Mówca: Sprawozdawca Jerzy Paul
Data: 2016-12-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedłożyć Wysokiej Izbie sprawozdanie z pracy zespołowej dwóch Komisji: Infrastruktury oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Obradowały one na wspólnym posiedzeniu 30 listopada, pracując nad rządowym projektem ustaw zawartych w druku sejmowym nr 1013, który dotyczy zmian w następujących ustawach: w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Projektowane przepisy mają na celu wyeliminowanie wątpliwości w zakresie możliwości współpracy finansowej między jednostkami samorządu terytorialnego a innymi podmiotami, m.in. Skarbem Państwa, w zakresie finansowania inwestycji drogowych. Propozycje zmian w art. 19 ustawy o drogach publicznych mają jednoznacznie wskazać, iż możliwe jest rozwiązanie i zawieranie porozumień między zarządcami dróg w celu realizacji oraz finansowania inwestycji, którymi z różnych względów zainteresowane są jednostki samorządu terytorialnego, zlokalizowanych w pasach drogowych dróg innych kategorii niż ich własne. Tym samym proponowane zmiany w ustawie o finansowaniu infrastruktury transportowej jednoznacznie precyzują możliwość przekazywania przez samorządy środków finansowych innym zarządcom dróg. Zmiany te spełniają postulaty wielu samorządów, które w trosce o bezpieczeństwo swoich mieszkańców i ich potrzeby komunikacyjne pragną przeznaczyć środki finansowe na realizację zadań na drogach zarządzanych przez inne instytucje, np. przez generalnego dyrektora dróg krajowych i autostrad. Projektowany przepis w art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących możliwości przekazywania zarzadzania drogami między zarządcami dróg publicznych. Według takiego porozumienia będzie można przenieść zarówno całość zadań, jak i poszczególne zadania jednostkowo. Wątpliwości co do możliwości finansowania np. budowy chodników w pasie dróg krajowych przez gminy zgłaszają regionalne izby obrachunkowe, wychodząc z założenia, iż przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie przewidują możliwości udzielania dotacji przez gminy organizacjom i organom administracji rządowej. Obecne niejednoznaczne przepisy ograniczają możliwość przekazywania przez jednostki samorządu terytorialnego środków publicznych na realizację inwestycji infrastrukturalnych, które są zlokalizowane w pasie drogowym innego zarządcy danej drogi. Dodatkowym uzasadnieniem wprowadzenia jednoznacznych rozwiązań są sytuacje, w których władze lokalne, mając na względzie konieczność poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego np. na obszarze gminy oraz dysponując środkami publicznymi, zwracają się do innych zarządców dróg publicznych z wnioskiem o umożliwienie realizacji np. ciągu pieszo-rowerowego lub dodatkowych urządzeń podnoszących bezpieczeństwo ruchu drogowego. Mimo zasadności realizacji tych przedsięwzięć z uwagi na nieprecyzyjne przepisy w tym zakresie nie są one realizowane ze względu na wątpliwości interpretacyjne dotyczące podstaw prawnych dla finansowania przez gminę elementów infrastruktury drogowej, dróg powiatowych, wojewódzkich lub krajowych. Prowadzi to do sytuacji, w której samorząd lokalny, dysponując środkami finansowymi na realizację zadania, nie może go zrealizować z uwagi na wątpliwości co do istnienia podstaw prawnych. Biorąc zatem pod uwagę wątpliwości zgłaszane przez regionalną izbę obrachunkową, konieczne jest doprecyzowanie przepisów tak, aby wyraźnie dać jednostkom samorządu terytorialnego podstawę do przekazywania środków np. na budowę chodników czy ścieżek rowerowych na drogach innej kategorii niż przez nich zarządzane. Projektowane przepisy wychodzą zatem naprzeciw postulatom formułowanym przez samorządy, dotyczącym jednoznacznych regulacji wskazujących na możliwość realizacji inwestycji, mających na względzie potrzeby społeczności lokalnych. Jednocześnie w związku ze zgłoszonymi wątpliwościami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie braku odpowiednich zmian w ustawie o finansach publicznych, uwzględniając cel projektowanej regulacji, projekt ustawy przewiduje w art. 3 w zakresie art. 216 ustawy o finansach publicznych dodanie ust. 3, który jednoznacznie wskazuje, iż wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego mogą być przeznaczone na realizację zadań wynikających z porozumień, o których mowa w art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, czyli porozumień zawartych między zarządcami dróg. Natomiast zmiana zaproponowana w art. 1 pkt 1 projektu ustawy dotyczy wprowadzenia nowego przepisu, zgodnie z którym minister właściwy do spraw transportu będzie miał możliwość wydawania, rozpowszechniania lub rekomendowania wzorców i standardów dotyczących przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub ochrony tych dróg. W obecnie obowiązującym art. 17 ust. 1 ustawy o drogach publicznych określono kompetencje ministra właściwego do spraw transportu jako organu, który stoi na czele administracji drogowej odpowiedzialnej za właściwą organizację, rozwój i zarządzanie siecią dróg publicznych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych do ministra właściwego do spraw transportu należy m.in. wydawanie przepisów techniczno-budowlanych i eksploatacyjnych dotyczących dróg i drogowych obiektów inżynierskich. Natomiast zgłaszane są potrzeby wprowadzenia możliwości wydawania przez ministra właściwego do spraw transportu także wzorców i standardów odnoszących się do przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania lub ochrony tych dróg. Tym samym minister będzie miał możliwość wydawania rekomendacji w postaci wzorców i standardów odnoszących się np. do projektowania, robót budowlanych i utrzymania dróg publicznych lub drogowych obiektów inżynierskich. W ten sposób umożliwia się np. szybkie wdrażanie nowych technologii pozwalających bardzo często na oszczędne i przyjazne dla środowiska projektowanie infrastruktury drogowej, zgodnie z najnowszą wiedzą techniczną i rozwiązaniami stosowanymi w budownictwie drogowym i mostowym. Wyżej wymienione wzorce lub standardy nie będą stanowiły prawa powszechnie obowiązującego, lecz będą to sugestie. Opracowane przez ministra właściwego do spraw transportu wzorce lub standardy w postaci np. kodeksu dobrych praktyk mogą stanowić ułatwienie oraz mogą przyczyniać się do ujednolicenia praktyki działania zarządców dróg. Należy przy tym pamiętać, iż zastosowanie przedmiotowych wzorców lub standardów będzie należało do indywidualnej decyzji podmiotu, który będzie nimi zainteresowany. Pani Marszałek! Po pierwszym czytaniu i rozpoznaniu projektu, co odbyło się 30 listopada, jak już wcześniej wspominałem, projekt został przyjęty bez poprawek. Komisje: Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Infrastruktury jednogłośnie wnoszą o uchwalenie ustawy z druku nr 1013. Dziękuję. (Oklaski)