Mówca: Sprawozdawca Barbara Bartuś
Data: 2017-04-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny zawarte w druku nr 1398 o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, druk nr 1256, oraz o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1306. Projekt z druku nr 1256 został złożony do Sejmu przez posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w dniu 20 stycznia 2017 r., a jego głównym celem jest zniesienie instrumentu obowiązkowego karania instytucji obsługującej wpłaty składek i płatników składek, którzy popełnili błąd w dokumentach przekazywanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obecnie z treści art. 47 ust. 10c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że dodatkowa opłata wymierzana jest przez ZUS obligatoryjnie, gdy łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, ZUS nie przekazał do OFE składki dla ubezpieczonego w ustawowym terminie, po drugie, wina za nieprzekazanie przez ZUS składki spoczywa na płatniku składek lub instytucji obsługującej wpłaty składek, przy czym wynika ona z nieprzekazania lub błędnego przekazania do ZUS przez te podmioty zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenia płatnika składek, imiennego raportu miesięcznego, deklaracji rozliczeniowej, dokumentu płatniczego lub zlecenia płatniczego. Dotyczy to więc sytuacji, gdy popełniono błędy, a nie sytuacji niepłacenia. Dodatkowej opłaty nie wymierza się, jeżeli jej wysokość nie przekraczałaby 2 zł. Ponownie jest tak w obecnym stanie, bo była też sytuacja, że kwota graniczna, od której nie wymierza się opłaty, wynosiła 6,60 zł. Projekt ten spotkał się z ogólną aprobatą, chociaż pojawiła się też opinia Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych. W moim przekonaniu wynika ona z niezrozumienia zaproponowanych rozwiązań, ponieważ izba w swojej opinii podkreśla nawet, że wprowadzenie proponowanych zmian w życie może doprowadzić do nadużywania przez pracodawców powstałej luki prawnej poprzez uchylanie się od odprowadzania do ZUS składek należnych OFE. Chciałabym jeszcze raz podkreślić, o czym już mówiłam, że ta zmiana, usunięcie tej opłaty dodatkowej dotyczy opłaty dodatkowej wymierzanej obligatoryjnie za popełnione błędy. Nie dotyczy to opłaty dodatkowej, o której mowa jest we wcześniejszych przepisach, kiedy to ZUS może wymierzyć płatnikowi składek opłatę dodatkową w wysokości nawet do 100% niezapłaconych składek. Czyli w momencie kiedy płatnik nie płaci, ZUS dalej ma możliwość wymierzenia opłaty dodatkowej. W tej opinii pojawiło się też takie stwierdzenie, że w uzasadnieniu podano tylko średnią opłatę dodatkową z jednego roku, z roku 2014, ale także że ta średnia opłata może być w wysokości 14 zł, a tutaj izba podnosi, że w innym przypadku może to być nawet 20 tys. zł. Dlatego chcę podkreślić, że chyba to jest pewne niezrozumienie, bo taka opłata dodatkowa w żadnym wypadku byłaby niemożliwa, bo tę opłatę dodatkową, to jest wyliczanie jej przez jakiś tam dłuższy okres od tej składki, która ma być odprowadzona... Jeżeli jest więc ograniczenie podstawy, np. w 1999 r. było to 52 tys., to do otwartego funduszu, o ile dobrze pamiętam, wtedy chyba 7,5% podstawy się odprowadzało, więc nawet jeżeli w jednym miesiącu płatnik uzyskałby takie dochody i miałby takie wysokie składki, kiedy te błędy byłyby popełnione, to i tak jest niemożliwe, żeby ta opłata dodatkowa wyszła w wysokości tysięcy zł, nie mówiąc o 20 tys. zł, bo ta składka byłaby o wiele, wiele niższa i nawet przez te lata naliczona opłata dodatkowa nie mogłaby taka wyjść. Średnia opłata dodatkowa, oczywiście to było w uzasadnieniu tego projektu podawane z 2014 r., ale z opinii przygotowanych przez Biuro Analiz Sejmowych, np. z opinii z 9 grudnia, za okres od 1999 r. do 2010 r. przez wszystkie te lata średnia opłata z jednej decyzji wynosiła 15,54 zł, a za rok 2015 opłata wynosiła 13,59 zł. Czyli ona absolutnie nie wpływała na to, że to świadczenie, ta opłata przekazywana do OFE miałaby jakikolwiek wpływ, znaczenie dla ubezpieczonego. Projekt ten skierowano do pierwszego czytania w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, która rozpoczęła nad nim pracę na posiedzeniu 22 lutego br. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw z druku nr 1306 wpłynął do Sejmu 14 lutego br. Pierwsze czytanie odbyło się na posiedzeniu Sejmu w dniu 8 marca, a następnie Sejm skierował projekt do komisji. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny na posiedzeniu w dniu 22 marca 2017 r. podjęła decyzję o wspólnym rozpatrzeniu obu projektów i jako wiodący przyjęliśmy projekt rządowy. Podstawowym celem rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw jest wprowadzenie jednolitego standardu identyfikacji płatnika składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych. Projekt zakłada wprowadzenie indywidualnych rachunków składkowych dla płatników składek, na które dokonywana będzie jedna wpłata za wszystkie należności, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W aktualnym stanie prawnym, stosownie do art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnicy składek mają obowiązek opłacania składek na rachunki bankowe odrębnymi wpłatami w podziale na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych. Czyli płatnik składek jest zobowiązany do dokonywania nawet czterech wpłat miesięcznie. Najczęściej składki na Fundusz Emerytur Pomostowych dotyczą nie tak dużej liczby płatników, ale jeżeli chodzi o pozostałe trzy wpłaty, to tysiące płatników co miesiąc muszą dokonywać trzech przelewów, opłacać trzy przelewy i niestety jest trzykrotnie wyższe ryzyko popełnienia błędów. Co prawda to funkcjonuje od 1999 r., nawet nie przechodziło większych zmian, natomiast ze względu na przyjęcie w ustawie z 1998 r. takiego rozwiązania rodzi to wiele problemów. Płatnicy często popełniają błędy, właśnie te błędy, które były karane opłatami dodatkowymi. Dlatego w naszym przekonaniu, w przekonaniu komisji, to rozwiązanie znacznie uprości, mówiąc kolokwialnie, życie płatników. Projekt ustawy nakłada na zakład obowiązek wygenerowania do dnia 31 grudnia 2017 r. numerów indywidualnych rachunków składkowych dla płatników składek wpisanych do Centralnego Rejestru Płatników Składek na dzień wejścia w życie przepisów ustawy w terminie umożliwiającym ich skuteczne poinformowanie i dokonanie na te rachunki płatności składek przypadających na styczeń 2018 r. Projektowane rozwiązanie wpłynie w zasadniczy sposób na zmianę sposobu rozliczania kont płatniczych i będzie miało szerokie zastosowanie, np. też w przypadku uprawnień do świadczeń krótkoterminowych dla ubezpieczonych, którzy tym świadczeniom podlegają dobrowolnie. Mówiąc wprost, jeśli chodzi o płatników, którzy płacą składki za siebie, czyli osoby prowadzące działalność, jest dobrowolność przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego i oni muszą opłacać terminowo składki, żeby temu ubezpieczeniu podlegać. I dotychczas kwestia opisania wpłaty często miała wpływ na to, czy ubezpieczony podlegał temu, mógł otrzymać zasiłek z tytułu choroby, czy nie. Dzisiaj - w moim przekonaniu, myślę, że i komisji, która ten projekt proponuje Wysokiemu Sejmowi, jak będzie w konkluzji, do przyjęcia - to znacznie uprości sytuację i płatników, i obsługi płatników przez ZUS. W projekcie doprecyzowano też niektóre przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i uporządkowano te przepisy. Ponadto w projekcie proponuje się, tak jak w tym poselskim, uchylenie w art. 47 ust. 10c-10g, czyli uchylenie przepisów o wymierzaniu opłaty dodatkowej, oraz nadanie nowego brzmienia ust. 10h i 10i. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Reasumując, Komisja Polityki Społecznej i Rodziny po przeprowadzeniu w dniu 22 lutego pierwszego czytania projektu z druku nr 1256 oraz rozpatrzeniu powyższych projektów ustaw na posiedzeniu w dniu 22 marca 2017 r. wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić załączony w druku nr 1398 projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)