Mówca: Iwona Ewa Arent
Data: 2014-01-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w sprawie sprawozdania z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych za rok 2012. Według art. 20 ustawy o ochronie danych osobowych generalny inspektor ochrony danych osobowych ma obowiązek raz w roku złożyć Sejmowi sprawozdanie ze swojej działalności wraz z wnioskami wynikającymi ze stanu przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych. Jest to także wytyczna dyrektywy Unii Europejskiej z 1995 r. Informacja przedstawiona przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych jest obszerna, wyczerpująca. Jedną z najistotniejszych kwestii, o których wspomina pan minister, jest wzrost liczby zbiorów zgłaszanych do rejestracji w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Ogromnie wzrasta także liczba skarg kierowanych do generalnego inspektora. To dowodzi, że nastąpił znaczy wzrost świadomości obywateli w zakresie prawa do ochrony prywatności i ochrony danych osobowych. Obywatele zaczęli się interesować zabezpieczeniem swoich danych osobowych przez różne instytucje, takie jak: banki, sklepy, serwisy internetowe, ale także urzędy państwowe, instytucje państwowe. Skargi i interwencje czy prośby o interpretację pokazują, że obywatele mają świadomość zagrożenia, jakie niesie niedochowanie zasad ochrony ich danych osobowych. Należy przy tym zaznaczyć, że - jak wspomniał pan minister - w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nie wzrosło zatrudnienie, natomiast znacznie wzrosła liczba zgłaszanych zbiorów i skarg, a przy tym wzrosła także liczba wydawanych decyzji. Może należałoby bardziej zdecydowanie, panie ministrze, zażądać zwiększenia finansowania z przeznaczeniem na utworzenie nowych etatów, a przy tym na sprawniejszą obsługę w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Najwięcej skarg, które wpłynęły do GIODO, dotyczyło przetwarzania i ochrony danych osobowych przez banki i instytucje finansowe. Wydaje się, że są to bardzo ważne kwestie, bowiem banki i instytucje finansowe wykorzystują - jak same twierdzą - dane osobowe swoich klientów w celach archiwalnych, a de facto wiele osób nie staje się ich klientami. Bardzo często po odmowie udzielenia pożyczki czy kredytu takie osoby nie zostają klientami banków, a dane osobowe pozostają w archiwach banków. Trzeba tu zaznaczyć, że należy staranniej pilnować, aby nasze dane gromadzone w instytucjach finansowych były szczególnie zabezpieczone, choćby przed bezprawnym - czy może nie bezprawnym, ale pochopnym - przekazywaniem firmom windykacyjnym naszych danych osobowych. Wiele skarg dotyczyło firm internetowych, które bez zgody użytkowników przetwarzały ich dane osobowe. Pan minister wspomniał także o ważnych sprawach, które dotyczyły ujawnienia danych osób, które zamieszczają w Internecie szkalujące treści. Myślę, że ta kwestia jest bardzo ważna i generalny inspektor powinien zachować szczególną wrażliwość w przypadku takich skarg. Nastąpił wzrost liczby skarg na administrację publiczną. Jest to prawdopodobnie związane z tym, że coraz więcej zbiorów prowadzonych jest na poziomie gmin, o czym pan minister powiedział. Oczywiście z góry wiemy, że być może gminy są gorzej przygotowane do gromadzenia i zabezpieczania danych osobowych. Należałoby przeprowadzać szkolenia czy zwrócić szczególną uwagę na przygotowanie gmin czy instytucji na poziomie gminnym do zabezpieczania i ochrony danych i zgodnego z prawem ich przetwarzania. Chciałabym następnie wspomnieć o skargach dotyczących przetwarzania danych osobowych w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji. Jak powiedział pan minister, kilkakrotnie nakazywał komendantowi głównemu Policji usunięcie danych skarżących z tego systemu. Oczywiście niektóre decyzje generalnego inspektora zostały zakwestionowane przez sądy administracyjne. Chciałabym przy tej kwestii zwrócić uwagę na to, że niedopuszczalne jest, aby były różne orzecznictwa sądów w podobnej sprawie czy w takiej samej sprawie, a także nie może być takiej sytuacji, aby były różnice interpretacyjne - o czym mówił pan minister - pomiędzy organami administracji publicznej. Jak wspomniał pan minister, przepisy Krajowego Systemu Informacyjnego Policji muszą być jak najszybciej uaktualnione. W 2013 r. wydane zostało rozporządzenie wykonawcze mówiące o przetwarzaniu danych przez Policję. I słusznie, wydaje mi się, pan minister, generalny inspektor ochrony danych osobowych zwraca uwagę, że takie kwestie powinny być ujęte w ustawie, a nie uregulowane rozporządzeniem. Polski rząd powinien podjąć taką inicjatywę ustawodawczą. Mam nadzieję, że pan minister zwracał się i będzie się zwracał z wnioskiem do premiera dotyczącym tej sprawy. Mam przy tym nadzieję, że pan minister działał w tym kierunku, aby zapoznać rząd z problemami wynikającymi z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Następna kwestia, na którą chciałabym zwrócić uwagę, dotyczy porad i interpretacji przepisów. Nastąpił wzrost takich pytań od 2007 r. o 300%. Generalny inspektor ochrony danych osobowych ma prawo kierowania wystąpień do organów administracji publicznej, ale też wystąpień indywidualnych. Jak zwrócił uwagę pan minister, bardzo niepokojący jest fakt, że adresatami tych wystąpień były głównie podmioty administracji publicznej. Jest to niedopuszczalne, aby organy administracji publicznej nie były przygotowane na zgodne z ustawą przestrzeganie praw obywatelskich i zgodne z prawem zabezpieczenie danych osobowych obywateli. Chciałabym w tym miejscu zwrócić uwagę na niepokojącą wypowiedź pana ministra, pan minister o tym mówił. Otóż Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zaczyna mieć duże kłopoty, jeżeli chodzi o przetwarzanie informacji, szybkość przetwarzania informacji. Generalny inspektor ma coraz większe kłopoty ze słusznymi zastrzeżeniami dotyczącymi bezczynności organów. Oczywiście przy braku możliwości zwiększenia liczby etatów i wzrastającej liczbie spraw generalny inspektor ochrony danych osobowych musi dokonywać selekcji zgłaszanych spraw, najczęściej dotyczy to pytań o interpretację. Tak nie może być, to jest niedopuszczalne, aby instytucja państwowa nie mogła wykonywać wszystkich obowiązków, do których została powołana, z prozaicznych przyczyn związanych z brakiem wzrostu w budżecie środków na finansowanie tej instytucji. Generalny inspektor ochrony danych osobowych powinien pomagać obywatelom w uświadomieniu sobie, na czym polega ochrona ich praw i wolności - pan minister o tym mówił - a z powodu braku środków budżetowych, niestety, biuro nie radzi sobie z rozpatrywaniem wpływających skarg. Absolutnie nie mam pretensji do pana ministra, bo skoro nie ma pieniędzy, to trudno wywiązać się z tych obowiązków rzetelnie. Bardzo niepokojące jest także działanie prokuratury, która bardzo często zawiadomienia generalnego inspektora ochrony danych osobowych traktuje jako zdarzenia mniejszej wagi i nie wszczyna postępowań, bądź je umarza. Należałoby przyjrzeć się w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka działaniom prokuratury w zakresie spraw związanych z zawiadomieniami generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Chciałabym jeszcze wspomnieć o kontrolach, które przeprowadza generalny inspektor. Tu także sprawa rozbija się o brak środków, bowiem, o zgrozo, GIODO jest w stanie przeprowadzać kontrole tylko w Warszawie, bo nie stać go na wyjazdy i kontrole poza Warszawą. Taka sytuacja jest niedopuszczalna. W roku 2012 generalny inspektor ochrony danych osobowych po raz pierwszy prowadził działania egzekucyjne w trakcie całego roku. Tu jest radosna wiadomość, że decyzje GIODO są wykonywane, więc nie nałożono żadnej grzywny. To taka radosna wiadomość, że przynajmniej instytucje dostosowują się do wytycznych. O wielu sprawach można by jeszcze mówić. Na zakończenie wspomnę jeszcze o jednej kwestii. Niepokojące są informacje dotyczące realizacji obowiązków informacyjnych ochrony zdrowia. Generalny inspektor zakwestionował standardy legislacyjne przy wydawaniu rozporządzeń ministra zdrowia. Pan minister wspominał także, że generalny inspektor współpracował w 2012 r. z Narodowym Funduszem Zdrowia przy tworzeniu systemu eWUŚ. Czy dobrze funkcjonuje system eWUŚ, przekonamy się tak naprawdę w tym roku i w latach następnych, choć początki funkcjonowania systemu nie były imponujące, wszyscy to pamiętamy. Na zakończenie chciałabym podziękować panu ministrowi za obszerne, wyczerpujące sprawozdanie z działalności... (Dzwonek) Już kończę, pani marszałek. ...ale także zwrócić uwagę, że nie ma w sprawozdaniu konkretnych sugestii zmian legislacyjnych. Generalny inspektor ochrony danych osobowych powinien proponować Wysokiej Izbie konkretne rozwiązania legislacyjne i na to czekamy. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Po przeanalizowaniu sprawozdania i wysłuchaniu generalnego inspektora ochrony danych osobowych uważamy, że sprawozdanie zasługuje na przyjęcie, bowiem wątpliwości związane z działalnością generalnego inspektora ochrony danych osobowych dotyczą nie samego działania generalnego inspektora, ale niewywiązywania się, powiedzmy, rządu z zapewnienia odpowiedniego finansowania Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Dziękuję.