Mówca: Ewa Malik
Data: 2017-10-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Sektor górnictwa węgla kamiennego jest jednym z najważniejszych w polskiej gospodarce, dlatego rozwiązywanie problemów w tym sektorze ma duże znaczenie dla państwa. W ostatnim okresie szczególnie górnictwo węgla kamiennego przeszło dużą zmianę. Po wielu latach zaniedbań doprowadzono do zatrzymania tragicznej sytuacji i spadania górnictwa w przepaść. Od blisko 2 lat zmiana podejścia do górnictwa węglowego dotyczyła głębokich przemian organizacyjnych i prawnych. Wiedzieliśmy wszyscy, co się działo w latach 2012-2015. To poprzedni rząd PO-PSL dopuścił do wypowiedzenia należnych świadczeń górniczych, które tradycyjnie już otrzymywali emeryci i renciści górniczy. Przejęliśmy te uprawnienia po poprzednikach. Problemy z realizacją prawa do bezpłatnego węgla rozpoczęły się kilka lat temu, kiedy z uwagi na pogarszającą się sytuację finansową przedsiębiorstwa górnicze zaczęły wypowiadać prawo do deputatu węglowego emerytom i rencistom. Działania te wpłynęły co prawda na poprawę sytuacji finansowej przedsiębiorstw górniczych, przede wszystkim doraźnie, ale jednocześnie przyczyniły się do zróżnicowania uprawnień do bezpłatnego węgla wśród emerytów i rencistów górniczych. Od tego momentu środowisko emerytów i rencistów górniczych domagało się uregulowania kwestii prawa do bezpłatnego węgla dla tej grupy uprawnionych, stojąc na stanowisku, że deputat węglowy - czy to w naturze, czy w formie ekwiwalentu pieniężnego - stanowi element wynagrodzenia pracownika lub emeryta. Deputat węglowy, czyli uprawnienie do określonej ilości bezpłatnego węgla rocznie, to bardzo stare uprawnienie górnicze, przysługujące tradycyjnie zarówno pracownikom, jak i emerytom czy rencistom górniczym, mające na celu chociaż częściowe wyrównanie niewysokich świadczeń. Dla wielu emerytów i rencistów ekwiwalent pieniężny był sposobem na podreperowanie skromnego budżetu. Kwota 10 tys. zł jest kwotą znaczną, jednak biorąc pod uwagę niezbyt wysokie dochody emerytów i rencistów oraz zaspokajanie ich codziennych potrzeb - wiadomo: jedzenie, opłaty, lekarstwa - nie poprawi w sposób znaczący jakości ich życia. Nie można wykluczyć, że nie otrzymując bezpłatnego węgla od kilku lat, emeryci ci musieli się często zapożyczać, aby zakupić węgiel na zimę czy też zaspokoić swoje podstawowe potrzeby. Przypominam, że sprawa emeryckiego węgla rozpoczęła się w 2012 r., kiedy spółki węglowe, szukając oszczędności, zaczęły wypowiadać prawo do deputatu dla emerytów i rencistów. W 2014 r. niektóre przedsiębiorstwa górnicze podjęły decyzję o likwidacji lub zawieszeniu na 3 lata uprawnień emerytów i rencistów do deputatu. Na przykład w Kompanii Węglowej deputat dla emerytów, rencistów i ich zstępnych został zlikwidowany od 2015 r., zaś w Katowickim Holdingu Węglowym od 2015 r. nastąpiło zawieszenie prawa do deputatu węglowego na okres 3 lat. Projektowana ustawa obejmuje grupę ok. 235 tys. osób, którą stanowią emeryci i renciści, którzy mieli ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pobierali emeryturę lub rentę, otrzymywali bezpłatny węgiel na podstawie układów zbiorowych pracy, porozumień i innych regulacji obowiązujących w przedsiębiorstwie górniczym, a wspomniane układy zbiorowe pracy, porozumienia i inne regulacje utraciły moc obowiązującą przed dniem wejścia w życie przedkładanej ustawy na skutek zawartych porozumień lub dokonanych wypowiedzeń. Do tego grona zaliczają się także wdowy, wdowcy, sieroty mające ustalone prawo do renty rodzinnej po emerycie lub renciście, czyli osoby, które po roku 2015 w większości nie mogły skorzystać z innych działań restrukturyzacyjnych skierowanych do sektora górniczego. Pomysł jednorazowej wypłaty świadczenia w kwocie 8-9 tys. zł na osobę w zamian za zrzeczenie się roszczeń do deputatu w kolejnych latach był już rozpatrywany jesienią ub. r. W toku dalszych prac rząd opracował projekt ustawy, zgodnie z którym jeszcze w tym roku (Dzwonek) rodziny emerytów i rencistów górniczych dostaną po 10 tys. zł rekompensaty za utracone deputaty węglowe. W sumie ma to kosztować budżet państwa ponad 2,3 mld zł. Nie przedłużając, chciałabym zakończyć stwierdzeniem, że Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera przedstawione w druku nr 1881 rozwiązanie problemu zadośćuczynienia górniczym emerytom i rencistom z tytułu trwałej utraty prawa do bezpłatnego węgla i wnosi do Wysokiego Sejmu o pilne uchwalenie rządowego projektu ustawy o świadczeniu rekompensacyjnym. Dziękuję. (Oklaski)