Mówca: Jarosław Żaczek
Data: 2012-06-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mistrzostwa Euro 2012 miały być wspaniałą okazją do promocji Polski oraz rozwoju infrastruktury drogowej, kolejowej i sportowej. Rząd premiera Tuska przedstawiał wspaniałe plany, snuł wizję szybkiej budowy autostrad i dróg ekspresowych, by godnie przyjąć kibiców i pobudzić gospodarkę. Jak grzyby po deszczu miały powstawać małe i średnie firmy, miało wzrastać zatrudnienie i spadać bezrobocie. W krainie czarów pana premiera na kilka tygodni przed Euro wszystko miało być gotowe. Urocze marzenie, szkoda tylko, że zabrakło zdolności, kompetencji i czasem uczciwości, by je w pełni zrealizować. Czas te plany bez litości weryfikuje. Zamiast autostrad w wielu miejscach mamy jeszcze rozgrzebane inwestycje i rzesze oszukanych pracowników firm, podwykonawców robót i dostawców materiałów oraz rozpasanych i sowicie nagradzanych pracowników generalnej dyrekcji, współodpowiedzialnych za tę katastrofę, którzy otrzymali np. wysokie nagrody, jak powiedziała rzeczniczka generalnej dyrekcji, za szczególny wkład pracy, zaangażowanie, nadzór i realizację autostrady A2. Tak więc na zielonej wyspie premiera miarą sukcesu jest nieudolność i często nieuczciwość. Ci zaś, którzy uwierzyli w bajkę i ruszyli do pracy przy największym placu budowy współczesnej Europy, licząc na dobry zysk i dokładając swoją cegiełkę do rozwoju Polski, od wielu miesięcy walczą o odzyskanie zarobionych pieniędzy. Każdego dnia poznajemy prawdę na temat polskich autostrad. Wszystkie zapewnienia premiera Tuska, ministra Nowaka, polityków koalicji na ten temat wyleciały w powietrze. Protest poszkodowanych przy budowie autostrad przedsiębiorców jest prowadzony od dawna i nie ma charakteru politycznego. Przedsiębiorcy walczą o należne im pieniądze, o swoje dobre imię, o swoją przyszłość, przyszłość swoich rodzin, walczą o życie. To setki poszkodowanych firm działających na odcinkach wszystkich autostrad, na drogach ekspresowych i stadionach, również liniach kolejowych. Ich dotychczasowe interwencje nic nie dały. Zderzyli się z murem niechęci w generalnej dyrekcji i ministerstwie, również z niechęcią części koalicyjnej Komisji Infrastruktury. Wielokrotnie podkreślano, że przyczyną obecnej sytuacji są niewłaściwie stosowane procedury zamówień publicznych oraz obowiązujące zasady rozliczeń między inwestorem, głównym wykonawcą i firmami podwykonawczymi. Wielokrotnie zlecano - robi się to nadal - budowę dużych odcinków dróg firmom, które nie mają żadnego sprzętu budowlanego. Ten oszukańczy system działa i kwitnie, a państwo polskie nie reaguje. Dla przykładu historia budowy odcinka A2. Przedsiębiorcy najpierw walczyli o wypłaty należnych kwot od chińskiego konsorcjum Covec, dziś walczą z firmą DSS, która już ogłosiła bankructwo. Rząd i generalna dyrekcja odpowiadają za autostradową katastrofę w Polsce i nie chodzi tu o niewywiązanie się z terminów realizacji zadań, bo te były nierealne i niedostosowane do obowiązującego prawa i procedur, ale przede wszystkim o wyłanianie nierzetelnych wykonawców, narażanie Skarbu Państwa na wielomilionowe straty i doprowadzenie wielu małych i średnich firm do bankructwa. Skandaliczne jest to, iż w państwie demokratycznym wykonawcy inwestycji, których inwestorem jest państwo, są zwyczajnie oszukiwani. Inwestor, czyli państwo polskie, w imieniu którego działa generalna dyrekcja, wyłania wykonawców inwestycji o znaczeniu strategicznym dla rozwoju, kierując się tylko kryterium ceny. Tym samym w tym najbardziej drastycznym przypadku przetarg wygrywa chińskie konsorcjum Covec, zaś po niewywiązaniu się, niezapłaceniu podwykonawcom z wolnej ręki, czyli po przyjacielsku, dyrektor generalnej dyrekcji i podlegli mu pracownicy wyłaniają firmę DSS, która niczego nigdy nie wybudowała, by dokończyła pochiński odcinek A2. Nikt nie sprawdza firmy, jej stanu finansowego, tylko podpisuje z nią kontrakt o ponad 200 mln zł wyższy, niż miał Covec. Podwykonawcy wielokrotnie alarmowali, zwracali się o pomoc do władz. Jak wiemy, nie otrzymali pomocy, a w niektórych przypadkach nawet nie mają na nią szans, jak powiedział minister Tadeusz Jarmuziewicz. Wypowiedzi ministrów rządu już nie raz pokazywały, jak często z wielką pogardą traktowani są Polacy. Kolejne przykłady. Pan minister zapewniał, iż grą giełdową są informacje o upadłości DSS, po czym firma jednak upada, jego zastępca dzieli wykonawców na lepszych i gorszych, by nie użyć bardziej drastycznych określeń. Wczoraj na sali sejmowej mieliśmy doskonały przykład, jak w tej sprawie zorientowany jest minister Nowak. W konsekwencji dziesiątki polskich firm z branży budowlanej i drogowej stoją przed widmem bankructwa, a niektóre już je ogłosiły. Właściciele firm tracą dorobek całego życia. Zdarzają się przypadki gróźb pod adresem właścicieli firm upominających się o zapłatę należnych pieniędzy, nasyłanie na nich służb kontroli skarbowej lub Policji. Jak to możliwe, skoro tylko w latach 2007-2013 na inwestycje infrastrukturalne z unijnego programu ˝Infrastruktura i środowisko˝ zostało Polsce przyznane prawie 30 mld euro? Do tego dochodzą jeszcze fundusze z wkładu własnego. Jak to możliwe, skoro cena budowy 1 km autostrady w Polsce waha się od 2 do 20 mln dolarów, średnio 8 mln, co oznacza, że w Polsce jest najwyższy koszt budowy autostrad w całej Europie? Dla porównania w Czechach wynosi od 1 do 2 mln euro. Niektóre firmy oferowały wykonanie robót objętych przetargiem nawet po cenie o połowę niższej niż kosztorys generalnej dyrekcji, a potem przerzucały na podwykonawców jak największą część kosztów inwestycji. Firmy otrzymywały zapłatę za kontrakt dopiero po zakończeniu inwestycji, a jeśli brały udział w kilku inwestycjach jednocześnie, często traciły płynność finansową. Do tego dochodził wzrost kosztów usług, materiałów i przede wszystkim paliwa. Tak więc często koszty przewyższały wartość przetargu. Rząd nie tylko nie potrafił zapewnić uczciwych reguł rozliczeń między głównymi wykonawcami a podwykonawcami, lecz nawet nie przestrzegał jakości budowanych odcinków, o czym świadczą liczne afery z powodu stosowania niewłaściwych materiałów do budowy dróg. Wyliczono, że system nadzoru tylko w latach 2008-2011 kosztował prawie 1,5 mld zł. Nie przewidziano możliwości zgłaszania protokołów dodatkowych, nie przewidziano również możliwości zgłaszania dodatkowych kosztów wywoływanych chociażby czynnikami klimatycznymi. Kompletny brak nadzoru finansowego spowodował, że generalni wykonawcy powszechnie i przez wiele miesięcy nie płacili podwykonawcom, co z kolei skutkuje upadłościami małych i średnich firm związanych z tymi wielkimi kontraktami. Wiele poszkodowanych firm zawiązało komitet protestacyjny. Reprezentują oni głównie przedsiębiorstwa wykonujące prace budowlane, usługi transportowe, dostawców materiałów. W apelu wystosowanym do rządu Donalda Tuska przedstawiciele komitetu napisali: Uważamy, że dotychczasowy tryb faworyzowania międzynarodowych konsorcjów budowlanych przez rząd i podporządkowane mu instytucje jest wysoce szkodliwy dla polskiej gospodarki, a w szczególności niszczy małe i średnie polskie firmy działające na rzecz głównych wykonawców wielkich inwestycji budowlanych, jak autostrady i stadiony, powoduje również utratę zaufania do instytucji rządowych, działających w imieniu Skarbu Państwa i dokonujących wyboru tych głównych wykonawców. Tak podkreślono w apelu. Skala problemu jest jednak znacznie większa. Według szacunków straty na udziale w inwestycjach drogowych może dziś notować nawet kilka tysięcy firm. W ciągu ostatnich 12 miesięcy upadło w Polsce 80 firm budujących drogi, a wiele wskazuje na to, że to jeszcze nie koniec. Nie wiadomo, kto dokończy rozpoczęte inwestycje. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niestety, już teraz wiadomo, że zapisy ustawy regulującej spłatę niezaspokojonych należności przedsiębiorców za niektóre prace wykonane przy budowie autostrad i dróg nie pozwolą na zaspokojenie roszczeń wszystkich poszkodowanych przedsiębiorców. Przebieg posiedzeń komisji i podkomisji, omówiony już szczegółowo przez moich przedmówców, świadczy jednoznacznie, że woli rozwiązania tego problemu w rządzie nie ma. Spór dotyczył kilku ważnych kwestii. Tego, czy ustawa ma objąć wszystkie inwestycje budowlane czy tylko te dotyczące budowy dróg, zlecone przez generalną dyrekcję. Spór dotyczył również definicji przedsiębiorcy, bo projekt rządowy dzielił ich na lepszych i gorszych. Dotyczył również terminów zapisanych w ustawie tak, aby tę pomoc wypłacić jak najszybciej. Wszystkie próby zmian zostały w komisji spacyfikowane przez posłów koalicji, a w związku z tym rząd bierze pełną odpowiedzialność za realizację tej ustawy w przyszłości. Na koniec refleksja. Pan premier Tusk w towarzystwie ministra Nowaka, odbywając pamiętny lot helikopterem i podziwiając autostrady, powiedział: Ogrom tego przedsięwzięcia niektórych przerósł. Otóż to pana, panie premierze, i pana ministrów przerosło rządzenie Polską. W imieniu klubu Solidarna Polska chcę powiedzieć, że żądamy rozwiązania problemów podwykonawców, wypłacenia im należnych wynagrodzeń, zmiany w przepisach prawa tak, by zapobiegały podobnym sytuacjom w przyszłości, wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec osób odpowiedzialnych za katastrofę autostradową, wyjaśnienia, kto i dokąd wyprowadził pieniądze ze spółki DSS i od kiedy korzystną inwestycją jest np. zakup kopalni w Mongolii. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! (Dzwonek) Solidarna Polska poprze przyjęcie rezolucji w przedłożonym kształcie, ponieważ zapisy jej nadal uważamy za aktualne. Solidarna Polska poprze również wszelkie rozwiązania mogące zwiększyć krąg przedsiębiorców, którym państwo powinno pomóc w tej sytuacji, i każde rozwiązanie, które usprawni tę pomoc. Obecny kształt ustawy nas nie zadowala. Ostateczną decyzję przedstawimy w głosowaniu po zapoznaniu się ze zgłoszonymi poprawkami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)