Mówca: Jacek Protasiewicz
Data: 2022-04-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję, pani marszałek, podwójnie, również za słowa pozdrowień dla młodzieży z mojego rodzimego miasta. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Juliusz Mieroszewski, jeden z najciekawszych polskich publicystów, pisarzy politycznych zeszłego wieku, człowiek, który oddał sprawie polskiej serce i umysł, który swoje lata świetności publicystyczno-intelektualnej z konieczności musiał spędzać na emigracji, na wygnaniu w Londynie, był nie tylko, jak mówił o nim Jerzy Giedroyć, jednym z filarów, bez których nie powstałaby paryska ˝Kultura˝ i nie mogłaby być wydawana paryska ˝Kultura˝, tak ważna dla polskiej kultury w czasach PRL-u, gdy dużo ważniejsza od wartościowej myśli, refleksji i twórczości Polaków była propaganda, początkowo sowiecka, a później PRL-owska, komunistyczna. A zatem dobrze, że posłowie wnioskodawcy akurat tę postać wydobywają niejako z cienia historycznego, nadając jej rolę patrona nowej instytucji, która miałaby powstać w wyniku przekształcenia Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, również dlatego, że był on jednym z autorów ważnej koncepcji, która miała swoje korzenie jeszcze na początku niepodległego państwa polskiego, w poprzednim wieku, później troszkę zarzuconej, koncepcji partnerstwa, tej takiej myśli jagiellońskiej, żeby wobec sąsiadów, sąsiednich narodów wschodnich Polski być partnerami, a nie dominantami, żeby szukać porozumienia z narodami ukraińskim, białoruskim i litewskim. Jest to zatem rzeczywiście świetny kandydat do tego, ażeby nowo powstałe Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego pełniło dokładnie tę funkcję, żeby budowało mosty porozumienia intelektualnego, kulturalnego, ale też podwaliny pod porozumienia polityczne z naszymi wschodnimi sąsiadami, co jak wiadomo, nawet we współczesnej historii Polski nie jest i nie bywa łatwe. Zwłaszcza mam tu na myśli od czasu do czasu napięte stosunki polsko-litewskie czy wiele spraw polskich na Litwie niezałatwionych przy braku czasami oczywistej politycznej woli rządzących Litwą czy do niedawna jeszcze pewnej niechęci sąsiadów ukraińskich do tego, ażeby mówić szczerze o trudnej przeszłości. Nie powinno to centrum jednak, mając za główny cel porozumienie i zbliżenie pomiędzy tymi trzema sąsiednimi narodami a Polakami, tracić z oczu rosyjskich demokratów. Mam świadomość tego, jaka jest aktualna sytuacja: niesprawiedliwa, bezprawna, obrzydliwie egoistyczna wojna, uzasadniona zwykłą chęcią dominacji nad narodem ukraińskim przez Wielkorusów uosabianych przez Władimira Putina, ale jednak popieranego - o czym trzeba pamiętać - przez zdecydowaną większość społeczeństwa rosyjskiego, ale też społeczeństwa, które jest ofiarą dezinformacji i propagandy. A więc dobrze by było, gdyby centrum nie traciło z oczu również i tych dalszych sąsiadów -rosyjskich demokratów. I ostatnia rzecz warta odnotowania podczas prac, za którymi się opowiadamy, dalszych prac parlamentarnych nad projektem tej ustawy - chodzi o to, żeby zapewnić, żeby ta instytucja nie pokrywała się z podobnymi instytucjami, które już w Polsce działają, jak chociażby Fundacja Solidarności Międzynarodowej. Wiadomo, że wysiłków i starań nigdy za dużo, ale też staropolskie przysłowie mówi: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść. Więc dobrze byłoby te zadania pomiędzy poszczególne instytucje rozdzielić. Jesteśmy za tym, ażeby dalej pracować (Dzwonek) nad tym ciekawym, interesującym projektem. Dziękuję bardzo.