Mówca: Franciszek Jerzy Stefaniuk
Data: 2013-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niedawno Wysoka Izba rozpatrywała w pierwszym czytaniu projekt ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dziś podejmujemy temat poselskiego projektu ustawy o przyznaniu świadczenia pieniężnego i renty inwalidzkiej przysługujących sybirakom - kombatantom przebywającym w latach 1939-1956 na przymusowym zesłaniu lub deportacji w byłym Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Z biegiem lat, z czasem topnieje grupa ludzi w różnej formie zasłużonych w walce o niepodległą ojczyznę. Jedni walczyli z bronią w ręku, inni cierpieli za patriotyczne poglądy lub tylko za to, że byli Polakami. Do tej ostatniej grupy należą ci, którzy zaznali smaku łez i cierpienia na tzw. nieludzkiej ziemi, dziś mówimy o nich sybiracy. Z tego miejsca chciałem wyrazić głęboki szacunek wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób cierpieli na drodze do niepodległej. Z tego miejsca składam szczególne wyrazy szacunku sybirakom w mojej rodzinnej miejscowości, gdzie się urodziłem i gdzie mieszkam. Ze wsi Drelów deportowano jesienią 1944 r. 34 mężczyzn - 31 wróciło, 3 pozostało tam na zawsze. Dziś już nie żyje żaden z nich. Jeśli więc mówimy na ten temat, to można nawet powiedzieć, że bardzo późno dyskutujemy, kiedy pozostali nieliczni. Wysoka Izbo, chciałem się pochylić nad pewną kwestią. W uzasadnieniu już podniesiono, że polskie ofiary nazizmu uzyskały konkretne świadczenia ze środków przekazanych nam przez rząd Republiki Federalnej Niemiec w 1991 r. A w odniesieniu do sybiraków, do pokrzywdzonych, represjonowanych przez Związek Radziecki, mówiąc w skrócie, do tej pory nie została rozwiązana kwestia odszkodowań. Prawnym spadkobiercą ZSRR jest Federacja Rosyjska, z którą od 1993 r. Rzeczpospolita Polska prowadzi z różną intensywnością rozmowy na temat odszkodowań dla polskich obywateli represjonowanych w ZSRR. I tu uwaga, choć strona rosyjska deklarowała chęć pozytywnego rozwiązania tego problemu, przedstawiane przez nią konkretne propozycje były niestety dalece niesatysfakcjonujące. I tu, Wysoka Izbo, uważam, że tak jak Niemcy pochylili się nad problemem, uderzyli się w piersi i w jakiś sposób dokonali, może nie pełnego, ale zadośćuczynienia, tak ze strony Federacji Rosyjskiej trzeba oczekiwać tego samego. Tylko że mnie nigdy nie pasuje taka zasada, że albo wszystko albo nic, bo przedstawiane przez nich konkretne propozycje są niestety dalece niesatysfakcjonujące. Tu nie można rezygnować na zasadzie jakiejś wygórowanej ambicji z tych pieniędzy, bo to nie są pieniądze ani MSZ, ani rządu, ani polityków, to są pieniądze, które powinny trafić do tych, którzy, którzy byli represjonowani, którzy ponosili ciężar represji. Idąc za zdaniem wypowiedzianym przez panią poseł Kochan, chciałbym powiedzieć, że dołożymy starań i będziemy naciskać na Ministerstwo Spraw Zagranicznych, żeby jeszcze raz zwrócili się do Federacji Rosyjskiej. Tylko Wysoka Izbo, nie możemy oczekiwać jakiejś partnerskiej rozmowy, jeżeli z naszej strony będą, nie wiem, jakieś oskarżenia czy brak jakiejś kultury. Poprzedni punkt porządku dziennego był na temat kultury, powinniśmy zaczerpnąć coś z tego i na zasadzie w pełni partnerskiej rozmawiać. Tak że Wysoka Izbo, jeszcze raz wyrażam szacunek. Potwierdzam zdanie pana posła Andzela, który powiedział (Dzwonek), że nie można im odmawiać jakiejkolwiek satysfakcji czy zadośćuczynienia. Problem polega na tym, że dziś między potrzebą a możliwością jest często bardzo głęboka i daleka granica, daleka droga. Dlatego też jeszcze raz: jesteśmy zdania, że trzeba zintensyfikować starania, i to szybko, na zasadzie pozyskania dla nich zadośćuczynienia w ten sposób, jak pozyskano z zachodu. Dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)