Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2013-09-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałkini! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt być przedstawicielem wnioskodawców w związku z projektem ustawy, który nowelizuje ustawę o podatku VAT. Projekt tej ustawy został zawarty w druku nr 1468. Kwestia dotyczy obowiązku posiadania przez przedsiębiorców kas fiskalnych. Jak zapewne Wysoka Izba wie, taki obowiązek co do zasady dotyczy wszystkich przedsiębiorców. Wynika on z odpowiedniego artykułu, to jest art. 111 ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej jest to tylko co do zasady wymóg dotyczący wszystkich przedsiębiorców. W praktyce bowiem w tym samym artykule ustawy jest zapisane, że minister w drodze rozporządzenia może zwolnić pewne grupy podatników z obowiązku posiadania kasy fiskalnej. W praktyce zawsze tak było, że pewne grupy podatników, grupy przedsiębiorców musiały posiadać kasę fiskalną, a inne nie. Zawsze minister korzystał w jakimś stopniu z tej możliwości, z tej delegacji ustawowej. Jak wygląda obecnie sytuacja? Otóż jakby kluczowy jest podział ze względu na branżę. Mamy do czynienia z takimi branżami, w przypadku których niezależnie od wysokości osiąganych obrotów, dochodów przedsiębiorca nie musi posiadać takiej kasy fiskalnej. Tak jest na przykład w przypadku prawników czy w przypadku pośredników nieruchomości. Mamy też do czynienia z takimi branżami, w przypadku których bezwzględny obowiązek posiadania istnieje niezależnie od wysokości dochodu. Na przykład taksówkarze, nawet jeśli mają bardzo małe przychody, muszą posiadać kasę fiskalną. Generalnie dotyczy to 14 branż, ale w przypadku przytłaczającej większości branż to, czy taki obowiązek istnieje, czy nie, zależy właśnie od wysokości rocznego obrotu, czyli rocznego przychodu, który dany przedsiębiorca osiąga. Ten limit, pułap rocznego obrotu został określony przez ministra na początku marca tego roku w wysokości 20 tys. zł polskich. A więc jeśli jakiś przedsiębiorca ma obroty roczne przekraczające ten pułap - to jest oczywiście duże uproszczenie, bo te zasady są trochę bardziej skomplikowane, ale mówię o tym w dużym uproszczeniu - jeśli dany przedsiębiorca osiąga obroty przekraczające pułap 20 tys. zł, to musi posiadać kasę fiskalną. Jeśli nie osiąga tego pułapu, jeśli ma mniejsze obroty, wtedy nie musi posiadać tej kasy fiskalnej. Uważamy, że taki stan rzeczy, taki stan prawny jest niewłaściwy z trzech powodów. Po pierwsze, uważamy, że sytuacja, w której tego typu zwolnienia są ustanawiane w drodze rozporządzenia, a nie w drodze ustawy, jest czymś złym. Proponujemy uregulować tę kwestię w drodze ustawy. Sądzimy, że kwestia posiadania kasy fiskalnej jest ważna dla przedsiębiorców, że stabilność prawa gwarantowana przez ustawę - niewątpliwie ustawy są zmieniane znacznie rzadziej niż rozporządzenia i znacznie dłużej trwa proces zmiany prawa w przypadku ustawy niż w przypadku rozporządzenia - jest pożądana ze względu na zaufanie przedsiębiorców wobec państwa. Nie może być tak, że takie ustawy zmieniane są z dnia na dzień w sposób radykalny, tak jak miało to miejsce w marcu, kiedy pułap został zmniejszony z kwoty 40 tys. do kwoty 20 tys., czyli o połowę, tak naprawdę w trakcie procesu, który trwał kilka miesięcy. A więc to jest pierwsza rzecz, która nam się nie podoba - za mała stabilność zasad, tak jak ma to miejsce obecnie. Po drugie, nie podoba nam się to, że wskutek tego, iż te zasady są zawarte w rozporządzeniu, tak naprawdę istnieje duża arbitralność, a często nieracjonalność w ich ustalaniu. Nie widzimy żadnego powodu, dla którego należałoby uznać, że coś w Polsce zmieniło się na tyle, ażeby ten limit zmniejszyć o połowę w marcu tego roku. Ani gospodarka nie skurczyła się o połowę, ani nie jesteśmy państwem o połowę biedniejszym, ani wpływy z podatków nie spadły o połowę, ani ściągalność tych podatków czy skala nadużyć nie wzrosła o 100%, dwukrotnie. W związku z tym obecne zapisy nie gwarantują tego, że te zmiany będą nie arbitralne, lecz w 100% racjonalne, w 100% uzasadnione. W związku z tym proponujemy powiązać wysokość limitu z wielokrotnością wynagrodzenia średniego w gospodarce. Uważamy, że to jest obiektywna i racjonalna zasada. Dzięki takiemu powiązaniu każdy przedsiębiorca będzie mniej więcej wiedział, jaki limit będzie obowiązywał w przyszłym roku. W momencie opublikowania odpowiednich danych przez GUS już nie mniej więcej, tylko dokładnie będzie to wiedział i państwo też będzie wiedziało, jaki limit będzie obowiązywał. A więc będzie pewna symetria i pewna uczciwa stabilność przejawiająca się w obiektywnych, racjonalnych zasadach. Jak będzie wzrost w gospodarce, jak średnie wynagrodzenia będą rosły, również pułap będzie rósł. To jest druga rzecz, którą chcemy zmienić. Trzecia, ostatnia kwestia, najważniejsza, to jest kwestia wysokości pułapu. Proponujemy, żeby ta wysokość to była dwunastokrotność średniego miesięcznego wynagrodzenia, co na dzisiaj oznacza kwotę około 45 tys. zł, czyli znacznie wyższą niż ta, jaką proponuje Ministerstwo Finansów. Za naszym postulatem stoi przekonanie, które nietrudno uzasadnić, że posiadanie kasy fiskalnej wiąże się z dużymi uciążliwościami dla przedsiębiorców. Po pierwsze, trzeba zakupić tę kasę. To jest częściowo, tylko częściowo, refundowane przez państwo, przez fiskusa, przez urzędy skarbowe. Po drugie, trzeba pokryć koszt jej obsługi. To są koszty dotyczące kupowania tuszu czy papieru do tej kasy fiskalnej. Po trzecie, wiąże się to z nabyciem pewnych umiejętności, czyli z pewnymi procedurami, które są czasochłonne. Obsługiwanie kasy niewątpliwie jest czasochłonne. I to co się wiąże z koniecznością przechowywania w tym momencie już przez 5 lat paragonów fiskalnych, co też jest uciążliwym obowiązkiem. To jest nakładanie na przedsiębiorców uciążliwych obowiązków i oczywiste jest, że w przypadku bardzo drobnych przedsiębiorców takie obowiązki są niezasadne, to wynika z zasady proporcjonalności. Rozumiemy, że państwo, żeby nie ryzykować uszczuplenia dochodów budżetowych, musi mieć możliwość kontrolowania przedsiębiorców w zakresie tego, czy ewidencjonują przychody. Jednak obowiązuje zasada proporcjonalności. Tę zasadę uznaje też Ministerstwo Finansów, skoro wprowadziło taki pułap. Należy uznać, że poniżej pewnego pułapu, w przypadku bardzo drobnych przedsiębiorców, koszty wynikające z kontrolowania tych przedsiębiorców są na tyle duże, że nie ma sensu kontrolowanie ich w stosunku do ewentualnych korzyści wynikających z nadużyć, którym można by było zapobiec. Poza tym przyjmuje się powszechnie, że w przypadku przedsiębiorców bardzo drobnych, bardzo biednych, którzy osiągają bardzo niskie dochody, nakładanie dodatkowych obowiązków i uciążliwych obowiązków jest rzeczą złą, może po prostu doprowadzić do tego, że oni ten biznes zamkną. W związku z tym, ażeby odpowiedzieć na pytanie, czy bardziej zasadny jest pułap w wysokości 20 tys. czy w wysokości 45 tys., warto sobie uświadomić, co w praktyce oznacza pułap 20 tys. To oznacza obrót na poziomie ok. 1600 zł miesięcznie. Czy to jest dużo czy mało? Szanowni państwo, jeśli ktoś ma 1600 zł obrotu, to ma dochód na poziomie kilkuset złotych, nie może mieć większego dochodu. Czy rzeczywiście ktoś, kto zarabia kilkaset złotych miesięcznie, powinien mieć ten uciążliwy obowiązek posiadania kasy fiskalnej? Czy to nie jest absurdalne? Czy państwo polskie nie posuwa się za daleko, jeśli chodzi o, tak to trzeba chyba nazwać, gnębienie drobnych przedsiębiorców? Mało tego, przejdźmy do konkretnych przykładów. Co to jest 1600 zł obrotu miesięcznie? Jeśli mamy panią, która handluje zniczami przed cmentarzem, to wystarczy, że ona dziennie sprzeda ok. 10 zniczy i ona ten obrót osiągnie. Czy to jest przedsiębiorca, którego należałoby kontrolować? Jeśli mamy kogoś, kto handluje obwarzankami, preclami na Rynku Głównym w Krakowie, jeśli ten ktoś sprzeda 40 takich obwarzanków, to też ten pułap obrotu osiągnie. Pytanie, czy chodzi nam o to, ażeby tacy przedsiębiorcy mieli obowiązek posiadania kasy fiskalnej? Już pomijam, że często są problemy logistyczne związane z taką kasą, bo ona jest generalnie na prąd, co do zasady, w związku z tym pytanie, gdzie przed tym cmentarzem ją podłączyć, ale powiedzmy, że to jest sprawa drugorzędna. Natomiast pierwszorzędne jest pytanie o kwestię proporcjonalności, czy rzeczywiście korzyści wynikające z możliwości lepszej kontroli tych przedsiębiorców, bo przecież ci podatnicy i tak mogą być kontrolowani, nawet jak nie posiadają kasy fiskalnej, są na tyle duże, że warto nakładać na nich dodatkowe obciążenia. My uważamy, że zdecydowanie nie warto. Konkludując, proponujemy i przedstawiamy Wysokiej Izbie rozwiązanie, ażeby w ustawie zapisać, że co do zasady obowiązek posiadania kasy fiskalnej będzie nałożony na tych przedsiębiorców, którzy przekraczają roczny pułap obrotu w wysokości dwunastokrotności średniego miesięcznego wynagrodzenia. Apelujemy do wszystkich klubów parlamentarnych o skierowanie tego projektu do dalszych prac w komisji celem uchwalenia go ostatecznie, ażeby rzeczywiście ulżyć najdrobniejszym polskim przedsiębiorcom, których coraz więcej niestety bankrutuje, szczególnie że mamy kryzys gospodarczy i ich sytuacja niestety z dnia na dzień się pogarsza. Wydaje się, że w tej sytuacji państwo polskie powinno raczej wyciągnąć rękę, a nie dodatkowo ich gnębić, jak to niestety często ma miejsce w tym roku. Dziękuję uprzejmie za uwagę. (Oklaski)