Mówca: Sprawozdawca Halina Rozpondek
Data: 2013-04-18 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawić sprawozdanie komisji zawarte w druku nr 1267 o projekcie ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, druk nr 1125. Projekt zmiany ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. o niekonstytucyjności niektórych zapisów ustawy. Dotyczy to art. 5 pkt 11 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, który - cytuję - przez to, że dopuszcza uregulowanie praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, jest niezgodny z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 30b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 powyższej ustawy w zakresie, w jakim dopuszcza uregulowanie środków odwoławczych, przysługujących wnioskodawcy w toku postępowania o dofinansowanie z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, jest niezgodny z art. 87 konstytucji. Art. 30c ust. 1 ww. ustawy w zakresie, w jakim uzależnia prawo do skorzystania ze skargi do sądu administracyjnego od wyczerpania środków odwoławczych przewidzianych w aktach niebędących źródłem powszechnie obowiązującego prawa, jest niezgodny z art. 87 konstytucji. Jest jeszcze drugi wyrok, z dnia 30 października 2012 r., w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 30c ust. 2 umożliwia pozostawienie skargi bez rozpatrzenia, bez możliwości wezwania do uzupełnienia braków w dokumentacji w przypadku wniesienia skargi niekompletnej. Obydwa wyroki są zawarte w zmianach przedkładanej ustawy. Trybunał Konstytucyjny w swych wyrokach ocenił, że niekonstytucyjne są rozwiązania w zakresie procedury odwoławczej. Uznał, że systemu realizacji nie można zaliczyć do źródeł powszechnie obowiązującego w Polsce prawa, w tym także aktów prawa miejscowego. W uzasadnieniu zalecił też, aby nowe przepisy uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego uregulowały sytuację beneficjentów w programach operacyjnych na kolejne okresy programowania. Wymienione artykuły we wskazanym tam zakresie tracą moc po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli 27 czerwca 2013 r. Konieczne jest więc wprowadzenie zmian do ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, aby po upływie terminu wdrożenia wyroku nie powstała luka prawna niezawierająca regulacji istotnych dla prowadzenia procedur odwoławczych w ramach programów operacyjnych jeszcze w aktualnym okresie programowania. Nowelizacja ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ogranicza się więc do zaleceń Trybunału Konstytucyjnego i wdrożenia jego wyroków z uwagi na zaawansowanie perspektywy finansowej 2007-2013. W art. 1 proponowanej ustawy w zmianie 1. projektodawca wnosi o uchylenie w całości art. 5 pkt 11 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Przepis ten jest definicją systemu realizacji, a Trybunał Konstytucyjny w części dotyczącej procedury odwoławczej nakazuje go usunąć. Projektodawca niniejszej ustawy uznał jednak że, uchyli cały pkt 11 w art. 5 i zawrze definicję w kolejnych proponowanych zmianach, czyli 2. i 3., które obejmują dodawany art. 13a i ust. 1 w art. 17. Zawarto tam przepis materialny stanowiący, że system realizacji to zbiór dokumentów opisujących zasady i procedury odnoszące się do instytucji uczestniczących w realizacji polityki rozwoju i programów. Dokumenty te obejmują sprawy z zakresu zarządzania, monitoringu, ewaluacji, koordynacji działań oraz kontroli i sprawozdawczości tychże instytucji. W zmianie 4. art. 1 projektowanej ustawy, w art. 29 ust. 1 pkt 11 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju na skutek wyżej cytowanego wyroku zmieniono zapis, w którym wyraźnie wskazano, że w ogłoszeniu o konkursie musi znaleźć się informacja o środkach odwoławczych przysługujących wnioskodawcy i warunkach, na jakich są wnoszone, zgodnie z art. 30a ust. 3 i art. 30b. W zmianie 5. art. 1 ustawy proponuje się rozszerzenie zapisu art. 30a ust. 3 i doprecyzowanie w nim, jakie kwestie powinna uwzględniać informacja przekazywana wnioskodawcy po przeprowadzeniu oceny jego wniosku o dofinansowanie. Taka informacja powinna zawierać punktację otrzymaną przez projekt w ramach oceny lub informację o spełnieniu lub braku spełnienia kryteriów wyboru. Informacja przekazywana po dokonaniu oceny powinna też zawierać uzasadnienie, a w przypadku gdy jest negatywna, także pouczenie o środkach odwoławczych. W zmianie 6. art. 1 nadaje się nowe brzmienie art. 30b ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zgodnie z drugą sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ust. 1 wskazano, że wnioskodawcy w przypadku negatywnej oceny przysługuje środek odwoławczy w postaci protestu wnoszonego do właściwej instytucji zarządzającej. W ust. 2 proponowanego brzmienia artykułu doprecyzowano, co jest negatywną oceną, od której wnioskodawcy przysługują środki odwoławcze. W ust. 3 zaznaczono, że wyczerpanie w ramach konkursu środków, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3, nie może stanowić wyłącznej przesłanki wniesienia protestu. W ust. 4-6 określono wymogi formalne dla wnoszonych środków odwoławczych, a więc termin, instytucje i formy wnoszonego protestu. Ust. 7 zawiera termin do rozpatrzenia środka odwoławczego, wskazanie jego maksymalnego okresu. Ust. 8 mówi, że właściwa instytucja zarządzająca rozpatruje protest z uwzględnieniem art. 60 lit. a rozporządzenia Rady Unii Europejskiej nr 1086/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie nr 1260/1999. Ust. 9 wskazuje, co powinna zawierać informacja o wyniku rozpatrzenia protestu, w tym pouczenie o możliwości i terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ust. 10 zawiera zapis, kto nie może brać udziału w rozpatrywaniu protestu, a ust. 11, kiedy protest nie podlega rozpatrzeniu. Zmiany w art. 30b wprowadzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego mają dotyczyć także aktualnego okresu programowania, a przewidywany termin ich wejścia w życie nastąpi w końcowej fazie realizacji programów operacyjnych na lata 2007-2013. Stąd konieczność zachowania maksymalnej stabilności już przyjętych systemów realizacji. Zmiany 7., 8. i 9. w art. 1. projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju dotyczą art. 30c obowiązującej ustawy i są wdrożeniem trzeciej sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niezgodności z Konstytucją RP uzależniania prawa do skorzystania ze skargi do sądu administracyjnego od wyczerpania środków odwoławczych przewidzianych w aktach niebędących źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Art. 30c został więc w tym zakresie zmieniony poprzez odesłanie w tym przepisie do procedury odwoławczej przed właściwą instytucją. Także jeżeli chodzi o art. 30d, który odwołuje się w swej treści do art. 30b ust. 1 i 4 i przepisów tam zawartych, to wobec istotnych zmian w jego treści konieczna stała się modyfikacja odniesień, które są w nim zawarte. Dodano w projekcie ustawy art. 30h, który wskazuje, że prawomocne rozstrzygnięcie sądu administracyjnego polegające na oddaleniu skargi, odrzuceniu skargi lub pozostawieniu skargi bez rozpatrzenia kończy procedurę odwoławczą oraz procedurę wyboru projektu, co potwierdza zasadę określoną w art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W nowym art. 30i zawarto przepisy mówiące o sposobie rozstrzygnięcia protestów w przypadku wyczerpania alokacji na realizację działania lub priorytetu, o których mowa w art. 30a ust. 1 pkt 2. Art. 2 przedstawionego projektu ustawy o zmianie ustawy o prowadzeniu polityki rozwoju ma w swojej treści regulacje przejściowe dotyczące procedury odwoławczej w ramach programów operacyjnych na lata 2007-2013, mające na celu dostosowanie jej do wymogów wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2011 r. Zgodnie z zapisami art. 2 wnioskodawcom nadal będą przysługiwać takie środki odwoławcze w postaci protestu bądź protestu i odwołania, jakie obowiązywały dla danego programu operacyjnego przed wejściem w życie proponowanej dziś nowelizacji. Określa się tu też rodzaj środków odwoławczych przysługujących w ramach programów operacyjnych i instytucje, do których należy je wnosić. Ponadto w art. 2 proponowanej nowelizacji daje się delegację ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego w przypadku programów operacyjnych na lata 2007-2013 do ogłoszenia w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski listy programów operacyjnych, w ramach których przysługuje protest albo protest i odwołanie, oraz informacji o instytucjach właściwych do rozpatrzenia środków odwoławczych w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy. Art. 3 zawiera przepis przejściowy wskazujący, że w przypadku postępowań w zakresie procedur odwoławczych wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przyjmuje się, że wniesione środki odwoławcze oraz informacje przekazane wnioskodawcy przez właściwe instytucje spełniają wymogi określone w ustawie, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 4 zgodnie z zaleceniami Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w uzasadnieniu wyroku zawiera zapis umożliwiający na mocy art. 1 niniejszej ustawy żądanie wnioskodawcy, który ubiegał się o dofinansowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i którego projekt uzyskał negatywną ocenę, wznowienia procesu przeprowadzania oceny. W przedstawionym projekcie z druku nr 1125 nastąpiła zmiana zapisu art. 4 ust. 1, uzgodniona z projektodawcą. Usunięto z niego sformułowanie ˝w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r.˝, uznając, że cała nowelizacja ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ma za zadanie wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, taki zapis więc nie jest konieczny. Art. 5 określa termin wejścia w życie ustawy - z dniem 28 czerwca 2013 r., z wyjątkiem art. 2 ust. 2 dotyczącego ogłoszenia przez ministra właściwego do spraw rozwoju komunikatu zawierającego listę programów operacyjnych, w ramach których przysługuje protest albo protest i odwołanie oraz informacje o instytucjach właściwych do rozpatrzenia środków odwoławczych, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Jak wspomniałam wcześniej, dzisiaj procedowana nowelizacja ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ma na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. i 30 października 2012 r. Jak jednak zapowiada Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju będzie przedmiotem dalszych analiz pod względem jej koniecznej modyfikacji prawnej mającej dobrze służyć wdrażaniu przyszłej perspektywy finansowej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej wnoszę o przyjęcie sprawozdania komisji i uchwalenie ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Dziękuję.