Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2014-11-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy o Karcie Dużej Rodziny, druk nr 2923. Inspiratorem wsparcia dla rodzin wielodzietnych poprzez stworzenie Karty Dużej Rodziny są środowiska rodzin wielodzietnych, m.in. skupionych wokół Związku Dużych Rodzin Trzy Plus. Poprzez oddolną inicjatywę od wielu lat powstają karty samorządowe. Pierwsze karty powstawały w 2005 r., ale w 2008 r. w Grodzisku Mazowieckim powstała prawdziwa pierwsza karta samorządowa. Te karty samorządowe funkcjonują już dzisiaj w ponad 460 samorządach. Takie karty funkcjonują również w moim mieście Bielsko-Biała. Różna jest ocena kart samorządowych i zakres wsparcia przez nie rodzin wielodzietnych, ale jest to kierunek, który należy wspierać. Uzupełnieniem kart samorządowych miała być ogólnopolska Karta Dużej Rodziny, która niestety powstawała dosyć opornie, bo dopiero w 2014 r. rząd przyjął program wsparcia dla rodzin wielodzietnych i wprowadził Kartę Dużej Rodziny w uchwale i rozporządzeniu Rady Ministrów. Dzisiaj rząd przedstawia nam projekt ustawy, który ma przenieść dotychczasowe rozproszone rozwiązania do ustawy o Karcie Dużej Rodziny. Jest to krok w dobrym kierunku, ale tylko mały kroczek we wspieraniu polityki prorodzinnej, szczególnie w stosunku do rodzin wielodzietnych. Wiemy, że najtrudniejsza sytuacja, najwyższy poziom biedy jest wśród rodzin wielodzietnych, dlatego państwo musi znaleźć środki, aby takie rodziny wspomagać, ale żeby również zachęcać do tego, żeby w polskich domach rodziło się więcej dzieci i aby polskie matki nie wyjeżdżały za granicę, bo tam bardziej opłaca się rodzić dzieci. W tym zakresie musi być gruntowna zmiana polityki państwa w stosunku do rodziny. Niestety okres rządów Platformy Obywatelskiej i PSL nie przyniósł zasadniczych zmian, aby zachęcać do posiadania większej liczby dzieci i aby decydować się na potomstwo w Polsce. Jesteśmy na 212. miejscu na świecie pod względem dzietności, mamy jeden z najniższych wskaźników dzietności: 1,3 urodzeń na jedną kobietę. Aby była zastępowalność pokoleń, wskaźnik ten powinien wynosić minimum 2. Na przykład w Wielkiej Brytanii ten wskaźnik wynosi 1,9, a w ostatnim okresie największy przyrost jest wśród naszych rodaków. Z tym się wiąże również masowa emigracja Polaków. Ponad 2,5 mln ludzi przebywa za granicami naszego kraju, z czego większość to ludzie młodzi, którzy nie widząc szans na normalne i godne życie, szukają swojego miejsca poza ojczyzną. Statystyki pokazują, że w wielu przypadkach nie zamierzają wracać do kraju. To ogromny problem cywilizacyjny naszej ojczyzny. Muszą być przygotowane zasadnicze zmiany i zdecydowanie większe wsparcie finansowe państwa w zakresie polityki prorodzinnej, aby zmieniać tę niekorzystną sytuację. Prawo i Sprawiedliwość ma program wsparcia dla rodzin, m.in. proponowaliśmy omawianą Kartę Dużej Rodziny, zmiany w systemie podatkowym, jak wprowadzenie dodatku rodzinnego w kwocie 500 zł na każde drugie i kolejne dziecko, jak również na pierwsze dziecko w przypadku rodziny o niskich dochodach. Przedstawiliśmy również ˝Narodowy program zatrudnienia˝, niestety został odrzucony w pierwszym czytaniu. Tu musi być program na kilka kadencji, aby zahamować niż demograficzny i zachęcić szczególnie młode pokolenie Polaków do pozostania w naszym kraju. Ogólnopolska Karta Dużej Rodziny ma być uzupełnieniem kart samorządowych, ale aby spełniała choćby w niedużym zakresie swoją rolę, musi być wsparta odpowiednimi środkami finansowymi. I tu jest pierwszy zarzut co do możliwości skutecznego oddziaływania karty. Środki, które są przeznaczone na realizację programu wsparcia karty w 2015 r., to kwota zaledwie 72,5 mln zł - to jest tak naprawdę koszt jednego pociągu Pendolino - z czego ponad 50 mln to środki przeznaczone na ulgi na przejazdy środkami komunikacji, a większość to będą ulgi na PKP. W 2016 r. ta kwota będzie jeszcze mniejsza, niespełna 63 mln, w kolejnych latach będzie jeszcze mniej - 56 mln. Pani minister, jeżeli Karta Dużej Rodziny ma nie być kolejną obietnicą wsparcia dla rodzin wielodzietnych, to muszą być zdecydowanie większe środki z budżetu państwa, tak aby karta miała realny wpływ, była konkretnym wsparciem dla rodzin - żeby się nie okazało, że będziemy mieli ładną kartę, ale niewiele będzie z niej pożytku. I druga kwestia. Główne wsparcie nie może opierać się tylko na dopłatach do ulgowych przejazdów, bo taka oferta będzie bardzo uboga i wiele rodzin z tego nie skorzysta, choćby z powodu trudnej sytuacji finansowej. Po prostu rodzin nie będzie stać na wyjazdy i skorzystanie z ulg. Jeżeli Karta Dużej Rodziny ma pozytywnie zafunkcjonować, to musi być większe wsparcie, jak i o wiele szersza oferta, która będzie kierowana do rodzin, tak aby z karty mogły skorzystać zarówno rodziny mieszkające w miastach, jak i na wsi czy w małych miasteczkach. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W projekcie ustawy są przepisy dotyczące warunków, jakie trzeba spełniać, aby otrzymać kartę. Przez rodzinę wielodzietną rozumie się rodzinę z trojgiem i więcej dzieci. Myślę, że jest to na dzisiaj rozwiązanie optymalne, choć pojawiają się głosy - i były też przedstawiane takie opinie w stanowiskach co do projektu - że z karty powinny korzystać również rodziny z dwójką dzieci, którym na pewno też potrzebne jest wsparcie. Myślę, że w przyszłości, jeśli formuła Karty Dużej Rodziny będzie rozwijana, można będzie do tej kwestii wrócić. Są tu również przepisy dotyczące procedury otrzymywania karty. I tutaj pojawiają się wątpliwości - ilość dokumentów, które będą potrzebne do wydania karty, jest duża i może to niektórych zniechęcić do starań o jej otrzymanie. Dlatego warto się nad tym zastanowić i wspierać te działania, które skrócą i uproszczą procedurę wydawania karty. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ogólnopolska Karta Dużej Rodziny funkcjonująca na podstawie ustawy to krok w dobrym kierunku. Będzie to umożliwiało wsparcie rodzin wielodzietnych, będzie również zachętą do włączenia się samorządów w sprawy dotyczące Karty Dużej Rodziny, ale pod warunkiem, że będą większe środki finansowe z budżetu państwa na ten cel, a oferta będzie zdecydowanie szersza i bogatsza i będą z niej mogły korzystać rodziny zarówno z dużych i małych miast, jak i, szczególnie, rodziny wielodzietne mieszkające na wsi. Prawo i Sprawiedliwość w swoim programie na pierwszym miejscu stawia rodzinę. Z jednej strony państwo musi się zmierzyć z dramatycznie zmniejszającą się dzietnością, a z drugiej z masową emigracją Polaków. Skuteczna polityka rodzinna musi kosztować, nie da się tego rozwiązać półśrodkami. Dlatego oczekujemy od rządu konkretnego, kompleksowego programu polityki rodzinnej, a nie tylko obietnic, które były i są co jakiś czas składane przez poprzedniego premiera i obecną panią premier. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość wspiera każde, nawet minimalne, działania, które będą wspierać nasze rodziny. Dlatego jesteśmy za dalszymi pracami nad tym projektem, choć trudno zakładać merytoryczną dyskusję czy zgłaszać poprawki, skoro ustawa ma wejść w życie 1 stycznia i rozpatrujemy ją w trybie ekspresowym - projekt, który trafił do Sejmu w tym tygodniu, jest dzisiaj procedowany, a na następnym posiedzeniu, aby mógł wejść w życie 1 stycznia, musi zostać przyjęty. Mimo tych zastrzeżeń jesteśmy za tym, aby ten projekt szybko procedować, tak aby od 1 stycznia Karta Dużej Rodziny mogła zacząć funkcjonować. Dziękuję. (Oklaski)