Mówca: Michał Dworczyk
Data: 2016-01-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Rzeczywiście część pytań była ewidentnie do wnioskodawców skierowana i postaram się na nie odpowiedzieć. Po pierwsze, jeśli chodzi o sprawy łączenia rodzin, to, co pani poseł Kamińska mówiła, wydaje mi się, że jeżeli pani by znalazła koncepcję, jak można to ustawowo zapisać, to na dalszym etapie procedowania komisja na pewno będzie otwarta na takie propozycje. To się do tej pory w projekcie rzeczywiście nie znalazło, ale, podkreślam, jeżeli będzie taka poprawka, oczywiście będziemy chcieli ją umieścić w tym projekcie. (Poseł Bożena Kamińska: Będzie taka poprawka.) Jeśli chodzi o sprawę - to wprawdzie jest rzecz Ministerstwa Spraw Zagranicznych - dostępu do konsulatów, bo ja rozumiem, że kwestia oczekiwania na rozmowę z konsulem, kwestia spotkania z konsulem, prawda, czyli jakby cała procedura uzyskiwania Karty Polaka, nie jest opisana w ustawie, to są już raczej rozwiązania Ministerstwa Spraw Zagranicznych i do nas też docierały od dawna informacje o tym, że są kolejki, są problemy. Na pewno będzie to temat, tak jak pan minister powiedział, do przeanalizowania, choć na pewno nie wszędzie uda się to rozwiązanie znaleźć. Mówiliśmy wprawdzie o Ukrainie, ale ja podam przykład Białorusi. Na Białorusi jest tak, że władze białoruskie nie zgadzają się na przyjęcie większej liczby konsulów, którzy by się zajmowali Kartą Polaka. I tutaj będzie nam bardzo trudno rozwiązać ten problem, ale dlatego jest też m.in. inicjatywa włączenia urzędów wojewódzkich w możliwość wydawania Karty Polaka, bo zakładamy, że część osób, które chciałyby szybciej uzyskać ten dokument, jest zdeterminowana, też będzie mogła pojechać i jakby dużo szybciej tę sprawę załatwić w urzędzie wojewódzkim. Jeśli chodzi o wystąpienie pani poseł Fabisiak, to pan minister już odpowiedział. Po pierwsze, karta pobytu całe zabezpieczenie stałego pobytu, całe zabezpieczenie medyczne zapewnia. To jest pierwsza rzecz. A druga rzecz, jeśli chodzi o prawo wyborcze, to jest więcej, nie kwestia ustawy, a konstytucji, ale jeżeli Platforma Obywatelska jest otwarta na dyskusję o zmianach w konstytucji w tym zakresie, to nie mogę tego mówić w imieniu Prawa i Sprawiedliwości, ale wiem, że w naszej formacji jest bardzo wiele osób, które również byłyby tym zainteresowane. Natomiast bez zmiany konstytucji sprawy głosowania, udziału w wyborach, czy to biernego, czy to czynnego, nie wchodzą w grę. Jeśli chodzi o kwestię, którą poruszyła pani poseł Małgorzata Pępek, sytuacja wygląda tak. Myśmy konsultowali z samorządem projektowane zmiany. Dalej będziemy jeszcze w trakcie prac nad nowelizacją takie konsultacje prowadzić. Rzeczywiście założyliśmy, że sama obsługa tych zadań nie będzie na tyle obciążająca dla samorządów, bo mówimy o kilku, do 10 tys. osób w skali roku, w skali całego kraju, zakładaliśmy, że nie będzie to na tyle obciążające, że trzeba będzie dodatkowe środki na obsługę zabezpieczyć. Uznaliśmy tylko, że wystarczy rezerwa celowa na wypłacanie tych benefitów, prawda, ale jesteśmy też otwarci na dalszy dialog i jeśli będzie zdecydowana postawa samorządów w tej kwestii, że środki na obsługę również należy przeznaczyć, to na dalszym etapie prac komisja oczywiście weźmie to pod uwagę. Jeśli chodzi o pytanie posła Ziemniaka, to oczywiście rozmawialiśmy, panie przewodniczący, na posiedzeniu komisji, w którym pan uczestniczył, o tym. I odpowiedź jest taka: według proponowanej nowelizacji można zgłaszać się do dowolnego wojewody, nie ma obwodu, jakiejś rejonizacji, tak jak, powiedzmy, jest to w przypadku ubiegania się o Kartę Polaka, gdzie jest okręg konsularny, w ramach którego można ubiegać się o ten dokument, jeśli chodzi o urzędy wojewódzkie, nie przewidywaliśmy żadnej rejonizacji. Jeżeli pan poseł ma jakieś koncepcje i sugestie w tej sprawie, możemy też na dalszym etapie prac o tym dyskutować. Do tej pory takich wątpliwości nie było. Nie ma takiej statystyki, ile osób będzie chciało skorzystać z tych uprawnień. Jedyne, do czego możemy się odnosić, to dane MSW dotyczące tego, ile osób na podstawie polskiego pochodzenia i Karty Polaka chciało się w Polsce osiedlać. Na tej podstawie można szacować, ale to są absolutnie szacunki w moim przekonaniu nie do końca wiarygodne, że gdyby ustawa weszła w życie w proponowanym kształcie, do 10 tys. osób w ciągu roku mogłoby być zainteresowanych osiedleniem się w Polsce, wykorzystując tę ustawę. Podkreślam, to są szacunki i one są nieweryfikowalne, tak? Nie ma instrumentu, który potrafiłby w sposób mierzalny zbadać to. A jeśli chodzi o środki na zabezpieczenie tych zmian, to rozmawialiśmy o tym, to jest rezerwa celowa, prawda? I ta rezerwa celowa każdego roku, jej wysokość ustalana jest w zależności od możliwości budżetu państwa polskiego. Pani poseł Rozpondek zwróciła uwagę na konieczność poszerzenia konsultacji. To jest tak: my, tak jak powiedziałem, prezentując ten projekt, zwróciliśmy się do 130 organizacji. Zakładam, że nie jest to lista zamknięta, nie wyczerpaliśmy wszystkich możliwości. Jesteśmy cały czas otwarci na kolejne głosy, ale też, pani poseł, pani doskonale zna środowiska polskie poza granicami kraju. Pani redaktor Szakalicka jest osobą, która również od lat zajmuje się tą problematyką. Ona doskonale wie, że często te środowiska artykułują sprzeczne postulaty. To znaczy jedne środowiska postulują maksymalne otwieranie dostępu do Karty Polaka, prawda, a inne z kolei chciałyby niezwykłego jej zawężenia i bardzo twardego udowadniania nawet nie polskiego pochodzenia, ale faktu tego, że ktoś jest twardym Polakiem, takim jak, powiedzmy, każdy z nas, kto przebywa dzisiaj tutaj w Izbie, a wiemy, że na Wschodzie to takie proste nie jest, prawda? Historia była tam bardzo dramatyczna przez ostatnie kilkadziesiąt lat. W związku z tym ja osobiście jestem zwolennikiem jak najszerszego dostępu do Karty Polaka, przy jednoczesnym rozpoczęciu wykorzystywania tego zapisu, który w ustawie się znajduje, bo w ustawie jest artykuł mówiący o tym, że osoby, które działają na szkodę państwa polskiego albo zachowują się w sposób niegodny, mogą zostać pozbawione Karty Polaka. Do tej pory ten przepis był praktycznie martwy, natomiast on jest. Jeżeli zaczniemy z niego korzystać, to uważam, że to w pewien sposób tę sprawę rozwiąże. Z jednej strony - szeroki dostęp, ale jeśli ta ustawa będzie wykorzystywana przez jakieś osoby koniunkturalnie, a później okaże się, że te osoby szkodzą w taki czy inny sposób państwu polskiemu, należałoby takie osoby sprawnie pozbawiać Karty Polaka. Przytoczony tutaj przez pana przewodniczącego przykład jakichś neonazistowskich czy neobanderowskich incydentów jest dowodem, że mimo że przepis jest, to nie funkcjonuje, ale to nie jest kwestia ustawy, tylko raczej jej stosowania. Chciałbym jeszcze raz podziękować wszystkim państwu za uwagi, podziękować również ministerstwom za dotychczasową współpracę i podkreślić, że jako komisja jesteśmy otwarci na to, żeby na kolejnych etapach procedowania uwzględnić maksymalnie dużo uwag i propozycji, które zostały zgłoszone. Myślę, że bardzo ważne jest, że ta propozycja nowelizacji została jednogłośnie przyjęta przez naszą komisję, gdzie ponadpartyjnie po prostu spróbowaliśmy przygotować projekt, którego celem nadrzędnym jest pomoc naszym rodakom na Wschodzie. Wierzę, że w takim duchu dobrej współpracy dalej będziemy nad tym projektem procedowali. Bardzo dziękuję. (Oklaski)