Mówca: Dariusz Piontkowski
Data: 2017-06-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Państwo Marszałkowie! Wysoka Izbo! Tak jak przed chwilą mówiłem, jest to projekt oczekiwany od dawna przez środowiska związane w jakikolwiek sposób z ochroną zabytków. Także w poprzednich kadencjach kilkakrotnie dyskutowano nad tym, w jaki sposób zwiększyć możliwości działania generalnego oraz wojewódzkich konserwatorów zabytków. Członkowie komisji, także w poprzednich kadencjach, podejmowali dezyderaty, które wskazywały na potrzebę ujednolicenia administracji zajmującej się ochroną zabytków i poszerzenia nadzoru generalnego konserwatora zabytków nad tym, co robią konserwatorzy wojewódzcy. Projekt ustawy, który w tej chwili omawiamy, wyraźnie w tę stronę idzie. Zwiększa kompetencje generalnego konserwatora zabytków w porównaniu z wojewódzkimi, a wojewódzkich konserwatorów - w porównaniu z kierownikami poszczególnych delegatur. Daje to szansę na jednolite działania w skali całego kraju i będzie też umożliwiało ujednolicenie działań konserwatorów wojewódzkich i pracowników konserwacji zabytków w skali całego kraju. Drugim bardzo ważnym elementem tej ustawy jest przyznanie wojewódzkim konserwatorom zabytków, a także ministrowi i generalnemu konserwatorowi zabytków prawa do szybszego reagowania na działania, które doprowadzają do niszczenia substancji zabytkowej. Trzeba przypomnieć, że niestety Polska jest państwem, w którym w wyniku wieloletnich wojen, przetaczających się nawałnic wojennych duża część zabytków została zniszczona. Te, które dzisiaj jeszcze pozostały, często niestety są niszczone w majestacie prawa albo na pograniczu obowiązującego prawa przez nowych właścicieli. Często konserwator zabytków był bezradny wobec takich sytuacji, stąd pomysł wprowadzenia kar administracyjnych, które mogłyby pozwolić na szybką reakcję wobec tego, kto chciałby zniszczyć taki zabytek. Jest to działanie jak najbardziej słuszne. Pojawia się tu oczywiście także kwestia nadzoru generalnego konserwatora, który będzie drugą instancją odwoławczą w przypadku nakładania kar administracyjnych, po to aby wyeliminować ewentualne nieprawidłowości, ale także ujednolicić orzecznictwo i nakładanie ewentualnych kar w przypadku działań niezgodnych z prawem. Możliwość nakładania kar administracyjnych pozwoli również na stworzenie nowego funduszu i ściągnięcie dodatkowych środków finansowych na opiekę nad zabytkami. Temu ma służyć utworzenie Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków, do którego będą wpływały środki z nakładanych ewentualnie kar administracyjnych. Mamy nadzieję, że wkrótce ten fundusz zostanie poszerzony, bo środków na ochronę zabytków niestety w Polsce ciągle brakuje. W trakcie dyskusji nad projektem ustawy wyraźnie wskazywaliśmy, że wojewódzcy konserwatorzy zabytków mają zbyt nikłe środki, aby móc wspomagać tych, którzy chcą opiekować się zabytkami, bo przecież posiadanie obiektu zabytkowego wiąże się z wieloma ograniczeniami. Ta ustawa daje dodatkowe kary i zakazy, ale też powinna się pojawić większa możliwość zachęty finansowej, pomocy finansowej w tym trudnym dziele utrzymania zabytków. Mamy więc nadzieję, że poza tymi środkami, którymi ministerstwo dysponuje i które są już dzisiaj rozdysponowane w dwóch dużych ogólnopolskich konkursach, pojawią się dodatkowe środki przeznaczone dla wojewódzkich konserwatorów zabytków. Ponieważ pojawiły się pewne wątpliwości redakcyjne, legislacyjne oraz postulat przyspieszenia momentu, w którym minister mógłby reagować na działania, które szkodzą substancji zabytkowej, Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość zgłasza kilka poprawek redakcyjnych oraz propozycję dotyczącą możliwości szybkiego reagowania na działania niezgodne z prawem. Jako klub parlamentarny wyraźnie popieramy kierunek zaproponowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jesteśmy za tym, aby chronić polską substancję zabytkową i jednocześnie dać służbom konserwatorskim prawo do szybkiego reagowania w sytuacjach ewentualnego łamania prawa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)