Mówca: Michał Tomasz Pacholski
Data: 2012-10-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w sprawie rządowego projektu ustawy Prawo pocztowe (druk nr 801). Projekt jest implementacją tzw. trzeciej dyrektywy pocztowej Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r., mającej na celu doprowadzenie do całkowitego uwolnienia rynku usług pocztowych w Polsce i stworzenia na nim równych warunków konkurencji dla wszystkich funkcjonujących na nim operatorów pocztowych. Niestety muszę powiedzieć, że jak zwykle polski rząd nie wywiązał się z nałożonych obowiązków. Nowe przepisy Prawa pocztowego faworyzują Pocztę Polską. Nadal są w nim zapisy, które albo umożliwiają Poczcie obchodzenie prawa, albo poprzez przywileje finansowe i prawne dają jej przewagę nad konkurencją. Poprzez odpowiednie definicje i rozwiązania zastosowane w ustawie pozostawiono Pocztę Polską monopolistą w takich dziedzinach jak obsługa administracji publicznej, sądów, prokuratury, Policji czy urzędów skarbowych, między innymi poprzez pozostawienie zwrotnemu potwierdzeniu odbioru mocy dokumentu urzędowego jedynie w przypadku wydania przez pocztę czy też poprzez pozostawienie rangi stempla pocztowego, datownika urzędu pocztowego, zamiast wprowadzenia określenia, iż decydująca jest data nadania lub fizycznego doręczenia przesyłki. Inną bardzo ważną dziedziną jest monopol na dostarczanie emerytur i rent. Na 7,5 mln emerytów i rencistów obsługiwanych przez ZUS prawie połowa, 42%, korzysta z usług listonosza. ZUS płaci za to Poczcie Polskiej ok. 270 bln rocznie. Jest to więc ogromny rynek, o który warto walczyć, co stwarza pole do popisu dla operatorów prywatnych. Projekt zmian w Prawie pocztowym daje wyłączność na dostarczanie rent i emerytur Poczcie Polskiej i to zarówno z ZUS, jak i z KRUS, który dotychczas stosował przetargi niejednokrotnie wygrywane przez operatorów prywatnych. Zgodnie z zapisami projektu ustawy Poczta Polska na najbliższe trzy lata zostaje tzw. operatorem wyznaczonym. O wyborze operatora na następne 10 lat ma zdecydować konkurs, jednak już dziś wiadomo, że wygra go Poczta Polska. Warunkiem udziału w konkursie jest bowiem świadczenie przez wyznaczonego operatora usług powszechnie, na terenie całego kraju, co praktycznie eliminuje prywatne poczty z konkursu, gdyż nie posiadają one sieci placówek na terenie całego kraju. Sformułowany w ten sposób przepis stwarza ministerstwu możliwość udzielenia pomocy publicznej Poczcie Polskiej. Prywatni operatorzy proponują, aby zamiast jednego, ogólnopolskiego konkursu przeprowadzić konkursy regionalne, w których mieliby szansę wziąć udział prywatni operatorzy. Już obecnie ZUS i KRUS płacą zawyżone o 40% stawki za dostarczanie emerytur i rent, podobnie administracja publiczna. Dlaczego nowe Prawo pocztowe ma podtrzymywać ten stan? Wdrożenie dyrektywy unijnej ma doprowadzić do uwolnienia rynku pocztowego, jego demonopolizacji i wprowadzenia zdrowej konkurencji. To nie będzie możliwe w przypadku utrzymania zapisów stawiających Pocztę Polską w uprzywilejowanej pozycji. Zastrzeżenia prywatnych operatorów pocztowych budzi także przyjęta w projekcie definicja masowego nadawcy pocztowego. Projektowany przepis stanowi bowiem, że nadawcą masowym jest podmiot nadający na podstawie umowy o świadczenie usługi pocztowej zawartej w formie pisemnej przesyłki danego rodzaju w liczbie przekraczającej 100 tys. sztuk rocznie, z wyłączeniem podmiotów zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Powyższe wyłączenie będzie oznaczało, że usługi pocztowe świadczone na rzecz podmiotów z jednej z wyżej wymienionych kategorii zawsze będą zaliczane do kategorii powszechnych usług pocztowych. Z kolei biorąc pod uwagę projekt ustawy z dnia 25 maja 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, od podatku VAT zwolnione będą wszystkie powszechne usługi pocztowe świadczone przez operatora obowiązanego do świadczenia tych usług, tj. operatora wyznaczonego, czyli Pocztę Polską. Przyjęcie zaproponowanej definicji nadawcy masowego spowoduje powstanie nierównych warunków konkurencji na rynku usług pocztowych, w segmencie zamówień publicznych na usługi pocztowe ogłaszanych przez jednostki sektora finansów publicznych oraz przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Ponadto nadal pozostaje definicja przekazu pocztowego jako usługi świadczonej przez operatora wyznaczonego, który ma posiadać wyłączne prawo przyjmowania przekazów pocztowych ze świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, w tym emerytalnych i rentowych, świadczeniami pomocy społecznej, a także przekazów pocztowych na tereny wiejskie. Podobnie wiele innych przepisów Prawa pocztowego stawia operatora wyznaczonego, a więc przez najbliższe 13 lat Pocztę Polską, w uprzywilejowanej pozycji, na przykład przepisy dotyczące oddawczych pocztowych skrzynek lokatorskich, dostępu do elementów infrastruktury pocztowej operatora wyznaczonego. Podsumowując, można stwierdzić, że tak przygotowany projekt nie daje możliwości liberalizacji rynku pocztowego. Jedynym pozytywnie odbieranym akcentem jest uwolnienie przedziału wagowego. Każdy z operatorów alternatywnych będzie mógł dostarczać korespondencję bez żadnych ograniczeń wagowych. Dotychczas doręczenie najlżejszych listów, o wadze do 50 g, było zastrzeżone dla Poczty Polskiej. Czytając omawiany projekt Prawa pocztowego, można odnieść wrażenie, że rząd nie podszedł do tego zagadnienia merytorycznie i kompleksowo. Próbując wdrożyć dyrektywę unijną, nie stworzył projektu, który w całości zrealizuje jej cel, tj. uwolnienie rynku usług pocztowych w Polsce. Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty, Klub Poselski Ruch Palikota wnosi o skierowanie projektu ustawy Prawo pocztowe do właściwej komisji sejmowej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)