Mówca: Sprawozdawca Maria Joanna Koźlakiewicz
Data: 2026-06-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowna Pani Rzecznik! Pracownicy Biura Rzecznika! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży, Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny dotyczące Informacji o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2025. Wysoka Izbo! W 2025 r. utrzymywał się wyraźny trend wzrostowy dotyczący wpływu korespondencji do rzecznika praw dziecka, który przekroczył niespotykany w ponad 25-letniej historii urzędu poziom 70 tys. i osiągnął liczbę 78 197 pism. Oznacza to wzrost o 23% w porównaniu z 2024 r. i o 84% względem 2023 r. Powyższe świadczy o niespotykanym dotąd zaufaniu do urzędu. Wysoka Izbo! Najbardziej poruszającym wnioskiem wynikającym ze sprawozdania za 2025 r. było to, że coraz częściej dzieci nie proszą już wyłącznie o lepsze warunki życia, lepszą szkołę czy większe możliwości rozwoju, ale proszą po prostu o pomoc. Przedstawiona komisjom informacja wyraźnie wskazuje, że prawa dziecka nie są dziś wyłącznie zagadnieniem prawnym czy instytucjonalnym, lecz są odpowiedzią na realne kryzysy społeczne, emocjonalne, zdrowotne i cywilizacyjne, z którymi codziennie mierzą się dzieci i młodzież. Szczególnie dużo miejsca w zakresie sprawozdania poświęcono działalności Dziecięcego Telefonu Zaufania Rzecznika Praw Dziecka i właśnie ten obszar wybrzmiał podczas posiedzenia szczególnie mocno. Wysoka Izbo, przedstawione dane pokazują, że telefon zaufania nie jest wyłącznie infolinią wsparcia. Tu należy jeszcze raz przypomnieć numer: 800 12 12 12, który działa 24 godziny na dobę, a także czat działający na stronie internetowej rzecznika dla tych, którym łatwiej jest po prostu pisać. Dla tysięcy dzieci jest to pierwsze miejsce, w którym ktoś ich wysłucha, pierwsze miejsce, gdzie mogą powiedzieć, że się nie boją, pierwsze miejsce, gdzie mogą powiedzieć, że sobie nie radzą, pierwsze miejsce, gdzie mogą powiedzieć, że po prostu nie chcą dalej żyć. W roku 2025 Biuro Rzecznika Praw Dziecka przeprowadziło 1067 interwencji ratujących zdrowie lub życie dzieci i młodzieży. Powiem jeszcze raz: 1067 interwencji. Średnio blisko 89 miesięcznie. To ponad 1000 sytuacji, w których młody człowiek znajdował się w kryzysie wymagającym natychmiastowej reakcji. To ponad 1000 sytuacji, w których konieczne było alarmowanie służb, kontakt z Policją, pogotowiem ratunkowym, szkołami, instytucjami pomocniczymi czy opiekunami. Te dane są alarmujące nie dlatego, że są liczbami, ale dlatego, że za każdą z tych liczb stoi konkretne dziecko, konkretna historia, konkretna tragedia. W trakcie posiedzenia komisji usłyszeliśmy, że młodzi ludzie mówią o samotności, mówią o przemocy, mówią o braku bezpieczeństwa, mówią, że nie chcą wracać do domu, mówią, że są w trakcie prób samobójczych, mówią, że nie widzą już innego wyjścia. Wysoka Izbo! Nie sposób mówić dziś o prawach dziecka bez rozmowy o zdrowiu psychicznym. W przedstawionej informacji wielokrotnie wybrzmiewały problemy związane z pogarszającym się samopoczuciem psychicznym dzieci i młodzieży. Młodzi ludzie mówili o obniżonym nastroju, o poczuciu beznadziei, o trudnościach ze snem, o braku energii, o samookaleczeniach, o myślach samobójczych. Rosnąca liczba takich zgłoszeń pokazuje wyraźnie, że zdrowie psychiczne dzieci powinno pozostać jednym z najważniejszych priorytetów polityki publicznej. Nie możemy budować polityki wobec dzieci wyłącznie poprzez reagowanie na kryzysy. Musimy budować systemy, które tym kryzysom zapobiegają. Tu należy znowu wrócić do telefonu zaufania i w szczególności do okresu świątecznego, czyli 24-26 grudnia, bo konsultanci i konsultantki przeprowadzili wtedy rekordową liczbę rozmów. W porównaniu z analogicznym okresem roku 2024 liczba rozmów telefonicznych wzrosła ze 158 w 2024 r. do 433 w roku 2025, co oznacza wzrost o 174%. W przypadku kontaktów prowadzonych za pośrednictwem czatu odnotowano wzrost z 64 do 109. Wysoka Izbo! Bardzo istotnym obszarem sprawozdania pani rzecznik była również kwestia przemocy wobec dzieci, przemocy domowej, w tym przemocy, w wyniku której prowadzona jest praca nad ustawą Kamilka, przemocy psychicznej, przemocy fizycznej, przemocy rówieśniczej, przemocy seksualnej, a także przemocy, która coraz częściej przenosi się do świata cyfrowego. Dzieci mówią o hejcie, o wyśmiewaniu, o nękaniu, o poczuciu ciągłego oceniania, o strachu. Coraz częściej przemoc nie kończy się po prostu po wyjściu ze szkoły. Towarzyszy młodym ludziom przez cały dzień w telefonie, w mediach społecznościowych, w komunikatorach. Dlatego w sprawozdaniu wiele miejsca poświęcono bezpieczeństwu dzieci w środowisku cyfrowym. Dzisiejsze bezpieczeństwo dzieci to już nie tylko bezpieczna droga do szkoły. To również bezpieczny Internet, to edukacja medialna, to przeciwdziałanie cyberprzemocy, to higiena cyfrowa. W trakcie posiedzenia zwrócono również uwagę na nowe zagrożenia pojawiające się w przestrzeni internetowej, w tym m.in. na kwestie związane z możliwością zakupu alkoholu przez Internet przy niewystarczających mechanizmach weryfikacji wieku. W 2025 r. rzecznik praw dziecka opiniowała aż 73 projekty ustaw i rozporządzeń, które to będą realnie wpływały na poprawę życia dzieci w Polsce. Rzecznik swoją działalność prowadziła również w obszarze edukacji i wychowania, w obszarze zdrowia i spraw socjalnych, w obszarze międzynarodowym i konstytucyjnym, w obszarze ochrony przed przemocą, złym traktowaniem i wyzyskiem. Kontrolowała przestrzeganie praw dzieci i prowadziła działalność zespołu badawczego. Wysoka Izbo! Istotną część przedstawionej informacji była także działalność procesowa Biura Rzecznika Praw Dziecka. W roku 2025 rzecznik przystąpiła do 1672 postępowań sądowych. To wzrost o 64% względem roku poprzedniego i ponaddwukrotny wzrost względem roku 2023. Te liczby pokazują wyraźnie, że rzecznik praw dziecka nie jest wyłącznie instytucją opiniującą. Jest interwencją, instytucją uczestniczącą w postępowaniach, instytucją zabierającą głos tam, gdzie dobro dziecka wymaga ochrony. W 2025 r. liczba postępowań administracyjnych z udziałem rzecznika wyniosła 23. Musimy tutaj także pamiętać, że padła rekordowa liczba 150 wystąpień generalnych. Dla przykładu w roku 2023 było ich 27. Oznacza to wzrost o 459%. Wysoka Izbo! 21 września 2024 r. po raz pierwszy w historii urzędu rzecznika praw dziecka na podstawie zarządzenia nr 44 rzecznika praw dziecka z 1 czerwca tego roku powołana została Rada Dzieci i Młodzieży przy Rzeczniku Praw Dziecka. Rada składała się z 10 młodych osób i była ciałem doradczym rzecznika. Angażowanie młodzieży w procesie decyzyjnym. W 2025 r. rzecznik kontynuowała rozwój mechanizmów włączania dzieci i młodzieży w procesy decyzyjne poprzez powołanie eksperta społecznego, zastępcę oraz Radę Dzieci i Młodzieży. Miniony rok był czasem ich intensywnego funkcjonowania, wzmacniania roli doradczej młodych osób i poszerzania przestrzeni wpływu na działalność w obszarze ochrony praw dziecka. Rzecznik praw dziecka przeprowadziła kampanię ˝Więcej szacunku dla młodego wizerunku˝, prowadziła webinary, honorowała za zasługi dla ochrony praw dziecka, organizowała wydarzenia własne i patronowała innym. Wnioski płynące z przedstawionej informacji rzecznika praw dziecka oraz przeprowadzonej dyskusji podczas posiedzenia komisji prowadzą również do bardzo konkretnej refleksji dotyczącej przyszłości systemu ochrony dzieci i młodzieży w Polsce. Skala zgłoszeń, liczba interwencji ratujących zdrowie i życie oraz doświadczenia przedstawione przez rzecznika praw dziecka pokazują wyraźnie, że rozwój systemu wsparcia dzieci i młodzieży nie może być działaniem okresowym ani reakcją na kolejne kryzysy. Musi być trwałym i długofalowym elementem polityki państwa. Jednocześnie przedstawiona informacja pokazuje bardzo wyraźnie, że bezpieczeństwo dzieci w świecie cyfrowym będzie jednym z największych wyzwań najbliższych lat. Dynamiczny rozwój technologii, mediów społecznościowych oraz nowych zagrożeń cyfrowych powoduje, że ustawodawca oraz instytucje państwowe muszą pozostać w stałej gotowości. Na zakończenie chciałabym również podziękować pani rzecznik oraz pracownikom Biura Rzecznika Praw Dziecka za przedstawioną informację. Naprawdę w 15 minut nie jesteśmy w stanie powiedzieć, co zrobiliście przez ten rok. Ale pragnę wam także podziękować za codzienną pracę wykonaną na rzecz najmłodszych obywateli naszego kraju. Analizując przedstawiony materiał, trudno nie zauważyć ogromnej skali podejmowanych działań, interwencji oraz zaangażowania w sprawy dzieci wymagających pomocy, wsparcia i ochrony. Za każdą przedstawioną liczbą stoją konkretne historie młodych ludzi, dlatego tym bardziej należy docenić pracę wszystkich osób, które każdego dnia stoją po stronie bezpieczeństwa, dobra dziecka. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Naszym wspólnym obowiązkiem jest stworzenie państwa, które potrafi dzieci chronić, słuchać i reagować. I dlatego wnoszę w imieniu komisji o przyjęcie sprawozdania rzecznika praw dziecka. Dziękuję bardzo. (Oklaski)