Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-03-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Szczególnie Panie Ministrze! Nie wiem, czy pan wie, że niebawem, w roku 2014, LOT będzie obchodził jubileusz 85-lecia. Myślę, że... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Nie wiadomo, może nie doczekać.) ...wszystkim nam winno zależeć na tym, żeby te obchody wiązały się z odzyskaniem czy uzyskaniem przez naszego narodowego przewoźnika takiej kondycji i takiej pozycji na rynku, cobyśmy w Wysokiej Izbie nie musieli prowadzić tego typu dyskusji, jaką dzisiaj prowadzimy, dyskusji, jak ratować, a po wypowiedzi pana ministra mogę powiedzieć: jak nie ratować tego naszego polskiego największego przewoźnika. Chodzi bowiem o zapowiedzi. Zacytuję tutaj fragment, bo sobie skwapliwie to zanotowałem. Jak rozumieć wypowiedzi czy deklaracje pana ministra, że ˝w LOT będzie przeprowadzona głęboka restrukturyzacja˝. Proszę rozszyfrować, co oznacza restrukturyzacja, a jeszcze bardziej co oznacza głęboka restrukturyzacja, bowiem to jest słowo klucz. To słowo padało przy każdej debacie na temat sytuacji gospodarczej różnych podmiotów państwowych oraz tych, w których zaangażowany jest bądź był Skarb Państwa. To słowo pracownikom i obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej źle się kojarzy. Po prostu za tym słowem idzie utrata wielu tysięcy miejsc pracy, a jeżeli nie utrata, to pogorszenie pozycji pracowników w tychże spółkach. Oczywiście LOT nadążał za zmianami w polskiej gospodarce. W roku 2000 stał się spółką prawa handlowego, powiem, po nieudolnej prywatyzacji z udziałem Swissair, którą przeprowadził znany nam prywatyzator Emil Wąsacz, a więc prywatyzacji, która nie wniosła tego, na co oczekiwaliśmy: ani kapitału, ani nowych połączeń lotniczych, a wręcz odwrotnie - zadołowała tę spółkę. Ta prywatyzacja skończyła się fiaskiem polegającym na tym, że w roku 2009, a więc po dziewięciu latach zmagań z tym inwestorem, Skarb Państwa przy udziale Towarzystwa Finansowego Silesia, państwowego towarzystwa finansowego, odzyskał LOT. Dzisiaj łącznie dysponuje tutaj kapitałem ponad 93-procentowym. W tych ostatnich trzynastu latach było straconych dziewięć lat przeznaczonych na to, by LOT mógł się przystosować do otoczenia, przystosować się do nowych wyzwań związanych ze zmianą pozycji Polski na mapie Europy, ze zmianą gospodarki z ręcznie sterowanej na rynkową. To były stracone lata. Oczywiście w tym okresie, a szczególnie w okresie ostatnich pięciu czy sześciu lat, odnotowujemy największy negatywny skutek nieodpowiedzialnego zarządzania w tejże spółce. Ostatni raz spółka wykreowała zysk na poziomie około 100 mln zł w roku 2007/2008, a więc to jest ostatni pozytywny wynik, jaki uzyskała, a później była strata. Rekordowo negatywnym skutkiem zarządzania jest strata za rok 2008, gdzie zaopcjowano czy zabezpieczono kursy walut i ceny paliw w tak nieudolny sposób, że kosztowało to spółkę, śmiem twierdzić, nie 450, ale około 600 mln zł. Żeby mieć poziom odniesienia, jaka to jest kwota, powiem, że roczne koszty pracownicze w tejże spółce, a więc wynagrodzenia i pochodne dla całej ponad 2-tysięcznej załogi LOT, to jest około 320 mln zł. Wtopiono wówczas 2-letnie płace całej załogi poprzez nieudolne zarządzanie finansami, poprzez nieudolne zabezpieczanie opcji walutowych i cen paliw. W tym okresie, począwszy od roku 2000 do dnia dzisiejszego, spółka straciła na wartości. Oczywiście liczę to wyłącznie poprzez wartość akcji. W roku 2000 jedna akcja kosztowała 673 zł, dzisiaj wartość tej akcji to około 15 zł, a więc spółka straciła na wartości 75 razy. To jest skala konsekwencji tego nieudacznego zarządzania przez zbyt wielu prezesów i zbyt wielu członków rad nadzorczych, bowiem w tym okresie w spółce zarządzało kilkunastu prezesów. Średnia statystyczna to jest krócej niż jeden rok. Czy w ten sposób można skutecznie, w sposób konsekwentny i zgodnie z pewną strategią prowadzić spółkę? Otóż nie da się, to jest ewidentny przykład potwierdzający tę tezę. Jak ta spółka jest zarządzana, skoro w tym okresie średnioroczny wzrost przewozów wyniósł 5%, a w roku 2012 r. nawet 7%, Rosną przychody - przynajmniej w postępie 5% w skali każdego roku statystycznego ostatniego 13-lecia - a równocześnie rosną w podobnym postępie, a może i większym, koszty działalności tegoż przedsiębiorstwa. Rośnie wskaźnik wykorzystania miejsc w samolocie, który dzisiaj wynosi ok. 78%. Oczywiście optymalnym wskaźnikiem byłby wskaźnik 90% i wówczas pewnie rachunek ekonomiczny byłby bardziej korzystny dla tej firmy. No i wracam - co jest istotne - do słowa ˝restrukturyzacja˝, bo być może za tym słowem kryje się ograniczenie zatrudnienia w tejże spółce. W ostatnim czasie, w ostatnim roku, obniżyło się o 10% zatrudnienie, tj. o ponad 200 osób. A więc to jest postęp niesamowity. Jednocześnie zmalały koszty pracy, a strata się pogłębiła. A więc do którego momentu będzie redukowana załoga, żeby poprawić wynik ekonomiczny w tej spółce? Trzeba też wiedzieć, że koszty pracy w tej spółce stanowią poniżej 10%. A zatem, panie ministrze, chociaż zwolnilibyście całą załogę, to właściwie niczego nie załatwilibyście w tej firmie, bo koszty całej załogi, koszty pracy wynoszą 320 mln zł. A więc to nie jest kierunek, chyba że zmierzacie w kierunku zatrudnienia całej załogi na tzw. umowy śmieciowe, a wtedy nie będziecie mieli ani jednego pracownika, lecz zatrudnicie jednoosobowe firmy i pilot będzie latał jako przedsiębiorca, i stewardessa będzie zatrudniona jako jednoosobowy przedsiębiorca. A być może zmierzacie - czego jeszcze w świecie nie było, będzie to nowatorstwo - w kierunku bezzałogowych samolotów... (Głos z sali: Samoobsługi.) ...albo samoobsługi, jak mi tutaj kolega poseł podpowiada. Oczywiście to są żarty, ale przyszedłem nie po to, by żartować z tej mównicy, ale po to, aby mówić o problemie, który jest przed nami, a szczególnie przed ministrem skarbu, bowiem te deklaracje, słowa, które tu padały z ust pana ministra, w żaden sposób nas nie uspokajają. Są to bowiem deklaracje, słowa, za którymi nic nie stoi, zapowiedzi głębokiej restrukturyzacji niczego nie wyjaśniają i do niczego nie doprowadzą. Chciałbym także powiedzieć, że ten nasz największy przewoźnik dysponuje 46 samolotami, a jest właścicielem, co jest istotne, tylko trzech z nich. I to są najmniejsze koszty, jakie firma ponosi przy eksploatacji. To są 3 embraery, które mają być sprzedane w tym roku. A więc, jeżeli będą sprzedane - a może już zostały sprzedane - to ta flota LOT w całości, w 100%, nie będzie własnością LOT, bowiem wszystkie samoloty będą leasingowane operacyjnie bądź finansowo. A więc co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że koszty jednego miejsca w samolocie trzeba podnieść o wartość obciążeń związanych z ratami leasingowymi. I to są koszty zdecydowanie wyższe niż koszty, które należy rozliczyć, będąc właścicielem tejże floty. A więc to nie jest kierunek, który może dać szanse istotnego odbicia się od dna, które LOT już osiągnął. Na koniec powiem, że pan Sebastian Mikosz, prezes spółki, który wykreował w latach 2009-2010 w tej spółce, kiedy zarządzał, stratę w wysokości ok. pół miliarda złotych, ten sam pan prezes ma dzisiaj przekonać załogi pracownicze tej spółki, przekonać wszystkich uczestników tego rynku do tego (Dzwonek), że przeprowadzi skutecznie LOT poprzez tzw. proces restrukturyzacji. Jednocześnie nie potrafił nawiązać dialogu społecznego, co jest kluczem do sukcesu, z reprezentacjami związkowymi, doprowadzając do tego, że zwolnił z pracy przewodniczących organizacji zakładowych dyscyplinarnie, nie mając ku temu żadnego prawa, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Ci pracownicy, szefowie związków zawodowych, zostali przywróceni do pracy. Koszty poniosła firma, pan prezes nie poniósł odpowiedzialności i po dwóch latach wraca do tej firmy i będzie znowu na styku z tymi samymi, których dyscyplinarnie zwolnił z pracy. Czy to jest gwarancją powodzenia tego procesu? Otóż nie. Panie Ministrze! W żaden sposób nie przekonał nas pan w swoim wystąpieniu do tego, że zmierzacie w dobrym kierunku. Jest szansa na restrukturyzację, na odbudowę pozycji LOT, w związku z czym poprzemy wniosek o odrzucenie tejże informacji. Dziękuję.