Mówca: Włodzimierz Czarzasty
Data: 2024-03-21 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo proszę. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Anita Sowińska: Problem jest jednak szerszy, ponieważ nie możemy włączyć do systemu kaucyjnego tylko małpek, ale musimy włączyć do systemu wszystkie napoje, które są pakowane w szkło jednokrotnego użytku. Czyli mówimy też o wódkach, winach, sokach, soczkach dla dzieci. Oczywiście przede wszystkim branża handlowa, w szczególności małe sklepy zwracały uwagę, że nie mają możliwości fizycznych, aby zbierać selektywnie szkło jednokrotnego użytku, bo to kompletnie zablokowałoby ich działalność. Wiele sklepów chce wejść w system kaucyjny - mam takie informacje - i chce ręcznie zbierać butelki z tworzyw sztucznych, a także puszki aluminiowe. Natomiast zbieranie butelek szklanych jednokrotnego użytku jest po prostu niemożliwe i dlatego taki wymóg stanowiłby barierę w funkcjonowaniu handlu i obniżałby możliwości konkurowania na rynku. Jest jeszcze drugi aspekt tej sprawy. Chodzi o ekologię. Badania w całym cyklu życia produktów wykazują, że szklane opakowania jednokrotnego użytku mają nawet większy negatywny wpływ na środowisko niż opakowania plastikowe, o czym niewiele ludzi wie. Natomiast ma to związek m.in. z tym, że wymagana jest bardzo duża ilość energii do przerobienia szkła, jak również wyższa jest emisja CO 2 w transporcie. W tych badaniach najlepiej wypadają szklane butelki, ale wielokrotnego, a nie jednokrotnego użytku, pod warunkiem że tutaj zostanie osiągnięty odpowiedni efekt skali. Dlatego Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które ma stać na straży rozwiązań, które są prawdziwie, a nie pozornie ekologiczne, zaproponowało rozwiązanie, które dostosuje system kaucyjny do warunków gospodarki obiegu zamkniętego. Chodzi o opakowania standardowe. Takie opakowania, np. szklane butelki na piwo, soki, wódki czy mleko, zamierzamy zacząć wprowadzać od 2026 r. Zaletą takiego rozwiązania jest to, że każdy producent napojów będzie mógł dobrowolnie, podkreślam: dobrowolnie przystąpić do takiego systemu kaucyjnego niezależnie od tego, czy jest to mały, czy duży producent. Obecnie niestety obrót butelkami wielokrotnego użytku jest możliwy tylko w przypadku dużych producentów ze względów ekonomicznych, ale też ekologicznych. Uzupełnieniem tego systemu będą oczywiście odpowiednio skonstruowane opłaty produktowe. Zdaję sobie sprawę, że systemowe rozwiązania nie zawsze są satysfakcjonujące. Łatwiej jest proponować proste rozwiązania. Natomiast chcę zauważyć, że problem z małpkami znacznie wykracza poza zakres Ministerstwa Klimatu i Środowiska. System kaucyjny nie rozwiąże problemu alkoholowego w Polsce. 3 mln małpek dziennie to są ogromne liczby. Pytanie: Czy nie należałoby się pochylić systemowo, międzyresortowo nad tym problemem? I pytanie: Czy powinniśmy się pochylić nad ewentualnym zakazem sprzedaży małpek na stacjach benzynowych? Nie wiem. Czy sklepy powinny stosować ceny dumpingowe na alkohole wysokoprocentowe? Czy można poprawić funkcjonowanie programów leczenia chorób alkoholowych? Nie znam odpowiedzi na te wszystkie pytania. My ze swojej strony deklarujemy, że będziemy w tym uczestniczyć. Jeżeli takie prace będą się toczyć, na pewno przyłożymy się do tego również ze strony gospodarki odpadami, gospodarki obiegu zamkniętego. Dziękuję bardzo.