Mówca: Anna Bańkowska
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Wysłuchałam z wielkim zainteresowaniem wystąpienia pana ministra i powiem szczerze, że jestem zasmucona, dlatego że zupełnie bez przekonania mówił pan o tym, że cokolwiek może zmienić się, jeśli chodzi o sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych. Właściwie powinnam zacząć wystąpienie w imieniu klubu Sojusz Lewicy Demokratycznej słowami: Nie mówiliśmy? Przecież wtedy, kiedy jak jeden mąż Platforma i Polskie Stronnictwo Ludowe głosowało za tym, żeby ludzi opiekujących się osobami dorosłymi pozbawić prawa do świadczenia ze względu na kryterium dochodowe i ze względu na warunek zwolnienia się z pracy, ostrzegaliśmy, że to jest niekonstytucyjne, ale przede wszystkim że to jest nieludzkie, bo o to tu chodzi. Dlatego cokolwiek dzisiaj powiecie, mówię tu o posłach koalicji rządzącej, i tak wszyscy będziemy przekonani, że żadnej empatii nie było, żadnych ludzkich odruchów, żeby stworzyć ustawę, którą dzisiaj pan minister nam przedstawił. To jest tylko i wyłącznie wypełnienie zobowiązań wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Powiem szczerze, że to za mało. Po półtora roku refleksji, po półtora roku dobijania się ludzi do bram ministerstwa pracy i słusznego zwracania uwagi, że powinni mieć świadczenie, to za mało. To jest wstyd, że w XXI w. opiekunowie dzieci niepełnosprawnych niezdolnych do samodzielnej egzystencji i opiekunowie osób dorosłych niezdolnych do samodzielnego życia muszą protestować - to wstyd. Część posłów wykorzystuje to jako kampanię wyborczą, mój klub, Sojusz Lewicy Demokratycznej, wykorzystuje to, żeby przedstawić nasze projekty - zamanifestować to - które były złożone już przed strajkami czy manifestacjami opiekunów osób niepełnosprawnych. Myśleliśmy o prawach osób niepełnosprawnych zaraz po przyjęciu przez Sejm ustawy odbierającej im prawo do świadczeń. Chcę powiedzieć, że ustawę, którą omówiłam, złożyliśmy 1 sierpnia 2013 r. Zwróciliśmy się do Trybunału Konstytucyjnego z prośbą o pilne rozpatrzenie sprawy. Gdyby rząd wtedy nie uznał, że ma panaceum, jeśli chodzi o mądrość w tym zakresie, i choć trochę posłuchał opozycji, w tym naszych, Sojuszu Lewicy Demokratycznej, wystąpień, nie byłoby tak, że przez dziewięć miesięcy rodziny z ludźmi całkowicie niesamodzielnymi nie otrzymywały pieniędzy z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego, zwanego od 1 lipca specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. To dobrze, że trybunał orzekł, że to jest niekonstytucyjne, i zmusił rząd do wypłacenia tych świadczeń. O tym traktuje projekt ustawy zawarty w druku nr 2252. Jednak, panie ministrze, jak mogliście spać spokojnie wtedy, kiedy przez te dziewięć miesięcy ci ludzie nie mieli tych pieniędzy? Ile osób niepełnosprawnych w tym czasie było źle zaopatrzonych? Ilu osobom odmówiono solidnej pomocy ze względu na kiepską sytuację ekonomiczną, finansową? Powiem szczerze, że nie mogę słuchać tych argumentów. Po dwóch czy po trzech latach nastąpiło olśnienie i pieniądz stanowi tu główny argument. Służy to temu, żeby powodować konflikty między opiekunami zajmującymi się niepełnosprawnymi osobami czy to w wieku dziecięcym, młodzieńczym, czy dorosłym. Do czego państwo doprowadziliście? Chwali się pan, że opiekunowie osób dorosłych zostali objęci świadczeniem dopiero od 2009 r., a my będziemy chwalić się, że w 2004 r. to Sojusz Lewicy Demokratycznej stworzył pierwszą ustawę o świadczeniach rodzinnych. Powiem szczerze, że serce nam się kroiło, że mimo iż zapisaliśmy w ustawie weryfikację świadczeń i progów uprawniających do nich, ani rząd PiS-u, ani rząd Platformy łącznie przez siedem lat nie dokonywali tego. Co to oznaczało? Oznaczało to, że wiele dzieci, prawie 3 mln dzieci, straciło prawo do zasiłków rodzinnych. Oznaczało to także, że wielu świadczeniobiorców wypadło w ogóle ze świadczeń, bo jak się progu nie waloryzuje - a płace rosły w tym czasie, mimo że zjadała je inflacja, a to jest czysty rachunek, liczą się złotówki - to ma się sytuację bardzo niekomfortową. Dlatego, panie ministrze, jeśli pan przychodzi tylko z wypełnieniem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, to chcę panu podpowiedzieć: zmieńcie opinię o naszym SLD-owskim projekcie, który został odrzucony przez komisję. Mówi on o waloryzacji w ustawie o świadczeniach rodzinnych progów świadczeń, podaje sprawiedliwy mechanizm, który uzależnia poziom waloryzacji od przyrostu najniższego wynagrodzenia, a przecież najniższe wynagrodzenie nie jest wymyślane przez ludzi pracy, tylko steruje nim rząd. A więc jest to naturalny mechanizm, który powinien doprowadzić do zobiektywizowania pomocy na rzecz ludzi. Poprzyjcie to, niech to nie leży w komisji jako projekt odrzucony i nierozpatrywany przez Sejm. Poprzyjcie projekt Sojuszu Lewicy Demokratycznej, który mówi o zrównaniu dodatków do emerytur i rent z tytułu osiągnięcia wieku 75 lat z zasiłkiem pielęgnacyjnym. Przecież to jest kuriozum, w jednym przypadku na ten sam cel ZUS płaci 200 zł, a o 50 zł mniej płaci na ten sam cel pomoc społeczna, to jest coś niebywałego, i to tylko dlatego, że od lat ten zasiłek pielęgnacyjny jest niewaloryzowany, a tamten, mechanizmem waloryzacji emerytur, jest waloryzowany. Panie i panowie posłowie, przecież to są kuriozalne rzeczy, których żaden człowiek trochę wnikający w sprawę nie może zrozumieć. Jest szansa, żebyście to poprawili, to leży w Sejmie. Czego pan nie załatwia w tym projekcie? Jak to jest, że przy obliczaniu dochodu dotyczącego świadczeniobiorców, opiekunów osób dorosłych, wlicza się dochód całej rodziny, czyli też zięcia czy synowej, którzy nie muszą łożyć na opiekę nad teściem czy teściową, jak to jest, że liczy się ten dochód, natomiast jeśli chodzi o prawo do świadczenia - nie? Jeśli synowa jest niepracująca i chce się zająć teściową czy teściem, może to robić, bez względu na to, że ma bardzo ciężką sytuację, bez prawa do świadczenia. Absurd, to jest absurd, tak samo jak absurdem było to, co na skutek projektu SLD-owskiego zostało zniesione, że jeśli było małżeństwo składające się z dwojga całkowicie niepełnosprawnych osób, to opiekunowie, córka czy syn, nie mogli dostać świadczenia, bo był ustawowy obowiązek opiekowania się małżonków sobą nawzajem. Jedno leżało w jednym łóżku i nie mogło ręki podnieść samodzielnie, drugie w drugim i nie można było nic zrobić. Na szczęście udało się te kwestie naprawić. To był ustawowy absurd, nie pamiętam, kiedy wprowadzony, ale tak było. A więc staramy się to naprawiać, jak tylko się da. Panie ministrze, co z dziedziczeniem? Dobrze, że ci ludzie dostaną to z odsetkami, bo to właściwie żadna łaska, odsetki muszą być, jeśli coś się należało od lipca 2013 r., ale co z dziedziczeniem? W międzyczasie podopieczny umarł, gdyby żył, rodzina dostawałaby specjalny zasiłek opiekuńczy przez te miesiące, które minęły od lipca 2013 r. Im się to należy, ponieważ może zaciągnęli długi, kredyty, może mają zobowiązania finansowe w związku z tym, że żyło im się ciężko. Proszę odpowiedzieć, co z dziedziczeniem. (Dzwonek) Nie załatwiacie sprawy dotyczącej okresowych świadczeń w tym zakresie. Ostatnia sprawa. Proszę państwa, rząd się chwali, że daje wyrównanie i te rodziny, które miały decyzję sprzed 1 lipca, dalej będą otrzymywały, bez względu na kryterium dochodowe, to świadczenie, uwaga, do pierwszej decyzji administracyjnej, orzeczniczej w tym zakresie. Co to oznacza? Wiele osób, które mają nadzieję, że będą mieć na stałe świadczenia, straci do nich prawo. Reasumując, nigdy nie myślałam, że doczekam takiego podziału na trzy grupy ludzi, którzy są opiekunami często tak samo niezdolnych do samodzielnej egzystencji osób. Sojusz Lewicy Demokratycznej jest zasmucony tą sprawą. Nie możemy zrozumieć, że rząd i premier, który mówił, że otwiera się na środowisko osób niepełnosprawnych, w tym przypadku tak bardzo liczą każdą złotówkę. Złożyliśmy wczoraj propozycję, żeby środki z Funduszu Pracy w części przeznaczyć na okresowy wzrost świadczeń. Tytułów można znaleźć wiele, pod jednym warunkiem: że minister pracy nie będzie tworzył prawa tylko wtedy, kiedy mu pozwoli minister finansów. Panie ministrze, niech się pan postawi, niech pan będzie tym, który naprawdę rozdaje karty w dziedzinie polityki społecznej. O to do pana apeluję w imieniu nie tylko swoim, lecz także Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Oczywiście że poprzemy ten projekt ustawy, bo co zrobić? Będziemy natomiast dalej mówić: poprzyjcie nasze projekty, które czekają na rozpatrzenie. Proszę o olśnienie, o takie rozwiązania prawne, które rzeczywiście kompleksowo rozwiążą problem i załagodzą skutki tego, co się stało. Jak można było dzisiaj przyjść z taką samą wysokością świadczenia, jaka była przed lipcem 2013 r.? Przecież po drodze wiele się zmieniło. Pojawiły się świadczenia dla opiekunów dzieci, słuszne, za małe. Jako SLD chcieliśmy, żeby już od przyszłego roku była ta najniższa płaca, te 1300 zł, ale wczoraj to odrzuciliście. Tyle że czasy się zmieniają, świadomość rośnie, potrzeby są zupełnie inne niż były np. 10 lat temu. Jak można było nie urealnić progu uprawniającego do otrzymania świadczeń i wysokości świadczenia? To jest rzecz niezrozumiała. Dlatego w imieniu Sojuszu mówię: weźcie się państwo za zrobienie w miarę spójnego, w miarę, bo nigdy nie jest tak, żeby na wszystko starczyło, systemu dotyczącego opieki osób niepełnosprawnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)