Mówca: Bartosz Kownacki
Data: 2013-10-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt, a ośmielę się powiedzieć: mam honor, zabrać głos w tej szczególnie dla mnie ważnej sprawie, w sprawie uchwały, która uczci dwusetną rocznicę bohaterskiej śmierci księcia Józefa Poniatowskiego. Pamiętajmy również o tym, że w tym roku obchodzimy 250. rocznicę jego urodzin. Po tak pięknych słowach, które wypowiedzieli pan poseł Babinetz i pani poseł Kidawa-Błońska, trudno jest znaleźć lepsze, które wyrażałyby nasze uznanie dla księcia Józefa i nasze stanowisko. Nie ulega wątpliwości, że jest to postać niesłychanie barwna, z niesłychanie ciekawym życiorysem - z jednej strony, hulaka, birbant, osoba, która korzystała ze swojego statusu społecznego, z możliwości, które on daje, korzystała z gier hazardowych, korzystała z wdzięku kobiet - to on był pierwowzorem dla słynnego Wieniawy-Długoszowskiego, który paradował ulicami Warszawy w stroju Adama - a z drugiej strony, osoba, która gdy trzeba było złożyć najwyższą ofiarę, ofiarę życia, nie miała żadnych wątpliwości, co należy uczynić. Taka była jego postawa w wojnie 1791 r., w insurekcji kościuszkowskiej, wreszcie w wojnie 1809 r. i osobiste męstwo, osobista odwaga w trakcie bitwy raszyńskiej. To on w zasadzie powstrzymał swoją osobistą odwagą natarcie wojsk austriackich na grobli falenckiej, co dodało ducha polskiej armii i pozwoliło odnieść taktyczny sukces, który później przekuto na zwycięstwo i który doprowadził do poszerzenia obszaru Księstwa Warszawskiego. A potem jest piękna kampania 1812 r., z której wojsko polskie organizowane przez księcia Józefa, o czym trzeba pamiętać, jako jedyne wracało, nie łupiąc, wracało bez kosztowności, bez grabienia ludności lokalnej, wracało w sposób zorganizowany w odróżnieniu od wielkiej armii Napoleona. Jedynym łupem, który książę Józef Poniatowski przywiózł z kampanii 1812 r., był drugi tom księgi opisującej geografię Turcji. I wreszcie jego piękna postawa w bitwie pod Lipskiem, gdzie po raz kolejny proponowano mu, aby złożył broń, ażeby się poddał, ażeby przeszedł na stronę koalicji, tak jak inne wojska w trakcie tej dramatycznej bitwy, a on powiedział: nie, i do końca, tak jak wcześniej, wojska polskie osłaniały odwrót wojsk francuskich, a książę Józef Poniatowski powiedział wtedy pamiętne słowa: Bóg mi powierzył honor Polaków i Bogu go tylko oddam. Trzeba pamiętać, że ta legenda księcia Józefa Poniatowskiego, która tworzyła się już za jego życia, pozwoliła Polsce, kilku pokoleniom Polaków, przetrwać trudne lata zaborów. Docenili to jemu współcześni i doceniamy to my dzisiaj jako Sejm Rzeczypospolitej. Na Łuku Triumfalnym w Paryżu widnieje imię i nazwisko księcia Józefa. (Dzwonek) Wreszcie wybitny poeta islandzki - pozwolę sobie przytoczyć jego słowa - tak mówił o honorze Polaków: Francuskie pułki już na błoniu - to o tym, jak ochranialiśmy tyły wojsk francuskich - unoszą cało szyje. Wódz ranny słania się na koniu, lecz honor Polski - żyje! Książę Józef ocalił honor swój i honor naszej ojczyzny. To powinno być wzorem dla nas wszystkich współczesnych dzisiaj, w czasach, kiedy honor, ojczyzna, wartości nie mają takiego znaczenia. Kiedy jest widoczny deficyt autorytetów i wzorów do naśladowania, taka uchwała upamiętniająca bohaterską śmierć i bohaterskie życie księcia Józefa może się wiązać z gorzką refleksją dla nas, którzy współtworzymy to życie w naszej ojczyźnie, żebyśmy wiedzieli, co jest najważniejsze i co pozostaje w pamięci potomnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)