Mówca: Jadwiga Emilewicz
Data: 2021-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Króciutko odniosę się do wszystkich uwag, które padły, bo rzeczywiście mam poczucie, że w tej dyskusji nie rozumiemy sytuacji prawnej, w jakiej dziś się poruszamy. Może najpierw kwestia filozoficznej uwagi pana posła Zandberga. Czy dziś potrzebujemy specjalnych stref ekonomicznych i jaka jest skala, jak szeroki jest wachlarz pomocy publicznej udzielanej na podstawie nie tylko ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, ale także przepisów dotyczących Polskiej Strefy Inwestycji czy też innych rozwiązań prawnych? Gdzie ta pomoc publiczna jest oferowana i czy ona jest potrzebna? Bo przecież, jak powiedział pan poseł - i trudno z nim się nie zgodzić - mamy już całkiem niezłą infrastrukturę, wybitne kadry i raczej powinniśmy inwestować w polityki publiczne, usługi publiczne, a nie dotować i w taki czy inny sposób uprzywilejowywać przedsiębiorców. Powiedziałabym, że to jest fałszywa alternatywa, nie można powiedzieć: albo-albo. Trzeba powiedzieć: i - i, a więc i to, i to jest potrzebne. Są potrzebne oczywiste inwestycje w usługi publiczne, ale jest także potrzebne utrzymanie takiego rodzaju zachęt, ponieważ dzisiaj uczestniczymy w realnej, globalnej konkurencji i konkurujemy także tym, jakiego rodzaju ofertę, jak atrakcyjną ofertę, możemy przedstawić atrakcyjnym inwestorom. Ten poziom atrakcyjności inwestora jest dzisiaj obecny właśnie w ustawie o Polskiej Strefie Inwestycji, bo dzisiaj w odróżnieniu od ustawy z 1994 r., kiedy tak naprawdę, przypomnijmy sobie, każde miejsce pracy było na wagę złota, jesteśmy w innych warunkach, chcemy przyciągać wysokowartościowe inwestycje, takie, które zapewnią wysokopłatne miejsca pracy, które pozwolą zbudować łańcuch wartości z lokalnymi ośrodkami badawczo-rozwojowymi, które zapewnią atrakcyjną pracę naszym bardzo dobrym ludziom. Dlaczego to jest potrzebne? Chociażby dlatego, że - i tutaj odwołam się do wątpliwości przedstawionych przez pana posła Rosatiego, który powiedział, że jest to przestarzały instrument. Tak, obszary uprzywilejowane mają swoją historię tak naprawdę tak długą, jak długo istnieje handel. W Europie prawdopodobnie pierwszą taką uprzywilejowaną strefą stał się wolny port w Gibraltarze w XVIII w. I to są w ogóle wolne porty: Brema, Hamburg. To jest historia obszarów uprzywilejowanych. Co ważniejsze, obszary uprzywilejowane oferują wszystkie państwa w regionie: Czesi, Słowacy, Węgrzy, kraje bałtyckie. I my dziś, konkurując, nie możemy pozbawić się tej przewagi konkurencyjnej. Trudno sobie dzisiaj wyobrazić, że będziemy pozyskiwać atrakcyjne inwestycje, nie mając podobnego instrumentu. A zatem, jeśli chodzi o ten kapitał, odnosząc się też do pytań pań posłanek, na ile i jak bilansujemy, jak liczymy stopę zwrotu udzielonych przywilejów podatkowych versus korzyści, odpowiedź nie jest prosta, bo oczywiście ta odpowiedź nie może obejmować tylko liczby miejsc pracy tudzież kwoty podatku zapłaconego przez te podmioty, ponieważ powinniśmy tu uwzględnić podatki od miejsc pracy utworzonych, a także produkty i usługi wytworzone oraz wartość eksportu. A zatem ten bilans rzeczywiście powinien być zrobiony i przedstawiony - to cenna uwaga - i jak będzie okazja, to na pewno tego zadania się podejmę. Uzupełnię odpowiedź pana ministra na temat skali pomocy, bo została zgłoszona wątpliwość co do tego, że ta strefa nie chce obsługiwać oraz że łódzka strefa oferuje gorsze warunki. Jako strefę inwestycji mamy dzisiaj całą Polskę, ale skala pomocy publicznej jest określona mapą pomocy publicznej, która została zatwierdzona przez Komisję Europejską. A zatem to, że jedna strefa oferuje większą pomoc, a inna mniejszą, nie jest wynikiem decyzji zarządu tej czy innej strefy. Strefa podkarpacka udziela największej pomocy publicznej, ponieważ wynika to z mapy pomocy, a mapa pomocy jest dyktowana czynnikami makroekonomicznymi związanymi z bezrobociem, gęstością zaludnienia, z kilkunastoma czynnikami, które sprawiają, że na danym obszarze ta pomoc publiczna może być większa, a na innym mniejsza. A zatem to nie jest kwestia tego, że strefa mielecka administrująca koło Wałbrzycha będzie udzielać takiej pomocy, jakiej może udzielać na terenie Podkarpacia. Nie, będzie udzielać takiej pomocy, jaka jest adekwatna do obszaru objętego pomocą publiczną. Państwo zadawali pytanie dotyczące tego, jacy pracownicy tam pracują. Warto zauważyć nie tylko to, o czym powiedział pan minister, że to są miejsca pracy, umowy o pracę, bo z tego są rozliczani inwestorzy korzystający z pomocy, ale także to, że w większości są to wysokopłatne miejsca pracy, to po pierwsze, a po drugie, w 90% są to pracownicy polscy, także w przypadku kadry menedżerskiej, i to także jest zmiana ewolucyjna, jaka nastąpiła od 1994 r. do dziś, kiedy rzeczywiście na każdym poziomie, także tym zarządczym, zatrudniani są pracownicy polscy. Głębokie niezrozumienie pojawiło się w zakresie dyskusji o gruntach niezagospodarowanych. Rzeczywiście mówimy o zagospodarowaniu stref na podstawie ustawy z 1994 r. na poziomie 67%, ale wiele razy na tej sali wskazywaliśmy - także ja, przedstawiając sprawozdanie o tej ustawie - i państwo posłowie lokalni, regionalni wiedzą o tym doskonale, że wielokrotnie były wnoszone grunty, które nie mają prawa stać się gruntami inwestycyjnymi, bo albo znajdują się pod liniami wysokiego napięcia albo na terenach zalewowych. Dlaczego mimo to były wnoszone? Nie dlatego, że jakiś inwestor się dogadał, tylko dlatego, że lokalnemu włodarzowi bardzo zależało na tym, aby zaraportować w kolejnej kampanii wyborczej, że ma szansę na pozyskanie inwestycji, bo taki czy inny teren został włączony do strefy. To włączenie nie wiąże się też, proszę państwa, z nakładami koniecznymi do poniesienia przez samorządy. Nakłady inwestycyjne w zakresie uzbrojenia terenu ponoszą spółki strefowe, więc jest to wielokrotna korzyść dla samorządów. Ostatnia uwaga. Poruszył to już pan minister. Chodzi o wspomniany Konin. Przypomnijmy, że w szczycie pandemii największa inwestycja w Polsce przeprowadzona została właśnie w okolicach Konina. Johnson Matthey to brytyjska firma produkująca baterie. Ich najnowocześniejsza fabryka powstaje właśnie w tej chwili w specjalnej strefie w okolicach Konina. Warto o tym pamiętać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)