Mówca: Izabela Kloc
Data: 2013-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Pan minister Ardanowski mówił o wspólnej polityce rolnej, ja chciałabym odnieść się do polityki spójności. Tak się zastanawiam, dlaczego dla Tuska ten dzień był najszczęśliwszy w życiu. (Poseł Krystyna Skowrońska: Dla premiera, pani poseł.) Czy pan premier świadomie uczestniczył w tej akcji, czy wiedział o tym, czy nie? (Poseł Krystyna Skowrońska: Czy dla Klocowej ten dzień jest trudny?) Mam nadzieję, że pani przedłuży mi czas albo umożliwi mówienie. Chciałabym zadać pytanie. Dlaczego Polska straciła na politykę spójności ok. 30-40 mld euro? Dlaczego dostaliśmy tylko 72 mld euro i to jest jeszcze tak mocno obwarowane? Historia negocjacji jest niezwykle ciekawa. Trzeba zadać pytanie, ile dostalibyśmy, ile powinniśmy dostać, gdyby zastosowano te same zasady podziału środków, jak na lata 2007-2013. Według wyliczeń ekspertów, i to salonowców europejskich, pana prof. Jacka Szlachty, pana prof. Janusza Zaleskiego, pana prof. Adama Roznocha, Polska powinna uzyskać od 106 do 120 mld euro. Skąd takie wyliczenia? Ano stąd, przypomnijmy, że polityka spójności jest przeznaczona przede wszystkim dla regionów słabo rozwiniętych, są tutaj określone pułapy średniego poziomu Unii Europejskiej. Celem tym aktualnie objęte są 84 regiony Unii. W następnym programowaniu na lata 2014-2020 automatycznie z tej grupy wychodzi 16 regionów, które przekroczą ten pułap 75%, co stworzyłoby w istocie 50 mld potencjalnych oszczędności. I to są pieniądze, które w rzeczywistości w większości powinna skonsumować Polska. Gdzie się pojawiła kwota 106 mld euro? Może powiem też, co się wydarzyło, że tych pieniędzy nie uzyskaliśmy. Otóż w 2010 r. w raporcie sesji zwyczajnej Senatu Republiki Francuskiej wyraża się obawy, cytuję, że utrzymanie dotychczasowych reguł uprawniających do korzystania z funduszy europejskich będzie znacząco obciążać budżet Unii Europejskiej. Autorzy raportu wskazali, że Polska przy utrzymaniu obecnego mechanizmu dostałaby 106 mld euro, czyli w dużym stopniu skonsumowałaby te 50 mld oszczędności po wyjściu tych regionów, którym już się po prostu to nie należy. W związku z tym zalecono zrewidowanie dotychczasowych zasad polityki spójności. Jaka była reakcja Polski na te zakusy? Otóż w tym raporcie można również przeczytać, że przewodnicząca Komisji Rozwoju Regionalnego pani Danuta Hübner stwierdziła - kierując się takim swoistym poczuciem solidarności - że nowe kraje członkowskie Unii Europejskiej są przygotowane do zweryfikowania tej intensywności pomocy na rzecz regionów w krajach płatników netto. Co się dzieje dalej? Kolejne zdarzenia. Następuje zmiana akcentów w polityce spójności. Na czoło wysuwa się konkurencyjność przed konwergencją, czyli bogatsi dostają coraz więcej. Jeśli chodzi o szczegółowe rozwiązania, gdybyśmy to dokładnie przedstawili Polakom, okazuje się, że skorzystają wyłącznie bogatsze kraje i regiony. To właśnie model polaryzacyjno-dyfuzyjny w wydaniu europejskim. A przecież traktaty europejskie, od rzymskiego począwszy, na lizbońskim skończywszy, mówią o tym, że polityka spójności powinna prowadzić do wyrównywania dysproporcji rozwojowych, a nie do bogacenia się bogatszych. Co się teraz stało? Komisja Europejska w swojej propozycji wzmocniła kopertę poświęconą konkurencyjności gospodarki z 90 mld na 114 mld. Ostatecznie wyszło 125 mld, a więc 35 mld więcej niż w latach 2007-2013. Tam jest w podtekście mowa o tych 50 mld oszczędności. Dalej, konsekwencją wysunięcia na czoło konkurencyjności było stworzenie kategorii regionów przejściowych. Kto na tym najbardziej korzysta? Regiony: niemieckie - 7, francuskie - 9, hiszpańskie - 6, greckie - 7, brytyjskie - 13. Mogłabym wyliczyć jeszcze kilka, które w wyniku szczytu uzyskały 31 mld euro. Tu również kryją się pieniądze, które powinna w większości dostać Polska. Co robiła Polska, żeby przeciwdziałać takiej architekturze celów i takiemu rozdysponowaniu środków unijnych, a także zaostrzeniom w wydatkowaniu środków? Ano nic. Przedstawiciele rządowi i europosłowie zamiast twardo się temu przeciwstawiać, robili dokładnie odwrotnie - popierali na forum europejskim takie rozwiązania, nie stworzyli żadnej grupy. A na końcu spotkali się w tzw. grupie przyjaciół polityki spójności. Co w rzeczywistości zyskała na tym Polska? Węgry zyskały 1560 mln euro, Czechy 900 mld i można byłoby wyliczyć dalej. Ponadto pojawiają się bardzo duże zaostrzenia, które mogą skutkować odebraniem, zmniejszeniem środków, brakiem płynności finansowej. Mówię tu o warunkowości makroekonomicznej, zmniejszeniu wysokości zaliczki, zmniejszeniu maksymalnego pułapu. I jest jeszcze jedna zagwozdka - określenie górnego limitu alokacji środków do 110% ich poziomu w ujęciu realnym w latach 2007-2013. I tu mam pytanie: Skąd się wzięło te 500 mld zł? Bardzo proszę dokładnie mi to wyliczyć. Mogłabym teraz przytaczać przykłady wystąpień na różnych forach naszych przedstawicieli, pani minister Bieńkowskiej, pana Niklewicza, również pana Jana Olbrychta, którzy to mówią, że albo nie mogliśmy zabiegać o własne sprawy chociażby w trakcie prezydencji, która również została przespana, albo też: jesteście bogaci, my wam jednak ustąpimy. Miejcie te wasze środki, my się zadowolimy tymi 72 mld, jak to zostało wyliczone. Dzisiaj oczywiście zbieramy tego owoce. Gdyby popatrzeć w przeliczeniu na mieszkańca, to Słowacja i Litwa dostały po 2400 euro, Estonia, Węgry i Malta wyprzedzają Polskę, my dzielimy miejsce z Chorwacją i Czechami, mając 1900 euro. W ogólnym rozrachunku polityki spójności i rolnej na czoło wysuwa się Litwa z 4400 euro, Polska uzyskała 2800 euro. Czy rząd to sobie uświadamia? Czy celowo działa na niekorzyść, zgadzając się na takie postawienie priorytetów w polityce spójności? Dotychczasowe działania wskazują na to, te wszystkie programy, które państwo już przyjęliście, że tak, że wy po prostu swobodnie to przyjęliście i ślepo realizujecie politykę rozwoju pod dyktando już nie tylko Komisji Europejskiej, ale również Banku Światowego, który wyraźnie zaleca w swoich raportach zasadnicze przewartościowanie relacji pomiędzy spójnością i konkurencyjnością. Według takiego podejścia polityka regionalna powinna być nastawiona na rozwój dużych metropolii miejskich, które są lokomotywami rozwoju. Ale już o dyfuzji ani strategia Europa 2020, ani nasze dokumenty za dużo nie mówią. Prawo i Sprawiedliwość przeciwstawia się takiemu podejściu, przeciwstawia się modelowi polaryzacyjno-dyfuzyjnemu. Mocno to krytykujemy. Właśnie, dyfuzji nie ma. Czemu to ostatecznie służy? Na koniec powiem krótko: bogaci mają się bogacić, reszta ma służyć, harować, dalej się zadłużać, ewentualnie konsumować i nic nie gadać, jak Tusk na szczycie. Dziękuję. (Oklaski) (Poseł Krystyna Skowrońska: Może się pani wreszcie nauczy: pan premier Tusk.)