Mówca: Dariusz Piontkowski
Data: 2017-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak jak mówiliśmy w trakcie pierwszego czytania, ustawa zawiera dwie zasadnicze części. Ta, która jest najbardziej nagłośniona i z którą chyba najbardziej już Polacy się zapoznali, dotyczy nowego elementu w systemie, to znaczy tzw. opłaty recyklingowej. Jest to opłata, która ma zniechęcić konsumentów do tego, aby używali jednorazowych toreb foliowych, które w tej chwili masowo, nie tylko przez Polaków, ale i na całym świecie, są używane. Te torby potem bardzo trudno poddać recyklingowi, wycofać z systemu. Zanieczyszczają one nasze środowisko, dostają się do ziemi, do wód, są spożywane przez zwierzęta. Proces ich rozkładu trwa, jak niektórzy twierdzą, nawet kilkaset lat. Stąd Komisja Europejska w dyrektywie z 2015 r. zaleciła bardzo poważne ograniczenie zużycia tego typu toreb i przekazanie do Komisji Europejskiej informacji na temat tego, jak duża jest liczba tych toreb używanych w poszczególnych państwach. Dotąd nie mamy pełnych danych dotyczących tego, jak duża jest to liczba i skala. Są co prawda szacunki wskazujące na to, że Polacy zużywają średniorocznie od 200 do 300 toreb jednorazowych, ale proszę zauważyć, że jest to szacunek bardzo niedokładny, bo gdyby to przemnożyć przez liczbę mieszkańców naszego państwa, to mamy rozbieżność od mniej więcej 700 mln toreb używanych rocznie do ponad 1 mld. Skala jest więc ogromna, ale brakuje precyzyjnych określeń. Dotychczas kilkanaście państw Unii Europejskiej przyjęło podobne ustawy, które wprowadzają opłaty od toreb jednorazowych, aby ograniczyć ich używanie i przejść na torby wielokrotnego użytku, które są znacznie dłużej użytkowane, one mogą być np. z bawełny czy innych materiałów. Okazało się, że tego typu rozwiązanie jest dosyć skuteczne, w większości państw ono przyniosło bardzo duże ograniczenie używania toreb foliowych, w niektórych państwach nawet o 90%. Nie wiemy, czy tak będzie w Polsce, ale trzeba będzie spróbować. Stąd w projekcie ustawy pojawił się zapis, aby ministerstwo w drodze rozporządzenia ostatecznie mogło zdecydować o wysokość opłaty recyklingowej. Maksymalna kwota, jaką będzie przewidywała ustawa, to 1 zł, zgodnie jednak z zapowiedziami Ministerstwa Środowiska ta opłata początkowo nie powinna być wyższa niż 20 gr. Taki postulat był zgłaszany przez partie opozycyjne jako kwota, która powinna być zapisana w ustawie. Nie wiemy, czy ta kwota wystarczy, być może w przyszłości trzeba będzie ją podnieść. Aby nie było potrzeby nowelizacji ustawy, połączone komisje zdecydowały, że taka kwota powinna pozostać w tymże projekcie. Trzeba również wyraźnie wskazać, że wbrew temu, co mówią niektórzy posłowie partii opozycyjnych, nie jest to żaden podatek wymyślony przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Jest to ewidentna realizacja prawa narzuconego przez Unię Europejską, która nakazuje ograniczenie pewnego procesu i jednym z elementów jest właśnie opłata recyklingowa. Ona nie jest przymusowa, trzeba na to zwrócić uwagę. Każdy z nas jako konsument ma prawo wyboru: albo będzie miał ze sobą własną torbę na zakupy, koszyk, który i tak wielu z nas nosi, albo będzie chciał zapłacić za torbę jednorazowego użytku. Ta opłata ma tylko i wyłącznie do tego zniechęcić. Mamy nadzieję, że taki będzie efekt ekologiczny i co do tego efektu ekologicznego w zasadzie wszyscy się zgadzali. Trzeba jednak powiedzieć kilka zdań o tej drugiej części ustawy, równie ważnej, ale może mniej propagandowo nośnej, odnoszącej się do uszczelnienia systemu gospodarowania odpadami. Być może jest to ten element, który mniej jest dostrzegany przez zwykłych obywateli, ale ma bardzo istotny wpływ na to, co się będzie działo w gospodarce odpadami w Polsce, bo ma w konsekwencji doprowadzić do wyeliminowania nieuczciwych uczestników rynku, tych, którzy nie w pełni odzyskują towary i opakowania z rynku, a raczej poprzez fałszowanie dokumentacji próbują udowodnić, że takie działania prowadzą. Ułatwi to w przyszłości osiągnięcie przez gminy odpowiednich poziomów odzysku i recyklingu i pozwoli im uniknąć płacenia kar do budżetu Unii Europejskiej, a więc w konsekwencji przełoży się na to, że ceny, jakie mieszkańcy płacą za wywóz nieczystości, nie powinny poważnie wzrosnąć. Te elementy uszczelniające, wbrew obawom niektórych posłów, nie nakładają zbyt wiele obowiązków na marszałków województw, a wręcz przeciwnie - ułatwiają im kontrolę rynku gospodarki odpadami, dają im konkretne uprawnienia do tego, aby sprawdzać, czy sprawozdania, które przedsiębiorcy składają, mają odzwierciedlenie w rzeczywistości (Dzwonek), a także umożliwiają realne nałożenie kar. Pojawiła się tam drobna nieścisłość legislacyjna, zapis, który będziemy chcieli doprecyzować, stąd złożymy jeszcze poprawkę. Proponujemy oczywiście przyjąć tę ustawę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)