Mówca: Paulina Hennig-Kloska
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Goście! Oceniamy dzisiaj wykonanie budżetu za rok ubiegły, oceniając tak naprawdę dwa rządy. Dochody budżetu państwa w roku 2015 zostały zrealizowane w wysokości, jak już tutaj padało, 289 mld zł i były wyższe o 0,8%, ale w stosunku do znowelizowanej ustawy budżetowej. W porównaniu z pierwotnym planem budżetu po stronie dochodów nie wykonano, zabrakło ponad 8 mld zł, co stanowi 2,7%. Zabrakło m.in. przesuniętych na rok bieżący wpływów z aukcji częstotliwości LTE, pozycji, którą nowy rząd wsparł realizację własnych obietnic wyborczych, choć powinna ona tak naprawdę zmniejszyć deficyt budżetowy w roku ubiegłym. To pierwszy z dowodów na to, że Prawo i Sprawiedliwość będzie stawiać wartość realizowanych własnych obietnic wyborczych nad rozsądek i dobro finansów publicznych. Dziś mamy kolejny tego przykład w dyskusji publicznej o obniżaniu wieku emerytalnego. Mam wrażenie, że niestety po raz kolejny dojdziemy do takich samych rezultatów. Nie zrealizowano również zakładanych przychodów z VAT, było to już tutaj mówione, co zaczyna być poważnym i powtarzającym się w Polsce problemem. Dochody z podatku od towarów i usług były niższe od dochodów uzyskanych z tego tytułu rok wcześniej o blisko 1%. To bardzo dużo, bo to już jest ponad 1 mld zł spadku w stosunku do wpływów z roku wcześniejszego. Wpływy z VAT były też niższe od pierwotnie zaplanowanych i to aż o 11,5 mld zł, czyli 8,5%. Ten plan nie był tak mocno przeszacowany, po prostu jego wykonanie było bardzo marne. Poniżej pierwotnego planu wykonano również dochody z podatku akcyzowego. Mamy najniższą w Europie efektywność administracji podatkowej i najwyższy wskaźnik kosztów tej administracji w relacji do wpływów podatkowych. Oznacza to, że pobór złotówki podatku w Polsce kosztuje najwięcej ze wszystkich krajów Unii Europejskiej. Musimy koniecznie zwiększyć efektywność administracji podatkowej, a nie mnożyć jej koszty i doprowadzać do rozrastania. Dziś mam wrażenie, że rząd Prawa i Sprawiedliwości nie ma spójnej wizji - i trochę drepcze w miejscu - jak ten problem rozwiązać, mimo że w kampanii wyborczej zapewniali swoich wyborców, że mają konkretne rozwiązania. Pogarsza się efektywność państwa w ściąganiu naliczonych podatków. Zaległości podatkowe za rok ubiegły to 17,6 mld zł, co stanowi 6% zrealizowanych dochodów budżetowych. Obniżyła się ściągalność przez urzędy skarbowe wpływów bieżących oraz zaległości podatkowych z lat ubiegłych. Pogorszenie ściągalności podatków to następstwo wzrostu oszustw podatkowych i nieudolności państwa w ściganiu przestępców podatkowych, w egzekwowaniu wymierzonych kar. Niepokoi bardzo sytuacja, że wydatki budżetu rosną zdecydowanie szybciej niż dochody. Taka sytuacja nie poprawi kondycji finansów publicznych, a w dłuższej perspektywie grozi katastrofą. Wydatki rosły szybciej, mimo że domniemywamy, że rząd PiS wstrzymywał na koniec roku istotne wydatki, by, przenosząc część dochodów na ten rok, utrzymać deficyt w ryzach. Nie zrealizowano pierwotnie zakładanych wpływów z VAT i akcyzy, mimo że w całym 2015 r. PKB zwiększyło się realnie o 3,6%, czyli o 2% więcej niż prognozowano. Warto też podkreślić, że głównym czynnikiem wzrostu był popyt krajowy, ale jego dynamika była niższa niż rok wcześniej. Niższe tempo wzrostu popytu to w głównej mierze efekt spowolnienia tempa wzrostu inwestycji. Tempo to spowolniło o blisko połowę w stosunku do roku 2014. Co najgorsze, dalszy spadek tempa inwestycji towarzyszy nam również od początku tego roku. Na wskaźnikach zaważyły inwestycje w sektorze publicznym. Rząd błądzi we mgle, nie ma pomysłu, jak pobudzać inwestycje, gdy skończy się paliwo w postaci środków z Unii Europejskiej. Jedyny plus jest tu taki, że skala inwestycji zwiększała się szybciej niż PKB. Sprzyjała temu wysoka konkurencyjność polskich przedsiębiorstw, ich stabilna sytuacja finansowa oraz niskie oprocentowanie kredytów. Nie ma się co cieszyć. Wszystko to w ostatnich miesiącach legło w gruzach. Dziś poczuciem braku stabilności i bezpieczeństwa PiS zniechęca do inwestowania w Polsce. Dalszemu pogorszeniu uległa kondycja finansowa Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co zauważa też Najwyższa Izba Kontroli. Pomimo wyższej o blisko 12 mld zł dotacji z budżetu państwa w kasie FUS zabrakło pieniędzy. Dotacja dla FUS z budżetu państwa w 2015 r. wyniosła już 42 mld zł, a i to okazało się za mało. Minister finansów dla zapewnienia płynności ZUS udzielił zakładowi dodatkowej pożyczki w wysokości 8,6 mld zł. Łączna kwota zobowiązań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu otrzymanych pożyczek wyniosła na koniec ubiegłego roku już 45,3 mld. Wobec braku perspektywy zwrotu tej kwoty środki pożyczone ZUS powinny być ujęte w wydatkach, a nie tylko w rozchodach budżetu państwa, i tym samym powiększyć deficyt budżetowy. Dziś rząd postępuje niezgodnie z podstawowymi zasadami rachunkowości i udaje, że to zwrotna pożyczka. Przesuwa ostateczny termin jej spłaty o rok i księguje w należnościach. Gdyby zaś kwota tej pożyczki tylko z roku 2015 została wpisana w wydatki, zwiększyłaby deficyt, który ostatecznie w relacji do PKB wzrósłby do 3%, a więc do granicy nas obowiązującej. Rząd Prawa i Sprawiedliwości kopiuje złe praktyki po swoich poprzednikach i bawi się w złego księgowego. W tej sytuacji klub Nowoczesna nie może głosować za udzieleniem absolutorium za wykonanie budżetu za rok poprzedni. Dziękuję bardzo.