Mówca: Sprawozdawca Andrzej Szlachta
Data: 2018-07-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Premierze! Państwo Ministrowie! Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli! Panie Prezesie Narodowego Banku Polskiego! Szanowni Goście! Wysoki Sejmie! Mam honor przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. wraz z wnioskiem w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów za ten okres. Budżet państwa na 2017 r. był pierwszym autorskim budżetem rządu Prawa i Sprawiedliwości tej kadencji Sejmu, przygotowanym pod kierunkiem pani premier Beaty Szydło i wicepremiera, ministra finansów Mateusza Morawieckiego. Mam osobistą satysfakcję, że przedmiotowe sprawozdanie dotyczy bardzo dobrze opracowanego i wykonanego budżetu, który dobrze przysłużył się Polakom i Polsce w minionym roku. (Oklaski) To był budżet przełomowy pod wieloma względami. W 2017 r. produkt krajowy brutto w cenach stałych wyniósł 4,6% wobec planowanego w wysokości 3,6%. Był on zarazem o 2,2 punktu procentowego wyższy niż w Unii Europejskiej, gdzie wynosił tylko 2,4%. Był również wyższy od światowego wzrostu PKB wynoszącego 3,8%. Ten wzrost nie był wzrostem jednego roku, polski budżet, polski PKB ma tendencję wzrostową. W I kwartale tego roku wzrósł najbardziej w całej Unii Europejskiej, licząc kwartał do kwartału według danych Eurostatu. W stosunku do IV kwartału 2017 r. polski PKB wzrósł o 1,6%. Według statystyk unijnych nasza gospodarka wzrosła w I kwartale 2018 r. do poziomu 5,2%. Dług Skarbu Państwa obniżył się z poziomu 50% w roku 2016 do 46,8% PKB na koniec 2017 r. Produkt krajowy brutto w 2017 r. wyniósł 1 982 100 mln zł. W tym roku trzy największe agencje ratingowe podniosły perspektywę oceny wiarygodności kredytowej Polski. Pozytywna perspektywa odzwierciedla solidne wyniki gospodarcze i fiskalne Polski i wskazuje na zwiększone prawdopodobieństwo podniesienia ratingu Polski w następnych miesiącach. Państwowy dług publiczny obniżył się do poziomu 48,5% PKB z 51,9% PKB w 2016 r. Deficyt sektora finansów publicznych, liczony według metodyki krajowej, zmniejszył się z poziomu 2,5% PKB w 2016 r. do jedynie 0,7% PKB w 2017 r. Obniżeniu uległ także deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, liczony według metodyki unijnej ESA 2010. W 2017 r. wyniósł on 33 mld zł i stanowił 1,7% PKB. Zjawisko to jest o tyle warte podkreślenia, że deficyt tego sektora miał miejsce w warunkach realizacji szerokich programów polityki społecznej, w tym programu 500+ czy reformy emerytalnej. Do dobrej sytuacji w Polsce przyczyniła się przede wszystkim znakomita koniunktura na rynku wewnętrznym, na którym utrzymywał się boom konsumpcyjny. Poza tym dobra była sytuacja zewnętrzna, a zwłaszcza stabilny wzrost w strefie euro. Stojąca za wzrostem struktura popytu sprzyjała realizacji budżetu. Bardzo wysoki okazał się przede wszystkim wzrost spożycia gospodarstw domowych - ten wzrost wynosił 4,7% i był najwyższy od czasów wybuchu globalnego kryzysu finansowego w 2008 r. - oraz wzrost o 8,7% importu, a więc kategorii popytu finalnego, co wiązało się z najwyższymi dochodami podatkowymi. Rekordowy od dekady wzrost spożycia był wynikiem rosnących dochodów i płac. W 2017 r., po ponad ćwierćwieczu transformacji, praktycznie zniknęło w Polsce bezrobocie. Choć stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła w końcu tamtego roku i wynosi nadal 6,6%, to mierzona według bardziej prawidłowej z ekonomicznego punktu widzenia metodologii BAEL, badań ankietowych na losowo wybranej próbie osób, spadła rzeczywiście do 4,4%. Biorąc pod uwagę znaczący komponent tzw. bezrobocia strukturalnego - np. osoby pozbawione jakichkolwiek kwalifikacji zawodowych, stanowiące według Głównego Urzędu Statystycznego ok. 1/3 zarejestrowanych bezrobotnych - należy stwierdzić, że z punktu widzenia pracodawców bezrobocie jako zjawisko zniknęło. Oznacza to także rosnące kłopoty ze znalezieniem chętnych do podjęcia pracy, ale w ślad za tym idzie stała presja na wzrost płac nominalnych, które w 2017 r wzrosły o 5,4% z cokwartalną tendencją zwyżkową. Nominalny wzrost płac, wspomagany również przez inne czynniki, w tym szczególnie wzrost świadczeń społecznych, stanowiących po części efekt prowadzonej przez rząd polityki, przy jednoczesnym stosunkowo niewielkim wzroście cen, stanowił w roku 2017 główne źródło szybkiego wzrostu spożycia, dobrej koniunktury na rynku, a w ślad za tym wyjątkowo korzystnych warunków makroekonomicznych realizacji budżetu państwa. Należy stwierdzić, że wyniki gospodarcze Polski w 2017 r. okazały się zaskakująco dobre, a tempo wzrostu wyższe od oczekiwań analityków zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Oczywiście sprzyjało to realizacji budżetu w tym właśnie roku, zwłaszcza wobec przyjętych dość ostrożnych założeń makroekonomicznych. Mniejszy od zakładanego był wzrost inwestycji, który wyniósł 3,4%. Mimo przyspieszającego z kwartału na kwartał wzrostu inwestycji, nakładów brutto na środki trwałe, relacja inwestycji do produktu krajowego brutto w ciągu całego roku obniżyła się. W planie premiera Mateusza Morawieckiego wskazano, że potrzebna jest stopa inwestycji rzędu 25%. Temu ma służyć tzw. konstytucja biznesu - pakiet 5 ustaw, które mają ułatwić życie przedsiębiorcom. Odnotowane w końcu 2017 r. przyspieszenie tempa inwestowania wiązało się głównie z większymi inwestycjami publicznymi, zwłaszcza współfinansowanymi z funduszy Unii Europejskiej. Natomiast kluczowe znaczenie dla możliwości utrzymania wzrostu mają inwestycje firm, które w poprzednich latach pozostawały w stagnacji. Tegoroczne prognozy są optymistyczne, o czym świadczą wskaźniki wyprzedzające PMI za I półrocze 2018 r. Wskaźnik ten za czerwiec wyniósł 54 punkty w obszarze produkcji w sferze przemysłowej. Oznacza to według analityków, że wzrostowa tendencja w przemyśle wydłuży się do rekordowych 45 miesięcy z rzędu. Rosnące odczyty PMA powyżej 50 punktów sygnalizują szybkie tempo wzrostu aktywności gospodarczej. Oceniając realizację dochodów budżetu państwa w 2017 r., można stwierdzić: zrealizowane dochody wyniosły 350,4 mld zł i były wyższe w stosunku do prognozy z ustawy o 25 mld zł, tj. o 7,7%, a w stosunku do dochodów z roku 2016 były to dochody wyższe o 35,7 mld zł, tj. o ponad 11%. Dochody podatkowe były wyższe niż w roku poprzednim o 15,4%. Osiągnięty wyraźny wzrost dochodów podatkowych był efektem dobrej sytuacji w gospodarce, poprawy skuteczności poboru podatków oraz przesunięcia zwrotu podatku VAT ze stycznia 2017 r. na grudzień 2016 r. Dochody niepodatkowe, stanowiące 9,6% dochodów budżetu państwa, zmniejszyły się w porównaniu z dochodami z roku ubiegłego o 6,5 mld zł, tj. o ponad 16%. Przekroczyły one prognozę zakładaną w ustawie budżetowej o ponad 11,2 mld, tj. o 49,8%, co było związane z wyższą od planowanej o 8,1 mld zł wpłatą z zysku Narodowego Banku Polskiego oraz wyższymi dochodami. W 2017 r. dochody z podatku od towarów i usług wyniosły 156,8 mld zł i były wyższe o ponad 13 mld od kwoty zaprognozowanej w ustawie budżetowej. Oznacza to wykonanie prognozy dochodów z podatku VAT zawartej w ustawie budżetowej na 2017 r. na poziomie 109,3%. W porównaniu z dochodami z 2016 r. dochody z podatku VAT były wyższe o prawie 24%. Jedną z ważniejszych przyczyn ukształtowania się tak korzystnych wpływów była zdecydowana walka z oszustami podatkowymi. W 2017 r. dochody z tytułu podatku akcyzowego wyniosły 68,3 mld zł i stanowiły blisko 99% prognozy z ustawy budżetowej. W porównaniu z dochodami z 2016 r. dochody z podatku akcyzowego wzrosły o 2,5 mld zł, tj. o 3,6%. Wzrost dochodów w stosunku dochodów z roku 2016 odnotowano we wszystkich ważniejszych pozycjach, obejmujących wyroby energetyczne, tytoniowe, alkoholowe i samochody osobowe, a wynikał on m.in. z wdrożonych w 2017 r. regulacji prawnych, działań służb kontrolnych nakierowanych na walkę z szarą strefą oraz ze zwiększonego popytu konsumpcyjnego. W 2017 r. nie udało się zrealizować w pełni planowanych w ustawie budżetowej dochodów z tytułu podatku od gier. Plan wykonano w 96%, niemniej jednak uzyskane dochody były wyższe od dochodów z roku 2016 o 16,6%. Najwyższy wzrost odnotowano w segmencie zakładów wzajemnych i wiąże się go bezpośrednio z ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, której celem było zmniejszenie szarej strefy na tym rynku. Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych zostały zrealizowane w kwocie 52,7 mld zł i były wyższe od zaplanowanych o 3,3%, a w stosunku do wpływów z 2016 r. były wyższe o 9,2%. Jednocześnie dochody z podatku dochodowego od osób prawnych zostały zrealizowane (Dzwonek) w kwocie prawie 29,8 mld, co stanowiło 99,8% planu na 2017 r. i 112,8% dochodów zrealizowanych w 2016 r. W roku 2017...