Mówca: Krystyna Łybacka
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i użyciu broni jest tak naprawdę legislacyjnym sposobem odpowiedzi na pytanie, ile wolności każdy z nas jest w stanie poświęcić dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Po wczorajszych wydarzeniach, które miały miejsce w Bostonie, w odpowiedzi na to pytanie jesteśmy daleko bardziej skłonni niż normalnie rozszerzyć katalog władczych form działania władzy publicznej. Jesteśmy skłonni do tych ustępstw, ponieważ jesteśmy pełni emocji, jeżeli chodzi o takie przejawy bezmyślnego terroryzmu i lekceważenia ludzkiego życia, ale byłoby zwycięstwem wszelkiej maści terrorystów i ewentualnych szaleńców, gdybyśmy, pozostając w tych emocjach, bardzo mocno ograniczyli zakres swobód i wolności obywatelskich, by do takich aktów nie dochodziło. Pracując nad tą ustawą, musieliśmy mieć ciągle świadomość, że rzeczą nadrzędną jest konstytucyjnie chroniona wolność i nietykalność osobista. Co więcej, w swojej linii orzeczniczej, a mamy już trzy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, trybunał wyraźnie wskazuje na integralność nietykalności osobistej, czyli nietykalność zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Wypełniając zalecenie dotyczące integralnej ochrony nietykalności osobistej, musimy niezwykle starannie zapisać wszystkie przypadki, w których możliwe jest użycie więcej niż jednego środka przymusu bezpośredniego. O ile ustawa wykonuje to zalecenie, o tyle art. 8 będący normą wcześniej zapisaną powoduje pewne wątpliwości, ponieważ nie mówi, iż stosowanie więcej niż jednego środka musi odbywać się na zasadach określonych w ustawie. Stąd w imieniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej wnoszę taką poprawkę, aby w art. 8 kropkę zastąpić przecinkiem i dodać słowa: na zasadach określonych w niniejszej ustawie. Bardzo cieszę się z faktu, że w nowo sformułowanym art. 36 w wyniku poprawek wniesionych podczas prac komisji bardzo jednoznacznie rozstrzygnięto zgłaszany także przeze mnie problem dotyczący prymatu ochrony osoby nad ochroną mienia. Nowe brzmienie art. 36 i kolejność ustępów tegoż artykułu wyraźnie na ten prymat wskazują i zachowują go. Ostatnia kwestia, o której chciałabym powiedzieć. Ilekroć Trybunał Konstytucyjny zajmował się tą kwestią, to wskazywał na konieczność zasady proporcjonalności, czyli tyle ograniczeń, ile to niezbędne dla osiągnięcia właściwego celu. Pan minister zapewnił nas, i słusznie, że w tej ustawie mamy zachowaną zasadę proporcjonalności. W odniesieniu do zasady proporcjonalności obowiązują trzy kryteria, tj. kryterium przydatności, niezbędności i bezpośredniej proporcjonalności. Nie mam zastrzeżeń co do pierwszego i trzeciego, ale co do kryterium niezbędności, czyli co do zakresu przyznanych możliwych środków przymusu bezpośredniego dla poszczególnych służb, te wątpliwości już się pojawiały. Odnoszę wrażenie, że jeżeli chodzi o ewentualne ograniczenie czy dodanie nowych elementów do katalogu stosowanych środków w trakcie prac komisji, to było to bardziej wynikiem umiejętności lub braku tychże w argumentowaniu przed komisją aniżeli takiego bardzo racjonalnego i głębokiego namysłu. Zresztą świadczy o tym fakt, że przez 5 lat poszczególne służby pracowały nad tą ustawą, ciągle ścierając się co do koncepcji dotyczącej przyznawanych środków. My robiliśmy to znacznie krócej. Dlatego, aby ten wymóg niezbędności będący zasadniczym elementem zasady proporcjonalności był zachowany, wnosimy kolejną poprawkę, aby w rozdziale 4, który mówi o zasadach dokumentowania sposobu wykorzystania i użycia środków przymusu bezpośredniego i broni, dodać nowy art. 56a w brzmieniu: Minister właściwy ds. wewnętrznych przedstawia corocznie Sejmowi sprawozdanie z użycia i wykorzystania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez uprawnionych w rozumieniu niniejszej ustawy. (Dzwonek) Zresztą jest to, panie ministrze, skonsumowanie pańskiej sugestii, ponieważ ta ustawa wymaga monitoringu, tak jak mówił zresztą poseł sprawozdawca, wymaga właściwie permanentnej odpowiedzi na pytanie, czy ten katalog przyznanych środków jest zasadny, czy zasadne jest utrzymywanie specjalnych oddziałów w poszczególnych formacjach. Mówiąc krótko, troska o wolność i prawa osobiste obywatela jest nadrzędna. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)