Mówca: Katarzyna Kretkowska
Data: 2021-09-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Lewica opiniuje pozytywnie projekt ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Ten projekt stanowi wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy nr 633 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw rolnych i spożywczych. Wdrożenie tej dyrektyw było w przypadku Polski stosunkowo prostym zadaniem, gdyż 5 lat temu uchwalona została i obowiązuje do dzisiaj ustawa o tym samym tytule. Dyrektywa jedynie poszerzała bądź umożliwiała poszerzenie zakresu jej obowiązywania, zatem wdrożenie tak naprawdę polega na nowelizacji już obowiązującej ustawy. Ustawa winna chronić interes przede wszystkim rolników indywidualnych, małych i średnich przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego i przez to środowisko jest oczekiwana. Jest zatem dla nas rzeczą zupełnie niezrozumiałą i nie zostało to wyjaśnione w czasie prac Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi nad tą ustawą, dlaczego ministerstwo rolnictwa zabrało się za te prace dopiero 2 lata po wejściu w życie dyrektywy, i to dopiero po kilkukrotnych ponagleniach ze strony Komisji Europejskiej. Przez ponad 2 lata ministerstwo rolnictwa ignorowało żywotne interesy 940 tys. polskich rolników, producentów żywności i 160 tys. przetwórców lokalnych, którzy czekają na te zapisy, zapisy eliminujące nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej nad nimi przez przede wszystkim wielkie sieci handlowe, nabywców ich produktów. Dyrektywa nakładała obowiązek ich wdrożenia do 21 maja br. Termin ten nie został przez Polskę dotrzymany, w związku z czym 23 lipca Komisja Europejska wszczęła wobec Polski postępowanie naruszeniowe. Termin udzielenia odpowiedzi na zarzuty formalne Komisji upłynął wczoraj. Czy został dotrzymany? Postępowanie naruszeniowe w tej sprawie prowadzone jest w oparciu o art. 260 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Gdy dojdzie do wniesienia skargi do TSUE, Komisja będzie w niej wnioskować o nałożenie na Polskę ryczałtu lub okresowej kary pieniężnej, o czym od wiosny alarmuje zarówno premiera, jak i ministra rolnictwa minister ds. Unii Europejskiej. Ponawiam pytanie: Czy 2 lata zwłoki z implementacją dyrektywy to tylko bałagan i dyletantyzm w ministerstwie rolnictwa czy celowe działanie w interesie wielkich sieci handlowych? W toku konsultacji projektu złożono do niego 253 uwagi, z których 150 nie uwzględniono lub uwzględniono w bardzo ograniczonym zakresie. Wśród tych nieuwzględnionych dominują uwagi polskich rolników, producentów żywności bądź lokalnych przetwórców wskazujące na nieprecyzyjność proponowanych zapisów, ich możliwą wieloznaczność i kłopoty interpretacyjne, co, jak wiemy, jest powszechną zmorą polskiego prawodawstwa. W czasie prac komisji rolnictwa na pytanie o te odrzucone uwagi otrzymywaliśmy wyjaśnienia, że owe wątpliwości będą rozstrzygane w toku stosowania tej ustawy przez UOKiK na korzyść rolników bądź że już obowiązująca ustawa i praktyka jej stosowania nie potwierdziły przypadków uzasadniających te wątpliwości. Ciężar odpowiedzialności za dobre stosowanie projektowanych zapisów i ich mądrą interpretację ministerstwo proponuje zatem przerzucić na barki prezesa UOKiK-u. Należy jedynie przestrzec urząd przed nadgorliwością i apelować o zdrowy rozsądek. W otrzymanym przez posłów i posłanki piśmie od np. kilku mleczarskich branżowych organizacji zrzeszonych w Porozumieniu dla mleczarstwa czytamy o postępowaniu wyjaśniającym prezesa sprzed 5 lat w związku z wejściem w życie ustawy o tym samym tytule, w którym prezes wezwał wiele podmiotów przetwórczych, które nierzadko prowadziły transakcje z wieloma dostawcami, np. największe polskie spółdzielnie mleczarskie zrzeszające po kilka tysięcy członków, największe spółki prawa handlowego zajmujące się przetwórstwem mleka, do przygotowania i dostarczenia zestawień dostaw mleka za 3 lata wstecz, odrębnie dla każdego dostawcy, z kopiami umów zawartych z każdym dostawcą pod groźbą nałożenia kary pieniężnej w wysokości stanowiącej równowartość 50 mln euro, jeżeli przedsiębiorca choćby nieumyślnie nie udzielił żądanych informacji lub udzielił informacji wprowadzających w błąd. Te spółdzielnie mleczarskie tutaj wnoszą, żeby nie brać przykładu z tej praktyki. Już jej nie będę opisywać szczegółowo. Tak że chciałabym te zastrzeżenia i apel o zdrowy rozsądek przekazać panu prezesowi UOKiK, na którym spoczywa ciężar dobrego stosowania tej ustawy. Resztę dopowiem potem.