Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2023-07-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicja Obywatelska pragnę przedstawić nasze stanowisko, którego nie zmieniły obrady komisji. Ten projekt, który jest usilnie forsowany przez Ministerstwo Infrastruktury, czyli tzw. specustawa odrzańska, miał być odpowiedzią na katastrofę ekologiczną na Odrze, a także na zapowiedź pani minister Moskwy, że ta katastrofa najprawdopodobniej się powtórzy i w zasadzie nic przed nią nie uchroni. Jeśli się nic nie robi - rząd, mówię to do rządu PiS-u - przez wiele, wiele miesięcy, to wymyśla się na chybcika specustawy. Ta specustawa powinna się tak naprawdę nazywać: o dewitalizacji Odry, a nie: o rewitalizacji Odry, dlatego proponujemy zmianę tytułu, co przedkładam w poprawkach, na: ustawa o zmianie ustawy - Prawo wodne. Zarówno tryb procedowania nad projektem ustawy, jak i jego treść pomijają rekomendacje tego wstępnego raportu rządowego i raportu naukowców. To idzie dokładnie w poprzek, panie eksministrze, w poprzek tych zaleceń, narusza podstawowe zasady i prawa dotyczące ochrony środowiska. Ten projekt powinien być odrzucony, o co zresztą składaliśmy wniosek, w pierwszym czytaniu i nie powinien uzyskać poparcia. W imieniu klubu złożyłam tu poprawki, które mają wyeliminować najbardziej niebezpieczne rozwiązania. Będziemy jednak rekomendować głosowanie przeciw tej ustawie. Ta ustawa w ogóle nie odnosi się do kluczowych problemów, jeśli chodzi o ochronę polskich rzek, przyczyn, które stały się praprzyczyną tej katastrofy. Są to szkodliwe inwestycje hydrotechniczne, które zdaniem naukowców sprzyjają zakwitowi złotych alg, które skutkują stratami ekonomicznymi i środowiskowymi. Lista tych kwestii, wyciągnięta z zakurzonych szaf, została wrzucona przez ministra Gróbarczyka do tej ustawy. Chodzi o zasolenie i nadmierne zanieczyszczenie przemysłowe, brak skutecznego monitoringu rzek, wadliwy system zgód wodnoprawnych, brak czytelnego podziału odpowiedzialności, rozmyte kompetencje, nieskuteczne mechanizmy prawne dotyczące zarządzania zasobami wodnymi, które są zresztą niezgodne z ramową dyrektywą wodną, i brak rozwiązań umożliwiających adekwatną odpowiedź na sytuacje kryzysowe. Oczywiście wbrew wcześniejszym zapowiedziom projekt nie był poddany konsultacjom społecznym. Kluczowym elementem projektu jest lista tych odkurzonych inwestycji na Odrze i w jej dorzeczu, których nie potrafiliście przepchnąć ani kolanem, ani w żaden inny sposób, których finansowanie wstrzymał w tej chwili Bank Rozwoju Rady Europy. Kolejny będzie Bank Światowy. Lanie betonu do Odry i innych polskich rzek nie sprzyja powstrzymywaniu kolejnych katastrof ekologicznych, nie powstrzyma ich, wręcz im sprzyja i zwiększa to ryzyko. Specustawa postuluje tak naprawdę realizację na rympał inwestycji, które stoją w sprzeczności z rekomendacjami waszego rządowego zespołu i raportu. (Poseł Anna Paluch: Cóż to za słownictwo, pani poseł?) Ten projekt idzie również w poprzek ugruntowanej wiedzy naukowej o funkcjonowaniu ekosystemów rzecznych i nie pozwoli Polsce osiągnąć dobrego stanu wód do 2027 r., czego wymaga od nas ramowa dyrektywa wodna. Nie rozwiąże też zasadniczego problemu, jakim jest zasolenie rzek przez ścieki z kopalń. Tu potrzebne są systemowe rozwiązania, wspieranie inwestycji i dobre rozwiązania monitoringowe. Inwestycje w budowę oczyszczalni ścieków są oczywiście potrzebne, tylko że PiS wydaje na nie dwa razy mniej niż rządy PO i PSL. Wystarczy do tego realizacja krajowego programu oczyszczania ścieków. Nie trzeba wpisywać czegoś, co już jest regulowane, do tej ustawy. To jest po prostu przykrywanie niekompetencji i braku pracy. Proponowane rozwiązania są niedopracowane, merytorycznie złe i prawnie złe. Potęgują chaos w zarządzaniu wodami powierzchniowymi. W tej chwili kompetencje są rozproszone w czterech ministerstwach: w Ministerstwie Infrastruktury, Ministerstwie Klimatu i Środowiska, MSWiA, a teraz jeszcze doszło do tego ministerstwo rolnictwa. To kuriozum - specjalna nowa Inspekcja Wodna (Dzwonek), nowa służba, którą będziemy rozpoznawać po guzikach, po złotych wężykach, po mundurkach, czapeczkach i bucikach. Ta ustawa nadaje się tylko do kosza. (Oklaski)