Mówca: Kazimierz Michał Ujazdowski
Data: 2012-12-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zacznę od odpowiedzi na pytania posła Ajchlera, bo chyba najłatwiej wyjaśnić nieporozumienie. Otóż art. 34 obowiązuje, łącznie z fragmentem, który pan poseł ocenia jako niefunkcjonalny. Wspólnie zmieniliśmy wyłącznie większość kwalifikowaną z 3/5 na 2/3. Jeśli kiedyś będziemy pracować nad inną zmianą regulaminu, możemy też wspólnie znowelizować ten przepis, ale w żadnym wypadku nie można stawiać temu projektowi zarzutu, iż wprowadza coś, co istnieje już od dobrych kilku lat. Nie to było przedmiotem nowelizacji. Druga kwestia to jest to prawo mniejszych klubów, tak? Absolutna zgoda, tylko zrobiliśmy bardzo prostą rzecz, tzn. proponujemy zastosowanie obowiązujących przepisów, które dotyczą materii kodeksowej, łącznie z tym przepisem, który panu posłowi słusznie wydaje się wątpliwy czy też nawet niedobry, przenieśliśmy to do regulacji podatkowych, bo takie były wymogi spójnej techniki legislacyjnej, w żadnym wypadku nie w intencji tego, by różnicować małe i duże kluby. Jeśli Sojusz Lewicy Demokratycznej widzi w tym istotne zagrożenie, nie ma powodu, powinniśmy wspólnie zastanowić się nad tym rozwiązaniem. Nie mogę teraz mówić w imieniu klubu, jestem w innej roli, występuję jako sprawozdawca, ale to w ogóle nie powinien być przedmiot sporu między nami. Intencja jest taka, by każdy klub parlamentarny czuł się podmiotem. Prawdę powiedziawszy, jeśli miałbym już dokonywać analizy politologicznej, to taka regulacja jest najkorzystniejsza dla klubów mających mniej niż 50 posłów, znacznie bardziej korzystna niż dla tych, które są klubami większymi. Ale nie ma tutaj żadnego sporu. Pan poseł Głogowski mówił o szybkich pracach. Prawdę powiedziawszy, ten projekt padł ofiarą zamrażarki. Projekt, który ma odmrozić proces legislacyjny, padł ofiarą zamrażarki. Najpierw był długo przetrzymywany, czekaliśmy na druk, potem czekaliśmy na skierowanie do pierwszego czytania. W maju był przyjęty. W maju było sprawozdanie, teraz debatujemy. Od maja czekał na posiedzenie plenarne, więc tu nie było żadnego pośpiechu. Dziesiątki razy, kilkanaście razy my, mówiąc my, mówię o panu przewodniczącym Mroczku i o sobie, jako wiceprzewodniczącym komisji regulaminowej, prosiliśmy kolegów z Platformy Obywatelskiej, żeby zacząć prace merytoryczne. Czekaliśmy na projekt. Mieliśmy obietnicę, że projekt będzie, w związku z tym czekaliśmy, marzec, kwiecień. Nie było najmniejszego, żadnego pośpiechu w tej sprawie. Nie potrafię przyjąć odpowiedzialności za to, że na przykład w 1998 r., byłem wtedy parlamentarzystą, nie wpadłem na te pomysły, które są w tym projekcie. Dlaczego? Dlatego że w ogóle reakcja konstytucyjna na kryzys czy słabość parlamentaryzmu to jest kwestia dosłownie ostatniej dekady. Zmiany konstytucyjne w Niemczech, o których tutaj panowie i panie posłanki mówili, gdzie 1/4 Bundestagu ustanawia komisję śledczą, czy na przykład zmiany konstytucyjne we Francji, gdzie pewne komisje są zarezerwowane dla opozycji, a procedura opiniowania nominacji na wysokie stanowiska państwowe wymaga większości kwalifikowanej, to są ostatnie lata, dlatego że wszystkie dojrzałe państwa europejskie mają poczucie, że nie można z parlamentu uczynić fasady, ponieważ zniknie relacja między władzą a obywatelem. Reagują poprzez dowartościowanie, zwiększenie praw opozycji, ale przede wszystkim zwiększenie praw parlamentu. Bardzo wiele rzeczy wymyślono dosłownie w ostatnich dziesięciu latach. Są orzeczenia trybunału konstytucyjnego w Niemczech zobowiązujące do zwiększenia uprawnień parlamentów w sferze polityki europejskiej. Teraz jest dobry moment, żeby odpowiedzieć na pytanie pana posła Kuźmiuka, skąd bierze się zwiększenie roli parlamentu w dziedzinie polityki europejskiej. To nie jest żadna stara tradycja konstytucyjna, bo po prostu polityka europejska to jest kwestia stosunkowo nowa. Po Maastricht, po intensyfikacji prawa europejskiego, stało się to problemem dla parlamentów z bardzo prostego przekonania, że polityka europejska nie jest polityką rządową, tylko państwową, że prowadzi się ją z opinią publiczną, a nie po kryjomu. Tam nikt nie prowadzi polityki, która dotyczy każdego obywatela, po kryjomu. Dlatego kanclerz Merkel przychodzi przed szczytem Unii Europejskiej i mówi, czego będzie bronić na szczycie. Niemcy nie pozwoliliby na to, żeby kanclerz ukrywała stanowisko albo żeby zależało ono tak naprawdę od partnerów. Mam swoją opinię, dlaczego rządzący przed tym mechanizmem się bronią. Bo jawność sprzyja wysokiej jakości. Spółką córką niejawności jest niska jakość. Jawność na dłuższą metę wymusza po prostu aktywną politykę. Ktoś tutaj mówił o debacie brytyjskiej, to też pan poseł Kuźmiuk, która nie znalazła się w tym pakiecie, dlatego że budziła kontrowersje konstytucyjne. Ale jestem głęboko przekonany, że gdyby w Polsce była debata brytyjska, to znaczy dwie godziny krosowych pytań bez cenzury, na zasadzie: opozycja pyta, premier i ministrowie przez dwie godziny odpowiadają na bieżąco, na gorąco, to jakość polskiej polityki poprawiłaby się. (Poseł Magdalena Kochan: A my cenzurujemy?) Wtedy to nie TVN i Polsat wyznaczałyby agendę publiczną, tylko byłaby wyznaczona tutaj, w tym miejscu. (Poseł Janusz Cichoń: Trzeba by zmienić zadających pytania.) Tak. (Poseł Marek Suski: Prawdziwa cnota krytyki się nie boi.) Rozumiem, ale mam takie wrażenie, że może nie wszyscy, ale na pewno z panem marszałkiem Grabarczykiem walczyliśmy o inny Sejm niż ten, który był przed 1989 r. Jest taka wizja Sejmu, że możemy zlikwidować wszystko i zostawić stary Dom Poselski. Posłowie będą przyjeżdżali dwa razy w roku, nie będą zadawali pytań, w ogóle nie będą się pokazywać na sali. Jeśli o taką wizję chodzi, to jestem w ogóle bezbronny. (Oklaski) (Poseł Magdalena Kochan: To jest demagogia.) (Głos z sali: To jest wizja marzeń.) Czy jest relacja między projektem zmiany w regulaminie Sejmu w zakresie inicjatywy obywatelskiej a inicjatywą ˝Obywatele decydują˝, która dotyczy ustawy o wykonywaniu inicjatywy obywatelskiej, którą też oceniam bardzo wysoko? Jest łączność w tym sensie, że okazujemy tutaj minimum szacunku projektowi obywatelskiemu. Przecież wiemy, jak trudno zebrać 100 tys. podpisów. Gdyby w Polsce było łatwo zebrać 100 tys. podpisów, mielibyśmy 30 kandydatów w wyborach prezydenckich. To jest bardzo trudna operacja, trudne przedsięwzięcie. Wydaje mi się, że należy się minimum szacunku w postaci obowiązku podjęcia w tym przypadku prac merytorycznych. Na pytanie postawione przez panią poseł Nowak w jakimś sensie już odpowiedziałem. Ten druk poselski długo przeleżał, potem od maja czekaliśmy na rozpatrzenie tego projektu na posiedzeniu plenarnym. Prawdę powiedziawszy, ministrowie powinni odpowiadać na pytania, rzeczywiście coś trzeba z tym zrobić. (Poseł Marek Suski: W trzecim czytaniu.) W trzecim czytaniu, tak. To nie jest przedmiot tej zmiany, ale jeśli rzeczywiście apel pana marszałka Zycha spotka się z poważną reakcją - nie chciałbym, żeby to był taki apel, który do niczego nie będzie prowadzić - to ten problem powinien być postawiony. Odpowiedziałem też na pytania dotyczące wzorów czy odniesień w wielu parlamentach i w wielu konstytucjach państw europejskich. Uprawnienia opozycji i samego parlamentu są tam znacznie większe niż w Polsce. Regulamin nie może załatwić wszystkiego, bo wymagałoby to przecież reformy konstytucji. Jest tutaj cały szereg rozwiązań w ramach konstytucji, w ramach reguł konstytucyjnych, które naprawdę zwiększają kompetencje i autorytet parlamentu jako całości, a nie uprawnienia samej opozycji. Kolejne pytania dotyczyły już aspektów politycznych. Padło pytanie o opinię pana premiera Tuska. Znam tę wypowiedź. Pracowałem z panem premierem Tuskiem w Prezydium Sejmu w latach 2004-2005 i pamiętam go jako polityka, który gorąco orędował za prawami parlamentarnymi opozycji, nawet razem wykłócaliśmy się wtedy o projekty naszych klubów. Pamiętam też, z jakim oburzeniem przyjął wyrzucenie do kosza 700 tys. podpisów pod referendum w materii konstytucyjnej - to była jedna z inicjatyw Platformy Obywatelskiej - z jakim oburzeniem reagował na stanowisko marszałka Cimoszewicza, który uznał tę inicjatywę za nienadającą się do procedury parlamentarnej. Jednak od 7 lat nie rozmawiałem z panem premierem Tuskiem, więc nie wiem, co nim kierowało: czy nieznajomość projektu, czy chęć wprowadzenia opinii w błąd. Na pytanie posła Janusza Śniadka chcę odpowiedzieć w ten sposób, że... (Poseł Magdalena Kochan: To jest nieuprawnione, proszę się nie wypowiadać, jeśli pan nie wie.) Pani poseł, proszę mi zostawić prawo do tego, w jakich sprawach będę się wypowiadał, a w jakich nie. Odpowiadam na pytania naprawdę bardzo spokojnie. (Głos z sali: Posła Śniadka.) Jeśli chodzi o pytanie pana posła Śniadka, dlaczego nie użyłem takiego argumentu, to wydaje mi się oczywiste, że na zmianę regulaminu Sejmu powinniśmy spojrzeć z perspektywy jakości życia publicznego i z dłuższej perspektywy czasu. Role polityczne się zmieniają, ale z drugiej strony krótkowzroczność leczy się najtrudniej i wobec braku wyobraźni jesteśmy bezradni, jest to bardzo trudne, dlatego nie używałem tego argumentu. Jestem absolutnie przekonany, że gdybyśmy prowadzili tę rozmowę racjonalnie, to zdecydowana większość tych propozycji uzyskałaby akceptację całej Izby. Powiem tak: mogę zrozumieć te argumenty, które dotyczą wprowadzenia do porządku obrad punktów z inicjatywy opozycji, natomiast żadna z pozostałych propozycji nie przeszkadza w efektywnym rządzeniu większości rządowej i tylko zawziętość może być źródłem blokowania zmian, które będą pożyteczne dla polskiego parlamentu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)