Mówca: Andrzej Duda
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Debatujemy dzisiaj nad zmianami w prawie karnym w wyjątkowej materii, jaką są przestępstwa popełniane na tle seksualnym, a dokładnie przestępstwo zgwałcenia. Jest to przestępstwo niezwykle dotkliwe i uciążliwe społecznie. W moim przekonaniu i w przekonaniu naszego klubu w zasadzie po tych przestępstwach, które powodują śmierć człowieka, przede wszystkim przestępstwie zabójstwa, jest to drugie, w sensie kategorii, przestępstwo o tak doniosłej dolegliwości społecznej, budzące tak ogromną traumę u tych, którzy zostali tym przestępstwem dotknięci. Chodzi tu nie tylko o tych, którzy zostali nim dotknięci bezpośrednio, ale także o ich rodziny, ich najbliższych, którzy w sensie psychicznym także z pewnością zostali skrzywdzeni. Rozwiązania, których wprowadzenie proponowane jest w przedłożonych projektach i w efekcie pracy nad tymi projektami w przedłożonym stanowisku komisji, niestety, zdaniem klubu Prawa i Sprawiedliwości nie dotykają kwestii być może najistotniejszej, a mianowicie kary, jaką powinien ponieść sprawca przestępstwa zgwałcenia, w szczególności przestępstwa zgwałcenia tzw. kwalifikowanego, czyli tego, które jest popełniane ze szczególnym okrucieństwem, zwłaszcza jeśli uwzględni się to, że przestępstwo takie może być dokonane wobec osoby małoletniej, poniżej 15. roku życia, osoby najbliższej czy też w formie gwałtu zbiorowego, jeszcze dodatkowo właśnie ze szczególnym okrucieństwem, a więc niejako w podwójnej kwalifikacji. Otóż uważamy za potrzebne rozwiązanie, którego wprowadzenie proponuje się w sprawozdaniu komisji. Mianowicie chodzi o to, aby te przestępstwa ścigane były z urzędu. Uważamy także za potrzebne wprowadzenie dodatkowej, znacznie dalej idącej, głębszej ochrony ofiar tych przestępstw, zwłaszcza w sytuacji, kiedy zostaje ono popełnione na osobie małoletniej. Wspomnę tylko na marginesie, że przewiduje to m.in. Konwencja Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych, którą w 2007 r. w październiku sam miałem zaszczyt podpisać w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, w imieniu polskiego rządu. Ta konwencja przewiduje, że przestępstwa przeciwko małoletnim mają być właśnie bezwzględnie ścigane z urzędu. Dlatego ten kierunek na pewno trzeba ocenić jako pozytywny. Natomiast chciałbym jeszcze raz bardzo mocno podkreślić, iż w tym projekcie, który został przedłożony w efekcie prac komisji, brakuje rozwiązania, które będzie prowadziło do wreszcie należytego sankcjonowania karnego przestępstwa zgwałcenia. Nie ma co wiele mówić, proszę państwa, jeżeli chodzi o sankcje karne, które są dzisiaj przewidziane w polskim Kodeksie karnym za przestępstwo zgwałcenia, a w szczególności o to, że ten typ podstawowy z art. 179 § 1 jest traktowany jako występek, to uważamy, że w tym zakresie musi nastąpić zmiana z uwagi na powagę, a także skutki społeczne tego przestępstwa, które - jak już wspomniałem na wstępie - są ogromnie drastyczne. Jak jasno i wyraźnie wynika z samych uzasadnień przedstawionych przez wnioskodawców i statystyk w nich zawartych, przy czym dotyczy to obu projektów złożonych przez posłów Platformy Obywatelskiej - domyślam się, że te projekty przygotowano przy zasadniczej pomocy Ministerstwa Sprawiedliwości... (Poseł Magdalena Kochan: Nie myli się pan poseł.) ...co jest dla mnie zrozumiałe, jako że składa to partia koalicyjna, podano statystyki - na przestrzeni ostatnich 10 lat wykrywalność przestępstwa zgwałcenia wyniosła ok. 80%, a więc nie jest niska. Jest ona dosyć wysoka. Kwestia nieuchronności kary, można powiedzieć, jest tu w istotnym stopniu realizowana. Nie spada natomiast, niestety, liczba tych przestępstw. Cały czas od wielu, wielu lat utrzymuje się ona na poziomie ok. 2 tys. gwałtów rocznie. Panuje tu zróżnicowanie, w tej liczbie mieszczą się oczywiście wszystkie przestępstwa zgwałcenia, zarówno w postaci podstawowej, jak i w postaciach kwalifikowanych. Cały jednak czas ta liczba utrzymuje się na poziomie ok. 2 tys. W kontekście wysokiego poziomu wykrywalności w tym zakresie groźba dotycząca nieuchronności kary, czyli niezwykle istotny element, który ma zniechęcać przestępców do popełniania tych przestępstw, jak widać, jest już prawie wyczerpana. Cóż więc pozostaje, co można jeszcze zrobić, żeby zniechęcić potencjalnych przestępców do popełnienia tego przestępstwa? Otóż wydaje się, że jedynym rozwiązaniem, jakie tu można zastosować, rzeczywiście jest istotne zwiększenie karalności tego przestępstwa. Prawo i Sprawiedliwość w swoim projekcie zmian w prawie karnym złożonym w Sejmie, który był już przedmiotem obrad na posiedzeniu plenarnym - odbyło się pierwsze czytanie, obecnie projekt skierowano do komisji - przewiduje wprowadzenie takiego rozwiązania, czyli istotnego zwiększenia kar za przestępstwo zgwałcenia w odniesieniu do wszystkich jego typów. Chodzi o druk nr 1117. Można stwierdzić, że w tych istotnych projektach, nad którymi procedujemy dzisiaj w Wysokiej Izbie, ten element w ogóle nie został uwzględniony. Szczerze mówiąc, wzbudza to nasze daleko idące zdumienie, bo sytuacja tego wymaga. W naszym przekonaniu oczekiwania społeczne także są takie, że przestępstwo zgwałcenia powinno być wreszcie karane surowo i z uwagi na jego dolegliwość społeczną, a także osobistą dla tych, którzy padają ofiarami tych przestępstw, powinno być karane po prostu surowo, a nie tak jak dzisiaj, kiedy większość sprawców jest skazywana na kary pozbawienia wolności od 2 do 5 lat. Tak też wynika ze statystyk przedstawionych przez projektodawców. Ten element wymaga stanowczej zmiany. Dlatego Prawo i Sprawiedliwość składa do tego projektu poprawkę, która przewiduje, że przestępstwo zgwałcenia z art. 197 § 1 będzie karane karą pozbawienia wolności od 3 lat. Tak więc już typ podstawowy przestępstwa zgwałcenia stanie się zbrodnią. Poza tym typ kwalifikowany z § 3, kiedy sprawca dopuszcza się zgwałcenia wspólnie z inną osobą albo wobec małoletniego poniżej lat 15, albo wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry, a więc, mówiąc krótko, wobec osoby najbliższej, miałby podlegać karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 5 lat. Natomiast gdyby sprawca dopuścił się przestępstwa zgwałcenia i działał ze szczególnym okrucieństwem, w każdym z przypadków objętych § 1-3 byłby karany karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż lat 8 albo karą 25 lat pozbawienia wolności. Składam tę poprawkę w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość. Liczę na jej poparcie, dlatego że dopiero wtedy, kiedy tak istotną zmianę w tych przepisach wprowadzimy, dopiero gdy zwiększymy zakres odpowiedzialności karnej przede wszystkim poprzez podniesienie dolnej granicy kary, da to dwie szanse: po pierwsze, na wzrost poczucia sprawiedliwości w społeczeństwie związanego z popełnianiem tych tak dotkliwych dla ludzi, dla rodzin przestępstw, to po pierwsze, po drugie, na element prewencyjny, jakim jest zniechęcenie potencjalnych sprawców przestępstw do tego, aby je popełniali. Na zakończenie nadmienię, że z badań i analiz psychologów, badań Służby Więziennej i sądownictwa jasno wynika, iż przestępcy, którzy dopuszczą się przestępstwa zgwałcenia, wracają do tego przestępstwa. A zatem w naszym przekonaniu tylko bardzo istotna surowość kary jest w stanie wpłynąć na ograniczenie tej tendencji. Dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość apeluje do Wysokiej Izby o przyjęcie tej poprawki i o to, aby elementem tego projektu - bardzo istotnym w naszym przekonaniu - stało się zaostrzenie kar za przestępstwa zgwałcenia tak, aby przestępstwo zgwałcenia już w tym typie podstawowym było traktowane jako zbrodnia, a nie - tak jak jest dzisiaj - jako występek. Proszę państwa, zasada: zero tolerancji musi być elementem, który działa także w przypadku tego podłego, ohydnego, przestępstwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)