Mówca: Agnieszka Maria Kłopotek
Data: 2024-05-15 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministry! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - ˝Aktywny rodzic. Przedłożony projekt ustawy określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej i wychowywaniu dziecka oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W obliczu zmian demograficznych, społecznych i ekonomicznych, z jakimi mierzy się Polska w XXI w., a w ostatnich latach w zasadzie olbrzymiego niżu demograficznego rysuje się potrzeba podjęcia działań zmierzających do kompleksowego wsparcia rodzin w ich codziennych wyzwaniach. Głównym trendem kształtującym sytuację demograficzną w Polsce jest niestety znaczny spadek liczby urodzeń dzieci. Według danych GUS-u z 2023 r. urodziło się 272 tys. dzieci, czyli o 11% mniej niż w roku ubiegłym. Żaden program 500+ wprowadzony w 2016 r., sztandarowy program PiS, nie pomógł w sytuacji niżu demograficznego i nie podniósł dzietności. Dlatego szalenie ważne jest w tym kontekście przyjęcie rozwiązań umożliwiających i zachęcających do aktywności zawodowej rodziców dzieci, a zwłaszcza kobiet, które nie mogą, a czasami nawet nie mają możliwości, żeby wrócić na rynek pracy. Biorąc pod uwagę analizę aktywności rodziców dzieci na rynku pracy, wśród ojców pracowników widoczny jest w miarę stały poziom aktywności zawodowej bez względu na liczbę posiadanych dzieci czy też ich wiek. Natomiast w przypadku kobiet sytuacja jest diametralnie różna. Jest widoczne powiązanie aktywności zawodowej kobiet z liczbą posiadanych dzieci oraz wiekiem tych dzieci, zwłaszcza jeżeli chodzi o dzieci w najmłodszym wieku. Kobiety bardzo często rezygnują z powrotu do aktywności zawodowej, co w konsekwencji przekształca się na brak ich dalszego rozwoju i później bardzo niską emeryturę. Procedowana ustawa ma na celu zachęcenie do aktywności zawodowej rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Ustawa wprowadza do systemu prawnego trzy rodzaje świadczenia ˝Aktywny rodzic˝. Świadczenie ˝aktywni rodzice w pracy˝, świadczenie ˝aktywni w żłobku˝ oraz świadczenie ˝aktywnie w domu˝. Rodzice będą mogli skorzystać z jednego z tych świadczeń od 1 października 2024 r. ˝Aktywni rodzice w pracy˝ potocznie zwane babciowym to świadczenie wysokości 1500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Będzie ono dostępne dla tych, którzy spełnią określone kryteria. Preferencje otrzymają także opiekunowie niepełnosprawnych dzieci, dla których świadczenie to wyniesie 1900 zł miesięcznie. Dotyczy to dzieci, które potrzebują stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością codziennego współudziału opiekuna dziecka w leczeniu, rehabilitacji czy edukacji. Każde dziecko do 35. miesiąca życia w Polsce będzie miało prawo do wsparcia przez państwo. Rodzice będą mogli sami decydować, na co przeznaczą otrzymane środki. Będą mogli sfinansować opiekę sprawowaną przez nianię czy babcię jako emerytkę. Co ważne, jeżeli rodzice zdecydują się na zawarcie z nianią lub babcią umowy uaktywniającej, to składki od tej umowy będą dodatkowo finansowane przez państwo do wysokości podstawy nie wyższej niż 50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Rozwiązanie to pozwoli na coroczną waloryzację w wysokości emerytury babci zatrudnionej na podstawie umowy uaktywniającej. Zawarcie takiej umowy nie będzie warunkiem koniecznym do otrzymania tego świadczenia. Musimy pamiętać, że świadczenie ˝aktywni rodzice w pracy˝ będzie kierowane tylko i wyłącznie do rodziców aktywnych zawodowo. Świadczenie ˝aktywnie w żłobku˝ ma zastąpić aktualne dofinasowanie w wysokości do 400 zł opłaty za pobyt dziecka w instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3. Nowe świadczenie będzie adresowane do rodziców korzystających ze żłobków, klubów dziecięcych lub z pracy dziennych opiekunów. Projekt wprowadza także maksymalne limity opłat za żłobki, aby zapobiec nadmiernemu wzrostowi kosztów dla rodziców. Z kolei świadczenie ˝aktywnie w domu˝ ma zastąpić dotychczasowy rodzinny kapitał opiekuńczy. Oferuje ono wsparcie finansowe na każde dziecko w rodzinie w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Świadczenie będzie wynosiło 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to alternatywa dla rodziców, którzy nie będą korzystali ze świadczeń ˝aktywni rodzice w pracy˝ czy ˝aktywnie w żłobku˝. (Dzwonek) Nowością będzie możliwość uzyskania środków na każde dziecko, w tym także pierwsze i jedyne dziecko w wieku od 12 miesięcy do ukończenia 35. miesiąca życia. Co ważne, rodzice będą mogli w miarę potrzeb, zgodnie z indywidualną sytuacją zmienić nawet wielokrotnie jedno świadczenie na inne, ale na to samo dziecko można będzie pobierać tylko jedno świadczenie za dany miesiąc. Koszt proponowanych rozwiązań to ok. 9-10 mld zł. Mamy nadzieję, że dzięki tym zmianom spadnie liczba gmin, w których nie ma żadnej instytucji opieki nad dziećmi do lat 3, a co za tym idzie, wzrośnie poziom dostępności do opieki żłobkowej. Mamy również nadzieję na to, że ten program zachęci do rodzicielstwa i zwiększy dzietność w Polsce, a jednocześnie będzie odpowiedzią na dramatyczny niż demograficzny. Ustawa proponuje również równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, zawłaszcza dla kobiet, w związku z czym jako Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe jesteśmy za dalszym procedowaniem nad proponowanym projektem ustawy i jego przyjęciem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)