Mówca: Mirosław Suchoń
Data: 2016-03-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna wobec projektu ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, druk nr 189, po sprawozdaniu komisji ujętym w druku nr 330. Szanowni Państwo! Każde przestępstwo wobec dziecka jest zbrodnią, a przestępstwo seksualne zbrodnią potworną. Niewątpliwie musimy wszystkie dzieci chronić. W zasadzie każda legislacja, której celem jest poprawa bezpieczeństwa dla ogółu obywateli lub wybranej grupy, jest pożądana. Jednak nie bez przyczyny użyłem słów ˝w zasadzie˝. Legislacja bowiem musi wprowadzać rozwiązania, które spowodują rzeczywisty skutek w obszarze, którego ona dotyczy. Tym bardziej jest to istotne w kwestiach będących przedmiotem niniejszego projektu, czyli w sprawie bezpieczeństwa obywateli oraz bezpieczeństwa dzieci. Tutaj wszystkie skuteczne działania są niewątpliwie po prostu konieczne. Niestety dziś mówimy o ustawie, która co prawda wniesie dobre rozwiązania, ale wskutek tej ustawy, co ważniejsze, może ucierpieć wielu ludzi. O tym jednak za chwilę. Na początku skupię się na tych elementach, które idą w dobrym kierunku. Otóż zauważamy, że przepisy ustawy stanowią, iż przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi pracodawcy lub inni organizatorzy w zakresie takiej działalności są obowiązani do uzyskania informacji, czy dane tej osoby są zamieszczone w rejestrze z dostępem ograniczonym. To dobre rozwiązanie. Przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa dzieci oddawanych pod opiekę. Można też założyć, że dobrym rozwiązaniem jest rejestr mający charakter niejawny, który umożliwi weryfikowanie osób starających się o pracę z dziećmi oraz umożliwi szybkie wyjaśnienie statusu wskazanej osoby przez odpowiednie służby, że dobrym rozwiązaniem jest obowiązek informowania Policji o miejscu pobytu, który ustawa wprowadza dla sprawcy z rejestru. To na pewno Policja wykorzysta do działań prewencyjnych, czyli podniesie tym samym poziom bezpieczeństwa. Na tym jednak rozwiązania, o których można powiedzieć, że idą w dobrą stronę, kończą się. Zaczynają się te gorsze. Wielokrotnie przy okazji procedowania tej ustawy zastanawiałem się, jak zbalansować te dobre i te złe elementy. Zawsze dochodziłem do wniosku, że jest to pytanie o to, na ile cel uświęca środki. Na ile ta ustawa spowoduje kolejne cierpienia u tych osób, które już raz zostały pokrzywdzone? Na ile ta ustawa dotknie osoby, które mają to nieszczęście, że są bliskimi skazanych zwyrodnialców? Na ile rolą państwa jest kompleksowe zapewnienie bezpieczeństwa i na ile państwo powinno cedować ten obowiązek na obywateli? Muszę powiedzieć, że te konsekwencje są trudne do zaakceptowania. Ze smutkiem też stwierdzam, że na dziś nie udało nam się przekonać rządu do zmiany zdania. Nie udało nam się namówić rządu do kompromisu i zbalansowania środków, które zawiera projekt ustawy, a znajdziemy tam dwa rozwiązania, których wady, według nas, są dyskwalifikujące. Pierwsze rozwiązanie to mapa miejsc szczególnie niebezpiecznych publikowana na stronach internetowych. Doceniamy państwa dobre intencje, ale przecież żaden przestępca mający dostęp on-line do tej mapy nie będzie grasował w tych miejscach. Przeciwnie, przeniesie się na te tereny, które oznaczone są jako bezpieczne. Tam będzie polował na ofiary. Taka mapa, owszem, powinna być tworzona, ale do planowania działań prewencyjnych. Te prewencyjne działania rzeczywiście służyłyby poprawie bezpieczeństwa. Względnie mapa mogłaby być dostępna na żądanie poszczególnych osób. Tymczasem opublikowanie mapy on-line spowoduje wręcz wzrost poczucia zagrożenia na tych obszarach, które mapa uzna za niebezpieczne. To oczywiście niejedyny negatywny skutek takiej mapy, ale według nas ten jest najważniejszy. Drugie kontrowersyjne rozwiązanie to rejestr publiczny. Tu też widzimy dobre intencje, ale, szanowni państwo, to jest tak jak z dobrymi chęciami, którymi piekło jest wybrukowane. Te dobre intencje przekute na zapisy w projekcie mogą przynieść piekło dla osób pokrzywdzonych oraz dla bliskich przestępców ujętych w rejestrze. Dlaczego tak to oceniamy? Otóż według dostępnych danych ok. 80% przestępstw na tle seksualnym popełnianych jest w rodzinach przez osoby bliskie, przez osoby znane. W związku z tym dane sprawców ujęte w rejestrze będą skutkowały naznaczeniem ofiar oraz naznaczeniem bliskich sprawców, czyli, po pierwsze, osób już raz pokrzywdzonych i, po drugie, osób absolutnie niewinnych w tej sytuacji. Te osoby będą stygmatyzowane. Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, co to oznacza dla dziecka uczęszczającego do szkoły, kiedy jest stygmatyzowane jakąś straszną historią, co oznacza dla Bogu ducha winnych bliskich sprawców naznaczenie, że są rodziną zwyrodnialca. Takie stygmatyzowanie, szanowni państwo, jest po prostu niegodziwe. Trzeba też powiedzieć, że istnieją na świecie bardzo nieliczne rejestry całkowicie otwarte, i to tylko w niektórych stanach USA. Eksperci mówią jednoznacznie, że napiętnowani najgroźniejsi przestępcy stają się łowcami, zmieniają swój wygląd, miejsce zamieszkania, nie są identyfikowalni, nie są rozpoznawani ani kontrolowani. Mieszkają na obrzeżach, a grasują na kompletnie innych terenach, zagrażając życiu małoletnich. To trudne do zaakceptowania koszty. Na koniec tej wyliczanki trzeba też uczciwie wspomnieć, że to prosta droga do wywołania strachu i agresji po stronie rodziców, co trudno będzie opanować. To droga, na której spotykamy pomylone nazwiska, pomylone fotografie, pomylone twarze, pomylone osoby. To prosta droga do publicznego linczu, co w państwie prawa powinno być niedopuszczalne. W czasie posiedzeń komisji wskazywaliśmy jeszcze inne obszary jako te, które można zrealizować lepiej, ale dwie powyższe sprawy są według nas najważniejsze. Teraz powiem o tym, czego w tej ustawie nie ma. Autorom ustawy przyświecały dwa cele: prewencja i piętnowanie przestępców na tle seksualnym. Doświadczenie oraz opinie ekspertów, przedstawione także podczas posiedzeń komisji, pokazują, że tylko jedna z tych ścieżek, właśnie prewencja, ale powiązana z terapią, z ciągłym monitorowaniem tych przestępców, może dać efekt w postaci obniżenia ilości popełnianych przestępstw na tle seksualnym. Szkoda, że rząd nie podjął próby właśnie takiego całościowego, uwzględniającego powyższe postulaty podjęcia tego trudnego tematu. Szanowni Państwo! Nowoczesna zgłosiła poprawki mniejszości. Z uwagi na względy, o których dzisiaj przed chwilą mówiłem, jeszcze raz apeluję do rządu: Szanowni państwo, bardzo proszę, żebyście przeanalizowali nasze poprawki, a zobaczycie w nich troskę o osoby pokrzywdzone i niewinne. Poprzyjcie je. Są w tej ustawie zapisy, które zdecydowanie poprawiają bezpieczeństwo polskich dzieci i innych osób, ale są, niestety, też takie, które będą powodować krzywdę. Cel nie może uświęcać środków, które bezdusznie krzywdzą po raz kolejny ofiary, a także osoby niewinne, bo w tym absolutnie nie ma człowieczeństwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)