Mówca: Mirosław Suchoń
Data: 2017-09-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 1779. Wysoka Izbo! Spółdzielnie socjalne są to organizacje, które łączą w sobie cechy przedsiębiorczości oraz sektora pozarządowego. Ich działalność skoncentrowana jest na aktywizacji i reintegracji zarówno zawodowej, jak i społecznej osób wykluczonych. Są one, co również podniesiono w uzasadnieniu, jednym z kluczowych podmiotów ekonomii społecznej oraz istotnym instrumentem polityki społecznej. To niezwykle ważne zadanie doczekało się w 2006 r. osobnej regulacji, właśnie ustawy o spółdzielniach socjalnych. Na podstawie przepisów tej ustawy aktywnie działa ok. 1000 podmiotów, natomiast w roku 2016 zarejestrowanych było 1400 podmiotów. Oczywiście jest różnica między tymi, które aktywnie działają, a tymi, które są zarejestrowane. W ciągu ponad 10-letniej historii obowiązywania ustawa ta była nowelizowana i dostosowywana do zgłoszonych potrzeb. I właśnie przedłożony Wysokiej Izbie projekt ustawy jest kolejną taką nowelizacją. Zawiera on szereg zmian, które zgodnie z przedstawionym uzasadnieniem powinny spowodować polepszenie warunków funkcjonowania spółdzielni, zwiększyć ich trwałość i wesprzeć w początkowej fazie działalności. To są oczywiście bardzo istotne cele. Nie sposób odnieść się w tej formule, w formule takiego wystąpienia, do całości tej ustawy czy też konkretnych propozycji, w związku z tym na tyle, na ile się uda, tylko zasygnalizuję rzeczy, które gdzieś tam wydają się ważne z różnych przyczyn. Po przeanalizowaniu tego projektu można powiedzieć, iż większość zmian zaproponowanych przez rząd w sprawie spółdzielni socjalnych idzie w dobrym kierunku, w takim jak postulaty i uwagi zgłaszane przez sektor, przez osoby zaangażowane, a także że ten projekt precyzuje niektóre aspekty istotne z punktu widzenia funkcjonowania spółdzielni. Wśród proponowanych zmian zwraca uwagę np. doprecyzowanie obszaru działania spółdzielni przez wskazanie, iż spółdzielnie działają na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej nie tylko członków spółdzielni, ale również pracowników niebędących jej członkami, a pochodzących z grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Ta zmiana dotyka oczywiście istoty funkcjonowania spółdzielni. One muszą w obszarze swojej działalności uwzględniać cel aktywizacji i integracji zarówno zawodowej, jak i społecznej szerzej, odnosząc to nie tylko do członków. O tym właśnie jest ten przepis. Zresztą, na co wskazuje również uzasadnienie, objęcie pracowników swoistymi uprawnieniami przysługującymi członkom może ich przygotować do wstąpienia w szeregi członków spółdzielni, a to przecież absolutnie pożądany kierunek. W projekcie zaproponowano również limity członków spółdzielni niezaliczanych do osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. To budzi pewne wątpliwości, choć, jak rozumiem, takie są oczekiwania wobec ustawodawcy i ma to uzasadnienie w praktyce. Jednak propozycja zmniejszenia liczby założycieli spółdzielni socjalnych z pięciu do trzech wymaga już głębszej analizy. Projekt co prawda przewiduje okres 12 miesięcy na uzupełnienie liczby członków lub zatrudnienie pracowników, ale zasadnicze tu oczywiście jest pytanie o formułę spółdzielczości jako takiej. Projekt przewiduje również możliwość uzyskania członkostwa w spółdzielni przed upływem 12 miesięcy, oczywiście w przypadku gdy statut będzie stanowił o takiej możliwości. To jest uprawnienie spółdzielni, i to dobrze, że spółdzielnie same mogą decydować w ważnych sprawach. Projekt zawiera propozycję uchylenia ust. 3 w art. 5a. To jest chyba jeden z pierwszych przepisów proponowanych przez Prawo i Sprawiedliwość, który przewiduje wsparcie dla takiej, powiedziałbym, naturalnej przedsiębiorczości Polaków. Otóż w rezultacie tej zmiany członek lub pracownik, który założył inną spółdzielnię socjalną lub przystąpił do takiej spółdzielni czy też podjął jakąś działalność, zatrudnienie, nie będzie musiał odchodzić z dotychczasowej spółdzielni w przypadku podjęcia tej dodatkowej pracy. To oczywiście witamy z zadowoleniem, bo to wychodzi, powiedziałbym, naprzeciw racjonalnym oczekiwaniom tych, którzy w tych spółdzielniach funkcjonują. Oprócz tego projekt wprowadza zmiany poprawiające transparentność zarządzania, w tym obowiązek ustanowienia takiej swoistej komunikacji na linii zarząd - pracownicy. To oczywiście nie jest lekarstwem na problemy, jak pokazują doświadczenia z innymi tego typu ciałami, ale wpłynie w pozytywny sposób na utożsamianie się pracowników z celami i sytuacją spółdzielni. Z zadowoleniem witamy również umożliwienie w tych przepisach tworzenia konsorcjum spółdzielczego w formie umowy - to oczywiście gdzieś tam funkcjonuje, ale (Dzwonek) podstawy prawne są ważne - możliwość zrefundowania składek na ubezpieczenie czy też uelastycznienie zasad podziału nadwyżki finansowej. To są takie rzeczy, które z pewnością idą w dobrym kierunku...