Mówca: Antoni Mężydło
Data: 2013-01-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej przedstawić stanowisko w sprawie trzech poselskich projektów ustaw: projektu ustawy o spółdzielniach z druku nr 515 przedstawionego przez posłów klubu Platformy Obywatelskiej, projektu ustawy Prawo spółdzielcze z druku nr 980 przedstawionego przez posłów klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego i poselskiego projektu ustawy Prawo spółdzielcze, zawartego w druku nr 1005, przedstawionego przez posłów Ruchu Palikota. Obowiązujące od 1982 r Prawo spółdzielcze było dotychczas ponad 30 razy nowelizowane. Kolejne nowelizacje miały w mniejszym lub większym stopniu dostosować to prawo do zmieniającej się rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Nie doprowadziły jednak do efektywnego działania spółdzielni w nowych warunkach ustrojowych. Przedstawiciel PSL mówił o tym, że udział sektora spółdzielczego w PKB w nowych warunkach spadł z 9,5% do 1% produktu krajowego brutto. Jednocześnie zmiany te spowodowały powstanie wielu luk prawnych i wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego wszystkie te projekty powstały w celu uregulowania od nowa kwestii dotyczących zakładania, organizacji i działalności spółdzielni, określenia praw i obowiązków członków spółdzielni, zasad działania ich organów, gospodarki, lustracji, przekształceń organizacyjnych. Ponadto dwa z tych projektów zawierają przepisy szczególne, dotyczące działania niektórych rodzajów spółdzielni. Wszystkie te projekty mają również na celu dostosowanie polskich przepisów do standardów międzynarodowych. Jeśli chodzi o projekty PSL-u i Ruchu Palikota, to trzeba powiedzieć, że te projekty są prawie tożsame, wręcz kropka w kropkę, tożsame, jeśli chodzi o zapisy tych uregulowań. Zresztą przypominają one projekty wcześniej zgłaszane przez Krajową Radę Spółdzielczą, dużo od nich nie odbiegają. Jeśli chodzi o zapisy, to różnice w tych projektach są naprawdę minimalne, na 193 artykuły jedynie w kilkunastu, trzynastu czy czternastu miejscach są różnice i one są naprawdę kosmetyczne. Podam przykład. W art. 3 w projekcie peeselowskim są dodatkowe ustępy, ust. 4, 5 i 6, których nie ma w projekcie Ruchu Palikota, art. 13 jest po prostu inaczej sformułowany, peeselowski ma trzy ustępy, a Ruchu Palikota właściwie tę samą treść zawiera w jednym ustępie, w art. 40 w projekcie peeselowskim dodane są dwa punkty, pkt 11 i 12, w projekcie peeselowskim dodany jest również art. 42, który dotyczy rad nadzorczych. W projekcie peeselowskim art. 53 ma dwa ustępy, zaś w projekcie Ruchu Palikota jest on rozbity na dwa oddzielne artykuły, art. 52 i 53, ale treść tych dwóch ustępów jest dokładnie taka sama, jak tych dwóch artykułów Ruchu Palikota. Poza tym w art. 61 projektu PSL jest dodatkowo ust. 6, a w art. 66 autorstwa Ruchu Palikota dodatkowo są § 6 i 7, bo projekty też tym się różnią, że w artykułach są ustępy, jeśli chodzi o projekt PSL-owski, albo paragrafy, jeśli chodzi o projekt Ruchu Palikota. Jeśli chodzi o regulacje co do związków spółdzielczych, to PSL bardziej ogólnie reguluje te kwestie, natomiast projekt Ruchu Palikota ogranicza się do związków rewizyjnych. Drobne zmiany są w art. 62, jeśli chodzi o ustępy, w art. 69 to samo. W art. 165 dodatkowo w § 1 jest w projekcie Ruchu Palikota pkt 12. W art. 169 (PSL) dodatkowo w ust. 1 są pkt 4, 5 i 7. Jeśli chodzi o inne artykuły, to jeszcze jest różnica w art. 170: w projekcie PSL składa się on z dwóch ustępów, natomiast w projekcie Ruchu Palikota jest jedna jednostka. Zmiany w przepisach obowiązujących: są trochę inne zapisy ze względu na to, że w projekcie PSL dodane są zmiany w dwóch ustawach: o podatku dochodowym od osób fizycznych i o podatku dochodowym od osób prawnych, natomiast w projekcie Ruchu Palikota jest dodana ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz nadzorze. Natomiast jeśli chodzi o uzasadnienia tych projektów ustaw, to różnica jest ogromna ze względu na to, że PSL-owskie uzasadnienie jest ogólne, odwołuje się do międzynarodowych zasad spółdzielczych ustalonych przez Międzynarodowy Związek Spółdzielczy na kongresie w Manchesterze w 1995 r., takich jak zaspokojenie wspólnych potrzeb gospodarczych, socjalnych, kulturalnych członków, oraz wartości spółdzielczych: samopomoc, odpowiedzialność osobista, demokracja, równość, sprawiedliwość i solidarność. Ma ono przede wszystkim charakter ideologiczny, nawiązuje do czy kojarzy mi się z tzw. trzecią drogą w ekonomii, gloryfikując gospodarczy system spółdzielczy. Natomiast uzasadnienie do projektu Ruchu Palikota jest bardziej merytoryczne i lekko podsycone ideologią, ale ideologią bardziej liberalną, na przykład zawiera stwierdzenie, które tutaj powtórzył poseł wnioskodawca - że przepisy zostały ograniczone do koniecznego minimum, pozostawiając możliwie szerokie pole do regulacji statutowych. Aż dziwnie to brzmi, że te same zapisy można tak interpretować. Jeśli chodzi natomiast o projekt klubu Platformy Obywatelskiej z druku nr 515, trzeba powiedzieć, że zawiera tylko zmiany przepisów ogólnych i nie wchodzi w zagadnienia szczególne dotyczące konkretnych rodzajów spółdzielni mieszkaniowych. Reguluje on tylko ogólne przepisy dotyczące wszystkich spółdzielni oraz związków spółdzielczych i rady spółdzielczej. Proponuje się też, aby akty normatywne dla poszczególnych rodzajów spółdzielni były uregulowane w osobnych aktach normatywnych, gdyż już obecnie przepisy takie funkcjonują, jeśli chodzi o banki spółdzielcze czy SKOK-i, ze względu na Prawo bankowe, ale i spółdzielnie mieszkaniowe i spółdzielnie socjalne. Również teraz, mimo że niektóre przepisy szczegółowe są bardzo rozbudowane, jeśli chodzi o spółdzielnie rolnicze czy spółdzielnie pracy, to jednak one są niewystarczające i istnieje potrzeba ich nowelizacji. A więc lepiej poczekać i przyjąć nową ustawę po uchwaleniu tych ogólnych zasad i przepisów dotyczących wszystkich spółdzielni. Ustawa prezentowana w druku nr 515 nawiązuje nie tylko nazwą, ale i konstrukcją do ustawy z 1920 r. Ładnie o niej dzisiaj mówił przedstawiciel klubu PSL. Projekt ten przejmuje też rozwiązania z Prawa spółdzielczego z 1982 r., które sprawdziły się w praktyce w nowych warunkach ustrojowych - mówiła o tym przedstawicielka wnioskodawców - oraz dostosowuje je do zasad międzynarodowych. Na szczególną uwagę zasługują tutaj rozwiązania w zakresie lustracji spółdzielni wzorowane na poselskim projekcie ustawy z V kadencji. To był projekt ustawy o spółdzielniach, spółdzielniach mieszkaniowych i związkach rewizyjnych i on to reguluje w ten sposób, że jeśli chodzi o wykonanie lustracji, to rada nadzorcza spółdzielni występuje z wnioskiem do lustratora, ale ten lustrator jest wyznaczony przez Komisję Nadzoru Lustracyjnego, przy czym ta komisja nie powstaje wewnątrz organizacji i związków spółdzielczych, tylko jest powoływana w sposób zróżnicowany: na 21 członków komisji 6 jest powoływanych przez Krajową Radę Spółdzielczą, natomiast po 3 z 5 ministerstw. Jeśli chodzi o jakość tych projektów ustaw, to trzeba powiedzieć, że wiele je łączy. Przepisy prawnoorganizacyjne nie budzą tutaj większych sprzeczności, podobnie jak przepisy o gospodarce spółdzielni, o łączeniu się spółdzielni, o podziale spółdzielni, o likwidacji i o związkach spółdzielczych. Zasadnicza różnica na pewno dotyczy tutaj lustracji. (Dzwonek) Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeśli mam już kończyć, to chciałbym w imieniu klubu Platforma Obywatelska złożyć wniosek o powołanie odpowiedniej komisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia wszystkich spółdzielczych projektów ustaw i skierowanie wszystkich trzech omawianych dzisiaj projektów do tej komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)