Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Trochę szkoda, że poseł Matecki nadużył formuły sprawozdania i przedstawił sprawozdanie, które absolutnie nie oddaje ani prawdy, ani intencji, ani ducha pracy komisji kultury nad tą uchwałą. (Poseł Anna Paluch: Prosimy do rzeczy. Proszę przedstawiać stanowisko.) Dziękuję panu posłowi Wróblewskiemu, że podkreślił, że byliśmy zgodni, nie tylko jako Wielkopolanie, ale również jako członkowie komisji. I na tyle byliśmy zgodni, że jako członkowie klubu Koalicji Obywatelskiej zasiadający w tej komisji zgodziliśmy się, żeby poseł Matecki to sprawozdanie przedstawił, licząc na to, że będzie ono rzetelne i uczciwe. (Poseł Łukasz Ściebiorowski: I nie wykorzystał...) Niestety tak się nie stało i szkoda. Wracam do stanowiska klubu Koalicji Obywatelskiej. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Koalicji Obywatelskiej z pełnym przekonaniem popiera projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 125. rocznicy strajku dzieci wrzesińskich. Wydarzenia z maja 1901 r. zajmują szczególne miejsce w historii walki Polaków o zachowanie własnej tożsamości narodowej, języka i kultury. Protest uczennic i uczniów Katolickiej Szkoły Ludowej we Wrześni był odpowiedzią na brutalną politykę germanizacji prowadzoną przez państwo pruskie. Dzieci, często zaledwie kilkunastoletnie, wykazały się niezwykłą odwagą i godnością, odmawiając nauki religii w języku niemieckim oraz przyjęcia niemieckich podręczników do katechezy. Do najgłośniejszych i brzemiennych w skutki wydarzeń doszło 20 maja 1901 r., kiedy niemiecki nauczyciel Schölzchen wymierzył karę cielesną 14 dzieciom za odmowę odpowiadania w języku niemieckim na lekcji religii. W reakcji na to przed szkołą zebrał się wzburzony tłum. Uczestników tych zajść władze niemieckie ukarały następnie więzieniem i grzywnami. Sprzeciw dzieci oraz ich rodzin spotkał się z represjami, chłostą, aresztem szkolnym i prześladowaniami rodziców, którzy stanęli w obronie swoich dzieci. Te wydarzenia stały się symbolem oporu wobec polityki wynaradawiania oraz dowodem siły wspólnoty, solidarności i przywiązania do polskości. Przeciw brutalnej germanizacji polskich dzieci protestowali również Maria Konopnicka oraz Henryk Sienkiewicz. To właśnie doświadczenia Wrześni stały się inspiracją dla ˝Roty˝ - jednego z najważniejszych utworów polskiego patriotyzmu początku XX w. Dla klubu Koalicji Obywatelskiej pamięć o dzieciach wrzesińskich jest także przypomnieniem, jak fundamentalne znaczenie mają dziś wolność, prawo do edukacji, poszanowanie języka ojczystego oraz prawa obywatelskie. To chcieliśmy specjalnie podkreślić. Historia tego protestu pokazuje, że nawet najmłodsi potrafią wykazać się odpowiedzialnością i odwagą w obronie wartości, które uznają za najważniejsze. Oddając hołd uczestnikom strajku, oddajemy jednocześnie hołd wszystkim tym, którzy w czasach zaborów bronili polskiej kultury, języka i narodowej godności. Ich postawa współtworzyła fundament, na którym odrodziła się niepodległa Rzeczpospolita. W 125. rocznicę strajku dzieci wrzesińskich Sejm Rzeczypospolitej Polskiej powinien wyraźnie podkreślić wdzięczność wobec bohaterów tamtych wydarzeń oraz przypomnieć kolejnym pokoleniom Polaków, że wolność i tożsamość narodowa wymagają odwagi, solidarności i odpowiedzialności. Klub Koalicji Obywatelskiej będzie głosował (Dzwonek) za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Alicja Łuczak: Brawo!) (Wypowiedzi poza mikrofonem) (Poseł Alicja Łuczak: Powinieneś siedzieć...)