Mówca: Jarosław Żaczek
Data: 2013-05-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Solidarna Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie czterech omawianych projektów ustaw dotyczących fotoradarów. Stacjonarne fotoradary, policjanci z fotoradarami, nieoznakowane radiowozy, z przodu taki radiowóz ma głowicę radaru, wewnątrz kamerę, w bagażniku cały system komputerowy, na dachu anteny, zrobione zdjęcie jest natychmiast przesyłane do centrali w Warszawie. Te radiowozy to focusy, fordy mondeo, alfry, żółte peugeoty partnery. Główny inspektor transportu drogowego kupił ostatnio 29 nowych radiowozów tego typu. Fotoradary ustawiane są przez Policję, gminy, Inspekcję Transportu Drogowego. W wykazie opublikowanym na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego figuruje 870 masztów do umieszczania fotoradarów. Funkcjonują także urządzenia sfinansowane przez samorządy. Ile jest ich łącznie, tak naprawdę chyba nie wiadomo. Jeden z międzynarodowych portali wskazuje, że na polskich drogach zlokalizowanych jest ok. 2 tys. radarów. Wszystko to podobno wyłącznie w celu poprawy bezpieczeństwa na drogach. Tylko czy na pewno? Obecny stan prawny, a jest wiele takich opinii, jest podstawą do stwierdzenia, że urządzenia do pomiaru prędkości, fotoradary, służą przede wszystkim zwiększeniu wpływów do budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego, a nie poprawie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, i należy go jak najszybciej zmienić. Głównym celem ustawiania fotoradarów powinna być dbałość o poprawę bezpieczeństwa użytkowników dróg, zarówno kierowców, rowerzystów, jak i pieszych. Niestety nie ta idea przyświeca lokalizującym urządzenia do pomiaru prędkości, które obecnie możemy spotkać w wielu miejscach na naszych drogach, ale niekoniecznie na odcinkach szczególnie niebezpiecznych. Najczęściej stają w miejscach oznakowanych, często bezsensownych ograniczeń prędkości. To efekt chęci sięgania do kieszeni kierowców. Kary jako sposób na wymuszenie właściwych zachowań to traktowanie obywateli jak dzieci. To tylko jeden z przykładów powszechnie wyrażanych opinii na temat tego systemu. Liczba fotoradarów na polskich drogach stale rośnie. Rząd założył, że wpływy z mandatów w 2013 r. wyniosą 1,5 mld zł. Determinacja jest duża, ale i to chyba rządowi się nie uda. Fotoradary robią zdecydowanie mniej zdjęć, niż założono, a dodatkowo co trzecie z nich jest odrzucane. W I kwartale 2013 r. wpływ z mandatów wystawionych przez inspekcję wyniósł podobno zaledwie 22 mln zł, czyli wielokrotnie mniej, niż założono. Głównym powodem odrzucenia zdjęć są np. zagraniczne tablice rejestracyjne. Tryb wykroczeniowy stosowany przez inspekcję jest długotrwały, kosztowny, a w przypadku zagranicznych samochodów bardzo trudny do realizacji. Kierowcy też coraz częściej zasłaniają tablice. Coraz większa liczba kierowców próbuje podważyć mandaty tzw. metodą na zimę. Przyłapani na przekroczeniu prędkości powołują się na homologację fotoradarów, twierdząc, że część z nich ma zapewnioną skuteczność pracy dopiero w temperaturze powyżej minus 10 stopni. Skrajne przypadki to podpalenie fotoradaru, jak to miało miejsce np. w miejscowości Stara Dąbia na trasie Lublin - Warszawa. Tak to jest, im bardziej restrykcyjny system, tym więcej niestety będzie takich sytuacji. Cały system kontroli budzi coraz więcej kontrowersji. Nawet prokurator generalny Andrzej Seremet podał w wątpliwość przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek poinformowania o tym, kto prowadził samochód w chwili popełnienia wykroczenia. W połowie lutego złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, w którym podaje w wątpliwość art. 93 ust. 3 Kodeksu wykroczeń. Stwierdza, że obowiązek powiadomienia przez właściciela o tym, kto popełnił wykroczenie, jest niezgodny z konstytucją. Jeśli Trybunał Konstytucyjny przychyli się do tej opinii, może to oznaczać paraliż całego systemu fotoradarów w Polsce. Brak obowiązku wskazania oznaczałby, że każdy kierowca popełniający wykroczenie mógłby w przyszłości odmówić zapłacenia mandatu przez niepoinformowanie o kierującym pojazdem. To wszystko dowody na to, że system jest ułomny, przepisy są mało klarowne i należy je poprawić. Stąd te 4 projekty ustaw. Projekt PiS proponuje, by radary stawały w miejscach szczególnie niebezpiecznych, czyli tam, gdzie na długości 1000 m w ciągu ostatnich 5 lat doszło do co najmniej 10 wypadków spowodowanych przekroczeniem dopuszczalnej prędkości. Proponuje się również pozbawienie Inspekcji Transportu Drogowego możliwości rejestrowania naruszeń przepisów za pomocą ruchomych urządzeń. Projekt Platformy Obywatelskiej niewiele zmienia. Zakłada, że pieniądze ściągane z kierowców zasilać będą Krajowy Fundusz Drogowy - zadłużenie funduszu wynosi ok. 41 mld zł. Te środki mają być przeznaczone na budowę i modernizację dróg przez generalną dyrekcję. Które radary znikną, ma zależeć od raportów, analiz. A co to oznacza w przypadku kiedy system nastawiony jest na wyciągnięcie z kieszeni kierowców jak najwięcej pieniędzy? Odpowiedź nasuwa się sama. SLD pieniądze od ukaranych kierowców, podobnie jak Platforma, chce przekazać do Krajowego Funduszu Drogowego. Projekt SLD chce także odebrać gminom uprawnienia do stawiania fotoradarów oraz określić minimalną odległość, w jakiej urządzenia mogłyby stać od siebie. Projekty te zostały już dokładnie omówione przez moich przedmówców, nie będę wchodził w szczegóły. I wreszcie nasz projekt, Solidarnej Polski. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Fotoradary bardzo często ustawiane są na prostych odcinkach dróg, na których nie występują szczególne zagrożenia dla normalnych użytkowników. Za to przy szkołach, przedszkolach czy szpitalach rzadko możemy zobaczyć odpowiednie instalacje służące zwiększaniu bezpieczeństwa użytkowników, szczególnie dzieci i osób starszych, którzy są najbardziej narażeni na zagrożenia komunikacyjne. Dlatego też projekt Solidarnej Polski koncentruje się na zlokalizowaniu fotoradarów właśnie w tych miejscach, tak aby realnie zadbały o bezpieczeństwo Polaków. Niedopuszczalne jest utrzymywanie sytuacji, w której te urządzenia stawia się tylko po to, by zwiększyć dochody do budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, łatając dziury powstałe tam w wyniku nieudolności władzy i przekazywania kolejnych zadań. Obecna sytuacja przypomina polowanie. Państwo lub samorząd skupia swą uwagę tylko na tym, w jakim miejscu zamontować pułapkę, w którą każdy ma szansę wpaść, nawet najbardziej uważnie i bezpiecznie jeżdżący kierowca, zwłaszcza ten, który jeździ dużo. Bo, jak wiadomo, pomiary z fotoradarów pozostawiają wiele wątpliwości, nie wspominając już o atestach tychże urządzeń i różnicach w ich wyglądzie, które zapewne mają na celu również zmylenie kierowców. Nawet biedny rowerzysta - były również takie przypadki - musi się liczyć z uwiecznieniem na fotografii i mandatem karnym. Wysoka Izbo, zmniejszenie liczby fotoradarów o 80%, zamontowanie ich przy szkołach, szpitalach, przedszkolach i w innych miejscach szczególnych zagrożeń w realny sposób przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach, ale również nie rozwiąże w sposób definitywny tegoż problemu. Zastosowanie odpowiednich rozwiązań infrastrukturalnych, takich jak sygnalizacja, lewoskręty, kładki, zwężenie drogi do jednego pasa w miejscu przejścia dla pieszych, tworzenie stref uspokojonego ruchu, a także budowa nowych dróg i wymiana nawierzchni na drogach już istniejących będą stanowiły kompleksowy system poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach. Istotnym elementem nowelizacji proponowanej przez klub Solidarna Polska jest powołanie funduszu pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, do którego trafiałyby środki wypracowane przez urządzenia rejestrujące. Fundusz finansowałby pomoc dla ofiar zdarzeń drogowych oraz poprawę bezpieczeństwa, z wyłączeniem finansowania urządzeń rejestrujących. Dotychczasowe zamiary rządy, by wpływy z mandatów przeznaczyć na finansowanie również zakupu i montażu nowych urządzeń, były co najmniej niestosowne. To tak, jakby sarna sama na siebie ustawiała wnyk i jeszcze w niego wskakiwała. Wprowadzenie proponowanych przez Solidarną Polskę rozwiązań będzie korzystne dla użytkowników dróg, których bezpieczeństwo wzrośnie i którzy nie będą czuli się łatwym łupem dla państwa. W imieniu klubu Solidarna Polska wnoszę o przekazanie wszystkich projektów ustaw do prac w Komisji Infrastruktury. Dziękuję bardzo.