Mówca: Sprawozdawca Wiesław Różyński
Data: 2026-02-12 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, druki nr 2180 i 2194. Projekt ten jest bezpośrednim skutkiem wdrażania do polskiego porządku prawnego tych uproszczeń wspólnej polityki rolnej, które dzięki determinacji polskiej strony udało się wynegocjować i przyjąć na poziomie unijnym w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Jednym z najważniejszych priorytetów naszej prezydencji było właśnie uproszczenie tzw. zielonej architektury wspólnej polityki rolnej. Nadrzędnym celem było to, aby zachowując wszystkie kluczowe cele środowiskowe i klimatyczne, nie nakładać na polskich rolników nadmiernych, często nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych i produkcyjnych. Zmiany łączą uproszczenie zasad z realnym wsparciem finansowym, tak aby ochrona środowiska i klimatu nie oznaczała dla rolników dodatkowych obciążeń, a opierała się na dobrowolnych działaniach i rekompensacie ponoszonych kosztów. 31 grudnia 2025 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zostało opublikowane rozporządzenie zmieniające rozporządzenie podstawowe. To właśnie na tej podstawie został przygotowany niniejszy projekt ustawy. Najważniejsze założenia, proponowane rozwiązania projektu to, po pierwsze, uruchomienie dobrowolnego, realnie płatnego wsparcia dla rolników gospodarujących na gruntach objętych normą, czyli ochroną torfowisk i obszarów podmokłych. Wprowadzamy nową interwencję rolno-środowiskowo-klimatyczną pod nazwą: Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo. Rolnik, który zdecyduje się na dodatkowe działania, np. utrzymanie trwałych użytków zielonych, rezygnację z głębokiej orki, zapobieganie odwadnianiu, będzie mógł otrzymać rekompensatę utraconych dochodów i poniesionych kosztów. Wsparcie obejmuje m.in. nieprzekształcanie i niezaorywanie trwałych użytków zielonych i rezygnację z tzw. głębokiej orki. Do tej pory była to tylko norma obowiązkowa. Teraz pojawiło się także adekwatne wsparcie finansowe. To bardzo ważna zmiana. Rozwiązanie to pozwoli lepiej chronić gleby organiczne, ograniczyć emisję gazów cieplarnianych oraz zachować zdolności retencjonowania wody przy jednoczesnym uwzględnieniu realiów prowadzenia gospodarstwa. Po drugie, wydłużenie z 5 do 7 lat okresu, po którym grunt orny zostaje uznany za trwały użytek zielony. To rozwiązanie daje rolnikom 2 lata więcej swobody w planowaniu produkcji. Zmiana definicji trwałych użytków zielonych daje rolnikom większą elastyczność w planowaniu produkcji i ogranicza praktykę wykonywania niepotrzebnej orki wyłącznie po to, by uniknąć zmiany klasyfikacji gruntów. Sprzyja to mniejszemu niszczeniu struktury gleby i lepszemu zatrzymaniu wody. Działania ochronne będą się koncentrować przede wszystkim na najbardziej cennych przyrodniczo użytkach zielonych, więc grunty, które już posiadają status trwałych użytków zielonych, go nie utracą. Ponadto projekt zawiera szereg innych bardzo potrzebnych korekt i doprecyzowań: zapewnienie ciągłości finansowania wieloletnich zobowiązań rolno-środowiskowych, klimatycznych i zalesieniowych, podjętych w ramach poprzednich programów rozwoju obszarów wiejskich, oraz umożliwienie różnicowania stawek płatności w ekoschemacie: Dobrostan zwierząt także dla bydła i trzody chlewnej, analogicznie jak jest już w wypadku owiec, koni, kóz czy drobiu. Pozwoli to lepiej dostosować poziom wsparcia do skali produkcji. Jeśli chodzi o doprecyzowanie zasad, przekazywanie informacji przez Państwową Inspekcję Pracy w zakresie warunkowości społecznej, to tylko decyzje pisemne będą podstawą do podjęcia decyzji. Wysoka Izbo! Przyjęte rozwiązania, które przedstawił na posiedzeniu komisji pan minister rolnictwa Stefan Krajewski, odpowiadają na realne potrzeby gospodarstw i postulaty rolników dotyczące większej elastyczności w stosowaniu zasad wspólnej polityki rolnej. Zmiany te są wyczekiwane i, co najważniejsze, realnie ułatwiają codzienne prowadzenie gospodarstw. Zgodnie z projektem nowe przepisy wejdą w życie z dniem 15 marca na 2026 r., czyli od pierwszego dnia przyjmowania wniosków o płatności bezpośrednie oraz rolno-środowiskowo-klimatyczne za kampanię w 2026 r. Równolegle w najbliższych dniach w Sejmie zaplanowano prace nad kolejnym projektem dotyczącym rolnictwa i gospodarowania gruntami, w tym również rozwiązaniami odnoszącymi się do dzierżaw rolniczych, które znacząco uproszczą obowiązujące dziś zasady i ułatwią rolnikom codzienne funkcjonowanie. Do komisji została zgłoszona jedna poprawka posła Jarosława Rzepy. Art. 2 - zaproponowano, aby zastosowanie rozwiązania wdrażającego projektowaną ustawę było uzależnione od wydania przez Komisję Europejską decyzji zatwierdzającej w.w. zmiany planu. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi po dokładnym przeanalizowaniu projektu jednogłośnie pozytywnie zaopiniowała projekt i wnosi o przyjęcie go przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Bardzo gorąco dziękuję za uwagę. (Oklaski)