Mówca: Sprawozdawca Iwona Arent
Data: 2017-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Przejdę do zarzutu 3. z wniosku wstępnego. W punkcie 3. wniosku wstępnego o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej Jarosława Kaczyńskiego został sformułowany zarzut popełnienia przestępstwa opisanego w art. 231 § 1 Kodeksu karnego. Opis czynu zabronionego został sformułowany następująco: w dniu 26 lutego 2007 r. i 27 marca 2007 r. w budynku Kancelarii Prezesa Rady Ministrów nie dopełnił obowiązków jako prezes Rady Ministrów w ten sposób, iż inicjował oraz brał udział w nieformalnych spotkaniach z udziałem funkcjonariuszy podległych ministrowi sprawiedliwości prokuratorowi generalnemu itd. Nie dopełnił obowiązków, bowiem brał udział w spotkaniu zespołu, który powołał. De facto jeden z tych zespołów spotkał się - dla państwa informacji - raz czy dwa razy, a drugi w ogóle nigdy się nie spotkał. (Poseł Andrzej Halicki: Niemożliwe.) Na wstępie wywodu dotyczącego powyższego zarzutu podkreślenia wymaga to, że dla przypisania popełnienia przestępstwa z tego artykułu, o którym wcześniej wspomniałam, konieczne jest stwierdzenie, że zachowanie sprawcy realizuje zespół znamion czynu zabronionego określony w tym przepisie. Są to np. poniższe znamiona: jest to przestępstwo indywidualne, popełnić je może bowiem wyłącznie funkcjonariusz publiczny; konieczne jest ustalenie, że funkcjonariusz publiczny przekroczył swoje uprawnienia lub nie dopełnił swoich obowiązków; poprzez przekroczenie uprawnienia lub niedopełnienie obowiązków funkcjonariusz działał na szkodę interesu publicznego lub prywatnego; działanie sprawcy musi być działaniem umyślnym, a więc sprawca musi obejmować świadomością i zamiarem wszystkie znamiona czynu zabronionego, a jednocześnie jego skutek; działanie sprawcy musi wywołać skutek w postaci chociażby wystąpienia niebezpieczeństwa powstania szkody w interesie publicznym lub prywatnym. Każda z wyżej opisanych cech musi zostać sprawcy udowodniona w toku postępowania karnego. Brak realizacji chociażby jednej z tych przesłanek przesądza o tym, że poddawane prawnokarnej ocenie zachowanie nie stanowi przestępstwa. Biorąc pod uwagę pierwsze z określonych powyżej znamion czynu zabronionego, wskazać należy, iż definicja pojęcia ˝funkcjonariusz publiczny˝ znajduje się w art. 115 § 13 Kodeksu karnego. Na gruncie niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Jarosław Kaczyński w czasie, który został określony w zarzucie, pełnił funkcję prezesa Rady Ministrów, a więc był funkcjonariuszem publicznym. Odnośnie do znamienia w postaci przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków podkreślenia wymaga ich nieostrość oraz znaczny stopień ogólności. Zgodnie z doktryną prawa karnego przekroczenie uprawnień oznacza, że działanie sprawcy albo w ogóle nie wchodziło w zakres jego kompetencji, albo też co prawda mieściło się w tym zakresie, lecz było podjęte niezgodnie z przepisami prawa lub innymi regulacjami normującymi obowiązki funkcjonariusza publicznego. Niedopełnienie obowiązków oznacza zaś zaniechanie podjęcia obowiązku nałożonego na tego funkcjonariusza publicznego poprzez przepisy prawa. Rację ma zatem obrońca osoby objętej wnioskiem, wskazując, że w niniejszej sprawie opis czynu zabronionego, negatywnie wartościując pewne zachowania, działania byłego prezesa Rady Ministrów, błędnie określa je mianem niedopełnienia obowiązków. Ta forma popełnienia przestępstwa dotyczy bowiem przede wszystkim zaniechania podjęcia czy też realizacji obowiązków, a nie ich wadliwego wykonania.Jak bowiem wskazuje się w literaturze, czynność sprawcza przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego, mimo że określona została jako działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, może polegać na działaniu, przekroczeniu uprawnień lub zaniechaniu, niedopełnieniu obowiązków. Dla szczegółowego zrekonstruowania zakresu normy prawnokarnej państwo dotrzecie sobie do sprawozdania i tam doczytacie. Znamiona niedopełnienia obowiązku - to już to doczytacie państwo. I tak: przepis art. 148 Konstytucji Rzeczypospolitej wylicza podstawowe zadania prezesa Rady Ministrów związane z wykonywaniem zadań przez Radę Ministrów, mianowicie reprezentuje Radę Ministrów, kieruje pracami Rady Ministrów, wydaje rozporządzenia, zapewnia wykonywanie polityki Rady Ministrów, określa sposoby jej wykonywania, koordynuje i kontroluje pracę członków Rady Ministrów, sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym w granicach i formach określonych w konstytucji i ustawach, jest zwierzchnikiem służbowym pracowników administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 5 ustawy o Radzie Ministrów w celu wykonania zadań i kompetencji określonych w Konstytucji RP i ustawach prezes Rady Ministrów może w szczególności wyznaczyć ministrowi zakres spraw, w których minister ten działa z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, żądać informacji, dokumentów i sprawozdań okresowych lub dotyczących poszczególnej sprawy albo rodzaju spraw od ministra, kierownika urzędu centralnego, wojewody itd., zarządzić przeprowadzenie korespondencyjnego uzgodnienia stanowisk członków Rady Ministrów, zwoływać, brać udział i przewodniczyć posiedzeniom organów pomocniczych Rady Ministrów lub prezesa Rady Ministrów, bez względu na ich skład i zakres działania, zwoływać posiedzenia z udziałem właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych lub wojewodów i im przewodniczyć, przekazać, z urzędu lub na wniosek właściwego organu albo na wniosek strony, sprawę należącą do właściwości więcej niż jednego ministra lub kierownika centralnego urzędu do załatwienia wskazanemu przez siebie ministrowi, zawiadamiając o tym wszystkim inne właściwe organy oraz strony. I ostatnie: rozstrzygać o zakresie działania ministrów w razie sporu kompetencyjnego między ministrami. Zaznaczam i przypominam: art. 148 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) Jeszcze nie skończyłam, już kończę. Znając podstawowe konstytucyjne i ustawowe obowiązki, uprawnienia prezesa Rady Ministrów, nie sposób w żadnym razie doszukać się przekroczenia uprawnień czy tym bardziej niedopełnienia obowiązków w zachowaniu prezesa Rady Ministrów polegającym na inicjowaniu oraz braniu udziału w jakichkolwiek spotkaniach z udziałem innych funkcjonariuszy podległych jemu oraz innym członkom Rady Ministrów. Odwołuję się do konstytucji. Sami państwo zajrzyjcie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że szerokie kompetencje prezesa Rady Ministrów w wyznaczaniu kierunków prowadzenia spraw państwa oraz wykonywaniu obowiązków zawartych w przepisach prawa uprawniają go do spotykania się w ramach formalnych ciał doradczych, jak i doraźnych, niesformalizowanych grup z podległymi mu urzędnikami administracji rządowej oraz przedstawicielami innych organów władzy publicznej, w tym z przedstawicielami urzędu prezydenta, samorządów terytorialnych, prokuratury, samorządów zawodowych czy też organizacji pozarządowych, stowarzyszeń, związków wyznaniowych. Praktyka funkcjonowania urzędu prezesa Rady Ministrów pokazuje przy tym, że odbywanie tego typu spotkań stanowi nieodłączną część obowiązków wynikających z pełnienia tej funkcji. A zatem, podsumowując, jak państwo widzicie, wszystko było wykonywane zgodnie z konstytucją, zgodnie z polskim prawem. Wnioski nie mają podstaw prawnych. Oceniła to Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Jeżeli państwo chcielibyście szczegółowo się z tym zapoznać, bo to, co powiedziałam, to jest tylko takie ogólne przytoczenie sprawozdania, jak chcecie państwo szczegółowo zapoznać się ze sprawozdaniem, zapraszam, bo jest bardzo dobrze przygotowane, merytoryczne. Tutaj dziękuję Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej za pracę nad tym sprawozdaniem, za rzeczową, merytoryczną dyskusję. I na koniec powiem tak: komisja po przeprowadzeniu postępowania dowodowego na posiedzeniu komisji w dniu 9 marca 2007 r. przyjęła to sprawozdanie, które w części państwu przedstawiłam. Ze wszystkich powyższych względów, które także przedstawiłam, przyjęcie sprawozdania przez Komisję Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania wobec byłego prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego stało się uzasadnione i konieczne. Dlatego też komisja wnosi o podjęcie uchwały o umorzeniu postępowania. Oczywiście na koniec też dodam, że zgodnie z art. 9g ust. 4 ustawy o Trybunale Stanu komisja dołącza do sprawozdania wniosek mniejszości, który przygotował pan poseł Robert Kropiwnicki, jest podpisany pod tym wnioskiem mniejszości jako przedstawiciel, tak że zachęcam państwa do zapoznania się z tym wnioskiem mniejszości. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za udzielenie mi głosu.