Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2022-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Występując w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów i Konserwatyści, chciałem powiedzieć, że uznajemy ten projekt za ważny, ponieważ odpowiada on na oczekiwania społeczne. Nieskuteczność egzekucji Prawa ochrony środowiska, która w szczególności w ostatnich latach manifestowałasię w postaci różnych zjawisk, jak np. nielegalny import, porzucanie odpadów, próby przerzucenia na inne podmioty odpowiedzialności za odpady, które znalazły się w środowisku, sprawia, że to jest konieczne. Cel regulacji, jak pisze projektodawca, to oczywiście zmiana granic ustawowego zagrożenia za wykroczenia i przestępstwa. Szereg ustaw - bodajże sześć czy siedem - stanowi przedmiot regulacji w nowej ustawie, która zmienia je w celu przeciwdziałania przestępczości środowiskowej. Po drugie, rząd proponuje w projekcie podwyższenie kar za wykroczenia. Jest to zarówno dolne, jak i górne zagrożenie za te przestępstwa. Wydaje mi się, że podzielam pogląd, że gdy sąd skaże za umyślne przestępstwo przeciw środowisku, powinien jednocześnie być zobowiązany do orzeczenia nawiązki o wysokości od 10 tys. do 10 mln zł, która trafi do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i pomoże stworzyć pewną linię na poniesione... Nawiązka powinna zostać przeznaczona na pokrycie kosztów utylizacji odpadów, które zostały porzucone i w przypadku których niemożliwe jest ustalenie odpowiedzialnych za to osób czy firm. Z reguły porzucone odpady stają się oczywiście problemem samorządów. W Wielkopolsce mamy niejeden przykład, ale wymienię tylko jeden. Gmina Chodów, której budżet wynosi nieco powyżej 10 mln zł. Koszty pozbycia się składowiska śmieci porzuconych przez przedsiębiorcę na terenie prywatnym - tam to zlokalizował, ponieważ miał tam działalność transportową - są wielomilionowe. Ten samorząd słusznie twierdzi - potwierdza to również izba obrachunkowa - że nie jest w stanie sprostać temu zadaniu i ponieść kosztów, które musiałby ponieść, gdyby przyjął na siebie likwidację tego wysypiska. Projektodawca słusznie powołuje się na art. 5 dyrektywy nr 99 z 2008 r. w sprawie ochrony środowiska przez Prawo karne. Zobowiązaliśmy się jako państwo członkowskie do podjęcia działań, które sprawią, że przestępstwa przeciw środowisku będą podlegały skutecznym i proporcjonalnym sankcjom karnym. Chcę powiedzieć, że każde zjawisko jest najskuteczniej zwalczane wtedy, kiedy mamy do czynienia ze skuteczną prewencją. Wydaje mi się, że do pewnej kategorii podmiotów naruszających Prawo ochrony środowiska moglibyśmy trafić - mówię w szczególności o podmiotach gospodarczych - przez podkreślanie ich społecznej odpowiedzialności. Chodzi o społeczną odpowiedzialność biznesu za zrównoważony rozwój, prawidłowe korzystanie ze środowiska i korzystanie ze wszystkich dóbr, które to środowisko jest w stanie zaoferować prowadzącym działalność gospodarczą. Jednocześnie musimy mieć świadomość, że za korzystanie z dóbr środowiskowych trzeba płacić. Częstokroć jednak takim, bym powiedział, pretekstem, który wywołuje pewne reakcje i zachowania, które w konsekwencji noszą znamiona przestępstwa, jest przewlekłość różnego rodzaju postępowań związanych m.in. z oceną oddziaływania na środowisko, z różnymi warunkami, które przedsiębiorca musi spełnić. Myślę, że tę część powinniśmy jako administracja państwowa przyjąć na siebie. Musimy usprawnić ten proces. Natomiast to, co ewidentnie jest przestępstwem, musi podlegać karze. W szczególności chodzi o nielegalne składowanie, przetwarzanie, transport odpadów, na które nie ma zgody. Niszczenie środowiska, w szczególności zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym właśnie w znacznych rozmiarach, zanieczyszczenia lasów państwowych. Jeżeli statystyki pokazują, że Lasy Państwowe corocznie wywożą ze swoich lasów ok. 100 tys. m 3 odpadów (Dzwonek), a to jest przecież tylko czubek tej góry, bo to nie jest wszystko... Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałem powiedzieć, że wnosimy, aby projekt ten został przekazany do komisji, jesteśmy gotowi nad nim pracować. Zdajemy sobie sprawę, że tutaj są też zmiany kodeksowe wynikające z zarówno dolnej, jak i górnej granicy zagrożenia, jak również te nawiązki finansowe. To wymaga szczegółowego omówienia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)