Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ja już tak daleko idącym optymistą ? propos tych zmian nie jestem i to nie dlatego, że te zmiany idą w złym kierunku. Chcę zwrócić uwagę na te dwie niezwykle ważkie regulacje. One wynikają nie tylko z art. 18 traktatu, choć na ten artykuł powołuje się nasz projektodawca - kwestia dotycząca przynależności państwowej i niedyskryminacji wynikającej z tego tytułu. Chcę zwrócić uwagę na rzeczywiście niezwykle ważką acz, podkreślam, niewystarczającą zmianę art. 165 § 2. Musimy mieć pełną świadomość, jak dzisiaj wygląda sytuacja z uwagi na gigantyczną migrację Polaków. Ponad 2 mln Polaków przebywa za granicą i przecież siłą rzeczy oni też wchodzą w stosunki procesowe, co jest rzeczą bardzo naturalną, ale nie przebywają na terenie naszego kraju. W związku z powyższym, z tym, że przebywają za granicą, terminy wyznaczone dla nich przez ustawodawcę czy też przez sąd, choć przede wszystkim wyznaczone przez ustawodawcę, są terminami wiążącymi. Jeżeli pismo procesowe w tym terminie wpłynie do sądu, będzie miało prezentatę sądu, to sprostanie temu będzie raczej rzeczą skomplikowaną, trudną dla osoby, która przebywa na terenie Unii Europejskiej i której doręczono jakikolwiek odpis pisma procesowego, do którego powinna odnieść się, z negatywnymi skutkami procesowymi w przypadku braku odniesienia się, szczególnie jeżeli chodzi o środki odwoławcze. To jest pierwszy aspekt. W tej kwestii obowiązujące dzisiaj przepisy powodowały, że warunkiem koniecznym, ażeby zachować termin, było nie tylko wniesienie pisma procesowego do sądu, ale nadanie go w polskiej placówce operatora publicznego. Gdy nadano je w obcej placówce operatora publicznego, to pismo, jeżeli nie wpłynęło do polskiej placówki operatora, czyli generalnie do Poczty Polskiej, w terminie przewidzianym przez ustawodawcę, traktowane było jako pismo spóźnione. W przypadku środków odwoławczych skutkowało to rzeczywiście odrzuceniem czy to apelacji, czy to zażalenia, czy też zarzutów, czy sprzeciwu od nakazu zapłaty. I tu pojawia się clou sprawy, istota rzeczy. Otóż dobrze się dzieje, że będzie możliwość nadania przez Polaków, ale nie tylko przez Polaków, pisma u operatora obcego Unii Europejskiej, jednak pojawia się dzisiaj kilka problemów. To znaczy pierwszy problem jest następujący: Co w sytuacji, kiedy będzie to państwo takie jak Norwegia? Oczywiście będziemy stosować stare regulacje. Takie państwo jak Szwajcaria - będziemy stosować stare regulacje. Będzie niewątpliwie pewne rozdwojenie jaźni dla stron. Będzie to pewien problem, bardzo poważny problem, szczególnie, mówię, dla Polaków, bo to głównie dotyczy Polaków, acz nie ukrywam, że w art. 1135 dotyczy to też postępowania z elementem zagranicznym. Odnoszę się jednak do art. 165 § 2. Uważam, że ta regulacja jest po prostu dalece niewystarczająca i przynajmniej dla państw wspólnego obszaru gospodarczego, w tym dla takich państw, jak chociażby Norwegia czy Szwajcaria, i nie tylko, powinna być wspólna, żeby w świadomości stron była pewność, było przekonanie, że nadanie u operatora obcego, czy to norweskiego, czy to szwajcarskiego, będzie skutkowało istotnym elementem, czyli zachowaniem terminu, a co za tym idzie, nie będzie powodowało negatywnych skutków procesowych dla stron w postaci, chociażby jeżeli chodzi o środki odwoławcze, odrzucenia tego środka odwoławczego tak jak, podkreślam, w przypadku apelacji czy zażalenia. To jest ten element, na który chciałbym zwrócić uwagę i pytanie, które kieruję do posłów wnioskodawców: Dlaczego taki wąski zakres? Rozumiem art. 18, na który państwo powołujecie się - i wcześniejszą regulację z bodajże 2008 r. - dotyczący kaucji aktorycznej, zabezpieczenia kosztów na żądanie pozwanego, czyli kaucji wpłacanej na żądanie pozwanego, jeżeli mamy element międzynarodowy w postępowaniu sądowym. To jest ten pierwszy aspekt, na który chciałbym zwrócić uwagę i który wedle mojej opinii jest niewystarczający, acz kierunek jest dobry. To jest pierwsza sprawa. Druga kwestia dotyczy oczywiście art. 1135 5 , to znaczy chodzi o stronę, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu, siedziby na terenie Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim, a nie ma pełnomocnika do prowadzenia sprawy, żeby ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Na to też chciałbym zwrócić uwagę właśnie w takim samym kontekście. Wiele osób, wielu Polaków przebywa za granicą. W związku z powyższym znowu będzie pewien problem dla osób, które przebywają w takim kraju jak chociażby Norwegia czy Szwajcaria, gdzie będzie obowiązywała ich dotychczasowa regulacja, to znaczy będą zobligowani do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, o ile nie będą mieli pełnomocnika procesowego do prowadzenia sprawy. Ale, co więcej - tu pojawia się istota rzeczy (Dzwonek) - przecież ci ludzie cały czas migrują. Oni mogą zacząć funkcjonować na terenie Norwegii, a skończyć na terenie chociażby zachodnich Niemiec albo Francji. Tu jest kłopot, pojawia się pewien poważny problem, z którym trzeba sobie w tym kontekście poradzić. Chcemy, jako Solidarna Polska, skierować ten projekt do dalszych prac, ale zwracamy uwagę na problemy, jakie się w tym kontekście pojawiają: w przypadku art. 165 § 2, ale też art. 1135 5 i przecież na pewno ten problem pojawia się dzisiaj przy okazji nowelizowania ustawy K.p.c. dotyczącej kaucji aktorycznej.