Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-11-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko wobec sprawozdania komisji o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej. Omawiany dziś pakiet zmian w prawie podatkowym, ustawie o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, Prawie o szkolnictwie wyższym oraz ustawie o Polskiej Akademii Nauk jest ukierunkowany na zdynamizowanie działalności innowacyjnej polskich ośrodków naukowo-badawczych oraz poprawę warunków działalności innowacyjnej w naszym kraju. Polska przez lata lokowała się w ogonie światowych rankingów innowacyjności, zaś nasze uniwersytety w czwartej setce podobnych zestawień. Mimo widocznej poprawy w ostatnich latach, mimo awansu w rankingach innowacyjności obecny stan polskiej nauki z pewnością nie wyczerpuje naszych marzeń i ambicji w tym zakresie. Środowisko naukowe w Polsce od lat postulowało zmiany podatkowe w działalności innowacyjnej. Omawiana ustawa dotyczy zmian w obu ustawach o podatkach dochodowych oraz w ustawie Ordynacja podatkowa. Polegają one na: zniesieniu opodatkowania aportu własności intelektualnej i przemysłowej, rozszerzeniu listy kosztów kwalifikowanych o koszty uzyskania patentu, zwiększeniu kwot kosztów kwalifikowanych związanych z wydatkami na B+R (badania i rozwój), które można odliczyć od podstawy opodatkowania, wydłużeniu okresu przewidzianego na odliczenie kosztów związanych z działalnością B+R, zwiększeniu kwoty ulgi podatkowej dla podatników podnoszących poziom nakładów na B+R, możliwości przyznania zwrotu gotówkowego w przypadku wydatków kwalifikowanych, które nie mogły zostać objęte ulgą ze względu na brak dochodu lub zbyt niski dochód do opodatkowania, traktowanego na równi z nadpłatą podatku. Wszystkie wymienione zmiany należy ocenić korzystnie. Kolejne proponowane przez autorów ustawy zmiany dotyczą ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa. W przepisie art. 5a nowelizowanej ustawy dodaje się ust. la, który ma wprowadzić w odniesieniu do czynności prawnych dokonywanych przez uczelnię publiczną, PAN oraz jej instytut i instytut badawczy wymóg zgłoszenia ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa, jeżeli wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza równowartość w złotych 250 000 euro. Dotychczas limit ten wynosił 50 000 euro. Nowelizacja przewiduje też uelastycznienie zasad dysponowania przez państwowe osoby prawne posiadaną infrastrukturą, w tym również badawczą. Oznacza to, że np. uczelnie, instytuty badawcze, PAN i jej instytuty naukowe bez zgody ministra skarbu państwa będą mogły zawierać krótkie, odpłatne umowy najmu i dzierżawy mienia, np. sali konferencyjnej, sprzętu audiowizualnego. W praktyce podmioty te będą mogły swobodniej rozporządzać swoim majątkiem. Niewątpliwie postulowany kierunek zmian jest słuszny, powinien poprawić kondycję państwowych ośrodków badawczych, a przede wszystkim ich samodzielność. Wśród zmian podatkowych ustawa przewiduje m.in. zniesienie (od l stycznia 2017 r.) podatku dochodowego od własności intelektualnej wnoszonej do spółki. Zakłada także możliwość odliczenia od podatku kosztów uzyskania patentu przez małe i średnie przedsiębiorstwa oraz zwiększenie kosztów kwalifikowanych wydatków na badania i rozwój, które można odliczyć od podatku. Dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców odliczenia te wyniosą do 50%. Duże firmy będą mogły odliczyć 50% wydatków osobowych i 30% pozostałych kosztów związanych z działalnością badawczo-rozwojową (B+R). Ponadto ustawa wydłuża z obecnych 3 lat do 6 lat okres, w jakim przedsiębiorca będzie mógł odliczyć koszty poniesione na działalność badawczo-rozwojową. Przewidziano również zwrot gotówkowy dla nowo powstających przedsiębiorstw (tzw. start-upów) prowadzących działalność B+R w wysokości 18% lub 19% potencjalnego, ale niewykorzystanego odliczenia. Omawiana dziś przez Wysoka Izbę ustawa dotyka również ustawy o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o Polskiej Akademii Nauk. Pierwsza zmiana dotyczy art. 66 ust. 2 pkt 1, w myśl którego to rektor, jako organ uczelni, podejmuje decyzje w zakresie dotyczącym jej mienia i gospodarki, tak jak było do tej pory, do wysokości niezmienionej, a więc 250 000 euro. Następuje również w zakresie komercjalizacji oraz w zakresie wniesienia przez uczelnię wkładu do spółki zwolnienie od stosowania przepisów ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (projektowany art. 86ba). Co więcej, rektor nawet po utworzeniu spółki może ją dokapitalizować środkami pieniężnymi. Projektodawca nakłada na pracownika uczelni obowiązek ˝zainicjowania˝ procesu komercjalizacji poprzez złożenie informacji i oświadczenia o zainteresowaniu przeniesieniem praw do wydatków dotyczących badań. W ten sposób proponowane rozwiązanie ˝dyscyplinuje˝ pracownika w przedmiocie rozpoczęcia procedury procesu komercjalizacji i jednocześnie zobowiązuje go do określenia kierunku podejmowanych działań. Nadal, tak jak jest obecnie, decyzja o uwłaszczeniu bądź jego odmowie pozostaje uprawnieniem uczelni. Zmianie ulegnie też czas, jaki przysługuje pracownikowi do udziału w korzyściach z komercjalizacji. Do tej pory obowiązywał termin 5-letni. Zamiast tego proponuje się udział bezterminowy. Większą samodzielność w rozporządzaniu swoim majątkiem oraz działalności inwestycyjnej ma uzyskać Polska Akademia Nauk. Podczas prac w sejmowych komisjach wprowadzono do projektu nowelizacji kilka poprawek. Jedna z nich usuwa przepisy, które przesądzały, że ulga podatkowa na badania i rozwój stanowi dozwoloną pomoc publiczną. Inna z poprawek dotyczy dotacji przyznanej jednostkom naukowym na utrzymanie potencjału badawczego. 2% tych środków jednostki będą musiały przeznaczać na finansowanie działań związanych z komercjalizacją wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Wcześniej w projekcie proponowano, aby było to 0,5%. Kolejna poprawka przewiduje możliwość wspierania polskich technologii środowiskowych (w kraju i za granicą) przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Poprawka ta związana jest z realizacją zaleceń pokontrolnych NIK. Powyższe zmiany skracają procedurę transferu technologii, przyznają większą autonomię instytutom badawczym oraz pozwalają pracownikom naukowym w większym stopniu uczestniczyć w komercjalizacji innowacji. Zmiany te bez wątpienia zasługują na poparcie. Podsumowując, ustawa wprowadza spójny system instrumentów premiujących i zachęcających do podejmowania działalności innowacyjnej. Tzw. mała ustawa innowacyjna nie wzbudziła w Wysokiej Izbie kontrowersji. Pracowaliśmy nad nią w zgodzie, uzupełniając i udoskonalając wspólnie jej projekt. Pragnę wyrazić nadzieję, że również szerszy pakiet zmian, a więc tzw. duża ustawa innowacyjna, będzie procedowany w podobnej, merytorycznej atmosferze, a przede wszystkim spełni oczekiwania środowisk naukowych i biznesowych zainteresowanych działalnością badawczo-rozwojową. Liczymy na to, że już niebawem projekt trafi pod obrady Sejmu. Przyjęta jednogłośnie przez Wysoka Izbę ustawa wraca dziś po wniesieniu poprawek senackich pod obrady Wysokiej Izby. Po zapoznaniu się z poprawkami klub PSL podtrzymuje wyrażone wcześniej poparcie dla ustawy o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej.