Mówca: Marcin Kierwiński
Data: 2017-02-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu wnioskodawców przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego zawarty w druku nr 1166. Szanowni Państwo! Ta ustawa w swojej konstrukcji jest bardzo prosta i czytelna. Chodzi nam o to, aby zmienić dwa istniejące artykuły Kodeksu postępowania karnego, art. 209 i art. 210. Oba dotyczą raczej trudnych obowiązków prokuratorów w kwestiach dotyczących otwarcia zwłok celem przeprowadzenia sekcji zwłok i wydobycia z grobu, tzw. ekshumacji. Temat ten kilka miesięcy temu stał się tematem bardzo, bardzo gorącym i był przedmiotem bardzo ożywionej i gorącej, trudnej dla wielu osób dyskusji. W tym projekcie ustawy proponujemy, aby prokurator, który prowadzi dane śledztwo, mógł odstąpić od oględzin zwłok wtedy, kiedy uzna, że ze względu na prowadzone przez niego śledztwo i inne przesłanki, które w tym śledztwie się pojawiają, nie zachodzi potrzeba dokonania sekcji zwłok. Drugi artykuł dotyczy bardzo, bardzo ważnej kwestii wprowadzenia możliwości zażalenia na decyzję prokuratury dotyczącą tzw. ekshumacji. Prawo do zaskarżenia każdej decyzji jest jednym ze standardów konstytucyjnych i dziwne jest, że w przypadku decyzji dotyczącej ekshumacji to postanowienie prokuratury nie może być w aktualnym kształcie zaskarżane. Ten projekt nowelizacji powstał oczywiście w bardzo konkretnej sytuacji. Opisujemy to w uzasadnieniu. Mianowicie chodzi o kwestię zarządzonych ekshumacji ofiar katastrofy smoleńskiej. Kontekst jest taki, że wiele rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej nie godzi się z arbitralną decyzją prokuratury, próbowało na drodze istniejącego prawa składać zażalenie na tę decyzję, zażalenie takie niestety w aktualnej stanie prawnym, tak jak mówiłem, nie istnieje. Wydaje się to dziwne, bo możliwość zażalenia powinna istnieć. Decyzja o ekshumacji jest decyzją bardzo mocno ingerującą w uczucia bliskich, jest decyzją szalenie traumatyczną dla rodziny ofiary każdej katastrofy, na pewno także dla rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej. Wydaje się zasadne, żeby możliwość zaskarżenia tej arbitralnej decyzji prokuratury po prostu istniała. Oczywiście każdą z tych spraw dotyczących zażalenia zajmowałby się sąd, ale ta zmiana byłaby wyjściem, próbą zrozumienia uczuć i emocji tych rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej, które po prostu w przypadku swoich bliskich nie chciały się zgodzić na ekshumacje. Kiedy słuchaliśmy wielu wypowiedzi prokuratorów aktualnie prowadzących śledztwo w sprawie katastrofy smoleńskiej, padały tego typu zdania, że niestety od tych ekshumacji nie mogą odstąpić. To jest oczywiście kwestia interpretacyjna - czy mogą, czy nie mogą - bo różne głosy padały na ten temat. Ale z całą pewnością padały ze strony prokuratorów takie zdania: taki jest obowiązek prawny, my musimy to zrobić i nie ma możliwości zaskarżenia tej decyzji, cóż, chcielibyśmy nawet wczuć się w sytuację rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej, które nie godzą się na ekshumacje, ale nie możemy. Ta decyzja jest niezaskarżalna. Tym bardziej ta ustawa wychodzi naprzeciw tego, o czym mówili prokuratorzy. Jeżeli taka decyzja została wydana, to powinna być możliwość odwołania od niej - do decyzji sądu. Nie chcę wprowadzać tutaj zbyt wielkiej polityki, choć wszyscy wiemy, że katastrofa smoleńska jest tym, co bardzo głęboko nas dzieli: dzieli scenę polityczną, dzieli także Polaków. Wdarło się tu wiele polityki, wiele niedobrych emocji, ale z całą pewnością arbitralna decyzja prokuratury dotycząca ekshumacji ciał wszystkich ofiar katastrofy smoleńskiej tych emocji nie ostudziła. Ona raczej te emocje podgrzała i uczyniła ten spór jeszcze bardziej gorącym, bo zaingerowała w takie bardzo bolesne dla rodzin sfery życia. Tym bardziej wydaje się, że powinniśmy w tym zakresie zastosować ten standard konstytucyjny mówiący o tym, że od każdej decyzji powinna istnieć możliwość odwołania, zwłaszcza że - tak jak powiedziałem - na tym etapie jest to arbitralna decyzja prokuratury. Odnoszę to do kwestii rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej, do tego, co dzieje się z ekshumacjami smoleńskimi, dlatego że na podstawie tego złożyliśmy ten projekt ustawy, ale wydaje się, że problem jest znacznie, znacznie głębszy i to, że możliwość wniesienia tego zażalenia nie istnieje, jest oczywistym przeoczeniem w polskim prawie. Polskiej ochronie konstytucyjnej, ochronie prawnej podlega szacunek i cześć dla osób zmarłych, podlegają także uczucia bliskich i w tym kontekście to zaskarżenie wydaje się jeszcze bardziej zasadne. Liczę, że ponad podziałami w sprawie, które nas różnią, jeżeli chodzi o kwestię katastrofy smoleńskiej, będziemy także potrafili spojrzeć trochę oczami tych rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej, które po prostu na te ekshumacje się nie godzą. Tym ludziom też należy się głęboki szacunek i oszczędzenie im - jeżeli sobie tego nie życzą - traumy związanej z tym, co wydarzyło się w Smoleńsku. Stąd taki projekt ustawy. Liczę, że będzie on szeroko poparty przez kluby parlamentarne. W tej sprawie naprawdę ucieknijmy od bieżącej polityki, postarajmy się wsłuchać w głosy tych, którzy zostali bardzo mocno doświadczeni katastrofą smoleńską, którzy stracili w niej bliskich, którzy tej traumy nie chcą raz jeszcze przeżywać. Oni też powinni mieć możliwość wypowiedzenia się w tej sprawie i też powinni mieć możliwość odwołania się od arbitralnej decyzji prokuratury. Jestem oczywiście do dyspozycji, jeżeli będą jakiekolwiek pytania. Bardzo dziękuję. (Oklaski)