Mówca: Marek Ruciński
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 16 stycznia 2016 r. pani premier Beata Szydło przesłała do Sejmu informację o realizacji działań wynikających z ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w 2014 r. Ten kompletny dokument może stanowić punkt wyjścia do szerszej dyskusji nad potrzebnymi zmianami legislacyjnymi, o których, korzystając ze sposobności, chciałbym teraz krótko opowiedzieć. Zanim przejdę do meritum, chciałbym zaznaczyć, że oczywiście należy pochwalić kierunek działań zaproponowanych przez autorów programu, znajdujący odzwierciedlenie w szeroko zakrojonych akcjach profilaktycznych. Jednak jak we wszystkich tego typu programach realizacja różni się w pewnych aspektach od planów. Pierwszym zagadnieniem, na które należy zwrócić uwagę, jest fakt zaprezentowanej metodologii zbierania danych, które pochodzą z deklaracji dyrektorów placówek edukacyjnych, a co za tym idzie, nie są w pełni miarodajne. Pomimo faktu, że są to deklaracje, dla niektórych może to być aż, jednak dla Nowoczesnej jest to tylko 65% dyrektorów, którzy przyznali się, że przygotowują nauczycieli do realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania narkomanii. Pojawia się pytanie, czemu pozostałe 35% otwarcie przyznaje, że tego nie robi. Jeśli przełożyć to na liczbę nauczycieli, którzy nie zostali przygotowani do swoich zadań wychowawczych, daje to liczbę 130 tys. nauczycieli. Pomimo dyskusji wśród nauczycieli i rodziców na temat diagnostyki problemów i potrzeb młodzieży tylko 41% uczniów uczestniczyło w otwartych dyskusjach na temat ich zachowań. Niestety, nie da się przeciwdziałać skutecznie narkomanii, unikając kontaktu z osobami, które są najbardziej narażone na eksperymenty i wyniszczające działanie wszelkich substancji uzależniających. Pozostając przy kwestii profilaktyki wśród młodzieży, zauważyłem, że program skierowany bezpośrednio do uczniów o nazwie ˝Unplugged˝ w roku 2014 realizowany był tylko w 352 z ponad 7500 gimnazjów. Uważam, że tego typu programy powinny być realizowane na dużo szerszą skalę. Kolejną kwestią, którą chciałem poruszyć, są tzw. środki zastępcze, zwane również dopalaczami. Obecnie to one w mojej ocenie niosą największe zagrożenie dla zdrowia i życia młodych ludzi. Tutaj ze względu na luki w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii szansa realizacji planów zawartych w programie jest dużo mniejsza. Potwierdzają to dane dotyczące spożycia dopalaczy czy te odnoszące się do liczby miejsc, w których prowadzona jest ich nielegalna sprzedaż. Potwierdzają to również docierające do nas regularnie z mediów informacje o kolejnych zatruciach nieznanymi substancjami. Pokazuje to, że w programach profilaktycznych należy zwiększyć nacisk na pokazywanie skutków przyjmowania środków o nieznanym składzie. Dodatkowo obrót tymi substancjami pomimo pracy służb kwitnie dalej, również za pośrednictwem Internetu. W związku z tym wyraźnym priorytetem powinna być walka z dopalaczami. W zakresie zakazu wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu dopalaczy należy moim zdaniem postulować przede wszystkim dużo częstsze, minimum raz w miesiącu, analizowanie rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych, w tym załącznika zawierającego wykaz nowych substancji psychoaktywnych. Być może konieczne byłoby powołanie w tym celu przy Ministerstwie Zdrowia zespołu, który we współpracy z Policją podjąłby się tego zadania. Na marginesie należy dodać, że sam wykaz środków odurzających stanowiący załącznik nr 1 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii również wymaga sprawniejszej aktualizacji. Zmiana podejścia wydaje się konieczna również w zakresie konsekwencji karnych wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Aktualnie art. 52a ustawy stanowi, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 tys. do 1 mln zł nakładanej w trybie administracyjnym przez państwowego inspektora sanitarnego. Praktyka pokazuje, że egzekwowanie tej kary jest niemal niemożliwe. Postulować należałoby w związku z tym ujednolicenie praktyki działania organów ścigania albo poprzez nowelizację art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i zmianę charakteru określonej tam kary z administracyjnego na typowo karny, albo poprzez jego usunięcie z tej ustawy z jednoczesnym znowelizowaniem wspomnianego wcześniej art. 165 Kodeksu karnego. Za niecelowe uważamy z kolei karanie więzieniem czy wysoką grzywną użytkowników środków zastępczych, którzy potrzebują przede wszystkim pomocy specjalistów. W celu ograniczenia biurokracji uważamy, że powyższa nowelizacja powinna być wprowadzona wraz z nowelizacją dotyczącą dopuszczenia do użytku leków z medycznej marihuany oraz leczniczych odmian konopi. Miałoby to wpływ na obniżenie kosztów walki z problemem narkotykowym we względu na wyłączenie z tej walki osób korzystających z medycznych odmian (Dzwonek), które obecnie są zmuszone do korzystania z czarnego rynku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)