Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2012-12-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kontynuujemy debatę. Mamy dzisiaj drugie czytanie projektu ustawy budżetowej na rok 2013. Musimy mieć świadomość, że od cyfr, od liczb zapisanych w tym budżecie zależeć będą losy milionów Polaków, ludzi, którym albo odbierzemy, albo damy szansę na godne życie, na prawo do realnej opieki medycznej, do kształcenia dzieci oraz do bezpieczeństwa socjalnego. Jest to więc bardzo, ale to bardzo wysoka stawka i nie może być w niej miejsca na pokerową grę, na oszustwo, na nieodpowiedzialność czy też na propagandowe zagrywki. Tymczasem, mimo że wiele tygodni pracowały komisje sejmowe, w tym Komisja Finansów Publicznych, dyskutujemy właściwie nad takim samym projektem, nad jakim miała miejsce dyskusja podczas pierwszego czytania. Ten dokument sprawia wrażenie, że zapisany czy napisany został w oparciu o fusy z ministerialnych kaw i karcianych wróżb. Choćby wzrost PKB, 2,2%, już dzisiaj wiemy, że to jest nierealne. Choćby poziom inflacji, 2,7%, myślę, że należałoby życzyć sobie, żeby tak było, ale też jest to bardzo mało prawdopodobne. I kwestia wielkości bezrobocia, które tak właściwie już w tym kwartale, w tych miesiącach osiągnęło poziom zakładany na rok 2013. Mógłbym tu jeszcze wymieniać wiele innych pozycji, ale ze względu na ograniczenia czasowe robić tego nie będę. Czytając ten dokument, nadal nie mogę dopatrzyć się w nim żadnych zapisów, których celem miałoby być pobudzenie gospodarki, a przecież o gospodarkę przede wszystkim tutaj chodzi, łatwo natomiast wykazać te, które z pewnością przyczynią się do dalszego jej rozkładu. A mianowicie przyjęte 6 mld zł wpływów z tytułu dywidend od spółek Skarbu Państwa, zaliczam oczywiście do kategorii: przeszkadzające wzrostowi gospodarczemu, czy też planowane przychody z prywatyzacji, 5 mld zł, a więc prywatyzowanie tylko po to, żeby zaspokoić potrzeby budżetowe. Aby te firmy w okresie czy w dobie kryzysu mogły dostarczyć tak znaczną kwotę, musiałyby sprzedać część swoich aktywów. I tak już się dzieje. Minister skarbu państwa wydał polecenie, by w podległych przedsiębiorstwach przeprowadzono audyty i wskazano te spółki z grup kapitałowych, których należy się pozbyć, bo przecież potrzeba budżetowa jest tutaj nadrzędną. A więc nie trudno domyśleć się, że to będzie wpływało na pozycję rynkową przedsiębiorstw kontrolowanych przez Skarb Państwa. Firmy będą pozbawiane aktywów, będą ograbiane z wypracowanego zysku, nie będą miały pieniędzy na niezbędne inwestycje, zaczną więc zaciągać kredyty, zaczną się zadłużać. Osłabi to oczywiście ich pozycję rynkową i ich konkurencyjność na rynku. Takim przykładem jest choćby podatek od kopalin. Na rok 2013 zakłada się 2,2 mld zł, a już dzisiaj wiemy, że po dziewięciu miesiącach funkcjonowania tego podatku w przypadku jedynego jego płatnika, a więc KGHM Polska Miedź SA, firma musi zaciągać kredyty, bowiem traci płynność finansową, bo podatek jest płacony każdego miesiąca w kwocie co najmniej 200 mln zł. To są ogromne pieniądze, które bezpośrednio wpływają na kondycję tejże firmy. A więc jak ta sytuacja ma się do zakładanego wzrostu dochodów z podatków osobistych prawie o 7%? Co legło u podstaw wpisania do budżetu wzrostu średniej płacy nominalnej prawie o 5%? Minimalna płaca ustalona na rok 2013 to jest 1600 zł, a nadal dominujące na rynku umowy śmieciowe przecież nie zapewniają planowanego tutaj przyrostu wynagrodzeń, podobnie jak zamrożone wynagrodzenia całej sfery budżetowej czy też śladowe podwyżki rent i emerytur. Wracając do samych emerytur i rent, powiem, że w roku 2013 mamy tylko inflacyjną waloryzację. Co prawda powracacie do procentowego wskaźnika, bowiem kwotowy jest konstytucyjnie wątpliwy i prawdopodobnie 19 grudnia Trybunał Konstytucyjny, bo już orzekał w podobnych sprawach, orzeknie, że to była niekonstytucyjna zagrywka rządzącej ekipy. I co? Trzeba będzie zabezpieczyć na to około 1,5 mld zł. Mam nadzieję, że trybunał orzeknie korzystnie dla wszystkich emerytów i rencistów, że nie będzie takiej sytuacji, że ci, którym kwotowo nieco więcej zwaloryzowano, będą musieli te kilka złotych miesięcznie oddawać do budżetu państwa. A więc, to już w tej chwili mówię, taką poprawkę składamy, panie ministrze. Za chwilę na ręce pana marszałka ją złożę. A może ten trudny do zrozumienia wzrost dochodów osobistych to zapowiedź dalszych ułatwień rządu dla windowania honorariów nielicznych wybrańców? I tutaj takie choćby zestawienie: 10 najlepiej zarabiających prezesów polskich spółek giełdowych otrzymało w ubiegłym roku 60 mln zł. Na każdego z nich przypadało więc 500 tys. zł miesięcznie, czyli 141-krotność przeciętnego wynagrodzenia w Polsce. A więc czy możemy obojętnie obok takiego rozwarstwienia dochodowego przechodzić? Otóż nie. Na jakiej podstawie przyjęto, że w porównaniu z tym rokiem dochody z CIT, a więc podatku od przedsiębiorstw, skoczą o ponad 11%? Czy to nagłe ożywienie ma być wynikiem uruchomienia zamrożonych od trzech lat środków Funduszu Pracy? (Oklaski) - dzisiaj jest 7,6 mld zł - czy też zamrożonych środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - 2,6 mld? Razem to jest 10 mld zł. Czy to jest ten kierunek? (Oklaski) Niestety, w budżecie na rok 2013 nadal przewiduje się mrożenie tych środków, które powinny pracować na rynku pracy, które powinny aktywizować środowiska bezrobotnych i dawać im szanse znalezienia innej, może mniej atrakcyjnej niż poprzednio, ale jednak pracy. Niestety ten budżet tego w ten sposób nie załatwia. Nie tak dawno, bo zaledwie kilka miesięcy temu, minister finansów Jacek Rostowski ogłosił, że już od tego roku dług publiczny w Polsce będzie systematycznie spadać. I tak w 2012 r. miał on być zredukowany z zakładanego poziomu 53,5% do 50,5, w 2013 r. miał być spadek do poziomu 49,2, w 2014 r. - 47,6, 2015 r. - 47,2. Ta świetlana perspektywa głoszona przez pana ministra tak go uskrzydliła, że apelował nawet do pana prof. Balcerowicza o zdemontowanie ustawionego w centrum Warszawy zegara wskazującego zadłużenie państwa. A jaka jest rzeczywistość, panie ministrze? Pozwoliłem sobie parę dni temu ściągnąć informację najbardziej aktualną. Dług publiczny Polski wynosi 1034 mld zł, odsetki od długu państwa wynoszą rocznie ponad 44 mld zł, odsetki od długu państwa dla każdego Polaka wynoszą rocznie 1161 zł, państwowy dług w przeliczeniu na obywatela wynosi już ponad 27 tys. zł. A więc tak realizowana jest zapowiedź pana ministra. Ja myślę, że pan minister miał na uwadze fakt, (Oklaski) że za chwilę będziemy inaczej liczyć dług publiczny, bowiem w Sejmie jest ustawa, która spowoduje, że będzie ten dług publiczny liczony w zupełnie odmienny sposób, bardziej korzystny dla poprawienia statystyk, bo przecież o to tu chodzi. Przecież nikt nie wprowadza nowelizacji ustawy o finansach publicznych po to tylko, żeby pokazać, że dług jest większy niż rzeczywiście jest. A więc to jest znakomity zabieg. Zaraz po tej debacie będziemy mieli kolejną debatę, która potwierdzi to, co przed chwilą powiedziałem. Kiedy prezentowane były opinii publicznej założenia budżetowe, premier Donald Tusk zapewniał, że rząd nie przewiduje w przyszłym roku żadnych podwyżek podatków. Otóż po podliczeniu budżetu okazuje się, że w 2013 r. obciążenie dla przeciętnego obywatela na rzecz państwa będzie wynosić średnio ponad 7 tys. zł. Dla porównania, w bieżącym roku jest to kwota 6,6 tys., w roku 2011 było 6,4 tys. zł. A więc każdy statystyczny obywatel polski jest coraz bardziej obciążany przez własne państwo, a najczęściej obciążani są najbardziej ci, którzy mają najmniej. Rynek pracy - założenia dotyczące rynku pracy są niepokojące. Wskaźnik bezrobocia na koniec 2013 r. ma wynieść, jak powiedziałem, 13%. Ten wskaźnik właściwie już osiągnęliśmy. A więc rząd godzi się z bezrobociem znacząco przekraczającym 2 mln osób. O bezradności tego rządu w walce z bezrobociem świadczy fakt, że od momentu objęcia w listopadzie 2007 r. rządu przez koalicję PO-PSL bezrobocie ciągle rośnie (Oklaski), panie pośle Łopata. Ograniczenie możliwości przechodzenia na wcześniejszą emeryturę oraz podwyższenie wieku emerytalnego powodują wypychanie starszych ludzi z rynku pracy. (Poruszenie na sali, oklaski) Tak dużego wzrostu liczby bezrobotnych nie było w żadnej grupie wiekowej. W końcu czerwca nie miało pracy 243 tys. osób w wieku 55+, co stanowi przyrost o prawie 17% w stosunku do roku poprzedniego. Mistrzostwo świata. (Poruszenie na sali) Dramatyzmu dodaje fakt, że w tej sytuacji ogranicza się aktywną politykę rynku pracy, która odgrywa ważną rolę w łagodzeniu skutków bezrobocia oraz stymulowaniu podejmowania pracy przez bezrobotnych. W 2010 r. aż 41% bezrobotnych uzyskiwało szansę aktywizacji. Rok później nastąpił spadek. Planowane wydatki na aktywną politykę rynku pracy zmniejszono z 6,6 mld zł do 3,2 mld zł - o połowę. W kolejnym roku podjęto następną decyzję o zmniejszeniu tych środków. W tej sytuacji zamrożenie środków w ramach Funduszu Pracy obejmuje już ponad 7 mld zł, i tak będzie w roku 2013, oraz na kontach Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ok. 3 mld zł, co jest absurdem ekonomicznym. O tym trzeba mówić głośno. (Oklaski) Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie dość, że pracy brakuje, to jest ona bardzo, ale to bardzo słabo opłacana. Zgodnie ze statystyką przygotowaną przez Eurostat koszty pracy za godzinę w Polsce należą do najniższych w Europie. Nadal jesteśmy w tej samej lidze krajów co Bułgaria, Litwa czy Łotwa, gdzie praca jest wyceniana nisko. (Głos z sali: Nieprawda.) Pomimo że koszty zatrudnienia pracownika w Polsce dla naszych przedsiębiorców są zbyt wysokie, dla inwestorów z krajów Europy Zachodniej, takich jak Francja czy Holandia, są one znikome. Dla reszty Europy wciąż jesteśmy tanią siłą roboczą. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Eurostat w Polsce koszt pracy pracownika wyrażony w euro na godzinę kształtuje się na poziomie niższym niż unijna średnia i stawia pod tym względem nasz kraj na 23. miejscu. W Polsce godzina pracy kosztuje pracodawcę około 7 euro, średnia unijna wynosi ponad 23 euro, a więc taka jest różnica, taki jest rozdźwięk między średnią, jeśli chodzi o koszty pracy, w Polsce a innymi krajami unijnymi. Dla porównania w Niemczech pracodawcy płacili pracownikom ponad 30 euro za godzinę, w Belgii - 39, we Francji - 34, nawet w Słowenii więcej, bo 14,4 euro. W Niemczech pracownik otrzymywał w 2011 r. przeciętnie około 2180 euro netto. W Polsce pracownik otrzymuje wynagrodzenie nawet o 70% mniejsze niż w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, pomimo że pracuje bardzo długo. Pod względem liczby przepracowanych godzin polscy pracownicy znajdują się w czołówce zestawienia przygotowanego przez OECD. Rocznie przepracowują 1935 godzin, natomiast Francuz przepracowuje 1480 godzin, Niemiec - 1411. (Poruszenie na sali) A więc jaki jest sens blokowania możliwości zarobkowania pracownikom polskich przedsiębiorstw czy sfery budżetowej? Przecież to są pieniądze, które napędzają koniunkturę, to są środki, które wpływają na wzrost produktu krajowego brutto, niektórzy mówili, że aż w 70% w warunkach polskich. Oczywiście, aby nie tylko krytykować, powiem, że Sojusz Lewicy Demokratycznej przygotował ˝Nową strategię dla Polski. Rozwój zamiast stagnacji˝. Rozwój zamiast stagnacji. (Oklaski) To jest nasza socjaldemokratyczna alternatywa dla tego, co robicie od kilku lat, niszcząc polską gospodarkę i deprecjonując dorobek wielu pokoleń Polaków. My uważamy, że rząd Rzeczypospolitej, Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego, obsługuje kryzys, a nie walczy z kryzysem. I to jest trend, który trzeba odwrócić. Trzeba walczyć z kryzysem w sposób dynamiczny. Trzeba walczyć z kryzysem, pobudzając gospodarkę. Nasilają się procesy stagnacji. Poważnie hamuje gospodarka. Dzisiaj wzrost PKB oscyluje w granicach 1%. Być może, czego nie życzę nikomu na tej sali i Polakom, w roku 2013 przyrost będzie zerowy czy, nie daj Boże, ujemny. Rośnie bezrobocie. 1% przyrostu produktu krajowego brutto to w warunkach polskich jest około 400 tys. miejsc pracy. A przecież na bezrobociu i tym rejestrowanym, i nierejestrowanym, i śmieciowym mamy około 5 mln Polaków - 2 mln wyjechały za chlebem (Oklaski), 2 mln jest zarejestrowanych, a 1,5 mln ma tak zwane śmieciówki, za które nie potraficie się zabrać, by to uporządkować. Tak więc pora wykazać się aktywnością, pora reagować na sytuację w gospodarce i pora stworzyć warunki przedsiębiorcom i przedsiębiorstwom, żeby rozwijali się, tworzyli kolejne miejsca pracy i tworzyli wartość dodaną dla budżetu i Rzeczypospolitej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej przygotował kilkanaście poprawek, które mam przyjemność złożyć na pana ręce. A panu ministrowi wręczę ˝Nową strategię dla Polski. Rozwój zamiast stagnacji˝. (Oklaski)