Mówca: Krzysztof Kłosowski
Data: 2012-02-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić stanowisko na temat Raportu Polska 2011. Gospodarka - Społeczeństwo - Regiony. Raport ten przedstawia pozytywnie Polskę na arenie międzynarodowej, jeżeli chodzi o wartość PKB w porównaniu z państwami członkowskimi, mimo że nie osiągnęła wyznaczonego pułapu 5,1% wzrostu gospodarczego. Niestety, liczba inwestycji w sektorze prywatnym znacznie się zmniejszyła w porównaniu z rokiem 2007. Również eksport netto nie ma pozytywnego wpływu na PKB. Nie da się również nie zauważyć, że NBP odnotował ujemne saldo rachunku bieżącego, które wynosiło 15,9 mld euro, czyli prawie o 4 mld euro więcej niż w roku 2009. Idąc dalej, realizacja bezpośrednich inwestycji zagranicznych do PKB zmniejszyła się w porównaniu z rokiem 2007 o 3,5%. W roku 2007 wartość ta wynosiła 17 mld euro, natomiast w roku 2010 - nieco ponad 6 mld euro, czyli odnotowaliśmy znaczący spadek. Pozytywnie nastraja natomiast produktywność polskiej gospodarki, jest ona wyższa. Jednak wydajność mierzona w PKB na jednego pracującego wynosi 66,5% średniej unijnej. Jest to może postęp w porównaniu z poprzednimi latami, ale wyprzedziły nas takie kraje jak Rumunia, Cypr czy Malta. Jeżeli przyjrzeć się bezrobociu, można zauważyć, że utrzymuje się ono na wyższym poziomie niż w latach poprzednich. Widać, że na rynku pracy wygasają pozytywne trendy, ludziom coraz ciężej otrzymać bądź utrzymać pracę. Prognoza rozwoju sytuacji makroekonomicznej nie nastraja pozytywnie. Pojawianie się nowych potęg gospodarczych, zmniejszenie produkcji, przenoszenie jej do krajów o gospodarkach wschodzących, nasilająca się rywalizacja o dostęp do surowców czy osłabienie dynamiki demograficznej i starzenie się ludności - m.in. te czynniki negatywnie wpływają na rozwój gospodarczy, system emerytalny i na finanse publiczne. Z raportu jasno wynika również obecna nierównowaga fiskalna, która stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla rozwoju Polski. Przede wszystkim trzeba ograniczyć deficyt finansów publicznych oraz powstrzymać przyrost długu publicznego, zwiększyć poziom oszczędności krajowych, by wspomóc ekspansję inwestycyjną oraz wzmocnić innowacyjność gospodarki. Poza tym trzeba pobudzić wzrost gospodarczy, podnieść stopę zatrudnienia oraz zwiększyć atrakcyjność Polski dla inwestorów zagranicznych. Kolejnym problemem wydaje się być koszt pracy Polaków. Mimo że wynagrodzenia nieco się zwiększyły w porównaniu z poprzednimi latami, to i tak na tle innych krajów wyglądamy bardzo słabo. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja, jeżeli chodzi o warunki prowadzenia działalności gospodarczej. W rankingu przeprowadzonym przez Bank Światowy w kategorii regulowania zobowiązań podatkowych Polska zajęła 121. miejsce na 183 klasyfikowane kraje. Skomplikowane procedury podatkowe i podwojenie czasu ich załatwiania ze 175 do 325 godzin doprowadziły do tego, że nasza pozycja jest o 50 miejsc gorsza niż w roku 2006, mimo że liczba płatności dokonywanych przez przedsiębiorstwa w ciągu roku zmniejszyła się z 43 do 29. Te zmiany miały duży wpływ na klimat inwestycyjny w Polsce. Lepiej przedstawia się natomiast wskaźnik globalnej konkurencyjności opracowany przez Światowe Forum Ekonomiczne - 39. miejsce na 139 krajów. pozytywny wpływ na ten wynik miały wielkość rynku, edukacja wyższa czy rynek finansowy. Niestety, kiedy przyjrzymy się czynnikom, które zostały ocenione źle, plusy wydają się nie mieć już tak pozytywnego znaczenia. Ocena infrastruktury, zwłaszcza drogowej, pomimo zbliżającego się Euro wypadła źle. Podobnie ocena otoczenia makroekonomicznego, niska ocena deficytu budżetowego i rosnącego długu publicznego, innowacyjności gospodarki, efektywności rynku pracy, zaawansowania biznesu. Ponadto odnotowano pogorszenie w porównaniu z poprzednim latami w zakresie infrastruktury - o 15 pozycji, zdrowia i edukacji - o 13 pozycji oraz innowacyjności - o 10 pozycji. Pozostając przy ostatnim temacie, chcę powiedzieć, że według wspólnotowego przeglądu innowacji mniejszą innowacyjność przejawia tylko Łotwa. Wskazuje to na malejące zainteresowanie wprowadzaniem innowacji produktowych i procesowych w przemyśle i usługach. Znacznie lepiej wygląda dostęp do Internetu w Polsce. Dostęp ma 96% przedsiębiorstw i nieco ponad 63% gospodarstw domowych. Niestety, nie przekłada się to na rozwój e-handlu, który w Unii Europejskiej wynosi 14%, a w Polsce tylko 8. Jeżeli chodzi o łącza szerokopasmowe, gospodarstwa domowe plasują się na dobrej pozycji, tylko 4 punkty procentowe niżej od średniej unijnej, natomiast przedsiębiorstwa zatrudniające 10 i więcej osób wypadły bardzo źle, gorzej jest tylko w Bułgarii i Rumunii. Pozostając przy temacie Internetu, warto wspomnieć, iż wskaźnik rozwoju e-administracji zwiększył się z prawie 59% aż do 79%. Dziwić może natomiast fakt, że aż 35% mieszkańców Polski w wieku 16-74 lat nigdy nie używało Internetu. Dotyczy to oczywiście głównie osób starszych, które nie odczuwają potrzeby sięgania do Internetu, i osób, dla których koszty sprzętu i Internetu są za wysokie. Po przyjrzeniu się kierunkom rozwojowym na rynku pracy nasuwa się tylko jeden wniosek: zmniejsza się liczba osób zdolnych do pracy. Wielkość zasobów pracowników będzie się regularnie zmniejszać. Wpływ na to mają takie czynniki, jak: niewielki przyrost naturalny, proces starzenia się społeczeństwa wynikający z wydłużenia czasu życia czy emigracja Polaków. Teraz chciałbym zwrócić państwa uwagę na kapitał ludzki, a dokładnie na poziom kształcenia Polaków. Edukacja ma wiele mocnych stron, takie jak: obowiązkowa nauka do 18. roku życia, powszechna pomoc materialna dla studentów, rozwinięta sieć szkół, poprawa wyników egzaminów gimnazjalnych i maturalnych. Niestety ma ona także wiele słabych stron, które należałoby wyeliminować, aby podnieść poziom nauczania. Trzeba upowszechnić edukację przedszkolną, kształtować umiejętności twórczego myślenia, zwiększyć liczbę nauczycieli języków obcych i informatyki, zwiększyć wskaźnik uczestnictwa w kształceniu ustawicznym, zwiększyć odsetek absolwentów kierunków matematycznych i przyrodniczych. Zwrócić należy uwagę również na kształcenie zawodowe, gdzie ze względu na pokoleniowe nierówności uczą się osoby z niższym wykształceniem. Wpływ na słabą pozycję szkół zawodowych ma również fakt, że decyzje dotyczące sieci szkół i kierunków kształcenia podejmują samorządy powiatów, które słabo są powiązane z potrzebami lokalnego rynku i regionalnego rynku pracy. Bardzo dobrze wypadamy, jeżeli chodzi o liczbę studiującej młodzieży. Znajdujemy się pod tym względem w ścisłej czołówce Unii Europejskiej. Niestety wyższe uczelnie w Polsce mają bardzo słabą pozycję w międzynarodowych rankingach. Niedobór kadry akademickiej czy zbyt mała ilość godzin to tylko niektóre czynniki mające wpływ na nasze dalekie miejsce pośród krajów Unii. Kształcenie dorosłych również jest na bardzo słabym poziomie, uczą się o połowę rzadziej niż obywatele Unii Europejskiej. Mimo rozwarstwienia dochodów nie maleje społeczne zainteresowanie osiągnięciami kultury i sztuki. Rośnie liczba instalacji i wystaw, jak i odwiedzających muzea i kina. Musimy mieć nadzieję, że zaspokojenie tych potrzeb społecznych nie będzie stanowiło zbyt dużego wyzwania dla społeczności lokalnych i samorządów terytorialnych. Jeśli chodzi o jakość i sprawność rządzenia Polską, to na tle innych państw także zajmujemy niską pozycję. Niekorzystnie przedstawia się efektywność administracji publicznej, jakość otoczenia regulacyjnego oraz niski poziom zaufania obywateli do instytucji publicznych. Pozytywny wydaje się natomiast fakt zmniejszenia podatności na korupcję i zwiększona przejrzystość sprawowania władzy. Podsumowując przyjęty przez Radę Ministrów dokument: Raport Polska 2011. Gospodarka - Społeczeństwo - Regiony, można dojść do jednego wniosku - rząd ani nie poprawił sytuacji Polski na arenie międzynarodowej, ani nie poprawił sytuacji wewnątrz naszego kraju. Dodatni wzrost PKB to nie wszystko. Kuleje szkolnictwo, administracja publiczna, a założenie własnej działalności gospodarczej graniczy z cudem. Dodatni wzrost PKB stał się dla rządzących niemal bogiem, ale nie doprowadził on do rozwoju życia społecznego. Lawinowo rośnie liczba osób wykluczonych, rośnie liczba ciąż u małoletnich, rośnie liczba samobójstw. Według raportu ˝Ubóstwo i wykluczenie˝ przygotowanego przez Anty-Poverty Network i Social Watch w Polsce ubóstwem w różnym stopniu może być dotkniętych nawet około 13 mln osób, czyli mniej więcej 32% społeczeństwa. Blisko 1/3 osób, które otrzymują pomoc społeczną, pracuje. Należy podjąć działania, które poprawiłyby przynajmniej w części dziedziny, w których wypadamy źle lub bardzo słabo w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej. Rząd niestety nie spełnił pokładanych w nim przez naród nadziei. Zapewnienie letniej wody w kranie to zdecydowanie za mało, dlatego w imieniu klubu Ruch Palikota rekomendujemy odrzucenie tego raportu. Dziękuję.