Mówca: Andrzej Gawron
Data: 2022-02-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, druk sejmowy nr 2022. Dzięki sprawności negocjacyjnej rządu Prawa i Sprawiedliwości i osobiście pana premiera Mateusza Morawieckiego w lipcu 2022 r. udało się uzyskać rekordowe wsparcie dla Polski z funduszy europejskich, to jest ok. 770 mld zł. Oczywiste jest, że Polska jako członek Unii Europejskiej jest w pełni uprawniona do otrzymania tych środków. Ustawa ma wyznaczyć ramy oraz określić instrumenty, aby skutecznie wprowadzić fundusze europejskie oraz przygotować się do sprawnego ich wydatkowania. Według oceny skutków regulacji projektu ustawy jednostki sektora finansów publicznych, w tym jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowe osoby prawne, zrealizują projekty za ok. 260 mld zł, przedsiębiorcy - za ok. 140 mld zł, organizacje samorządowe - za ok. 20 mld zł, a gospodarstwa domowe to ok. 15 mld zł. To ogromny budżet, który musi być dobrze i sprawnie zarządzany. Przepisy, nad którymi pracujemy, są analogiczne do tych, jakie stosowane były w ramach polityki spójności w perspektywie finansowej 2014-2020. Konieczność ich opracowania wynika z nowo rozpoczętej perspektywy finansowej. Sam projekt ustawy koncentruje się wokół Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz Funduszu Spójności, określa ramy instytucjonalne oraz zasady rozliczeń z Komisją Europejską, zawiera też system monitorowania projektów. Utrzymujemy funkcjonowanie w Polsce zdecentralizowanego systemu realizacji polityki spójności. Składają się na to program krajowy oraz 16 programów regionalnych. Na szczeblu każdej instytucji zarządzającej powołany zostanie rzecznik funduszy europejskich. Według zaproponowanej regulacji utrzymany zostaje dotychczasowy mechanizm przesądzający, że podstawą do wyliczenia wkładu unijnego są całkowite wydatki kwalifikowane. W sposób jasny i klarowny została przyjęta regulacja odnośnie do obowiązków beneficjentów w toku czynności kontrolnych mających na celu weryfikację prawidłowości wydawania środków. Jako szczegółowe instrumenty wsparcia projektodawca przewidział m.in. zintegrowane inwestycje terytorialne. Jest to mechanizm znany, cieszący się uznaniem samorządowców. Mamy już doświadczenie w realizacji tego typu instrumentów. Warto podkreślić, że w nowej perspektywie finansowej ZIT ma być intensywnie wykorzystywany do rozwoju także miast średnich wskazanych w ˝Krajowej strategii rozwoju regionalnego 2030˝ jako jeden z obszarów strategicznej interwencji o znaczeniu krajowym. Podobnie jak w poprzedniej perspektywie ZIT mają być zarządzane przez związki ZIT. Tutaj pojawia się nowy podmiot: związek metropolitalny w województwie śląskim, który również może działać w ramach ZIT. Podstawową jednostką realizacyjną przyjętą w ustawie jest projekt. Projekt musi być mierzalny, mieć określone ramy czasowe oraz mieć określone finansowanie. Możliwe jest też łączenie sił i tworzenie projektów partnerskich. Ustawa dopuszcza także projekty hybrydowe zakładające współpracę podmiotów publicznych i prywatnych. Jest to wyjście naprzeciw zgłaszanym potrzebom. Przyjęto zasady pomagające określić wybór projektów, przejrzystość, rzetelność i bezstronność, a także równe traktowanie wnioskodawców. Proponowana ustawa zawiera szeroki katalog zmian w przepisach już obowiązujących. Ich dokonanie jest niezbędne z uwagi na strategiczny charakter projektu. M.in. przewidziano podstawę prawną dla podjęcia uchwały w sprawie rozpoczęcia prac nad strategią rozwoju ponadlokalnego i dla możliwości uchwalania przez partnerstwa jednostek samorządu terytorialnego takich programów rozwoju. Zdaniem Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedłożony przez rząd projekt ustawy stanowi kompletny system regulacji, które pozwolą sprawnie zarządzać środkami unijnymi w perspektywie czasowej 2021-2027. System ten zawiera także liczne mechanizmy gwarantujące obiektywny i bezstronny wybór projektów podlegających wsparciu finansowemu. Uwzględniając zaproponowane uregulowania, klub Prawa i Sprawiedliwości poprze w głosowaniu omawiany projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)