Mówca: Witold Klepacz
Data: 2012-06-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić opinię mojego klubu o informacji dla Sejmu i Senatu o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec-grudzień 2011 r., czyli w okresie polskiej prezydencji. Polska prezydencja w Unii Europejskiej była ogromną szansą na zaprezentowanie się Polski jako kraju głęboko zaangażowanego na rzecz integracji europejskiej, potrafiącego koordynować prace w ramach całej Rady Unii Europejskiej, zdolnego realizować projekty ogólnoeuropejskie. Niestety, ta szansa nie została wykorzystana. W ramach prezydencji zajmowaliśmy się raczej sprawami drugorzędnymi, można powiedzieć, administracyjnymi i porządkowymi. Wystąpienia pana ministra i szanownych posłów z Platformy Obywatelskiej w tej debacie to potwierdziły. To była prezydencja bardzo nierówna. Polska prezydencja, pomimo bardzo ambitnych priorytetów, początkowo była wycofana, oddaliście państwo pole działania Berlinowi i Paryżowi. Rząd nie miał wypracowanej wizji polskiej prezydencji. Ta wizja pojawiła się dopiero pod koniec prezydencji, a powinno być odwrotnie. Minister spraw zagranicznych przedstawił wówczas pogłębioną refleksję nad przyszłością Unii Europejskiej, zawierającą konkretne postulaty wzmocnienia roli Komisji i Parlamentu Europejskiego w celu budowy federalnego kształtu Unii. W trakcie tego wystąpienia przeciwstawił się również opiniom, że to rozszerzenie Unii Europejskiej było źródłem dzisiejszego kryzysu gospodarczego. W tym zakresie to wystąpienie należy ocenić pozytywnie. Natomiast analizując jego pozostałe fragmenty, trudno oprzeć się wrażeniu, że są one wymierzone przeciwko interesom zwykłych Europejczyków. Unia, według słów ministra Sikorskiego, to kontynent redukcji praw socjalnych, cięć w wydatkach publicznych oraz upowszechnienia elastycznych form zatrudnienia, a instytucje europejskie powołane są przede wszystkim do dyscyplinowania państw narodowych w kwestii deficytów budżetowych. W tym miejscu nie sposób nie upomnieć się o Europę socjalną, europejski program inwestycji w infrastrukturę, budownictwo mieszkaniowe, edukację, badania naukowe i usługi publiczne. Takie właśnie postulaty były zgłaszane przez lewicę w Parlamencie Europejskim. Stanowczo sprzeciwiamy się dotychczasowej polityce, której skutki oznaczają więcej nierówności i mniej sprawiedliwości. Za słowami pana ministra Sikorskiego ˝tożsamość narodowa˝, ˝religia˝, ˝styl życia˝, ˝moralność publiczna˝ kryje się nic innego, jak sprzeciw wobec uznania za uniwersalne praw osób homoseksualnych do niedyskryminacji i życia w formalnych związkach, sprzeciw wobec praw kobiet do decydowania o macierzyństwie. Oznacza to odrzucenie uniwersalnych koncepcji praw jednostki. To także odrzucenie uniwersalnej zasady światopoglądowej neutralności państwa. Głosy oceniające okres polskiej prezydencji w Unii Europejskiej najczęściej sprowadzają się do komentarzy o świetnej atmosferze, o budowaniu dobrego wizerunku naszego kraju. Jednocześnie José Manuel Barroso stwierdził, że spełniliśmy pokładane w nas oczekiwania. W kontekście dokonań naszego kraju w okresie prezydencji nie wiem, czy odczytywać te słowa jako pochwałę, czy jako ironię. Może po prostu zbyt wiele po polskiej prezydencji się nie spodziewał. Była komisarz, eurodeputowana Platformy Obywatelskiej Danuta Hübner stwierdziła, że głównym wyzwaniem polskiej prezydencji było stworzenie przekonania, że Polska jest odpowiedzialnym członkiem Unii Europejskiej, który zabiega o wspólny interes unijny i stabilność. Jeśli rząd postawił sobie równie ambitne cele, to rzeczywiście może uznać tę prezydencję za udaną. Jednocześnie eurodeputowana stwierdziła, że nie ma dziś żadnych argumentów, że Polska coś sobie załatwiła tą prezydencją. Jest to dobre podsumowanie polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. Po raz kolejny okazało się, że gabinet Donalda Tuska lepiej sprawdza się w kreowaniu wizerunku niż w realnym rządzeniu. Oczywiście ważne jest, żeby sprawować prezydencję w duchu europejskim, a jednocześnie przeforsować coś istotnego dla swojego kraju. Skuteczne prezydencje polegały na tym, by wpisać w nie ważne rozwiązania dla swoich krajów. Niemcy wywalczyły w czasie swojej prezydencji korzystny dla siebie traktat lizboński, Francja uzyskała pakiet klimatyczny, a Węgry - strategię naddunajską. Polsce ta sztuka się nie udała, gdyż rządowi zabrakło pomysłu i konsekwencji. Istotne kwestie podnoszone zgodnie przez opozycję dotyczyły renegocjacji pakietu klimatycznego czy wyrównania dysproporcji w dopłatach dla rolników pomiędzy krajami starej Unii a krajami, które, tak jak Polska, weszły do Unii po jej rozszerzeniu. Skandalem okazała się umowa ACTA. Niestety, trzeba jeszcze raz powtórzyć, że przez okres polskiego przewodniczenia w Radzie Unii Europejskiej centrum Unii nie znajdowało się w Warszawie, tylko w Berlinie i w Paryżu. Paradoksalnie najważniejsza kwestia, z jaką musiała poradzić sobie Unia w tym okresie, czyli kryzys w strefie euro, w ogóle naszego kraju nie dotyczyła. Wynikiem tego stanu rzeczy było marginalizowanie roli polskiego rządu w tworzeniu jednego z najważniejszych dokumentów ostatnich lat, czyli pakietu fiskalnego dla strefy euro. Ciężko również mówić o wielkim sukcesie naszej prezydencji w kontekście podpisania traktatu akcesyjnego przez Chorwację. Najtrudniejszy etap negocjacji między Unią a Chorwacją przypadł na okres prezydencji węgierskiej. Już przed jej końcem było wiadomo, że polskiej prezydencji zostaną do rozstrzygnięcia jedynie kwestie formalne. Jednocześnie upadł priorytet Europy otwartej. Nie tylko nie rozszerzono strefy Schengen o Rumunię i Bułgarię, ale wciąż samo Schengen jest kwestionowane na przykład we Francji. Niestety, polskiej prezydencji nie udało się również przybliżyć Ukrainy do Unii Europejskiej, co mogło mieć swój szczególny wymiar w kontekście zbliżających się mistrzostw Europy w piłce nożnej. Ponadto brak zdecydowanych działań zogniskowanych na zbliżenie z naszym wschodnim sąsiadem bardzo szybko obrócił się przeciwko nam. Kontrowersje wywołane procesem Julii Tymoszenko jasno pokazały, że Ukraina coraz bardziej oddala się od Unii. Polska stała się również pośrednią ofiarą tych wydarzeń w związku z próbą bojkotu Euro przez czołowych polityków europejskich. Instytucje pozarządowe również widzą w polskiej prezydencji wiele niewykorzystanych szans. Dyrektor europejskiego biura Amnesty International Nicolas Beger stwierdził, że Polska odniosła pewien sukces w wielostronnych dyskusjach na temat międzynarodowej ochrony emigrantów. Zostało to jednak przesłonięte bezczynnością w kwestii współudziału państw europejskich w programie nielegalnych transferów i tajnych więzień CIA, w tym całkowitym brakiem postępu w śledztwie w sprawie tajnych więzień w Polsce i mało ambitnym planem ochrony obrońców praw człowieka na Białorusi. Organizacja krytykuje także polską prezydencję za brak nacisków na władze w Zagrzebiu, aby skłonić je do wydania i ukarania zbrodniarzy wojennych z czasów wojny w Chorwacji w latach 1991-1995. Krytycznie do polskiej prezydencji odnoszą się również organizacje walczące o środowisko naturalne. Ich zdaniem prezydencja nie spełniła oczekiwań w kwestiach związanych z polityką energetyczną i klimatyczną. Dużym błędem polskiego rządu było dążenie do przeprowadzenia wyborów parlamentarnych w kluczowym okresie polskiej prezydencji. W takiej sytuacji priorytetem rządu było wizerunkowe zwycięstwo prezydencji, a nie rozwiązanie realnych problemów. Niestety polski rząd nie potrafił przez okres prezydencji pokazać Europie, że jesteśmy liczącym się państwem. Wydarzenia dotyczące kryzysu w strefie euro pokazały jasno, że Unia jest dziś podzielona na równych i równiejszych, utrwalił się podział na Unię dwóch prędkości. Rząd Donalda Tuska wobec takiej sytuacji ograniczył się jedynie do roli sprawnego administratora, o czym świadczą dane statystyczne przytoczone przez pana ministra. Rząd nie był w stanie przeforsować żadnego z istotnych dla Polski postulatów. Niestety polska prezydencja w Radzie Europy największą korzyść przyniosła Platformie Obywatelskiej w kampanii wyborczej. Wobec tych argumentów nie możemy udzielić poparcia informacji rządu o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec-grudzień 2011 r., a więc w okresie polskiej prezydencji. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Na zakończenie zwracam się do rządu o podpisanie i przyjęcie Karty Praw Podstawowych. Kiedy rząd zamierza to uczynić? Dziękuję bardzo. (Oklaski)