Mówca: Aleksander Mikołaj Mrówczyński (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-12-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Rok 2025 to rok jubileuszowy w moim ukochanym mieście - w Chojnicach. Chojnice w sposób symboliczny odchodzą jubileusz siedemsetpięćdziesięciolecia. Historia Chojnic pełna jest tragicznych wydarzeń, tak jak każdego miasta granicznego w naszej ojczyźnie, ale również wydarzeń ważnych dla historii Polski. Pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o Chojnicach pochodzi z 1275 r., z dokumentu księcia pomorskiego Mestwina II. Średniowiecze to okres wojen i bitew, które nie oszczędzały miasta i jego mieszkańców. W 1454 r. pod Chojnicami wojska Kazimierza Jagiellończyka poniosły klęskę w pierwszej bitwie wojny polsko-krzyżackiej. W 1466 r. Chojnice zostały odbite z rąk krzyżackich, co m.in. pozwoliło na zawarcie II pokoju toruńskiego. Po zakończeniu działań wojennych Chojnice rozwijały się dzięki pracowitości mieszczan - rozwijało się rzemiosło, szczególnie sukiennictwo, handel zbożem. W mieście zamieszkał Herman Han - wybitny artysta, malarz, twórca słynnych ołtarzy. Okres rozwoju i wzrostu znaczenia Chojnic jako ośrodka administracyjnego, sądowniczego i handlowego zakończył się wraz z potopem szwedzkim. Miasto w latach 1655-1660 zostało kilkukrotnie ograbione przez Szwedów. Kolejne pożary, epidemie chorób i kolejne grabieże będące skutkiem III wojny północnej i wojny siedmioletniej to smutny i tragiczny dla mieszczan wiek XVIII, który skończył się rozbiorami Polski. Chojnice już 21 września 1772 r. zostały zajęte przez wojska pruskie. W czasie zaborów w mieście działały silne koła filomatów z działaczami niepodległościowymi, którzy odegrali znaczącą rolę w rządzie dusz i tworzeniu zrębów regionalizmu i kultury kaszubskiej. Franciszek Ceynowa, Aleksander Majkowski, Jan Karnowski, Hipolit Ostoja-Lniski to postacie znane w całej Polsce. Zabory zakończyły się wraz z zakończeniem I wojny światowej, ale Chojnice na mocy traktatu wersalskiego powróciły do macierzy dopiero 31 stycznia 1920 r. Dwudziestolecie międzywojenne to okres rozwoju Chojnic, które jako miasto graniczne stały się ważnym ośrodkiem komunikacyjnym, administracyjnym, społecznym, szkolnictwa, wojskowym. W Chojnicach powołano do życia pierwszy klub żeglarski w powojennej Polsce - Klub Żeglarski Chojnice. Krótki, bo 19-letni, okres niepodległości zakończył się nad ranem 1 września 1939 r., kiedy niemiecki pociąg pancerny wjechał na chojnicki dworzec. Padły pierwsze strzały i cywilne ofiary niemieckich nazistów. Doświadczenie II wojny światowej jest szczególnie bolesne dla chojniczan. To w podchojnickiej Dolinie Śmierci, na Polach Igielskich już w październiku 1939 r. Niemcy urządzili miejsce kaźni, masowych mordów chojnickich działaczy społecznych, urzędników, kupców, nauczycieli i księży oraz osób psychicznie chorych. Pod koniec okupacji, na kilka tygodni przed wkroczeniem do Chojnic Sowietów, Niemcy znowu urządzili krwawy mord w Dolinie Śmierci, mordując żołnierzy polskiego podziemia. Ciała pomordowanych zostały spalone. Wkroczenie Armii Czerwonej do Chojnic w dniu 14 lutego 1945 r. to zakończenie okupacji niemieckiej i rozpoczęcie kolejnej, tym razem czerwonej. Symbolem wkroczenia Sowietów do Chojnic jest spalenie kościoła farnego po zakończeniu walk o miasto oraz gwałt i morderstwo siostry Adelgund Tumińskiej, która stanęła w obronie napastowanych przez czerwonoarmistów dziewcząt. Bezmyślne niszczenie i gwałty, terror były powszechne w lutym 1945. Kolejny raz w historii Chojnice zostały zniszczone. Okres stalinowski to czas powolnej odbudowy miasta ze zniszczeń z czasów II wojny światowej. Mieszkańcy angażowali się w społeczne komitety odbudowy, szukając jednocześnie rozsianych po całym świecie ojców i dzieci. Lata 60., ale przede wszystkim 70. to gwałtowny rozwój przemysłu w Chojnicach, które stały się ważnym ośrodkiem transportu kolejowego. Powstały duże zakłady przemysłowe: Zremb i Mostostal, Chojnickie Fabryki Mebli i słynna na całą Polskę Stocznia Jachtowa ˝Polsport˝. Tysiące chojniczan i mieszkańców powiatu znalazły zatrudnienie w nowych zakładach pracy. Początek lat 80. to okres, w którym sporo pracowników chojnickich zakładów pracy zaangażowało się w podziemną działalność w ˝Solidarności˝. To bardzo ważny fragment historii naszego miasta. Szykany władzy, internowanie dosięgnęły pracowników m.in. Mostostalu i Zakładu Taboru Kolejowego. Długo oczekiwany okres przemian i upadku komunizmu miał podobny skutek w całej Polsce - masowe zwolnienia, terapia szokowa w postaci planu Balcerowicza, co doprowadziło do wielu tragedii osobistych, konieczności wyjazdów za granicę za chlebem i ogromnego bezrobocia. To wszystko nie ominęło mieszkańców mojego miasta, jednak przedsiębiorczość i pracowitość chojniczan, którzy rozpoczęli zupełnie nowy okres w historii miasta, sprawiły, że Chojnice wyrosły na najważniejszy ośrodek miejski w południowej części województwa pomorskiego. Problemem miasta jest wykluczenie komunikacyjne mieszkańców, odległości od dużych ośrodków miejskich i odpływ młodzieży, szczególnie absolwentów wyższych uczelni, którzy szukają swojego miejsca w dużych miastach. Chojnice, miasto, które od 750 lat jest na mapie Rzeczypospolitej, miasto, które ma tragiczne i smutne okresy w swojej historii, to ukochane miasto wielu ludzi. Chojniczanie są dumni ze swojego miasta, cieszą się z jego rozwoju, pracują społecznie w stowarzyszeniach sportowych, organizacjach wspomagających słabszych. Jestem niezwykle dumny i szczęśliwy, że pochodzę z grodu Tura, miasta, którego patronem jest św. Jan Chrzciciel, a honorowym obywatelem św. Jan Paweł II. Jako poseł ziemi chojnickiej cieszę się z pięknego jubileuszu mojego rodzinnego miasta.