Mówca: Sprawozdawca Joanna Lichocka
Data: 2021-11-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu na temat poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Polskiego Romantyzmu. Ta uchwała powstała m.in. dzięki inicjatywom oddolnym, obywatelskim, kierowanym do Sejmu z wielu różnych środowisk. Tym, który chyba jako pierwszy albo jeden z pierwszych zaproponował już grubo ponad rok temu ustanowienie roku 2022 Rokiem Polskiego Romantyzm, był profesor Andrzej Fabianowski z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Ten wybitny znawca romantyzmu wystąpił z inicjatywą stworzenia petycji do parlamentu w tej sprawie. Pod tą petycją podpisało się 51 profesorów z uniwersytetów z całej Polski oraz Instytutu Badań Literackich. To są reprezentanci takich ośrodków akademickich jak Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Opolski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Uniwersytet Adama Mickiewicza, Uniwersytet Gdański czy Uniwersytet Rzeszowski. Jest to rzeczywiście wielka reprezentacja wybitnych przedstawicieli polskiej nauki, polskiej humanistyki, którzy zwrócili się do parlamentu o ustanowienie tego roku. Poparcie dla tej inicjatywy wyrazili również - w odrębnych pismach do marszałek Elżbiety Witek - dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, dyrektor Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie oraz dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu. Z apelem o ogłoszenie przez parlament roku 2022 Rokiem Polskiego Romantyzmu zwrócił się też w specjalnym piśmie do marszałek Sejmu Elżbiety Witek pan prezydent Andrzej Duda. Pan prezydent napisał: Zagadnieniem centralnym dla romantyków była wolność - wolność jednostki i narodu wśród innych ludzi oraz wobec losu i historii. Ich twórczość, twórczość romantyków wyrastała organicznie z dziedzictwa pierwszej, wielonarodowej Rzeczypospolitej. Rok 2022 powinien stać się okazją do odczytania na nowo najwybitniejszych utworów tamtej epoki, a przede wszystkim do postawienia pytania o ich aktualność i znaczenie dla nas teraz. Komisja petycji pracowała nad petycją, o której mówiłam, która powstała z inicjatywy prof. Andrzeja Fabianowskiego, i przesłała ten materiał do komisji kultury. Była to jedna z podstaw opracowanego tekstu uchwały. Powiem państwu, że praca nad tym projektem w komisji kultury nie budziła kontrowersji i była właściwie samą przyjemnością. Chciałabym przeczytać tekst tej uchwały ponieważ komisja kultury po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu na posiedzeniu w dniu 17 września 2021 r. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył ten projekt. Oto jego tekst. ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Romantyzmu Polskiego W 1822 roku w Wilnie ukazały się 'Ballady i romanse' Adama Mickiewicza, zawarte w tomiku poetyckim, który wyznaczył początek polskiego romantyzmu. Wtedy po raz pierwszy ujrzały światło dzienne 'Romantyczność', 'Powrót taty', 'Świtezianka', 'Pani Twardowska', bez których trudno wyobrazić sobie ostatnich dwieście lat polskiej kultury. To, co nastąpiło potem, było bez precedensu w polskich dziejach. Zrodziła się epoka, w której tworzyli genialni artyści, myśliciele i działacze polityczni, którzy w sytuacji narodowej niewoli stworzyli kraj duchowej wolności, rozwinęli programy niepodległościowe, a zarazem wynieśli polską literaturę, muzykę i malarstwo do rangi czołowych osiągnięć kultury europejskiej. Romantyzm przyniósł genialne dokonania w literaturze Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego i Cypriana Norwida, w muzyce Fryderyka Chopina i Stanisława Moniuszki, w malarstwie Piotra Michałowskiego i Jana Matejki. Twórcy ci byli artystami polskimi, a jednocześnie światowymi, ukazującymi polskie wartości w ich uniwersalnym kontekście. Bez twórczości ich oraz Maurycego Mochnackiego, Aleksandra Fredry, Antoniego Malczewskiego, Seweryna Goszczyńskiego, Wincentego Pola, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Teofila Lenartowicza, Kornela Ujejskiego, Artura Grottgera, Marii Szymanowskiej i Narcyzy Żmichowskiej nie bylibyśmy dziś tym, kim jesteśmy. Literatura i kultura polskiego romantyzmu ukształtowały wymiar i profil duchowy Polaków. Wypracowane i utrwalone zostały najważniejsze cechy pozwalające nam przetrwać nawet najdramatyczniejsze próby zniszczenia narodu. Honor, waleczność, patriotyzm, przywiązanie do tradycji, empatia wobec losu innych i gotowość do ofiar, otwartość na inne kultury oraz przywiązanie do wolności - ten kanon wartości narodowej wspólnoty romantyzm przeniósł z dawnej Rzeczypospolitej i zdefiniował na nowo. Bez Maurycego Mochnackiego i jego pism o wolnych Polakach, bez wieszczów Mickiewicza i Słowackiego, pochowanych w królewskich kryptach, bo Polacy uznali, że królom Polski są równi, nie byłoby Legionów Piłsudskiego czy Powstańców Warszawskich. To z romantyzmu wyrósł nowoczesny mesjanizm Jana Pawła II i unikatowy w dziejach światach ruch 'Solidarność'. Pamięć romantyzmu polskiego jest zatem pamięcią najważniejszych znaków określających narodową tożsamość. W roku 2022 przypadają dwusetne urodziny tej epoki i jest to dobry powód do przypomnienia duchowego depozytu, jaki pozostawili nam romantyczni bohaterowie, artyści i myśliciele. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej - odpowiadając na petycję 51 badaczy romantyzmu reprezentujących Polską Akademię Nauk i wszystkie ośrodki akademickie w kraju oraz spełniając apel środowisk skupionych w Akademickich Klubach Obywatelskich im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego - ogłasza rok 2022 Rokiem Romantyzmu Polskiego˝. Wydaje mi się, że jest zupełna zgoda wszystkich ugrupowań i ta uchwała może zostać przyjęta jednomyślnie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)