Mówca: Jakub Szulc
Data: 2013-09-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu wnioskodawców, grupy posłów Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska, przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który jest zawarty w druku sejmowym nr 1610. Zmiany, które są zaproponowane w tym przedłożeniu poselskim, dotyczą dwóch obszarów. Pierwszy z tych obszarów to obszar odnoszący się stricte do działalności banków w Polsce, a, uszczegółowiając, do transakcji sekurytyzacyjnych z wykorzystaniem mechanizmów subpartycypacji i możliwości udrożnienia tego kanału transmisji pieniądza w gospodarce. Druga część projektu odnosi się do sposobu funkcjonowania Krajowego Funduszu Kapitałowego, a ściślej rzecz mówiąc, tych problemów, z którymi dzisiaj Krajowy Fundusz Kapitałowy się boryka. Zaraz, przy szczegółowym omawianiu obu mechanizmów, powiem o tym, dlaczego sytuacja wygląda tak, a nie inaczej. Zaczynając od kwestii transakcji sekurytyzacyjnych, trzeba powiedzieć o jednej rzeczy. Co prawda, w polskim porządku prawnym już od 2004 r. istnieje możliwość wykorzystywania mechanizmu subpartcypacji, mimo to tak naprawdę do tej pory transakcje z wykorzystaniem tego mechanizmu nie przełożyły się na rzeczywistość, czyli, mówiąc najprostszym językiem, nie dochodzi do wykorzystywania sekurytyzacji z wykorzystaniem tego mechanizmu. Tak jest z jednej bardzo prostej przyczyny. Ta przyczyna to niezrównoważenie kosztów podatkowych, które takie transakcje generowałyby, z rozliczeniem faktycznie ponoszonych ciężarów. Otóż dzisiaj, w momencie kiedy wykorzystywano by sekurytyzację do przeniesienia strumienia płatności w kierunku emisji papierów wartościowych zabezpieczonych różnymi rodzajami aktywów, tutaj oczywiście najlepszym przykładem będą kredyty hipoteczne, bo jeśli chodzi o mechanizmy sekurytyzacyjne, to na rynku światowym mamy najwięcej takich transakcji. Ale nie tylko, bo obligacje zsekurytyzowane, które są oparte na hipotekach, czyli mortgage-backed securities, to tylko jeden rodzaj transakcji. Mamy także transakcje, które są oparte na należnościach z tytułu kart kredytowych, mamy także transakcje oparte na należnościach z tytułu kredytów samochodowych i szeregu innych rozwiązań, które na rozwiniętych rynkach finansowych funkcjonują. Natomiast nie mogły one zafunkcjonować do dzisiaj w przypadku rynku polskiego z tego względu, że w przypadku emisji obligacji, które są oparte na określonych aktywach, a więc, tak jak powiedziałem, różnych rodzajach kredytów, które znajdują się w portfelu banków, całkowity przychód z emisji obligacji, który następuje w określonym momencie w czasie, musiałby podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, podczas gdy przychody z tego typu transakcji po stronie emitenta są przychodami, które rozkładają się w czasie i to na wiele lat w przypadku kredytów hipotecznych. A więc w przypadku gdy podstawą do emisji obligacji jest aktywo bankowe polegające na udzieleniu kredytu na dom, mamy do czynienia z sytuacją, w której te przychody, te korzyści rozkładałyby na wiele lat. Mamy zatem do czynienia z niezrównoważeniem polegającym na tym, że podatek przychodzi zapłacić od razu, podczas gdy ewentualne korzyści finansowe wynikające przede wszystkim z zysku odsetkowego z kredytów, które zostały udzielone, są określone w czasie i rozbite na szereg przyszłych okresów. Propozycja, która jest zawarta w druku sejmowym nr 1610, zmierza do udrożnienia tego mechanizmu, czyli do wprowadzenia proporcjonalnego rozliczenia opodatkowania w zależności od osiąganych korzyści z tytułu udzielonych kredytów. Podatek nie będzie płacony od razu, tylko będzie płacony w miarę, jak banki będą uzyskiwały korzyści odsetkowe z tytułu kredytów, które zostały udzielone. Dojdzie więc do swoistego spasowania jednej i drugiej strony transakcji. Ten mechanizm oczywiście znamy już z przepisów rachunkowych, bo dokładnie w ten sposób funkcjonują znane z przepisów o rachunkowości międzyokresowe rozliczenia kosztów czy międzyokresowe rozliczenia przychodów. Otóż jeżeli firma decyduje się na inwestycję, to inwestycja nie jest wpisywana w koszty jednorazowo, w jednym okresie podatkowym, tylko jest amortyzowana przez szereg lat i tak naprawdę ten mechanizm, który zostaje zaprezentowany w przedłożeniu zawartym w druku nr 1610, tego dotyczy. Rozwiązania dotyczące Krajowego Funduszu Kapitałowego wynikają ze struktury funkcjonowania, ze sposobu funkcjonowania tej spółki. Mianowicie, jak Wysoka Izba doskonale wie, Krajowy Fundusz Kapitałowy jest spółką akcyjną, której 100-procentowym właścicielem jest na dzisiaj Bank Gospodarstwa Krajowego. Zadaniem Krajowego Funduszu Kapitałowego jest finansowanie różnych przedsięwzięć rozwojowych, najczęściej w formie venture capital, które mają za zadanie, po pierwsze, doprowadzić do zwiększenia efektywności i innowacyjności polskiej gospodarki, po drugie, dać możliwość wyposażenia w kapitał przedsięwzięć, które są dopiero w pierwszych fazach wzrostu i które charakteryzują się wysokim zapotrzebowaniem na ten kapitał. Jeśli chodzi o sposób finansowania Krajowego Funduszu Kapitałowego, to mamy następujące źródła: Ministerstwo Gospodarki - w kwocie 54 278 tys. zł, dotacja z Programu Operacyjnego ˝Innowacyjna gospodarka˝ w kwocie 646 800 tys. zł i dotacja ze Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy w wysokości prawie 171 mln zł. Czego dotyczy problem? Krajowy Fundusz Kapitałowy został wyposażony w kapitał zakładowy w wysokości ok. 28 mln, natomiast środki pochodzące z dotacji - czy to ze strony Ministerstwa Gospodarki, czy to ze strony PO IG, czy to ze Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy - są to środki, które są uruchamiane sukcesywnie, tak jak są uruchamiane programy, w które angażuje się Krajowy Fundusz Kapitałowy. To powoduje, że na rachunkach powierniczych KFK ciągle znajdują się określone środki pieniężne, od których Krajowy Fundusz Kapitałowy uzyskuje przychód odsetkowy. Problem polega na tym, że tenże przychód odsetkowy nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób fizycznych, czyli inaczej niż sama dotacja, która jest przekazywana. A ponieważ Krajowy Fundusz Kapitałowy co do zasady nie wypracowuje zysków, to okazuje się, że koszty odsetkowe, które nie są zrównoważone przychodami odsetkowymi, bo przychody odsetkowe... przepraszam, podatek od przychodów odsetkowych nie jest zrównoważony tymi samymi przychodami, dlatego że przychody odsetkowe są reinwestowane przez Krajowy Fundusz Kapitałowy, w związku z czym podatek od zysków odsetkowych musi być księgowany w ciężar kapitału zakładowego Krajowego Funduszu Kapitałowego. Efekt: ok. 5 mln zł ubytku rocznie. Funkcjonując dalej w ten sposób, Krajowy Fundusz Kapitałowy w niedługim czasie będzie funkcjonował na ujemnych kapitałach, a więc tak naprawdę nie będzie miał możliwości realizacji celów, do których ta spółka została powołana. Skutki finansowe wprowadzenia tego rozwiązania nie powinny być większe, koszt finansowy wprowadzenia tego rozwiązania, a więc uszczuplenie dochodów budżetu państwa w części dotyczącej KFK nie powinno być większe niż 5 mln zł rocznie. Niemniej należy zwrócić uwagą na dwie rzeczy. Po pierwsze, ten skutek jest malejący, a więc im większa ilość środków jest uruchamiana, im niższe są stopy procentowe z jednej strony, tym z drugiej strony przychody odsetkowe, a więc podatek należny z tytułu przychodów odsetkowych, jest coraz niższy. Po drugie, musimy pamiętać o pozytywnym wpływie, jaki środki zaangażowane przez Krajowy Fundusz Kapitałowy, także z tytułu zysków odsetkowych, będą generowały dla polskiej gospodarki. Trzeba też wspomnieć o jednej jeszcze rzeczy, mianowicie dzisiaj tak naprawdę nie znamy statusu zysków odsetkowych, które są wypracowywane przez KFK, a więc nie wiemy, czy na koniec okresu rozliczeniowego w przypadku Programu Operacyjnego ˝Innowacyjna gospodarka˝ czy dotacji z Polsko-Szwajcarskiego Programu Współpracy nie trzeba będzie ich zwrócić do instytucji, z których środki uprzednio pochodziły, co oczywiście będzie generowało dodatkowy koszt po stronie Krajowego Funduszu Kapitałowego. Jeśli zaś chodzi o skutki finansowe rozwiązania, o którym mówiłem, zaproponowanego w pierwszej części projektu, a więc odnoszące się do kwestii sekurytyzacji z wykorzystaniem mechanizmu subpartycypacji, to zgodnie z wyliczeniami zawierającymi tylko i wyłącznie taki szacunek, że w najbliższym czasie jedynie 10% kredytów udzielanych na rynku finansowym zostanie zsekuratyzowanych, należy oczekiwać bezpośredniego skutku w postaci ubytku dochodów budżetu państwa w kwocie 65 mln zł, ale także dodatkowych przychodów, co w sumie powinno przełożyć się na kwotę wzrostu przychodów budżetu państwa o ponad 500 mln zł. Dziękuję bardzo.