Mówca: Jan Łopata
Data: 2014-10-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, pani marszałek. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo Ministrowie! Zastanawiałem się, czy i jak skomentować poprzednie wystąpienie... (Poseł Maria Zuba: To nie rola pana posła.) Nie moja rola, to prawda. ...a w szczególności to odniesienie do Lublina i może tę część, że to nie wy stanowicie o Polsce. Całe szczęście, że i wy, jeśli już użyjemy tego sformułowania, nie stanowicie o całej Polsce. (Oklaski) I może tylko z głębokim westchnieniem zostawimy to bez komentarza. Szanowny Sejmie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt zaprezentować Wysokiej Izbie stanowisko w sprawie projektu ustawy budżetowej na rok 2015. Wysoki Sejmie! To kolejny raz, kiedy rozpoczynając dyskusję nad tą ważną, jeśli nie najważniejszą ustawą, muszę wygłosić jak każdego roku podobnej treści zdanie, a mianowicie że trudne uwarunkowania makroekonomiczne - i warto to zapamiętać: trudne uwarunkowania makroekonomiczne - o charakterze zewnętrznych, międzynarodowym, ale i wynikające z nich warunki krajowe stanowiły ramę polityki budżetowej i bazę do planowania wpływów budżetowych. Przez kilka ostatnich lat odmienialiśmy przez różne przypadki wyrazy kryzys finansowy, kryzys gospodarczy w kontekście raczej świata zachodniego, Unii Europejskiej, kłopotów państw strefy euro, ale i innych potężnych gospodarek świata. Jeszcze nie przebrzmiały echa tych zawirowań, jeszcze nie w pełni ten kryzys został zażegnany, gdy wydarzenia za naszą wschodnią granicą i nasilająca się wojna handlowa między Rosją a Unią Europejską spowodowały osłabienie dynamiki eksportu na Wschód, co w konsekwencji musi wpływać i wpływa na dynamikę wzrostu gospodarczego w Polsce w obecnym roku. Konflikt ten wpływa poprzez handel międzynarodowy również na gospodarki innych państw Unii Europejskiej. Z tej to m.in. przyczyny w II kwartale bieżącego roku gospodarka strefy euro znalazła się nieoczekiwanie w stagnacji. Występują w niej oczywiście również problemy strukturalne. Rozczarowują wyniki głównych gospodarek Europy - Niemiec Francji, Włoch. Wskaźniki dotyczące przyszłości, tzw. PMI, zarówno dla przemysłu, jak i usług obniżyły się, spadł wskaźnik zaufania konsumentów, zaś dynamika akcji kredytowej dla przedsiębiorstw pozostaje ujemna. Wolniejsze, niż oczekiwano, tempo ożywienia w strefie euro oddziałuje niekorzystnie na sytuację w gospodarkach Europy Środkowo-Wschodniej, w Czechach, Rumunii, Bułgarii, a wszystko to powoduje negatywny wpływ na wzrost gospodarczy w Polsce w 2014 r. i osłabia obecnie uwarunkowania markoekonomiczne stanowiące podstawę do przygotowania budżetu na rok przyszły, na rok 2015. W szczególności osłabienie tendencji wzrostowych w III kwartale bieżącego roku - zmniejszenie wzrostu z 3,3% do 3% - wynikać będzie ze słabszych, niż oczekiwano w trakcie prac budżetowych, danych o produkcji przemysłowej i budowlanej i słabnącej dynamiki polskiego eksportu. Te uwarunkowania mogą też więc negatywnie wpłynąć na wykonanie proponowanego przez rząd budżetu państwa w 2015 r., choć w średnim horyzoncie wpływ negatywnych czynników może stopniowo wygasać, a pozytywnymi sygnałami w strefie euro i w Polsce jest - i to wypada i trzeba wyróżnić, podkreślić - wzrost zatrudnienia i spożycia indywidualnego mogący stanowić czynnik wzrostu w przyszłym roku. Wysoki Sejmie! Elementem podstawowym wyznaczającym kształt budżetów publicznych jest wzrost gospodarczy, jego dynamika. Tak jak w bieżącym roku również w 2015 r. wystąpi zróżnicowanie skali ożywienia w gospodarce światowej - między USA i strefą euro, w samej strefie euro czy w Unii Europejskiej - i globalnego wzrostu, jednak będzie ono na stosunkowo niskim poziomie w stosunku do czerwcowych założeń. Uwarunkowania makroekonomiczne okazały się mniej korzystne, niż przyjęto w czerwcowych założeniach. Korekty wprowadzone przez rząd do projektu budżetu na 2015 r. to zmiana dynamiki wzrostu PKP z 3,8% na 3,4% i obniżenie prognozy inflacji z 2,3% do 1,2%. Wskazują one na bardziej realistyczne podejście rządu do rzeczywistych procesów, jakim podlegać będzie polska gospodarka w nadchodzącym roku. Może warto zauważyć, że niewątpliwie poprawiłyby tempo tych procesów działania Narodowego Banku Polskiego. Mamy bowiem do czynienia z dość niezrozumiałą sytuacją, że Rada Polityki Pieniężnej podkreśla, iż powinna i chce obniżyć stopy procentowe, a jednocześnie ogłasza, że zrobi to nieco później. Trzeba przyznać, że jest to dość - przynajmniej my tak uważamy - niezrozumiałe stanowisko. Z tych powodów projekt budżetu na 2015 r. musiał być ostrożny, realistyczny, jeśli chodzi o stronę dochodową, i umiarkowanie oszczędny, jeśli chodzi o wydatki. Można go ocenić jako dobrze dostosowany do możliwości i niepewnych globalnych i krajowych uwarunkowań makroekonomicznych, o których wcześniej mówiłem. Wysoka Izbo! Jako zasadniczy cel polityki budżetowej jeszcze w założeniach do projektu budżetu na 2015 r. przyjęto dalszą redukcję deficytu sektora finansów publicznych. Polska zgodnie z wcześniejszymi zobowiązaniami będzie realizowała rekomendację Rady Unii Europejskiej zalecającej doprowadzenie do ostatecznego uchylenia procedury nadmiernego deficytu wszczętej jeszcze w roku 2009. Uchylenie jej ma znaczenie dla przebiegu transferu środków unijnych do Polski - o tym też pamiętajmy. Obecna procedura została zawieszona pod warunkiem zapewnienia w 2015 r. warunków do jej uchylenia. Redukcja deficytu oznacza konieczność doprowadzenia do deficytu poniżej poziomu 3% PKB. Następuje to stopniowo, również w roku obecnym. Ścisłe jednak określenie wielkości deficytu jest stosunkowo trudne ze względu na zmianę zasad jego liczenia, przejście w systemie rachunków narodowych z ESA 95 na ESA 2010. Choć po transferze aktywów OFE - ZUS relacja długu do PKB zeszła jakby na dalszy plan po wyraźnym odsunięciu ryzyka przekroczenia progów ostrożnościowych, to zmniejszenie relacji deficytu do PKB daje dodatkowe możliwości poruszania się w przestrzeni fiskalnej w 2015 r. Po skorygowaniu o czynniki nadzwyczajne deficyt budżetowy pozostaje na poziomie zbliżonym do tego z roku bieżącego, roku 2014. W 2015 r. nie planuje się wprowadzenia zasadniczych zmian w systemie podatkowym, co powoduje jego stabilność i przewidywalność dla podatników. Na kształtowanie się dochodów podatkowych wpłynąć mogą działania mające służyć zwiększeniu stopnia przestrzegania przepisów podatkowych oraz poprawa efektywności administracji podatkowej. Należy ocenić to pozytywnie, choć zapowiadane działania będą mogły przynieść odpowiednie skutki dopiero w kolejnych latach, tym bardziej że działania legislacyjne są w tej chwili podejmowane. Jeśli chodzi o wydatki, zamrożenie środków na wynagrodzenia w sektorze publicznym, z wyjątkiem pracowników uczelni publicznych, to warto zauważyć i podkreślić, że zamrożenie to stosowane jest niestety od kilku lat. Należy zwrócić na to uwagę. Takie długotrwałe działania oszczędnościowe mogą mieć skutki negatywne i powodować negatywną selekcję zatrudnionych i pogorszenie jakości ich działania, nie mówiąc o relatywnym zubożeniu tej grupy społecznej. Administracja, moim zdaniem, naszym zdaniem, powinna być przede wszystkim optymalnie liczna, ale kompetentna, zmotywowana do jak najlepszej pracy, a więc też i dobrze wynagradzana. Rosną wydatki na ubezpieczenia społeczne - wzrost o 15,6% - i na obronę narodową - o 18,8% więcej niż w planie budżetowym na 2014 r. - i mają one być o niemal 1/3 większe. Wydaje się, że odpowiednio większych przyrostów należałoby oczekiwać także w dziale: bezpieczeństwo publiczne. Komendy powiatowe Policji otrzymają, jak dobrze odczytałem, o 0,8% mniej niż w budżecie na 2014 r., a wydatki majątkowe w tych jednostkach pozostaną na poziomie sprzed roku. Na te dwa działy: obrona narodowa i ubezpieczenia społeczne, należy spojrzeć nieco szerzej. Wzrost wydatków w dziale: obrona narodowa związany jest ze sfinansowaniem wykupu odroczonych płatności wynikających z realizacji zaakceptowanego i przyjętego przez parlament programu wieloletniego ˝Wyposażenie Sił Zbrojnych RP w samoloty wielozadaniowe˝. Wydatki te występują w ujęciu kasowym i mają charakter nadzwyczajny - jest to kwota znacząca: 5,4 mld zł. Jeśli chodzi o obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, na dotacje do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przeznacza się o 12 mld więcej niż w tym roku, z czego sama zmiana zasad waloryzacji emerytur i rent w 2015 r. to wydatek większy o blisko 2 mld zł, dokładnie 1800 mln zł, a cały koszt waloryzacji wynosi blisko 4 mld zł, dokładnie 3,8 mld. O tym też pamiętajmy. Myślę, że w tym miejscu warto i trzeba wspomnieć o tym, że w dniu jutrzejszym będzie procedowany projekt ustawy o podatku PIT, który przewiduje rzeczywistą i wymierną pomoc państwa dla rodzin wychowujących dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem rodzin wielodzietnych, z trojgiem i większą liczbą dzieci. Zgodnie z projektem ustawy podatnicy będą mogli rozliczyć przyznane ulgi w rozliczeniach podatkowych już za rok 2014, a to oznacza kwotę dla budżetu na rok 2015 ponad 1 mld zł, dokładnie 1100 mln zł. Choćby te dwie pozycje, ale i zapowiedzi prac w podobnym aspekcie każą mi wyrazić podziękowanie dla rządu Rzeczypospolitej, a w szczególności dla wrażliwego na te aspekty życia społecznego pana ministra Władysława Kosiniaka-Kamysza. Dziękuję rządowi i dziękuję panu ministrowi za takie podejście. (Oklaski) (Głos z sali: A wicepremier?) Wysoki Sejmie! Można by postawić w tym miejscu pytanie o deficyt. Wzrost, o którym mówiłem, 12 mld zł na FUS, jest głównie efektem jednorazowych wpływów FUS związanych ze zmianami w otwartych funduszach emerytalnych w wysokości około 7 mld zł. Wzrost wydatków w ujęciu kasowym nie przekłada się na zwiększenie deficytu w ujęciu ESA w 2010 r., gdyż traktowane jest ono jako transakcja finansowa niewpływająca na saldo sektora. W rzeczywistości nie mamy więc do czynienia z poluzowaniem polityki fiskalnej, wzrostem deficytu i wydatków budżetu państwa w 2015 r., lecz mamy do czynienia z jednorazowym rozliczeniem korygowanym właśnie w 2015 r. Dlatego też przedstawiony dziś projekt ustawy budżetowej przy tego rodzaju uwarunkowaniach należy ocenić jako realny w wykonaniu, umiarkowanie optymistyczny i racjonalny, umożliwiający gospodarce polskiej nadal wykazywanie się stosunkowo dużą odpornością na światowe spowolnienie gospodarcze. Wysoki Sejmie! O niektórych bardziej szczegółowych rozwiązaniach zaproponowanych w projekcie budżetu będzie jeszcze mówiła w imieniu klubu pani poseł Tokarska, niemniej chciałbym również i ja zasygnalizować - nie chcę tego nazwać patologią - dziwne, powtarzające się w każdorazowych budżetach, finansowanie kultury w budżetach wojewodów. To są niewielkie kwoty w stosunku do budżetu, ale na tym przykładzie widać pewne mechaniczne traktowanie pozycji budżetowych, nie ma bowiem żadnej logiki, nie ma żadnego wskazanego kryterium podziału na budżety wojewodów. Jest to przeniesienie po raz kolejny pozycji z roku ubiegłego bez żadnej refleksji, a moim zdaniem powinna być taka refleksja, bo wszak w ciągu tego roku i lat poprzednich po wielekroć ten problem sygnalizowaliśmy, ja osobiście i inni posłowie. I co? Niestety nic, jest to na zasadzie: kopiuj, wklej, i kolejny rok występuje niezrozumiała, kilkukrotna dysproporcja między poszczególnymi województwami, niczym nieuzasadniona. Wysoki Sejmie! Myślę, że zarówno tę poruszoną ostatnio kwestię, jak i wiele innych trzeba będzie rozważyć jeszcze raz podczas prac w komisjach sejmowych. Stąd składam wniosek w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego o przesłanie projektu ustawy do komisji sejmowych w celu dalszych prac. Dziękuję bardzo. (Oklaski)