Mówca: Andrzej Dąbrowski
Data: 2013-02-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt wspólnie z posłem Rackim zaprezentowania stanowiska Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego w punkcie: ˝Informacja prezesa Rady Ministrów na temat wstrzymania przez Komisję Europejską wypłaty 4 mld euro funduszy UE na projekty drogowe zarządzane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w ramach programów 'Infrastruktura i środowisko' oraz 'Rozwój Polski Wschodniej', a także możliwości utraty unijnych środków na budowę kolei oraz braku nadzoru nad Generalną Dyrekcją Dróg i Autostrad˝. Na wstępie swojego wystąpienia pragnę podkreślić, że, jak podaje Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, w 2012 r. rozliczyło ono w Komisji Europejskiej wydatki na kwotę 55,7 mld zł. To 111% założonego planu. Oznacza to 5,3 mld zł nadwyżki. Według danych Komisji Europejskiej nasz kraj znajduje się wśród liderów w wydatkowaniu funduszy. W 2013 r. wydatki ze środków unijnych będą skoncentrowane głównie na wsparciu przedsiębiorców oraz rynku pracy, jednak infrastruktura drogowa i kolejowa będzie dalej bardzo ważnym aspektem. Według danych Komisji Europejskiej dotyczących wykorzystania funduszy unijnych na lata 2007-2013, stan na 7 stycznia 2013 r., spośród wszystkich państw Unii Europejskiej Polska otrzymała największą kwotę funduszy. Wartość środków przekazanych dotąd przez Komisję, zaliczek i refundacji, przekroczyła 35,1 mld euro. Na kolejnych miejscach plasują się Hiszpania i Niemcy, które uzyskały z Komisji Europejskiej odpowiednio 17,9 mld euro i 13,8 mld euro. W przygotowanym przez Business Centre Club szóstym już raporcie, niezależnym dokumencie, który zawiera aktualną analizę stanu wykorzystania funduszy europejskich na lata 2007-2015 w Polsce w ramach Narodowej Strategii Spójności 2007-2013 oraz krajowych i regionalnych programów operacyjnych przedstawiono takie oto najważniejsze wnioski. Obecnie Polska wydaje ok. 4 mld zł miesięcznie. Gdyby utrzymać to tempo, kontraktację skończylibyśmy w maju 2015 r., a wydatkowanie w styczniu 2016 r. Zdaniem BCC wszystkie umowy należy podpisać do końca 2013 r. i zmobilizować się, aby wszystkie środki zostały wydane do końca 2014 r. Pozwoli to uniknąć zejścia się w czasie perspektyw budżetowych i skupić się na nowej perspektywie. Polska jest największym beneficjentem unijnej polityki spójności, w ramach której otrzymała 1/5 pieniędzy przewidzianych dla wszystkich krajów członkowskich. Cieszymy się opinią kraju, który dobrze radzi sobie z realizacją polityki spójności i wykorzystywaniem pieniędzy unijnych. Jesteśmy pod tym względem pośrodku stawki, między 9. a 13. miejscem. Aktualnie Polska najlepiej wydatkuje środki z Programów Operacyjnych ˝Innowacyjna gospodarka˝ oraz ˝Infrastruktura i środowisko˝, a także w ramach programów regionalnych. Najlepiej radzą sobie województwa opolskie, wielkopolskie i pomorskie, jednak, co warte zauważenia, różnice pomiędzy regionami w wydatkowaniu pieniędzy z Unii Europejskiej są coraz mniejsze. Widać postępy w absorpcji środków unijnych w transporcie i energetyce, fundusze europejskie dają dodatkowo 1% rocznie do wzrostu polskiego PKB. W kontekście ostatnio gorącego tematu, jakim jest zawieszenie przez Komisję Europejską wypłaty na polskie projekty drogowe, sprawdziliśmy, ile projektów w 2012 r. otrzymało dotację z Unii Europejskiej. Jeśli chodzi o projekty stricte drogowe, to były to aż 592 inwestycje. Jak wynika z danych Komisji Europejskiej, Polska wykorzystała dotąd między 66% a 70% unijnych środków na drogi w ramach programu ˝Infrastruktura i środowisko˝ oraz blisko połowę w ramach programu ˝Rozwój Polski Wschodniej˝. Do wykorzystania na drogi Polska ma jeszcze ok. 4 mld. Na lata 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝ Polska ma na projekty drogowe do wykorzystania 11,5 mld euro, z tego na projekty zarządzane przez GDDKiA ponad 10,3 mld. W zeszłym tygodniu, jak już zostało to na tej sali dziś powiedziane wielokrotnie, Komisja Europejska podała informację o przerwaniu wypłaty funduszy Unii Europejskiej. Decyzja została podjęta w następstwie informacji o trwającym dochodzeniu dotyczącym trzech współfinansowanych projektów w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝. Tak jak dzisiaj już tutaj przedstawiała pani minister, właściwie może się skończyć na jednym projekcie. Zgodnie z tymi informacjami potwierdzonymi przez polskie władze prokurator oskarżył 11 osób o zmowę na rzecz próby utworzenia kartelu, 10 byłych i obecnych managerów dużych firm budowlanych i jednego dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Jeśli te oskarżenia się potwierdzą, mogą dowodzić złamania przepisów dyrektywy o przetargach publicznych w Unii Europejskiej oraz będą świadczyć o potencjalnie poważnej słabości systemu zarządzania i kontroli, ale tak jak już dzisiaj się dowiedzieliśmy, najprawdopodobniej będzie to dotyczyć tylko jednego projektu. Chodzi o rozbudowę dróg ekspresowych na odcinku Jeżewo - Białystok, przystosowanie parametrów drogi krajowej nr 8 na odcinku Piotrków Trybunalski - Rawa Mazowiecka oraz budowę autostrady A4 Radymno - Korczowa. Zdaniem Komisji Europejskiej polskie władze powinny wycofać wszystkie wydatki związane z projektami, które były przedmiotem dochodzenia i postępowania sądowego, oraz przeprowadzić szeroko zakrojoną akcję kontrolną w celu ustalenia zakresu potencjalnych nieprawidłowości i zagrożeń wynikających z innych projektów, które mogły być narażone. I to, z tego, co się dowiedzieliśmy, już się dzieje. Komisja Europejska wskazuje, iż kiedy te nieprawidłowości zostaną wykryte, polskie władze powinny dokonać korekty finansowej i wycofać nieprawidłowe wydatki z wniosków o wypłatę do komisji. Korekta najprawdopodobniej będzie dotyczyła maksymalnie jednego projektu na kwotę 600 mln zł, więc nie mówimy o 4 mld euro. Rzeczniczka Komisji Europejskiej do spraw polityki regionalnej Shirin Wheeler powiedziała: Pieniądze nie są stracone. Polskie władze muszą skontrolować, gdzie mogły być zaangażowane firmy, które są podejrzewane o zmowę na rzecz próby utworzenia kartelu. Działania Komisji Europejskiej nie są wymierzone przeciwko Polsce. Nie ulega wątpliwości, że ostatnie pięć lat to czas wielkiej budowy, satysfakcji z tego, co udało się już zrobić, i refleksji nad tym, co się nie udało. Jesteśmy w trakcie kryzysu gospodarczego, prawdopodobnie przed jego nową falą. Miękkie lądowanie dotychczas zapewniły nam inwestycje infrastrukturalne realizowane w obecnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Liczę na to, że w nowej perspektywie finansowej, którą będziemy niedługo uruchamiali, lokomotywą do łagodnego przejścia przez kryzys będą kolejne wielomiliardowe inwestycje w infrastrukturę. Chciałbym, żeby Polska jeszcze przez wiele lat była jednym wielkim placem budowy, aby te prace były widoczne i szybkie. Wierzymy głęboko, że ta sprawa szybko się wyjaśni, te pieniądze będą, będą też kolejne, w dalszym ciągu będą powstawały i obwodnice, i drogi ekspresowe, i, co cieszy mnie, o czym powiedział dzisiaj minister Nowak, będą inwestycje w koleje. Wierzę głęboko, że Wrocław - Warszawa też się znajduje w tych planach. Tak że dziękuję bardzo. (Oklaski)