Mówca: Marek Kuchciński
Data: 2014-12-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Proszę bardzo, tylko nie za długo. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Tadeusz Sławecki: Pani poseł - żebyśmy mówili precyzyjnie - funkcjonują 43 specjalne ośrodki wychowawcze, 38 z nich jest niepublicznych, 35 prowadzonych jest przez podmioty kościelne, to 2 tys. dzieci, w tym 90 poniżej 7. roku życia oraz 530 powyżej 18. Tam mamy i małe dzieci, i dorosłych, a określony jest wiek, w którym dziecko może być w systemie oświaty, a w systemie pieczy zastępczej nie. 650 wychowanków jest tam skierowanych postanowieniem sądu. Często są tam kierowani postanowieniem sądu. To zatem powinny być młodzieżowe ośrodki wychowawcze bądź socjoterapii. Tak że tutaj naprawdę mówmy o obowiązującym prawie. Jeśli trzeba, to je zmieniajmy, ale nie mówmy, że nic się nie stało, nic się nie dzieje. W 2014 r. - pani poseł o to pytała - została naliczona kwota 67 814 857 zł. Kwota na jednego wychowanka w specjalnych ośrodkach wychowawczych wynosi 34 400 zł. Tak że ma pani dokładne informacje, ile poszło tych pieniędzy. Najpierw rozmawiamy z wojewodami, kuratorami, którzy naszym zdaniem przez wiele lat niedostatecznie kontrolowali te ośrodki. Chcemy uzyskać właściwą informację po to, żeby nie krzywdzić ośrodków dobrze funkcjonujących. Bo dzisiaj wiemy, że te nieprawidłowości, które są, a z nimi się nie dyskutuje, bo zostały udowodnione, nie mogą kłaść się cieniem na dobrze funkcjonujących ośrodkach. To samo dotyczy innych instytucji. Problemem wymagającym rozwiązania jest obowiązujące prawo, które przewiduje działanie takich ośrodków. W tym zakresie nie zmieniło się ono od ponad 20 lat, a weszła ustawa o pieczy zastępczej. Staranną analizę rozwiązań prawnych w zakresie opieki nad dzieckiem przeprowadził np. wojewoda małopolski. W efekcie w znacznej części funkcjonują placówki, które są co prawda placówkami systemu oświaty, ale nie prowadzą szkół, często natomiast sprawują pieczę zastępczą nad dziećmi pozbawionymi opieki rodziców, czyli de facto są placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, choć nie mają ku temu uprawnień wynikających z ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Ważne jest podkreślenie, że podejmowane działania zmierzać będą w kierunku uporządkowania obu systemów: systemu oświaty oraz systemu pieczy zastępczej, a nie mają na celu poczynienia oszczędności finansowych, co często nam się zarzuca. Zależy nam na wypracowaniu rozwiązań pozwalających zagospodarować wszystkie środki finansowe przeznaczone dotychczas na funkcjonowanie specjalnych ośrodków wychowawczych. I dajemy pewne określone warianty, które mogą być realizowane. Skoro pani o to pyta, mam szczątkowe wyniki kontroli, może nie całościowe, ale np. w 16 ośrodkach część ośrodków wykonuje zadanie pieczy zastępczej w stosunku do wszystkich lub części wychowanków, np. realizuje (Dzwonek) postanowienie sądu o umieszczeniu wychowanka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Część statutów nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przepisami prawa w zakresie np. pracowników, wychowanków, nazwy organu. Nie wszystkie ośrodki zatrudniają kadrę posiadającą wymagane prawem kwalifikacje. W 14 przypadkach tak stwierdzono. W części ośrodków nie umożliwiono wychowankom wglądu do przysługujących im praw. W dwóch stwierdzono nieprawidłowości w przyjmowaniu wychowanków zgodnie z art. 2 ustawy o systemie oświaty do ośrodków dla dzieci i młodzieży wymagających specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania. Chodzi o przyjmowanie wychowanków poniżej 3. roku życia, posiadanie rodzeństwa w ośrodkach jako powód przyjęcia, przyjmowanie studentów, osób dorosłych niekontynuujących nauki, przyjmowanie wychowanków posiadających postanowienie sądu o umieszczeniu ich w pieczy zastępczej. W 20 przypadkach stwierdziliśmy tego typu naruszenie aktualnych przepisów. Jeszcze raz zapewniam, że przyglądamy się tym kontrolom. Nie są to żadne kontrole tendencyjne, jak tu sugerowano, a celem ministerstwa nie jest likwidacja, ale uporządkowanie tego, żeby funkcjonowały one zgodnie z prawem, żeby był prowadzony właściwy nadzór, właściwa opieka. I żeby te osoby, które często wkładają serce w prowadzenie tego typu działań, nie były traktowane jednakowo i oceniane tak jak ci, którzy nawet popełniają - jak tu stwierdzono wyrokiem sądowym - przestępstwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)