Mówca: Piotr Pyzik (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-01-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przez długie wieki Królestwo Polskie, a następnie Rzeczpospolita i Japonia były państwami zbyt odległymi, aby łączyły je jakiekolwiek sformalizowane stosunki dyplomatyczne. W czasach nowożytnych Japonia aż do XIX w. pozostawała krajem prowadzącym politykę skrajnie izolacjonistyczną, a Polskę spotkała katastrofa rozbiorów, utraty państwowości i niewoli połączonej z prześladowaniem kultury i narodowej tradycji. Dlatego pierwsze kontakty polsko-japońskie charakteryzowały się tym, iż realizowane były na płaszczyźnie nieformalnej. Niemały wpływ na zadzierzgnięcie tych relacji miała polityka zsyłek na daleki wschód, jaką przez cały XIX w. uprawiały władze rosyjskie. Japończycy odkryli w Polakach ludzi ciekawych świata, stanowiących cenne źródło informacji o imperium rosyjskim, a jednocześnie odważnych i honorowych, co dawało naturalną płaszczyznę sympatii i porozumienia. Polacy byli zafascynowani japońskim przywiązaniem do tradycji, etosem służby na rzecz swojego państwa i tak bliską polskiej duszy zadziornością połączoną z dumą, poczuciem własnej wartości, odwagą i honorem. Już w czasie wojny rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905 polskie organizacje niepodległościowe próbowały nawiązywać stosunki z Japonią, a jej sukcesy militarne sprawiły, że w większej części naszego narodu narodziło się zainteresowanie kulturą tego odległego kraju, skutecznie walczącego ze wspólnym wrogiem. To uczucie sympatii do Japonii i jej mieszkańców przetrwało do dnia dzisiejszego. W marcu roku 1919 Japonia formalnie uznała niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej i od tej chwili datuje się oficjalne stosunki dyplomatyczne między naszymi państwami. Szybko nabrały one wybitnego tępa rozwoju na płaszczyźnie nie tylko gospodarczej, ale także naukowej, technicznej oraz wojskowej i wywiadowczej. Symbolem tej współpracy było uhonorowanie kilkudziesięciu japońskich oficerów - za ich dokonania w czasie wojny z Rosją - orderami Virtuti Militari. Podczas drugiej wojny światowej, mimo iż w roku 1941 Polska, będąc w obozie aliantów, zmuszona była formalnie wypowiedzieć wojnę Japonii, czego japoński rząd nie przyjął do wiadomości, kwitła zgodna współpraca wywiadowcza naszych krajów. Zaowocowało to m.in. uratowaniem kilku tysięcy polskich Żydów, którzy otrzymali japońskie wizy i dokumenty podróży. Mimo że po drugiej wojnie światowej Polska pozostawała pod kontrolą Związku Sowieckiego, a Japonia pod kontrolą USA i formalnie stan wojny zakończył się dopiero w 1957 r., a stosunki dyplomatyczne pozostawały bardzo ograniczone i chłodne, Polacy nie zmienili zasadniczo swojego stosunku do swoich przyjaciół z drugiego końca Eurazji. W latach 90. mieliśmy także okazję symbolicznie spłacić dług z początku XX w., kiedy Japonia zaopiekowała się kilkuset polskimi sierotami z Syberii. W 1995 r., a następnie w 2011 r. w Polsce gościliśmy i udzieliliśmy opieki japońskim dzieciom, ofiarom niszczycielskiego trzęsienia ziemi w Kobe i Japonii wschodniej. Dziś współpraca rozwija się - przy wciąż zmieniających się wyzwaniach, jakie świat stawia przed naszymi narodami - bardzo dobrze. Mam nadzieję, że tak pozostanie co najmniej przez kolejne 100 lat i dłużej. Dziękuję. Przebieg posiedzenia