Mówca: Sprawozdawca Marcin Święcicki
Data: 2012-12-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt zreferowania pracy komisji nad projektem ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o podatku od towarów i usług. Czynię to z wielką przyjemnością, ponieważ chodzi o reakcję na zadłużenie naszego kraju, a miałem satysfakcję zgłosić 18 lat temu z tej trybuny, kiedy rozpoczynała się debata konstytucyjna, propozycję wprowadzenia do naszej konstytucji zapisu o maksymalnym zadłużeniu w wysokości 60% PKB. Ten pomysł został, jak wiadomo, przyjęty. Rezultatem tego są progi ostrożnościowe w wysokości 50% i 55% PKB. W przypadku gdy dług publiczny przekracza tę wysokość PKB, stosuje się pewne automatyczne środki zmniejszające deficyt i zmniejszające zadłużenie. Rząd przedstawił w tej sprawie propozycje, które zmierzają do tego mianowicie, aby uruchamianie tych automatycznych cięć i wymagań w stosunku do budżetu następowało nie tylko pod tym jednym warunkiem, mianowicie przekroczenia wysokości długu na koniec roku 50 bądź 55% progu, ale również żeby był spełniony drugi warunek, a mianowicie aby przeliczyć zadłużenie średnim kursem walutowym w ciągu całego roku. Ta propozycja rządowa, przypomnę, ma dwa cele. Po pierwsze, chodzi o to, że kiedy rynki wiedzą, że rząd może bronić się przed automatycznymi cięciami i przed przekroczeniem tej bariery i że wówczas będzie wpływał na kurs złotego na koniec roku, wtedy, kiedy jest on przeliczany do obliczania naszego zadłużenia na 31 grudnia, mogą podjąć działania spekulacyjne przeciwko naszemu złotemu po to, żeby odpowiednio na tej obronie zarobić i skasować to po każdym Nowym Roku. W związku z tym automatyczne adaptacje w budżecie byłyby stosowane na skutek jednorazowego wyskoku kursu, a nie na skutek jego stałego poziomu i faktycznego zadłużenia naszej gospodarki. Po drugie, ta propozycja rządowa zmierza również do tego, żeby można było od tego stanu zadłużenia odjąć prefinansowanie potrzeb pożyczkowych następnego roku. Jest rzeczą oczywistą, że jeśli chcemy zapewnić płynność finansowania naszego długu, jeśli chcemy zaciągać ten dług nie wtedy, kiedy już jesteśmy na musiku i kiedy można nam dyktować trudniejsze warunki, droższe, tylko żeby brać ten dług taniej, to lepiej mieć tutaj pewne wyprzedzenie, pewną rezerwę. Ale jeśli my zaciągamy te pożyczki i lokujemy to potem na naszych kontach, to stan tych kont, które trzeba uwzględnić... Trzeba tutaj brać jakiś rachunek netto, a więc zadłużenie minus to, co jest na kontach, które służą obsłudze długu w następnym roku. Te dwie propozycje rządu zostały przedstawione komisji. Komisja dyskutowała nad tym bardzo długo. Jeden spór dotyczył tego, czy jest to inny sposób liczenia długu. Otóż wielokrotnie podkreślali to przedstawiciele rządu, również z analizy tego projektu zmiany ustawy wynika, że to nie jest inny sposób liczenia długu. Dług dalej liczy się według kursu na ostatni dzień roku, natomiast dla uruchomienia procedur, tych automatycznych, mechanicznych procedur ostrożnościowych mających na celu zrównoważenie budżetu, zaniechanie indeksacji czy jakieś inne środki, podwyższenie podatku VAT, stosuje się drugie kryterium, właśnie to, o którym mówiłem, że przelicza się zadłużenie według kursu średniorocznego, jak również odejmuje się prefinansowanie długu na następny rok. A więc mam nadzieję, że ta sprawa została już dostatecznie jasno tutaj wytłumaczona. Jest to drugi warunek uruchomienia procedur ostrożnościowych. I następna sprawa, która była dyskutowana, mianowicie czy nie skrócić tego okresu, żeby już nie z całego roku, ale zrobić to na przykład z jednego miesiąca czy kwartału. Otóż wydaje się, że to też jest sprawa dyskusyjna, dlatego że na przykład prefinansowanie zaczyna się już w IV kwartale, wypuszczanie obligacji, które służą finansowaniu naszego długu w następnym roku. Spekulacja już mogłaby być w tym ostatnim kwartale, dlatego oczywiście lepiej, jakoś tak bardziej stabilnie i długookresowo jest wtedy, kiedy jest to cały rok. Jest tutaj pewien argument, mianowicie co zrobić, jeśli to jest stały trend, prawda, i na koniec roku mamy niski kurs. Ale jest to wypadek stałego trendu obniżania się siły naszej waluty, trwający dłużej, i wtedy ten rachunek średnioroczny mógłby w jakiś sposób to zakłócić. Otóż na to jest przecież prosta odpowiedź. Trzeba obserwować, czego to jest wynikiem, jak to się dzieje. Jedynie w takim wypadku, jeśli to faktycznie byłby wyrazisty, trwały trend i w ten sposób moglibyśmy jakoś niepotrzebnie opóźniać te procedury ostrożnościowe, one wchodziłyby za późno... Oczywiście można je stosować wcześniej, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby rząd, widząc tego rodzaju sytuacje, podejmował pewne kroki ostrożnościowe dyscyplinujące budżet. Zresztą cały czas to robimy. Pewne środki, które są zapisane w tych automatycznych procedurach, wprowadzamy bez automatycznych procedur, wprowadzamy je po prostu naszą suwerenną, odrębną decyzją, nie z automatu. Na przykład zamrożenie płac w sferze budżetowej jest w ten sposób wprowadzane. Tak więc w sumie komisja w pełni przyjęła propozycje rządowe w tym zakresie, jedynie wprowadzając pewne, na skutek sugestii przedstawionych przez biuro prawne, zmiany redakcyjno-legislacyjne - układ tych przepisów itd. W efekcie komisja większością głosów wnosi o przyjęcie przez Sejm proponowanych przez rząd zmian w ustawie o finansach publicznych i w ustawie o podatku od towarów i usług, z przyjętymi przez komisję poprawkami redakcyjno-legislacyjnymi. Chciałbym jeszcze powiedzieć, że w moim przekonaniu w żaden sposób nie stoi to w sprzeczności z tą konstytucyjną zasadą ani też nie stoi w sprzeczności z istotą tych procedur ostrożnościowych. Ta propozycja jedynie doprecyzowuje pewne praktyczne aspekty funkcjonowania procedur ostrożnościowych w naszym systemie finansowym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)