Mówca: Artur Daniel Gierada
Data: 2025-11-07 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 1855. Przedłożony projekt służy wykonywaniu prawa Unii Europejskiej w zakresie mechanizmów CBAM, unijnego mechanizmu cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO 2 , który ma zapobiegać ucieczce emisji i wyrównaniu kosztów klimatycznych między produktami unijnymi a importowanymi na teren celny Unii Europejskiej. CBAM jest filarem pakietu Fit for 55, a projekt ten nie tylko tworzy nową konstrukcję, ale porządkuje krajowe kompetencje i procedury, by zapewnić skuteczność unijnych przepisów. Najważniejsze rozwiązania, które wprowadza przedłożony projekt. Podział ról instytucjonalnych - w okresie przejściowym właściwy organ merytoryczny to Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Do jego zadań należą przegląd kwartalnych sprawozdań CBAM, prowadzonych procedur, korekt oraz udzielanie wyjaśnień, i opracowywanie materiałów informacyjnych. Kolejna rzecz - uporządkowanie i egzekwowanie obowiązków sprawozdawczych. Organem I instancji w sprawach administracyjnych, jeżeli chodzi o kary pieniężne, jest Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, a organem odwoławczym - Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Status upoważnionego zgłaszającego CBAM - projekt przyznaje właściwość dyrektorowi izby administracji skarbowej do przyznania, odmowy lub cofnięcia statutu. To logiczne, ponieważ kryteria dotyczą m.in. zdolności finansowej wnioskodawcy i wiążą się z przewozem ich na obszar celny Unii Europejskiej. Dlatego też dosyć naturalne jest, że jednostka, która u nas w kraju odpowiada za politykę celną, będzie za to odpowiadała. PUESC jako brama dostępu - zarządzanie uprawnieniami i tożsamością użytkowników, zarówno do rejestru przejściowego, jak i docelowego CBAM. Kary administracyjne w okresie przejściowym, które będą wynosiły od 10 do 50 euro za tonę niezgłoszonych emisji. Oczywiście też z odpowiednim mechanizmem waloryzacji. Doprecyzowanie proceduralne - projekt przesądza, że CBAM nie stosuje się art. 34 Prawa przedsiębiorców o interpretacjach indywidualnych, bo on jasno mówi, że CBAM potocznie jest nazywany podatkiem węglowym, ale jednak, jak trafnie jest wskazane w uzasadnieniu, nie jest on podatkiem ani opłatą, tylko obowiązkowym rozliczeniem emisji poprzez zakup i umorzenie jednostek. Można wyróżnić dwa obszary, których wzrost przekłada się na skuteczność regulacji i komfort ich stosowania po stronie przedsiębiorców. Po pierwsze, informacje i wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz importerów. CBAM w reżimie przejściowym to przede wszystkim obowiązki sprawodawcze i prawidłowe korzystanie z rejestrów. PUESC co daje jedno wejście, ale musi mieć praktyczne wsparcie, a więc webinary, poradniki, help deski i to na pewno będzie realizowane. Projekt przewiduje także działania po stronie Krajowej Administracji Skarbowej i Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Po drugie, ochrona danych i prawo do sądu. Model współadministrowania danymi na PUESC ma charakter funkcjonalny i ogranicza się do autoryzacji. To ważne dla zgodności z zasadami rozliczalności RODO. W części proceduralnej projekt doprecyzowuje elektroniczne ścieżki komunikacji i skarg, co wymaga rzetelnej informacji dla użytkowników. Wysoka Izbo! Mamy do czynienia z projektem technicznym, koniecznym i proporcjonalnym, który zapewnia wykonywanie prawa unijnego, a tym samym chroni konkurencyjność unijnej i polskiej gospodarki w tym, że ten projekt jest dzisiaj tak czystą implementacją prawa unijnego i jest, można powiedzieć, dzisiaj projektem technicznym. Dlatego też był wniosek o jak najszybsze jego procedowanie, bo chyba wszyscy chcemy, żeby jak najszybciej wszedł do naszego systemu prawnego i żeby rzeczywiście nasza gospodarka, szczególnie przemysł ciężki, o którym mówimy, który właśnie jest narażony na brak konkurencyjności poprzez nasze unijne restrykcyjne prawo i dbanie o klimat... To on będzie dzięki temu projektowi chroniony. Dlatego klub Koalicji Obywatelskiej wnosi o dalsze, i to szybkie, prace nad tym projektem ustaw. Dziękuję bardzo.