Mówca: Wioleta Tomczak
Data: 2026-05-15 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Jesienią ub.r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił rządowy projekt ustawy, który aktualizował mapę drogową podwyżki akcyzy na lata 2026-2027. Była to konieczna modyfikacja podwyżek, które wcześniej zaplanował rząd Prawa i Sprawiedliwości. Ta mapa dostosowywała zmiany w akcyzie do zdecydowanie wyższej inflacji, z jaką w poprzednich latach zmagała się Polska. Niestety w grudniu prezydent Karol Nawrocki zawetował tę potrzebną ustawę. Procedowany poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw przygotowany przez Polskę 2050 to wyjście naprzeciw zastrzeżeniom, jakie przedstawił prezydent w uzasadnieniu swojego weta. O ile pozostajemy na stanowisku, że obawy sformułowane były na wyrost, o tyle troska o zdrowie Polek i Polaków wymaga, aby podwyżka akcyzy doszła do skutku. Zdecydowaliśmy się więc na dwie modyfikacje względem projektu procedowanego jesienią. Pierwsza z nich wprowadza 6-miesięczne vacatio legis przed wejściem w życie podwyżki przewidzianej na rok 2026, a przypomnę, że już mamy maj. Uważamy, że to okres dostateczny, aby przygotować na zmianę konsumentów i przedsiębiorców, o co apelował prezydent. Zgadzamy się, że zmiany mogą dotknąć w szczególności mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z branży alkoholowej, a dłuższy okres przejściowy pozwoli im lepiej przygotować się na podwyżki. Jednakże, szanowni państwo, gospodarka nie będzie silna, jeżeli silne nie będzie społeczeństwo, które ją tworzy. Stąd druga zmiana ma zagwarantować, że wszystkie środki z podwyżki akcyzy przeznaczone zostaną na ochronę zdrowia. Takie zawsze było założenie, ale przygotowany przez nas zapis z pewnością rozwiewa wątpliwości pana prezydenta. W sytuacji, w której wpływy z podatku akcyzowego na sprzedaż alkoholu etylowego, piwa oraz wina przekroczą odpowiednio 10,4 mld, 3,7 mld i 600 mln zł - chodzi o konkretne rodzaje alkoholu - cała nadwyżka stanowić będzie przychód Narodowego Funduszu Zdrowia. Takie rozwiązanie powoduje, że wpływy budżetowe z tytułu akcyzy pozostaną takie same jak do tej pory, a jednocześnie Narodowy Fundusz Zdrowia odnotuje znaczne zwiększenie wpływów do jego budżetu. Ufamy, że te zmiany usatysfakcjonują całą Izbę, a także pana prezydenta i podwyżka akcyzy stanie się obowiązującym prawem. Mamy nadzieję, że sama istota tej ustawy nie będzie przez Wysoką Izbę podważana - w pierwszych głosach tutaj słyszałam, że tak właśnie nie jest - ponieważ większa dostępność alkoholu, zarówno ekonomiczna, jak i fizyczna, sprawia, że mamy wyższe koszty społeczne, zdrowotne i ekonomiczne związane z uzależnieniami od alkoholu i z tym, że mamy jego nadmierne spożycie. Wyższa dostępność jest faktem. To potwierdzają statystyki Głównego Urzędu Statystycznego przywoływane z tej mównicy wcześniej. Podwyżka akcyzy to najprostszy i najskuteczniejszy sposób poradzenia sobie z tym problemem. Ale owszem, procedujemy w Komisji Zdrowia nad kolejnymi poselskimi projektami ustaw, które to ustawy mają być odpowiedzią na to, co już państwo także zgłaszali, czyli dostępność fizyczną, dostępność związaną z promocjami cenowymi, dostępność związaną z promocjami, reklamowaniem, ale także postrzeganiem alkoholu jako normalnego produktu w przestrzeni publicznej, a bądź co bądź jest to trucizna, jest to narkotyk. Z tych powodów Klub Parlamentarny Polska 2050 z entuzjazmem zagłosuje za przyjęciem omawianego projektu ustawy. Mamy nadzieję, że zyska on poparcie tej Izby, a następnie podpis prezydenta. Kolejne weto byłoby wyraźnym dowodem, że bieżący interes polityczny i paraliżowanie prac rządu są ważniejsze niż zdrowie Polek i Polaków oraz dobrostan polskich rodzin. Dziękuję bardzo. (Oklaski)