Mówca: Marcin Kulasek
Data: 2020-05-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewica mam zaszczyt zaprezentować stanowisko wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o nawozach i nawożeniu oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Przepisy art. 20-36 rozporządzenia nr 2019/1009 należało wdrożyć do 16 kwietnia 2020 r. Mamy już maj, a ustawa dopiero teraz jest przedmiotem prac Wysokiej Izby. Widać, że rząd zajęty był przeprowadzaniem wyborów kopertowych, więc zabrakło mu czasu na wdrożenie prawa unijnego. Szkoda, bo posłowie byli gotowi do pracy. Rząd zaproponował przeniesienie kompetencji w zakresie nadzoru nad wprowadzaniem do obrotu nawozów, nawozów oznaczonych znakiem ˝nawóz WE˝ i środków wspomagających uprawę roślin do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, PIORiN. Do tej pory te kompetencje znajdowały się w gestii Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, IJHARS. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa dostaje nowe obowiązki, ale nie dostaje nowych etatów, nowego sprzętu, nowych środków finansowych. Wszystko ma dziać się bezkosztowo, ale przecież wszyscy wiemy, że tak jak nie ma darmowych obiadów, tak samo nie ma darmowych kontroli. Bezkosztowo to nawet listonosze nie chcą roznosić pakietów pocztowych premiera Sasina, a co dopiero inspektorzy mieliby bezkosztowo przeprowadzać kontrole. Zresztą i listonosze, i pracownicy inspekcji ochrony roślin i nasiennictwa zasługują na podwyżki, bo zarabiają zwyczajnie za mało w zestawieniu z nałożonymi na nich obowiązkami. Pracownicy PIORiN nie tylko działają i zarabiają za mało, ale również są przeciążeni zadaniami. Bez dodatkowych środków i dodatkowego wzmocnienia kadry PIORiN nie będzie w stanie realizować nowych zadań. O jakich pieniądzach mówimy? Generalny inspektorat ochrony roślin i nasiennictwa podliczył koszty niezbędne do realizacji zadań, które rząd chce na niego nałożyć, i wystawił rachunek - 4 mln zł rocznie. Panie Premierze! Gdzie są 4 mln zł dla inspekcji ochrony roślin i nasiennictwa? Czy będzie nowelizacja waszego niezrównoważonego budżetu? Czy będzie nowelizacja tego budżetu? Wszak ustawa, z wyłączeniem niektórych artykułów, wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Ale pewnie nie będzie nowelizacji budżetu, nie będzie 4 mln, o które prosi inspekcja. Co zatem będzie? Osłabienie nadzoru realizowanego w ramach aktualnych kompetencji, czyli będzie za mało kontroli nawozów, ale też za mało kontroli środków ochrony roślin. Nadzór nad obrotem środkami ochrony roślin i stosowaniem środków ochrony roślin ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo żywności, jej konsumentów i ochronę środowiska. Nie można więc tutaj pozwolić na poluzowanie śruby. W 2019 r. odsetek wykrytych przekroczeń pozostałości środków ochrony roślin w próbach materiału roślinnego pobieranego przez PIORiN wzrósł do 3,5%. W tej sytuacji wskazane byłoby zwiększenie nadzoru nad stosowaniem środków ochrony roślin. Obecnie to 7 tys. kontroli rocznie, a powinno być ich jeszcze więcej. Rząd proponuje nam ustawę, która tę liczbę kontroli de facto zmniejszy. Dlaczego? Bo PIORiN oprócz kontroli środków ochrony roślin dostaje kontrolę nawozów, a przecież asortyment nawozów jest zdecydowanie większy niż środków ochrony roślin. Co więcej, funkcjonuje znacznie więcej punktów sprzedaży tych towarów. PIORiN dostaje dwa razy więcej roboty i ani jednego etatu więcej do wykonania tej roboty. Polska importuje rocznie 2 mln t nawozów. PIORiN ma kontrolować te 2 mln, nie dostając od rządu nawet pół etatu. A ile tych etatów powinno być? Główny inspektor ochrony roślin i nasiennictwa to policzył. Prosi rząd o 38,5 etatu: 3,5 etatu dla siebie, 35 - dla inspekcji wojewódzkich, o zapewnienie środków finansowych na wynagrodzenia i na przeprowadzenie kontroli, o wyposażenie miejsc pracy dla nowo przyjętych pracowników, o szkolenie przygotowawcze przed wejściem w życie zmian ustawy, o szkolenia dla nowo przyjętych pracowników, którym to zadanie zostanie powierzone po wejściu w życie znowelizowanej ustawy - razem 4 mln zł. Lewica uważa, że przedmiotowa ustawa jest potrzebna, ale skończmy z praktykami polegającymi na tym, że państwo robi coś bezkosztowo, że instytucja dostaje nowe zadania i nie dostaje nawet pół etatu na ich realizację. Za nowymi zadaniami muszą iść pieniądze i etaty, inaczej nigdy nie wyjdziemy z etapu państwa z tektury. Dziękuję bardzo.