Mówca: Piotr Pyzik (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-07-31 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie z okazji 75. rocznicy powstania warszawskiego Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jutro cała Polska odda hołd odwadze i niezłomności warszawskich powstańców, pochyli się w zadumie nad ogromną liczbą ofiar, nad morzem ruin, w jakie Niemcy obrócili Warszawę. Będą też tacy, którzy z różnych powodów, czasem w imię tzw. historycznego realizmu, czasem z powodów politycznych lub wręcz niechęci do tradycyjnych polskich wartości, będą oskarżać Armię Krajową i Polskie Państwo Podziemne o to, że z ich winy stolica Polski doznała grozy 63 dni straceńczej walki. W większości takie narracje abstrahują w ogóle od rzeczywistej sytuacji w miesiącach poprzedzających wybuch powstania oraz tego, kto i z jakiego powodu podjął decyzję o rozpoczęciu walki. Nad drzwiami prowadzącymi do wnętrza Muzeum Powstania Warszawskiego znajduje się napis: ˝Chcieliśmy być wolni i wolność sobie zawdzięczać˝. Są to słowa wypowiedziane przez Jana Stanisława Jankowskiego, delegata rządu na kraj i wicepremiera. To on, jako najwyższy rangą przedstawiciel rządu Rzeczypospolitej Polskiej na terenie okupowanej Polski, zatwierdził decyzję o wybuchu powstania. Polskie Państwo Podziemne, wraz ze swoimi wszystkimi strukturami, było w pełni zaangażowane w przygotowanie i planowanie wyzwolenia Warszawy w ramach realizowanej na całym obszarze kraju akcji ˝Burza˝. To żołnierze Armii Krajowej, to Wojsko Polskie miało wyprzeć Niemców z najważniejszych miast bezpośrednio przed wkroczeniem oddziałów Armii Czerwonej, na tym etapie wojny w sposób konsekwentny i niepowstrzymany pokonujących Niemców na całej długości frontu. Warto przytoczyć tu także szerszą wypowiedź Jana Stanisława Jankowskiego, które to słowa wypowiedział podczas rozmowy z Janem Nowakiem-Jeziorańskim na kilka dni przed wybuchem powstania. Opisują bowiem w sposób precyzyjny, jak kształtowała się wówczas sytuacja: ˝My tu nie mamy wyboru. 'Burza' nie jest w Warszawie czymś odosobnionym, to jest ogniwo łańcucha, który zaczął się we wrześniu 1939 r. Walki w mieście wybuchną, czy my tego chcemy, czy nie. Za dzień, dwa lub trzy Warszawa będzie na pierwszej linii frontu (...). Trudno sobie wyobrazić, że nasza (...) młodzież, którą myśmy szkolili od lat (...), daliśmy jej broń do ręki, będzie się biernie przyglądała albo da się Niemcom bez oporu wywieźć do Rzeszy? Jeżeli my nie damy sygnału do walki, ubiegną nas w tym komuniści. Ludzie wtedy oczywiście uwierzą, że chcieliśmy stać z bronią u nogi˝. Miejmy zatem zawsze w pamięci, że polskie władze polityczne i wojskowe stały wobec dylematu nierozwiązywalnego, mimo tego, co twierdzą dziś ludzie oceniający historię w wygodnym fotelu, obłożeni literaturą fachową. Represje niemieckie, które nasiliły się niebywale wobec faktu, że front był już na wschodnich przedpolach Warszawy, napięte do granic możliwości nerwy polskich żołnierzy od wielu miesięcy szkolonych w konspiracji na ten moment oraz świadomość znaczenia polskiego oporu dla przyszłych politycznych losów całego narodu - tę odpowiedzialność dźwigały na barkach osoby podejmujące decyzję. Jan Stanisław Jankowski przeżył powstanie i udało mu się uniknąć aresztowania przez Niemców. Niegdyś członek Związku Młodzieży Polskiej ˝Zet˝ oraz Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, później żołnierz Pierwszej Kompanii Kadrowej Józefa Piłsudskiego, w wolnej Polsce urzędnik i polityk. Kierował delegaturą do marca roku 1945. Został wówczas wraz innymi przywódcami Polski podziemnej aresztowany przez NKWD i wywieziony do Moskwy. W procesie szesnastu został skazany na 8 lat sowieckiego łagru, mimo iż był przedstawicielem rządu innego państwa. Żadne z państw alianckich nie zaprotestowało przeciwko temu pogwałceniu prawa międzynarodowego. Został zamordowany kilka dni przed zakończeniem odbywania ˝kary˝, 13 marca 1953 r. we Włodzimierzu nad Klaźmą. Cześć jego pamięci! Przebieg posiedzenia