Mówca: Marta Kubiak
Data: 2017-09-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość do projektu ustawy o zmianie ustawy o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1835, z projektami aktów wykonawczych. Wysoka Izbo! Minister spraw wewnętrznych i administracji przedłożył projekt ustawy, którego celem jest usprawnienie i urealnienie rzeczywistego nadzoru nad podległymi instytucjami i służbami. Nadzór ministra będzie realizowany przy pomocy inspektora nadzoru wewnętrznego, którego działania będą miały charakter wspierający ministra w sprawowaniu nadzoru. Inspektor będzie wykonywał swoje zadania przy pomocy Biura Nadzoru Wewnętrznego. W obecnym stanie prawnym problemem jest brak przepisów, które tworzyłyby całokształt zadań oraz obowiązków nadzorczych, jakie minister spraw wewnętrznych i administracji zobowiązany jest zapewnić z racji kompetencji i powierzonych zadań. Niezbędne jest stworzenie mechanizmów wzmacniających dotychczasowe instrumenty ministra nad nadzorowanymi służbami, które korzystają z takiego zakresu kompetencji ustawowych, które przewidują możliwość ingerencji w prawa i wolności obywatelskie, a także wykonują zadania mogące powodować określone zagrożenia korupcyjne. Wspomniane ryzyka zobowiązują nas do wypracowania rozwiązań, które wzmocnią możliwość realnego oddziaływania nadzorczego ministra. Minister powinien mieć możliwość diagnozowania sytuacji, rozpoznawania negatywnych zjawisk oraz zdarzeń i przeciwdziałania im przez odpowiednie instrumenty. Niezwykle istotne jest zagwarantowanie ministrowi uprawnień w zakresie ujawniania i monitorowania zachowań naruszających zasady etyki zawodowej, aby zagwarantować najwyższe standardy działania nadzorowanych służb. Aby osiągnąć pełen obiektywizm, należy poddać służby cywilne nadzorowi ze strony ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który na podstawie uzyskanych informacji będzie mógł nie tylko ocenić poszczególne stany faktyczne, lecz również w przypadku powtarzających się nieprawidłowości wdrażać rozwiązania o charakterze korygującym lub systemowym. Należy również zapewnić możliwość ujawniania i analizowania przez cywilny organ nadzoru nieprawidłowości zaistniałych w związku z prowadzonymi czynnościami wyjaśniającymi i postępowaniami dyscyplinarnymi w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu oraz Państwowej Straży Pożarnej. Jak wynika z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, minister kieruje, nadzoruje i kontroluje działalność podporządkowanych organów, urzędów i jednostek. Problem w tym, że przywołane powyżej przepisy nie dostarczają instrumentów, które umożliwiłyby rzeczywistą diagnozę sytuacji w nadzorowanych podmiotach, a także umożliwiłyby w pełni efektywne przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom. Takowe instrumenty istnieją, jednak pozostają one jedynie w dyspozycji niektórych centralnych organów administracji rządowej podległych ministrowi. Instrumenty takowe posiadają komendanci główni Policji i Straży Granicznej. Zadania tych organów są realizowane przy pomocy biur spraw wewnętrznych. Problemem jest, że minister dysponuje głównie informacjami przetworzonymi przez wskazane organy bez możliwości autonomicznego i bezpośredniego działania. Istotą tego projektu jest nadanie ministrowi spraw wewnętrznych i administracji uprawnień porównywalnych do tych, którymi dysponują podległe mu organy. Obecny stan prawny instrumentami nadzorczymi obejmuje Policję i Straż Graniczną, pozostawiając poza kontrolą Biuro Ochrony Rządu i Państwową Straż Pożarną. Przedstawiany projekt stwarza możliwość prowadzenia działań przez nowo powołaną komórkę podległą bezpośrednio ministrowi, lecz nie przewiduje takiego obowiązku, tak więc Biuro Nadzoru Wewnętrznego zajmowałoby się sprawami szczególnymi, które podważają zaufanie społeczne do instytucji państwa. Jeśli chodzi o wcześniej wspomniane biura spraw wewnętrznych, komend głównych Policji i Straży Granicznej, staną się one jednostkami organizacyjnymi nazwanymi biurami spraw wewnętrznych Policji i Straży Granicznej, lecz charakter zadań nowych jednostek zostanie niezmieniony. Warto zwrócić uwagę na problem obecnego stanu prawnego, gdzie minister nadzorujący służby może otrzymywać wyłącznie materiały przetworzone. Proponowany projekt ustawy eliminuje ryzyko subiektywizacji doboru przekazywanych informacji oraz formułowania na tej podstawie ocen. W imieniu Klubu Parlamentarnego (Dzwonek) Prawo i Sprawiedliwość rekomenduję przyjęcie projektu ustawy i skierowanie go do dalszych prac w Sejmie.