Mówca: Jerzy Borkowski
Data: 2013-09-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w sprawie procedowanego dziś projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, druk nr 1703. Najważniejsze obszary przedmiotowej nowelizacji dotyczą procedury kontroli koncentracji, programu łagodzenia kar, kontroli i przeszukań w siedzibach przedsiębiorców. Projekt mówi o zupełnie nowych instytucjach, takich jak dobrowolne poddanie się karze czy wprowadzenie tzw. środków zaradczych. Są to kierunki zmian zgodne z ogólnoświatową polityką organów antymonopolowych podejmujących intensywne działania legislacyjne, których celem jest m.in. wzmocnienie pozycji słabszych uczestników rynku oraz odformalizowanie i przyspieszenie stosownych procedur. Pierwszą znaczącą zmianą jest dwuetapowe postępowanie w sprawach z zakresu koncentracji podmiotów gospodarczych. W obowiązującym jeszcze stanie prawnym powyższe postępowanie jest jednoetapowe niezależnie od stopnia skomplikowania danej sprawy i trwa dosyć długo, bo aż 2 miesiące. Nowelizacja ma uprościć całą procedurę, dzieląc sprawy koncentracji wg ich poziomu trudności. W pierwszym etapie, trwającym maksymalnie 30 dni, będą rozpatrywane sprawy dotyczące koncentracji, które nie są zbyt skomplikowane ani nie budzą wątpliwości. Transakcje dużo trudniejsze będą przechodziły do drugiego etapu, przy czym ich rozpatrzenie powinno być zrealizowane w ciągu 4 miesięcy. Rozwiązanie to ma przyczynić się do przyspieszenia procedowania przez urząd i zwiększenia przewidywalności działań organu wśród przedsiębiorców zainteresowanych takimi transakcjami. Spod kontroli prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów będą zgodnie z nowym prawem wyłączone koncentracje polegające na połączeniu przedsiębiorców osiągających niewielki obrót - do 10 mln euro - na terytorium Polski lub na tworzeniu przez nich wspólnych przedsiębiorstw. Czy to dużo, czy mało? Można w tym miejscu zastanowić się nad tym, ale uważam, że w przypadku polskich przedsiębiorstw próg jest ustalony za wysoko, bo uznajemy, że przedsiębiorcy, których obroty są niższe, nie mają tendencji monopolistycznych, są uczciwi i nie chcą stworzyć kartelu. Wydaje się, że jest to dość idealistyczne założenie. Kolejną nowością jest wprowadzenie rozszerzonego programu łagodzenia kar - leniency. To instytucja prawa polegająca na możliwości zmniejszenia lub uniknięcia przez przedsiębiorstwo kary pieniężnej nakładanej przez odpowiedni organ w związku z udziałem przedsiębiorstwa w porozumieniu naruszającym konkurencję na rynku. Jest to swego rodzaju ˝czynny żal˝. Grzywny nakładane w takich wypadkach mogą sięgać 10% przychodów osiągniętych przez podmiot naruszający prawo w poprzednim roku. Warunkiem uniknięcia odpowiedzialności jest dobrowolna współpraca z organem i ujawnienie informacji o porozumieniu, zanim organ uzyska o nim wiarygodną informację. Obecnie tylko podmiot, który jako pierwszy poinformuje urząd o niedozwolonych praktykach, może liczyć na całkowite zwolnienie z kary, pozostali - na obniżenie sankcji. Zgodnie z propozycją przedsiębiorca, który złoży wniosek leniency jako drugi lub kolejny, będzie mógł uzyskać dodatkowe obniżenie kary. I tutaj pojawia się problem, Wysoka Izbo, panie marszałku, czy należy aż tak poszerzać program łagodzenia kar. To jest bardzo istotne pytanie. W większości państw stosowany on jest wyłącznie do wykrywania porozumień horyzontalnych, gdyż to one w zasadzie odgrywają istotną rolę w praktyce antymonopolowej, nie zaś porozumienia wertykalne, co do których stosuje się leniency w Polsce. Po wprowadzeniu zmian do ustawy odpowiedzialności finansowej będzie również mogła podlegać biorąca udział w porozumieniu ograniczającym konkurencję osoba sprawująca funkcję kierowniczą lub osoba wchodząca w skład organu zarządzającego przedsiębiorstwem, jeżeli będzie uniemożliwiać lub utrudniać rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli lub przeszukania lub dopuści się naruszenia, sprowokuje je lub złoży nieprawdziwe informacje bądź zaniecha swoich obowiązków. Jest to dobre posunięcie, tylko szkoda, że stosowane jedynie w stosunku do przedsiębiorców. Dlaczego np. urzędnicy nie mają ponosić odpowiedzialności finansowej za swoje błędy, niedopatrzenia czy zaniechania? Rząd nie słucha klubu Ruchu Palikota, który ma takie rozwiązania, ale może wreszcie pochyliłby się nad tym problemem, bo to jest bardzo poważny problem - odpowiedzialność urzędnicza, niedopatrzenia czy zaniechania. Ustawodawca proponuje także wprowadzenie środków zaradczych, które będą określane przez urząd i kierowane do przedsiębiorcy w konkretnej sprawie. Kompetencje wskazywania konkretnych działań dla przedsiębiorcy będą przysługiwały prezesowi UOKiK. Chodzi tu przede wszystkim o materię usuwania skutków naruszeń ustawy lub zaprzestania niedozwolonej praktyki. Do projektu nowelizacji ustawy wprowadzono przepis upoważniający prezesa UOKiK do publicznego ostrzegania o naruszeniach zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorcę stosującego praktyki, które mogą narazić konsumentów na poważne straty finansowe. (Dzwonek) Panie marszałku, proszę jeszcze o 20 sekund.