Mówca: Sprawozdawca Gabriela Masłowska
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Proszę mi nie przeszkadzać, pani siada. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Podczas posiedzenia Komisji Finansów Publicznych w dniu wczorajszym odbyło się czytanie projektu ustawy o Polskim Instytucie Ekonomicznym, a także dyskusja nad nim. Już na wstępie chcę zaznaczyć, że komisja opowiedziała się za uchwaleniem tej ustawy i skierowaniem jej do drugiego czytania bez poprawek. Za przyjęciem głosowało 12 posłów, przeciw - 8, bez głosu wstrzymującego się. Ustawa o Polskim Instytucie Ekonomicznym ma na celu ustanowienie jednostki badawczej, którą jest państwowy instytut, na miejsce dotychczasowego instytutu badawczego - Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur. Okazało się bowiem, że istniejący instytut i badania innych instytutów nie spełniają takich potrzeb, wymogów, które stawia im chociażby polityka rządu, polityka państwa w kreowaniu, ocenie sytuacji gospodarczej, kreowaniu strategii rozwoju, analizie rynku, także sytuacji międzynarodowej. W związku z tym ustawa wprowadza nowy instytut na miejsce istniejącego, przy czym chcę zaznaczyć, że wszystkie wartości materialne i niematerialne pochodzące od dotychczasowego instytutu badań rynku, a także jego należności i zobowiązania stają się składnikami majątkowymi obecnego, nowego instytutu oraz jego należnościami i zobowiązaniami. Jeśli chodzi o cele, to są one dobrze zredagowane, zwięźle sformułowane. Instytut także poprzez tworzenie oddziałów zamiejscowych, będzie wykonywał zadania, które będą polegały na inspirowaniu, organizowaniu, prowadzeniu badań naukowych w zakresie nauk ekonomicznych i społecznych obejmujących całość procesów gospodarczo-społecznych na potrzeby organów władzy publicznej, dla opracowania zarówno analiz sytuacji bieżącej, jak i celów na przyszłość, dla celu stabilizacji makroekonomicznej itd. Będzie przygotowywał również analizy, ekspertyzy i studia prognostyczne z tego zakresu. Będzie współpracował z zagranicznymi i polskimi instytucjami, ośrodkami nauki i osobami fizycznymi w tym zakresie, a także jednostkami akademickimi i naukowymi zarówno w kraju, jak i za granicą. Będzie także organizował szkolenia i konferencje, co jest bardzo potrzebne w związku z ciągle zmieniającą się sytuacją w Polsce, a także w świecie sytuacją społeczną, demograficzną, gospodarczą. Świat ciągle się zmienia. Jak to mówili filozofowie, wszystko płynie. Wobec tego potrzebna jest bardzo sprawna i aktualna analiza tych procesów, potrzebne są władzy, prezesowi Rady Ministrów oraz całej władzy w Polsce dane i instrumenty potrzebne do podejmowania decyzji. Ustawa szczegółowo informuje o organach instytutu, o ich powoływaniu i odwoływaniu. Mówi także o gospodarce finansowej instytutu, który będzie się utrzymywał zarówno z dotacji podmiotowej, jak i dotacji celowych, a także ze środków z Unii Europejskiej, również z działalności komercyjnej w przypadku różnych wydawnictw, ekspertyz, analiz, a także np. z zapisów, spadków, darowizn i innych przychodów. Zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych w omawianej przez nas ustawie jest zarysowana, określona kwota środków, które w latach 2018-2027 będą przeznaczone na funkcjonowanie tego instytutu. To jest kwota 15 mln zł. Zaznaczam, że jest to kwota maksymalna, która nie musi być wykorzystywana. Co roku Sejm będzie decydował o tym, jaki limit środków będzie przyznawany na działalność tegoż instytutu. Podczas prac komisji sporo kontrowersji wzbudził jeden z artykułów, konkretnie art. 16, który mówi o tym, że instytut będzie miał prawo żądać od różnych instytucji, które za chwilę wymienię, danych statystycznych niezbędnych do realizowania przez niego zadań, oczywiście z wyłączeniem danych osobowych. Chodzi tutaj o dane pozyskiwane w szczególności od prezesa GUS, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Narodowego Funduszu Zdrowia, prezesa Narodowego Banku Polskiego, ministra właściwego do spraw finansów publicznych i jednostek organizacyjnych mu podległych oraz przez niego nadzorowanych i innych organów władzy publicznej. Będzie miał prawo żądać udostępnienia danych statystycznych. W posiedzeniu komisji brali udział przedstawiciele Narodowego Banku Polskiego, którzy zwrócili uwagę na to, że jest to temat dosyć wrażliwy, dlatego że może wystąpić w pewnych sprawach kolizja przepisów międzynarodowych, przepisów unijnych, jeśli chodzi o udostępnianie takich danych, z zapisami tejże ustawy. Podkreślano, że owszem, pewne dane mogą być udostępniane przez wymienione przeze mnie instytucje chociażby Europejskiemu Bankowi Centralnemu, czy innym organizacjom międzynarodowym. Natomiast można mieć wątpliwości, czy te wszystkie dane mogą być udostępniane krajowej instytucji, jaką jest Polski Instytut Ekonomiczny. Z wypowiedzi przedstawiciela rządu oraz obecnego dyrektora instytutu - wypowiedzi dyrektora instytutu, podkreślę, bardzo ciekawej, bardzo rzeczowej, bardzo merytorycznej, uważam, że rozwiewającej różne obiekcje i jednocześnie dającej nadzieję, że obecna dyrekcja instytutu ma koncepcję, jak należy go usprawnić, jak ma działać, żeby spełniał jak najlepiej swoje zadania - wynika, że ten problem, czyli kwestia ewentualnej kolizji przepisów, zostanie usunięty podczas dalszych prac nad projektem. Główny Urząd Statystyczny także zgłosił pewne uwagi. Tu również wyrażam nadzieję, że w czasie dalszych prac nad tym projektem - za czym opowiada się Komisja Finansów Publicznych - te ewentualne zagrożenia czy niepewności, dylematy zostaną rozstrzygnięte i unikniemy jakichkolwiek kłopotów. Dziękuję za uwagę. To wszystko. (Oklaski)