Mówca: Marek Sawicki
Data: 2012-12-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Dobrze, że dzisiejsza dyskusja na temat stanu negocjacji, ale także na temat reformy wspólnej polityki rolnej odbywa się na forum plenarnym, a nie w zaciszu, na posiedzeniu połączonych komisji. Przypomnę koledze Jurgielowi, że w tej sprawie też wsparłem tę grupę posłów, która była za tym, żeby ta debata odbywała się w sposób otwarty, na sali plenarnej. Chciałbym nieco powiedzieć - akceptując wystąpienie pana ministra - o tle politycznym prowadzonych negocjacji, o uwarunkowaniach zewnętrznych i o możliwości realizacji tego w kraju. Chcę podziękować panu ministrowi za to, że bardzo mocno podkreślił kwestię jednolitego stanowiska reprezentantów Polski w Brukseli, na forach międzynarodowych w sprawie konieczności reformy, w sprawie przyszłości wspólnej polityki rolnej i ram finansowych. I to jest pozytywny sygnał, że na zewnątrz potrafimy o tym mówić jednym głosem. Szkoda, że w kraju czasami, a może zbyt często próbujemy na siebie pokrzykiwać i kreować się na bohaterów, kto głośniej pokrzykuje w tej sprawie. Szanowni Państwo! Reforma wspólnej polityki rolnej zaczęła się tak naprawdę od przeglądu wspólnej polityki rolnej w roku 2008. Przeglądu, z którego jasno wynikało, że wspólną politykę rolną trzeba uprościć i że trzeba wyznaczyć jej nowe cele w związku z funkcjami społecznymi, jakie rolnictwo pełni, przede wszystkim z ochroną środowiska, z włączeniem tych środowisk najbardziej pozostawionych gdzieś tam na marginesie życia gospodarczego. I wydawało się, że te kierunki będą realizowane, z tym że w roku 2009 przyszedł kryzys. Nadzieje na kontynuowanie tej dyskusji dawał komisarz Cioloş, Rumun, przedstawiciel nowych państw członkowskich, ale okazuje się, że niekoniecznie rozumiejący potrzebę głębokiej reformy wspólnej polityki rolnej. I tu chcę bardzo mocno podkreślić, że w ramach tego przeglądu, panie ministrze Jurgiel, Polska nie zgodziła się na likwidację ani kwot mlecznych, ani kwot cukrowych. Do tej pory pozostajemy, choć już kilka państw dołączyło, z Portugalią, awangardą, która chce podtrzymania kwot mlecznych i kwot cukrowych. Chcę także powiedzieć, że już wtedy, w 2008 r. Polska zaproponowała w ramach przygotowania do reformy przejście w płatnościach bezpośrednich na płaskie płatności obszarowe. To słynne ˝flat rate˝ znalazło odzwierciedlenie w stanowisku Komisji z listopada 2011 r., kiedy to w dokumencie napisano, że niemożliwe jest przejście na płatności obszarowe - płaskie płatności obszarowe. Ale później w kolejnych dokumentach pojawiał się już wątek konieczności wyrównania poziomów płatności, co prawda w formie jeszcze daleko nie takiej, jakiej Polska oczekiwała, ale te elementy polskiego stanowiska bardzo mocno artykułowane już od roku 2008, i konsekwentnie do tej pory, zaczynają przewijać się w dyskusjach w ramach debaty o reformie wspólnej polityki rolnej. Bardzo mocno analizuję dyskusję w landach niemieckich. Otóż tam po przeprowadzeniu reformy z roku 2003, pewnego wyrównania płatności w ramach landów w tej chwili coraz otwarciej mówi się: wspólna polityka rolna powinna opierać się na płatnościach obszarowych płaskich, jednakowych dla wszystkich, a większą część środków powinniśmy przeznaczać na drugi filar, na rozwój obszarów wiejskich, na inwestycje, na modernizację gospodarstw, na innowacyjność, na budowanie konkurencyjności rolnictwa europejskiego wobec rolnictwa światowego. I tak też mówiłem chociażby przy okazji debaty europejskiej, jaka odbyła się w ramach targów Grüne Woche w roku 2011, kiedy tam pani minister rolnictwa Niemiec taką debatę zaproponowała. Chcę także bardzo mocno podkreślić, że proponowane stawki płatności, proponowana reforma co do wspólnych ram finansowych jest niewystarczająca z punktu widzenia Polski. Nigdzie nie słyszałem o zgodzie ani polskiego ministra finansów, ani polskiego ministra rolnictwa, opinii, że propozycje, jakie złożył van Rompuy podczas ostatnich negocjacji, są dla nas zadowalające. Nie są zadowalające z wielu względów. Chociaż już dzisiaj mamy stanowisko na koniec negocjacji sprzed dwóch tygodni, że nie będzie dalszego cięcia wspólnej polityki rolnej i polityki spójności, to wiemy doskonale, że to cięcie już się dokonało. W stosunku do pierwotnego budżetu - 1033 mld euro - to cięcie w granicach 75, jak inne źródła podają, 80 mld dokonało się głównie kosztem wspólnej polityki rolnej i głównie kosztem polityki spójności. A więc te dalsze ograniczenia nie są już dla nas aż tak atrakcyjne. Dziś trzeba zrobić wszystko, żeby w momencie, kiedy jest redukowana wspólna polityka rolna, nie doprowadzić, nie dopuścić do redukcji drugiego filara, w którym Polska ma największy udział, bo 9 mld zredukowane w pierwszym filarze to jest zaledwie redukcja o niecałe 3%, ale 8 mld zredukowane w drugim filarze to jest redukcja o 9%. I ta redukcja drugiego filara niestety będzie dotyczyła w głównej mierze Polski, bo Polska jest największym beneficjentem, gdyż w drugim filarze ma 15%. Jeszcze jest czas, dlatego apeluję i do ministra rolnictwa, i do ministra finansów, i ministra spraw zagranicznych, żeby bardzo mocno stawiać na zablokowanie redukcji drugiego filara, podtrzymać stanowisko rządu bodajże jeszcze z września czy sierpnia tego roku, w którym jasno mówiliśmy: jeśli jakakolwiek redukcja w ramach wspólnej polityki rolnej, to w pierwszym filarze i tylko dla państw, które mają powyżej średniej. Chcę także powiedzieć, że warto w tych dyskusjach wewnętrznych rzeczywiście bardzo mocno dopilnować dwóch elementów. Po pierwsze, żebyśmy mogli z drugiego filara, który nadal będzie dla nas przeznaczony, wspomóc płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filara, bo to wtedy daje nam możliwość dojścia do średnich płatności europejskich. To nieprawda, że będzie zachowane 266 - ten filar jest już obcięty i te średnie mogą być na poziomie 230-235 euro. Nie ma cięcia dotychczas w tym obszarze dla Polski, a więc kwota w granicach 219-220 euro na hektar jest możliwa. Po uzupełnieniu 15% z drugiego filara możemy osiągnąć te 235 euro. Nie zapomnijmy, że prawdopodobnie nie zmieni się sposób dofinansowania, jeśli chodzi o obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a więc 53% gospodarstw będzie miało szansę nadal otrzymać te płatności dodatkowe w ramach ONW. I kolejna sprawa, nie tylko w zakresie ogólnych ram, panie ministrze, ale także w zakresie bardzo ścisłego wyspecyfikowania, w ramach przyjętej 25 kwietnia - właśnie wtedy przyjmowaliśmy też słynną uchwałę Sejmu - w rządzie strategii rozwoju rolnictwa, obszarów wiejskich i rybołówstwa, żeby bardzo ściśle odnośnie do tej strategii określić, jakie środki i na co z polityki spójności będą przesunięte na uzupełnienie tych ubytków, które weźmiemy nie tylko z powodu wzmocnienia pierwszego filara i płatności bezpośrednich, ale także z tego powodu, że dokonała się już dziś redukcja, jeśli chodzi o wspólną politykę rolną. Chcę powiedzieć, że warto również zastanowić się nad tym - i takie działania w ministerstwie są podejmowane - aby do zmieniającego się rolnictwa, do dokonującej się reformy rolnictwa polskiego i europejskiego w większym stopniu dostosowywać także instytucje je obsługujące. Tu głównie mam na myśli inspekcje. Czas skończyć z tą wielką ilością inspekcji i kontroli i u przetwórców, i u rolników. Chodzi o jedną solidną, porządną inspekcję bezpieczeństwa żywności, która będzie miała w swoim zakresie nie tylko te elementy, które dziś ma sanepid, ale także ochronę środowiska, która będzie zajmowała się sprawami rolnictwa i produkcji żywności. Kolejna rzecz. Tu w części zgadzam się z panem posłem Makowskim, że trzeba dokonać zmian w ramach obu agencji płatniczych, a więc Agencji Rynku Rolnego i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Panie pośle Makowski, chcę pana zapewnić, że nikt z nas nie będzie zmieniał legitymacji z zielonych na pomarańczowe (Dzwonek), i zapewniam pana, że w ramach reformy wspólnej polityki rolnej i systemów płatności dopłat do produkcji marihuany nie będzie. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)