Mówca: Andrzej Matusiewicz
Data: 2016-03-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym się odnieść do niektórych wystąpień, ale tak nie ad personam, tylko po prostu na zasadzie erystyki, czyli sztuki prowadzenia sporów. Mnie się wydaje, że państwo spłycacie tę kwestię kontradyktoryjności. Bo, proszę państwa, w tym zapisie art. 167 § 1 Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu dotychczasowym sąd może podejmować inicjatywę dowodową, ale w takich wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. I teraz jakie to są wypadki? Wysoka Izbo, musiałby być tutaj szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, czyli w drodze zaskarżenia nadzwyczajnego, w postępowaniu kasacyjnym sąd musiałby ustalać, jakie to są przypadki. Więc byłaby rozbieżność orzecznictwa w zależności od stanów faktycznych, od podejścia konkretnego sędziego czy składu sędziowskiego, byłyby te dowody dopuszczane albo niedopuszczane. Więc nie funkcjonowałaby w ogóle zasada prawdy materialnej - podstawowa zasada z art. 2, że sąd ma orzekać na podstawie prawdziwych ustaleń faktycznych, bo tych prawdziwych ustaleń faktycznych by nie było. Przecież w toku długich dyskusji podczas tej nowelizacji, zakończonych ustawą z 27 września praktycy, teoretycy wyliczali, że będzie ok. 30% uniewinnień. Czy to dobrze, czy to źle, jeśli sprawca przestępstwa przy niedokładnych, niekompletnych dowodach zostaje uniewinniony? Chyba to się kłóci z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Sprawa art. 168a i art. 168b Kodeksu postępowania karnego. Państwo nie dostrzegacie tego, że na te wcześniejsze czynności operacyjne musi być zgoda sądu. Organ uprawniony do tego występuje o tę zgodę i w toku tych czynności zakreślonych w postanowieniu sądowym do konkretnych czynów dochodzą nowe okoliczności - nowe okoliczności przestępcze. Wówczas jest takie pytanie: Co wtedy? Dowiadujemy się o nowym, często jeszcze większym gatunkowo przestępstwie, i mamy to pozostawić i nie ścigać? Ostatnie zdanie należy do sądu, ja to podkreślałem w swojej wypowiedzi w imieniu klubu, bo sąd o tym decyduje, czy inicjatywa prokuratora w tym zakresie, czy taki dowód dopuścić, czy nie, jest oceniana przez sąd. Więc są jakieś instrumenty, które doprowadzają do kontroli. To nie jest tak, jak państwo przedstawiacie. Chciałem się również odnieść do tego przedłużenia terminu z 6 miesięcy do 1 roku, że można podejmować nadzwyczajne środki zaskarżenia od uprawomocnienia się. Proszę zważyć, że kilka podmiotów jest uprawnionych do wniesienia kasacji, i często się tak zdarza, że osoba skazana pisze wnioski o kasację i do ministra sprawiedliwości, i do rzecznika praw obywatelskich, i te akta krążą od jednego podmiotu do drugiego. I w takich przypadkach, gdy zachodzą przesłanki do wniesienia kasacji przez któryś z podmiotów, to naprawdę wymaga przeanalizowania, pewnego czasu. Uważam więc, że w tym zakresie przedłużenie tego terminu leży w interesie skazanego, bo uprawniony podmiot może w jego imieniu złożyć wtedy skuteczną kasację. I jeszcze chcę powiedzieć taką rzecz, że rzeczywiście padały tutaj takie kwestie, że ta nowela jak gdyby odwraca wszystko, co do tej pory było w ustawie z 27 września 2013 r. i w tej ustawie lutowej z 2015 r. Otóż nie. Proszę zauważyć, że jeżeli chodzi o postępowanie odwoławcze, zmiany są stosunkowo niewielkie, zachowane są te zasady, na podstawie których sąd okręgowy powinien podjąć orzeczenie reformatoryjne, ma możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego, a skarga do Sądu Najwyższego na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyjątkowa. Proszę zobaczyć, że ma tu zastosowanie art. 439 § 1 k.p.k., który mówi o bezwzględnych przyczynach odwoławczych. Więc ile będzie tego rodzaju spraw? To na pewno przyspieszy postępowanie i doprowadzi również do tego, że sędziowie - sędziowie odwoławczy - będą orzekać w taki sposób, by sprawę zakończyć, a nie uchylić do ponownego rozpoznania, żeby jeszcze inny skład sądu tą sprawą się zajął. To doprowadza do przewlekłości postępowania. Proszę zatem szanownych państwa adwersarzy tej ustawy, żeby popatrzyli też na to, co jest na pewno dobrym rozwiązaniem, a mówię to jako człowiek z 40-letnim stażem w sądach i w adwokaturze. Dziękuję bardzo. (Oklaski)