Mówca: Grzegorz Lipiec
Data: 2019-02-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Platformy Obywatelskiej - Koalicji Obywatelskiej wobec projektu zmiany ustawy Prawo ochrony środowiska. To prawo ma już prawie 18 lat. Ponieważ już w kwietniu, czyli za 2 miesiące, osiągnie tę pełnoletność, wymaga pewnej renowacji. I tej koniecznej renowacji będzie potrzebowało akurat w tym obszarze, który dotyczy naszych praw obywatelskich. Tam, gdzie powstaje obszar chroniony lub inny cel ochrony środowiska, ludzie często mają działkę, ludzie często mają nieruchomość, która może stracić na wartości, wtedy prawie zawsze jest utrudnione bądź wręcz uniemożliwione jej użytkowanie w takim trybie, jakiego obywatel by żądał. Wtedy są dwie opcje: można zażądać wykupienia nieruchomości od tej osoby, można również zażądać odszkodowania. Do tej pory w ustawie było przewidziane na to 2 lata od momentu uchwalenia aktu miejscowego, który powoduje powstanie obszaru chronionego. Rzecznik praw obywatelskich słusznie zaskarżył to po latach, złożył ten wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, że jest to okres za krótki. I tutaj, ku zdumieniu wielu - bo Trybunał Konstytucyjny może za wiele nie orzeka w ostatnich latach - jednak coś orzekł. W marcu 2018 r. uznał, że jest to na tyle krótki termin, że trzeba to zmienić. Nie podał jakichś konkretnych ustaleń, jaki to musi być czas. Okazało się, że o ile można byle jaką ustawę często forsować w sposób ekspresowy, o tyle tutaj idziemy do samego końca. Przypomnę, wyrok trybunału wchodzi w życie 15 marca, a ustawa ma być już stanowionym prawem od 14 marca. Myślę, że można było to zrobić znacznie wcześniej. Wyrok trybunału, jak powiedziałem, nie mówi o okresie, kiedy ta zmiana ustawy miała nastąpić. Te 3 lata na składanie roszczeń w naszej ocenie jest okresem zbyt krótkim. Bo co jest celem Sejmu jako prawodawcy? Przede wszystkim dbanie o obywateli, dbanie o ich słuszne prawa. Dlatego zaproponujemy raz jeszcze poprawkę, tak aby komisja mogła ponownie się zastanowić, czy nie powinno nastąpić wydłużenie terminu dochodzenia roszczeń przez obywateli na obszarze ograniczonego użytkowania z 3 do 5 lat. Mówimy oczywiście o tych obywatelach, których roszczenia nie wygasły, ponieważ funkcja stabilizacyjna prawa, jak również zasada niedziałania prawa wstecz, powinny być dotrzymane. Dlatego uważamy, że taka poprawka mogłaby stanowić dobry kompromis pomiędzy interesem pojedynczych obywateli a interesem spółek Skarbu Państwa, interesem samorządów. Przecież wielu z nas na tej sali wywodzi się z samorządów, w związku z tym wiemy, że mogłyby nastąpić problemy z finansowaniem wielu odszkodowań. Zachęcam wszystkich państwa z komisji ochrony środowiska, ale nie tylko, wszystkich parlamentarzystów do podjęcia takiej decyzji. Bo co tak naprawdę wytknął rzecznik praw obywatelskich? Przede wszystkim tę niekonstytucyjność, którą Trybunał Konstytucyjny już orzekł, czyli chodzi o art. 64 konstytucji, który mówi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych czy prawa dziedziczenia. Ust. 2 stanowi, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawa, a ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W związku z tym ustawodawca, rzecznik praw obywatelskich, a następnie Trybunał Konstytucyjny uznali, że może to naruszać art. 2 konstytucji, czyli jeden z tych podstawowych artykułów, a mianowicie: Rzeczpospolita Polska jako demokratyczne państwo prawa urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej. Dlatego, konkludując i przekazując poprawkę na ręce pani marszałek, proponuję raz jeszcze rozważyć ten kompromis, jakim jest 5-letni (Dzwonek) okres dla obywateli na składanie tego typu roszczeń. Dziękuję bardzo. (Oklaski)