Mówca: Robert Biedroń
Data: 2014-05-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pana ministra nie widzę. W imieniu Klubu Poselskiego Twój Ruch mam zaszczyt i przyjemność przedstawić nasze stanowisko w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Podzielam uwagi dotyczące wątpliwości konstytucyjnych pomimo oczywiście potrzeby uregulowania tej kwestii. Instytucja asesora, jeśli się nie mylę, została powołana w rozporządzeniu prezydenta z 1928 r., więc jest to stara instytucja, sprawdzona w Polsce i, co pokazuje praktyka, bardzo przydatna, jeśli chodzi o wymiar sprawiedliwości. Niestety, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2007 r. została ona zniesiona. Powstaje też pytanie, dlaczego musieliśmy tak długo czekać na ten projekt, dlaczego żadna z instytucji, żaden z organów, które miały możliwość wniesienia takiego projektu, tego nie zrobił. Mamy rok 2014, trochę tego czasu minęło. Rozumiem konsultacje, rozumiem potrzeby dyskusji, ale jednak o tym, że ta instytucja powinna być przywrócona, rozmawiamy od dawna. Pan poseł przedstawiciel Prawa i Sprawiedliwości Piotrowicz nie przypomniał tego, ale przecież instytucja sędziego na próbę była jednym z takich chyba najważniejszych punktów, o których mówił nieżyjący już prezydent Lech Kaczyński. To on bardzo zabiegał o to, żeby ta instytucja powstała. Szkoda, że tak dużo czasu nam to zabrało, ale mamy dzisiaj możliwość dyskusji. Tych wątpliwości jest dość sporo, oczywiście poza tym, że ten projekt jest potrzebny. Potrzebujemy tej dyskusji tutaj w Wysokiej Izbie. Wokół tej kwestii powstają pytania i one są dość poważne. Przede wszystkim pięć lat. Wydaje się, że ten okres jest dość długi. To może sprawić, że asesor, który będzie odbywał tę swego rodzaju praktykę sędziowską, będzie mógł uczyć się konformizmu podczas tego stażu, ponieważ będzie obawiał się swoich podwładnych, czy on zostanie tym sędzią. Ten okres może doprowadzić do tego, że będziemy mieli nie sędziów niezależnych, niezawisłych, o co bała się w przypadku Sądu Najwyższego posłanka Pawłowicz, ale sędziów, którzy będą po prostu konformistami. Są też uwagi dotyczące orzekania w sądach rejonowych. Oni będą mogli orzekać oczywiście tylko w sądach rejonowych, ale co do meritum, co do kwestii, w których będą się wypowiadać, trzeba ten projekt być może doprecyzować. Rozumiem, że nie będą mogli orzekać w sprawach upadłościowych czy dotyczących tymczasowego aresztowania. Zresztą Polska - chciałbym przypomnieć - ma w tej w kwestii wiele do nadrobienia. Mamy całą linię orzeczniczą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który wielokrotnie podkreślał, wytykał nam, że w tych kwestiach decyzje o aresztowaniu podejmowali m.in. asesorzy i ci asesorzy nie mieli rangi sędziego. A więc przed nami jest pytanie, co w tej kwestii, w jaki sposób to będzie uregulowane. Interesujące jest także faworyzowanie w tej propozycji absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Według tego projektu oni będą mogli starać się o asesurę już po 18 miesiącach. Powstaje pytanie: Dlaczego? Skąd te preferencje? Przecież prowadzone były szkolenia. Mamy całą grupę osób, które ukończyły starą aplikację w ośrodkach apelacyjnych, zdały egzaminy sędziowskie na starych zasadach. Oni zostali pozostawieni sami sobie i chciałbym zapytać pana ministra: Skąd ta nierówność? Czy w tej kwestii to jest konstytucyjne (Dzwonek), czy to jest demokratyczne, czy to jest sprawiedliwe i racjonalne? Tych uwag jest dość sporo. Jako klub poselski będziemy opowiadali się za skierowaniem tego projektu do dalszych prac, ponieważ uważamy, że oczywiście przywrócenie instytucji asesora sądowego jest niezwykle ważne, ale jak zwykle diabeł tkwi w szczegółach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)