Mówca: Zdrowia Bartosz Arłukowicz
Data: 2013-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za możliwość debaty w Sejmie na temat in vitro, debaty merytorycznej, bo od lat taka debata toczy się w polskim parlamencie, ale zbyt często, w mojej ocenie, ma ona charakter polityczny, rzadko merytoryczny. W związku z tym mamy dzisiaj możliwość, by wymienić się poglądami na temat przygotowanego przez resort zdrowia programu zdrowotnego, który dotyczy finansowania procedury in vitro. Światowa Organizacja Zdrowia kwalifikuje niepłodność jako chorobę. Niezależnie od tego, jak wiele politycznych sporów będziemy toczyć na temat niepłodności, to lekarze, eksperci i naukowcy mówią jasno: niepłodność jest chorobą, którą należy leczyć. Leczymy niepłodność na kilka różnych sposobów, farmakologicznie, chirurgicznie, ale czasem jest tak, że niepłodności, mimo stosowania metod, które wymieniłem, wyleczyć nie można. Wtedy pary stają przed trudnym wyborem, a przynajmniej będą stawać do 1 lipca tego roku, czy stać ich na to, aby móc skorzystać z nowoczesnej metody leczenia niepłodności, którą jest bardzo dobrze opisana procedura in vitro. Przypomnę, że ta procedura jest stosowana w bardzo wielu krajach od wielu lat, jest opisana i finansowana w większości państw europejskich, w większości państw w Europie i na świecie traktowana jest jako normalna procedura medyczna. Oczywiście bardzo mnie boli to, że in vitro jest traktowane w Polsce jako argument polityczny. To szkodzi zarówno pacjentom, jak i zrozumieniu tego, do czego powołana jest medycyna i między innymi procedura in vitro. Różnica między zwolennikami a przeciwnikami tej metody polega na tym, że my, lekarze, my, zwolennicy tej metody, nikomu jej narzucać nie zamierzamy, zaś przeciwnicy próbują zakazać tej metody wszystkim. To jest różnica w rozumieniu demokracji i wartości nowoczesnego państwa. Musimy pozwolić ludziom wybierać, jak chcą żyć, pozwolić im o sobie decydować. Głęboko nie zgadzam się z przeciwnikami metody in vitro nie dlatego, że mają odmienny pogląd, który ja szanuję, ale dlatego, że próbują narzucić swój pogląd innym, a na to zgody nie będzie. W związku z tym, mimo gorącej dyskusji toczonej w Sejmie, w parlamencie, publicznie w mediach, resort zdrowia przygotował program finansowania metody in vitro, w którym bardzo dokładnie opisujemy, w jaki sposób ta metoda powinna być przeprowadzana, przez kogo, dla kogo i w jakich warunkach. Bardzo jasno opisujemy warunki bezpieczeństwa pacjentów, które spełnić muszą kliniki, stawiamy najwyższe europejskie wymagania. Warunkiem uczestnictwa klinik specjalizujących się w procedurze in vitro w programie jest to, że udowodnią ekspertom, którzy zasiadają w radzie in vitro, że spełniają najwyższe standardy, jeżeli chodzi o posiadany sprzęt, kwalifikacje, a także bezpieczeństwo zarodków. Program kierowany jest do ludzi, którzy borykają się z problemem niepłodności i leczą się z jej powodu dłużej niż rok. W Polsce blisko 2 mln ludzi boryka się z problemem niepłodności, a ogromna większość z nich leczona jest innymi metodami niż in vitro. In vitro zawsze jest ostatnim etapem leczenia niepłodności, kiedy nie pomaga farmakoterapia, chirurgia, kiedy nie pomagają inne metody leczenia. Nie wolno nam, politykom, odebrać chorym dostępu do metody leczenia. Możemy ich przekonywać do swoich wartości i światopoglądu, ale nie możemy im tego zabraniać. Dlatego w programie przygotowanym na trzy lata zamierzamy pomóc 15 tys. par, sfinansować procedurę biotechnologiczną in vitro, aby ci, których na to nie stać, nie musieli odchodzić od drzwi kliniki i czekać na moment, kiedy będzie ich stać na to, aby mogli sfinansować tę, bądź co bądź, drogą procedurę. Chcemy, aby ci, którzy walczą z niepłodnością, mogli bezpiecznie, nowocześnie, z efektem i w znaczący sposób z dofinansowaniem państwa skorzystać z tej metody leczenia. Często sam nazywam ją nowoczesną, choć ona wcale już nowoczesna nie jest, bo stosuje się ją od wielu lat w wielu państwach. Nasi eksperci, profesorowie, lekarze są jednymi z najlepszych ekspertów w Polsce i Europie. Jeżdżą do innych państw szkolić innych lekarzy, prowadzą świetne kliniki, raportują do europejskich i światowych towarzystw naukowych. Znacząca część klinik in vitro pracuje, odpowiada najwyższym światowym i europejskim standardom. Raportują systematycznie do organizacji naukowych, pokazując, iż w niczym nie odstają i nie różnią się od kolegów w Europie. Jest oczywiście część klinik, które takich raportów nie tworzą. Dlatego w Polsce potrzebne jest prawo, ustawowe prawo regulujące metodę in vitro. I takie prawo zostało przygotowane w resorcie zdrowia. Jednak dopóki będzie toczyła się debata polityczna dotycząca tego prawa, pozostajemy w obowiązku wobec pacjentów, aby umożliwić bezpieczne przeprowadzanie tej procedury jako procedury medycznej. Po kilku tygodniach pracy ekspertów stworzyliśmy program, który bardzo dokładnie opisuje sposób, w jaki in vitro będzie w Polsce przeprowadzane. W Europie mamy trzy modele podejścia do procedury in vitro. Mamy model restrykcyjny, który bardzo restrykcyjnie opisuje warunki, w których można stosować tę metodę. Przykładem państw, w których zostały przyjęte takie rozwiązania, są Niemcy i Włochy. Warto podkreślić, że we Włoszech ustawą opisującą in vitro zajmował się trybunał konstytucyjny, który podważał pewne zapisy dotyczące tej metody restrykcyjnej i sposobu jej rozumienia. Mamy także model liberalny, zgodnie z którym przepisy pozwalają na dużo więcej niż w przypadku innych modeli europejskich. My stworzyliśmy model procedury in vitro oparty na programie pragmatycznym stosowanym w zdecydowanej większości państw europejskich, na metodzie pragmatycznej, która gwarantuje największe bezpieczeństwo i największą efektywność, skuteczność przeprowadzanej procedury. Oczywiście nie jest tak, że procedura in vitro pomoże wszystkim, to naturalne. Jednak także w przypadku naturalnego procesu rozrodu mamy do czynienia z sytuacją, kiedy do efektu nie dochodzi. Zbudowaliśmy ten program tak, aby przystąpić do niego mogli tylko ci najlepsi w Polsce. Będziemy bardzo skrupulatnie kontrolowali każdą klinikę, która będzie uczestniczyć w programie, zarówno pod względem sprzętu, jakości, efektywności, ale przede wszystkim bezpieczeństwa pacjentów, a także gwarancji bezpieczeństwa wytworzonych zarodków. Chcemy po roku funkcjonowania programu bardzo dokładnie ocenić te kliniki, które będą brały w nim udział, a także efekty stosowanej procedury medycznej. Stworzymy także rejestr. Pierwszy raz w Polsce tworzymy rejestr, w którym będziemy opisywali całą procedurę, każdego pacjenta i każdą parę, która podda się tej procedurze. Ten rejestr jest potrzebny nie tylko dlatego, aby resort wiedział, w jaki sposób są wydawane środki finansowe, ale on jest tworzony przede wszystkim dlatego, żebyśmy mieli pewność, gwarancję bezpieczeństwa pacjentów, którzy korzystają z tej metody. Rejestr jest przygotowany, program został przyjęty, został też otwarty konkurs. Chęć udziału w tym projekcie zgłosiło 37 klinik. Część z nich nie dopełniła wszystkich warunków formalnych. W tej chwili trwa dopracowywanie dokumentów. Chcę uspokoić opinię publiczną i państwa posłów, bo pojawiały się doniesienia medialne, iż tylko 2 kliniki spełniają warunki, że to nieprawda. Prawda jest taka, że część klinik nie dopełniła pewnych koniecznych wymogów formalnych i one w tej chwili to nadrabiają. (Dzwonek) Chcemy, aby 1 lipca wszyscy ci, którzy borykają się z problemem niepłodności, mogli przyjść do klinik zajmujących się procedurą in vitro i mieć pewność, że drzwi nie zamkną się przed nimi tylko dlatego, że nie dysponują kilkunastoma tysiącami złotych. Przeznaczamy na ten program blisko 250 mln zł w skali 3 lat, ponad 30 mln zł w tym roku. Chodzi o 15 tys. par i stopniowe poszerzanie dostępności in vitro w Polsce. Jeszcze raz bardzo dziękuję wnioskodawcom za to, że mamy dzisiaj możliwość odpowiedzi na, mam nadzieję, wszystkie merytoryczne pytania, że możemy podyskutować o in vitro jako o sposobie leczenia, a nie jako o temacie debaty politycznej. Mam nadzieję, że uda się między innymi dzięki tej debacie przekonać kolegów, szczególnie z tej strony sceny politycznej, że nie warto Polakom zabraniać. Polakom warto pozwalać podejmować decyzje o tym, jak chcą żyć, każdemu zgodnie z jego własną moralnością, własną etyką, według własnych zasad. Zasady narzucane innym nigdy nie będą akceptowane przez wszystkich, zaś akceptować i szanować swoją odmienność poglądów powinniśmy wszyscy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)