Mówca: Antoni Mężydło
Data: 2015-09-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej i rządowego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo działalności gospodarczej. Trzeba powiedzieć, że ze względu na konstrukcję prawną tak naprawdę jest to projekt jednej ustawy, ponieważ każda ustawa zawiera zarówno przepisy wprowadzające, jak i przepisy przejściowe. Tak się po prostu konstruuje ustawy. Drugi z tych projektów ustaw stanowią tylko przepisy wprowadzające i przejściowe, ale pewnie ze względu na ich obszerność - myślę, że po prostu z powodów technicznych - ten projekt jest podzielony na dwie części: na część podstawową i część z przepisami wprowadzającymi. Jeżeli potraktujemy to jako całość, to trzeba powiedzieć, że omawiany projekt ustawy stanowi swoistą konstytucję przedsiębiorczości. Rządowy projekt ustawy Prawo działalności gospodarczej reguluje podstawowe zagadnienia związane z podejmowaniem i wykonywaniem oraz zawieszeniem i zakończeniem wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorców krajowych i zagranicznych na terytorium Rzeczpospolitej Polski, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej w tym zakresie, a także problematykę dotyczącą działalności regulowanej oraz kontroli działalności gospodarczej. Podstawowym celem regulacji jest wprowadzenie konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej i zagwarantowanie jej przestrzegania w duchu społecznej gospodarki rynkowej, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji społecznej i gospodarczej. Zamierza się to osiągnąć przez ustanowienie norm prawnych o charakterze ogólnym, znajdujących zastosowanie w każdym rodzaju działalności gospodarczej podejmowanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt ustawy będzie regulować wyczerpująco podstawowe zagadnienia prawa gospodarczego, pełnić podstawową rolę w danej dziedzinie stosunków społecznych oraz posługiwać się rozwiązaniami właściwymi dla różnych gałęzi prawa. Podstawowe wartości, które powinny być uwzględniane w wykładni przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej, to wolność, równość i niedyskryminacja, społeczna gospodarka rynkowa, zrównoważony rozwój, rzetelność i dobre obyczaje, a także praworządność. Z wartości tych wyprowadza się następującą zasadę działalności gospodarczej: co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone, a także zasadę przyjaznej interpretacji przepisów na korzyść przedsiębiorcy, zasadę domniemania uczciwości przedsiębiorcy, to znaczy rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zasadę proporcjonalności polegającą na tym, że organa administracji publicznej podejmują jedynie takie działania, które prowadzą bezpośrednio do celu, zasadę uprawnionych oczekiwań, to znaczy organ administracji publicznej ma stosować się do utrwalonej praktyki i działań organów w zakresie rozstrzygania sprawy, zasadę uczciwej konkurencji oraz poszanowania dobrych obyczajów i słusznych interesów innych przedsiębiorców i konsumentów, zasadę profesjonalizmu i odpowiedzialnych kwalifikacji oraz zasadę udzielania informacji, to znaczy organ administracji publicznej powinien udzielać przedsiębiorcy informacji o wymogach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej danego rodzaju. Przepisy projektowanej ustawy dotyczą przede wszystkim relacji przedsiębiorców z organami władzy publicznej. W projekcie określono szczegółowe zasady działania organów administracji w dziedzinie gospodarki, wprowadzono też nowe instytucje, których celem jest wzmocnienie dialogu między administracją a przedsiębiorcą. Dodatkowo reforma zmierza do zbliżenia terminologii instytucji prawnych prawa krajowego do prawa unijnego. Ustawa będzie służyć wzmocnieniu praw i gwarancji dla przedsiębiorców. Zostaną wyraźnie zaakcentowane oraz usystematyzowane ogólne zasady dotyczące wykonywania działalności gospodarczej, stanowiące katalog podstawowych praw przedsiębiorcy. W efekcie zmniejszy się ryzyko pomijania naczelnych zasad prawa gospodarczego przy podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach przedsiębiorcy. Ustawa, konkretnie już, wprowadza definicje działalności gospodarczej i przedsiębiorcy, definicję mikroprzedsiębiorcy, definicje małego i średniego przedsiębiorcy, a także definicję organu jako organu administracji publicznej lub innego rodzaju organu władzy publicznej właściwego do podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej, co jest zgodne i spójne z definicją unijnej dyrektywy 2006/123/WE. W projekcie uregulowano zasady działania przedsiębiorstw zagranicznych, wzorując się na rozwiązaniach z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprawiając jednocześnie te przepisy, które budziły wątpliwości interpretacyjne, i rozbudowując przepisy dotyczące oddziałów przedsiębiorstw zagranicznych. Dużo miejsca w projekcie poświęcono instytucji mediatora oraz procesowi mediacji. Wprowadzono także wiążące interpretacje urzędowe prawa na wniosek przedsiębiorcy. Organizacje przedsiębiorców utrzymały uprawnienia z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którą zbiorowe i indywidualne interesy przedsiębiorców mogą być reprezentowane przez organizacje społeczne wspierające rozwój przedsiębiorczości w postępowaniach administracyjnych, sądowoadministracyjnych i sądowych. Uzyskały nowe uprawnienia jako prawo organizacji przedsiębiorców do uczestniczenia w konsultacjach publicznych w toku procesu legislacyjnego. W projekcie zostały też uregulowane podstawowe zasady dotyczące działalności reglamentowanej w zakresie koncesji, zezwoleń, działalności regulowanej, które docelowo znajdą się w ustawach szczegółowych określających dodatkowe warunki wykonywania działalności gospodarczej oraz zasady wykonywania kontroli działalności gospodarczej. Natomiast projekt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo działalności gospodarczej dotyczy także wprowadzenia przepisów przejściowych wynikających z częściowego uchylenia ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, które zostaną zastąpione przepisami ustawy Prawo działalności gospodarczej oraz, przede wszystkim, z konieczności wprowadzenia licznych zmian w szeregu ustaw odrębnych, będących konsekwencją Prawa działalności gospodarczej, czyli tzw. przepisów wprowadzających. Ze względu na horyzontalny charakter ustawy Prawo działalności gospodarczej tych zmian dokonano w prawie 140 ustawach w całym systemie prawa. Jednak ze względu na konstrukcję semantyczno-syntaktyczną ta ustawa budzi pewien respekt. Rzeczywiście jest dobrze zrobiona, mamy tę część miękką ustawy, są to przede wszystkim najpierw wartości, następnie zasady, później mamy konkretne normy prawne, czyli część normatywną, twardą część ustawy. Trzeba pochwalić, takie rozwiązania dzisiaj w świecie są stosowane, w zakresie prawa gospodarczego, ale i w zakresie praw konsumentów. Jest to dobrze skonstruowana konstytucja przedsiębiorczości. Jak pan minister słusznie powiedział, przedsiębiorcy są po stronie tego rozwiązania. Natomiast, panie ministrze, są również krytyczne uwagi do tej ustawy. Przede wszystkim krytykują ją prawnicy, mogę to zrozumieć, znalazłbym też argumenty na obronę pana ministra, bo prawnicy z reguły lubią przepisy, które są przepisami twardej normy prawnej, nie lubią miękkich regulacji, bo one dają dosyć dużą swobodę interpretacyjną. Jak już pan zauważył, administracja, szczególnie w toku konsultacji społecznych, budziła sporo zastrzeżeń, mamy również stanowisko jednego ze związków zawodowych, który jest też dosyć krytycznie do tego nastawiony. Prawnicy, którzy śledzą tok prac legislacyjnych w Sejmie, twierdzą, zresztą zgodnie z prawdą, że te dwie ustawy, Prawo działalności gospodarczej i ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, rozjeżdżają się w wielu przypadkach. Prawo działalności gospodarczej uchyla np. jakiś przepis, natomiast w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej nadaje się temu samemu przepisowi nowe brzmienie. Wiem, to bardzo brzydko wygląda z punktu widzenia analizy prawnej. Pan zaznaczył, że ustawę o swobodzie działalności gospodarczej trzeba ograniczyć wyłącznie do rejestru działalności gospodarczej i ona tak pewnie będzie wyglądała. Natomiast dzisiaj w Sejmie są wstrzymane prace nad ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, której ostatnia nowelizacja polega wyłącznie na tym, że ma ona charakter porządkujący. Myślę, że trzeba by było to wznowić, również ze względu na to, że jest sporo zastrzeżeń do tej ustawy. Mój klub opowiada się za tym, żeby jednak skierować tę ustawę do komisji, bo jest ona bardzo ciekawym przedsięwzięciem. Szkoda, że tak późno znalazła się w Sejmie, w samej końcówce. Gdyby znalazła się ona tutaj miesiąc wcześniej, myślę, że można by było ją uchwalić. Natomiast są naprawdę spore wątpliwości. Dlatego apelowałbym do pana ministra, żeby jednak z drugim ministrem, który prowadzi nowelizację ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, uwolnić tamtą ustawę od przepisów, które są tutaj, bo nie wiadomo, czy zdążymy tę ustawę uchwalić, natomiast tamta jest ustawą prostą, to jest po prostu: kopiuj, wklej. Można przynajmniej jedną ustawę, chodzi tylko o te przepisy, które dotyczą rejestru działalności gospodarczych, zrealizować jeszcze w tej kadencji Sejmu. Dlatego klub Platformy Obywatelskiej opowiada się za skierowaniem tych projektów ustaw, bo formalnie, z punktu widzenia marszałka Sejmu, są to dwa projekty ustaw, a tak naprawdę to jest konstytucja przedsiębiorczości, do komisji i prowadzeniem dalszych prac legislacyjnych w celu wysłuchania i zebrania opinii przedsiębiorców, które są korzystne dla tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo, panie marszałku.