Mówca: Jerzy Wenderlich (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Miasto Toruń realizuje projekt ˝Budowa mostu drogowego w Toruniu wraz z drogami dojazdowymi˝. Dla mieszkańców miasta i regionu to największa i najbardziej wyczekiwana inwestycja. Projekt przeszedł z pozytywnym wynikiem wszystkie wymagane procedury i badania, uzyskał wszystkie potrzebne zgody i opinie. Procedura oceny oddziaływania na środowisko była prezentowana jako wzorcowa na konferencji organizowanej w 2009 r. przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Ministerstwo Infrastruktury oraz inicjatywę JASPERS, przy udziale między innymi przedstawicieli Komisji Europejskiej i Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. W październiku 2010 r. inwestor posiadał wszystkie wymagane prawem, prawomocne decyzje administracyjne, otrzymał dofinansowanie z Unii Europejskiej w wysokości 327,01 mln zł i przystąpił do realizacji robót budowlanych. 12 marca 2011 r. do generalnego dyrektora ochrony środowiska wpłynęły dwa wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji wojewody kujawsko-pomorskiego wydanej w dniu 24 sierpnia 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. O stwierdzenie nieważności decyzji zawnioskowało 8 mieszkańców oraz Stowarzyszenie ˝Toruń bez hałasu˝ założone zaledwie przez 15 osób. Konsekwencją tych działań było wydanie przez GDOŚ w dniu 14 grudnia 2011 r. decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wojewody kujawsko-pomorskiego z dnia 24 sierpnia 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Inwestor, nie zgadzając się z zarzutami przedstawionymi w wydanej decyzji, 28 grudnia 2011 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dwie niezależne kancelarie prawne, na zlecenie Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, sporządziły opinie prawne dotyczące zasadności stwierdzenia przez GDOŚ nieważności wspomnianej decyzji. W obu opiniach stwierdzono, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślono fakt, iż GDOŚ przekroczył granice badania legalności decyzji środowiskowej oraz że dokonana przez niego nieuprawniona ocena i wyciągnięte wnioski okazały się nietrafione, gdyż decyzja nr 20/2007 zawiera wszystkie wymagane przez przepisy prawa elementy (w szczególności art. 56 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska). Na 25 października 2012 r. GDOŚ wyznaczył termin wydania ponownej decyzji, która będzie ostateczna. Istotną okolicznością, z punktu widzenia prowadzonej inwestycji, jest wpływ decyzji GDOŚ o stwierdzeniu nieważności decyzji środowiskowej na dofinansowanie jej z Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝ na lata 2007-2013. Inwestycje dofinansowane z budżetu ogólnego muszą być zgodne z obowiązującym prawem. Zgodność owa badana jest zarówno na poziomie krajowym, jak i w zakresie regulacji unijnych. Oznacza to, że podtrzymanie przez GDOŚ decyzji z 14 grudnia 2011 r. stwierdzającej nieważność decyzji środowiskowej będzie mogło stanowić podstawę do odebrania dofinansowania, co rodzi konieczność zwrotu środków i pokrycia kosztów inwestycji z budżetu miasta. Będzie to zatem istotna szkoda dla Torunia i jego mieszkańców, której zrekompensowanie ciążyć będzie na Skarbie Państwa, odpowiedzialnym za działania urzędnika sektora administracji rządowej, jakim jest wojewoda, który wydał decyzję środowiskową, następnie uznaną przez GDOŚ za dotkniętą rażącymi wadami prawnymi skutkującymi stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Mieszkańcy długo zabiegali o rozpoczęcie inwestycji. W konsultacjach społecznych uczestniczyło ponad 32 tys. osób, składano podpisy pod listami poparcia, słano e-maile. Tempo prowadzonych prac oraz stopień zaawansowania robót sprawiają, że torunianie utożsamiają się z tą budową. Aktualny stan zaawansowania inwestycji to: a) kosztowy: ok. 300 mln zł, tj. 43% kosztu całkowitego wynoszącego 699,91 mln zł; b) rzeczowy: - roboty na obiektach inżynierskich - 65%, - infrastruktura techniczna - 85%, - roboty drogowe - 70%. Minister rozwoju regionalnego w piśmie kierowanym do Komisji Europejskiej 14 sierpnia br. stwierdza, iż ˝z punktu widzenia zasad ochrony środowiska i celów oceny oddziaływania na środowisko ocena dotycząca przedsięwzięcia 'Most w Toruniu' przeprowadzona w 2 etapach postępowania była prawidłowa˝. Rodzą się w tej sytuacji istotne pytania: Co kierowało GDOŚ w momencie stwierdzania nieważności decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia, którego procedura środowiskowa była wielokrotnie pozytywnie oceniana przez instytucje zarówno krajowe, jak i unijne, a w przypadku którego prace są tak zaawansowane? Czy Polskę stać na utratę dofinansowania projektu, dla którego wkład finansowy Komisja Europejska zatwierdziła bez jakichkolwiek uwag? Czy Skarb Państwa stać na wypłatę odszkodowania, o które wystąpi miasto Toruń w momencie utraty dofinansowania ze względu na utratę prawomocnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez organ państwowy - wojewodę, a następnie po 5 latach unieważnionej przez instytucję rządową - generalnego dyrektora ochrony środowiska?