Mówca: Sprawozdawca Tadeusz Iwiński
Data: 2013-10-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dobrze. Przepraszam, jestem zmęczony. Ma pan marszałek rację. Chciałbym w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu przedstawić projekt uchwały, która zdecydowaną większością głosów została przyjęta dzisiaj późnym popołudniem, która lekko przemodelowała projekt zgłoszony przez Klub Poselski SLD, dotyczący uczczenia pamięci żołnierzy, którzy 70 lat temu walczyli pod Lenino na dzisiejszej Białorusi nad rzeką Miereją u boku radzieckiej 33. Armii 12 i 13 października 1943 r. W tej bitwie poległo ponad 500 żołnierzy polskich, pięć razy tyle żołnierzy radzieckich oraz oczywiście były też znaczne straty po stronie niemieckiej. Dlaczego komisja opowiedziała się za przyjęciem projektu tej uchwały? Otóż, jak wiadomo, na terytorium dawnego ZSRR po 17 września, także wcześniej, znalazła się duża liczba Polaków, z których część po umowie Sikorski-Majski najpierw przystąpiła do tzw. armii Andersa, po wyprowadzeniu armii Andersa w 1942 r. do Iranu inni Polacy utworzyli 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, która później, przekształcona w 1. Armię Wojska Polskiego, poszerzona o 2. armię i 3. armię, uczestniczyła najpierw w tej dramatycznej bitwie pod Lenino, a później w operacji wyzwalania zniszczonej po powstaniu Warszawy. Tak że wielu żołnierzy generała Berlinga starało się przyjść z pomocą powstaniu warszawskiemu. Ci żołnierze uczestniczyli później w ciężkich walkach o Wał Pomorski, w których poległo 5 tys. żołnierzy, a ponad dwa razy tyle odniosło rany. Ciężkie walki toczyły się też podczas zdobycia Kołobrzegu. To była najkrótsza droga do kraju. Zresztą ta armia była najliczniejsza. Brała wreszcie udział w forsowaniu Odry, w zdobyciu Berlina. Tylko w bitwie o Berlin poległo 7 tys. polskich żołnierzy, a 7 tys. zostało rannych. Projekt uchwały w zasadzie składa się z trzech bardzo zwięzłych elementów. Po pierwsze, przypomina ofiarę żołnierzy polskich pod Lenino, po wtóre, oddaje też hołd wszystkim żołnierzom, którzy podczas II wojny światowej złożyli daninę krwi, walcząc o Polskę, ponieważ, jak mówiono w trakcie debaty, nie można dzielić i rozróżniać krwi polskiej. Ci, którzy szli z południa, jak ostatecznie oddziały generała Andersa z Iranu na Bliski Wschód i później do Włoch, ci, którzy szli z zachodu, ze wschodu, których dzisiaj przeżyło niewielu, którzy są kombatantami, powinni zasługiwać na nasz szacunek. Dlatego też w projekcie uchwały ten szacunek jest oddawany. Kilka dni temu tu w Sejmie doszło do spotkania z kombatantami spod Lenino. Nie ma już ich dzisiaj wielu wśród żyjących, dlatego że po prostu bezlitosny upływ czasu jest taki, a nie inny. Wydaje się dość istotne, żeby pamiętać o kombatantach, którzy przecież w ogromnej większości nie kierowali się wówczas żadnymi motywami ideologiczno-politycznymi. Oni chcieli doprowadzić do oswobodzenia Polski od faszyzmu. W przeszłości bywało tak, że rzeczywiście jedni kombatanci niekiedy byli traktowani lepiej, a inni gorzej. Chodzi też o to, żeby nie dopuścić do tego, żeby w ostatnich latach działo się inaczej. Powtarzam: wszyscy zasługują na równy szacunek i w projekcie uchwały to podkreślamy. Ta uchwała - nie chcę tego przedłużać - jest o tyle istotna, że w tym roku delegacja, która udała się do Lenino czy pod miejscowość Lenino, nie była najwyższego szczebla i wielu kombatantów z tego powodu ubolewało, jeżeli chodzi o rangę delegacji i o sam proces przebiegu tej uroczystości, ale to są kwestie techniczne. Jestem głęboko przekonany, że uhonorowanie żołnierzy, którzy walczyli pod Lenino, podobnie jak często honorujemy żołnierzy, którzy walczyli pod Narwikiem, pod Monte Cassino, pod Tobrukiem, w wielu innych miejscach, jest rzeczą istotną przy okazji okrągłej rocznicy i ci żołnierze, ci kombatanci, podobnie jak wszyscy inni, na to zasługują. Dlatego w imieniu sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu proszę o przyjęcie uzgodnionego projektu uchwały, który zdaniem wielu członków komisji w pierwszym projekcie nie był doskonały, ale później został przyjęty przez zdecydowaną większość członków. Dziękuję bardzo. (Oklaski)