Mówca: Krajowej Rady Sądownictwa Roman Hauser
Data: 2014-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Proszę mi pozwolić przede wszystkim podziękować za państwa wystąpienia i za oceny, które byliście państwo łaskawi sformułować. Dziękuję także, choć nie skrywając zażenowania, za słowa skierowane pod moim osobistym adresem. Odniosę się do kwestii, które zechcieliście państwo podnieść. Pan poseł Krzysztof Lipiec podjął istotne kwestie związane z relacjami między niezawisłością sędziowską a nadzorem. To jest zagadnienie wielokrotnie podnoszone w różnych dyskusjach, ale także w literaturze przedmiotu. To jest cały czas szukanie pewnego rozwiązania o charakterze idealnym, którego pewnie nie ma, które pozwoliłoby wpływać na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, ale w taki sposób, by sędziowie nie odbierali tego jako oczekiwania orzekania w określony sposób. Pan poseł pokazywał te przypadki, kiedy żądane były akta w związku ze skargami np. na opieszałość postępowania po to, by podjąć określone czynności, które miałyby doprowadzić do przyspieszenia tego postępowania. To oczywiście jest jedna strona medalu. Bo druga jest taka, że sędzia, który orzeka w konkretnej sprawie, jest dysponentem tych akt, kiedy te akta idą do ministerstwa, zaczyna czy może zaczynać zastanawiać się nad tym, a po co te akta do tego ministerstwa poszły, a co chcą w tych aktach sprawdzić, a czy czasem nie pójdą za tym jakieś wskazania czy choćby sugestie, w jakim kierunku miałoby pójść rozstrzygnięcie. Mówił o tym pan poseł Biedroń, jak układają się relacje między Krajową Radą Sądownictwa a ministrem sprawiedliwości. Muszę powiedzieć, że w trakcie swojego pierwszego wystąpienia powiedziałem, że uczynię wszystko, aby relacje między Krajową Radą Sądownictwa a ministrem sprawiedliwości każdocześnie były relacjami współdziałania, koabitacji. Dla mnie jest niewyobrażalne, by istniał ostry spór między Krajową Radą Sądownictwa a ministrem sprawiedliwości, ponieważ oba te organy mają jeden wspólny cel: dobre funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Mogą być między nami drobne różnice, które będą, bo to jest naturalne, ale te drobne różnice nie mogą prowadzić do tego, co miewało niestety miejsce, czyli do ciężkiego sportu między resortem a Krajową Radą Sądownictwa. Ze sporu nigdy nic dobrego nie wyjdzie. Takim dobrym przykładem początków tych relacji jest to, że miesiąc temu po raz pierwszy w historii działania Krajowej Rady Sądownictwa przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa został przez ministra sprawiedliwości zaproszony na spotkanie z prezesami sądów apelacyjnych i sądów okręgowych, by przedstawił zadania Krajowej Rady Sądownictwa i swoje spojrzenie na jej funkcjonowanie. Jest to dla mnie dobry sygnał, że są możliwości rozmowy, porozumienia. Myślę, że w tych bieżących kontaktach uda się wypracować czy wypracowywać pewne rozstrzygnięcia czy działania, które będą korzystnie wpływały na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Drugi problem, który także pojawiał się w dwóch wystąpieniach, to język orzeczeń sądowych. To jest także pewien problem, który wielokrotnie podnosiłem z moimi sędziami - mówiąc ˝moimi sędziami˝, mam na myśli sędziów sądów administracyjnych - by oddzielić swoiście dwie sfery. Dotyczy to bezpośredniego kontaktu sędziego ze stroną obecną na sali, gdzie sędzia, sprawując wymiar sprawiedliwości, powinien być jednocześnie swoistym przyjacielem tej strony, która przychodzi na salę i która jest osamotniona, jeśli nie ma fachowego pełnomocnika. Najczęściej człowiek chodzi do sądu raz w życiu i samo przyjście do sądu jest już takim przeżyciem, że tej stronie trzeba pomóc na tyle, na ile regulacje procesowe na to pozwalają. Nieco inaczej będzie w przypadku pisemnego uzasadnienia, w szczególności tego, które będzie poddawane kontroli instancyjnej, bo wtedy to już nie może być język opisowy, powiedziałbym, jasny i klarowny, bo tu musi być także element wywodu prawnego jurydycznego, by sąd wyższej instancji mógł sprawdzić zasadność i prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zawsze mocno zwracałem na to uwagę, że w tych sytuacjach, kiedy strona przychodzi do sądu - choć nie zawsze ma obowiązek - ważne jest, by sąd tej stronie maksymalnie pomagał i wyjaśniał czynności podejmowane przez sąd. Pan poseł Biedroń podnosił istotną kwestię dotyczącą tego, czy możliwy jest osobisty kontakt z kandydatami. Panie pośle, dziś, przy takiej lawinie kandydatów, nie jest możliwy, natomiast jestem ciekaw, jakie będą efekty tych nowych regulacji. Jeśli nie będzie to skala dramatyczna, to pewnie osobisty kontakt nie będzie możliwy, bo koszty byłyby zbyt wysokie, ale w systemie teleinformatycznym oczywiście tak. We wszystkich sądach okręgowych są już odpowiednie urządzenia z telebimami, podobne są w Krajowej Radzie Sądownictwa. Zamierzam w przyszłości proponować, by każdy z kandydatów mógł osobiście w krótkim wystąpieniu zaprezentować się Krajowej Radzie Sądownictwa. Pan poseł powiedział bardzo łaskawie dwa słowa o mojej elastyczności. Panie pośle, moja elastyczność, jeśli taka jest - miło mi to słyszeć - nie jest na tyle głęboka, abym miał siłę sprawczą, by doprowadzić do zmiany konstytucji. (Poseł Robert Biedroń: Postulat, panie przewodniczący.) Skład Krajowej Rady Sądownictwa został określony w konstytucji i tak daleko, że tak powiem, moje możliwości nie sięgają. Stąd także ta rozbieżność dotycząca inicjatywy ustawodawczej: to sformułowanie pisemne, które, że tak powiem, zawiera ten postulat od lat funkcjonujący w Krajowej Radzie Sądownictwa, i moja głęboka wstrzemięźliwość. Ja także zakładam, że przy tych dobrych relacjach, które budujemy z panem ministrem sprawiedliwości, ta inicjatywa ustawodawcza dla Krajowej Rady Sądownictwa w swej istocie byłaby zbędna, bo można przy tym porozumieniu, korzystając z uprawnień ministra sprawiedliwości i Rady Ministrów, inicjować pewne rozwiązania czy pewne zmiany w bieżącym ustawodawstwie. Podzielam pogląd pani poseł Sekuły-Szmajdzińskiej, zresztą mówiłem dzisiaj o tym. Jestem daleki od szczęśliwości, gdyby użyć takiego eufemizmu, gdy chodzi o te skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach płacowych. Mogę powiedzieć tylko tyle, że sędziowie są także obywatelami i zabronić im tego nie możemy. Publicznie wyrażam, że tak powiem, swój niepokój i swoje wątpliwości związane z tym zakresem. Jeśli chodzi o pytanie pana posła Andrzeja Orzechowskiego, to chciałbym powiedzieć, panie pośle, że oczywiście jestem za tym, by także wynagrodzenia pracowników administracyjnych wymiaru sprawiedliwości były podniesione. Krajowa rada nie ma tu oczywiście żadnych możliwości, natomiast jeśli stosowny projekt wpłynie, to zapewniam, a znam stanowisko koleżanek i kolegów, że wszelkie pozytywne działania w tym zakresie będą przez nią bardzo mocno wspierane i będziemy czynić wszystko, aby te wynagrodzenia, jeśli będą takie możliwości, zostały podniesione. Pan poseł Szlachta. Problem feminizacji wymiaru sprawiedliwości, tak ogólnie bym to określił. Panie pośle, nie chciałbym dopuścić do tego, żeby powstało wrażenie, że jestem przeciwnikiem kobiet w wymiarze sprawiedliwości. To są bardzo oddane osoby, bardzo kompetentne, natomiast jest tak, że w szczególności w części spraw prowadzonych w wymiarze sprawiedliwości, jeśli chodzi o sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, to w moim przekonaniu, być może jestem tradycyjny, powinno to być wykonywane przez mężczyzn, w szczególności w ciężkich sprawach o charakterze karnym. Wykonywanie, sprawowanie wymiaru sprawiedliwości jest dla kobiety nadzwyczajnym obciążeniem o charakterze wewnętrznym. Utrzymanie, że tak powiem, pewnego spokoju, pewnej powagi na sali rozpraw bywa niekiedy złożone. Zatem mówię: nie jestem przeciwnikiem kobiet, ale z drugiej strony myślę, że byłby to zły kierunek polskiego wymiaru sprawiedliwości, gdyby ta szala w wymiarze sprawiedliwości, jeśli chodzi o kobiety, przechyliła się znacząco w stosunku do mężczyzn. (Poseł Robert Biedroń: To ja taką laurkę zrobiłem.) Panie pośle, najlepszy jest zawsze złoty środek. Tak mi się wydaje. Bardzo dziękuję raz jeszcze za wszelkie pytania, za zainteresowanie. Panie posłanki, panowie posłowie, panie marszałku, dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Robert Biedroń: Będą słabsze brawa.)