Mówca: Robert Biedroń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Wolność słowa i wolność działania mediów to podstawa każdej demokracji. Tylko kraj zapewniający dziennikarzom i mediom warunki swobodnej i nieskrępowanej pracy może nazywać się prawdziwie demokratycznym. Jako zastępca przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka chciałbym zwrócić uwagę Wysokiej Izby na poważny problem związany z wolnością słowa w Kazachstanie. W rankingu wolności prasy za 2012 r., sporządzonym przez międzynarodową organizację obrony praw człowieka ˝Reporterzy bez granic˝, Kazachstan zajął bardzo odległe 160. miejsce wśród 179 państw. Według ˝Reporterów bez granic˝ sytuacja dziennikarzy w Kazachstanie jest gorsza niż w Rosji, Białorusi i Azerbejdżanie. Po tragicznych zajściach w Żanaozen w roku 2011, kiedy to w wyniku pacyfikacji pokojowego strajku śmierć poniosło 17 osób, oraz po zeszłorocznych budzących międzynarodowe protesty procesach opozycjonistów, w których skazano między innymi lidera opozycji Władimira Kozłowa, władze Kazachstanu objęły represjami niezależne media. Szczególne represje spotkały cztery największe media niezależne: telewizję K+, portal Stan.tv, agencję informacyjną Namystan i dziennik ˝Respublika˝, które pełniąc swoją misję, złamały państwową blokadę informacyjną zarządzoną w związku z wprowadzonym w regionie stanem wyjątkowym i szeroko informowały o strajku robotników naftowych, a także późniejszych procesach działaczy robotniczych, opozycjonistów i aktywistów organizacji pozarządowych. Prokuratura miasta Ałmaty 20 listopada wystąpiła do sądu z pozwami i wnioskami dotyczącymi gazet ˝Respublika˝ i ˝Vzglyad˝, kanału telewizyjnego K+, portalu Stan.tv oraz 23 innych portali internetowych. Prokuratura wniosła o uznanie ich za organizacje ekstremistyczne i wydanie zakazu prowadzenia działalności na terenie Kazachstanu. W przeciągu następnych trzech tygodni sądy w błyskawicznych procesach zawiesiły działalność gazet ˝Golos Respubliki˝ i ˝Vzglyad˝ oraz wydały zakaz rozpowszechniania materiałów przez portal Stan.tv. Wydane zakazy dotyczyły nie tylko poszczególnych redakcji, lecz również zatrudnionych w nich dziennikarzy. Redaktorzy gazet ˝Golos Respubliki˝ i ˝Vzglyad˝ otrzymali zakaz publikacji w jakichkolwiek wydawnictwach z zastrzeżeniem, że pojawienie się ich tekstów w druku zostanie potraktowane przez komorników sądowych jako łamanie postanowienia sądu. 19 grudnia zeszłego roku funkcjonariusze kazachstańskiego Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego zapieczętowali wszystkie te biura i zajęli dokumentację, sprzęt biurowy oraz majątek osobisty pracowników redakcji gazety ˝Golos Respubliki˝ oraz portalu informacyjnego Stan.tv. 5 lutego byłej pracownicy ˝Golosu Respubliki˝, redaktor naczelnej nowej gazety ˝Republic˝ Tatyanie Trubachevej zagrożono odpowiedzialnością z art. 326 K.k. Republiki Kazachstanu za ˝uporczywe uchylanie się od wykonania postanowienia sądu˝. Prokuratura wprost zagroziła, że jeśli Tatyana Trubacheva nadal będzie prowadziła działalność, to zgodnie z ustawodawstwem Republiki Kazachstanu grozić jej będzie do dwóch lat pozbawienia wolności. Prawnicy, obrońcy praw człowieka i dziennikarze oceniają działania prokuratora jako niezgodne z prawem. Dzień później, 6 lutego, funkcjonariusze prokuratury rejonowej dla dzielnicy Medeuskiej w Almaty przybyli do redakcji gazety ˝Republic˝, aby doręczyć członkom zespołu redakcyjnego ostrzeżenie o możliwości pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej. Dziennikarze odmówili przyjęcia ˝ostrzeżeń˝. Grozi im jednak odpowiedzialność karna, jeśli nadal będą prowadzić działalność dziennikarską. Swoimi działaniami prokuratura potwierdziła fakt istnienia w Kazachstanie zakazu wykonywania działalności zawodowej przez dziennikarzy. Ściganie dziennikarzy za wykonywanie swojego zawodu jest niedopuszczalne i jest nie do pogodzenia ze standardami, jakie obowiązują w kraju aspirującym do miana demokratycznego, który jest sygnatariuszem ponad 80 traktatów międzynarodowych. Prowadząc te działania, prokuratorzy: - naruszają międzynarodowe zobowiązania w sferze wolności słowa (Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych), które Kazachstan podpisał; - podważają na arenie międzynarodowej autorytet państwa, które zobowiązało się do przestrzegania i przyczyniania się do wdrażania międzynarodowych standardów w sferze obrony praw człowieka i wolności słowa przed włączeniem Kazachstanu 12 listopada 2012 r. do składu Rady ONZ do spraw praw człowieka na lata 2013-2015. Ostatnio swoje protesty wobec szeregu naruszeń praw mediów i wolności słowa wystosowały polskie i międzynarodowe federacje dziennikarskie. Do stosownej reakcji Sejm RP wezwał już poseł Marcin Święcicki, obserwator z jego ramienia na procesie Wladimira Kozlova w Kazachstanie. Ze swojej strony apeluję do naszego Sejmu, żeby w tej sprawie zajął jednoznaczne stanowisko.