Mówca: Marek Zagórski
Data: 2023-02-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 2990. Tak jak już wspomniał pan prezes, przedstawiony projekt w swej zasadniczej części stanowi wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 grudnia 2018 r. Ponadto przepisy projektu zakładają m.in. dostosowanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 stycznia 2019. Dyrektywa - to jest ważne, bo większość przepisów tej ustawy bazuje na przepisach dyrektywy - zakłada, iż krajowe organy ochrony konkurencji państw Unii Europejskiej uzyskają niezbędne gwarancje niezależności, zasoby i uprawnienia w zakresie egzekwowania praw oraz nakładania kar, tak aby były one w stanie skutecznie zapobiegać porozumieniom lub praktykom ograniczającym konkurencję. Obejmuje także sytuacje, w których postanowienia dotyczące zakazanych porozumień antykonkurencyjnych, jak kartele i nadużycie pozycji dominującej, są stosowane jako samodzielne podstawy prawne lub równolegle z krajowymi przepisami Prawa konkurencji. Przewiduje ponadto, że organy ochrony konkurencji mają udzielać sobie wzajemnie pomocy, tak aby przedsiębiorstwa nie mogły uniknąć odpowiedzialności za przekroczenie przepisu w tym zakresie. Wśród proponowanych w ustawie rozwiązań, które bazują na przepisach dyrektywy, na szczególną uwagę zasługuje wzmocnienie niezależności organów ochrony konkurencji przez wprowadzenie kadencyjności sprawowania urzędu prezesa UOKiK. Warto przy tym podkreślić, że postulat wzmocnienia niezależności prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, niezależnie od konieczności implementacji wymogów dyrektywy, wysuwany jest już od wielu lat. Wynika to z kluczowej roli, jaką ten organ pełni dla zapewnienia konkurencyjności na rynku, jak i w zakresie ochrony praw konsumentów, dlatego ustanowienie 5-letniej kadencji prezesa UOKiK należy uznać za rozwiązanie właściwe i konieczne. W projektowanej ustawie znajdują się m.in. przepisy, o których mówił już pan prezes, zwiększające uprawnienia organu chociażby do tego, żeby przeprowadzać kontrole przedsiębiorstwa. Wprowadzone zostanie rozszerzone pojęcie przedsiębiorcy i możliwość wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy naruszenia dopuszcza się również przedsiębiorca wywierający decydujący wpływ na tego przedsiębiorcę. Taka konstrukcja pozwoli na podjęcie działań przez prezesa UOKiK zarówno w sytuacji, gdy decydujący wpływ wywierać będzie zarówno jeden podmiot, jak i większa liczba podmiotów. Przewiduje się, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy będzie mogła być rozciągnięta na osobę fizyczną, która, będąc przedsiębiorcą, dopuściła się tego naruszenia, a po dokonaniu naruszenia zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Takie rozwiązanie pozwoli uniknąć nierzadkich sytuacji, w których osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, chcąc uniknąć odpowiedzialności przed prezesem UOKiK, decydowała się na często chwilowe zaprzestanie działalności gospodarczej. Z drugiej strony trzeba wskazać, że przepisy dyrektywy, a w ślad za nimi przepisy omawianego projektu ustawy, normują zasady łagodzenia kar dla przedsiębiorców, w tym zwalniania z nich. W dużej mierze odpowiadają one już obecnym w polskim prawie mechanizmom leniency, natomiast planowane zmiany mają uczynić to narzędzie jeszcze efektywniejszym, w tym zwłaszcza mają służyć ułatwieniu gromadzenia dowodów i prowadzenia postępowania w sprawie zmowy. Ponadto pojawiła się konieczność, o czym mówił też pan prezes Chróstny... Z uwagi na to, że jest możliwość żądania informacji od osób fizycznych, należy im zagwarantować wolność od samooskarżania się, przy okazji wprowadzając rozróżnienie między informacjami na korzyść i niekorzyść osoby fizycznej. Ustanawia się zasadę, aby w każdym przypadku pozwolić na wykorzystanie tej pierwszej kategorii informacji. Jak już wspomniałem wcześniej, projekt reguluje także współpracę między krajowymi organami ochrony konkurencji i konsumentów. Z jednej strony prezes UOKiK będzie mógł podejmować działania w celu ustalenia, czy przedsiębiorca dostosował się do zaleceń i decyzji innych organów ochrony konkurencji, ale jednocześnie w drugą stronę zasada wzajemności będzie obejmowała także współpracę w przypadku egzekucji kary nałożonej przez prezesa UOKiK. Podsumowując, chcę powiedzieć, że proponowana nowelizacja przez wdrożenie przepisów dyrektywy pozwoli na bardziej kompleksowe oddziaływanie stworzonego w Unii Europejskiej systemu instytucjonalnego ochrony konkurencji i praw konsumentów, a jednocześnie wzmocni już istniejące rozwiązania w tej sprawie. Prawo i Sprawiedliwość popiera przedłożony projekt i będzie głosowało za jego przyjęciem. Dziękuję bardzo.