Mówca: Adam Szejnfeld
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Będziemy dzisiaj omawiali projekt, który jest niezwykle ważny dla polskiej gospodarki, ale przede wszystkim dla ludzi, którzy w polskiej gospodarce poszukują pracy. Świat, w którym żyjemy, to jest świat gospodarki globalnej, przekonujemy się o tym właściwie niemalże każdego dnia. Dzisiaj, gdy słyszymy, iż występują spadki na giełdach, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale w całym świecie, także w Polsce, to wiemy, że jest to reakcja na to, co się dzieje w Syrii. Gdy coś się stanie w Nigerii, niemalże natychmiast, w ciągu kilkudziesięciu minut co najwyżej, zobaczymy np. wzrost cen na stacjach paliw tego, co tankujemy do samochodowego baku. Tak to już jest poukładane. Właściwie nie ma już w dzisiejszym świecie rynków lokalnych, krajowych. Można w niektórych branżach, sektorach mówić o rynkach subregionalnych czy regionalnych, ale de facto świat jest jednym wielkim rynkiem. Jak coś się wydarzy w Ameryce Południowej, zauważymy to w sklepie czy zakładzie usługowym w Polsce. Jak coś się wydarzy w Europie, ludzie mieszkający w Azji odnotują to w swoim życiu. Nie ma już barier i granic, które by powstrzymywały te mechanizmy i ich skutki. Nie jest tak, jak kiedyś, gdy występujące kryzysy mogły ograniczać się do określonych krajów bądź występować ponadkrajowo ale w granicach określonych rynków, branż lub sektorów, dzisiaj oddziałują one wszędzie i na wszystko. Dlaczego taka preambuła, dlaczego taki wstęp? Mianowicie dlatego, że propozycja Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska, zawarta w druku sejmowym nr 1539, jest propozycją, która uwzględnia tę specyfikę światowej gospodarki. To jest propozycja, która ma na celu spowodowanie, iż w jednym z fundamentów prawnych działalności przedsiębiorstw, pracodawców w Polsce, a więc w Kodeksie pracy, będzie się to dostrzegać, rozumieć i będzie w nim odpowiedź na tę specyfikę, która jest właściwa światowej gospodarce, czy się to komuś podoba, czy też nie. Chodzi mianowicie o takie oto przedsiębiorstwa, takie oto firmy, które są zlokalizowane w jednym kraju, w tym przypadku w Polsce, ale świadczą swoje usługi, jak to nazywamy, w sposób transgraniczny, a więc na rzecz innych podmiotów, przedsiębiorstw czy pracodawców w innych krajach. Bardzo często są to kraje bardzo odległe, nawet spoza Europy, bardzo często kraje zza oceanu, jak to mówimy, a więc kraje na innych kontynentach. Można by powiedzieć: cóż z tego, przecież ten świat, o którym mówię, który opisuję, charakteryzuje się także innymi cechami, między innymi tym, że funkcjonuje telekomunikacja, Internet, że de facto czas i odległość nie ma dzisiaj znaczenia dla prowadzenia działalności gospodarczej w formie transgranicznej. To prawda, ale nie wszystko funkcjonuje w taki sposób, by można było uznać, że jest to system jednolity na całym świecie, między innymi chodzi o kalendarz. Kalendarz charakteryzuje się tym, że pory roku, pory dnia są różne w różnych strefach czasowych. Mało tego, te kalendarze w zależności od kraju, kultury, religii, historii i tradycji zawierają również w innych terminach dni, które w danych krajach są ważne dla danego państwa, dla danego społeczeństwa, chociażby dlatego, że są świętami. Może być też odwrotnie, co ma uwzględniać projekt, o którym wspominam, czyli że gdzieś dni nie są świętami, są dniami pracy, ale w tym samym czasie są dniami świątecznymi w Polsce. Wówczas występuje problem, jak realizować obowiązek prowadzenia działalności usługowej danej firmy, która działa w Polsce, na przykład w dniu święta, które obowiązuje w Polsce, bądź niedzieli, a nie jest świętem lub nie jest niedzielą w innym kraju. Chcemy oto dokonać drobnej, bardzo mocno zawężonej, ale bardzo istotnej zmiany, która spowoduje, że tego rodzaju firmy będą mogły świadczyć swoje usługi i funkcjonować normalnie. Ktoś by mógł zapytać, czy to jest aż tak ważne. Powiem szczerze, że tak. Otóż, rynek firm świadczących usługi transgraniczne, zwłaszcza usługi dla biznesu, jest szansą. To są różnego typu usługi, np. związane z zarządzaniem finansami, z zarządzaniem księgowością firm, z zarządzaniem kadrami, outsourcing etc. Wiele form nowoczesnej działalności w zakresie budowania centrów obsługi swoich lub cudzych firm w sposób globalny, bez względu na to, gdzie mieszczą się na świecie, jest wielką szansą dla niektórych państw. My mamy to szczęście, że Polska znajduje się w tym gronie państw na świecie, i wygrywamy tę konkurencję, aczkolwiek nie z taką dynamiką, jak jest to możliwe. Jesteśmy w Europie, a szczególnie w Europie Środkowej, liderem pod względem ściągania inwestycji zagranicznych właśnie tego sektora, ale coraz trudniej nam się konkuruje, dlatego że inne kraje, np. Słowacja, Rumunia czy Węgry, mają lepsze rozwiązania natury prawnej, także w przypadku prawa pracy. My tylko w bieżącym roku straciliśmy kilka tysięcy bardzo dobrych, także pod względem płacy, miejsc pracy, bowiem zostały one ulokowane u naszych konkurentów w Europie Środkowej, a nie w Polsce. Te firmy uznały, że tamta oferta, także oferta prawna, jest znacznie ciekawsza niż oferta polska. Jeśli usuniemy tę barierę, oczywiście z uwzględnieniem wszystkich innych czynników, które muszą występować, także ekonomicznych, to Polska - pokazują to wszystkie dane i ekspertyzy, również zagraniczne - na pewno będzie liderem tych usług w Europie, a być może nawet stanie się liderem światowym, pod tym względem mogą nas wyprzedzać tylko Chiny i Indie. Warto być może przytoczyć państwu parę informacji, parę danych na ten temat, o którym mówię. Dane z roku 2011 pokazują skalę zatrudnienia w firmach tych branż oraz dynamikę przyrostu nowych miejsc pracy w ujęciu regionalnym na świecie. A mianowicie, jeżeli chodzi o Europę Środkową i Europę Wschodnią, w okresie, o którym mówię, w tym subregionie było ponad 300 tys. miejsc pracy, a przyrost miejsc pracy wyniósł 19%. W Indiach zatrudniano 2700 tys. ludzi, przyrost wyniósł 10%; w Afryce Środkowo-Wschodniej zatrudniano tylko 83 tys. osób w branży, przyrost wyniósł 5%; w Ameryce Łacińskiej zatrudniano 384 tys. ludzi, przyrost wyniósł 15%; w Azji Południowo-Wschodniej było 1640 tys. osób, tu nastąpił bardzo poważny przyrost, największy przyrost, bo 25%, ale tutaj pracowników na ten rynek generują Indie. Jeżeli chodzi o nasz subregion i kraje, z którymi my konkurujemy, to jeszcze jesteśmy na pierwszym miejscu, ale - tak jak mówię - gonią nas przede wszystkim Czechy. Polska ma 375 takich centrów usług, zatrudnienie to ponad 100 tys. miejsc pracy. Mówię tu o centrach usług biznesu, ale to jest tylko część, że tak to określę, tego tortu. W sumie ten rynek w Polsce daje ok. 200 tys. miejsc pracy. Czechy mają 237 centrów i 40 tys. miejsc pracy, Węgry mają 98 centrów i 32 tys. miejsc pracy, potem jest Rumunia, Bułgaria i Słowacja. Nie ulega wątpliwości, że naszym interesem jest to, żeby utrzymywać prymat w tej konkurencji i budować szanse na powstawanie nowych firm, nowych centrów i nowych miejsc pracy w ogóle. Jednak szczególnie chciałbym podkreślić, że to są bardzo atrakcyjne rozwiązania dla polskiej młodzieży i polskich absolwentów. Polskie uczelnie od lat generują, zresztą z roku na rok coraz większą, rzeszę ludzi, którzy kończą wyższe uczelnie, ale przecież rynek nie jest tak chłonny, żeby od razu znalazły się miejsca dla aż tylu magistrów i inżynierów, wręcz przeciwnie, zaczyna ich brakować, a są miejsca pracy dla robotników wykwalifikowanych. Te przedsiębiorstwa muszą być i oczywiście są nastawione przede wszystkim na pracowników o wysokim wykształceniu, wysoko kwalifikowanych, do tego, co ciekawe, oczywiście bardzo dobrze płacą, wielokrotnie więcej niż wynosi średnia krajowa w Polsce. Zatem właściwie pod każdym względem rozwiązania, o których mówię, są bardzo interesujące, jeżeli chodzi o efekty i skutki, jakie mogą przynieść. Przechodząc do projektu, powiem, o jakie rozwiązanie chodzi i czym ma się ono charakteryzować. Projekt proponuje zmianę w Kodeksie pracy w art. 151 10 . Przypomnę zwłaszcza tym, którzy Kodeksu pracy dobrze nie znają i nie muszą, że jest to artykuł, który stwarza katalog wyłączeń ze świadczenia pracy w niedziele i święta, czyli a contrario dopuszcza pracę w niedziele i święta. Ten katalog ma 10 punktów, a więc jest dosyć rozbudowany, ale nie zawiera, nie przewiduje wyłączeń dla firm działających transgranicznie. Trudno się dziwić. Kodeks pracy jest aktem starym, a my mówimy o branży, która tak naprawdę rozwija się w Polsce bardzo dynamicznie dopiero od bardzo niedawna. Chcemy więc dodać do tego katalogu pkt 11, który chciałbym bardzo wyraźnie przeczytać, dlatego że on pokazuje, że radykalnie ograniczamy dopuszczenie poprzez kryteria, które muszą być spełnione. Po pierwsze, chodzi o pracę z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej... (Poseł Ryszard Zbrzyzny: To telefon komórkowy.) ...w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, panie pośle. Gdyby znał pan tę ustawę, to wiedziałby pan, że telefon, bez względu na to, czy go nazwiemy komórkowym, czy nie, bez względu na to, czy ma jakiś elektroniczny czip, czy nie, jest to po prostu połączenie komunikacyjne, telekomunikacyjne, i nie spełnia definicji przekazu danych elektronicznych. Powiem szczerze. Bardzo dziękuję panu posłowi Zbrzyznemu. Będzie to w protokole i każdy będzie wiedział, że jest to słuszna uwaga, że być może trzeba jeszcze rozszerzyć tę definicję. Ale wracając do tematu. Po pierwsze, pierwsze kryterium, jeśli chodzi o tę pracę: ma to być nie w przedsiębiorstwie, nie w firmie, ale u tego pracownika, który ma być zatrudniony. To on ma wykorzystywać środki komunikacji elektronicznej. Po drugie, na rzecz określonego podmiotu, czyli podmiotu przedsiębiorcy zagranicznego, a więc tego, który funkcjonuje za granicą - gdyby dotyczyło to przedsiębiorcy działającego w Polsce, to przecież nie byłoby tych różnic, o których mówiłem, dotyczących czasu, kalendarza, świąt, dni wolnych od pracy etc. - ale także oddziału zagranicznego czy przedstawicielstwa takiego przedsiębiorcy. Po trzecie, trzecie kryterium: ze względu na odmienne w stosunku do pracodawcy dni wolne od pracy u wyżej wymienionych podmiotów. Czyli te kryteria, powiem szczerze, spowodują, że przedsiębiorstwo działające w Polsce, ale na rzecz na przykład przedsiębiorcy, nie wiem, w Australii, będzie mogło, mimo że w Polsce będzie niedziela, funkcjonować i realizować jego obowiązki i świadczenia, które ma zawarte w umowie z tym przedsiębiorcą z Australii. Wyraźnie widać, że być może tylko kilka procent zatrudnionych pracowników będzie musiało w tym czasie czy w tym dniu realizować te zadania, bo będą to tylko ci, którzy spełniają kryteria, o których mówiłem. Bardzo często w tego rodzaju firmach są to w ogóle ludzie, którzy zatrudnieni są na zasadzie telepracy i pracują w domach. Różnica między wykonaniem jakiegoś e-maila a niewykonaniem jest zupełnie minimalna. Natomiast fundament prawny jest fundamentem prawnym. Musi przewidywać wszystko, bez względu na to, czy faktycznie utrudnienie albo ułatwienie występuje, czy też nie. Najgorsze są utrudnienia formalne, natury prawnej, bariery, które powodują, że Polska aktualnie traci tę konkurencyjność wobec innych krajów, które to rozumieją i zmieniają swoje przepisy. Wysoka Izbo! To jest krótka nowelizacja, dosyć prosta i jasna. Nie sądzę, żebym musiał odpowiadać na pytania, ale jestem oczywiście gotów, będę tu na sali, więc jeżeli będą wątpliwości, chętnie udzielę odpowiedzi. Nie sądzę, żebym musiał wydłużać moje wystąpienie. Skończę tak: w imieniu klubu Platforma Obywatelska liczę na to, że Wysoka Izba raczy większością głosów - mówię to jako realista, bo gdybym był idealistą, to powiedziałbym o stuprocentowym poparciu - uchwalić tę nowelizację, żeby młodzi polscy obywatele, absolwenci wyższych uczelni mogli szybko dużo zarabiać i na bazie tych zarobków, swojej pracy budować swoje rodziny i dobrze się rozwijać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)