Mówca: Sprawozdawca Bartłomiej Wróblewski
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji mam zaszczyt przedstawić komisyjny projekt ustawy o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych wraz z autopoprawką, druki sejmowe nr 2628 i 2628-A. Innymi słowy, jest to ustawa deregulacyjna. Sejm uchwałą z 21 lipca 2021 r. powołał Komisję Nadzwyczajną do spraw deregulacji i postanowił, że do zadań naszej komisji należeć będą sprawy związane z ograniczeniem biurokracji, rozpatrywanie ustaw deregulacyjnych, przegląd i analiza przepisów regulujących kwestię społeczne, ekonomiczne i gospodarcze w celu wskazania przepisów niespójnych, nieskutecznych, niejasnych, zbędnych lub nadmiernie regulujących oraz występowanie z inicjatywą ustawodawczą w celu eliminowania takich przepisów, a także rozpatrywanie projektów ustaw dotyczących spraw związanych z ograniczeniem swobód gospodarczych. Przedstawiony Wysokiej Izbie projekt jest efektem pierwszych miesięcy prac komisji i został opracowany pod koniec ubiegłego roku. Został opracowany przez posłów Zjednoczonej Prawicy, członków komisji i jednomyślnie przyjęty przez komisję. W pierwotnym kształcie obejmował więcej zmian, jednak ze względu na oczekiwania formułowane przez Komisję Europejską w związku z Krajowym Planem Odbudowy został podzielony. Jego druga część została formalnie przedłożona Sejmowi jako projekt rządowy, który został przez Wysoką Izbę uchwalony 15 września jako ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców. Należy zwrócić uwagę, że organy Unii Europejskiej nie powinny w przyszłości wpływać na sposób procedowania nad ustawami w polskim parlamencie i formułować oczekiwań co do trybu inicjatywy ustawodawczej, bo w żadnej mierze nie mieści się to w kompetencjach Unii Europejskiej. Warto zwrócić uwagę, że procedowany teraz projekt ustawy nie jest jedynym, nad którym w tej kadencji pochylali się posłowie. W 2021 r. uchwalona została opracowana przez nas ustawa ułatwiająca kształcenie dzieci i młodzieży w ramach edukacji domowej. Na początku tego roku znieśliśmy prawne podstawy lokalnych monopoli gazowych. Przez nas także został opracowany i złożony nierozpatrzony jeszcze przez Sejm projekt ustawy dotyczący wsparcia szkolnictwa nie samorządowego, który czeka na pierwsze czytanie w komisji edukacji. Jest on opracowany w tym samym duchu, tzn. ma wzmacniać konstytucyjne prawo do wyboru szkoły, wychowania dzieci zgodnie z przekonaniami oraz konkurencję między różnymi typami szkół. Wysoka Izbo! Dbanie o zachowanie prawa każdego człowieka do wolności, które, jak czytamy w preambule do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest jedną z niewzruszonych zasad naszego państwa, było nadrzędnym celem, który przyświecał komisji przy opracowaniu projektu ustawy deregulacyjnej. Wolność człowieka zgodnie z art. 31 ust. 1 konstytucji podlega ochronie prawnej. W licznych przepisach konstytucji jest dookreślana i konkretyzowana. Konstytucyjnej ochronie podlega prawo własności, wolność osobista, wolność działalności gospodarczej, prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami. Mając świadomość, że wolność człowieka może być ograniczona tylko wtedy, kiedy jest to konieczne - to art. 31 ust. 3 konstytucji - komisja przede wszystkim starała się znaleźć regulacje, które w tę wolność ingerują zbyt mocno. Celem ustawy jest ograniczenie choćby w pewnym zakresie regulacji zbyt mocno ingerujących w wolność obywateli, przedsiębiorców, a także redukcja ciążących na nich obowiązków. Przyjęte zmiany wpłyną także na uproszczenie i przyśpieszenie procedur administracyjnych i sądowych. Przez to przede wszystkim będzie możliwe ich szybsze ostateczne załatwienie. Eliminowanie zbędnych obciążeń prawnych skutkuje zwiększaniem zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz podnosi poziom kultury prawnej społeczeństwa. Zmniejsza ono również obciążenia po stronie organów administracji publicznej, których funkcjonowanie może być tym samym bardziej efektywne i tańsze. W trakcie posiedzeń komisji, na które zapraszani byli przedstawiciele przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w różnych branżach, samorządów gospodarczych i zawodowych, izb gospodarczych, think tanków, a także ośrodków naukowych, komisja wysłuchała i przeanalizowała szereg sformułowanych przez nich uwag i propozycji. Zwróciła się również do rzecznika małych i średnich przedsiębiorców o udostępnienie szeregu informacji. Szczegółowo zapoznała się także z propozycjami kierowanymi do niej w formie pisemnej przez obywateli i przedsiębiorców. Przyjęty przez komisję projekt wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wielu licznych grup społecznych. Proponowane zmiany są efektem poszukiwania kompromisu i ważenia interesów różnych podmiotów. Nie mają ostatecznego charakteru. W przypadku niektórych z nich w trakcie prac parlamentarnych z pewnością uda się wypracować rozwiązania jeszcze lepiej służące obywatelom i przedsiębiorcom. Warto zwrócić uwagę na to, że ustawy deregulacyjne mają taki urok, że w ich przypadku nie obowiązuje zasada wszystko albo nic. Niemal każde z proponowanych rozwiązań może być analizowane, dyskutowane i opracowywane odrębnie. Już po przyjęciu projektu przez komisję do sekretariatu komisji wpłynęły pisma z postulatami dotyczącymi zaproponowanych zmian, a także wieloma nowymi propozycjami. Weźmiemy je pod uwagę. W tym miejscu chciałbym podziękować zwłaszcza rzecznikowi małych i średnich przedsiębiorców, który nie tylko pozytywnie odniósł się do zmian, ale też zaproponował dodatkowe rozwiązania bezpośrednio związane z proponowanymi, które również będą odpowiedzią na oczekiwania formułowane przez przedsiębiorców. W przedstawionym Wysokiej Izbie projekcie proponuje się wprowadzenie zmian do 19 ustaw. Najważniejsze z nich chciałbym teraz przedstawić. W ustawie - Prawo przedsiębiorców proponujemy podniesienie o 100% kwoty przychodów, do której możliwe jest prowadzenie tzw. działalności nieewidencjonowanej. Ta działalność, mająca wiele niekwestionowanych zalet, aktualnie jest rzadko podejmowana ze względu na stosunkowo niską kwotę przychodów, do której jest to możliwe. Proponowane w projekcie ostrożne, ale jednak znaczące podniesienie tej kwoty pozwoli znacznie szerszemu gronu osób na podjęcie legalnej dodatkowej działalności zarobkowej. W znacznym stopniu mogą być to osoby, które dotychczas albo nie prowadziły takiej działalności, albo prowadziły ją w szarej strefie. Jest to więc ukłon w stronę małych przedsiębiorców, mikroprzedsiębiorców i nadzieja na to, że ograniczymy szarą strefę. Druga zmiana dotyczy podatku od spadków i darowizn. Proponujemy znaczne, ponadtrzykrotne podniesienie kwot wolnych od podatku od spadków i darowizn. Ustawa ta nie była w tym zakresie zmieniana od 2003 r., czyli przez 20 lat. Wtedy wynosiły one odpowiednio dwunastokrotność, dziewięciokrotność i sześciokrotność ówczesnego minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wtedy to było 800 zł, dziś to jest 3010 zł. Odpowiednie urealnienie tych kwot wydaje się więc uzasadnione i mam nadzieję, że uzyska szerokie wsparcie w Wysokiej Izbie. Kolejna zmiana dotyczy przyspieszenia procedur dotyczących wycinki drzew i krzewów w taki sposób, by możliwe było ostateczne załatwienie sprawy w trakcie jednego sezonu oraz częściowe ograniczenie istniejących w przypadku tych spraw obowiązków. Zmiana ta pozwoli prywatnym właścicielom nieruchomości w szerszym zakresie korzystać z przysługującego im prawa własności. Nie dotyczy to kwestii prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jest to więc żadna rewolucja, a podejście ewolucyjne. W podobnym duchu jest sformułowana kolejna propozycja, tym razem w Prawie geodezyjnym i kartograficznym, polegająca na ograniczeniu ustawowego obowiązku zamieszczania tabliczki z nazwą ulicy. Wielu ludzi nie stosuje się dzisiaj do tych przepisów, mogą zostać ukarani grzywną, a wydaje się, że zupełnie nie jest to potrzebne. Natomiast uważamy, że powinna istnieć możliwość - pewnie w rzadkich przypadkach, zależnie od uznania samorządu - wprowadzenia tego rodzaju regulacji lokalnie. Kolejne dwie zmiany dotyczą ważnego obszaru mieszkalnictwa: budowy mieszkań. Chodzi o to, aby ułatwić realizację inwestycji mieszkaniowych, w tym poprzez ułatwienie dostępu do terenów wcześniej przeznaczonych na cele handlowe. W przypadku tych zmian komisja jest świadoma, że dotykają one interesów, często rozbieżnych, wielu różnych podmiotów, ale zaproponowane zmiany są efektem poszukiwania kompromisu i ważenia ich interesów. Celem jest przede wszystkim zwiększenie podaży gruntów, które mogłyby zostać przeznaczone na inwestycje o charakterze mieszkaniowym. Zmiany te mają bardzo szeroki wymiar, w szczególności prospołeczny i prorodzinny. Przy ich opracowywaniu starano się w maksymalnym stopniu zadbać o interesy przyszłych mieszkańców, jak i mieszkańców nieruchomości sąsiadujących z nieruchomościami dopiero mającymi być przedmiotem inwestycji. Dlatego wprowadzając pewne ułatwienia, proponujemy dodatkowe, konkretne obowiązki dotyczące terenów zielonych, miejsc parkingowych, dostępu do handlu. Wydaje nam się, że ta zmiana zwiększy dostępność pracy na lokalnych rynkach i dostępność mieszkań. Ostatecznie w każdym przypadku decyzję i tak podejmuje rada gminy. Komisja ma świadomość, że równolegle toczą się prace w rządzie w tej kwestii. Mamy nadzieję, że dojdzie do synchronizacji tych prac i zostanie wypracowane rozwiązanie najlepsze dla wszystkich zainteresowanych podmiotów. Proponujemy przyspieszenie inwestycji, w tym inwestycji mieszkaniowych, przez zapewnienie możliwości wykonania przyłączy energetycznych na koszt inwestorów. Dzisiaj jest to wąskie gardło. Uważamy, że trzeba je usunąć. Proponujemy racjonalizację przepisów ustawy o broni i amunicji, której celem jest wzmocnienie potencjału obronnego Polski oraz poszerzenie zakresu swobód obywatelskich, w szczególności przez przyspieszenie uzyskania pozwolenia na broń. Dzisiaj to jest 6-12 miesięcy. Uważamy, że po przyjęciu tych przepisów to będą 2-3 miesiące. Ponadto proponujemy, aby zaufać funkcjonariuszom państwa polskiego, żołnierzom, Policji, Straży Marszałkowskiej, żołnierzom Wojsk Obrony Terytorialnej, czyli tym osobom, które ze względów służbowych mają prawo posiadania broni. Ze względu na nasze szczególne zaufanie do tych grup zawodowych uważamy, że powinny one uzyskiwać pozwolenie na broń w ramach prostszej i szybszej procedury. To ma wiele korzystnych konsekwencji. Powinniśmy zrobić krok w kierunku racjonalizacji tych przepisów także ze względu na trudne doświadczenie, którego jesteśmy w tym roku świadkami, związane z wojną na Ukrainie. Powinno nas to skłonić do przemyślenia dotychczasowych regulacji. W Prawie łowieckim proponujemy odejście od bardzo rygorystycznego, chyba w Europie nie znajdziemy drugiego podobnego... (Poseł Urszula Pasławska: Na świecie.) ...rozwiązania dotyczącego udziału dzieci do 18. roku życia w polowaniu. Ten przepis budzi kontrowersje konstytucyjne. W Trybunale Konstytucyjnym był wniosek grupy posłów, który został umorzony ze względu na koniec kadencji, ale argumenty konstytucyjne tam podniesione są aktualne. Chodzi o art. 48, o prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z przekonaniami. (Poseł Małgorzata Tracz: Narażacie dzieci na niebezpieczeństwo.) 100 tys. obywateli podpisało się pod obywatelskim projektem ustawy, co też pokazuje, że jest to kwestia istotna dla wielu ludzi. Zwróćmy uwagę, że tytułem przykładu można wskazać, że dzieci mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Kobieta po ukończeniu 16. roku życia może zawrzeć małżeństwo. Od 16. roku życia dzieci mogą świadczyć pracę. Mają różne kategorie prawa jazdy. Duży rygor jest w porównaniu z innymi państwami. Powinniśmy tę sprawę przemyśleć, pamiętając, że jest to tylko częściowe ograniczenie uzależnione od decyzji rodziców, zgody rodziców. Chcemy usunąć relikt prawny stanu wojennego, jakim jest ograniczenie sprzedaży piwa na dworcach kolejowych i autobusowych, innych napojów alkoholowych do 4,5. (Głos z sali: Procent.) Dziękuję bardzo. Uważamy, że niezasadne jest utrzymywanie tej regulacji, tym bardziej że nie ma podobnych zakazów ani na lotniskach, ani w portach morskich. Tak że to nie ma uzasadnienia. Proponujemy pewne ułatwienia w ustawie w prawie administracyjnym. Chodzi w szczególności o to, aby ostateczne były decyzje administracyjne wydane przez organ pierwszej instancji, w której w całości został uwzględniony interes, żądanie strony. Zawsze jest możliwość odwołania. Proponujemy, żeby organizacje przedsiębiorców mogły pomagać, wspierać przedsiębiorców w procesach cywilnych, a także proponujemy obniżenie kosztów umieszczania niektórych ogłoszeń sądowych w postępowaniach cywilnych. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Żyjemy w czasach olbrzymiej presji regulacyjnej, która płynie z różnych stron: międzynarodowej, europejskiej, państwowej, samorządowej. Towarzyszy jej pewna tendencja do nadinterpretacji przepisów prawa przez biurokrację wszystkich szczebli. Proponowane zmiany poszerzają wolność obywateli i przedsiębiorców, wolność prowadzenia działalności gospodarczej, wolność osobistą, wzmacniają realizację prawa własności oraz prawa rodziców do wychowania dzieci. (Dzwonek) Będą wspierać realizację prawa, przyczynią się do wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki, co - biorąc pod uwagę negatywne skutki pandemii i wojny na Ukrainie, które dotykają teraz wszystkich Polaków - ma szczególne, istotne znaczenie. Co wyjątkowo ważne, mają one bezpośredni związek z wartościami wprost chronionymi przez konstytucję, dlatego powinny być rozważane i podjęte. Proszę o merytoryczną i rzeczową dyskusję. Jestem przekonany, że wspólna praca nad tym projektem pozwoli na uchwalenie dobrej, służącej obywatelom i przedsiębiorcom ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)