Mówca: Krystyna Łybacka
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Po pierwsze, chcę bardzo serdecznie podziękować wszystkim, którzy zabierali głos w tej dyskusji. Chcę podziękować głównie dlatego, że niezależnie od naszego miejsca na sali sejmowej myślą przewodnią wszystkich występujących była ochrona interesów i gwarancja praw seniorów, to jest rzecz niezwykle ważna. Sprawa druga. Patrzę teraz na pana posła Jacka Brzezinkę. Panie pośle, pan jako człowiek inteligentny doskonale wie... (Głos z sali: Na pewno?) ...że nie ma ludzkiego tworu... (Poseł Jacek Brzezinka: To brzmi groźnie.) ...który byłby doskonały, i ilekroć czytamy nawet własny tekst, przy kolejnym, n+1. czytaniu znajdujemy nowe spojrzenie, nowy sposób patrzenia na problem - i zmieniamy. I tak, dopóki nie oddamy go do redakcji, możemy zmieniać i zmieniać. W związku z tym zgadzam się, że w myśl tego, że żaden ludzki twór nie jest doskonały, żaden autor nie ma na tyle samozachwytu, jeśli chodzi o projekt czy jakikolwiek inny tekst, żeby nie chciał go zmieniać. My również, już po złożeniu tego projektu, dostrzegliśmy, że będzie trzeba jeszcze uzupełnić go o wiele kwestii, tym bardziej że spotkaliśmy się z dużym zaciekawieniem. Bardzo dziękujemy zarówno za opinię Narodowego Banku Polskiego, jak i niezwykle interesującą opinię - i tu patrzę w kierunku pana ministra - Związku Banków Polskich, bo ona jest chyba najbardziej pozytywna, ale równocześnie ma kilka bardzo merytorycznych uwag z punktu widzenia związku banków, które będzie trzeba wykorzystać w trakcie prac. Patrzę także na pana posła Derę - również opinia prokuratora generalnego jest bardzo zbieżna z tym, co pan poseł mówił, że tak naprawdę jednym z istotnych zarzutów wobec tego projektu jest fakt, że nie reguluje on całościowo materii. Zresztą wiele osób z państwa mówiło o tym, że nie ma uregulowanej całościowo z jednej strony kwestii kredytu hipotecznego, z drugiej - dożywotnich rent. Powiem państwu więcej. Na ile ja się orientuję, spośród podmiotów, które oferują w tej chwili na podstawie umów sprzedażowych czy, jak chcą niektórzy, sprzedażnych, renty dożywotnie, podmioty, które traktują tę działalność jako jeden z solidnych sektorów działalności gospodarczej, chcą tych uregulowań, dlatego że nie chcą być posądzane o to, że usiłują emerytów, rencistów czy kogokolwiek, kto występuje o tę rentę, z definicji oszukać. One są zainteresowane regulacjami, zresztą część z nich stosuje takie quasi-regulacje, zawierając umowy notarialne, które gwarantują dożywotnie przebywanie w mieszkaniu. Ale nie jest to oczywiście ani powszechne, ani ustawowo regulowane. Pan poseł Piotr Szeliga pytał, jaka jest skala tego zjawiska. Ja mogę tylko posiłkować się informacjami, które uzyskałam od jednej z agencji informacyjnych - na podstawie jej doniesień zawarto ok. 6 tys. takich umów. Natomiast za to, czy to jest informacja pełna, czy też ta agencja ma tylko informację cząstkową, nie biorę odpowiedzialności. Zarówno pan poseł Jacek Brzezinka, jak i inni państwo posłowie pytali, czy interesy kredytobiorców są dostatecznie zabezpieczone. Otóż ja, panie pośle, myślę np. o instytucji kuratora, która to instytucja w zamyśle miała chronić głównie kredytobiorców. Natomiast trzeba te przepisy doprecyzować, żeby ten zamysł był w pełni zrealizowany. Jeżeli chodzi o sytuację, pewnie jedną z częstszych, która dotyczy braku zgody spadkobierców co do sposobu wyceny, myślę, że należałoby wcześniej uzyskać od potencjalnych spadkobierców pisemną zgodę na sposób postępowania przy wycenie - czyli czytelne kryteria, czytelne wskaźniki, wedle których dokonuje się tej wyceny. Ja nie chcę powiedzieć, że należy zastosować jeden z najbardziej genialnych sposobów, który wymyślił słynny matematyk prof. Steinhaus. Jeżeli mogę, panie pośle - otóż prof. Steinhaus wymyślił najprostszy sposób podziału majątku pomiędzy spadkobierców: Jeden dzieli, drugi wybiera. Tu jednak może ich być bardzo dużo, więc może być problem. Jeżeli chodzi o quasi-koszty, które ukryte są pod nazwą ˝inne koszty˝ czy ˝inne opłaty˝, to wydawało nam się, podkreślam, wydawało nam się, że to, co zawarliśmy w projekcie prospektu informacyjnego, po części jest odpowiedzią, bo tam mają być informacje o kosztach wyceny, wysokości oprocentowania, zasadach naliczania, warunkach zmiany, ale także o kosztach jednorazowych. Czyli należy podać tam informacje o kosztach jednorazowych, które ponosi kredytobiorca w związku z zawarciem umowy odwróconego kredytu, w szczególności chodzi o koszty administracyjne związane z zawarciem i zmianą umowy, koszty ustanowienia zabezpieczenia, koszty wyceny nieruchomości, jeżeli koszt dotyczy instytucji kredytującej, także pozostałe koszty - my tu wymieniamy, jakie to mogą być koszty - całkowity koszt kredytu, warunki, na których będą one mogły być zmieniane. Być może jednak trzeba to jeszcze bardziej doprecyzować. Jak mówię, zamysł był jasny: wprowadzić czytelną, prawnie chronioną usługę finansową, która pozwoli seniorom na to, żeby mogli do swoich budżetów pozyskiwać jakąś kwotę, i która będzie również chroniła tych kredytobiorców. Tak jak państwo słusznie podkreślaliście, z uwagi na wiek tych ludzi i na to, że mogą oni mieć problemy z odczytaniem umowy czy prospektu informacyjnego, należy również - powtórzę, jest to świetna propozycja związku banków - wprowadzić bezpłatne instytucje doradcze w ramach dużego programu skierowanego do tych osób w związku ze zmianą demografii i starzeniem się społeczeństwa. Takie instytucje doradcze to powinien być jeden z elementów, właśnie ze względu na bezpieczeństwo wszelkich oferowanych produktów finansowych. Jeszcze jedno pytanie pewnie państwa nurtuje: No dobrze, a czemu zajęliśmy się tylko odwróconym kredytem hipotecznym, a nie również rentą dożywotnią? Otóż pani poseł Bańkowska o tym mówiła. Z odpowiedzi na interpelację wynikało jasno, że Ministerstwo Gospodarki ma gotowy projekt dotyczący renty dożywotniej, natomiast nie może uzyskać zgody w Ministerstwie Finansów co do projektu dotyczącego odwróconego kredytu hipotecznego. Doszliśmy więc do wniosku, że gdy wyjdziemy przynajmniej z jednym, to już będzie miało Ministerstwo Gospodarki jeden problem z głowy, bo ten projekt już będzie, i wyjdzie z drugim projektem dotyczącym renty dożywotniej. Mówię to państwu zupełnie uczciwie, dlatego że coś tam się działo podobno. Zresztą to wynika z opinii Komisji Krajowej ˝Solidarności˝, która wprost mówi: są dwa projekty, niech oba trafią do Komisji Trójstronnej, my chcemy o nich dyskutować. A zatem taka była geneza tej dziwnej zagadki. Państwo słusznie wszyscy podnosiliście tę kwestię - dlaczego tego nie ma. Mam nadzieję, że będzie, że będziemy pracowali nad dwoma. I jeszcze jedna kwestia, ktoś z państwa pytał - pani poseł Aleksandra Trybuś - czy interesy spadkobierców są zagwarantowane. Właśnie to jest jeden z istotnych elementów różniących odwrócony kredyt hipoteczny od renty dożywotniej, że nie traci się prawa własności, ono jest przenoszone dopiero z chwilą śmierci, ale z uwzględnieniem spadkobierców, którzy mogą spłacić ten kredyt. Jeżeli przy tym różnica jest dodatnia, to ta masa podlega także podziałowi. A więc interesy spadkobierców są całkowicie zagwarantowane. W znacznej mierze wyręczył mnie pan minister, odpowiadając na część pytań. Ja chcę raz jeszcze bardzo, bardzo gorąco wszystkim biorącym udział w dyskusji podziękować. Dziękuję za wszystkie uwagi i mam nadzieję, że zostaną one skonsumowane dla dobra tego projektu, dla dobra przede wszystkim potencjalnych kredytobiorców, którym życzymy, żeby byli bezpieczni zawsze, nie tylko w aspekcie finansowym. Dziękuję. (Oklaski)