Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Tchórzewski
Data: 2023-06-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych przedstawiam sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3237 i 3237-A. Marszałek Sejmu zgodnie z regulaminem Sejmu skierowała w dniu 16 maja 2023 r. powyższy projekt ustawy oraz w dniu 24 maja autopoprawkę do Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych do pierwszego czytania. Komisja przeprowadziła pierwsze czytanie na dwóch posiedzeniach, a więc w dniach 24 i 26 maja. Projekt ustawy ma fundamentalny charakter dla funkcjonowania i rozwoju rynku energii elektrycznej, szczególnie z punktu widzenia dalszego budowania mechanizmów rynkowych, rozwoju konkurencji oraz umacniania pozycji i aktywizacji konsumenta. W niektórych rozwiązaniach wychodzimy daleko dalej, jeśli chodzi o prawa konsumenta, niż w niektórych państwach europejskich. Nowe rozwiązania mają zachęcić odbiorców domowych do zmiany ich zachowań, aby coraz aktywniej uczestniczyli w rynku energii, częściej zmieniali sprzedawcę, jeśli są z niego niezadowoleni, w celu znalezienia tańszej i bardziej dostosowanej do swoich potrzeb oferty. Chodzi też o to, żeby tych ofert było wystarczająco dużo na rynku. Co prawda dzięki skutecznym działaniom edukacyjno-informacyjnym zwiększa się świadomość odbiorców. Od kilku lat obserwujemy wzrost liczby zmian sprzedawcy. Jednak dynamika tego procesu ciągle nie jest satysfakcjonująca. A więc chcemy dać większe prawa konsumentom. W zakresie zachowań konsumenckich rynek energii powinien upodobnić się do rynku telekomunikacyjnego, aby odbiorcy energii korzystali z tego i czuli pełną swobodę w mobilnym poruszaniu się po nim. (Poseł Krzysztof Gadowski: Ministra nie ma.) Co ważne, celem jest, aby odbiorcy bardziej świadomie korzystali z energii. Mam tu na myśli korzystanie z energii w strefach pozaszczytowych, czyli tych tańszych. (Poseł Krzysztof Gadowski: Panie marszałku, nie ma ministra.) Tym samym będą oni wpływali na aktywny rozwój sieci elektroenergetycznych. Urządzenia w naszych domach już to nam obecnie umożliwiają, a omawiane dziś przepisy mają zachęcić odbiorców do korzystania z tej możliwości, aby zmywarkę, pralkę włączyć w południe, kiedy w systemie są dostępne duże ilości energii wprowadzane przez instalacje fotowoltaiczne. Mają temu sprzyjać taryfy dynamiczne, które będą mogły być wprowadzane na mocy tych przepisów. (Poseł Iwona Arent: Panie marszałku, czas stanął.) Jest to novum, jeśli chodzi o nasz rynek energii elektrycznej, ale to jest także novum w stosunku do niektórych państw, które zostają za nami w tyle. (Poseł Iwona Arent: Czas stanął.) Dlatego w tym projekcie znalazły się takie rozwiązania jak diametralne skrócenie od 2026 r. czasu na techniczną zmianę sprzedawcy energii elektrycznej. Dziś jest to 21 dni, a ma być termin 24-godziny. Jest nowy model sprzedaży rezerwowej energii elektrycznej opartej na pełnym automatyzmie i braku podejmowania działań przez odbiorcę z formułą ograniczenia jej ceny. Jest też wprowadzenie porównywarki cen. Chodzi o to, żeby ceny energii elektrycznej były porównywane i żeby ta możliwość porównania dotarła do wszystkich odbiorców energii elektrycznej. Chodzi tutaj o gospodarstwa domowe i mikroprzedsiębiorców o mniejszym zużyciu energii elektrycznej, czyli - jak przyjęliśmy - poniżej 100 tys. kWh rocznie. Jest możliwość zrzeszania się odbiorców w obywatelskich społecznościach energetycznych, które pozwolą na bardziej aktywne funkcjonowanie na rynku energii. W grę wchodzą spółdzielnie energetyczne itd. To jest odpowiedź na oczekiwania np. spółdzielni mieszkaniowych, którym do tej pory było trudno rozwiązać te problemy. Jest możliwość zawierania umów z dynamicznymi cenami energii elektrycznej, które będą sprzyjać racjonalizacji zużycia przez odbiorców. Jest ustalenie zasad dotyczących funkcjonowania na rynku tzw. odbiorcy aktywnego, tj. w pełni świadomego odbiorcy, który dynamicznie i interaktywnie zarządza swoim zużyciem. I nie chodzi tu wyłącznie o oszczędzanie energii, ale również o współdziałanie z innymi uczestnikami rynku, zmniejszanie zużycia w odpowiednich momentach. Dlatego pojawią się agregatorzy, tj. pośrednicy między odbiorcami a operatorami, którzy będą zbierać od odbiorców tzw. odpowiedzi odbioru czy też odpowiedzi dotyczące samoograniczenia zużycia przez odbiorców w interesujących dla operatorów momentach, co będzie sprzyjało zróżnicowaniu cen energii. Ustawa sprzyja bezpiecznemu integrowaniu energii ze źródeł odnawialnych. Nowa regulacja linii bezpośredniej to potrzebne i oczekiwane rozwiązanie dla przedsiębiorców. Ustawa gwarantuje bezpieczne uelastycznienie przepisów regulujących powstawanie i funkcjonowanie linii bezpośredniej. Wśród innych zmian ujętych w projekcie ustawy sprzyjających przebudowie systemu i rynku energetycznego należy wskazać m.in. wdrożenie na grunt polski tzw. piaskownic regulacyjnych, które mają ułatwić wdrażanie w energetyce innowacyjnych technologii, usług, produktów i modeli współpracy użytkowników systemu, rozwiązań technologicznych lub teleinformatycznych w energetyce. Jest tu też dostosowanie zadań operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych i prezesa URE do przepisów dyrektywy rynkowej. Ponadto jest też mowa o wdrażaniu mechanizmu nierynkowego, ograniczeniu w zakresie wytwarzania odnawialnych źródeł energii oraz ograniczeniu poboru i wprowadzania energii elektrycznej do sieci przez magazyny energii elektrycznej na polecenie operatora systemu elektroenergetycznego, a także o wprowadzeniu przepisów w zakresie partnerskiego handlu energią odnawialną. Przedłożony projekt został uzupełniony autopoprawką, która obejmuje szereg dalszych przepisów doprecyzowujących, jak zwiększenie bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego do izolowanych systemów gazowych, skorygowanie zasad funkcjonowania systemu teleinformatycznego służącego sprawozdawczości przedsiębiorców, wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie przekazywania odpisu na fundusz z przychodów uzyskiwanych ze sprzedaży gwarancji pochodzenia, wprowadzenie preferencyjnych zasad przyłączenia do sieci elektroenergetycznej instalacji odnawialnych źródeł energii służących do wytwarzania biogazu itd. W projekcie tym rozwiązania w przeważającej mierze stanowią implementację dyrektywy rynkowej 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej, która ustanawia zasady dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji, dostaw i magazynowania energii elektrycznej wraz z aspektami ukierunkowanymi na potrzeby konsumenta, elastycznych, uczciwych oraz przejrzystych rynków energii elektrycznej w Unii Europejskiej. W związku z tymi ustaleniami i niewielką liczbą poprawek zgłoszonych do tej ustawy, bo tylko cztery poprawki zostały zgłoszone, rekomenduję Wysokiej Izbie... W imieniu Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych wnoszę, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)