Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2023-06-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ustawa dotycząca obszarów poprzemysłowych, zdegradowanych dotyczy de facto pięciu obszarów w Polsce. Są to obszary, które przed wejściem w życie ustawy o odpadach z 2001 r. miały już taki status i jednocześnie, jak powiedział pan minister Ozdoba, są to obszary powyżej 10 ha, więc relatywnie duże obszary, które są objęte tą degradacją. To jest oczywiście znaczące ograniczenie podmiotowe tej ustawy, ponieważ w trakcie dyskusji chociażby w komisji wskazywano, że takich lokalizacji jest w Polsce więcej. Kryterium, które zostało dobrane, o którym mówiłem wcześniej, wskazuje na to, że to nie załatwia sprawy takich bomb ekologicznych, jak mówiono w dyskusji, w innych miejscach, jak np. Bełchatów, Nowa Huta, pewnie wiele zakładów, które gdzieś tam zgromadziły sole pohartowniane, itd. Szczególnie niebezpieczne są nagromadzone w przeszłości te odpady, które nie są zabezpieczone od podłoża, bez wykonania warstwy rekultywacyjnej. I taki stan rzeczy sprawia, że zagrożenie w tych miejscach jest nie tylko zagrożeniem dla gleb, ale przede wszystkim dla wód podziemnych. I jednym z tych przykładów jest właśnie przykład Zachemu w Bydgoszczy. Często na obszarach zdegradowanych występują też odpady, które mają, jak to się określa, nieuregulowany status prawny. Tak naprawdę nie wiadomo, co to jest. Dopiero po odkryciu można stwierdzić, co się znajduje na tych obszarach. Obecne regulacje prawne nie pozwalają na postępowanie, sprawne postępowanie w wypadku tych wielkopowierzchniowych obszarów zdegradowanych, aby ograniczyć ich negatywny wpływ na środowiska. Wskazane są gminy jako właściwe do rozwiązania tych problemów, ale też trzeba przyznać, że te gminy mają wiele racji, kiedy mówią, że one nie są przygotowane merytorycznie i kadrowo do zakresu spraw, które im ta ustawa powierza. I wskazują kilka takich elementów. Po pierwsze, że stają się spadkobiercami szkód środowiskowych spowodowanych przez nieistniejące już podmioty gospodarcze. Przejmują niejako to dziedzictwo. Po drugie, zadania związane z poprawą środowiska stanowić będą zadanie własne gminy. Natomiast mają ogromne wątpliwości co do możliwości ich sfinansowania, ponieważ te źródła finansowania, które zostały wskazane, nie są pieniędzmi aktualnie zapisanymi w budżecie czy pieniędzmi, które będą w przyszłości zapisane w budżecie, tylko pochodzą akurat z funduszy europejskich, również z KPO, co do którego rozpoczęcia funkcjonowania mamy poważne wątpliwości, kiedy to nastąpi, ponieważ wszystko zależy od rozpatrzenia ustawy o sądzie przez Trybunał Konstytucyjny. Ponadto należy też wskazać, że to, czego się obawiają również samorządy, dotyczy skomplikowanych stosunków własnościowych, ponieważ przecież następował tam pewien obrót prawny tymi nieruchomościami. Tam są nowi właściciele, tam jest wiele firm małych, średnich, tam są również powierzone w ramach dzierżawy te obiekty, więc to też trzeba będzie rozwiązać. Zważywszy na ważność tych spraw, również dla tych lokalnych samorządów, na konieczność znalezienia jakiegokolwiek rozwiązania prawnego, które usystematyzuje, w jaki sposób należy postępować, aby w ogóle rozwiązać ten problem, nawet te samorządy, które składają takie zastrzeżenia, mówią, że ta ustawa powinna wejść w życie, ponieważ w momencie, kiedy pojawią się pieniądze, a nie będzie rozwiązań ustawowych, nie będziemy mogli w ogóle rozpocząć całego tego procesu remediacji, rekultywacji na tych terenach, zabezpieczenia i usunięcia szkód. Zważywszy na to, uważam, że tę ustawę, mimo jej wad, należy poprzeć. I taką rekomendację Klub Parlamentarny Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe da swoim posłom. Dziękuję bardzo. (Oklaski)