Mówca: Wincenty Elsner (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-07-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoko Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego SLD wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3662. Proponowane zmiany dotyczą zwiększenia bezpieczeństwa konsumentów, w tym w szczególności zmniejszenia zjawiska określanego jako misselling, najczęściej pojawiającego się na rynku usług finansowych. Misselling, najprościej mówiąc, to oferowanie i sprzedawanie produktów, które nie są odpowiednie dla obecnych potrzeb danego konsumenta. Jest to bardzo częste w przypadku usług finansowych, gdzie oferowane są różnego typu kredyty konsumenckie, tzw. chwilówki, wszelkiego rodzaju ubezpieczenia na życie lub dożycie czy kredyty w obcych walutach. Dla przeciętnego konsumenta określenie realnych potrzeb danego produktu bywa trudne, zwłaszcza gdy mowa o skomplikowanych produktach finansowych. Tak bywa np. w przypadku bardzo popularnych polisolokat, które oferowane są już przez ponad 20 zakładów ubezpieczeniowych, a ich liczba szacowana jest na prawie 3 mln. Oferta takich instrumentów nie jest przeważnie wystarczająco opisana dla konsumentów i bazuje na potencjalnych, które nie zawsze są realne. Podobna sytuacja związana z, jak to można określić, ˝zbyt optymistycznym przedstawianiem˝ wartości produktów miała miejsce przy kredytach denominowanych w walutach obcych. Bum na takie kredyty wybuchł w latach 2005-2008, na rynku było ich ponad 450 tys. Dla porównania przed 2008 r. było ich tylko 70 tys. W celu lepszej ochrony konsumentów przed próbą osiągania korzyści związanych z brakiem odpowiedniej wiedzy o produktach bądź ze zbytnim skomplikowaniem oferty projektodawcy przewidują poprawę kompetencji i skuteczności działań, które będzie mógł podejmować prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Prezes UOKiK ma otrzymać lepsze uprawnienia w celu poprawy bezpieczeństwa interesów konsumentów, a także wymuszenia lepszego przestrzegania prawa przez przedsiębiorstwa. Jednym z nowych elementów, które wprowadza ustawa, jest tzw. instytucja tajemniczego klienta, która pozwoli zebrać odpowiednie dowody na nieprawidłowe praktyki przedsiębiorstwa i łatwiej udowodnić mu przewinienia. Innym elementem są tzw. miękkie działania, które będzie mógł podejmować prezes UOKiK w celu wymuszenia poprawy zachowania konsumentów, zanim rozpocznie formalne procedury postępowania wobec nich. Kolejnymi zmianami, jakie powinny pojawić się wskutek wejścia w życie nowelizacji, będzie całościowe wzmocnienie pozycji konsumentów na rynku usług finansowych poprzez wprowadzenie nowego typu praktyki polegającej na zbiorowym naruszeniu interesów konsumentów. Wydłużeniu ulegną także terminy, w których przedawnieniu ulegają nieprawidłowe praktyki przedsiębiorstw. Istotnym elementem będzie wprowadzenie kontroli abstrakcyjnej postanowień wzorców umów w trybie administracyjnym. Pozwoli to zwiększyć skuteczność, a zarazem uprościć tryb eliminowania niedozwolonych postanowień umownych z obrotu. W takich przypadkach prezes UOKiK będzie mógł wydać decyzję o niedozwolonym wzorcu dokumentów i zakazać jego wykorzystania. Będzie mógł także w określonych przypadkach nałożyć kary w wysokości do 10% obrotów osiągniętych w roku poprzednim. Sami konsumenci, a także m.in. rzecznicy konsumentów i organizacje konsumenckie, będą mogli zgłaszać prezesowi UOKiK zawiadomienia o podejrzeniu naruszenia zakazu. Proponowana ustawa ma na celu zwiększenie uprawnień konsumentów w głównej mierze przeciwko nieuczciwym przedsiębiorcom działającym na dużym rynku usług finansowych, dlatego też projekt ten uzyska poparcie klubu SLD. Dziękuję.