Mówca: Wiesław Szczepański
Data: 2020-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie nasze stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Służby Więziennej, druki nr 432 i 493. Projekt ten jest w części konsekwencją podpisanego w listopadzie 2018 r. porozumienia między ministrem a związkami zawodowymi. Reguluje sprawy, na które to środowisko od lat oczekiwało. Podstawowym celem projektu jest zapewnienie optymalnych warunków pełnienia służby dla funkcjonariuszy oraz stworzenia instrumentów prawnych motywujących ich do pozostania w służbie jak najdłużej. Jest to ustawa bardzo potrzebna, mówili o tym wszyscy na posiedzeniu komisji, zwłaszcza dlatego, że wiąże się to z liczbą wakatów w służbach mundurowych. W Policji to prawie 8 tys., w Straży Granicznej - ponad 1700, w Służbie Ochrony Państwa - blisko 700, a w Państwowej Straży Pożarnej - ponad 3300 osób. Projekt przewiduje wprowadzenie świadczenia motywacyjnego, które ma być przyznawane funkcjonariuszom poszczególnych służb po osiągnięciu 25 lat oraz zwiększenia wysokości tego świadczenia po osiągnięciu 28,5 roku. Winno to zapewnić ciągłość służby oraz niezakłócony jej przebieg, bo przecież na dzień dzisiejszy kilkanaście tysięcy funkcjonariuszy ma wypracowane 25 lat służby i niemal pełną wysługę. To duży odsetek tych, którzy skorzystaliby z przysługującej im emerytury, a mogłoby to spowodować niestety paraliż tych służb. Ustawa wprowadza dodatkowe świadczenia przysługujące funkcjonariuszom w postaci wyżywienia w naturze oraz świadczenia pieniężnego w zamian za wyżywienie w naturze. Wątpliwości budzi jednak określenie szczegółowych kwestii związanych z wyżywieniem funkcjonariuszy w akcie prawnym rangi ustawowej, a nie w rozporządzeniu. Przecież i tak minister został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia kluczowego zagadnienia, czyli wartości świadczenia pieniężnego w zamian za wyżywienie. Z zadowoleniem przyjmujemy fakt, iż ministerstwo przychyliło się do wniosku komisji i doprecyzowało przepisy związane z możliwością dostarczania bezpłatnego wyżywienia dla druhów ochotników. Projekt przewiduje szczegółowe uprawnienie komendantów głównych poszczególnych służb do zapewnienia ochrony prawnej funkcjonariuszowi, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie karne związane z wykonywaniem czynności służbowych, jeszcze przed zakończeniem postępowania oraz niezależnie od jego wyniku. Regulacja ta ma znajdować zastosowanie w szczególnych przypadkach, w których zapewnienie funkcjonariuszowi ochrony prawnej jest uzasadnione dobrem służby. Ustawa przewiduje ponadto obszerne zmiany w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy. Wydaje się, że są one uzasadnione usprawnieniem postępowania i w większości mają charakter organizacyjno-techniczny. Ponadto ustawa przewiduje wprowadzenie nowych zasad naliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Jest to zmiana bardzo oczekiwana przez funkcjonariuszy, a związana z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. Trybunał uznał, że obowiązujące w tym zakresie rozwiązania ustawowe są niekonstytucyjne. Przewidywały one, że ekwiwalent za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego wynosił 1/30 część miesięcznego wynagrodzenia. Oznaczało to, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusz otrzymywał niecałe 75% swojego uposażenia. Od momentu wydania wyroku przepis ten zniknął i do dnia dzisiejszego sprawa ta nie została uregulowana. Brak zatem było podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu. Proponowana zmiana przewiduje, że wypłacony ekwiwalent wynosić będzie 1/21 część miesięcznego uposażenia, ale obowiązującego od 2018 r. Rodzi się pytanie, co z okresem wcześniejszym, co z rekompensatą dla funkcjonariuszy za tamten okres. W odniesieniu do Służby Więziennej, jak mówiła moja przedmówczyni, ustawa reguluje rozwiązania w zakresie zarówno możliwości przyznawania świadczenia motywacyjnego, jak i w zakresie wzmocnienia ochrony prawnej funkcjonariuszy. W trakcie prac komisji rząd zaproponował również zmiany w ustawie o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Dotyczą one wysokości ekwiwalentu za urlop tych funkcjonariuszy oraz odpraw pośmiertnych dla ich rodzin. Z uwagi na fakt, że ustawa dokonuje zmian w szeregu ustaw, komisja postanowiła doprecyzować nazwę ustawy, dopisując do nazwy tej ustawy to, iż są zmiany również w innych ustawach. W trakcie prac komisji związkowcy wskazywali również na potrzebę zrealizowania ostatniego niezrealizowanego zapisu zawartego porozumienia, a dotyczącego art. 15a. Dotyczy on stażu funkcjonariuszy w innych zakładach pracy przed wstąpieniem do służby. Liczymy, panie ministrze, że rząd rozwiąże również ten problem. Swoje uwagi w trakcie prac nad ustawą wnosił również związek zawodowy celników. Uważają oni, że podobne rozwiązania winny być przyjęte dla tej grupy funkcjonariuszy. Pozytywną opinię, jak już mówiła moja przedmówczyni, wyraził minister finansów, ale nie było na to zgody Rady Ministrów. Być może warto pochylić się nad tym w Senacie, ale jak słyszę, koleżanka zgłosiła już poprawkę na etapie sejmowym. (Dzwonek) Według uzasadnienia ustawy nie potrzeba żadnych środków na sfinansowanie dodatków. Będą to środki z zakładu emerytalnego służb mundurowych. Już kończę, panie marszałku. Z uwagi na termin rozpatrywania ustawy wydłuża się jej wprowadzenie - od 1 października. Mój klub będzie głosował za uchwaleniem tej ustawy, jednakże wnosimy trzy drobne poprawki redakcyjne dotyczące tego, co obiecałem służbom pożarniczym. Proponujemy, panie marszałku, wykreślenie pkt 11 w art. 4 i dwie drobne zmiany. Będziemy głosowali za uchwaleniem tej ustawy. Dziękuję bardzo.