Mówca: Sprawozdawca Urszula Rusecka
Data: 2021-11-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Pani Minister! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedkładam sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o poselskim projekcie ustawy o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych, druk nr 1730, a druk sprawozdania to druk nr 1747. Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, skierowała w dniu 8 listopada 2021 r. powyższy projekt ustawy do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do pierwszego czytania. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny na wczorajszym posiedzeniu przeprowadziła pierwsze czytanie oraz rozpatrzenie powyższego projektu ustawy. Procedowany projekt ustawy to kolejny krok, to cenna inicjatywa w kierunku zadośćuczynienia prawnego, finansowego i moralnego ludziom, którzy walczyli o naszą wolność. Procedowany projekt, tj. ustawa o jednorazowym świadczeniu pieniężnym przysługującym działaczom opozycji antykomunistycznej oraz osobom represjonowanym z powodów politycznych, określa warunki nabywania prawa do jednorazowego świadczenia pieniężnego oraz zasady wypłaty tego świadczenia. Celem jednorazowego świadczenia jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Prawem do przedmiotowego świadczenia będą objęte osoby, które status działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych uzyskały na podstawie decyzji szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do 31 grudnia 2021 r. Osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługiwać będzie prawo do jednorazowego świadczenia pieniężnego. Świadczenie będzie wypłacane z urzędu przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w kwocie 3000 zł i będzie przyznawane w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję w sprawie jednorazowego świadczenia pieniężnego będzie wydawał szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Decyzja przyznająca jednorazowe świadczenie pieniężne nie wymaga uzasadnienia i nadaje się jej rygor natychmiastowej wykonalności. W procedowanej ustawie proponuje się, by świadczenie było wolne od egzekucji i nie podlegało wliczeniu do dochodu uprawniającego do świadczenia i dodatków przysługujących na podstawie odrębnych przepisów, oraz by było wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych. Projekt to kolejny projekt ustawy w trwającym od 6 lat procesie przywracania godności działaczom opozycji antykomunistycznej. Przypomnę, że rząd Prawa i Sprawiedliwości wielokrotnie nowelizował ustawę z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a jej zmiany szły w kierunku rozszerzenia wsparcia udzielanego ww. grupie. Warto wspomnieć, że od 15 października 2020 r. przyznano prawo do świadczenia wyrównawczego, jeżeli osoba o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych pobiera emeryturę lub rentę inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie niższej niż 2 501,76 zł brutto miesięcznie. W tej sytuacji osobie tej przysługuje wyrównanie pobieranego świadczenia do tej kwoty. Również w br. weszły w życie nowe regulacje pozwalające na zwiększenie dostępności pomocy pieniężnej. Objęły one zwiększenie wysokości i częstotliwości przyznawanej jednorazowej pomocy pieniężnej, podniesienie kryteriów dochodowych o 50%, jeżeli chodzi o pomoc jednorazową oraz pomoc okresową. Wprowadzono również nowy sposób ustalania podstawy wymiaru kapitału początkowego, uznając za okresy składkowe okresy represji politycznych z jednoczesnym przyjęciem kwoty przeciętnego wynagrodzenia za podstawę wymiaru składek w tym okresie. Oznacza to, że emerytury tych osób będą wyższe. Wprowadzono również istotne uprawnienia pracownicze: działaczom opozycji antykomunistycznej oraz osobom represjonowanym z powodów politycznych pozostającym w zatrudnieniu przysługuje dodatkowy, 5-dniowy urlop w roku kalendarzowym. To tylko najważniejsze świadczenia, które zostały wprowadzone nowelizacjami ustawy z 2015 r. przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. To sposób naprawiania krzywd, jakich doznało wiele osób. Żeby porównać wsparcie - a najbardziej przemawiają do państwa i do osób, które nas słuchają, liczby - powiem tak. Jeżeli chodzi o fundusze, jakie były przeznaczane dla kombatantów i dla działaczy opozycji antykomunistycznej w 2015 r., to była liczba 9 mln. W tej chwili ta liczba wynosi 130 mln. Ta liczba naprawdę robi wrażenie. To jest duże wsparcie dla tych osób. Wszystkie działania prowadzą do tego, żeby zadośćuczynić osobom, które w tamtym czasie, w czasie stanu wojennego, w zasadzie od 1956 r. ponosiły ogromne straty moralne, finansowe. W związku z powyższym, zgodnie z ustaleniami komisji, która jednogłośnie o to wniosła, proponuję, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić procedowany projekt ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)