Mówca: Andrzej Kryj (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-01-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 20. rocznicy utworzenia Instytutu Pamięci Narodowej Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 19 stycznia 2019 r. minęło 20 lat od czasu powołania do życia Instytutu Pamięci Narodowej. Ta rocznica to dobra okazja, żeby z całą stanowczością podkreślić, jak ważna jest ta instytucja dla wolnej, niepodległej Polski, a także przypomnieć jej liczne dokonania. Instytut Pamięci Narodowej powołany został do życia 19 stycznia 1999 r. na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Do głównych zadań instytutu należy: przechowywanie dokumentów i zarządzanie dokumentami organów bezpieczeństwa państwa, sporządzonymi od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r.; prowadzenie śledztw w sprawach zbrodni nazistowskich i komunistycznych, popełnionych na osobach narodowości polskiej bądź innej narodowości, posiadających polskie obywatelstwo; ściganie osób podejrzanych o popełnienie zbrodni oraz szeroko rozumiana edukacja na temat polskiej historii. W skład tej instytucji wchodzi: Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Archiwum IPN, Biuro Edukacji Publicznej oraz Biuro Lustracyjne. Każda z ww. struktur pełni swoją odrębną rolę. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu kontynuuje misję powołanej w 1945 r. Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce jako struktura Instytutu Pamięci Narodowej od 1999 r. Na przestrzeni lat rozszerzał się zakres ścigania zbrodni przeciwko obywatelom Polski. Poza okresem drugiej wojny światowej zakres działalności komisji rozszerzono o okres zbrodni stalinowskich oraz innych zbrodni noszących znamiona ludobójstwa lub zbrodni przeciwko ludzkości. Kolejną niezwykle istotną strukturą działającą w obrębie instytutu jest Archiwum IPN. Zajmuje się ono ewidencjonowaniem, przechowywaniem, gromadzeniem, opracowywaniem, zabezpieczaniem i udostępnianiem dokumentów organów bezpieczeństwa państwa. Okres historyczny, któremu poświęcone są badania na dokumentach, obejmuje czas od 1944 r. do 1990 r., z uwzględnieniem dokumentów zawierających dowody zbrodni oraz represji ze strony nazistów i komunistów na obywatelach Polski bądź innych narodowości. Biuro Edukacji Publicznej IPN zajmuje się działalnością edukacyjną oraz wydawniczą. Do jego zadań należy nie tylko prowadzenie badań, ale również organizowanie spotkań, konferencji oraz seminariów, wspieranie środowisk kombatanckich oraz prowadzenie kampanii czy też organizowanie wystaw mających na celu promocję polskiej historii i przybliżenie tej tematyki Polakom. W obrębie Instytutu Pamięci Narodowej swoją działalność prowadzi również Biuro Lustracyjne, które na mocy ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów weryfikuje, czy oświadczenia lustracyjne złożone przez osoby publiczne są prawdziwe. Pierwszym prezesem Instytutu Pamięci Narodowej został Leon Kieres. Od 2005 r. funkcję tę pełnił Janusz Kurtyka, którego misja zakończona została przez tragiczną katastrofę w Smoleńsku. Następnie prezesem był Łukasz Kamiński, a obecnie urząd ten pełni Jarosław Szarek. Instytut Pamięci Narodowej jest obecnie prężnie działającą strukturą państwową, prowadzącą działalność nie tylko w największych ośrodkach miejskich w Polsce. Główna siedziba Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się przy ul. Wołoskiej 7 w Warszawie. W 11 miastach w Polsce, w których mieszczą się siedziby sądów apelacyjnych, funkcjonują oddziały Instytutu Pamięci Narodowej, a w siedmiu kolejnych miastach funkcjonują oddziały terenowe. Instytut Pamięci Narodowej w sposób szczególny dba o pamięć i dobre imię Polski na świecie. Wydawnictwa IPN to publikacje oparte o dokumentację i szczegółowe badania, które przywracają pamięć o polskich bohaterach oraz podejmują się analizy często zapomnianych wydarzeń. Instytut Pamięci Narodowej promuje historyczną polską rację stanu, podejmując tak trudne tematy, jak: zbrodnia katyńska, rzeź Polaków na Wołyniu czy też zbrodnie Niemców na Polakach w czasie drugiej wojny światowej. Walka o prawdę historyczną w czasach wojny informacyjnej jest szczególnie istotna. Lista zasług Instytutu Pamięci Narodowej w czasie 20 lat działalności jest długa. Do najbardziej doniosłych z nich należy zaliczyć poszukiwania szczątków polskich patriotów, żołnierzy Armii Krajowej zamordowanych przez komunistów. Ich szczątki, zakopane w ziemi bez ceremonii pochówku, czekały wiele lat na przywrócenie godności. Dzięki pracy takich osób jak prof. Krzysztof Szwagrzyk udało się odnaleźć szczątki tak ważnych dla polskiego dziedzictwa postaci jak Danuta Siedzikówna ˝Inka˝ czy Feliks Selmanowicz ˝Zagończyk˝. Przywracanie pamięci o prawdziwych bohaterach jest bardzo istotne dla polskiej świadomości narodowej. W dniu 20-lecia działalności Instytutu Pamięci Narodowej chciałbym wyrazić wielki szacunek dla ludzi, którzy na przestrzeni lat przyczynili się do rozwoju tej instytucji. Pracownicy IPN to pasjonaci historii Polski, którzy z powodzeniem przekazują tę pasję społeczeństwu polskiemu. Najlepszym dowodem na skuteczność działań instytutu jest duże zainteresowanie historią wśród polskiego społeczeństwa, szczególnie wśród ludzi młodych. Mam nadzieję, że Instytut Pamięci Narodowej będzie kontynuował swoją bardzo ważną misję przez następne lata.