Mówca: Marek Kuchciński
Data: 2015-10-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie ministrze, zróbmy tak: na część pytań pan lub przedstawiciel rządu może odpowiedzieć posłom pisemnie, szczególnie na te pytania, które wykraczają poza zakres działania pańskiej instytucji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Rafał Rogala: Dziękuję bardzo. Pan poseł Wójcik pytał o świadczenia socjalne. Tak, jeśli chodzi o świadczenia dla osoby, która uzyska status uchodźcy, są one podobne do tych, jakie otrzymują obywatele polscy, którzy korzystają z tych uprawnień. (Poseł Jan Kulas: Bardzo prosimy o informację na piśmie.) Nie jest to wynik ostatniej zmiany czy nowelizacji, zawsze tak było. Pan poseł Piontkowski pytał o liczby, wielu posłów pytało tutaj o liczby. Proszę państwa, ten mechanizm oparty jest na dobrowolności państw członkowskich. Nie dalej jak dzisiaj Komisja do Spraw Unii Europejskiej, na posiedzeniu której miałem zaszczyt reprezentować rząd, odrzuciła propozycję Komisji ustanowienia mechanizmu trwałego, de facto zgodziła się ze stanowiskiem rządu, przyjęła je. Całkowicie nie zgadzamy się z ustanowieniem trwałego mechanizmu relokacji, który zawieszałby stosowanie procedury Dublin, z tego względu, że nie jest to narzędzie, które będzie przeciwdziałać temu kryzysowi, a co więcej, nie zapobiegnie efektom, które z tym kryzysem się wiążą. Nie wiem, skąd liczba 70 tys., bo mówi się o przyjeździe do Europy ponad miliona osób. Gdyby antycypować, że wszystkie te osoby mają zostać relokowane do innych krajów Unii Europejskiej, to faktycznie można byłoby to przyjąć, ale jest to tylko i wyłącznie niczym niepoparta hipoteza. To są spekulacje, niestety najczęściej spekulacje medialne, niemające żadnego pokrycia w rzeczywistości. Nie ma takich dokumentów, nie ma na to zgody i taka informacja nigdy nigdzie się nie pojawiła. Asymilacja osób, integracja tych osób. Osoby, które mają być albo przesiedlane do naszego kraju, albo tu relokowane, będą w odpowiedni sposób przygotowywane do wyjazdu. Tak jak powiedziałem, w przypadku przesiedlenia, a więc przyjazdu z Libanu, odbywać się będą kilkudniowe kursy orientacji kulturowej. Kluczowym pytaniem, które jest zadawane takiej osobie, kandydatowi na przesiedlenie, jest: ˝Czy chce pan/pani przyjechać do Polski?˝. Zdarzają się przypadki - a przesiedlenia prowadzone są od ponad 50 lat - że osoby wychodzą z samolotu, ponieważ nie są zdecydowane na przyjazd do Holandii, Francji, Norwegii czy Wielkiej Brytanii. Nie decydują się na to. To jest indywidualna decyzja każdej z tych osób. Nie będziemy nikogo przymusowo sprowadzać. W przypadku tych osób (Dzwonek) w późniejszym czasie integracja będzie następować na podstawie przepisów obowiązujących dzisiaj i wcześniej. Osoba objęta statusem ochrony będzie uczestniczyła w indywidualnych programach integracyjnych i w działaniach o charakterze preintegracyjnym w ośrodkach, przede wszystkim jest to nauka języka polskiego. Nacisk kładziony jest właśnie na ten element oraz na udzielenie pomocy, podkreślam, pomocy w uzyskaniu pracy i znalezieniu mieszkania. Nie chodzi de facto o oddanie mieszkania czy znalezienie pracy dla tej osoby. Do tego nie jest obowiązany żaden kraj, nie jest do tego obowiązana Polska. Tak to dzisiaj funkcjonuje. Bardzo wiele emocji wzbudziły kwestie rozlokowania tych osób. Jak najbardziej to rozumiem. Natomiast tu również poruszamy się w sferze pewnej medialnej rzeczywistości, kreowanej tak, trzeba to szczerze przyznać, prawdopodobnie ze względu na brak informacji. Szanowni państwo, Urząd do Spraw Cudzoziemców prowadzi dzisiaj 11 ośrodków. Ośrodki te ze względu na specyfikę ruchu migracyjnego osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy rozlokowane są głównie na ścianie wschodniej i w centralnej Polsce. Padło pytanie, ile ich jest w województwie lubelskim. Są tam dwa ośrodki z jedenastu, czyli nie jest to większość. Padło pytanie o ich liczbę w województwie podlaskim. Tam również są w tej chwili wynajmowane dwa ośrodki, natomiast jest jeden ośrodek Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Czerwonym Borze koło Zambrowa. Budujemy nasz plan w oparciu o zasadę ekonomiki działania administracji publicznej. Zakładamy rotacyjność tych postępowań. Chcemy, ażeby te postępowania kończyły się tak szybko, jak to możliwe, by te osoby mogły jak najszybciej opuścić nasze ośrodki. Te ośrodki mamy, wynajmujemy je, ale też prowadzimy. Nie będziemy starali się otwierać na siłę żadnych ośrodków. Proszę państwa, nadal mylimy tutaj dwie kwestie. Jedna to przeciwdziałanie ewentualnemu wydarzeniu kryzysowemu, na które musimy się przygotowywać. Dzisiaj na Ukrainie 1450 tys. osób to osoby wewnętrznie przesiedlone. Nie można pominąć tego faktu, wykazać się naiwnością administracyjną. Trzeba przygotowywać się na podjęcie odpowiednich działań. Weryfikacja miejsc musi następować ustawicznie, musi być procesem permanentnym. Jak rozumiem, były to działania tego typu, natomiast my działamy w sferze prawa i w oparciu o literę prawa. Nikogo nie będziemy przymuszać do przyjęcia uchodźców i z całą pewnością będziemy dyskutować to z samorządem lokalnym. Po latach doświadczeń wiem, że jeśli lokalny włodarz nie zgodzi się na prowadzenie takiego ośrodka, to się to nie uda. Proszę państwa, w takim momencie jest to de facto orka na ugorze. Przepraszam za ten kolokwializm. Mieliśmy tego typu przypadki i zamykaliśmy takie ośrodki, ponieważ były to przedsięwzięcia nieudane. Będziemy dyskutować z tymi samorządami. Jeżeli chodzi o prowadzenie tych ośrodków, decyzja będzie zależeć od sytuacji, od tego, czy będziemy zawierali nowe umowy w trybie udzielania zamówień publicznych. Chodzi o to, czy będzie to określone przepisami dotyczącymi zamówień publicznych. Litera prawa jest języczkiem u wagi w całym tym procesie. Pytano również o kwestie dotyczące procedur kryzysowych. Są procedury procesowe, jak już wcześniej powiedziałem. Istnieje standardowa procedura operacyjna nr 10, która jest częścią planu kryzysowego Polski. Zakłada ona m.in. stworzenie pewnego zasobu, pewnego wolumenu miejsc, który mogą wykorzystać uchodźcy. Polska posiada politykę migracyjną, dokument formalny, a także dokument wykonawczy dotyczący polityki migracyjnej. Ta polityka migracyjna została przyjęta 31 lipca 2012 r. (Poseł Jan Kulas: W 2015 r.?) Nie, w 2012 r. Szanowni Państwo! Określamy tam m.in. kategorię osób, które są pożądanymi migrantami w Polsce. Na pierwszym miejscu są osoby pochodzenia polskiego. Bezwzględnie na pierwszym miejscu. Dlatego też w 2013 r. nastąpiła zmiana ustawy o cudzoziemcach. Od 2014 r. Karta Polaka daje prawo do osiedlenia się w Polsce. Można oczywiście dyskutować nad tymi rozwiązaniami, bo nie ma doskonałego prawa, nie tylko w Polsce. Mamy ponad 100-procentowy wzrost liczby osób z Kartą Polaka ubiegających się o pobyt stały w Polsce. To jest efekt tych rozwiązań, proszę państwa. Nad tym rozwiązaniem dyskutowaliśmy na posiedzeniu wspomnianej przeze mnie na początku Komisji Spraw Wewnętrznych. Przepraszam, panie pośle, jeśli wolno będzie powiedzieć. (Poseł Jan Kulas: Niech pan minister nie zwraca na nich uwagi.) Polityka integracyjna Polski w tym względzie wymaga zmiany, i tu się z panem zgadzam. Polityka integracyjna dotycząca cudzoziemców, którzy legalizują pobyt na terytorium naszego kraju, wymaga doskonalenia. Minister pracy i polityki społecznej, który jest odpowiedzialny za ten proces, przygotowuje dokument. Myślę, że należy to szeroko przedyskutować. Wiemy, że integracja jest procesem, który jest najistotniejszy w całym tym działaniu. Nie są najistotniejsze nasze procedury, bo z procedurami sobie poradzimy, tak jak poradziliśmy sobie z ponad 100 tys. osób. Przez nasz kraj przejechało ponad 80 tys. obywateli Federacji Rosyjskiej pochodzących z północnego Kaukazu w czasach, kiedy tam były dwie wojny, kiedy były zamachy i dochodziło do aktów o charakterze terrorystycznym, a także później. Śmiem twierdzić, że nie ma sytuacji zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego z tego tytułu. Daleki jestem również od twierdzenia, że integracja się nie powiodła. Polska jest krajem tranzytowym. Te osoby... (Poseł Józefa Hrynkiewicz: Przepraszam bardzo, ale w Lininie...) Bywam bardzo często w Lininie. Jeden incydent, który może mieć miejsce, nie powinien rzutować na całość obrazu, który budowaliśmy latami. Urząd działa od 15 lat. Pozwólmy temu ˝dziecku˝ naprawdę się rozwijać. Nie oczekujmy, że system migracji w Polsce będzie tak rozwinięty jak na Zachodzie, jak w krajach de facto migracji. Trudno, nie można porównywać Polski do Kanady, do kraju, który jest zbudowany na migrantach. Te porównania są nieuzasadnione, powiedziałbym, że nieusprawiedliwione, ale czerpiemy z modelu kanadyjskiego. Chodzi chociażby o model sponsoringu dotyczący prywatnych osób. Czerpiemy, rozwijamy się w tych kierunkach. Trzeba temu ˝dziecku˝ dać dorosnąć, wykształcić się, pani poseł. Były również pytania, na które szczegółowo pozwolę sobie, tak jak pan marszałek zaznaczył... Tak, prosiłbym, panie ministrze, żeby powoli zmierzał pan do jakiejś puenty. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Rafał Rogala: Będę powoli zmierzał do końca, dobrze? Już prawie o 100% przedłużyłem panu czas. Najlepiej by było, gdyby był pan uprzejmy odpowiedzieć państwu posłom na pozostałe pytania pisemnie. (Poseł Jan Kulas: Na piśmie.) Proszę. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Rafał Rogala: Zgadzam się, jeżeli chodzi o prośbę pana marszałka, żeby odpowiedzi na pytania skierować do państwa na piśmie. Oczywiście to przyjmujemy. (Poseł Jan Kulas: Brawo.) Przepraszam bardzo, że w połowie. Chcę położyć tylko jeden akcent, jeśli wolno. Proszę państwa, posługujemy się różną nomenklaturą. Nie wchodzę tu w wartościowanie, ale nie wolno nazywać osób, które uciekają przed prześladowaniami, islamistami, bo te osoby uciekają przed innymi wyznawcami tej samej religii. To jest dalece nieuprawnione. Myślę, że nikt nie powinien czuć się komfortowo, mówiąc tak o całej tej grupie. Proszę państwa, reżimy, które panują, a to bezwzględnie wszyscy wiemy, zarówno w Syrii, jak i w Erytrei, powodują, że te osoby nie mają innego wyjścia. Może powiem dwa słowa o Erytrei. W Erytrei panuje reżim. W kraju, który ma 5 mln mieszkańców, jest de facto największa armia Afryki Subsaharyjskiej. Składa się ona z osób, które wiedzą, kiedy pójdą do wojska, ale nie wiedzą, kiedy z niego wyjdą. Są tam po 20, 25 lat, służąc jako prywatni najemnicy jednego kacyka. (Poseł Józefa Hrynkiewicz: Mówmy o konkretach.) Przepraszam bardzo, tyle było pytań. Proszę wybaczyć, tyle było pytań. Chcę być precyzyjny, bo później otrzymam informację, że nie jesteśmy precyzyjni. (Poseł Józefa Hrynkiewicz: Panie marszałku, mamy jeszcze posiedzenie.) Pani poseł, udzielimy tych informacji. Prosiłbym tylko, żeby posługiwać się nomenklaturą, którą de facto wszyscy uznajemy, w którą wierzymy, a nie nomenklaturą o charakterze medialnym. Bardzo dziękuję. (Oklaski)