Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2017-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Debatowany dzisiaj w dość szybkim tempie projekt całkowicie mija się z celem, jaki miał być realizowany - a projekt jest rządowy. Regionalna izba obrachunkowa nie będzie instytucją pomocniczą, doradczą czy informacyjną dla samorządów. RIO to organ rządowy do niszczenia samorządu każdego szczebla. Tą ustawą, państwo z PiS, zrujnujecie samorządność, zepsujecie to, co tak bardzo sprawdzało się w naszych polskich warunkach. To samorząd przez te 27 lat odbudował poczucie wspólnoty wśród mieszkańców, to samorząd wyzwolił w ludziach postawy obywatelskie i zmienił wizerunek polskich wsi, miasteczek i miast. Pod tym względem, muszę to podkreślić, byliśmy wzorem do naśladowania nawet dla naszych sąsiadów ze Wschodu. Chodzi o to, jak potrafimy gospodarować publicznym groszem. Tą dzisiejszą ustawą odbieramy samorządom ich samodzielność. Po raz kolejny łamiecie konstytucję. Rozszerzając władztwo regionalnej izby obrachunkowej nad samorządem, działacie sprzecznie z art. 171 konstytucji, który brzmi dosłownie: ˝Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności˝. Natomiast w art. 5 omawianego projektu rozszerzacie prawo kontroli o kryteria gospodarności i rzetelności. Te zapisy to dokonanie zmiany ustrojowej. Kryteria, które wprowadzacie do projektu, nie są niczym złym, są realizowane przez wszystkie samorządy. Ale to podlega ocenie własnej, ocenie społecznej, ocenie mieszkańców, których to dotyczy. Decyzje w samorządzie nie są jakimś widzimisię jednego człowieka: wójta, burmistrza, skarbnika czy przewodniczącego rady. Podlegają wszystkim przepisom wynikającym z prawa finansowego, muszą być wcześniej ujęte w planach, w prognozach finansowych, rozwojowych, inwestycyjnych, w budżetach jednostek zatwierdzanych przez rady gminy, powiatów czy sejmików. Ich celowość i gospodarność podlega ocenie najdokładniejszej, bo ocenie mieszkańców określonej wspólnoty i organów powołanych przez wspólnoty samorządowe. Rządzący, mam wrażenie, tego nie wiedzą. Projekt jest typowym przykładem kolejnego etapu zawłaszczania samorządu i centralizacji decyzji dotyczących jednostek samorządu terytorialnego. Wręcz niewiarygodny wydaje się zapis, że decydowanie o zasięgu terytorialnym izby, jej siedzibie, siedzibach zamiejscowych czy liczbie członków kolegium orzekającego odbywać się będzie bez opinii, bez wiedzy gospodarza danego województwa, bez opinii sejmiku wojewódzkiego. Zmiana art. 16 i wykreślenie art. 15a oznaczają, że w projekcie zupełnie likwiduje się tryb konkursowy przy powoływaniu prezesa izby i wszystkich członków kolegium. Prezesa izby... Już nie będę tutaj wchodziła w szczegóły. Ten projekt to kolejna ustawa kadrowa. Pracujący w regionalnej izbie obrachunkowej tracą stosunek pracy z mocy ustawy, nie mają żadnych możliwości odwołania ani uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty. Nikt zresztą nie wie, w jakim trybie będą powoływani nowi członkowie kolegium. Na pewno dominującym kryterium powołania na stanowisko w RIO będzie przynależność polityczna do Prawa i Sprawiedliwości. Pierwotny projekt rządowy zawierał wiele kontrowersji, był nieprzyjazny, nieprzychylny, wręcz wrogi samorządowi. Jeszcze dziś tutaj powtarzacie, że robi się to, żeby zapobiec nadmiernym tendencjom zadłużania. Przecież wiemy, że to były sporadyczne przypadki. Podkreślaliście, że samorządowcy nie respektują zaleceń, a nawet że mają tendencję do kombinowania. Totalne bzdury. Ale był uzgodniony z komisją wspólną rządu i samorządu. Tym razem to, co zaistniało po poprawkach, zarówno w podkomisji, jak i komisji, to jest zwykłe oszukaństwo, nie ma żadnych uzgodnień z samorządem. To jest po prostu oszustwo. Poprawki nie zostały uzgodnione. Są niekonstytucyjne, nie pozwolą samorządom samodzielnie gospodarować. Dają doskonałą możliwość szybkiego, bo pod rygorem natychmiastowej wykonalności, wprowadzenia komisarzy w miejsce organów samorządowych. Generalnie to zmiana ustrojowa, o to chyba właśnie rządzącym chodzi. Tym projektem, szanowni państwo, Wysoka Izbo, zamieniamy kontrolę państwową, której nikt z nas nie kwestionuje (Dzwonek), prowadzoną przez RIO, na kontrolę rządową, a dokładnie: PiS-owską. Pod hasłem zmiany regionalnych izb obrachunkowych dokonujecie zamachu na samorząd. Panie marszałku...