Mówca: Marta Golbik
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii działa już w Polsce kilkanaście lat i bez wątpienia zbudowany został podstawowy system przeciwdziałania uzależnianiu się Polaków od środków psychoaktywnych. Jest to problem o tyle ważny w naszym kraju, że historyczne piętno uzależnienia od alkoholu wciąż pokutuje w kolejnych pokoleniach, a straty ponoszone z tytułu stosowania używek, obok znacznego osłabiania kondycji narodu, to także kwestie ściśle finansowe, pochłaniające co roku ogromne kwoty z budżetu państwa. Jak możemy poradzić sobie z dramatem rodziców szukających pomocy dla swoich dzieci, jeśli ośrodki są bezradne wobec braku woli leczenia się uzależnionych i musimy czekać z pomocą do chwili złamania przez nich prawa? Skoro zatem nie posiadamy skutecznych instrumentów rozwiązywania już istniejących problemów, należy się skupić na profilaktyce. Fakty: wśród Polaków, jak donosi raport, zwiększyła się liczba problemowych użytkowników narkotyków w Rzeczypospolitej Polskiej. Wysoki poziom bezdomności i bezrobocia występuje wśród osób leczonych z powodu uzależnienia od narkotyków. Odsetek osób bezdomnych wśród leczonych w 2013 r. wyniósł 10,1% i był porównywalny z 2012 r. (10,3%). W tej samej grupie odsetek osób bezrobotnych osiągnął w 2013 r. wartość 46,9, dla porównania w 2012 r. wartość tego wskaźnika wyniosła 39,6. Możemy ostatnio zaobserwować również nasilające się zjawisko współwystępowania zaburzeń psychicznych towarzyszących używaniu narkotyków. Szczególnie jest to niebezpieczne w zestawieniu z marihuaną postrzeganą przez wielu jako niegroźny narkotyk. Niestety jej modyfikacje genetyczne oraz uszlachetniacze sprzyjają pojawianiu się chorób psychicznych, a jej spożycie stale rośnie. Tymczasem profil osoby bezdomnej, bezrobotnej i wykluczonej kształtuje się już w okresie adolescencji. Jak wiadomo, najtańsza jest profilaktyka. Tymczasem analiza dokumentu: Informacja o realizacji działań wynikających z ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w 2014 r., raportu przyjętego przez Radę Ministrów, pokazuje, że wciąż nie potrafimy skutecznie poradzić sobie z zagrożeniami, które niesie dostęp do narkotyków. Jeśli chodzi o dzieci i młodzież, to dostęp do narkotyków rzędu 28% w skali ostatniego z analizowanych miesięcy to przede wszystkim informacja o tym, że nie potrafimy ustrzec naszych dzieci przed ryzykiem dramatu uzależnienia. Te liczby w porównaniu z poprzednimi latami stale wzrastają: w 2008 r. - 16%, w 2010 - 8% uczniów przyznało się do dostępu do narkotyków, uczniów do 19. roku życia. Podobny silny wzrost zanotowano wśród dorosłych. Ocena dostępności poszczególnych substancji wskazuje, że 50% uważa dostęp do marihuany i haszyszu za łatwy. Na szczęście poprawiła się kwestia bezpieczeństwa w szkole. Konsultacje społeczne wskazują, że z niewiadomych powodów policja nie zawsze jest skuteczna tam, gdzie społeczność lokalna nawet orientuje się, kto, gdzie i kiedy oraz jak rozprowadza narkotyki, a także informuje o tym organy ścigania. Ogromnym problemem jest dostęp do narkotyków syntetycznych, czyli głównie dopalaczy, co zostanie omówione w drugiej części naszego przemówienia. Dużym problemem jest bardzo skromna postrehabilitacja. Jednym z najbardziej znaczących i efektywnych obszarów pomocy osobom uzależnionym jest postrehabilitacja, tymczasem w Polsce tylko trzy oddziały NFZ finansują hostele: łódzki, dolnośląski i świętokrzyski. Pytanie, dlaczego. Jak wynika z raportu, problem narkomanii jest tematem marginalizowanym przez samorządy, a 57 jednostek samorządu w ogóle nie opracowało gminnego programu przeciwdziałania uzależnieniom lub narkomanii. Pozostają też inne nierozwiązane problemy, takie jak np. prowadzenie pojazdów mechanicznych pod wpływem substancji odurzających takich jak alkohol czy narkotyki - nadal pozostaje to poważnym problemem w Rzeczypospolitej Polskiej. Choć maleje narkomania opiatowa, to szerzy się zjawisko zażywania innych niż opiaty substancji, w szczególności amfetaminy, mefedronu i innych dopalaczy oraz leków bez recepty. Zjawisko to stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego i wymaga kontynuowania wysiłków na rzecz zwiększania dostępności programów wymiany igieł i strzykawek oraz oferty działań niskoprogowych. Na koniec powiem, że w terapii uzależnień, podobnie jak w psychiatrii, występuje konieczność współpracy wielu podmiotów celem zapewnienia powrotu osobom po terapii, współpracy NFZ z miejskimi ośrodkami pomocy społecznej oraz urzędami pracy. (Oklaski)