Mówca: Artur Dębski
Data: 2013-02-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niewątpliwy zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota projekt zmiany ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w grudniu 2012 r. bezrobocie osiągnęło poziom 13,6%. Daje to mniej więcej 2140 tys. Polaków bez pracy. Ci, którzy znaleźli w jakiś sposób pracę, co nie jest proste, bardzo często są zatrudniani na tzw. umowach śmieciowych. Według danych Komisji Europejskiej z 2012 r. spośród wszystkich krajów Unii Europejskiej to właśnie w Polsce największy odsetek osób zatrudnionych wykonuje swoje obowiązki bez podpisanej umowy o pracę na czas określony. Na śmieciowych umowach zatrudnionych jest ponad 27% Polaków. Dla porównania średnia w Unii Europejskiej, do której tak mocno chcemy się zbliżyć, w tej starej Unii Europejskiej, to 13,9%, zaś np. w Estonii problem umów śmieciowych nie dotyczy 97% zatrudnionych. Przywoływane przeze mnie dane na temat rynku pracy wskazują, że obecnie w Polsce mamy do czynienia z bardzo poważnym problemem społecznym. Co gorsza, problem bezrobocia dotyka szczególnie ludzi młodych, bardzo młodych. W tej grupie osób bezrobocie dawno przekroczyło 28%. Pojawiają się ponadto oszacowania, iż wśród osób poniżej 25. roku życia 70% zatrudnionych pracuje na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli innymi słowy umów śmieciowych. Statystyki pokazują więc dobitnie, że sytuacja, w której się dzisiaj znaleźliśmy, jest dość dramatyczna. Jeżeli teraz nie podejmiemy koniecznych działań, służących walce z bezrobociem, to jeszcze w tej kadencji Sejmu mamy szansę, realną szansę stać się drugą Hiszpanią. Tam obecnie bez pracy pozostaje 50% najmłodszych obywateli. Niestety, przyjęta przez rząd polityka bezczynności albo w najlepszym wypadku polityka małych kroków nieuchronnie prowadzi nas właśnie w kierunku Hiszpanii. Droga, którą proponuje Ruch Palikota, prowadzi w stronę znaczącego zmniejszenia bezrobocia. Drogę tę wytyczyliśmy na Kongresie Małych i Średnich Przedsiębiorstw, który odbył się w Krakowie w październiku ubiegłego roku. W ciągu 3 miesięcy, które minęły od kongresu, wnieśliśmy już ponad 10 projektów ustaw, mających wspomóc przedsiębiorczość, znieść nadmierne bariery fiskalne i usprawnić działanie administracji państwowej. Wierzymy bowiem, że miejsca pracy mogą powstać tylko wtedy, gdy się wspiera tych, którzy je tworzą, czyli przedsiębiorców. Dzisiaj zdecydowana większość pracowników zatrudniona jest w sektorze prywatnym. To właśnie prywatne przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe i średnie, są motorem napędowym polskiej gospodarki. Słusznie podkreśla się, że sektor małych i średnich przedsiębiorstw wytwarza blisko połowę PKB i zatrudnia 70% pracowników. Trudno nie przyznać więc racji naszemu premierowi Donaldowi Tuskowi, który w trakcie kampanii wyborczej powiedział, że to właśnie przedsiębiorcy są solą tej ziemi. Jednak równie ważne jest to, żeby w obecnych okolicznościach i w obecnej sytuacji za słowami szły także czyny. Niestety, od polityków koalicji słyszymy tylko szekspirowskie ˝słowa, słowa, słowa˝. Tymczasem Ruch Palikota w trakcie kongresu gospodarczego przedstawił 30 konkretnych propozycji. Dzisiaj przedstawiam jedną z nich. Projekt ustawy zmieniającej przepisy Kodeksu pracy, który mam przyjemność państwu zaprezentować, służy radykalnemu ograniczeniu wydatków ponoszonych przez przedsiębiorców. Warto przypomnieć, że obecnie do każdej złotówki wypłacanej pracownikowi pracodawca, z którymi się utożsamia znaczna część sympatyków oraz członków Ruchu Palikota, dopłaca 70 gr tytułem różnego rodzaju podatków i składek, tak, 70 gr do 1 zł. Pracodawcy, opiniując nasz projekt ustawy, zwrócili uwagę na to, że szczególnie dużym obciążeniem finansowym pracodawców jest konieczność wypłaty pracownikowi wynagrodzenia za pierwsze dni absencji chorobowej. Obecnie bowiem zgodnie z brzmieniem art. 92 Kodeksu pracy pracownik co do zasady przez pierwsze 33 dni choroby dostaje wynagrodzenie od pracodawcy, dopiero 34. dnia absencji chorobowej pracownikowi przysługuje zasiłek od ZUS równy wysokości wynagrodzenia. W jednym szczególnym przypadku termin wypłaty wynagrodzenia jest krótszy. Otóż, obecnie pracownikom powyżej 50. roku życia pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia jedynie przez pierwsze 2 tygodnie absencji chorobowej. Rozwiązanie to ma tę zaletę, że służy aktywizacji zawodowej osób po 50. roku życia, jednak nierówne traktowanie osób przed i po 50. roku życia rodzi wątpliwości w zakresie poszanowania konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Gdyby projekt Ruchu Palikota wszedł w życie, wątpliwości te zostałyby wyeliminowane. Wraz z nimi wyeliminowane zostałoby jedno z najbardziej uciążliwych dla pracodawców obciążeń. W sensie legislacyjnym proponowana przez nas zmiana polega na zastąpieniu zasiłkiem chorobowym instytucji wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. W praktyce oznacza to, że już w 1. dniu nieobecności pracownika spowodowanej chorobą wydatki ponosiłby Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie pracodawca. Warto wyraźnie podkreślić, że projektowana przez nas ulga dla przedsiębiorców nie wiąże się z żadną stratą dla pracowników. Jest tylko jedna, specyficzna kategoria pracowników, którzy mogą obawiać się zmian. Są nimi ci, którzy obecnie przedstawiają niskiej wiarygodności zaświadczenia lekarskie i wyłudzają wypłatę pensji w trakcie rzekomej choroby. Chcę z pewną satysfakcją powiedzieć, że obawy takich nierzetelnych pracowników są w 100% uzasadnione, przewidujemy bowiem, że dzięki proponowanej ustawie znacząco ograniczony zostanie proceder wyłudzania wynagrodzeń za dni udawanej choroby. Z kontroli przeprowadzanych corocznie przez ZUS wynika, że co 10 zwolnienie lekarskie było nienależne, czyli 10% zwolnień były to zwolnienia nienależne. Trzeba jednak pamiętać o tym, że obecnie kontrole ZUS mają charakter okazjonalny. Jak zauważają pracodawcy, ZUS na prośbę o przeprowadzenie kontroli reaguje dopiero po upływie 33 dni choroby, a więc wtedy, gdy sam zaczyna wypłacać zasiłek. Z kolei sami przedsiębiorcy, zwłaszcza ci średni i mali, o których tak bardzo nam chodzi, nie mają praktycznie żadnych możliwości skontrolowania zasadności pobierania przez pracownika wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. Z łatwością można przewidzieć, że gdyby ZUS miał wypłacać zasiłek już od pierwszego dnia choroby, to zapewne dokładniej zbadałby, czy pracownik faktycznie jest chory. Wiadomo, że ZUS wykazałby się znacznie dalej idącą troską o zasoby swoich pieniędzy aniżeli pieniędzy jakichś bliżej ZUS-owi nieznanych przedsiębiorców. Tymczasem to owi bliżej nieznani przedsiębiorcy decydują tak naprawdę o sile naszej gospodarki. W sytuacji gdy nakłada się na nich niczym nieuzasadnione, wygórowane obciążenia, to po pierwsze, niewielka liczba osób decyduje się na założenie działalności gospodarczej, skutkiem czego nie powstają nowe miejsca pracy, po drugie, osoby, które prowadzą działalność gospodarczą, nie mają środków na rozwój swojego biznesu, a po trzecie i najistotniejsze, na skutek nieprzychylnej pracodawcom polityki państwa przedsiębiorcy zmuszeni są często zakończyć swoją działalność, przez co dochodzi do redukcji etatów, a rok 2013 ma być szczególnie trudnym rokiem, jeżeli chodzi o mały i średni biznes. Polityka utrzymywania wysokich kosztów pracy prowadzi nas w stronę jeszcze wyższego poziomu bezrobocia. Nas po prostu dzisiaj nie stać na politykę wysokich kosztów pracy. Najwyższy czas, by z nią definitywnie zerwać. Projekt ustawy, nad którym dziś dyskutujemy, jest szansą na dokonanie odwrotu od marszu w stronę recesji i wyższego bezrobocia. Na tym posiedzeniu czeka więc nas jako parlamentarzystów wielki test. Liczę na to, że poprzecie państwo naszą propozycję i tym samym sala sejmowa opowie się po stronie tych wszystkich, którzy tworzą dzisiaj miejsca pracy, oraz po stronie tych, przede wszystkim tych, którzy na godną pracę czekają od wielu miesięcy, a czasami od lat. Sprzeciw wobec naszego projektu oznaczałby natomiast, że chcecie państwa przyjaznego, ale wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i takich osób, które fikcyjnie przebywają na zwolnieniach lekarskich. Bardzo dziękuję. (Oklaski)