Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2012-12-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, druk nr 847. Projekt tej nowelizacji przewiduje wprowadzenie zwolnienia w odniesieniu do emerytur lub rent wraz z należnymi dodatkami, a projektodawca proponuje zróżnicowanie zwolnienia w zależności od wysokości świadczenia, co jest szczegółowo zawarte w art. 1 i zmianach odnoszących się do art. 21 ust. 1 i art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzasadnieniu wnioskodawcy odwołują się do zasady sprawiedliwości społecznej, która wymaga, by opodatkowaniu podlegał wyłącznie dochód do wysokości przekraczającej minimum konieczne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zgodnie z obecnym stanem prawnym emerytury i renty opodatkowane są podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Kwota wolna od podatku, mówił o tym poseł wnioskodawca, wynosi 3091 zł rocznie, opodatkowana jest stopą 18% nadwyżki ponad tę kwotę wolną od podatku. Ponieważ wnioskodawcy szczegółowo przedstawili i uzasadnili swoją propozycję, przedstawili różnicę między dotychczasowym a przewidywanym stanem prawnym oraz skutki gospodarcze i finansowe, a punktem wyjścia do tej propozycji była sytuacja emerytów, co skłania nas do podjęcia dyskusji o tym, jaka jest sytuacja polskich emerytów i rencistów, pozwolę sobie powiedzieć kilka zdań na ten temat. Otóż analiza wysokości oraz struktury wypłacanych emerytur i rent nie może nas, Wysoka Izbo, nastrajać optymistycznie. Średnioroczne minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego Instytut Pracy i Spraw Społecznych oszacował w 2011 r. na 994 zł dla gospodarstwa jednoosobowego. Ok. 305 tys. emerytów, którzy otrzymywali świadczenia niższe niż 800 zł, a także znaczna część z półmilionowej grupy emerytów o dochodach między 800 a 1000 zł osiągała dochody niższe od minimum socjalnego. Ubóstwo osób starszych ma szczególny charakter. Jest dość płytkie i nie ma też, co jest ważne, perspektywy poprawy dochodów bieżących. Gospodarstwa osób starszych mają niekorzystną strukturę wydatków wynikającą z małej liczby osób w gospodarstwach oraz wysokiego udziału wydatków stałych. Musimy pamiętać, że emeryci ponoszą wciąż rosnące wydatki na utrzymanie mieszkania i spore wydatki na ochronę zdrowia. Wydatki na utrzymanie mieszkania i nośniki energii stanowią w strukturze wydatków ok. 30%, a wydatki na zdrowie - ponad 10%, podczas gdy wartości średnie dla wszystkich gospodarstw wynoszą w przypadku mieszkania 12%, a w przypadku zdrowia - 5,3%. Mówię o normalnych gospodarstwach. Mamy tu 30% oraz 10% z tendencją wzrostową. Sytuacja materialna osób starszych jest w sposób zaskakujący uznawana za zadowalającą. Twierdzi się, że problemem emerytów jest raczej wykluczenie społeczne, samotność, brak aktywności. W Polsce istnieje też powszechne oczekiwanie, akceptacja niewysokiego poziomu życia na emeryturze. Wiele badań opinii społecznej właśnie to potwierdza. Z tą sytuacją Prawo i Sprawiedliwość się nie zgadza, nie akceptuje tej sytuacji, stąd nasze wcześniejsze działania. Przypomnę może, że za rządów Prawa i Sprawiedliwości wprowadziliśmy jednorazowe dodatki dla najniżej uposażonych emerytów, przywróciliśmy coroczną waloryzację rent i emerytur - wcześniejsza waloryzacja inflacyjna była co 3 lata - i 20-procentowy udział we wzroście wynagrodzenia. Szukamy też własnych rozwiązań i zaproponujemy je Wysokiej Izbie. Ale co się działo w ostatnich 5 latach? Otóż podwoiła się w Polsce liczba emerytów zagrożonych biedą, wynika to z najnowszych danych Europejskiego Urzędu Statystycznego. W trudnej sytuacji finansowej jest 14% polskich emerytów, to dane Eurostatu. To znaczy, że na życie mają mniej niż 733 zł miesięcznie. (Dzwonek) Jeszcze 5 lat temu kłopoty ze związaniem końca z końcem miało o połowę mniej Polaków w wieku ponad 65 lat niż teraz. W Czechach i na Węgrzech zagrożonych biedą jest statystycznie mniej niż 7%. Wszystko to, proszę państwa, pokazuje, że nie jest tak, jak z reguły się mówi, uśredniając wszystkie dane, że sytuacja emerytów w Polsce nie jest najgorsza. Widzimy, że sytuacja młodych rodzin i rodzin wielodzietnych jest równie trudna, ale sytuacja tych, którzy pobierają najniższe emerytury, jest dramatycznie zła. Reasumując, problem niskich emerytur jest poważnym problemem społecznym w ocenie Prawa i Sprawiedliwości. Uważamy jednak, że skokowe regulowanie tych kwestii podatkowych jest mechanizmem, który czasami może przynieść skutek odwrotny. Przygotowujemy własne rozwiązanie w tej kwestii, które polega na tym, że ci, których dotyczyłaby ulga i którzy nie przekroczyliby 86% minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku podatkowych, nie przekroczyliby też 12-krotności minimalnego wynagrodzenia, byliby zwolnieni...