Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2015-06-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Widzę, że Platforma Obywatelska nawet nie chce zabrać głosu w tym temacie. Artykuł 833 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 9 i art. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują określone ograniczenia egzekucji sądowej i administracyjnej. Bez wątpienia mają one charakter socjalny. Celem tych ograniczeń jest zagwarantowanie, że przynajmniej podstawowe potrzeby bytowe dłużnika zostaną zaspokojone pomimo prowadzonej egzekucji. Przepisy te odsyłają też do innych ustaw. Ograniczenia potrąceń z wynagrodzenia za pracę określone są w Kodeksie pracy, natomiast ograniczenia potrąceń z rent i emerytur - w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle art. 87 1 , który funkcjonuje w Kodeksie pracy od 1 stycznia 2004 r., jest zasadą, że w postępowaniu egzekucyjnym wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia po odliczeniu składek i zaliczek na podatek. Na mocy przepisów K.p.c. te regulacje Kodeksu pracy stosuje się do egzekucji prowadzonych ze wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania. W efekcie tego w zasadzie wszelkie świadczenia pochodzące z pomocy społecznej, zasiłki dla bezrobotnych czy nawet stypendia są wolne od egzekucji do wysokości najniższego wynagrodzenia, czyli po potrąceniach do ok. 1300 zł. Dla ścisłości pragnę zauważyć, że jak w przypadku każdej zasady, również tu są wyjątki, i w tym przypadku są odstępstwa od reguły. Dotyczą one głównie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych co do zasady wolne od egzekucji jest 50% kwoty najniższej emerytury lub renty. Przepisy te stosuje się także do egzekucji z renty socjalnej. Regulacja ograniczeń egzekucji ze świadczeń emerytalnych w efekcie prowadzi do tego, że zasadniczo w przypadku emerytury kwota wolna od potrąceń jest niewiele większa od 400 zł, a w przypadku egzekucji z renty osób częściowo niezdolnych do pracy ta kwota jest niewiele wyższa od 300 zł. Podkreślę, że pracownik może zachować kwotę trzykrotnie wyższą niż osoba otrzymująca emeryturę, nie wspominając, jaka to jest różnica w stosunku do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Naszą propozycją ustawową jest to, aby w przypadku emerytów ustanowić zasadę zwolnienia z egzekucji kwotę najniższego świadczenia po ustawowych potrąceniach, co obecnie stanowiłoby odpowiednio 757,21 zł w przypadku emerytur i 591,37 zł w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Pragnę podkreślić, że w minimum egzystencji uwzględnia się jedynie potrzeby, których zaspokojenie nie może zostać odłożone w czasie. Na koniec 2014 r. dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego było ono określane na kwotę 515,43 zł. Podana kwota jest granicą skrajnego ubóstwa, poniżej niej występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju człowieka. Wspomnę tylko, że tak zwane minimum socjalne dla samotnego emeryta wynosiło 1058,74 zł, ale na razie taka kwota jest w sferze marzeń wielu emerytów, nawet tych, którzy nie mają żadnych potrąceń egzekucyjnych. Projekt ustawy, o którym mówimy, a którego celem jest podniesienie kwoty wolnej od egzekucji z emerytury i renty do wysokości najniższej emerytury lub renty, zależnie od rodzaju pobieranego świadczenia, po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy, został w tej kadencji Sejmu złożony przez Prawo i Sprawiedliwość do marszałka już w listopadzie 2011 r. W zamrażarce Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przeleżał do 6 lutego 2013 r., kiedy to większość komisyjna, kierując się stanowiskiem rządu, że podwyższenie kwoty wolnej od potrąceń mogłoby oznaczać pozbawienie zdolności kredytowej osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe, przyjęła wniosek o odrzucenie tego projektu. Szanowni państwo z Platformy Obywatelskiej i PSL-u, wy mówicie o zdolności kredytowej emeryta i prawach banków oraz ZUS-u, a ja, my mówimy o emerytach, rencistach, którzy nie mają szans przeżyć za 300 zł czy nawet 400 zł. Ta ustawa jest wyczekiwana przez wielu emerytów w Polsce, którzy przez te lata pisali do mnie i dzwonili do mojego biura. Ale powiem rzecz straszną (Dzwonek), o której słyszałam. Byli tacy emeryci, którzy nie wytrzymali psychicznie i nie doczekali tych zmian. Byli biedni i pożyczali, niekoniecznie w bankach, wszędzie już pożyczali, w różnych miejscach, w parabankach też, aż w końcu zostali bez środków do życia i nie wytrzymali tego psychicznie. Szanowni państwo, podniesienie kwoty wolnej od egzekucji z emerytur i rent jest konieczne. Oczywiście Prawo i Sprawiedliwość będzie głosowało przeciwko odrzuceniu tego projektu. Ale apeluję do wszystkich państwa: Przemyślcie jeszcze to stanowisko. Naprawdę ta ustawa jest dobra. Możemy nad nią jeszcze popracować. To jest oczekiwana ustawa. Bardzo proszę. Dziękuję. (Oklaski)