Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym przedstawić stanowisko klubu Ruch Palikota odnośnie do sprawozdania Komisji Finansów Publicznych o projekcie ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw, druki nr 1290 i 1397. Omawiana ustawa ma na celu wdrożenie dyrektywy unijnej 2009/110/WE podejmującej tematykę prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru nad tego typu działalnością. Zmiany, jakie wprowadza nowelizacja ustawy, dotyczą wszystkich aspektów pieniądza elektronicznego, począwszy od regulacji dotyczących jego tworzenia, poprzez działalność instytucji pieniądza elektronicznego, aż po nadzór nad tymi instrumentami. Proponowane w ustawie zapisy wdrażają dyrektywę unijną, co pozwoli na o wiele łatwiejsze prowadzenie działalności instytucji pieniądza elektronicznego i wpłynie tym samym pozytywnie na rozwój tego rynku i na zwiększenie efektywności systemu płatniczego w Polsce. Wyraźnym elementem zmian, które wprowadza projekt ustawy, jest ujednolicenie przepisów dotyczących rynku płatniczego poprzez wdrożenie przepisów ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych do omawianej ustawy, tak aby zawierała ona kompleksowo przepisy dotyczące usług płatniczych, takie jak te dotyczące kart płatniczych, praw i obowiązków akceptanta czy właśnie przepisów o wydawaniu i wykupie pieniądza elektronicznego. Zmiany wprowadzone w ramach prac w Komisji Finansów Publicznych są głównie zmianami o charakterze technicznym oraz zmianami doprecyzowującymi obecne zapisy. Wprowadzono także zmiany, które w przypadku niewywiązywania się podmiotów z wymogów informacyjnych w stosunku do NBP nakładają karę grzywny do wysokości miliona złotych. Ruch Palikota generalnie poprze zapisy tej ustawy, poprze tę ustawę wraz z wprowadzonymi zmianami i poprawkami głównie o charakterze legislacyjnym. Natomiast ja w ramach pozostałego czasu chciałbym przedstawić swoje stanowisko, zresztą przedstawiałem je już podczas prac Komisji Finansów Publicznych, dotyczące spraw najgoręcej i najszerzej dyskutowanych podczas obrad komisji. Pierwsza sprawa, o której wspomniał już pan poseł Janczyk, dotyczy sprawy interchange. Podczas prac komisji pan poseł pytał, czy wobec tego, że równolegle procedujemy pięć projektów dotyczących opłaty interchange, nie było wystarczających powodów do tego, żeby rząd wyraził swoje stanowisko już w tym projekcie i zamknął debatę, dyskusję na temat wniosków złożonych przez różne kluby parlamentarne i przedstawionego projektu senackiego. Konkretnie postulowaliśmy, aby zapisy zawarte w projektach poselskich oraz w projekcie senackim dołączyć do aktualnej nowelizacji tejże ustawy. Argumentem wysuwanym przez Ministerstwo Finansów był brak czasu. Głównym powodem, tak twierdził podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów podczas obrad komisji, dla którego nie włączyliśmy sprawy interchange do obecnie procedowanego projektu ustawy, jest termin implementacji, który minął już dwa lata temu, ponad dwa lata temu, w kwietniu 2011 r. Natomiast w obecnej chwili mamy następującą sytuację - jesteśmy w trakcie drugiego czytania projektu tej ustawy, tej implementacji, natomiast kończymy prace w podkomisji powołanej do rozpatrzenia zmian dotyczących interchange i gdyby chcieć, gdyby odpowiednio zharmonizowane były prace Komisji Finansów Publicznych w zakresie tych dwóch projektów, nie byłoby żadnych kłopotów, aby te dwie nowelizacje połączyć, dlatego że za tydzień podczas kolejnego posiedzenia Sejmu zakończymy prawdopodobnie prace nad ustawami dotyczącymi interchange i wówczas moglibyśmy, jeżeli drugie czytanie byłoby nie dzisiaj tylko za tydzień, w ramach dołączanych poprawek do tej implementacji dołączyć również interchange. Ale tak się nie stanie, ponieważ zależy nam, o tym wszyscy mówili podczas posiedzenia podkomisji dotyczącego spraw interchange, aby uregulowanie, a konkretnie drastyczne obniżenie opłat interchange nastąpiło jak najszybciej, a prognozowany termin wejścia senackiego projektu dotyczącego interchange, realny termin to jest 1 stycznia 2014 r. plus okres dostosowawczy dla organizacji kartowych, dodatkowe pół roku, a więc to jest praktycznie 1 lipca przyszłego roku. Dlatego jako klub Ruch Palikota będziemy rozmawiać z panem senatorem Kazimierzem Kleiną i sugerować - ponieważ ten projekt po tym posiedzeniu, po trzecim czytaniu, po przegłosowaniu, znajdzie się w gestii Senatu - aby być może te wypracowane już przez nas rozwiązania dotyczące interchange mogły być dodane do tej ustawy podczas pracy w komisjach senackich i aby wróciło to do nas jako poprawki senackie. To zapewniłoby drastyczne przyspieszenie w przypadku regulacji dotyczących interchange. Jeżeli będzie taka wola polityczna Platformy Obywatelskiej, istnieje możliwość, aby kwestia interchange została uregulowana bardzo szybko. Ta implementacja jest spóźniona i zarówno rządowi, jak i koalicji będzie zależeć na tym, aby te przepisy weszły w życie jak najszybciej, a konkretnie 1 sierpnia, bo tak zapewniano Komisję Europejską. Kolejna sprawa, o której mówił podczas prac komisji również poseł Janczyk, zresztą dzisiaj pan poseł także o tym wspomniał, dotyczyła tego, że nie mamy krajowej instytucji rozliczeniowej, chociażby zajmującej się operacjami wewnętrznymi, i czy w tym dokumencie nie należałoby zawrzeć jakichś zapisów zachęcających do jej utworzenia. Podczas prac w komisji ministerstwo sugerowało, że ciężko jest ustawowo czy też poprzez arbitralne decyzje narzucać instytucjom rynku kapitałowego zrzeszanie się, mimo że Ministerstwo Finansów twierdzi, iż w nieoficjalnych rozmowach często proponowało bankom zastanowienie się nad możliwością stworzenia takiej krajowej organizacji kartowej. Chciałbym wspomnieć, że w związku z tą nowelizacją ustawy o usługach płatniczych poruszającą sprawy interchange wychodzimy naprzeciw zachętom tworzenia krajowej organizacji kartowej poprzez wprowadzenie, po obligatoryjnej obniżce opłaty interchange, furtki dla nowo powstałych organizacji kartowych, które przez 3 pierwsze lata swojego funkcjonowania nie będą podlegały restrykcjom dotyczącym ustawowych regulacji odnoszących się do wysokości opłat interchange. Tym samym opłaty za korzystanie z kart przez 3 lata, do czasu wdrożenia tych systemów, będą mogły być wyższe. To będzie jakaś forma zachęty dla nowych podmiotów, że być może warto zastanowić się nad tym i warto myśleć o stworzeniu krajowej organizacji łamiącej w jakiś sposób istniejący w Polsce od wielu lat duopol. Jeśli chodzi o prace komisyjne, skomentowania wymaga również zmiana nr 17, a mianowicie zmiana w art. 17 ust. 3. Dotychczasowy przepis mówił, że jeśli dostawca jest uprawniony do pobierania opłat za przekazywanie informacji, opłaty te powinny uwzględniać stopień pracochłonności usługi dostarczenia informacji, za którą opłata jest pobierana, oraz faktyczne koszty ponoszone przez dostawcę. W nowelizacji te możliwości swobodnego kształtowania opłat za dostarczane informacje, bądź co bądź, o posiadanych środkach czy informacje o kontach, na których znajdują się nasze pieniądze, zostały w istotny sposób ograniczone i nowe brzmienie art. 17 ust. 3 jest następujące: Jeżeli dostawca, zgodnie z ust. 2, jest uprawniony do pobierania opłat za przekazywanie informacji, opłaty te nie mogą przekraczać kosztów ponoszonych przez dostawcę w związku z ich przekazywaniem. Oczywiście zarówno Polska Organizacja Niebankowych Instytucji Płatności, jak i Związek Banków Polskich podczas obrad Komisji Finansów Publicznych protestowały przeciwko tym zapisom. Polska organizacja niebankowych instytucji twierdziła, że mówimy o podstawowym źródle dochodowości, o opłatach i prowizjach z tytułu działalności. Związek Banków Polskich szedł dalej, twierdził, że takie ukształtowanie tego przepisu może być niezgodne z wdrażaną dyrektywą. Stoimy na stanowisku, że ten przepis jest bardzo słuszny i tworzy tamę, jeśli chodzi o możliwość swobodnego kształtowania przez banki i instytucje płatnicze tabeli opłat i prowizji za dostęp do tych informacji, często niewspółmiernie wysokich do faktycznie ponoszonych kosztów. Chciałbym jeszcze krótko skomentować zmianę dziewiętnastą, w art. 28, gdzie po ust. 1 dodano ust. 1a zobowiązujący agenta rozliczeniowego do udzielania akceptantowi pełni informacji na temat pełnych kosztów składających się na (Dzwonek) opłatę z tytułu korzystania z kart płatniczych. Tu także zarówno Związek Banków Polskich, jak i Polska Organizacja Niebankowych Instytucji Płatności protestowali, twierdząc, że przekazywanie szczegółów umowy między agentem rozliczeniowym a jego partnerami biznesowymi byłoby czymś, czego nie ma w innych państwach członkowskich Unii ani na świecie. Jednakże absolutnie jesteśmy za tym, aby akceptant miał pełny dostęp do informacji o kosztach transakcji kartowych. To również było zawarte w naszym projekcie nowelizacji ustawy o usługach płatniczych dotyczącym interchange. Konkludując, powiem, że Klub Poselski Ruch Palikota będzie głosował za przyjęciem tej nowelizacji. Dziękuję.