Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-07-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Prezes! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam przyjemność przedstawić nasze stanowisko w sprawie informacji o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015. Omawiany dziś przez Wysoką Izbę dokument kładzie się cieniem na jakości legislacji w Polsce. Jak stwierdza się w informacji Sądu Najwyższego, ˝coraz wyraźniej dostrzegany jest zły i nieprzejawiający znamion poprawy, a nawet sukcesywnie pogarszający się stan legislacji˝. Jak podkreśla w swoim liście do Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego pierwsza prezes Sądu Najwyższego pani prof. Małgorzata Gersdorf, ˝stan sądownictwa konstytucyjnego służy za papierek lakmusowy realnego demokratyzmu. Zwłaszcza bowiem wtedy, gdy następuje swoista fuzja funkcji władzy ustawodawczej i wykonawczej (a tak działa tzw. system parlamentarno-gabinetowy), musi istnieć silna przeciwwaga dla niemal omnipotentnej legislatury˝. Dziś tę równowagę próbuje się trwale naruszyć, na co nie ma zgody wielu środowisk, w tym Polskiego Stronnictwa Ludowego. Apelując do sędziów o odwagę, określiła ich pani prezes jako ˝depozytariuszy wartości polskiej demokracji˝, a przy tym ˝piastunów władzy publicznej˝. Trudno nie zgodzić się z tym apelem w dobie naruszania podstaw ustrojowych państwa. Jak czytamy dalej w sprawozdaniu, ˝wielokrotnie nowelizacje mają charakter prowizoryczny i doraźny oraz są dalekie od profesjonalizmu. Prawodawca wprowadza je bez dostatecznej refleksji i bez konsultacji, w wyniku fałszywych impulsów oraz przekonania, że jedynym remedium na nieprawidłowości występujące w stosowaniu prawa jest jego natychmiastowa zmiana˝. Nie sposób nie zgodzić się z tą krytyczną opinią i nie zapytać, jak poprawić jakość legislacji w Polsce. W informacji o działalności Sądu Najwyższego w 2015 r. poruszono problem wzrostu liczby spraw skierowanych do Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. W 2015 r. o 16% wzrosła liczba skarg kasacyjnych. W tym czasie trafiło do niej 2,5 tys. postępowań. W związku z tym przybywa też spraw, którymi izba nie zdążyła się zająć i które pozostały do rozpatrzenia w kolejnym roku. W ciągu zaledwie 2 lat ich liczba wzrosła o 92%. Zdaniem Sądu Najwyższego jedną z przyczyn tej sytuacji jest zbyt niski próg wartości przedmiotu zaskarżenia, który umożliwia złożenie skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Wynosi on obecnie 10 tys. zł i jest znacznie niższy od wartości obowiązującej w pozostałych sprawach o prawa majątkowe. W tamtym wypadku jest to 50 tys. Należy rozważyć, czy nie jest zasadne podniesienie progu wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Pozwoliłoby to odciążyć Sąd Najwyższy od spraw, które niekoniecznie powinny do niego trafiać. Rola i waga Sądu Najwyższego w sygnalizowaniu nieprawidłowości i luk w prawie jest naszym zdaniem kluczowa dla funkcjonowania systemu prawnego Rzeczypospolitej. W tym kontekście nie mogą nie niepokoić bezpardonowe ataki na tę instytucję prowadzone z pobudek czysto politycznych. Słyszeliśmy ze strony większości sejmowej o zespole kolesi, który broni status quo poprzedniej władzy. Należy dziś jasno podkreślić, że podważanie autorytetu Sądu Najwyższego to podkopywanie podstaw ustrojowych naszego państwa i osłabianie jego autorytetu. To prosta droga do destrukcji rządów prawa. W naszej opinii zapewnienie niezawisłości sędziów staje się dziś centralnym punktem debaty publicznej. Pragnę dziś przypomnieć Wysokiej Izbie stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. W swojej uchwale zgromadzenie ogólne Sądu Najwyższego stwierdza, że nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku. Powinno to właściwie uciąć dyskusje na ten temat. Grudniowa ustawa regulująca funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego nie mogła wiązać rąk sędziom trybunału w orzeczeniu o jej niekonstytucyjności. Sąd Najwyższy stwierdza to jasno całym swoim autorytetem. Możemy z uznaniem odnotować, że Sąd Najwyższy potrafi tak zdecydowanie stanąć na straży prawa i niezawisłości sędziów. Wyrażamy nadzieję, że dzięki tej pryncypialnej postawie Sądu Najwyższego unikniemy groźby swoistego dualizmu prawnego, a więc sytuacji, w której część sądów uznaje orzeczenia trybunału, a część nie uznaje. Realizację ustawowych obowiązków Sądu Najwyższego w 2015 r. należy ocenić jak najbardziej pozytywnie. Ponad 11 tys. spraw o zróżnicowanej i złożonej tematyce, w tym ponad 10 tys. rozpoznanych, szeroko prowadzone upowszechnianie informacji o orzecznictwie zarówno poprzez publikacje, jak i rzecznika, liczne inicjowane przez Sąd Najwyższy konferencje naukowe, współpraca międzynarodowa - wszystko to należy dziś docenić i za tę pracę wyrazić uznanie. W związku z tym Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego opowiada się za przyjęciem informacji o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015. Dziękuję bardzo. (Oklaski)