Mówca: Marek Sowa
Data: 2017-10-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec projektu ustawy o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla. Problem niewypłacania ekwiwalentu węglowego emerytom i rencistom jest nierozwiązany od kilku lat. Przedłożony projekt ustawy jest bez wątpienia próbą pewnego rodzaju zrekompensowania strat poniesionych przez grupę ponad 230 tys. emerytów i rencistów, którym zaprzestano wypłacać ekwiwalent lub zabrano prawo do bezpłatnego węgla. Warto w tym miejscu przypomnieć, że prawo to było zagwarantowane na podstawie układów zbiorowych lub też porozumień. Na przestrzeni lat, do roku 2014, z różnym skutkiem przedsiębiorstwa górnicze wypowiadały układy zbiorowe pracy, m.in. Kompania Węglowa, o czym była tutaj mowa, w lutym 2014 r. wypowiedziała te świadczenia w przypadku 160 tys. swoich byłych pracowników. Spotkało się to z falą pozwów sądowych, które były składane przez byłych pracowników tych przedsiębiorstw. Część tych pozwów zakończyła się sukcesem. (Poseł Grzegorz Długi: Duża część.) Trzeba przyznać, że sądy przyznawały, ale część też - trzeba uczciwie powiedzieć - kwestionowała to prawo. Wówczas też było jednoznaczne stanowisko kierownictwa Kompanii Węglowej, które stwierdziło, że Kompania Węglowa i tak nie będzie ponosić kosztów tego świadczenia, bo to jest obowiązek państwa. Na marginesie trzeba dodać, zresztą mówił również o tym pan minister i moi poprzednicy, że część pracowników, byłych pracowników, jest objęta tym świadczeniem i jest ono wypłacane przez ZUS, co w sposób naturalny budzi nierówność w stosunku do poszczególnych osób. Tę grupę szacuje się na blisko 30%. Trzeba powiedzieć, że honorowanie praw nabytych i równe traktowanie osób są najważniejszymi powodami, dla których z zadowoleniem przyjmujemy inicjatywę przedłożoną przez ministra energii. Środowisko emerytów i rencistów oczekuje na propozycje prawne w tym zakresie, stąd też pozytywnie oceniamy tę propozycję. Jako Nowoczesna opowiadamy się za tym, że konieczne jest schodzenie z balastu przeszłości w postaci różnego rodzaju narzutów do emerytur. Kwota wypracowanego świadczenia pieniężnego powinna być naturalnym elementem, który obowiązuje wszystkich. Stąd też jednorazowa forma zakończenia tych elementów wydaje nam się rozwiązaniem jak najbardziej właściwym. Odnosząc się do proponowanej przez rząd rekompensaty w wysokości ok. 10 tys. zł dla emeryta lub rencisty, należy bardzo wyraźnie podkreślić, że to jest oczywiście w bezpośredni sposób związane z ceną węgla. Ten ekwiwalent pieniężny w roku 2014 na jednego emeryta wynosił 600 zł, niespełna 600 zł. W bieżącym roku jest to już ok. 1,5 tys. zł. A więc ta kwota 10 tys. zł gdyby była zastosowana 3 lata temu, starczyłaby na ekwiwalent 17 lat. Dzisiaj ona starczy zaledwie na 7-letni okres, bo takie są stawki za węgiel. Tak jak już mówił mój poprzednik, nasze ogromne obawy budzi krótki, 10-dniowy termin składania wniosków. Wydaje się po prostu niemożliwy, to nie z tego tytułu, że zabraknie informacji. Mogą być ludzkie powody, dla których ktoś po prostu nie będzie mógł tego wniosku złożyć w tak krótkim okresie. Rozumiem determinację i chęć wypłaty tych świadczeń jeszcze w bieżącym roku, ale na pewno ten okres warto, panie ministrze, poszerzyć, na ile to jest możliwe, aby wszyscy, którzy będą mieli takie prawo, mogli po prostu z niego skorzystać. W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna chcę poinformować, że opowiadamy się za dalszą pracą nad projektem ustawy i szybkim jej uchwaleniem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)