Mówca: Paweł Kowal
Data: 2021-07-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Pani Minister! Panie i Panowie Posłowie! Dyskusja na posiedzeniu połączonych komisji w istocie pokazała, że są jeszcze sprawy, które wiele posłanek i wielu posłów na tej sali łączą. Ale dyskusja w drugim czytaniu jest też okazją do tego, żeby powiedzieć kilka słów na tematy, których w istocie dotyczy ta ustawa. I dlatego wracam do kwestii, o którą wczoraj spierałem się z wicepremierem Glińskim. Nie możemy abstrahować od efektywności wydawania polskich publicznych środków na cele związane z promocją. Dlatego zadałem sobie ten trud sprawdzenia danych i według moich wyliczeń - będziemy jeszcze apelowali o to szczegółowo - Instytut Pileckiego w latach 2017-2020 skorzystał z 93 mln zł. W okresie o rok krótszym Polska Fundacja Narodowa zużyła aż 254 mln zł. To oznacza, panie premierze - pana premiera tu z nami nie ma - że jednak to jest tak, że jest poważna różnica, jeśli chodzi o skalę wielkości środków. Oczywiście na tym tle Instytut Pileckiego wypada dobrze i to jest jeden z powodów, dla których dajemy mu kredyt zaufania. Druga sprawa to jest kwestia naszej wiarygodności. Dzisiaj mówię tutaj jako polityk i mówię do polityków. Muszę o tym powiedzieć, że jeżeli jedziemy do Ameryki i chcemy się promować jako państwo, które wyszło, przeżyło system autorytarny, ktoś powie semiautorytarny, przed wojną, później okupację niemiecką, później czasy totalitaryzmu, to musimy się pokazać w całości. Pokazujemy swoją historię, ale wydarzenia, które dzisiaj obserwujemy, związane z próbą ograniczenia wolności prasy w Polsce, związane z próbami naruszenia wolności sądów także wpływają na nasz wizerunek i osłabiają działanie takich instytucji, jak Instytut Pileckiego. I o tym też dzisiaj uczciwość każe nam powiedzieć, bo w takich sprawach naszą największą przyjaciółką musi być prawda. Trudno się przedstawić, tak jak byśmy chcieli, skoro dzisiaj nie możemy powiedzieć, że wszystko w Polsce jest tak, jak trzeba, jak powinno być w demokratycznym kraju. Panie Marszałku! Składamy, tak jak powiedział przewodniczący Babinetz, dwie poprawki, które były zaanonsowane, przedyskutowane i zakładam, że nie będą wzbudzały większych kontrowersji. Pierwsza z tych poprawek dotyczy sprawy, wydaje mi się, oczywistej w tym kontekście, w jakim debatujemy teraz i w jakim dyskutowaliśmy wczoraj. Jako opozycja chcemy dać w imię racji stanu kredyt zaufania takim instytucjom, takim działaniom, jak te podejmowane przez Instytut Pileckiego, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad okupacją niemiecką w Polsce. I tutaj też jeszcze jedna uwaga: trzeba by na tej sali poważnej i odważnej dyskusji nad całością polskiej promocji, bo pojawia się pytanie: Czy to nie jest tak, że Instytut Pileckiego wykonuje w tym zakresie dużą część działań, które dawno powinien wykonać Instytut Pamięci Narodowej? Instytut Pamięci Narodowej powinien zrealizować wiele z tych rzeczy, które robi dzisiaj Instytut Pileckiego. A zatem wracam do sprawy zasadniczej. Dajemy kredyt zaufania, a jeśli dajemy kredyt zaufania, to proponujemy takie rozwiązanie, by Instytut Pileckiego, i teraz, i po zmianie władzy, każdego roku przedstawiał swoje sprawozdanie także połączonym komisjom sejmowym, tak byśmy mogli go ocenić pod kątem efektywności wykonywania zadań i efektywności wykonywania budżetu. To może być też okazja do dyskusji, której się domagam, czyli całościowej dyskusji, uporządkowanej, według jasnych kryteriów, na temat tego, jak Polska jest promowana. I to może też dawać instytutowi, jego władzom, urzędnikom w ministerstwie, tym osobom z kierownictwa, które odpowiadają za sprawę promocji Polski, promocji polskiej historii, okazję do dyskusji z posłami wszystkich sił politycznych, okazję do tego dialogu. Zachęcam zatem, by tego dialogu się nie bać. Tę poprawkę wczoraj już omówiłem, dzisiaj ją składam w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska. Druga poprawka jest w pewnym sensie tylko porządkowa. (Dzwonek) Ona uszczegóławia zapis dotyczący kompetencji Instytutu Pamięci Narodowej w kontekście odznaczeń. Moje ostatnie zdanie, zanim będziemy głosowali, bo pewnie będziemy nad tym dzisiaj głosowali, brzmi tak: przyjęliśmy za dobrą monetę, że to nie jest ani dla prawicy, ani dla lewicy, ani dla centrum, że to jest dla Polski i to jest działanie w imieniu polskiej racji stanu. I życzę osobom, które odpowiadają za te sprawy w ministerstwie, a także kierownictwu instytutu tego, żeby tak pracowały, jakby nie widziały barw politycznych tego czy innego rządu, żeby służyły Polsce. Jedynie według tego kryterium będziemy oceniać działalność instytutu i podobnych instytucji, a oceniać będziemy surowo. Dziękuję bardzo.