Mówca: Katarzyna Kretkowska
Data: 2023-05-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Pani Przewodnicząca! Wysoka Izbo! Projekt wyposażenia uczniów klas IV szkół podstawowych publicznych i niepublicznych w laptopy oraz nauczycieli publicznych szkół podstawowych w bony na ich zakup celem wyrównania szans wszystkich uczniów w zakresie nabywania kompetencji cyfrowych oczywiście w założeniu jest słuszny i klub parlamentarny Lewicy to popiera. Współczesna szkoła powinna wyposażać uczniów i nauczycieli w podstawowe narzędzie pracy i nauki, jakim jest laptop z dostępem do Internetu i odpowiednim oprogramowaniem. Wyposażenie to powinno być bezpłatne, tak jak i szkoła publiczna jest bezpłatna. Pozwoli to na dostęp do pomocy edukacyjnych niezależnie od statusu materialnego ucznia i stworzy możliwość korzystania z zasobów światowej wiedzy bezpłatnie i bez wychodzenia z domu. To wszystko jest słuszne. Szkoda, że ma to nastąpić dopiero dwa tygodnie przed kolejnymi wyborami i nie nastąpiło co najmniej dwie kadencje temu. (Poseł Piotr Kaleta: Można to było za czasów rządów lewicy zrobić.) Ma to być finansowane, przynajmniej w pierwszym roku funkcjonowania tego programu, ze środków z KPO, których z powodu kłótni w rządzie jeszcze nie otrzymaliśmy. Zapowiadany od wielu miesięcy przez rząd pomysł zakładający współpracę trzech ministerstw został jednak przedstawiony na łapu-capu, tuż przed wakacjami, i to przez grupę posłów. Do Sejmu wpłynął 2 dni temu. Ominięto w ten sposób konsultacje publiczne, w związku z czym zabrakło przestrzeni na spokojną rozmowę ze środowiskiem oświatowym, co będzie skutkowało - już skutkuje - wieloma wątpliwościami, które pojawią się w czasie wdrażania tego projektu. Natomiast w tym projekcie brakuje przede wszystkim odpowiedzi na zasadnicze pytanie, które dotyczy oprogramowania do tego sprzętu. Mowa jest o laptopach, natomiast brak jest informacji o oprogramowaniu. Jakie ono będzie? Czy jego zakup będzie centralny? Czy będzie ono bezpłatne? I przede wszystkim: Jaki jest jego zakres? Podobnie brakuje regulacji dotyczących odpowiedzialności za sprzęt oraz odpowiedzialności gwarancyjnej i serwisowej, a także tej dotyczącej wykupienia dostępu do Internetu. Czy będzie centralny zakup tego dostępu? Czy będzie on bezpłatny dla nauczycieli i uczniów? Kto i w jakiej formie będzie ponosił stałe koszty oprogramowania, serwisu, Internetu? Bazowe oprogramowanie tych laptopów powinno naszym zdaniem zawierać oprogramowanie edukacyjne traktowane na równi z oprogramowaniem operacyjnym sprzętu. Oprogramowanie edukacyjne winno służyć wyrównywaniu szans, a także rozwojowi, wzmacnianiu indywidualnych talentów i zdolności ucznia. Stąd należałoby przemyśleć także parametry techniczne tego sprzętu. Ważne byłoby także oprogramowanie służące udzielaniu uczniowi wsparcia profilaktycznego oraz terapeutycznego w wielu obszarach, a projekt na ten temat milczy. Czy wraz z udostępnieniem laptopów uczniom i nauczycielom zostaną udostępnione podręczniki i inne pomoce w formie cyfrowej? Powinny one być dostępne od dawna. Kolejnym niedopracowanym problemem jest kwestia zakupu laptopów przez nauczycieli za pomocą bonu. Tu rodzi się cała seria pytań. Czy wszyscy nauczyciele danej szkoły czy tylko nauczyciele klasy czwartej będą objęci tym programem? Jest sugestia, że wszyscy, ale nie jest to nigdzie doprecyzowane. Co w przypadku zmiany szkoły czy odejścia z zawodu nauczyciela? Jaki jest minimalny okres, przez który nauczyciel nie będzie mógł zbyć tego sprzętu? W przypadku uczniów jest mowa o 5 latach, ale nie ma informacji dotyczącej nauczycieli. Kolejna sprawa: Dlaczego założono, że nauczyciele otrzymają na zakup laptopów bon w wysokości 2,5 tys. zł, podczas gdy najniższa cena z oferty, która wpłynęła w ramach przetargu na laptopy dla uczniów, wyniosła 2952 zł, a deklarowane ceny wynoszą 4400 zł? Czy laptopy dla nauczycieli będą miały niższe wymagania co do minimalnych parametrów sprzętu? Według projektu laptopy otrzymają tylko nauczyciele szkół publicznych, podczas gdy uczniowie, słusznie, otrzymają laptopy niezależnie od typu szkoły, do której uczęszczają. Jako klub Lewica wnioskujemy, ażeby dołączyć do projektu nauczycieli szkół niepublicznych. Do projektu zdążyły złożyć opinię - poza Biurem Analiz Sejmowych - jedynie Związek Powiatów Polskich i Konfederacja Lewiatan. Zgłoszono kilkadziesiąt uwag i wątpliwości dotyczących braku doprecyzowania procedur i terminów związanych z nabywaniem laptopów, ich przejmowaniem na własność przez rodziców, użyczaniem przez szkoły, zbywaniem. Wątpliwe np. wydaje się dotrzymanie terminu 30 września, wątpliwości budzi, czy oboje rodziców ma przejąć laptop na własność czy tylko jeden z nich. Związek Powiatów Polskich złożył osiem konkretnych propozycji zmian zapisów projektu. Z uwagi na szczupłość danego mi czasu nie mogę ich tu szczegółowo przedstawić. Proszę jednak stronę rządową o precyzyjne odpowiedzi na te wszystkie uwagi. Biuro Analiz Sejmowych zwróciło uwagę, iż projekt wymaga notyfikacji przez Komisję Europejską i oceny co do zgodności z przepisami RODO. Zgłoszono także istotną wątpliwość dotyczącą możliwości uznania bonów za zakazaną pomoc państwa. Reasumując, klub parlamentarny Lewica popiera projekt, lecz domaga się jego doprecyzowania i poszerzenia jego zakresu o kwestie oprogramowania edukacyjnego, Internetu, serwisu, ubezpieczenia, objęcia nim nauczycieli niepublicznych. Dziękuję.