PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Wszyscy wiemy, że profilaktyka to najtańsza forma leczenia. Lepiej zapobiegać, niż później wydawać ogromne środki na kosztowne terapie i patrzeć na dramaty rodzin dotkniętych chorobą. Na Śląsku widzimy to wyjątkowo wyraźnie. W górniczych i pogórniczych miastach wciąż mówi się o chorobach zawodowych górników. W Zabrzu np. działa renomowane centrum chorób serca, które każdego dnia udowadnia, jak wielkie jest zapotrzebowanie na wczesne badania i szybkie diagnozy. To nie są abstrakcyjne przykłady, tylko realne problemy ludzi. Słyszałem głosy ze strony posłów opozycji, że nie ma pieniędzy na leczenie, to sobie robimy uchwałę. Ale właśnie dlatego ta uchwała ma sens, bo profilaktyka oszczędza pieniądze systemu ochrony zdrowia, pozwala racjonalizować wydatki. Każda złotówka wydana na badania profilaktyczne to złotówka zaoszczędzona na późniejszym leczeniu. Dlatego możemy wszyscy zastanowić się, jak sprawić, aby ten rok po przyjęciu tej uchwały przełożył się na konkretne działania: badania przesiewowe, wsparcie profilaktyki w zakładach pracy czy w innych miejscach. (Dzwonek) Bo wierzę, że Rok Profilaktyki Zdrowotnej, tak jak mówiliśmy już podczas obrad komisji kultury, może być nie tylko symbolicznym gestem, ale również realną okazją do poprawy zdrowia Polaków. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Chciałabym wszystkim państwu posłom podziękować za te wypowiedzi, za tę dyskusję. Podkreśliliście państwo, że profilaktyka naprawdę jest bardzo ważna. (Poseł Monika Wielichowska: Jest ważna.) Bardzo ważną rzecz powiedziała jeszcze w swojej wypowiedzi pani marszałek Wielichowska: wykorzystajmy ten rok na budowanie świadomości. Budowanie świadomości o zdrowiu, zdrowym stylu życia, o tym, co możemy dla siebie zrobić, zanim stanie się to, odnośnie do czego nie chcemy, aby się stało. Edukacja, edukacja i raz jeszcze edukacja. O tej edukacji też państwo posłowie dzisiaj mówili. To bardzo ważne, żebyśmy podkreślali ten fakt i uczyli się wszyscy nawzajem, że warto zapobiegać, warto badać, diagnozować, sprawdzać. Warto po prostu zrobić coś dla siebie wtedy, kiedy jest jeszcze na to czas. Taki jest sens podejmowania uchwał. Mamy cały rok na to, żeby wypełnić go mądrymi spotkaniami, konferencjami, specjalnymi badaniami, wydarzeniami, które będą temu właśnie dedykowane. To też powinna być mobilizacja dla środowisk medycznych, dla środowisk edukacyjnych, samorządowych, dla nas wszystkich. A więc wykorzystajmy ten rok dobrze. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Joanna Wicha (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam przyjemność zaprezentować stanowisko klubu w sprawie przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, druki nr 1711 i 1717. Klub Lewicy jest za ustanowieniem roku 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej. Nie dlatego, że ładnie brzmi taka nazwa albo że to noworoczne postanowienie, ale dlatego, że w naszej kadencji przesuwamy uwagę na zapobieganie i jesteśmy tej misji oddani. Dla wielu lepiej zapobiegać niż leczyć było tylko pustym sloganem. Tymczasem dziś mamy pierwsze efekty działań, które wprowadziliśmy jako nowa większość. Działa program ˝Moje Zdrowie˝. Po raz pierwszy dorośli Polacy już od 20. roku życia dostali do ręki narzędzie, które pozwala ocenić własne ryzyko zdrowotne i dostać indywidualny plan badań. 750 tys. osób dołączyło do programu już w pierwszym miesiącu jego funkcjonowania. To pokazuje, jaki był głód na taką ofertę. Udało się też rozpocząć realną ofensywę w profilaktyce nowotworów. Bezpłatne szczepienia przeciw HPV dostępne są dla dziewcząt i chłopców, a kobiety mogą korzystać z nowoczesnych badań cytologicznych i testów HPV w ramach programu ˝Świadoma, bezpieczna ja˝. To są działania, które ratują zdrowie i życie. Uchwała o Roku Profilaktyki Zdrowotnej nagłaśnia kierunek, który obraliśmy. Rok 2026 ma być czasem podnoszenia świadomości społecznej i rozwijania oferty badań. Tak, aby każdy, kto ma chęci, mógł skutecznie zapobiegać chorobom. Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy wyraża poparcie dla powyższego projektu uchwały. Dziękuję.
Mówca: Dominika Chorosińska
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! ˝Jednym z najbardziej dla mnie przejmujących wydarzeń był powrót tej brudnej, zawszonej, zrozpaczonej gromady do człowieczeństwa i życia intelektualnego. Pierwszym wstrząsem był 11 listopada 1939 r. Byłem obecny na jednym ze zbiorowych nabożeństw, gdy ks. Aleksandrowicz odczytał ze szczęśliwie przywiezionego łacińskiego brewiarza ewangelię o dzieweczce, którą Chrystus wskrzesił. Słowa 'nie umarła, ale śpi' przyjęte zostały ze zrozumiałym wzruszeniem. Potem odbyła się akademia, na której młody podporucznik deklamował 'List z Syberii' Or-Ota (Artura Oppmana) i któryś z wierszy Lechonia. Wkrótce potem NKWD rozpoczęło pierwsze nocne wywożenia naszych kolegów w nieznanym kierunku. Drugim wielkim wydarzeniem w naszym życiu duchowym były święta Bożego Narodzenia. Kiedy pomyślimy, że wszyscy ci ludzie prawie na pewno nie żyją, nawet najmniejsze szczegóły z tych czasów nabierają swoistego, patetycznego zabarwienia. Pamiętam jak dziś długi stół zbity z desek, skradzione gdzieś drzewko, kilka bułeczek i cukierków i cały Starobielsk rozbrzmiewający przez noc kolędami. Władze obozowe były przerażone i nie mogły sobie dać z nami rady˝. Tak mówił Józef Czapski w wywiadzie, który ukazał się na łamach pisma ˝Orzeł Biały˝ w 1943 r. To przejmujące wspomnienie ukazuje wiele z istoty polskości, pocieszenia, jakie odnajdywała w wierze oraz siły, którą czerpała ze swojej kultury. To one nie pozwoliły żadnej tyranii nas złamać i odebrać nam nadziei. To dzięki nim ofiary ludobójczej zbrodni katyńskiej, dokonanej przez Rosjan wiosną 1940 r., przetrwały jako symbol narodowego męczeństwa i wiecznej hańby swoich katów. Postać Józefa Czapskiego, wybitnego malarza i pisarza, odznaczonego orderem Virtuti Militari, weterana wojny polsko-bolszewickiej z 1920 r., żołnierza II wojny światowej, który dostał się do sowieckiej niewoli pod koniec września 1939 r., w wyjątkowy sposób łączy te trzy wielkie sprawy konstytuujące naszą tożsamość: wiarę, kulturę i pamięć o Katyniu czy szerzej - i co warto szczególnie dzisiaj akcentować - o bestialskim okrucieństwie rosyjskiego imperializmu. Rok 2026 będzie szansą na popularyzację jego dorobku - malarskiego, ukształtowanego na początku przez środowisko polskich kapistów, odnajdującego jednak później swój własny, osobny i niepowtarzalny wyraz, a także pisarskiego, poruszającego obok kwestii związanych z II wojną światową również inne tematy (Dzwonek), jak choćby twórczość Prousta czy Stanisława Brzozowskiego. Myśl i postawa życiowa Czapskiego wzbudziły podziw i szacunek m.in. Alberta Camusa i Emila Ciorana. Józef Czapski to bohater polskiej historii XX w. Jako patron roku 2026 będzie jej doskonałym narratorem. Opowie ją nam, opowie i światu w najbardziej wiarygodnej, wzruszającej, bo pierwszoosobowej relacji. Prawo i Sprawiedliwość popiera tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Piotr Adamowicz
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Czy warto dziś myśleć o Józefie Czapskim? Tak. Należy się zgodzić z literaturoznawcą, prof. Andrzejem Franaszkiem, że Czapski był jednym z najbardziej niezwykłych Polaków XX stulecia, postacią pod wieloma względami wybitną w europejskiej kulturze. Był nie tylko bacznym obserwatorem historii, ale i jej współtwórcą. Z pochodzenia arystokrata, wychowany zarówno w kosmopolitycznej, europejskiej tradycji, jak i w duchu najlepiej pojętego, niemającego nic wspólnego z nacjonalizmem polskiego patriotyzmu. Od młodości łączył pasje artystyczne i duchowe ze społecznym zaangażowaniem. Walczył w obronie Polski w wojnie z bolszewikami i w kampanii wrześniowej. Kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari, choć wcześniej, o czym czasami się nie pamięta, zakładał pacyfistyczną komunę w Petersburgu. W sowieckiej niewoli trafił do obozu w Starobielsku i jako jeden z nielicznych uniknął rozstrzelania w katyńskim lesie. W mundurze Armii Andersa szukał tzw. zaginionych, jak to mówiła propaganda sowiecka, polskich oficerów. Z Andersem przemierzył szlaki Turkmenistanu, Persji, Iranu, Egiptu i Włoch. Notatki o zmarłych i ocalałych złożyły się na wstrząsający tom ˝Na nieludzkiej ziemi˝, uzupełniły go wspomnienia starobielskie. Po wojnie współtworzył paryską ˝Kulturę˝ - najważniejszy intelektualny ośrodek polskiej emigracji, wpływający również na rodaków w kraju. Historyk sztuki ks. prof. Janusz Pasierb podkreślał, że mówić o Czapskim artyście trzeba pod dwojakim kątem widzenia. Czapski był artystą, zarówno pisząc, jak i malując. W Polsce jego twórczość malarska była przez dziesięciolecia praktycznie niedostępna, zaś wszystkie informacje o Czapskim podane do druku podlegały cenzurze. Wspomniany już ks. prof. Pasierb dodatkowo wskazuje na głęboki chrystianizm Czapskiego, nawet na swoisty mistycyzm. I znów odwołam się do prof. Franaszka. Postać Józefa Czapskiego jest szczególnie ważna, gdy znajdujemy się w czasie narastających podziałów. Czapski bowiem zawsze starał się łączyć ze sobą różne środowiska. Zarazem Czapski wskazywał: Jestem dość stary, żeby wiedzieć, że głupota, zarozumiałość, ogłupiająca nienawiść i fanatyzm są sprawiedliwie podzielone między lewicę i prawicę. Klub Koalicji Obywatelskiej w pełni popiera projekt uchwały. Panie Marszałku! Na prośbę komitetu organizacyjnego, ponieważ nie mogłem z powodu braku czasu wygłosić pełnego oświadczenia (Dzwonek), bardzo proszę o przyjęcie tego do protokołu. (Oklaski)
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Józef Czapski był polskim malarzem, eseistą, krytykiem artystycznym oraz żołnierzem. W Polsce Ludowej jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób objętych całkowitym zakazem publikacji. Jednak pomimo tego zakazu książki, eseje Józefa Czapskiego Polacy czytali, bo były wydawane przez niezależne wydawnictwa w tzw. drugim obiegu albo przemycane z Zachodu. Jego książka pt. ˝Na nieludzkiej ziemi˝ wraz z ˝Innym światem˝ Gustawa Herlinga-Grudzińskiego i ˝Archipelagiem GUŁag˝ Aleksandra Sołżenicyna należy do kanonu najbardziej wstrząsających książek o cierpieniach zgotowanych światu przez komunistyczną utopię, utopię, którą z niewyobrażalnym okrucieństwem realizował sowiecki aparat przemocy i wyzysku. To dzięki Józefowi Czapskiemu Polacy mogli poznawać skrywaną przez komunistyczną władzę prawdę o Katyniu, a świat demokratyczny mógł dowiedzieć się o krwawych zbrodniach sowieckiego reżimu. W książce pt. ˝Na nieludzkiej ziemi˝ opisywał doświadczenia z sowieckich obozów i dramaty polskich jeńców. Pisał tak: Patrząc na tych ludzi, stwierdzałem, że nie staliśmy się lepsi ani odrobinę. To gorzka refleksja, ale potrzebna po to, by nie traktować historii jak zamkniętej lekcji, lecz jako zobowiązanie do wyciągania wniosków. W swoim ˝Dzienniku wojennym˝ pisał: Jeżeli nie wrócimy do kraju, śmierć każdego z nas więcej mówi niż powrót człowieka z tymi samymi niewypalonymi cierpieniami. Te słowa przypominają, że nawet w obliczu katastrofy Czapski wierzył w sens ofiary i obowiązek pamięci. I wreszcie jego duchowe kredo: Wiele na ziemi jest skrytego przed nami, dane nam jest wyczucie żywego związku naszego ze światem wyższym. Czapski uczy nas, że kultura i sztuka mogą być drogą do sensu nawet w czasach rozpaczy. Ale mówienie o Józefie Czapskim tylko jako o pisarzu to stanowczo zbyt mało. Był wszak majorem Wojska Polskiego, bohaterem wojennym, uczestnikiem wojny polsko-rosyjskiej, za co otrzymał order Virtuti Militari. Był też artystą, znanym malarzem reprezentującym kierunek malarstwa, który wykształcił się i zdominował polską sztukę w drugiej dekadzie dwudziestolecia międzywojennego. Trzeba też podkreślić jego rolę w budowaniu demokratycznej, patriotycznej tożsamości kulturowej i historycznej Polek i Polaków, która niewątpliwie uformowała elity III Rzeczypospolitej. Czesław Miłosz napisał o Józefie Czapskim: ˝Jakie trwałe owocowanie tego człowieka, jak wiele dokonał. I to jego świadectwo o zamordowanych i w imieniu zamordowanych zostaje na zawsze, nie tak jak dzieła sztuki, co do których nigdy nie jest to pewne, ale jako nieustraszony zapis okropnej prawdy˝. Klub Polska 2050 będzie głosował za przyjęciem tej uchwały. Niech rok 2026 będzie czasem, gdy przypomnimy sobie, że Polska to nie tylko historia bitew, ale i historia ludzi, którzy bronili prawdy, piękna i godności. Józef Czapski będzie odpowiednim patronem, który nas do tego zainspiruje. Dziękuję bardzo.
Mówca: Daria Gosek-Popiołek
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Biografią Józefa Czapskiego można by obdzielić co najmniej kilka innych osób. To jeden z tych dwudziestowiecznych życiorysów, w których łączą się elementy z naszej perspektywy czasem do siebie niepasujące: malarz i żołnierz, krytyk sztuki i publicysta polityczny, artysta i pragmatyk. Wojciech Karpiński w ˝Portrecie Czapskiego˝ pisał: ˝Kłopot z Czapskim polega właśnie na peszącej współobecności wielu osobowości w jednej, wielu talentów, wielu technik i rodzajów artystycznych. Posługiwał się nimi w jednym celu: aby uchwycić otaczającą go rzeczywistość, aby utrwalić i rozwinąć swój świat wewnętrzny. Może więc zamiast sztucznie szatkować go na malarza, pisarza, publicystę, lepiej mówić o nim jako o autorze - znakomitych - migawek rzeczywistości, rysunków świata i siebie, portretów układających się w dynamiczny autoportret. Taki był w pisaniu, taki był w malowaniu i taki był w rozmowie˝. Chociaż wieloaspektową działalność artystyczną, publicystyczną i polityczną Czapskiego ciężko w tak krótkim wystąpieniu wystarczająco opisać, to da się dla niej znaleźć wspólny mianownik: głębokie humanistyczne poszukiwanie drugiego człowieka. Jak pisała historyczka sztuki Joanna Pollakówna: ˝Rzadko komu dane jest życie tak heroicznie dopełnione. Mało któremu artyście udaje się równie szczelnie spoić myśl z wizją, człowieczeństwo z twórczością; dokonać w swoim malarstwie tego dramatycznego osądu świata, który wyrażony może być tylko językiem sztuki˝. Czapski był wybitnym malarzem światowej sławy, wnikliwym krytykiem i teoretykiem sztuki, ale również niestrudzonym poszukiwaczem polskich oficerów z sowieckich obozów w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie. Sam ponad rok przesiedział w obozie w Griazowcu i po wyjściu zajął się dokumentowaniem losów innych polskich jeńców i poszukiwaniem tych, których miejsca pobytu nie udało się ustalić. Był jednym z pierwszych badaczy zbrodni katyńskiej i miał ogromne zasługi dla ujawnienia jej przebiegu. Wydana 4 lata po wojnie i będąca zapisem poszukiwań zaginionych oficerów książka ˝Na nieludzkiej ziemi˝ stała się międzynarodowym bestsellerem. O prawdę i pamięć o zamordowanych polskich oficerach Czapski walczył do końca życia i traktował to jako swoją wielką misję. Oczywiście klub Lewicy poprze przedłożony projekt uchwały. Dziękuję bardzo.
Mówca: Bronisław Foltyn
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko klubu Konfederacji dotyczące poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Józefa Czapskiego. Józef Czapski był bez wątpienia postacią wybitną. Historią jego życia można by obdarzyć kilka osób. Był pisarzem. Był malarzem. Posiadał tytuł hrabiowski. Służył w pułku ułanów krechowieckich. Uczestniczył czynnie w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. Został za to odznaczony orderem Virtuti Militari. Podczas II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej. Był więziony w Starobielsku. Jako jeden z niewielu oficerów nie został rozstrzelany w Katyniu. Na mocy układu Sikorski - Majski został zwolniony z więzienia w 1941 r. i wstąpił do tworzonej w ZSRR armii Andersa. Przewędrował szlakiem 2. korpusu przez Bliski Wschód do Włoch, gdzie brał udział w kampanii włoskiej. Uczestniczył również, jako delegat rządu RP na emigracji, w pracach międzynarodowej komisji badającej zbrodnię katyńską. Jest autorem jednej z pierwszych publikacji na temat zbrodni katyńskiej - ˝Na nieludzkiej ziemi˝. Był cenzurowany. Miał zakaz publikacji w PRL-u. Był też współzałożycielem i redaktorem paryskiej ˝Kultury˝. Józef Czapski to postać, która wzbudza jednak także wiele wątpliwości. Krytykowany był przez część emigracji za postawę zbyt ugodową wobec komunistów. Czapski głosił konieczność dialogu z Polską komunistyczną. W okresie PRL-u był zaangażowany w ideę niepodległości poprzez ewolucję, co budziło sprzeciw emigracji. Niewyjaśnione do dziś są również okoliczności, w jakich Czapski, jako jeden z niewielu wysokich oficerów polskich, uniknął losu rozstrzelanych w Katyniu. Pojawiały się wręcz sugestie, że oszczędzono go celowo, bo Sowieci liczyli, iż będzie dla nich użyteczny. W latach 1941-1942 prowadził misję poszukiwania - o tym tu państwo mówili wcześniej - zaginionych polskich oficerów. Spotykał się z sowieckimi władzami, poruszał się na najwyższych szczeblach NKWD i dyplomacji sowieckiej. W związku z tym klub Konfederacji wstrzyma się podczas głosowania nad poselskim projektem uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 rokiem Józefa Czapskiego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 2026 r. przypada 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego. Jest to okazja, aby przypomnieć nie tylko o wielkim artyście, ale również o człowieku, którego życie było świadectwem XX w., jego dramatów, nadziei i wartości. Czapski był wybitnym malarzem, eseistą i diarystą, jednym z najważniejszych przedstawicieli środowiska kapistów. W jego twórczości odnajdujemy piękno, ale też głęboką refleksję nad prawdą i kondycją człowieka. Był świadkiem zbrodni katyńskiej, oficerem armii Andersa, autorem przejmującej książki pt. ˝Na nieludzkiej ziemi˝, w której opisał sowiecką rzeczywistość wojenną. Po wojnie znalazł się na emigracji. Współtworzył paryską ˝Kulturę˝ z Jerzym Giedroyciem, a jego działalność intelektualna i działalność polityczna przyczyniły się do budowania idei porozumienia między narodami, w tym pojednania polsko-ukraińskiego. Już w latach 50. nawoływał do tego, co dzisiaj pewnie nazwalibyśmy integracją europejską. Czapski był arystokratą ducha, człowiekiem głęboko wierzącym w demokrację, w wolność i w potrzebę dialogu. Choć w Polsce Ludowej objęto go zakazem publikacji, jego dorobek przetrwał dzięki wydawnictwom podziemnym, a dzisiaj wraca w wystawach, książkach i debatach. Uhonorowanie Józefa Czapskiego poprzez ustanowienie roku 2026 jego rokiem to wyraz szacunku wobec artysty, myśliciela i świadka historii. Koło Poselskie Razem będzie głosowało za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Roman Fritz
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wiele słów padło na temat śp. Józefa Czapskiego. Z jego życiorysu wiemy już praktycznie wszystko, nie będę się zatem powtarzał. Zwrócę uwagę tylko na kilka aspektów. To był człowiek, który jako artysta nie wahał się sięgnąć po broń w obliczu zagrożenia własnego kraju w 1920 r. i 1939 r. Oddajmy mu głos, bo chyba nikt go nie cytował. W ˝Na nieludzkiej ziemi˝ pisze tak: Patrząc na tych ludzi, obserwując samego siebie, stwierdzałem, że nie staliśmy się lepsi ani odrobinę. W ˝Czytając˝ pisze: Podróż to także próba ucieczki przed widmami, które nie używając nowoczesnej lokomocji, jakoby zawsze spóźniają się, dając trochę wytchnienia w nowym miejscu. ˝Tumult i widma˝: Wnikanie właśnie w istotę sprzecznych odruchów, a nie zamazywanie ich, może pomóc we wzajemnym zrozumieniu. Dopiero za drugim, nieraz trzecim czytaniem docieramy do warstw ukrytych przed czytelnikiem pośpiesznym. Tych warstw broni jej gładkość, potoczystość, przemilczenia, a także mgiełka różowa przesłaniająca jej istotę. Sztuka zmienia świat w dziwny kryształ, który w człowieku wskrzesza coś, co, zdawałoby się, w nim zamarło. Nie ucieczka w jałowy estetyzm, ale w dotknięcie innego wymiaru przeżyć. Ponownie ˝Na nieludzkiej ziemi˝: Wystarczy trochę ubrać i odkarmić te kobiety z kirpicznych zawodów, z dalekich zesłań, wystarczy, aby ci mężczyźni wynędzniali, w podartych fufajkach, ˝męczennicy i bohaterowie˝, w cudzysłowie i bez cudzysłowu, z cyngą, z Kołymy czy Workuty, nałożyli mundury, podjedli - już wyłazi z nich ta sama stara tandeta, flirty, wódka, brak myśli, inteligencji, blaga i bezgraniczna zarozumiałość. Bolszewicy wszystko to widzą, wierz mi, że się cieszą. I na koniec jeszcze jeden cytat z ˝Na nieludzkiej ziemi˝: Kiedy jechałem autem z Moskwy do linii frontu - opowiada dalej kolejarz, wciąż kręcąc samosiejkę w bardzo brązowych od tytoniu palcach z brudnymi paznokciami - na terenach, które nasi odbili od Niemców, było jeszcze sporo trupów niemieckich na śniegu. Był wielki mróz i głęboki śnieg. Ot, nasze dzieci wiejskie to je oblewały wodą, te trupy, woda natychmiast zamarzała (Dzwonek) i wtedy dzieci używały ich zamiast sanek. Zjeżdżały na nich z pagórków. Konfederacja Korony Polskiej poprze uchwałę. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Iwona Maria Kozłowska
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak wiele zostało powiedziane o Józefie Czapskim, że chciałabym tylko zaprezentować taką ciekawostkę. Pierwszy polski emigracyjny miesięcznik ˝Kultura˝ został wydany 1 czerwca 1947 r. w Rzymie. Niewiele mówi się o tym, że jednym ze współpracowników Jerzego Giedroycia, bez którego nie powstałby pierwszy numer ˝Kultury˝, był właśnie Józef Czapski. Dlaczego? Ano dlatego, że w tym pierwszym wydaniu znaleźli się autorzy, którzy zamieścili w miesięczniku swoje teksty z powodu znajomości i kontaktów właśnie z Józefem Czapskim. To właśnie Czapski wraz ze swoją siostrą Marią byli łącznikami polskiego środowiska emigracyjnego z francuskim środowiskiem intelektualnym. Józef Czapski utrzymywał również szerokie kontakty z dyplomacją francuską, dzięki czemu placówka paryskiej ˝Kultury˝ była chroniona przez francuski rząd. Dzięki Czapskiemu powstało wydawnictwo Instytut Literacki, które wydawało właśnie ˝Kulturę˝. Dziękuję bardzo.
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę zwrócić uwagę Wysokiej Izby na potrzebę uczczenia w sposób szczególny postaci Józefa Czapskiego, wybitnego malarza, pisarza, eseisty, krytyka sztuki, a zarazem świadka i uczestnika najważniejszych wydarzeń XX w. w historii Polski. W 2026 r. przypada 130. rocznica jego urodzin. Jest to doskonała okazja, aby ogłosić rok 2026 Rokiem Józefa Czapskiego. Józef Czapski był nie tylko artystą o międzynarodowej renomie, współtwórcą paryskiej kultury, lecz także żołnierzem kampanii wrześniowej i armii Andersa, więźniem sowieckich łagrów, świadkiem zbrodni katyńskiej i niestrudzonym rzecznikiem prawdy o losie Polaków na Wschodzie. Jego życie i twórczość to świadectwo niezłomności, wierności wartościom, a zarazem duchowej głębi i wrażliwości na los człowieka. Ustanowienie roku 2026 Rokiem Józefa Czapskiego byłoby wyrazem hołdu dla jego dorobku artystycznego i literackiego, ale również dla jego postawy moralnej i patriotycznej. Byłoby także okazją do popularyzacji jego twórczości i poglądów (Dzwonek) wśród młodego pokolenia oraz do przypomnienia, że kultura i sztuka są nieodłącznymi elementami naszej narodowej tożsamości. Dziękuję. (Oklaski)