Mówca: Beata Mazurek
Data: 2016-06-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 600. Na tę ustawę czekają miliony osób, które każdego dnia wychodzą do pracy, a nie mają podpisanej umowy o pracę, lecz tylko umowę zlecenia. Patologia związana z nadużywaniem umów cywilnoprawnych dotyka całe branże, środowiska lokalne i spycha na margines życia i egzystencji wiele polskich rodzin. Dłużej nie można tego tolerować. Liberalna gospodarka ma swoje granice i państwo powinno je wyraźnie określać dla dobra swoich obywateli. Owszem, swoboda kształtowania umów, w tym wysokości wynagrodzenia, jest ważną wartością, ale tylko wtedy, gdy strony kontraktu mają porównywalną siłę. Tam, gdzie jest nierównowaga stron, należy zadbać o prawa słabszych. Dziś nikt nie ma wątpliwości co do tego, że w stosunku pracy stroną dominującą i silniejsza jest pracodawca. To on praktycznie narzuca i kreuje warunki zatrudnienia, w tym zasady wynagradzania. W przypadku zatrudnionych na podstawie umowy o pracę negocjacje płacowe związane z ustalaniem regulaminów wynagradzania przejmują związki zawodowe, chociażby biorąc udział w uzgadnianiu regulaminu wynagradzania, ale w przypadku zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych nie ma komu upomnieć się o podwyżki gwarantujące poziom minimalnego wynagrodzenia. Doświadczenia Państwowej Inspekcji Pracy pokazują jednoznacznie, że osoby wykonujące pracę na podstawie umów zlecenia są niejako pracownikami drugiej kategorii. Nie dość, że nie korzystają z praw gwarantowanych Kodeksem pracy, to jeszcze ich wynagrodzenia są na skandalicznie niskim poziomie. Znany jest przypadek pracownika ochrony, którego kontrakt był skonstruowany w ten sposób, że stawka wynagrodzenia za pierwsze 40 godzin wynosiła 25 gr, a za pozostałe godziny - 5,90 zł. Konsekwencje przyjęcia takich warunków były takie, że człowiek ten, aby wypracować kwotę odpowiadającą przynajmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, musiał spędzać na służbie kilkaset godzin w miesiącu. To nie jest odosobniona, jednostkowa sytuacja, w takich warunkach pracują setki tysięcy pracowników branży budowlanej, ochroniarskiej, firm sprzątających i szeroko pojętego sektora usług. Nieuczciwie konkurujący przedsiębiorcy, by obniżyć koszty pracy, narzucają osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych wynagrodzenie na poziomie znacznie niższym od minimalnego wynagrodzenia przysługującego za pracę w ramach stosunku pracy. Generalnie można powiedzieć, że zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej oznacza głodowe stawki godzinowe, a w efekcie pracę ponad siły. Kluczowe znaczenie dla osób, którym zagwarantowane zostanie wynagrodzenie w wysokości 12 zł za godzinę pracy, będzie miało to, czy stawkę tę będzie można skutecznie egzekwować. Rządowy projekt przewiduje, że Państwowa Inspekcja Pracy będzie czuwać nad tym, aby pracodawcy stosowali gwarantowany przez państwo minimalny poziom wynagrodzeń. Jest to szczególnie ważne, bo obecnie osoba pracująca na podstawie zlecenia w przypadku sporu co do wysokości swojego wynagrodzenia jest skazana na długotrwały i kosztowny spór w sądzie cywilnym. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła przeprowadzić kontrolę wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z minimalnej stawki godzinowej na zasadach dotychczas obowiązujących przy kontroli przepisów dotyczących prawa pracy. Propozycja rządowa przewiduje, że pracodawca niewywiązujący się z obowiązku zapewnienia minimalnej stawki godzinowej będzie popełniał wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł. Co więcej, inspektor pracy będzie oskarżycielem publicznym w sprawach dotyczących tego rodzaju wykroczeń. Rząd zaproponował, by wynagrodzenie wynikające z minimalnej stawki godzinowej, przysługujące za realizację wskazanych w ustawie umów cywilnoprawnych, podobnie jak wynagrodzenie za pracę, podlegało szczególnej ochronie. Przejawem tej ochrony ma być obowiązek wypłaty wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej w formie pieniężnej. Dzięki temu ograniczona zostanie możliwość dokonywania przez pracodawców nadużyć w postaci wywierania na zleceniobiorcę presji, aby przyjął wynagrodzenie w formie innej niż pieniężna, np. w formie towarów produkowanych przez przedsiębiorcę. Zatem państwo stwarza warunki, by przepisy o minimalnej stawce godzinowej nie zostały tylko pustą deklaracją. Należy podkreślić, że fundamentem rządowego projektu ustawy dotyczącego wprowadzenia minimalnej stawki godzinowej dla osób wykonujących pracę na podstawie określonych umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług jest porozumienie partnerów społecznych zasiadających w Radzie Dialogu Społecznego. Świadczy to o tym, że nawet w trudnych sprawach można rozmawiać w sposób konstruktywny i rzeczowy. To jedno z pierwszych porozumień wypracowanych przez związki zawodowe i organizacje reprezentujące pracodawców. Rząd w oparciu o uzgodnienia partnerów społecznych opracował rozwiązania, które uwzględniają możliwości polskich przedsiębiorców i wychodzą naprzeciw oczekiwaniom pracowników. Dodatkową wartością zaproponowanych rozwiązań jest to, że stawka minimalnego wynagrodzenia godzinowego będzie corocznie waloryzowana. Mechanizm tej waloryzacji już został w ustawie zaproponowany. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę jest kolejnym ważnym przejawem troski i zaangażowania w to, by dobrodziejstwa płynące z transformacji gospodarczej były udziałem jak najszerszego kręgu obywateli, a nie tylko wąskiej grupy wpływowych ludzi. Przygotowana przez rząd propozycja z pewnością przyczyni się do ucywilizowania (Dzwonek) stosunków pracy i ograniczy patologie płynące z nadużywania umów cywilnoprawnych. Dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera projekt i proponuje skierowanie go do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)