Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2014-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Stosownie do art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program dla Odry - 2006˝ obowiązkiem Rady Ministrów jest przedłożenie, coroczne zresztą, informacji o realizacji zadań wynikających z tego programu przez pełnomocnika rządu do spraw ˝Programu dla Odry - 2006˝. Na podstawie tego artykułu mamy dzisiaj w Wysokiej Izbie przedłożone informacje z dwóch kolejnych lat funkcjonowania czy też realizacji ˝Programu dla Odry - 2006˝. Mówię to oczywiście w kontekście przygotowywanego projektu ustawy uchylającego ustawę, która dzisiaj nakłada na rząd stosowne obowiązki informacyjne. Tak więc w momencie, kiedy ustawa uchyli ustawę, która dzisiaj nakłada na rząd obowiązek informowania Wysokiej Izby o realizacji istotnego praktycznie dla połowy Polski programu, jeżeli nastąpi to uchylenie, to przecież od roku następnego, od kolejnego roku obrachunkowego czy budżetowego takiej informacji rząd nie będzie posiadał. Na dobrą sprawę Wysoka Izba nie będzie informowana o tym, co się dzieje, jeśli chodzi o realizację zadań w ramach ˝Programu dla Odry - 2006˝. Mało tego, równolegle funkcjonują rządowe programy, choćby taki dotyczący Wisły i dorzecza Wisły, a przecież chyba nikt z posłów, ja na pewno, nie pamięta w Sejmie sytuacji, żeby rząd informował o realizacji zadań, wykonaniu zadań wynikających z programu dla Wisły, bowiem nie jest on ustawą, jest aktem w postaci uchwały Rady Ministrów, a więc aktem niższej rangi. Mówię to także w kontekście tego, że zadania wynikające z ˝Programu dla Odry - 2006˝ nie zostały zrealizowane. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest informacja z roku 2013, która jest przedmiotem sprawozdania przedłożonego Wysokiej Izbie przez Radę Ministrów. Mało tego, w sprawozdaniu jest także informacja na temat zbiorczej realizacji zadań ˝Programu dla Odry - 2006˝ na przestrzeni lat 2002-2013. Wszystkie te argumenty, a więc zadania, które zostały w art. 2 tejże ustawy sprecyzowane, czy też poziom zaawansowania prac realizacyjnych tych zadań wskazują na to, że nie ma żadnej podstawy ku temu, żeby uchylać ustawę. Przypomnę, że w art. 2 ustawy ˝Program dla Odry - 2006˝ wpisano, jeśli chodzi o zadania programu: zbudowanie systemu biernego i czynnego zabezpieczenia przeciwpowodziowego, po pierwsze, po drugie, ochronę środowiska przyrodniczego i czystości wód, po trzecie, usuwanie szkód powodziowych, po czwarte, prewencyjne zagospodarowanie przestrzenne oraz renaturalizację ekosystemu, po piąte, zwiększenie lesistości, po szóste, chciałbym to szczególnie podkreślić, utrzymanie i rozwój żeglugi śródlądowej i po siódme, energetyczne wykorzystanie rzek. Jeżeli chodzi o dwa ostatnie zadania, to powiem, że ledwo zostały liźnięte przez ten program, przynajmniej tak wynika ze zbiorczego sprawozdania z roku 2013. Mało tego, jeśli chodzi o żeglowność rzeki Odry, to na przestrzeni tych kilkunastu lat pogorszyła się w sposób jednoznaczny. Jeżeli przyglądam się sprawozdaniu dotyczącemu choćby modernizacji Wrocławskiego Węzła Wodnego, to powiem, że nie bardzo jestem w stanie dopatrzeć się inwestycji, które by szły w kierunku poprawy żeglowności Odry, a szczególnie tego węzła, bowiem mamy w nim, po kolei, modernizację obwałowania Blizanowice - Trestno, a więc poldery, przebudowa wału przeciwpowodziowego, kolejne zadanie: modernizacja obwałowania Kotowice - Siedlce, Radwanice. Wszędzie są obwałowania, nie będę już cytował kolejnych. Tak więc na dobrą sprawę nie ma nic, co by się wiązało z zadaniem pod tytułem utrzymanie i rozwój żeglugi śródlądowej. Z poziomu nakładów finansowych na te przedsięwzięcia inwestycyjne wynika w sposób jednoznaczny, że program w żaden sposób czy może w niewielki sposób realizował te przedsięwzięcia, zadania. Chciałbym także powiedzieć, że Komisja Europejska w żaden sposób nie żąda od nas uchylenia tejże ustawy. Jeżeli w jakimkolwiek zakresie jest ona niezgodna z przepisami unijnymi dotyczącymi ochrony przeciwpowodziowej, a o to chodzi w stanowisku Komisji Europejskiej, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby tę ustawę znowelizować pod kątem dopasowania do prawa europejskiego, bo przecież ją uchwalaliśmy, kiedy jeszcze nie byliśmy członkiem Unii Europejskiej. Jeżeli tak, to znowelizujmy tę ustawę i dajmy sobie szansę monitorowania realizacji zadań, które z niej wynikają. Tak więc my dzisiaj na własne życzenie, mam na myśli posłów Sejmu, chcemy pozbawić się prawa uzyskiwania corocznej informacji o realizacji tychże planów, które przypisane są temuż projektowi ustawy. Mało tego, faktem jest, że rosną nakłady na realizację tych zadań. Przypomnę, że w roku 2012 - jak wynika ze sprawozdania zresztą - to było prawie 505 mln zł, a w roku 2013 - 716 mln zł. Przeprowadzono wiele ważnych przedsięwzięć, ale nie ma wśród nich przedsięwzięć, które się wkomponowują w kwestie utrzymania i rozwoju żeglugi śródlądowej. Oczywiście ważną sprawą jest zbiornik retencyjny, który oddano do użytku w roku 2012, ważne są 23 zbiorniki małej retencji w lasach, remonty i modernizacje 13 urządzeń regulacyjnych i jednego zbiornika wodnego, przebudowa prawie 20 km obwałowań w 2012 r. W roku 2013 tych obwałowań jest zdecydowanie więcej. Wszystko to są budowle hydrotechniczne, które mają zapobiegać skutkom powodzi, czy też mają przeciwdziałać powodziom. To jest ważne, bardzo ważne, i dobrze, że te zadania są realizowane, ale nadal brakuje realizacji zadań dotyczących utrzymania i rozwoju żeglugi śródlądowej. Istotną informacją jest także to, że rośnie poziom zaangażowania środków unijnych. To też wynika z tego zestawienia, z tejże informacji. W roku 2009 ich udział wyniósł 19 mln, w 2012 r. - 117,7 mln, w 2013 r. - już ponad 200 mln zł. Jeżeli zderzy się to z całością środków przeznaczonych na realizację programu Odra 2006, to można powiedzieć, że udział środków unijnych sięga prawie 40% wszystkich nakładów na realizację projektów dotyczących Odry 2006. Tak więc nie uważamy za stosowne uchylać tejże ustawy, która jest podstawą wydatkowania tych środków i realizacji zadań, które zostały nałożone na administrację państwową, wynikających z art. 2. Mało tego, stopień realizacji zadań, które są wpisane w program Odra 2006, sięga 60%, a więc program ten nie został zrealizowany i nie ma żadnych przesłanek, żeby w połowie drogi do zakończyć i żeby rozpoczynać jakieś nowe programy nikomu nieznane. Chciałbym zapytać w tym momencie o te masterplany, o to, czy one już zostały przyjęte. Zgodnie ze scenariuszem przyjętym przez Radę Ministrów w połowie roku poprzedniego te masterplany miały być przyjęte do sierpnia tego roku. Tak więc jest pytanie, czy one są, kto je widział, kto je opiniował i czy Wysoka Izba kiedykolwiek pozna ich zawartość merytoryczną. To też jest bowiem istotna informacja dla Wysokiej Izby. Rozumiem, że lepiej się funkcjonuje bez nadzoru Izby ustawodawczej, ale ona powinna mieć nadzór nad wydatkowaniem miliardów złotych, bo przypomnę, że na ten program, program Odra 2006, wydatkowano już ponad 6 mld zł. To są w większości środki publiczne. Tak więc dobrze byłoby - tak powinno być - żeby kierunki wydatkowania tych środków były monitorowane, nadzorowane przez Wysoką Izbę. Nie można dopuścić do tego, żeby środki te były wydatkowane przez administrację poza wszelką kontrolą albo pod kontrolą administracji. Myślę, że organ ustawodawczy, organ kontrolny, jakim niewątpliwie jest Sejm (Dzwonek), winien monitorować te wszystkie przedsięwzięcia i wpływać na kierunki wydatkowania środków publicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)