosących pomoc charytatywną. Oznacza to ni mniej, ni więcej poszerzenie liczby podmiotów, na rzecz których więźniowie będą mogli wykonywać prace nieodpłatnie. Też warto tu przytoczyć opinię Sądu Najwyższego odnośnie do tego projektu, w myśl której projektowana zmiana może przyczynić się do zwiększenia możliwości podjęcia pracy przez osoby osadzone. Z kolei Helsińska Fundacja Praw Człowieka ocenia, że propozycja stanowi krok w kierunku odwrócenia kodeksowej reguły, zgodnie z którą zatrudnienie osadzonych ma charakter odpłatny. Należy w tym miejscu zapytać: Czy nie powinniśmy szukać również rozwiązań zwiększających możliwości podejmowania przez więźniów pracy odpłatnej, zamiast tylko poszerzać liczbę podmiotów uprawnionych do korzystania z pracy nieopłatnej? Przypomnę, że obecnie jedynie 40% osadzonych wykonuje prace o charakterze odpłatnym. Próbą odpowiedzi na to wyzwanie jest zwiększenie możliwości finansowych Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy poprzez podniesienie z 25 do 45% potrącenia na ten cel z przysługującego skazanemu wynagrodzenia. Jednocześnie z 10 do 7% zmniejszy się wysokość potrąceń z tego wynagrodzenia na cele Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Uwolnione w ten sposób 3% wynagrodzenia ma być przeznaczone na aktywizację zawodową osób pozbawionych wolności. Rozwiązanie to powinno w szerszym niż dotąd zakresie zachęcić przedsiębiorców do odpłatnego zatrudniania skazanych. Dodatkowe środki funduszu przeznaczone mają być również na budowę infrastruktury produkcyjnej na terenie jednostek penitencjarnych, co należy uznać za rozwiązanie korzystne. Wątpliwości dotyczące obniżenia wynagrodzeń więźniów powinny rozwiać międzynarodowe statystyki, na które też warto zwrócić uwagę. Polska jako jeden z niewielu krajów oferuje obecnie osadzonym 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy we Francji i Wielkiej Brytanii jest to 44%, zaś w Szwecji i na Węgrzech - ok. 1/3 minimalnego wynagrodzenia. Większe niż dotąd potrącenie na rzecz funduszu aktywizacji zawodowej skazanych pozostawi wynagrodzenia więźniów i tak na wyższym poziomie w odniesieniu do płacy minimalnej niż w wymienionych krajach. W naszej opinii omawiane dziś projekty pozwolą zwiększyć liczbę pracujących więźniów z korzyścią dla nich samych, jak również dla jednostek uprawnionych do korzystania z pracy osób osadzonych. Projekt powinien również korzystnie wpłynąć na koszty utrzymania systemu penitencjarnego w Polsce. W związku z tym klub poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego jest za tym, by procedować nad tą ustawą, nad tym projektem dalej. Myślę, że w efekcie poprze również uchwalenie tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)