Mówca: Rafał Wójcikowski
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Ministrowie! Szanowni Goście! Swoją wypowiedź rozpocznę od analizy zjawisk makroekonomicznych, postaram się je zrecenzować i omówić tak, żeby brzmiało to jak dobre rady dla rządzących, a nie jak jakaś gwałtowna krytyka, ponieważ rządzący nie mają zbytniego wpływu na sytuację makroekonomiczną, raczej idą z prądem tej sytuacji. Następnie pokrótce omówię to, co udało mi się zauważyć, jeżeli chodzi o wykonanie budżetu, jeżeli chodzi o sytuację związaną z wykonaniem budżetu. Potem odniosę się przez chwilę do paru parametrów związanych z oceną sytuacji polityki pieniężnej w Narodowym Banku Polskim. A na końcu podsumuję swoją wypowiedź i postaram się o jeden apel. Od niego też zacznę, a potem go powtórzę. Słuchałem uważnie tego, co powiedział pan prezes Najwyższej Izby Kontroli, słucham i analizuję to, z czym mamy do czynienia, i wydaje mi się, że oprócz tych trzech raportów, oprócz tych trzech analiz - analizy budżetu, analizy gwarancji i analizy polityki pieniężnej NBP - potrzebna jest moim zdaniem w tym pakiecie jeszcze jedna analiza, jeszcze jeden raport, jeszcze jedna informacja, mianowicie informacja o stanie demografii, o stanie sytuacji demograficznej i związanym z nią stanie sytuacji ubezpieczeń społecznych. Jeżeli pan prezes NIK, pan Kwiatkowski, mówi o tym, że to jest najważniejszy element, który trzeba poprawić, jeżeli chodzi o finanse, i największe zagrożenie, i tak wyczytuję to z raportu NIK, jeżeli rząd decyduje się na największy program socjalno-społeczny, powiedzmy, prorodzinny, powiedzmy, już w większym cudzysłowie, prodemograficzny, nazywany potocznie 500+, i jeżeli sytuacja ZUS jest katastrofalna, jeżeli chodzi o finansowanie funduszy związanych z obsługą ubezpieczeń społecznych, sytuacja KRUS wcale nie jest lepsza i jeśli chodzi o emerytury służb uprzywilejowanych, ciągle mamy dyskusję na ten temat i tendencje do tego, żeby je likwidować - jeżeli tak jest, to moim zdaniem Wysoka Izba powinna co roku mieć prezentowaną na bieżąco informację o stanie demografii, która będzie uwzględniała procesy demograficzne związane z urodzeniami, zgonami, emigracją, starzeniem się, skutkami finansowymi tego oraz trwałością i rozpadem rodzin. Te informacje to jest tak naprawdę informacja o kapitale ludzkim narodowym. I tak jak możemy sobie oceniać kapitał finansowy, możemy sobie oceniać bezrobocie, możemy sobie oceniać sytuację makroekonomiczną - powinniśmy do tego wszystkiego mieć w kompleksie analizę sytuacji demograficznej, ponieważ ona dopiero pokazuje, gdzie tak naprawdę poprzednie rządy oszczędzały i jakie skutki tych fatalnych oszczędności teraz przez 30 lat będziemy ponosić. Jeżeli chodzi o sytuację makroekonomiczną, to wzrost PKB nie jest rewelacyjny, ale jest stabilny, na poziomie w granicach 3,5%, i być może jesteśmy już w pułapce średniego rozwoju, być może się do niej zbliżamy. Ja widziałem te wszystkie analizy tutaj i słyszałem te wszystkie głosy, które porównują nas do Unii Europejskiej, ale my nie powinniśmy się porównywać do Unii Europejskiej, bo Unia Europejska akurat w tym ogonie wzrostu gospodarczego jest na poziomie średnio 1,5%. Jeżeli u nas jest pułapka średniego rozwoju, to w Unii Europejskiej jest pułapka rozwoju geriatrycznego, jeżeli chodzi o rozwój. To nie jest liga, w której my powinniśmy grać. My powinniśmy grać w lidze państw szybko rozwijających się, a nie w lidze państw o zmierzchu, że tak powiem, ekonomii. Jeżeli chodzi o parametry makroekonomiczne, to należy podkreślić wzrost eksportu, którego tempo wzrostu jest szybsze niż wzrost PKB, i ta dynamika rośnie, ponieważ mamy już wzrost eksportu o prawie 7%. Jeżeli nie chcemy nadmiernie rozgrzewać popytu wewnętrznego, to jest w pewnym sensie ta ekspansja, do której powinniśmy dążyć. Powinniśmy mimo wszystko w jakimś tam stopniu naśladować Niemcy. Za pomocą eksportu najszybciej jesteśmy w stanie podnieść tempo naszego wzrostu gospodarczego. Jeżeli chodzi o konsumpcję gospodarstw domowych, to ona rośnie, jest na razie niższa niż tempo wzrostu PKB, bo to jest 3,1, ale sądzę, że niestety program 500+ nie przyniesie skutków demograficznych, lecz na pewno przyniesie skutek w postaci wzrostu konsumpcji gospodarstw domowych i ta konsumpcja będzie miała szybsze tempo niż tempo wynikające ze wzrostu PKB. To na razie nie jest szkodliwe, ale w długim terminie dla rozwoju gospodarczego wzrost konsumpcji szybszy niż wzrost PKB oznaczać będzie w jakiejś formie zadłużanie się albo gospodarstw domowych, albo państwa, które będzie transferowało pieniądze gospodarstw domowych, lecz samo będzie musiało się zadłużyć. Nie da się w długim terminie zrównoważyć tych dwóch elementów, czyli utrzymać zrównoważonej gospodarki i powodować wzrostu konsumpcji gospodarstw domowych w tempie szybszym niż tempo wzrostu PKB. Jeżeli chodzi o nakłady inwestycyjne, to one spadły, było 10%, jest 5,8. Możemy to usprawiedliwiać pieniędzmi, transferami z Unii Europejskiej, ale nakłady inwestycyjne są prognozą realizacji wzrostu gospodarczego, dzisiejsze nakłady inwestycyjne to jutrzejszy wzrost gospodarczy, to są podstawy ekonomii. Dlatego tutaj należy zwrócić uwagę na to, że jeżeli rząd chce dokonać skoku we wzroście gospodarczym, to najpierw musi dokonać skoku w inwestycjach, i to niekoniecznie centralnie planowanych w Ministerstwie Rozwoju, ale tych alokowanych przez rynek, wolnorynkowych, związanych z polską przedsiębiorczością. Jeżeli chodzi o płace, to one rosną stabilnie. Teraz rosną troszeczkę szybciej niż w 2015 r., ale ten wzrost na poziomie 3,2%, zbliżony do wzrostu PKB, jest moim zdaniem jak najbardziej adekwatny i nie należy zbytnio przyspieszać wzrostu płac. Należy bardziej skupić się na zmniejszeniu opodatkowania pracy. To tutaj należy szukać wzrostu zamożności pracowników, osób utrzymujących się z pracy, a nie nadmiernie napędzać tempo wzrostu płac i jednocześnie napędzać tempo wzrostu podatków, ponieważ tempo wzrostu płac niezwiązane z wydajnością pracy, niezwiązane z PKB, przerastające PKB i wydajność pracy w długim terminie nie zapewni nam stabilnego rozwoju. Jeżeli chodzi o zjawiska inflacyjne, jeżeli chodzi o zjawiska pieniężne, mamy deflację. Ta deflacja już się utrzymuje, za chwilę będzie chyba druga rocznica deflacji. Jeżeli chodzi o inflację nie tę konsumpcyjną, CPI, tylko ten indeks PPI, ten indeks przemysłowy, to on już tutaj w sprawozdaniu jest podany, to -2,2%. Tutaj widać wyraźnie, że w sektorze przemysłowym problem deflacji jest potężniejszy i znacznie poważniejszy, niż jeżeli chodzi o deflację czysto konsumpcyjną. W długim terminie to nie będzie również korzystny impuls, jeżeli chodzi o rozwój produkcji przemysłowej. Jeżeli chodzi o obroty towarowe, mamy nadwyżkę +0,5% PKB. Jeżeli chodzi o obroty bieżące, też mamy znaczący przychód. Jeżeli chodzi, krótko, o deficyt i wydatki budżetowe, to proszę zwrócić uwagę, że mamy znaczący wzrost wydatków, niewielki wzrost dochodów. Tutaj skupiłbym się przede wszystkim na tragicznej sytuacji, jeżeli chodzi o VAT, bo o ile wzrost gospodarczy PKB mamy 3,5%, to wzrost dochodów z podatków pośrednich, z VAT-u mamy -0,9%. Odniosę się jeszcze również do wzrostu długu publicznego. Dług publiczny nadal rośnie i pomimo że wzrost gospodarczy, który generujemy, jest szybszy niż wzrost długu sektora publicznego, to jednak należy uważać, ponieważ jesteśmy młodą gospodarką i u nas ten dług jest mocniej odczuwalny niż dług takiej Japonii czy takich Włoch, państw, które mają znacznie wyższy poziom nominalny PKB i mogą sobie pozwolić na finansowanie znacznie wyższego poziomu długu niż my. Nasza konsumpcja autonomiczna jest na o wiele wyższym poziomie w związku z poziomem PKB i nie możemy finansować jako gospodarka wciąż rosnącego długu na tym poziomie, żeby w długim terminie utrzymać stabilność rozwoju. I na końcu chciałem nawiązać do kwestii Narodowego Banku Polskiego. Przypominam państwu, że trzeci rok z rzędu, tak jak powiedział pan prezes NIK, cel inflacyjny jest dużo wyżej, cel NBP inflacyjny jest dużo wyżej niż to, co jest w realu. W związku z tym apeluję do NBP, żeby tak naprawdę albo obniżył cel inflacyjny, albo dostosował poziom realnych stóp procentowych, żebyśmy dążyli do tego celu inflacyjnego, a nie cały czas mieli tę znaczącą górkę, jeżeli chodzi o realizację celu inflacyjnego. Dziękuję bardzo.