Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu posłów wnioskodawców, posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, przedstawiam projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk nr 1767). Projekt nowelizacji zakłada uchylenie przepisów wprowadzających kwotę kryterium dochodowego, od którego można ubiegać się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Obecnie zgodnie z art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia między innymi kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. Ta nowelizacja, która weszła w życie 1 stycznia, ustawa została przyjęta 7 grudnia 2012 r., przede wszystkim dotyczyła rozdziału świadczeń pielęgnacyjnych i wprowadziła specjalny zasiłek opiekuńczy. Nowe przepisy zawęziły krąg podmiotów, które mogą pobierać świadczenie pielęgnacyjne, do osób opiekujących się osobami, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Osoby wcześniej uprawnione do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego obecnie, po zmianie przepisów, będą mogły po spełnieniu określonych w ustawie przesłanek, w tym kryterium dochodowego, otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy. Wejście w życie nowelizacji spowodowało, że ponad 140 tys. opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, które nie są zdolne do samodzielnej egzystencji, straciło prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wcześniej tym osobom opiekującym się przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, które, jak już mówiłem, powstało, zostało przyznane przed 18. rokiem życia lub w przypadku szkoły - do 25. roku życia. Głównym problemem, który wyniknął z tej ustawy, jest oczywiście nowelizacja ustawy z grudnia i wcześniej przyjęta nowelizacja z 2010 r., która zniosła kryterium dochodowe w ustawie o świadczeniach pielęgnacyjnych. Wprowadzenie kryterium dochodowego na poziomie 623 zł spowodowało, jak już powiedziałem, że ponad 140 tys. osób straciło to uprawnienie. Głosowaliśmy, oczywiście, przeciw tym zmianom, bo uważaliśmy, że ta decyzja jest zła, niekonstytucyjna, co później Trybunał Konstytucyjny potwierdził w swoim orzeczeniu. Klub Prawo i Sprawiedliwość złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie. Trybunał zajął się już wnioskiem rzecznika praw obywatelskich, nasz wniosek jeszcze czeka na rozpatrzenie. Odpowiedzią na te zmiany był nasz projekt złożony w lipcu ubiegłego roku, w którym chodzi o to, aby przywrócić poprzednie rozwiązania, aby nie wprowadzać kryterium dochodowego. Przypomnę, że aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, a wcześniej - świadczenie pielęgnacyjne, trzeba było zrezygnować z pracy. Jeżeli spełnia się ten warunek - mówię o minimalnej kwocie, o specjalnym zasiłku opiekuńczym w wysokości 520 zł - to, jak się wydaje, kryterium dochodowe nie powinno obowiązywać. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ta zmiana miała jeszcze inną, bardzo złą konsekwencję. Chodzi o osoby, które zwolniły się z pracy, a nie mają możliwości powrotu na rynek pracy. Tak naprawdę skazaliśmy te ponad 140 tys. osób na to, że nie mogą one wrócić do pracy, nie mają pracy i jednocześnie nie mają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a obecnie do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeśli przekraczają kryterium dochodowe w kwocie 623 zł. To jest złe rozwiązanie i dzisiaj, w następnym punkcie, będziemy rozpatrywać rządowy projekt dotyczący wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który będzie wprowadzał nową kategorię i będzie zawężony tylko do osób, które utraciły to prawo. Ten system, który niby jest, a tak naprawdę dzisiaj praktycznie się rozpada, spowoduje, że będziemy mieć kilka grup osób uprawnionych. Będzie świadczenie pielęgnacyjne przysługujące opiekunom osób niepełnosprawnych, którzy opiekują się dziećmi ze znacznym stopniem niepełnosprawności; będzie specjalny zasiłek opiekuńczy dotyczący opiekunów osób dorosłych, które nie mogą samodzielnie egzystować; będą osoby, które dostaną zaległe wypłaty odebranych im świadczeń - chodzi o ten stary, że tak powiem, specjalny zasiłek opiekuńczy - i będą wstępowały nowe osoby, które będą spełniały kryterium dochodowe na poziomie 623 zł. Będziemy zatem mieli kilka grup, co będzie powodem do niesprawiedliwości, bo jak wycenić niepełnosprawność, w jaki sposób, jeżeli każda z tych osób jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. I to, o czym już wcześniej mówiłem: żeby otrzymać ten specjalny zasiłek czy to świadczenie pielęgnacyjne, trzeba zwolnić się z pracy, czyli traci się pracę, stąd ta nasza propozycja. W następnym punkcie będziemy mówić o rządowym projekcie, ale tak naprawdę to jest wycinek tego, o czym dzisiaj rozmawiamy, dotyczący spraw związanych z opieką nad osobami niepełnosprawnymi. Dzisiaj trzeba nowej regulacji, która ureguluje wszystkie te kwestie, o których tutaj już wspominaliśmy i o których będziemy jeszcze mówić w wystąpieniach klubowych. Te świadczenia muszą być na porównywalnym poziomie, nie można doprowadzić do takiej sytuacji, że jedno świadczenie będzie w kwocie 1000, a później 1200, 1300 zł, a drugie będzie na poziomie 520 zł, podczas gdy opieka nad osobą niepełnosprawną będzie dotyczyła praktycznie tych samych osób, już tutaj o tym mówiono. Ktoś do skończenia 18 lat będzie miał 1300 zł, a dzień po skończeniu 18 lat będzie miał 520 zł. To jest konieczne, powinniśmy jak najszybciej to uregulować. Dzisiejsze propozycje rozwiązują jeden mały problem, choć bardzo znaczący dla tych 140 tys. osób, które straciły prawo do świadczeń, bo będzie im przysługiwało prawo do zwrotu tych świadczeń, których nie otrzymały, ale te propozycje nie rozwiązują głównego problemu, bo tak naprawdę te osoby albo stracą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na kryterium dochodowe, albo po prostu, nie mając możliwości innego funkcjonowania, będą starały się o opiekę z pomocy społecznej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców, posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, wnoszę, aby nasz projekt dotyczący zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych z druku nr 1767 skierować do dalszych prac w komisji. (Oklaski)