Mówca: Sprawozdawca Marek Wójcik
Data: 2018-04-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo, pani marszałek. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiciele ministerstwa chyba są jeszcze w kuluarach, więc chciałbym prosić o chwilę czasu, żeby mogli wejść na salę. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami. Wysoka Izbo, Senat podjął się realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2016 r. Trybunał oceniał wtedy zgodność z konstytucją przepisów, które pozwalają na zabieranie, na zatrzymywanie prawa jazdy kierowcom, którzy przekroczą dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o ponad 50 km/h. Trybunał stwierdził, że obowiązujące przepisy są niezgodne z konstytucją w zakresie, w jakim nie przewidują sytuacji przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h usprawiedliwionej stanem wyższej konieczności. Senat zaproponował, aby nie zatrzymywać prawa jazdy, jeżeli kierowca, który łamie obowiązujące przepisy, działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego życiu lub zdrowiu ludzkiemu. Realizacja tej ustawy w praktyce sprowadzałaby się do tego, że np. można by było odstąpić od ukarania osoby wiozącej do szpitala kobietę w trakcie akcji porodowej albo odstąpić od ukarania lekarza jadącego do ciężko chorego. Zdaniem komisji zaproponowane przez Senat rozwiązanie jest jednak niewystarczające, bo nie pozwala na odstąpienie od ukarania kierowcy, który w stanie wyższej konieczności złamał przepisy w celu ochrony innych dóbr prawnie chronionych niż życie lub zdrowie ludzkie. Zresztą te nasze wątpliwości potwierdziło również Biuro Analiz Sejmowych, dlatego że w toku prac nad ustawą prosiliśmy również o analizę konstytucyjną, czy projekt senacki w pełni wykonuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Ta analiza potwierdziła nasze wątpliwości. Doszliśmy do wniosku, że zakres tego kontratypu przewidzianego w tej ustawie należy rozszerzyć. Taka sytuacja praktyczna, w przypadku której te przepisy miałyby zastosowanie, dotyczy np. sprawy strażaka, który przecież wezwany na zbiórkę do OSP w celu wyjazdu na miejsce jakiegoś zdarzenia, kiedy decyduje się poświęcić dobro, którym jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym, w momencie wezwania nie wie, czy poświęca to dobro, bo jedzie na miejsce zdarzenia, gdzie będzie ratował życie lub zdrowie ludzkie, czy też jedzie do pożaru, gdzie będzie ratował tylko czyjeś mienie. Podkomisja, a następnie komisja zdecydowały o wprowadzeniu do ustawy poprawki polegającej na zastąpieniu wymogu ratowania życia lub zdrowia ludzkiego wymogiem bezpośredniego ratowania dobra prawnie chronionego, jeżeli niebezpieczeństwa grożącego temu dobru nie można uniknąć w inny sposób. Warto wskazać, warto przypomnieć, że odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy będzie miało oczywiście charakter wyjątkowy. Zawsze te okoliczności będą badane przez starostę, który podejmuje taką decyzję. Starosta będzie miał możliwość, do tej pory takiej możliwości nie miał, odstąpienia po prostu od zatrzymania prawa jazdy. Chciałbym również wspomnieć, że w przypadku postępowania mandatowego dochodziło do takich sytuacji, kiedy Policja zdecydowała się na odstąpienie od ukarania od kogoś mandatem, natomiast przepisy nie pozwalały na to, żeby w procedurze administracyjnej nie zatrzymywać takiej osobie prawa jazdy. W związku z tym dzięki tej ustawie w gruncie rzeczy dojdzie do pewnego rodzaju uspójnienia sytuacji, w której osoba działająca rzeczywiście w stanie wyższej konieczności nie będzie musiała oddawać prawa jazdy, gdy okoliczności uzasadniały tego typu naruszenie przepisów. Chciałbym jeszcze wspomnieć, że jeżeli chodzi o dotychczasową doktrynę i podejście do oceny stanu wyższej konieczności, już od wielu lat jest ugruntowane przekonanie, że stan wyższej konieczności to nie jest tylko i wyłącznie kwestia ratowania życia lub zdrowia, ale ratowanie także innych dóbr prawnie chronionych. Tymi dobrami prawnie chronionymi oprócz życia i zdrowia mogą być oczywiście dobra majątkowe, ale może to być np. zapobieganie katastrofie naturalnej wielkich rozmiarów. Dlatego proszę o przyjęcie tej ustawy. Nadmieniam, że komisja przyjęła projekt jednogłośnie. Dziękuję.