Mówca: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska
Data: 2018-05-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani poseł, kilka osób słusznie tu mówiło, że musimy pomóc najbardziej potrzebującym. Apelował o to pan poseł, mówiły o tym panie posłanki. Proszę państwa, gdybyśmy mieli dzisiaj w Polsce dobre, normalnie funkcjonujące orzecznictwo, nieutrwalone błędami systemowymi przez okres nie tylko tych 8 lat, o których tak często tu mówimy w Sejmie, ale dwudziestu paru lat czy nawet dłuższy, to mielibyśmy zupełnie inną sytuację. Mielibyśmy zupełnie inną sytuację. (Poruszenie na sali) Mamy jednak, proszę państwa, grupę osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, w której są osoby z ciężkim stopniem niepełnosprawności, tak jak dzisiaj osoby dorosłe niepełnosprawne, które protestują w Sejmie i które często zgłaszają się do pana biura, mojego biura, pani biura, z którymi ciągle mamy jakiś kontakt, ale sami doskonale wiemy, że wśród tych osób z orzeczeniami są takie osoby, które tego typu pomocy nie potrzebują. Natomiast w świetle prawa, proszę państwa, i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz tego wyroku, którym tak często państwo tu się posługiwaliście, trzeba zastosować zasadę równego traktowania niezależnie od tego, kiedy niepełnosprawność powstała. I to nie jest mój argument, proszę państwa, przedstawiany na potrzeby osłabienia dyskusji z paniami protestującymi, tylko to jest fakt wiążący się z tym - i to jest też to, pani poseł, co nas różni w tej dyskusji - że moja odpowiedzialność jest też odpowiedzialnością za dobre rozwiązania systemowe, bo dzisiaj, proszę państwa, my odpowiadamy i może w następnej kadencji też tak będzie, ale jeżeli przyjdzie jakakolwiek następna władza, a popełnimy dzisiaj poważne błędy, które będą skutkowały wyrokami Trybunału Konstytucyjnego albo zaburzą nam cały system, to będziemy mieli prawa nabyte. Mam tu, proszę państwa, tamten wyrok, w którym są odwołania do tych trzech zasad, tak? Możemy stosować kryterium dochodowe, nie możemy różnicować niepełnosprawnych ze względu na wiek, w jakim powstała niepełnosprawność, i ten trzeci, że możemy też różnicować. A przecież, proszę państwa, w wyniku tamtego rozwiązania, które zostało wprowadzone - i też nie ma powodu nim się chwalić, bo w warunkach protestu zostało wprowadzone, mówię o świadczeniu pielęgnacyjnym, które wynosi dzisiaj 1470 zł - mamy zróżnicowaną grupę opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych i tych osób, które pobierają świadczenie w wysokości 1470 zł, co zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając, że można wprowadzić kryterium dochodowe, ale nie powinno się w ten sposób różnicować. Nie powinno się różnicować. I proszę powiedzieć, jak wybrnąć z tej matni. Jak to zrobić? Mamy już dwie grupy opiekunów dorosłych, specjalną z kryterium, zwykłą bez kryterium, bo trybunał kazał zachować prawa nabyte, są mamy, które mają prawo do swojego świadczenia bez kryterium dochodowego i jest wyrok trybunału, który stwierdza: wprowadźcie kryterium itd. A ci wszyscy, którzy zajmują się polityką społeczną, pamiętają, że jeszcze są mamy z emeryturą EWK, które mówią: Abyśmy dostały wcześniejszą emeryturę - jeszcze tę za komuny chyba... (Poseł Krystyna Skowrońska: Nie za komuny, nie za komuny.) ...czy przed, ale ileś lat temu, 20 lat temu - musiałyśmy przepracować 20 lat. Aby dzisiaj mieć 900 zł świadczenia, mniej niż osoby pobierające dzisiaj świadczenie pielęgnacyjne. Czy mamy o tych osobach zapominać, bo wtedy też nie wprowadziliśmy zrównania tego świadczenia EWK? (Poseł Rajmund Miller: Pani minister, tylko co innego obiecywaliście państwo.) A więc to są te ograniczenia. Chcę powiedzieć, pani poseł, że znając pani temperament, spodziewałam się z pani strony większego ataku, więc poczytuję sobie za rozsądne podejście ten pani głos dotyczący tego, że tak chciałabym rozwiązać ten problem. To jest oczywiste, proszę państwa, że chciałabym, tylko jeżeli nie rozwiążemy problemu orzecznictwa, nad którym w zaciszu gabinetu pracujemy, w zaciszu gabinetu, żeby nie ukręcić... (Poseł Krystyna Skowrońska: 3 lata. 3 lata.) Nie 3 lata, pani poseł. (Poseł Krystyna Skowrońska: 3 lata.) Pani poseł, 3 lata jeszcze nie rządzimy. Gdybyśmy rządzili 3 lata, już byśmy byli krok dalej. Ale powiem tak: My pracujemy 1,5 roku czy ponad rok, mamy już propozycje, konkretne propozycje. Muszę jednak wrócić do tego, nie powiem: 8 lat, że przez dwie kadencje nawet nikt nie podjął tej próby. Nawet nikt nie podjął próby. Niezwykle trudnej, proszę państwa, bo nie wiem, jak to się nam uda. Bo ja porwałam się na próbę ujednolicenia orzecznictwa w ramach wszystkich systemów: MON-u, KRUS-u, MSWiA i ZUS-owskiego. Dzisiaj już mówię: zróbmy niesamodzielny, zróbmy z samych zależnych, bo społeczeństwo nam się starzeje, bo musimy wiedzieć, kto musi dostać, a kto nie może. (Poseł Zbigniew Ajchler: Właśnie.) A więc będziemy do tego podchodzić, ale mamy urobek, na który na pewno pani prezes Uścińska ani zespół, który intensywnie pracował, nie będzie narzekać. Jeżeli mówimy o dzieleniu niepełnosprawnych, to ten podział dokonał się wtedy, w tamtym momencie, także w związku z tamtym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, odnośnie do którego nie wiedzieliśmy, proszę państwa, jak to się potoczy... (Poseł Zbigniew Ajchler: Pani minister, mamy...) ...dlatego że dobrych rozwiązań dotyczących trudnych problemów nie napisze się na kolanie, nie napisze się tak szybko, proszę państwa. Nie napisze się tak szybko. Mówimy, że renciści socjalni dostaną to świadczenie. A my mówimy: jeżeli wśród tych rencistów socjalnych damy jednej grupie rencistów socjalnych, to ja natychmiast będę miała wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący różnicowania osób niepełnosprawnych ze względu na wiek, w jakim powstała niepełnosprawność, bo ktoś będzie miał 26 lat i będzie miał taką samą ciężko chorą osobę niesamodzielną. (Poseł Zbigniew Ajchler: Pani minister, przepraszam, nie przystoi.) A więc na pewno to nie jest, proszę państwa, ten kierunek. Co, proszę państwa, jeszcze powiemy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Do realizacji tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego potrzebne jest nam też nowe podejście do orzecznictwa, ale oczywiście będziemy myśleli o tym, żeby też podnosić - zobaczymy jak - świadczenie dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Chcę dzisiaj też powiedzieć, że to drugie rozwiązanie, nad którym za chwileczkę będziemy procedować, to jest odpowiedź na mocno zindywidualizowane potrzeby osób niepełnosprawnych, bo, proszę państwa, jak spotykamy się ze środowiskami osób niepełnosprawnych, to oni za każdym razem mówią: sytuacja każdej osoby, każdej rodziny jest inna... (Poseł Zbigniew Ajchler: Jest inna, dokładnie tak.) ...jest po prostu inna. Te potrzeby muszą być zindywidualizowane. Jedna osoba potrzebuje placówki dziennego pobytu, inna potrzebuje innej pomocy, kolejna potrzebuje rehabilitacji itd. (Poseł Zbigniew Ajchler: Wywiady.) Proszę państwa, mamy warsztaty terapii zajęciowej, tak? Mamy środowiskowe domy samopomocy. Mamy tę ostateczną formę, o której oczywiście mówimy, że jest tym rozwiązaniem ostatecznym, czyli domy pomocy społecznej, jeśli nie ma innego. Absolutnie nie jestem zwolennikiem tego, żebyśmy dawali instytucjonalne całodobowe placówki opieki. Zawsze tam, gdzie może być rodzina i otrzyma wsparcie, trzeba po prostu to zachować i trzeba to utrzymać. Wiem, że wczoraj na posiedzeniu komisji projekt ustawy zrównującej tę rentę otrzymał państwa całkowite poparcie i że jest to pewnym wyrazem, proszę państwa, naszego wspólnego stanowiska wobec problemów, których... Nie mówię, że ktoś z państwa może mieć poczucie winy, to jest może mniej istotne, ale na pewno mamy świadomość tego, jak trudna, skomplikowana to materia, jak bardzo nam zależy na tym, żeby zakończyć ten protest, żeby osoby niepełnosprawne, żeby osoby dzisiaj ciągle protestujące mogły wrócić do domu i wierzyć, że będziemy, proszę państwa, pracować nad kolejnymi rozwiązaniami. Nie zapominajmy, że w ustawie ˝Za życiem˝ mamy opiekę wytchnieniową, mamy mieszkalnictwo wspomagane, mieszkania treningowe, mamy asystenta osobistego osoby niepełnosprawnej, mamy program Dostępność+, który ma wielomiliardowe finansowanie w perspektywie wieloletniej, mamy dodatkowe wsparcie finansowe dzieci niepełnosprawnych w żłobkach, w przedszkolach - mamy na to dodatkowe środki. Mamy środki z Funduszu Pracy na aktywizację zawodową opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, rodziców, bo mówimy, że im też trzeba pozwolić w preferencyjnych warunkach powrócić na rynek pracy, gdyby tylko chcieli albo mieli taką możliwość łączenia jednej i drugiej rzeczy. I na koniec, podsumowując, jeszcze raz dziękuję za tę spokojną i rzeczową dyskusję. Wierzę w to, że cały parlament poprze zaproponowaną przez rząd propozycję ustawową zrównującą tę rentę socjalną. Może powiem to trochę na wyrost - już mówiłam to wcześniej - ale wierzę, że w kolejnym roku będziemy myśleć o tym, żeby najniższe świadczenia emerytalne wzrastały szybciej, niż wskazywałaby na to ustawowa waloryzacja mówiąca o wzroście świadczeń emerytalnych poprzez wskaźnik inflacji i 20-procentowy udział we wzroście wynagrodzenia. Zawsze ja jako minister rodziny, pracy i polityki społecznej i moje kierownictwo mamy to na uwadze, bo zawsze staramy się wspierać osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)