Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2019-04-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam przyjemność przedstawić stanowisko mojego Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego, zawartego w druku nr 3295. Projekt zmieniający ustawy dotyczy ustalenia macierzyństwa i ojcostwa, zaprzeczenia macierzyństwa i ojcostwa, sprecyzowania uprawnień i zakresu działania kuratora i wymagań formalnych dotyczących osoby kuratora. Potrzeba zmian Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie prawa filiacyjnego wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 listopada 2013 r., wskutek którego art. 71 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym zaprzeczenie ojcostwa nie było dopuszczalne po śmierci dziecka, utracił moc obowiązującą z dniem 4 grudnia 2013 r. Z tych samych powodów i z tą samą datą utracił moc obowiązującą art. 456 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim odnosi się do spraw o zaprzeczenie ojcostwa. Jednocześnie obecna regulacja nie pozwala na ustalenie macierzyństwa lub ojcostwa po śmierci dziecka, jeżeli dziecko nie było powodem w już toczącej się sprawie. Taką możliwość ma tylko prokurator. Skoro uprawnienie takie posiada prokurator, nie powinno się odmawiać go matce lub domniemanemu ojcu dziecka. Należy dopuścić możliwość sądowego ustalenia macierzyństwa lub ojcostwa także po śmierci dziecka, aby wykluczyć sytuację, że stan cywilny dziecka pozostanie nieustalony. Rozwiązanie takie jest oczywistą konsekwencją dopuszczenia możliwości zaprzeczenia macierzyństwa lub ojcostwa po śmierci dziecka w przypadku, gdy umrze ono w toku procesu wytoczonego za jego życia. Proponowane zmiany w art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią natomiast o wykonaniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 11 lutego 2014 r. Postanowienie to zostało wydane w związku z reprezentacją dziecka jako pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Wprawdzie w sentencji postanowienia jest mowa tylko o postępowaniu karnym, niemniej z uzasadnienia postanowienia wynika, że postulaty legislacyjne dotyczą norm prawa rodzinnego i nie mogą być rozpatrywane tylko w odniesieniu do postępowania karnego. Chodzi tu o dwa postulaty Trybunału Konstytucyjnego: wprowadzenie unormowania zapewniającego odpowiednie kwalifikacje oraz kompetencje kuratora oraz nałożenie na kuratora obowiązków informacyjnych, wręcz obowiązku konsultacji w stosunku do rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem. Proponowane zmiany zmierzają także do realizacji postulatów zgłaszanych przez przedstawicieli doktryny. Projektowane przepisy przewidują zatem: zobowiązanie kuratora do poznania, wysłuchania oraz informowania dziecka o podejmowanych w jego sprawie działaniach, nałożenie na kuratora obowiązku zachowania w tajemnicy informacji, które powziął przy wykonywaniu tej funkcji, uregulowanie zasad wynagradzania kuratora, a także sprecyzowanie uprawnień i zakresu działań kuratora. Projektowany art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma mieć zastosowanie zarówno w odniesieniu do kuratora ustanowionego w celu reprezentowania dziecka w toku postępowania przed sądem lub innym organem, np. administracyjnym, jak i w odniesieniu do dokonania czynności, gdy rodzice nie mogą reprezentować dziecka. W konsekwencji proponowane zmiany legislacyjne zmierzają do określenia standardów w reprezentowaniu dziecka przez kuratora oraz zagwarantowania dziecku należytej ochrony jego praw i interesów, a także wzmacniają prawną pozycję rodziców sprawujących bieżącą pieczę nad dzieckiem. Dla osiągnięcia tych celów w zmienionym art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego projekt zawiera 10 jednostek redakcyjnych. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość opowiadam się za dalszymi pracami nad tym projektem i skierowaniem go do właściwej komisji powołanej do tego celu, czyli Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Dziękuję bardzo.