Mówca: Katarzyna Maria Piekarska
Data: 2023-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Wielce Szanowna Pani Marszałek! Koleżanki i Koledzy Posłowie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska dotyczące projektu ustawy zawartego w druku nr 2860. Zaproponowane zmiany Kodeksu postępowania cywilnego mają związek z wejściem w dniu 1 sierpnia 2022 r. w życie rozporządzenia Rady Unii Europejskiej nr 2019/1111 w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie uprowadzenia dziecka za granicę. Jest to zrewidowana wersja wcześniejszego rozporządzenia z 27 listopada 2003 r. W 2012 r. Komisja Europejska dokonała przeglądu wykonywania rozporządzenia Bruksela II bis i jego efektywności. Ogromny dorobek orzecznictwa TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nawiązujący do wykładni i wykonywania przepisów tego rozporządzenia pokazał, że rozporządzenie wymaga gruntownej rewizji. Tak też się stało. Te prace rozpoczęto w 2015 r. Negocjacje trwały do 2019 r. W efekcie tych prac powstało rozporządzenie. Zwiększyło się z 25 stron na początku do 100 stron i uzyskało 98 nowych motywów. Przy tak istotnych zmianach w samym rozporządzeniu konieczne jest więc wprowadzenie do polskiej procedury przepisów wykonawczych, które umożliwią realizację celów tego rozporządzenia. Projekt zmian do Kodeksu postępowania cywilnego rozbudowuje kompetencje sądów specjalistycznych powołanych do rozpoznawania spraw o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej z roku 1980. Sądami specjalistycznymi w tym zakresie i wyłącznie właściwymi są sądy okręgowe, to jest 11 sądów w Polsce, i jeden sąd II instancji, Sąd Apelacyjny w Warszawie. Jest to odpowiedź na wskazania rozporządzenia przewidziane w motywie 43. Wskazuje się bowiem w rozporządzeniu, że jeżeli strony w trakcie postępowania o powrót dziecka dojdą do porozumienia w zakresie powrotu bądź pozostawienia dziecka albo też kwestii dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej czy kontaktów, wówczas sąd, który jest właściwy do rozpoznania wniosku o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej, jest także uprawniony do zatwierdzenia tej ugody. Udzielenie takiego uprawnienia sądowi prowadzącemu postępowanie o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej jest absolutnie konieczne z tej przyczyny, że decyzja rodziców o powrocie dziecka lub jego pozostawieniu w kraju, do którego zostało uprowadzone, często jest uwarunkowana takimi kwestiami jak władza rodzicielska, kontakty czy też alimenty. Zaproponowana treść następnych zmian, to jest art. 569 1 §1, a także art. 1106 3 §2, dotycząca postępowań uprowadzeniowych i uprawnień sądu prowadzącego takie postępowanie, jest w mojej ocenie jednak dość nieprecyzyjna. Istnieje bowiem ryzyko, że przy tak zaproponowanych przepisach mogą zostać one zinterpretowane w sposób rozszerzający, a co za tym idzie, niezgodnie z intencją i celem rozporządzenia Bruksela II ter. Rozporządzenie bowiem daje uprawnienia takiemu sądowi jedynie do zatwierdzenia ugody, która reguluje takie kwestie jak władza rodzicielska, kontakty i alimenty. Kolejna kwestia to są zaświadczenia. Konieczne stało się wprowadzenie do polskiej procedury przepisów regulujących postępowanie w zakresie wydawania zaświadczeń, ich sprostowania bądź też uchylania. Projekt uzupełnia również istniejące już w Kodeksie postępowania cywilnego przepisy i dostosowuje je do zakresu przewidzianego przez rozporządzenie nieco szersze niż w poprzednim brzmieniu. Bardzo ważną zmianą także proponowaną w projekcie jest przyspieszenie wykonalności postanowień wydanych przez inne państwa członkowskie w zakresie władzy rodzicielskiej, a to za sprawą odejścia od wymogu nadawania takim orzeczeniom klauzuli wykonalności. I ostatnia niezwykle istotna sprawa to jest współpraca między sądami. Rozporządzenie daje taką możliwość tej współpracy albo bezpośrednio sądom - uważam osobiście, że jest to lepsze, jest to po prostu bardziej efektywne, jest to po prostu szybsze - albo odbywa się to za pośrednictwem organu centralnego, który przekazuje te informacje. Ma to przyspieszyć postępowanie, ale moim zdaniem bardziej efektywnym rozwiązaniem byłaby możliwość bezpośredniego kontaktowania się albo przez sądy, albo przez wyznaczonego sędziego. Szanowni Państwo! Bezsprzecznie proponowane zmiany są oczekiwane (Dzwonek) i mój klub będzie głosował za dalszymi pracami nad tym projektem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)