Mówca: Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak
Data: 2012-05-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Dziękuję za to pytanie. Ono pada w bardzo dobrym momencie, bo rzeczywiście kilka dni temu odbył się szczyt NATO w Chicago, na którym sojusznicy rozmawiali o przyszłości Afganistanu, również z partnerami operacji ISAF, i te tematy po tej dyskusji zyskały nowy wymiar. Pytanie klubu parlamentarnego dotyczy strategii wyprowadzenia polskich wojsk z Afganistanu, więc chciałbym zacząć od generalnego kalendarza politycznego, który w tej sprawie został przyjęty na poprzednim szczycie NATO, w Lizbonie w roku 2010, podczas którego sojusznicy postanowili, że misja w Afganistanie zakończy się w roku 2014. Przyjęto tam też zasadę ˝razem weszliśmy, razem wyjdziemy˝, która zobowiązywała sojuszników do tego, żeby solidarnie i wspólnie podejmować decyzje o swojej obecności w Afganistanie. Ta strategia, ten kalendarz został potwierdzony na szczycie w Chicago. Bez wątpienia przyjęto, że 2014 r. to jest koniec misji ISAF i koniec zaangażowania Sojuszu Północnoatlantyckiego w oparciu o obecne zasady i obecny mandat. Uznano również, że od roku 2013 ta misja będzie się przekształcała w misję o charakterze szkoleniowo-wspierającym. Jeśli chodzi o stanowisko Polski, odpowiadało ono właśnie trzymaniu się postanowień z Lizbony i mocnemu podkreśleniu tego, że my uważamy, że rok 2014 powinien być kresem misji w obecnym kształcie i że polscy żołnierze do końca roku 2014 powinni opuścić Afganistan. Jesienią ubiegłego roku Rada Ministrów, składając do prezydenta wniosek o zgodę na obecność naszego kontyngentu w Afganistanie przez kolejne pół roku, przedstawiła dokument, który mówił o kierunkach zaangażowania Polski w Afganistanie w latach 2011-2014. Dokument ten stanowił polityczną projekcję różnych działań, które będą podejmowane w sensie wojskowym przez Polskę w Afganistanie, i zakładał fazę, która w tej chwili trwa i w której obecna zmiana liczy 2500 żołnierzy i pracowników wojska w rejonie misji oraz 200 żołnierzy w odwodzie na terenie Polski, następnie fazę drugą, od października 2012 r. do października 2013 r., po zmianie charakteru misji na szkoleniowo-stabilizacyjną zmiany XII i XIII liczyć będą po 1800 żołnierzy i pracowników wojska w rejonie misji oraz 400-osobowy odwód na terenie Polski. Ostatnie dwie zmiany, XIV i XV, do końca 2014 r. realizować będą zadania doradczo-szkoleniowe i zakładamy, że liczebność kontyngentu utrzymywać się będzie na poziomie do 1000 żołnierzy i pracowników wojska w rejonie misji oraz 400 osób w odwodzie na terenie Polski. Oczywiście są to założenia, natomiast rzeczywista wielkość sił będzie zależna od postępów sytuacji w Afganistanie, zadań stawianych polskiemu kontyngentowi wojskowemu przez dowództwo ISAF. Istotnym kontekstem tej strategii jest oczywiście postęp w przekazywaniu władzy samym Afgańczykom, jeśli chodzi o bezpieczeństwo w prowincji. Jest to proces nazwany transition i do tej pory nie znaleziono dobrego polskiego odpowiednika tego słowa. Transition w prowincji, w której są obecni polscy żołnierze, czyli w prowincji Ghazni, rozpoczęło się w styczniu tego roku. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo dystryktu Ghazni, czyli miasta Ghazni, została przekazana w dniu 12 stycznia, a kilkanaście dni temu, 15 maja, prezydent Afganistanu ogłosił kolejną transzę procesu transition i w tej transzy ujęte zostało pięć kolejnych dystryktów, prowincji, czyli można powiedzieć takich powiatów, które w drugiej połowie tego roku będą przekazane pod władzę samych Afgańczyków. Zakłada się, choć ten kalendarz musi być potwierdzony przez władze Afganistanu i kierownictwo sił sojuszniczych, że wszystkie dystrykty w rejonie odpowiedzialności polskiego kontyngentu wojskowego będą przekazane Afgańczykom do końca roku 2013. W związku z powyższym opracowana została koncepcja wycofywania się polskiego kontyngentu wojskowego. Ta koncepcja z jednej strony opiera się na działaniach, które są i będą realizowane przez NATO i ISAF, z drugiej strony, ponieważ chcemy dysponować także własną strategią i własną koncepcją, w styczniu został przygotowany przez Sztab Generalny dokument w tej sprawie, tzw. wstępna koncepcja transportu powrotnego żołnierzy i pracowników wojsk oraz środków zaopatrzenia w ramach realizacji zakończenia funkcjonowania PKW Afganistan. Przyjęliśmy kilka wariantów transportu powrotnego. Wariant pierwszy zakłada dwa kierunki przemieszczenia, pierwszy - z wykorzystaniem transportu kolejowego przez terytorium byłych państw ZSRR, począwszy od Uzbekistanu, który graniczy z Afganistanem, drugi - transport drogowy przez Pakistan, następnie morski z wyżej wymienionego państwa do amerykańskich baz w rejonie Zatoki Perskiej, a potem drogą wodną do Polski. Wariant drugi przewiduje zastąpienie transportu drogowego przez terytorium Pakistanu transportem lotniczym z Afganistanu do portów państw w Zatoce Perskiej. Alternatywnie zakłada się możliwość transportu lotniczego do amerykańskiej bazy w Rumunii, a następnie transport kolejowy do Polski. Całość mienia polskiego kontyngentu wojskowego podzielono na 3 grupy przewidziane do: transportu powrotnego do kraju, pozostawienia w rejonie misji przekazywanego stronie afgańskiej lub organizacjom humanitarnym i, używając języka branżowego, wybrakowania, tj. pozostawienia na miejscu ze względu na to, że koszty transportu do Polski wielokrotnie przewyższałyby wartość tego sprzętu. Każda jednostka sprzętu została z tego punktu widzenia przeanalizowana i przypisana do którejś z tych 3 kategorii. Zakładamy, że stan osobowy opuści Afganistan do końca roku 2014 i znajdzie się w kraju, natomiast do tego momentu cały sprzęt będzie już poza Afganistanem, a dotrze do Polski w I kwartale 2015 r. To jest naturalna koncepcja, ponieważ nasi żołnierze do samego końca będą musieli dysponować jakimś sprzętem tam na miejscu. Chciałbym też poinformować państwa posłów o tym, że poza tymi założeniami staramy się przygotować tę operację na obydwu kierunkach od strony umów i od strony politycznej. W marcu byłem w Uzbekistanie i prowadziłem rozmowy z tamtejszymi władzami, podobnie zresztą jak wielu innych ministrów obrony, ministrów spraw zagranicznych z różnych państw, po to, aby przygotować pole do negocjacji umowy o tranzycie naszego sprzętu. Staramy się także w ramach tych informacji, które państwu przekazałem, rozmawiać z władzami Pakistanu. W pierwszych dniach lipca spodziewamy się wizyty ministra obrony Pakistanu. To będzie jeden z głównych tematów. Rozmawiamy na dwóch kierunkach, co pomaga na każdym z tych kierunków. Kończąc, chciałbym poinformować Wysoką Izbę, że nie widzę jakiegokolwiek zagrożenia związanego z transportem jakiegokolwiek sprzętu do Polski, jak również z tym, że nie będziemy w stanie tego zrobić. Bierzemy się do tego odpowiednio wcześnie i zakładamy, że do końca bieżącego roku będziemy już dysponowali konkretnymi ramami formalnoprawnymi i logistycznymi mającymi służyć temu, żeby w latach 2013-2014 przeprowadzić operację ewakuacji sprzętu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)