Mówca: Ewa Lieder
Data: 2018-01-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W dniach od 3 do 15 grudnia 2018 r. czeka nas sesja Konferencji Stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu w Katowicach. Jest to duża szansa dla Polski, która ma ogromny problem z zanieczyszczeniem powietrza, o czym w ostatnich dniach alarmowały media. Ponadto projekt przewiduje wpłatę przez narodowy fundusz ochrony środowiska kwoty w wysokości 30 mln zł w ramach realizacji celów konwencji klimatycznej, za pośrednictwem Zielonego Funduszu Klimatycznego bądź Funduszu Adaptacyjnego, na udzielenie państwom rozwijającym się wsparcia w zakresie łagodzenia zmian klimatu i adaptacji do skutków zmian. W poniedziałek przedstawiciele Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Katowic mówili, że koszty organizacji szczytu mogą wynieść nawet 140 mln zł. W miejskim budżecie zarezerwowano na to tylko 12 mln. Jest to bardzo duża kwota i do końca nie wiadomo, na co te środki zostaną wydane. Jak podkreślono w opinii BAS, nie przedstawiono jednak żadnego preliminarza kosztów w rozbiciu na poszczególne kategorie wydatków. Uniemożliwia to ocenę, czy zaproponowana kwota jest adekwatna do planowanych działań. Przekonuje jednak m.in. to, że pieniądze przeznaczone będą również na zabudowę powierzchni, na których odbywać się będzie szczyt. Z pewnością istnieje potrzeba powołania międzyresortowego zespołu do spraw organizacji szczytu, który będzie monitorował postępy przygotowań do zorganizowania tego wydarzenia i nadzorował realizację działań z nim związanych. Projekt specustawy byłby do przyjęcia, proszę państwa, gdyby nie pewne kontrowersyjne zapisy, do których poprawki na etapie prac komisji zostały odrzucone, a o których mówił mój kolega. W niektórych przypadkach brakuje przekonującego uzasadnienia dla specjalnych rozwiązań w proponowanej ustawie. W opinii BAS tworzenie specustaw przy każdym tego rodzaju wydarzeniu nie służy utrzymywaniu spójności systemu prawa oraz może prowadzić do erozji traktowania ustawy jako aktu o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Kolejną sprawą jest pominięcie otwartego konkursu ofert. To jest wielki minus tej ustawy. I mamy art. 22, który mówi, że zabrania się od północy dnia 26 listopada 2018 r. do północy dnia 16 grudnia na terenie Katowic uczestniczenia w zgromadzeniach spontanicznych. Ten przepis jest sprzeczny z istotą wolności zgromadzeń i wolności słowa, które gwarantuje konstytucja w art. 31. Na ten problem uwagę zwróciło również Biuro Analiz Sejmowych. Jest to przepis podobny do tego, który obowiązywał przy szczycie NATO w 2016 r. oraz podczas Światowych Dni Młodzieży. Można się zatem spodziewać, że takie ograniczenia staną się normą przy wszystkich tego typu wydarzeniach w Polsce. Oczywiste jest, że poza kwestią zapewnienia bezpieczeństwa jest to również sposób na zahamowanie obywatelskiego sprzeciwu lub prób przedstawienia swojego stanowiska wobec kwestii spornych w debacie publicznej. Wiele organizacji pozarządowych związanych z ochroną środowiska, które były kłopotliwe dla odwołanego wczoraj ministra środowiska prezentującego tę ustawę, ma zastrzeżenia do polityki promocji węgla prowadzonej przez pana ministra Szyszko, co pewnie zostało wzięte pod uwagę przy konstruowaniu tej specustawy. Wiceminister środowiska Paweł Sałek zapewniał jednak wczoraj na posiedzeniu połączonych komisji ochrony środowiska i spraw zagranicznych, że jeżeli ktoś będzie chciał przeprowadzić pokojową manifestację, to nie będzie problemu. Ale te przepisy mówią nam, że nie mówił prawdy, dlatego że trudno jest nam w to uwierzyć, ponieważ jednocześnie specustawa wprowadza nadzwyczajne uprawnienia dla służb, m.in. w kwestii zbierania danych osobowych, które będą obowiązywały do 31 stycznia. Dlatego Klub Poselski Nowoczesna nie może poprzeć tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)