Mówca: Jacek Protas
Data: 2017-04-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska przedstawiam opinię odnośnie do ustawy o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz innych ustaw. Projektowana ustawa jest próbą przekształcenia niezależnej i obiektywnej dotychczas instytucji kontrolnej w podporządkowany administracji rządowej organ wyposażony w uprawnienia i narzędzia do represjonowania i dyscyplinowania jednostek samorządu terytorialnego według niejasnych i nieprecyzyjnych kryteriów. Jeśli chodzi o zapisy z uzasadnienia projektu, uważamy, że nie ma związku pomiędzy stanem nadmiernego zadłużenia się kilku niewielkich gmin a skutecznością narzędzi i mechanizmów kontroli finansowej i nadzoru określonych w obecnej ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych. Reguły zapobiegające nadmiernemu zadłużaniu się jednostek samorządu terytorialnego zapisane są w ustawie o finansach publicznych. (Poseł Mirosław Pampuch: Oczywiście.) Są one wystarczająco rygorystyczne, wystarczy je odpowiednio egzekwować, co zresztą dotychczas było czynione. Mechanizm przyjęty w tej nowelizacji jest prosty i czytelny, ale nie zawaham się stwierdzić, że również prymitywny, przewiduje bowiem: po pierwsze, podporządkowanie regionalnych izb obrachunkowych administracji rządowej, przede wszystkim poprzez sposób wybierania i odwoływania prezesa tych izb, po drugie, znaczne zwiększenie uprawnień regionalnych izb dzięki rozszerzeniu zakresu kontroli i funkcji kontrolnych - zwracam uwagę na dwie kwestie: dostępu do baz danych oraz danych osobowych pracowników w kontrolowanych jednostkach oraz zapisu nakazującego kontrolowanym urzędnikom przekazywanie odpisów, kopii czy wyciągów kontrolerom z pominięciem kierownika jednostki - po trzecie w końcu, wyposażenie w uprawnienia prezesa Rady Ministrów do odwoływania, rozwiązywania bądź zawieszania każdego organu administracji samorządowej z klauzulą natychmiastowej wykonalności. Te zmiany w ustawach o samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim godzą w gwarantowaną konstytucyjnie w art. 165 ust. 2 samodzielność jednostek samorządu terytorialnego w zakresie prawa do ochrony sądowej. (Oklaski) Ponadto nieostre i ocenne przesłanki takiego działania stwarzają niekontrolowaną swobodę w nadużywaniu tych drastycznych kroków. Reasumując, projekt tej ustawy wynika nie z potrzeby poprawy skuteczności działania regionalnych izb obrachunkowych, ale z chęci odebrania podmiotowości i niezależności jednostkom samorządu terytorialnego, daje nieuzasadnione uprawnienia premierowi do represjonowania wójtów, burmistrzów, prezydentów, zarządów powiatów i województw oraz ich organów uchwałodawczych łącznie z ich odwołaniem bądź rozwiązaniem. Nowelizacja została przyjęta przez polskie samorządy, panie ministrze, z niepokojem i sprzeciwem. Przypominam, że zapis był taki, iż uzgodnienie z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego było kierunkowo pozytywne. Nie wiem, co to oznacza. Budzi również olbrzymie wątpliwości Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych to, że, cytuję: przekazany do konsultacji projekt jest w wielu miejscach niespójny, a proponowane regulacje stoją w sprzeczności z zasadami państwa prawa wynikającymi z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. I drugi cytat: Wątpliwości budzi to, czy główny cel określony przez projektodawców, tj. wzmocnienie zabezpieczeń przed niekontrolowanym zadłużaniem jednostek samorządu terytorialnego, będzie osiągnięty po wprowadzeniu proponowanych zmian. Wobec tego, uznając projekt za zbędny i szkodliwy, składam wniosek o odrzucenie go w pierwszym czytaniu. (Oklaski)