Mówca: Dariusz Klimczak
Data: 2022-04-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Poziom legislacyjny, struktura ustawy, sama koncepcja strategii naukowej są tak złe, że uważam, że ujmą jest dopinanie do tego projektu nazwiska Mikołaja Kopernika. (Oklaski) Uzasadnienia merytorycznego de facto brak. Według autorów uzasadnienia ustawy proponowane w niniejszym projekcie rozwiązania stanowią tzw. domknięcie procesu reform, które dały początek Narodowemu Centrum Nauki, Narodowemu Centrum Badań i Rozwoju, Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz sieci Łukasiewicz. Domknięcie? Dla mnie to jest zaskakujące, bo nikt nas nie informował, że poprzednie inicjatywy to jakaś niedokończona całość i powstanie w przyszłości Akademia Kopernikańska, która te wszystkie poprzednie inicjatywy zepnie. Następnie w uzasadnieniu możemy przeczytać, że wydaje się, że dotychczasowy system szkolnictwa wyższego i nauki jest już, uwzględniając liczbę instytucji wchodzących w jego skład, rozbudowany, ale brakuje jednak wciąż wyrazistych rozwiązań, które stanowiłyby bodziec do nowego otwarcia dla działalności badawczej. To jest bardzo interesujące, że polska nauka właśnie szukała takiego bodźca jak wprowadzenie nowej akademii. Szkoła Główna Mikołaja Kopernika ma być złożona z pięciu kolegiów izb zlokalizowanych w Toruniu, w Olsztynie, w Warszawie, w Krakowie i w Lublinie. Dla mnie wszystkie te lokalizacje mają określone wytłumaczenie, oprócz Lublina, ale rozumiem, że pan minister Czarnek bez problemu przyjmie taką poprawkę, że Lublin zamieniamy na Łódź, bo w końcu pan minister w Lublinie mieszka, a spod Łodzi pochodzi, więc chyba dla niego to żadna różnica nie będzie. Jak patrzę na finanse tego przedsięwzięcia, to muszę powiedzieć, że autorzy mają rozmach. Co ciekawe, stypendia dla młodych naukowców - po 6 tys. - będą niższe niż szacowane miesięczne wynagrodzenia pracowników biura - po 8 tys. (Poseł Barbara Nowacka: A co!) Według naukowców, których opinię na ten temat przeczytałem, konstrukcja szkoły jest eksperymentalna, a na uwagę zasługuje fakt, że członkostwo w akademii nie będzie związane z posiadaniem habilitacji czy profesury. (Poseł Barbara Nowacka: Może jakaś legitymacja partyjna?) Obserwuję działania PiS-u w obszarze nauki od dawna i wiem, że gdyby PiS nic nie robił, to bardziej podwyższylibyśmy poziom nauki, niż jak coś robi. Przykładem jest województwo, z którego pochodzę, i Łódź. W 2015 r. skasowano program budowy caracali. To nie chodzi tylko o rodzaj śmigłowców wielozadaniowych. Tam studenci już byli na praktykach we Francji, tam miał powstać specjalny wydział na Politechnice Łódzkiej, tam miał być kierunek lotniczy, Łódź miała skorzystać w dużej mierze z 13,5-miliardowego offsetu. Dzisiaj w Łodzi są wściekli na PiS, bo zahamowało to rozwój. Akademia Kopernikańska według publicznych deklaracji nie będzie zastępowała Polskiej Akademii Nauk, ale przypomina mi się historia i wielki kongres w 1951 r., a później likwidacja Polskiej Akademii Umiejętności i stworzenie Polskiej Akademii Nauk, która oczywiście po 1989 r. się zmieniła, ale wszyscy pamiętamy, jak to wtedy bywało z tym zastępowaniem. Większość środowiska naukowego nie pochwala tej inicjatywy, ja także. Uważam, że w wielu sprawach pieniądze można przeznaczyć na rozwój prawdziwej nauki. Podam taki przykład z życia na tę ostatnią minutę. Silnie rozwijającym się trendem w światowym sadownictwie, za którym trzeba podążać, jest produkcja odmian klubowych jabłek. Wprowadzenie odmian klubowych przyczyniło się do zwiększenia dochodów amerykańskich i zachodnioeuropejskich sadowników. Pozwoliło im to przetrwać trudny okres i wejść z optymizmem w nowe działania. Ale do tego trzeba współpracy nauki z gospodarką. Jakie działania polski instytut sadownictwa - państwowy instytut badawczy wprowadził, żeby właśnie pomóc tej branży, tej części gospodarki, polskim sadownikom? Czy ministerstwo rolnictwa zleciło lub przekazało pieniądze na taką odmianę? Takie przykłady można by mnożyć. Polska nauka (Dzwonek) jest niedoinwestowana, a wydawanie pieniędzy na nowe twory uważam za bezcelowe. Dziękuję bardzo. (Oklaski)