Mówca: Józefa Szczurek-Żelazko
Data: 2023-06-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu posłów wnioskodawców przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw z druku nr 3259. Wysoka Izbo! W świetle wyników badań zdarzenia niepożądane dotykają od 10% do 17% pacjentów, którzy korzystają ze świadczeń zdrowotnych udzielanych w placówkach ochrony zdrowia. Aż połowy skutków tych zdarzeń można by było uniknąć. Dlatego też w tym projekcie ustawy wprowadzamy mechanizmy, które mają na celu doprowadzić do zmniejszenia ilości zdarzeń niepożądanych występujących u pacjentów. Obecnie pacjenci nie mają prostej ścieżki pozwalającej na zrekompensowanie doznanych szkód, które powstały w wyniku zdarzeń medycznych. W 2012 r. powołano komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, które działają przy wojewodach. Jest to jednak nieefektywna struktura związana z wadliwym trybem działania - głównie ogniskowała się ona i nadal ogniskuje na sporze między pacjentem a szpitalem, bez realnego wsparcia poszkodowanych czy pozytywnego wpływu na bezpieczeństwo w placówkach medycznych. Często zdarzało się, że wojewódzkie komisje do spraw orzekania o błędach medycznych orzekały bardzo niskie kwoty odszkodowania, co wiązało się z dezaprobatą pacjentów, którzy doznali uszczerbku. Efektem tego były procesy sądowe, które trwały wiele lat. Były one kosztowne i obarczone dużym ryzykiem przegranej. Celem projektu jest zapewnienie niezbędnego wsparcia finansowego pacjentom i ich rodzinom poszkodowanym w wyniku zdarzeń medycznych. Pomoże on również zapobiegać błędom medycznym i zwiększyć poziom bezpieczeństwa w podmiotach leczniczych. Projekt w dużej mierze bazuje na rozwiązaniach zaproponowanych w rządowym projekcie ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjentów, które w tym aspekcie spotkały się z pozytywnym odbiorem. Jednocześnie niniejszy projekt uwzględnia szereg zgłoszonych wcześniej postulatów. Projekt przewiduje utworzenie Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Będzie on działał przy rzeczniku praw pacjenta, tak jak do tej pory funkcjonują fundusze - Fundusz Kompensacyjny Szczepień Ochronnych oraz wprowadzony na początku tego roku fundusz badań klinicznych. Zaproponowane rozwiązania nawiązują do sprawdzonych wzorców z innych państw, korzystają także z doświadczeń Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych utworzonego na początku 2022 r. Z jego środków konkretne, wymierne świadczenia pieniężne otrzymało dotąd już ponad 220 osób. Fundusz zdarzeń medycznych będzie miał znacznie szerszy zakres działania. Ustawa wprowadza bardzo prosty i szybki tryb wypłat odszkodowań dla poszkodowanych pacjentów, bez konieczności udowadniania winy, a w razie śmierci pacjenta odszkodowanie otrzymają członkowie jego najbliższej rodziny. Kompensacja będzie znacznie szersza niż obecnie, będzie obejmowała szkody, których można było uniknąć w przypadku udzielenia świadczenia zdrowotnego zgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo zastosowania innej dostępnej metody diagnostycznej lub leczniczej. Świadczenia w wysokości do 200 tys. zł odpowiadają kwotom możliwym do uzyskania na drodze sądowej. Będą one przy tym corocznie waloryzowane o wskaźnik inflacji. Osoby, które w wyniku zdarzenia medycznego doznały poważnych następstw zdrowotnych, otrzymują ponadto priorytetowy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej. Ustawa ta w pełni gwarantuje stabilne finansowanie funduszu kompensacyjnego, dzięki czemu świadczenia wypłacone będą wszystkim poszkodowanym, którzy złożą wniosek i spełnią kryteria określone w przepisach. Każde zdarzenie medyczne powoduje obowiązek przeprowadzenia analizy przyczyn źródłowych oraz wdrożenia w placówce leczniczej działań zapobiegających kolejnym podobnym sprawom. Kwoty zaoszczędzone na kosztach prawnych i odszkodowaniach oraz na tańszych polisach ubezpieczeniowych szpitale będą mogły wydać na leczenie pacjentów. Placówki i personel nie będą musiały obawiać się w takim stopniu jak do tej pory konsekwencji finansowych niepożądanych zdarzeń, dzięki czemu będą one częściej niż teraz zawczasu ujawniane. Pomoże to szybciej wdrażać odpowiednie leczenie pacjenta, a także analizować przyczyny błędów i je eliminować. Fundusz obejmie zdarzenia medyczne, do których dochodzi w szpitalach. W trakcie hospitalizacji realizowane są bowiem najbardziej skomplikowane procedury medyczne wiążące się z największym ryzykiem poważnych szkód oraz zakażeń wewnątrzszpitalnych. Podobne rozwiązania przyjęto, tworząc komisje wojewódzkie. Rozważenie możliwości rozszerzenia funduszu powinno następować z czasem, gdy już uznamy, że organizacyjnie i finansowo można temu podołać. Tak zresztą stało się w wielu krajach, które wprowadziły fundusz kompensacyjny, np. w Danii, gdzie na początku objęto nim właśnie wyłącznie szpitale publiczne, a dopiero po pewnym czasie rozszerzono go na świadczenia ambulatoryjne. Wprowadzenie go naraz we wszystkich obszarach ochrony zdrowia mogłoby spowodować wydłużenie okresu procedowania, jak również oczekiwania na świadczenia, tak jak to miało miejsce w kilku krajach, które właśnie w taki sposób, jednoczasowo wprowadziły fundusz. Projekt przewiduje ponadto nowe zadania rzecznika praw pacjenta, to jest zbieranie od pacjentów informacji o zdarzeniach niepożądanych oraz opracowywanie na ich podstawie rekomendacji, analiz i raportów w zakresie bezpieczeństwa pacjenta czy określenie zasad powoływania w podmiotach leczniczych pełnomocników do spraw praw pacjenta mających zapewnione wsparcie i szkolenia ze strony rzecznika. Ponadto na rzecznika zostaną nałożone zadania dotyczące powiadomienia bliskich pacjenta niesamodzielnego o jego planowanym wypisie ze szpitala czy też dotyczące uproszczonych i bezpiecznych zasad identyfikacji pacjentów w szpitalach. Wprowadzone ustawą zostaną także uelastycznione zasady monitoringu pomieszczeń w podmiotach leczniczych, z zapewnieniem poszanowania godności i intymności pacjentów. Szanowni Państwo! Projekt ustawy ukierunkowany jest przede wszystkim na poprawę pozycji pacjentów w systemie ochrony zdrowia, pomoc poszkodowanym wymagającym szybkiego wsparcia oraz budowanie bezpieczeństwa pacjentów. Liczę na to, że ten projekt, który jest bardzo korzystny dla pacjentów, i zaproponowane w nim rozwiązania zostaną przeprocedowane w Wysokiej Izbie, jak również w trakcie posiedzeń komisji i że jak najszybciej ta ustawa zostanie uchwalona. Dziękuję. (Oklaski)