Mówca: Sprawozdawca Zbigniew Konwiński
Data: 2014-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Finansów Publicznych przedstawiam sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Sejm na 67. posiedzeniu 7 maja skierował powyższy projekt ustawy do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. Komisja Finansów Publicznych po rozpatrzeniu powyższego projektu ustawy na posiedzeniach w dniach 8 maja i 5 czerwca wnosi o uchwalenie projektu ustawy z druku nr 2456. Projekt rządowy został bardzo dokładnie omówiony podczas pierwszego czytania przez pana ministra Cichonia. Ja powiem pokrótce o głównych założeniach projektu i też w skrócie przedstawię zmiany, które zostały wprowadzone do tego projektu przez Komisję Finansów Publicznych. Zwalczanie szkodliwej konkurencji ze strony części państw, przede wszystkim tak zwanych rajów podatkowych, oraz przeciwdziałanie praktykom odraczania lub unikania opodatkowania przez wykorzystanie mechanizmu przesuwania dochodów do spółek zależnych zlokalizowanych w krajach o preferencyjnych systemach podatkowych to jedna z najważniejszych zmian zaproponowanych w projekcie nowelizacji ustaw podatkowych. Do projektu wprowadzono również przepisy doprecyzowujące już istniejące regulacje oraz eliminujące istniejące lub potencjalne wątpliwości związane z aktualnym brzmieniem przepisów oraz zakresem ich stosowania. W grupie zmian znajdują się propozycje, których celem jest zapewnienie spójności pomiędzy obiema ustawami o podatku dochodowym, szczególnie tam, gdzie zróżnicowanie nie ma uzasadnienia merytorycznego. Nowe przepisy uwzględniają również bieżące orzecznictwo sądów administracyjnych. Pokrótce omówię zmiany zaproponowane w projekcie nowelizacji ustawy: wprowadzenie przepisów przewidujących opodatkowanie dochodów z zagranicznych spółek kontrolowanych, wprowadzenie przepisów określających sposób ustalania wartości przychodów i kosztów świadczeń w naturze, wyłączenie z możliwości skorzystania ze zwolnienia od podatku wypłat dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych podlegających odliczeniu w spółce wypłacającej, tzw. pożyczka partycypacyjna, odroczenie opodatkowania dochodu z tytułu wniesienia, np. przez uczelnie wyższe czy twórców, do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego w postaci własności intelektualnej na 5 lat od dnia objęcia w ten sposób udziałów lub akcji, wprowadzenie alternatywnych wobec przepisów o niedostatecznej kapitalizacji zasad rozliczenia podatkowego odsetek od pożyczek, usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zasad stosowania certyfikatów rezydencji niezawierających okresu ważności, uproszczenie zasad poboru podatku oraz nowe zwolnienia od podatku. Wymieniłem zmiany, które wprowadzał projekt rządowy, a teraz w dużym skrócie przedstawię część zmian, które wprowadziła komisja. Znaczna część tych zmian ma charakter legislacyjny, doprecyzowujący przepisy. Część zmian, które zostały wprowadzone, omówię. W art. 1 w pkt 10 po lit. c dodano nową literę. W projektowanej ustawie proponuje się szczególną regulację dotyczącą wkładów w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej, wnoszonych do spółek kapitałowych m.in. przez uczelnie wyższe i twórców. Propozycja tej regulacji co do zasady opiera się na przesunięciu opodatkowania dochodu powstałego w dniu objęcia udziałów na dzień, w którym upływa okres 5 lat od dnia tego objęcia. W praktyce jednak może zaistnieć sytuacja, kiedy zbycie udziałów objętych w ten sposób w spółce nastąpi jeszcze przed opodatkowaniem dochodów z tytułu takiego objęcia. Oznaczać to będzie, że powstanie obowiązek uregulowania zobowiązania podatkowego z tytułu objęcia udziałów w spółce w momencie zbycia udziałów lub akcji otrzymanych w zamian za wkład w postaci własności intelektualnej. Wprawdzie istniejące obecnie przypisy w tym zakresie, wydaje się, regulują również taką sytuację, jednak w celu wyeliminowania jakichkolwiek wątpliwości co do zastosowania w tym przypadku wyżej wymienionej regulacji uznaliśmy w komisji finansów za zasadne przyjęcie tej poprawki. W art. 1 w pkt 11 zaproponowano w art. 15c w ust. 5 inne brzmienie pkt 2. Celem zmiany tego przepisu jest umożliwienie aktywniejszego, niewywołującego negatywnych skutków podatkowych, uczestnictwa firm leasingowych w udzielaniu pożyczek na rzecz rolników na potrzeby współfinansowania inwestycji w ramach polityki spójności, wspólnej polityki rolnej lub wspólnej polityki rybołówstwa. W art. 1 w pkt 20 w dodawanym art. 24a zaproponowano nowe brzmienie ust. 8. Zmiana treści dodawanego do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 24a ust. 8 ma na celu doprecyzowanie tego, że w przypadku gdy większa liczba podatników niż jeden jest udziałowcem w zagranicznej spółce kontrolowanej położonej w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, podział dochodów tej spółki nastąpi na wszystkich podatników w proporcji do posiadanych udziałów. W art. 1 pkt 20 w dodawanym art. 24a w ust. 10 zaproponowano nadać inne brzmienie pkt 3. Zmiana ta ma na celu jednoznaczne wskazanie możliwości zastosowania przepisu w odniesieniu do jednostek zależnych będących polskimi rezydentami. W art. 2 po pkt 1 dodano nowy punkt. Powyższa poprawka dotyczy zasad opodatkowania dochodu osiąganego przez małżonków z najmu i dzierżawy. W obecnym stanie prawnym dochody czy przychody z najmu na przykład mieszkania małżonkowie, między którymi istnieje wspólność majątkowa, opodatkowują odrębnie, chyba że złożą stosowne oświadczenie o opodatkowaniu całości dochodu/przychodu z tego tytułu przez jednego z nich. Oświadczenie takie nie skutkuje w następnych latach, co oznacza, że małżonkowie obowiązani są składać takie oświadczenia corocznie. Poprawka ta ma na celu zmianę tego stanu rzeczy. W efekcie tej poprawki złożenie przez małżonków oświadczenia o opodatkowaniu całości dochodu/przychodu przez jednego z małżonków będzie skutkowało również w latach następnych, do czasu rezygnacji przez małżonków z opodatkowania całości dochodu/przychodu przez jednego z nich. W art. 2 w pkt 5 w lit. a zaproponowano nowe brzmienie tiret drugiego. Poprawka ma na celu uznanie, że odsetki od lokat tworzonych przy rachunku służącym do obsługi działalności gospodarczej stanowią przychód z działalności gospodarczej. W obecnym stanie prawnym odsetki od środków na rachunku bankowym utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą stanowią dochody z działalności gospodarczej. Obowiązujące przepisy budziły wątpliwości, jeśli chodzi o odsetki od lokat tworzonych na takich rachunkach. Przyjęte w projekcie rozwiązanie zakłada, że przychody z lokat tworzonych przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą przy rachunkach służących do obsługi tej działalności zaliczane będą do źródła: kapitały pieniężne. Rozwiązanie to powoduje trudności w realizacji obowiązku poboru podatku przez płatnika w przypadku działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółek niebędących osobami prawnymi. Obowiązek ten byłby niemożliwy do zrealizowania również w przypadku spółki niebędącej osobą prawną, w której wspólnikami byłyby inne spółki niebędące osobami prawnymi. Mając na uwadze powyższe oraz obecnie prezentowane m.in. stanowisko Ministerstwa Finansów dopuszczające możliwość zaliczenia przychodów z praw majątkowych albo z innej działalności wykonywanej osobiście do przychodów z działalności gospodarczej, zasadne było odstąpienie od rozwiązania zawartego w projekcie i uznanie, że odsetki od lokat na rachunkach utworzonych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą stanowić będą przychody z działalności gospodarczej, tak jak jest obecnie, od środków na tych rachunkach. W art. 6 w ust. 2 komisja wprowadziła nowe brzmienie przepisu. Obecne brzmienie przepisu w projekcie rządowym budzi wątpliwości co do tego, czy z nowego rozwiązania dotyczącego ograniczenia wysokości odsetek zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów będą mogli skorzystać podatnicy, którzy zawarli umowę pożyczki przed dniem 1 stycznia 2015 r., jeżeli przed tym dniem również kwota pożyczki została faktycznie przekazana. Nie powinno się wyłączać takiej możliwości. Nowe przepisy powinny być stosowane do każdej sytuacji udzielania pożyczki przed dniem wejścia w życie projektowanych przepisów, bez względu na to, kiedy nastąpiło faktyczne przekazanie kwoty pożyczki na rzecz pożyczkobiorcy. Jeszcze krótko omówię jedną poprawkę. W art. 2 w pkt 7 lit. a po tiret szóstym wprowadzono nowe brzmienie przepisu. Na podstawie art. 5c ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny. Dodatek ten został wprowadzony do ww. ustawy ustawą z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw. Z postanowień art. 28 ww. nowelizacji wynika, że dodatek energetyczny przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej od 1 stycznia 2014 r. Ustawodawca, wprowadzając do ustawy Prawo energetyczne dodatek energetyczny, nie przewidział zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych polegającej na dodaniu w niej zwolnienia przedmiotowego obejmującego ww. świadczenie. W konsekwencji osoby, którym przyznano dodatek mieszkaniowy, które - jako odbiorcy wrażliwi energii elektrycznej - są również uprawnione do otrzymania dodatku energetycznego, korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych wyłącznie w zakresie dodatku mieszkaniowego. Z tych względów uznaliśmy, i to również zostało poparte przez Ministerstwo Finansów, że zasadne jest zwolnienie z opodatkowania omawianego dodatku energetycznego. W dniu 21 marca 2014 r. minister wydał rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od ww. świadczenia obejmującego rok 2014. Wprowadzenie do ustawy zwolnienia dodatków energetycznych będzie dotyczyło dodatków wypłacanych od dnia 1 stycznia 2015 r. Pokrótce przedstawiłem te zmiany, które zostały wprowadzone do projektu rządowego. Jeśli chodzi o dużą część zmian, były to zmiany legislacyjne, których nie będę już szczegółowo omawiał. W imieniu Komisji Finansów Publicznych proszę Wysoką Izbę o przyjęcie sprawozdania komisji zawartego w druku nr 2456. Dziękuję bardzo. (Oklaski)