Mówca: Grzegorz Furgo
Data: 2018-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Polskie Towarzystwo Geograficzne powstało 27 stycznia 1918 r., czyli na wiele miesięcy przed ostatecznym i oficjalnym ogłoszeniem niepodległości polskiego państwa. Pierwszą deklarację członkowską podpisało wówczas 47 osób, a wśród niech geografowie, ekonomiści, historycy, socjologowie, botanicy, antropolodzy. Zasadność powołania towarzystwa została zweryfikowana natychmiast, ponieważ to m.in. dzięki opracowaniom członków towarzystwa wytyczano granice nowej Polski. Podstawą do ich ustalenia podczas konferencji paryskiej był atlas statystyczno-geograficzny przygotowany przez prof. Eugeniusza Romera, opublikowany w 1916 r. W okresie międzywojennym, w pozaborowej Polsce, towarzystwo, bazując na różnorodności zawodów jego członków, pracowało na rzecz edukacji patriotycznej i wychowawczej, dążąc do podniesienia świadomości narodowej i społecznej ludności, która przez ostatnie 150 lat miała ograniczoną styczność z językiem polskim i kulturą. Towarzystwo prowadziło akcje edukacyjne, integrujące również w sferze przynależności narodowej. Doprowadziło też do ujednolicenia nazewnictwa geograficznego tak odmiennego po okresie zaborów. Polskie Towarzystwo Geograficzne wykonało ogromną pracę, która miała przynieść wymierne wyniki w sferze gospodarki nowo powstałego państwa. Badało poszczególne regiony pod kątem cech fizyczno-geograficznych oraz społeczno-gospodarczych. Wyniki ich badań wykorzystywano później do decyzji gospodarczych. Z naszego współczesnego punktu widzenia nie można tym działaniom odmówić dozy romantyzmu i pewnego rodzaju prekursorstwa. Tradycja obywatelska i społecznikowska cechująca towarzystwo dawała o sobie znać w okresie trudnych lat polonizacji Pomorza, walki o prawa Polaków w Gdańsku i na Śląsku. Obywatelski i patriotyczny imperatyw przetrwał wśród członków towarzystwa również w okresie II wojny światowej, kiedy to m.in. właśnie oni byli od pierwszych dni wojny narażeni na prześladowania w zorganizowanej akcji niszczenia polskiej inteligencji. Towarzystwo pracowało w podziemiu, a wielu jego członków: nauczycieli i pracowników naukowych, uczyło się na tajnych kompletach, również w obozach koncentracyjnych, jenieckich i łagrach. Polskie Towarzystwo Geograficzne włączyło się w podziemie w sposób bardziej formalny, m.in. poprzez polemiczne opracowania wydawane w konspiracyjnych wydawnictwach Armii Krajowej. Swój wkład wniosło również do prac przygotowujących polskie stanowisko w kwestii zmian granic państwowych po zakończeniu wojny. W powojennej Polsce towarzystwo geograficzne wzięło na siebie wiele zadań, m.in. opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego państwa, brało udział w pracach mających stworzyć nowy podział administracyjny kraju. Proszę państwa, rok 2018 to rok obchodów 100-lecia powstania towarzystwa. W obchody rocznicy włączyło się wiele instytucji naukowych, a towarzystwo przygotowało z tej okazji szereg konferencji jubileuszowych. Niniejszy projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uczczenia 100-lecia Polskiego Towarzystwa Geograficznego ma na celu wyrażenie uznania i szacunku dla dorobku Polskiego Towarzystwa Geograficznego oraz całego środowiska geografów, ze szczególnym podkreśleniem wkładu towarzystwa i jego wszystkich członków...