Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2021-02-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! To ważna regulacja dla środowiska działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych. Sejm Rzeczypospolitej wspólnie z Senatem, podejmując te kwestie, pracował, opierając się na dwóch projektach zgłoszonych przez Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość oraz Senat. Myślę, że w wyniku wspólnej pracy przyjęliśmy rozwiązanie, które pozwoli zadośćuczynić za okres represji i prześladowań politycznych, po pierwsze, poprzez nowy sposób zadośćuczynienia, jeśli chodzi o czas związany z zatrudnieniem. W czasie prac w komisji skróciliśmy ten okres podejmowania decyzji o ponownym przeliczeniu czy naliczeniu kapitału początkowego według zapisów ustawy. W tej chwili jest to 30 dni, a było 60 dni. Po drugie, wprowadziliśmy również termin wejścia w życie ustawy od 1 czerwca, a nie jak było wcześniej w projekcie od 1 września, czyli przyśpieszyliśmy go o 3 miesiące. Sprawą, która nadal w jakiś sposób może budzi wątpliwości, jest kwestia zapisu mówiącego o tym, że osoby posiadające status działacza opozycji antykomunistycznej, ale także członkowie Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej, czyli osoby biorące udział w walce o niepodległość z bronią w ręku, mają możliwość uzyskania skierowania do domu pomocy społecznej. Jeśli są one kierowane do domu pomocy społecznej, to mają pierwszeństwo w przyjęciu do placówki. Ale chodzi też o ponoszenie kosztów. Ustawa mówi, że tę różnicę może pokryć gmina. Podkreślam: może pokryć gmina, z własnych środków finansowych. Ale biorąc pod uwagę także sytuację finansową zwłaszcza małych gmin, w tej chwili, w okresie pandemii gminy bardzo, że tak powiem, ograniczają podejmowanie tych decyzji w stosunku do wszystkich obywateli, za których miałyby płacić. Stoimy na stanowisku, że skoro konstytucja w art. 19 mówi o tym, że Rzeczpospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, to powinniśmy zrobić ten wyjątek polegający na tym, że tę różnicę w opłacie za pobyt w domu pomocy społecznej dla wszystkich osób wymienionych w art. 64b ust. 1, w tym właśnie działaczy opozycji antykomunistycznej, powinna płacić gmina, a państwo powinno rekompensować gminie te wydatki. Nie będzie dylematu, czy z pięciu wniosków o dofinansowanie, które są rozpatrywane przez gminę, wybrać właśnie osobę uprawnioną z tego tytułu czy innego obywatela. Bo może się okazać, że inni obywatele mają trudniejszą sytuację ekonomiczną, a mamy ograniczoną liczbę środków finansowych. I w tym momencie będzie to bardzo trudna decyzja. To nie są jakieś wielkie środki finansowe, które dotknęłyby budżet państwa. Jak informował szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wczoraj na posiedzeniu komisji, jeśli chodzi o członków korpusu weteranów walk o niepodległość, to ok. 10% z 40 tys. korzysta z możliwości pobytu w domu pomocy społecznej. Jeśli chodzi o działaczy opozycji antykomunistycznej, mówiono o ok. 2% z tych 6 tys. To właśnie są te osoby, za które państwo refundowałoby gminom ponoszenie kosztów. Dlatego złożyliśmy jako klub Lewicy stosowną poprawkę, która nie uzyskała akceptacji na posiedzeniu komisji, ale jest wnioskiem mniejszości. Będziemy apelować o to, aby została przyjęta. Zresztą nasz wniosek mniejszości zmierza do tego samego, do czego zmierza ten zgłoszony przez klub Koalicji Obywatelskiej, bo tam jest mowa o tym, że zapłaci za to Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Krótko mówiąc, przenosi się ciężar finansowania z gminy na państwo. Klub koalicyjny Lewicy będzie głosował (Dzwonek) za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)