Mówca: Marszałek
Data: 2019-09-11 (Sejm RP, kadencja 8)

5 minut to trochę za dużo. 2 minuty panu dam. (Poruszenie na sali) (Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz: Chyba pani żartuje.) (Poseł Arkadiusz Myrcha: 2,5 minuty.) Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Dobrze. Państwo właśnie pokazujecie, jak można z wami się umawiać. Właśnie to widać. Jak ja proszę państwa o spokój, prosiłam... (Głos z sali: No ale rzecznikowi praw obywatelskich?) ...żeby pozwolić wypowiedzieć się poprzedniemu mówcy, to państwo zareagowaliście zupełnie inaczej. A teraz państwo prosicie mnie, żebym przedłużyła o 5 minut, i to jest okej, tak? No nie, umowa musi być... (Poseł Borys Budka: Dobra, ale pani już minutę zabrała.) (Poseł Michał Szczerba: To pani łamie...) Bardzo proszę. 2 minuty. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar: Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Pięć kwestii instytucjonalnych. Pierwsza: zagrożona jest niezależność sądownictwa. Cieszę się, że dzięki wyrokowi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Komisja przeciwko Polsce udało się uratować niezależność Sądu Najwyższego. (Oklaski) Jak ważny to jest wyrok i jak duże znaczenie ma Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, znowu pokazuje sprawa z wczoraj, kiedy akurat to ten sam Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie OPAL stwierdził, że Polska ma racje, jeżeli chodzi o spór dotyczący gazociągu. Druga rzecz: zagrożona jest niezależność prokuratorów prowadzących śledztwa. Znowu zignorowany został raport Komisji Weneckiej. Chodzi o szereg sposobów, które powodują dyscyplinowanie prokuratorów i ich ścisłe podporządkowanie służbowe oraz zagrożenie dla wykonywania przez nich funkcji. Zagrożona jest także wolność dostępu do informacji i wolność pozyskiwania informacji, w szczególności ze względu na niewykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2016 r., który mówił o sposobie obsadzenia władz mediów publicznych. Po raz pierwszy Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie będzie nadzorowała tegoroczne wybory parlamentarne w Polsce i będzie badała wpływ mediów na proces wyborczy, czy kandydaci traktowani są równorzędnie i bezstronnie. Myślę, że warto o tym pamiętać. Bardzo wiele jest do zrobienia, jeżeli chodzi o poprawę funkcjonowania sądów. Wiele postulatów, które przedkładałem, nie zostało zrealizowanych, jak np. postulat przyjęcia ustawy o biegłych sądowych. I wreszcie zagrożeniem jest także sytuacja w Trybunale Konstytucyjnym. Zmniejszył się poziom zaufania do Trybunału Konstytucyjnego. Dzisiaj kolejne wydarzenie, które tego dotyczy. Trybunał w Strasburgu zakomunikował pierwszą sprawę, w której rozważana będzie kwestia, czy niektóre osoby orzekające w Trybunale Konstytucyjnym mają status sędziów. To jest sprawa Xero Flora przeciwko Polsce. Możemy tylko sobie wyobrażać, jakie będą konsekwencje ewentualnego wyroku Trybunału w tej sprawie. Niestety jest bardzo wiele problemów, o których można byłoby mówić, natomiast już na sam koniec chciałbym zwrócić uwagę na kwestię niewykonywania rekomendacji różnych organów międzynarodowych. Jednym z ustawowych zadań rzecznika jest współpraca z organami, które zajmują się na poziomie globalnym czy europejskim ochroną praw człowieka. Działają one na podstawie umów międzynarodowych, które Polska ratyfikowała. Rzecznik ma nie tylko prawo, ale i obowiązek z nimi współpracować. Ich rekomendacje nie powinny być traktowane jako akty wrogie pod adresem państwa, ale jak dobra rada, chęć pozytywnego współdziałania i polepszenia sytuacji obywatela, jak zewnętrzne spojrzenie przyjaciela, wyraz zaniepokojenia i troski. Jeśli Polska chce być traktowana jak rzetelny partner na arenie międzynarodowej, to powinna lojalnie współpracować z tego typu instytucjami. Wieloletnie ignorowanie zaleceń nie wystawia nam najlepszego świadectwa na arenie międzynarodowej, oddala nas od grona państw, które są uznawane za przywiązujące należytą wagę do ochrony praw i wolności jednostki. Ubolewam, że tak się dzieje. Jako urzędnik państwowy, który przysięgał stać na straży praw i wolności określonych w konstytucji i umowach międzynarodowych, będę do samego końca o ich respektowanie się upominał. Będą także traktował poważnie wszystkich tych, którym na tym samym zależy, którzy traktują Polskę na arenie międzynarodowej jak partnerów do dyskusji w duchu wzajemnego zrozumienia takich wartości jak demokracja, praworządność i prawa człowieka. Dziękuję bardzo. (Oklaski)