Mówca: Adam Gawęda
Data: 2022-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Projekt budżetu państwa na rok 2023 przyjęty przez Radę Ministrów odpowiada na wyzwania geopolityczne i makroekonomiczne. Warto podkreślić w tym momencie, że w tych trudnych czasach, w czasie wojny na Ukrainie, zawirowań na rynkach europejskich w obszarze surowcowo-energetycznym utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji ważnych programów społecznych to najważniejsze wyzwania, przed którymi stoi nasz kraj. Dlatego projekt budżetu musi odpowiadać i odpowiada na główne wyzwania gospodarcze Polski, które będą decydowały o utrzymaniu wysokiego tempa rozwoju Polski przy jednoczesnym zagwarantowaniu stabilności finansów publicznych. Pamiętać też musimy, że realizacja wielu programów społecznych, samorządowych, rozwojowych, gospodarczych nie byłaby możliwa bez skutecznych działań uszczelniających system podatkowy oraz rosnących wpływów z podatków. Gdyby nie znaczące ograniczenie luki VAT, w tegorocznym budżecie byłoby ok. 50 mld zł mniej. Chciałbym też mocno to podkreślić, bo moi przedmówcy, szczególnie z Lewicy, podkreślali to, że deficyt jest zbyt wysoki, że zbyt daleko idące są kwestie związane z realizacją wielu programów. To ja pytam, stawiam tutaj diagnozę, to pewna puenta - proszę zaproponować te projekty społeczne, z których powinniśmy zrezygnować. I niech się Lewica pod tym podpisze, wtedy to będzie odpowiedzialność. (Głos z sali: ...o Pałacu Saskim.) Dobrą sytuację makroekonomiczną Polski - warto tu znowu to przypomnieć - potwierdza agencja ratingowa S&P, która 30 września ogłosiła decyzję o utrzymaniu oceny ratingowej Polski na stosunkowo wysokim poziomie. Według tej agencji stabilna perspektywa odzwierciedla równowagę między ryzykiem makroekonomicznym wynikającym z konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, a zabezpieczeniami, jakie zapewniają silny bilans zewnętrzny i w zakresie finansów publicznych kraju. Perspektywy zaopatrzenia Polski w energię również wyglądają dużo lepiej niż w innych krajach Unii Europejskiej, niż w innych krajach naszego regionu. Wieloletnie wysiłki rządu Prawa i Sprawiedliwości w celu poprawy infrastruktury energetycznej i zabezpieczenia alternatywnych źródeł dostaw pozwoliły uniknąć wielu niedoborów energii czy surowców po zawieszeniu importu z Rosji w kwietniu tego roku. (Poseł Jakub Rutnicki: Kto wybudował gazoport?) Obecnie wysokie zdolności magazynowe, jak również oczekiwane przez nas i przez Polaków oddanie do użytku w ostatnich tygodniach gazociągu bałtyckiego Baltic Pipe pozwalają sądzić i twierdzić, że Polska jest w dobrym położeniu, jest zabezpieczona w dostawy gazu z Norwegii, które pozwolą zaspokoić nasze zapotrzebowanie na gaz w zimie. Warto również powiedzieć, że wysokie ceny energii, które dotykają wszystkie państwa Unii Europejskiej, to ceny, które w znaczącej kwestii nie zależą od naszych polskich regulacji. Jesteśmy zobligowani, by stosować prawo unijne, i w tym zakresie również oczekujemy, że zawieszenie handlu emisjami gazów cieplarnianych, w tym ETS, pozwoli na to, żeby ulżyć wszystkim obywatelom, nie tylko Polski, lecz również Unii Europejskiej. Nie można w tym momencie nie zauważyć wzrostu i konsekwencji wzrostu cen energii, jaką jest inflacja. Cała Europa, tak jak powiedziałem, boryka się z największym kryzysem surowcowo-energetycznym wywołanym wojną na Ukrainie oraz zerwaniem dostaw surowców z Rosji do Europy, w tym głównie gazu, ropy i węgla. W wyniku tych zawirowań ceny prądu już na początku tego roku dla gospodarstw domowych, firm usługowo-produkcyjnych i sektora przemysłowego poszybowały mocno w górę w całej Unii Europejskiej. Sytuacji nie poprawiły też notowania gazu. Po okresie, gdy cena tego błękitnego paliwa nieco spadła i wydawało się, że rynek wyszedł z trudnej sytuacji i wchodzi w fazę stabilizacji, niestety znowu odnotowujemy wzrosty cen tego surowca. Głównym czynnikiem ryzyka pozostaje kwestia podaży surowca na rynek europejski przy dużym, bardzo dużym uzależnieniu Europy, przed czym wielokrotnie przestrzegaliśmy, od dostaw rosyjskich paliw. Na to nakładają się też jeszcze inne, losowe wydarzenia poza kontynentem europejskim. Europejskie gospodarki są obecnie pod silną presją ograniczenia siły nabywczej konsumentów. Rosnące rachunki zmniejszają popyt, przez co firmy nie są w stanie przerzucić dodatkowych kosztów na ceny produktów. W modelu opracowanym przez ekonomistów europejskich prognozuje się, że obecny kryzys energetyczny w Europie może obniżyć PKB od jednego do nawet kilku procent. Zatem wpływ cen energii na inflację jest niezaprzeczalny. Największe instytucje finansowe i consultingowe sugerują, że obecny kryzys energetyczny może w konsekwencji doprowadzić do spowolnienia gospodarki europejskiej. Tak jak wspominałem, warto, żeby Europa i Unia Europejska, która podkreśla, że nasze przestrogi, nasze wnioski skierowane po to, by nie uzależniać europejskiej energetyki tak mocno od dostawców wschodnich, od głównego dostawcy, jakim była Federacja Rosyjska... Niestety dzisiaj przynosi to bardzo drastyczne skutki: wywołuje poważne perturbacje w obszarze finansowym, funkcjonowania wielu firm i całej gospodarki europejskiej. Dlatego my, Polska, przechodząc do konkretnych działań, również wnioskujemy do Komisji Europejskiej, by zamrozić ceny energii, uregulować tę kwestię, jak również zawiesić system ETS-u. Szanowni Państwo! Jeśli mówimy o rozwoju, jeśli mówimy o kwestiach związanych z ustawą budżetową na przyszły rok, to chcę również podkreślić, że zostały zaplanowane środki na finansowanie instrumentu na rzecz odbudowy i zwiększenia odporności. Grantowa część w budżecie środków europejskich w rezerwie celowej jest określona w pozycji 97 na poziomie ponad 26, prawie 27 mld zł. Również, jeżeli chodzi o perspektywę finansową na lata 2021-2027, to została w niej ujęta część budżetowa oraz rezerwy celowe o łącznej wysokości ponad 40 mld zł. Wydatki na infrastrukturę transportu lądowego, bardzo ważne dla rozwoju naszego kraju, zaplanowane na rok 2023 wynoszą 12,5 mld zł, łącznie z wydatkami na współfinansowanie projektów z udziałem środków Unii Europejskiej. Wzrosły w stosunku do roku ubiegłego o ponad 6,5 mld zł. Wydatki, nazwijmy to, krajowe, na infrastrukturę transportu lądowego wynoszą ponad 11 260 mln i wzrosły w stosunku do ub.r. o 6,5 mld zł. Prognozowane wpływy z podatków w ostatnim okresie, ale również prognozowane wpływy z podatków na rok 2023 dzięki sytuacji gospodarczej będą znacznie większe. One również wynikają z uszczelnienia systemu podatkowego. Obserwujemy tutaj stały wzrost wpływów podatkowych. W latach 2015-2021 dochody budżetu państwa wzrosły o ponad 206 mld zł, odnotowujemy tutaj wzrost o 71%. Udział dochodu budżetu państwa w PKB zwiększy się z poziomu 16,1% obserwowanego w 2015 do 18,9%. Największe wzrosty są z wpływów z tytułu VAT, PIT i CIT. Pragnę pokazać, o jakich kwotach mówimy. Prognozowane wpływy z podatków w roku 2023 z VAT-u będą wynosiły 286 mld zł, większe o ponad 163 mld zł niż w roku 2015; z podatku CIT - 73,6 mld zł, to o prawie 48 mld więcej niż w roku 2015; z podatku PIT - 78,4 mld zł, są większe o ponad 33 mld zł niż w roku 2015. W kolejnym roku budżetowym 2023 r. będą realizowane programy, które wspierają inwestycje o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej. To są programy wieloletnie, programy na lata 2011-2030. Program wspierania inwestycji ukierunkowany jest na zapewnienie wzrostu poziomu innowacyjności oraz konkurencyjności polskiej gospodarki. Chodzi o wspieranie nowych inwestycji realizowanych przez polskie i zagraniczne firmy z sektora małych, średnich oraz dużych przedsiębiorstw. Jest też ˝Program rządowy - Udział Polski w części COSME Programu na rzecz rynku wewnętrznego, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, dziedziny roślin, zwierząt, żywności i paszy, oraz statystyk europejskich˝. Ten program pozwoli na to, żebyśmy poprawili funkcjonowanie rynku wewnętrznego i poziom jego konkurencyjności. Mamy również, tak jak już wspomniałem, bardzo mocny wieloletni program, czyli ˝Program budowy dróg krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.)˝. Jest to program, którego głównym celem jest budowa spójnego i nowoczesnego systemu dróg krajowych zapewniającego efektywne funkcjonowanie drogowego transportu osobowego i towarowego, co w przypadku naszej gospodarki jest bardzo ważne. Tych programów jest bardzo wiele i na koniec chciałbym powiedzieć, że projekt budżetu na rok 2023 musi odpowiadać, jeszcze raz to podkreślam, i odpowiada na główne wyzwania gospodarcze w Polsce. Chodzi o utrzymanie wysokiego tempa rozwoju Polski przy jednoczesnym zagwarantowaniu stabilności finansów publicznych. Bardzo dziękuję. (Oklaski)