Mówca: Danuta Pietraszewska
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Główne cele zmian zaproponowanych w projekcie to niższe opłaty dla rodziców, więcej miejsc w przedszkolach i wsparcie samorządów w realizacji tych zadań. W Polsce wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego wzrósł znacząco w ostatnich latach. W roku szkolnym 2012/2013 wychowaniem przedszkolnym ogółem jest objęte 70% dzieci w wieku 3-5 lat, na wsi odsetek ten wynosi 51%. Dla przypomnienia podam, że w roku szkolnym 2006/2007 wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego wynosił 47%, a na wsi było to 23%. Dotacja z budżetu państwa, którą samorządy będą otrzymywały od września 2013 r., pozwoli na obniżenie opłat za pobyt w przedszkolu oraz na dalsze zwiększanie liczby miejsc w przedszkolach, tak aby do 2017 r. zapewnić je wszystkim chętnym, tj. objąć docelowo wychowaniem przedszkolnym dzieci w wieku od 3 do 5 lat. Już od września 2015 r. każde dziecko 4-letnie będzie miało prawo do edukacji przedszkolnej. O przygotowanie odpowiedniej liczby miejsc zadba gmina, z kolei rodzice będą mogli z nich skorzystać, jeśli będą zainteresowani posłaniem dziecka do przedszkola. Miejsce takie zostanie zorganizowane w przedszkolu prowadzonym przez gminę lub w przedszkolach i innych formach przedszkolnych prowadzonych przez organ niepubliczny, który zdecyduje się przyjąć zasady obowiązujące przedszkola gminne, takie jak np. niskie opłaty dla rodziców, maksymalnie 1 zł za każdą dodatkową godzinę, takie same zasady rekrutacji. Oczywiście tych warunków jest nieco więcej, o czym mówi ustawa. Od września 2017 r. takie samo prawo do wychowania przedszkolnego będzie przysługiwało również wszystkim 3-latkom. Prowadzenie przedszkoli jest zadaniem własnym gminy i jest finansowane z jej własnych środków. Aby gminy miały fundusze na wprowadzenie niskich opłat dla rodziców i systematyczne zwiększanie liczby miejsc realizacji wychowania przedszkolnego, ustawa wprowadza stałą dotację dla gmin z budżetu państwa. Po raz pierwszy tzw. dotacja przedszkolna zostanie przekazana gminom jeszcze w tym roku na okres od września do grudnia 2013 r. Samorządy otrzymają w bieżącym roku łącznie 504 mln zł. W przeliczeniu na każde dziecko objęte wychowaniem przedszkolnym bez względu na czas jego przebywania w przedszkolu dotacja wyniesie 414 zł. Przy naliczaniu dotacji uwzględniono również dzieci 6-letnie, odbywające obowiązkowe przygotowanie przedszkolne w przedszkolnych lub szkolnych zerówkach. W 2014 r. dotacja przedszkolna wyniesie już 1600 mln i będzie to 1242 zł w przeliczeniu na każde dziecko. W kolejnych latach będzie ona zwiększana o wskaźnik inflacji, co oznacza, że łączna wysokość dotacji dla gmin będzie wzrastać. W ustawie jest oferta dla przedszkoli niepublicznych. Od 1 września 2015 r. te z nich, które dobrowolnie podporządkują się zasadom odpłatności ustalonym uchwałami rad gmin dla przedszkoli publicznych prowadzonych przez samorządy, będą otrzymywały dotacje z budżetu gminy w wysokości 100% kosztów utrzymania dziecka w samorządowym przedszkolu publicznym. Niepubliczna inna forma wychowania przedszkolnego może otrzymywać dotacje z budżetu gminy na każdego ucznia objętego tą formą wychowania przedszkolnego w wysokości równej 50% wydatków bieżących ponoszonych na jednego ucznia w przedszkolach publicznych prowadzonych przez gminę. Przyznanie dotacji dla wyżej wymienionych form niepublicznych odbywać się będzie po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert. Przeprowadzone analizy i symulacje pozwalają na stwierdzenie, że kwota dotacji w pełni pokryje koszty związane z ustawowym obniżeniem opłat ponoszonych przez rodziców. Pozwoli także na przeznaczenie części środków na rozwój wychowania przedszkolnego. Procentowy udział środków przeznaczonych na sfinansowanie skutków ustawowego ograniczenia opłat ponoszonych przez rodziców będzie zależał od lokalnych czynników występujących w danej gminie. W gminach, w których duży odsetek dzieci przebywa ponad czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, a wysokość opłat przekracza średnią krajową, dotacja pokrywać będzie przede wszystkim koszty związane z obniżeniem opłaty za godzinę pobytu dziecka w przedszkolu ponad bezpłatny czas nauczania, wychowania i opieki. W gminach, w których opłata jest niższa od średniej krajowej, dotacja w większości będzie mogła być przeznaczona na tworzenie nowych miejsc dla przedszkolaków. Opłatę nie większą niż 1 zł pobiera 15% gmin, w tym 21% gmin wiejskich. Opłatę nie większą niż 2 zł pobiera obecnie 72% gmin, w tym 82% gmin wiejskich. Opłatę powyżej 3 zł pobiera 3% gmin, w tym 2% gmin wiejskich. Przy wyliczaniu rocznych kwot na jedno dziecko przyjęto założenie, że dziecko średnio w przedszkolu przebywa 8,5 godziny dziennie przez 21 dni w miesiącu przez 10 miesięcy w roku. Takie założenie uwzględnia bardzo duży margines bezpieczeństwa dla gminy, by mogła realizować swoje zadania w ramach posiadanego budżetu wspartego dotacją państwa. Dotacja, a nie subwencja, gwarantuje, że przekazane środki będą mogły być wykorzystane na konkretne cele wskazane ustawą. Celem nadrzędnym jest objęcie prawem do edukacji i wychowania przedszkolnego wszystkich dzieci w wieku od 3 do 5 lat od września 2017 r., co zrówna nas z innymi krajami Unii Europejskiej, mającymi najwyższe wskaźniki upowszechnienia wychowania przedszkolnego. Do projektu ustawy klub Platforma Obywatelska zgłasza cztery poprawki. Pierwsza z nich, pierwsza zmiana uwzględnia zastrzeżenia zgłoszone przez ministra spraw zagranicznych w ramach opiniowania projektu, jeśli chodzi o zgodność z prawem Unii Europejskiej. Zmiana ma na celu zapewnienie przestrzegania zasad równego traktowania, niedyskryminacji, proporcjonalności i przejrzystości. Przy przeprowadzaniu otwartego konkursu ofert będą stosowane odpowiednio przepisy art. 13 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Kolejna zmiana, a właściwie dwie kolejne zmiany mają charakter redakcyjny. Polegają na zastąpieniu wyrazu ˝położonym˝ wyrazem ˝położonych˝. Liczbę pojedynczą zmienia się na liczbę mnogą. Brzmienie przepisu zostało dostosowane do brzmienia przepisu art. 7 ust. 4 pkt 2 projektu. W trzeciej poprawce w pkt 2 i 3 następuje zastąpienie wyrazu ˝położonym˝ wyrazem ˝położonych˝ oraz zmiana szyku wyrazów w pkt 3. Jedna ze zmian ma charakter legislacyjny i dotyczy uzupełnienia art. 6 rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw o dodatkowe przepisy, które do 31 sierpnia 2016 r. powinny być stosowane także w odniesieniu do oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez osoby prawne i fizyczne. Klub Platforma Obywatelska poprze ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)