Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-08-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zasada zaufania obywatela do państwa jest jedną z fundamentalnych zasad państwa prawa. Wyraża to dobitnie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego: Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ta zasada ma swoje lustrzane odbicie w postaci zasady zaufania państwa do obywatela. Brak tego zaufania oraz podejrzliwość wobec obywatela należały do zasadniczych cech państwa sprzed 1989 r., ustroju słusznie minionego. Dlatego prawo w stosunkach pomiędzy obywatelem i władzą publiczną mają cechować jasność, przejrzystość, prostota, a nade wszystko minimalizm polegający na tym, że państwo ufa obywatelowi zgodnie z zasadą wiarygodności oświadczeń obywatela i nakładania tylko tych obowiązków, które są konieczne, a sprawdza go dopiero wówczas, gdy obywatel to zaufanie naruszy. Tak jak to sformułował niegdyś prezydent Ronald Reagan: ufaj, ale weryfikuj. Deregulacja co do zasady ma zadośćuczynić tej zasadzie po latach narastających komplikacji, utrudnień oraz panowania zbyt dużej biurokracji. Ma to szczególne odbicie w procedowanym projekcie ustawy. Dotyka ona kwestii wprowadzenia odpowiednich i niezbędnych zabezpieczeń przed potencjalną przemocą wobec małoletnich i ich krzywdą oraz usunięcia wątpliwości interpretacyjnych co do obowiązków związanych z weryfikowaniem karalności osób, które mają zajmować się dziećmi. Obecne rozwiązania zbyt mocno komplikują życie wielu instytucjom, m.in. szkołom, opiekunom praktyk szkolnych, organizacjom pozarządowym, organizacjom sportowym oraz instytucjom kultury. Dlatego należy wprowadzić zmiany w przepisach, dzięki którym uda się uniknąć zniechęcenia z powodu piętrzących się barier w stosunku do rodziców i opiekunów chcących wspierać działania szkoły, przedszkola czy organizacji pozarządowych. Nie będą oni musieli przechodzić przez skomplikowane procedury, bo wystarczy proste oświadczenie. Zdajemy sobie sprawę, że chodzi tu w ogromnej mierze o wolontariat, a więc m.in. o organizatorów czasu wolnego, np. harcerzy. W dużej mierze chodzi o młodych ludzi, którzy są wolontariuszami i których nie można zniechęcić wygórowanymi, uciążliwymi procedurami. Nie wszyscy są potencjalnymi przestępcami seksualnymi czyhającymi na dobro swoich podopiecznych. Przeciwnie, takich osób jest zdecydowanie niewiele w porównaniu z ogółem opiekunów i wychowawców. Dlatego szczególnie tu powinna obowiązywać zasada: tyle obowiązków i obostrzeń, ile to konieczne. Proponowana deregulacja zawarta w omawianym projekcie wychodzi naprzeciw tej zasadzie, a także znacząco odciąży sądy, na które narzucone zostały dodatkowe obowiązki w postaci rozpatrywania dużej liczby wniosków o wypis z rejestru karnego, gdyż każdy, kto pracuje z dziećmi, musi obecnie mieć zaświadczenie o niekaralności. Dobrym rozwiązaniem byłoby również rozszerzenie dostępności wymaganych zaświadczeń w formie elektronicznej w aplikacji mObywatel. Nie możemy oczywiście zapomnieć o bezpieczeństwie dzieci, bo one są tutaj najważniejsze. Klub Parlamentarny Polska 2050 będzie głosował za przyjęciem tych zmian i wyraża nadzieję, że ten kierunek deregulacji i ograniczenia obowiązków do koniecznych będą stałą linią postępowania władzy wobec obywateli. Dziękuję bardzo.