Mówca: Krzysztof Lipiec
Data: 2012-06-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pozwolę sobie na odniesienie się do tych kwestii, które były poruszone w tej debacie, i postaram się to uczynić tak, aby pewne kwestie, które były przedstawiane przez różnych posłów, podsumować jedną odpowiedzią. Najpierw może powiem tak: w odpowiedzi na pytanie pana posła z Ruchu Palikota, który powiedział, że Prawo i Sprawiedliwość powiela tutaj projekt waszego ugrupowania, chciałbym powiedzieć, że to nie jest dokładnie tak. W poprzedniej kadencji ten projekt był już zgłoszony przez klub Prawo i Sprawiedliwość. Przyjmuję z uznaniem, że będziecie państwo ten projekt popierać, aczkolwiek sam też przyznaję, że powinien on być poddany dalszej obróbce legislacyjnej w komisji sejmowej. Przypomnę, że ten projekt został złożony do laski marszałkowskiej już 21 listopada 2011 r. W tym czasie nastąpiła również zmiana prawa. Chodzi o ustawę o samorządzie gminnym, gdzie do tych przeszkód przemijających została dopisana jedna z przesłanek, która może skutkować tym, że w przypadku, kiedy wójt, burmistrz, prezydent zostaje zawieszony w pełnieniu obowiązków, jego obowiązki przejmuje zastępca. Te dwie propozycje legislacyjne zderzyły się w Sejmie. Tamta propozycja, która niedawno została zaakceptowana przez parlament, też nie jest doskonała. Nie reguluje na przykład kwestii wynagrodzeń takich osób, które zostają zawieszone z powodu znalezienia się w kłopotliwej sytuacji, będąc w areszcie. Postawię tu następujące pytanie. Czy zostanie zaakceptowana przez polski Sejm taka sytuacja, że człowiek, który ewidentnie dopuścił się przestępstw korupcyjnych, był w areszcie, dzisiaj jest zawieszony przez prokuratora, a przebywa na wolności i bierze duże pieniądze, połowę swojego wynagrodzenia, to jest około 6 tys. zł? Czy ma to jakiś związek ze sprawiedliwością społeczną? To jest rzecz, która wymaga natychmiastowej reakcji polskiego parlamentu. Ta sprawa musi być uregulowana i przedłożyliśmy tutaj taką propozycję. Padło takie pytanie, co w sytuacji, kiedy wójt, burmistrz, prezydent, znalazłszy się w kłopotliwej sytuacji, zostanie uniewinniony. Rzeczywiście w tym projekcie jest zapisane, że prawo do zatrzymanego wynagrodzenia przysługuje tej osobie, wobec której postępowanie zostanie umorzone. W związku z tym można łatwo dokonać odpowiedniej wykładni. Jeśli osoba, wobec której było prowadzone postępowanie karne, zostanie prawomocnie uniewinniona przez sąd, to tym bardziej przysługuje jej prawo do takiego zwrotu wynagrodzenia. Tego typu rozstrzygnięcia, które tutaj proponujemy, nie będą miały zastosowania na styku kadencji. Odnośnie do bardzo często przywoływanej tutaj zasady domniemania niewinności chciałbym powiedzieć, że tutaj, w tej materii, w moim przekonaniu nie ma żadnej sprzeczności, albowiem rada gminy, podejmując tego typu rozstrzygnięcie, nie przesądza o winie. W swoim rozstrzygnięciu dba o transparentność funkcjonowania samorządu, odsuwa czasowo osobę, która weszła w kolizję z prawem, tak aby samorząd mógł funkcjonować normalnie. To nie ma nic wspólnego z zasadą domniemania niewinności, bo przecież rada gminy nie wydaje w tym wypadku jakiegokolwiek wyroku skazującego, tylko po prostu dba o przejrzystość funkcjonowania administracji publicznej. Było też istotne pytanie, co się stanie, gdy rada gminy nie podejmie tego rozstrzygnięcia. Z przepisu naszej ustawy wynika, że rada gminy powinna podjąć taką uchwałę, więc w sytuacji, gdy rada gminy nie podejmie tej uchwały, oczywiście wkracza organ nadzoru, w tym wypadku wojewoda, który powinien wydać rozstrzygnięcie nadzorcze w postaci zarządzenia zastępczego. Można rzeczywiście dyskutować, czy w takiej sytuacji ma sens zapisana kwalifikowana większość, bo jeśli będzie wkraczał organ nadzoru, to rzeczywiście ta kwalifikowana większość jest dyskusyjna. Były też pytania dotyczące kadencyjności wójtów. Otóż chciałbym powiedzieć, że z proponowanych przez nas zapisów da się jasno wywieść, iż to prawo ograniczenia kandydowania w kolejnych kadencjach nie będzie dotyczyło tych osób, które będą kandydowały w innych gminach, ale również to, że po przerwie, na przykład jednokadencyjnej, dana osoba będzie mogła znowu kandydować. Jeśli zaś chodzi o odwołanie wójta, burmistrza bądź prezydenta przed ustawowym terminem, to wspomniane kwestie, dotyczące policzalności kadencji, regulują przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Powiem w ten sposób: wadą dotychczasowych prac polskiego Sejmu nad legislacją w tej materii było to, że wspomniane prawo było przyjmowane bez refleksji, bez głębszego zastanowienia się, bez możliwości przewidzenia ewentualnych sytuacji, dlatego dzisiaj musimy się z tym zmierzyć. Dobrze, że ta dyskusja ma miejsce. Sądzę, że te sprawy będzie można jeszcze doprecyzować w komisji sejmowej. Jeśli chodzi o sprawę kadencyjności, to było takie pytanie, czy znam osobiście takie sytuacje, że na skutek długoletniego wykonywania mandatu wójta tworzyły się przedziwne układy, mówiąc bardzo delikatnie, i że było to przyczyną ograniczenia kandydowania innych osób. Tak, znam takie przykłady i mogę przywołać wiele takich sytuacji. Bywa tak, że na skutek tworzenia się tych lokalnych klik mamy do czynienia z tym, że albo występuje jeden kandydat, albo tworzy się takie sytuacje, że ten silny na skutek przeróżnych układów wójt tworzy przeróżne, nie chciałbym powiedzieć, klany. Niestety, taka jest rzeczywistość. Te klany zabezpieczają jego interes wyborczy. Jeśli ktoś z państwa posłów tego nie widzi, podróżując po swoim okręgu wyborczym, to mogę powiedzieć, że mój okręg wyborczy jest jakiś odosobniony, ale nie sądzę, żeby tak było. Te postulaty mają duże poparcie, szczególnie w gminach wiejskich. Wyborcy wprost dopytują się o to, kiedy ta sprawa zostanie przez Sejm ponownie rozpatrzona. Uważam, że w tej chwili jest to konieczność, ale oczywiście te przepisy można by było jeszcze doprecyzować. Jeśli chodzi o silny mandat, to powstaje pytanie, jak należy ten silny mandat rozumieć. W przypadkach, o których przed chwileczką powiedziałem, zdarza się tak, że te mandaty są zbyt silne. Czy ta ich siła jest w dobrej wierze? Bardzo często są tu przeróżne interpretacje. Jest jeszcze jedna kwestia, która dotyczy ewentualnego powtarzania zapisów w Kodeksie postępowania karnego, mocą którego obliguje się prokuratora do zawiadomienia. Chcę państwu posłom powiedzieć o sytuacjach z życia wziętych, w których to prawo tak jednak nie działa, i te sytuacje zmierzały do tego, że np. organy samorządowe musiały pytać prokuratora, prosić o potwierdzenie, żeby mogła zaistnieć np. ta sytuacja z art. 28g, organ nadzoru, wojewoda też musiał występować do prokuratora i zapytać się, czy rzeczywiście wójt, burmistrz czy prezydent został zawieszony przez sąd w ramach trwającego jeszcze procesu. Tak więc uznaliśmy, że warto powtórzyć to w Kodeksie postępowania karnego, aby ta sytuacja została jasno doprecyzowana. Uważam, że warto, aby polski Sejm pochylił się nad zgłoszonymi przez nas propozycjami. Jesteśmy bardzo otwarci na to, aby rzeczywiście tę ustawę dopracować tak, aby życie nas nie zaskakiwało. Jeszcze raz odwołam się do sytuacji takiej: pierwotnie Sejm uchwalił taką ustawę, zgodnie z którą mieliśmy do czynienia z sytuacją, że prezydenci miast zarządzali zza krat. To jest niedopuszczalne. Te rozstrzygnięcia muszą też wychodzić naprzeciw sprawiedliwości społecznej, bo jest rzeczą skandaliczną, że człowiek, który był prezydentem miasta, siedzi w domu, chodzi po ulicy, bo dzisiaj jest zawieszony w sprawowaniu urzędu, śmieje się ludziom w oczy, a samorząd wypłaca mu ciężkie pieniądze z publicznych środków. Takie rzeczy są niedopuszczalne, one nie mogą w rzeczywistości mieć miejsca. Stąd też tego rodzaju nasza propozycja rozstrzygnięć legislacyjnych w tych ustawach. Bardzo dziękuję. (Oklaski)