Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2020-01-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie o rządowym projekcie omawianej ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, zawartym w druku nr 43. Projekt ustawy, o którym wspomniałem, został wniesiony do Sejmu 4 grudnia ub.r., a następnie skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu, które miało miejsce 12 grudnia. Wysoki Sejm skierował projekt do rozpatrzenia przez Komisję Infrastruktury, która rozpatrzyła tenże projekt w dniu 18 grudnia 2019 r. Przypomnę, panie i panowie posłowie, iż najistotniejsze cele tego projektu obejmują m.in. ograniczenie likwidacji linii kolejowych i zatrzymanie degradacji infrastruktury kolejowej na terenach po liniach kolejowych, co do których została już wydana decyzja o ich likwidacji, po drugie, uregulowanie kwestii realizacji połączeń kolejowych na granicach województw celem umożliwienia wsparcia realizacji tych połączeń środkami publicznymi - to jest zadanie w szczególności samorządów województw - po trzecie, usunięcie barier i problemów dla efektywnej realizacji inwestycji kolejowych, w tym tych inwestycji, które są wykonywane w ramach ˝Krajowego programu kolejowego˝ z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz Programu Uzupełnienia Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej, czyli programu ˝Kolej+˝, do 2028 r., po czwarte, usprawnienie realizacji inwestycji dotyczących linii tramwajowych, po piąte, zmniejszenie obciążeń, powstrzymanie procesu nieuprawnionej komunalizacji gruntów Skarbu Państwa zajętych pod infrastrukturę kolejową. Jaki był przebieg prac komisji? Tutaj chciałbym przede wszystkim wskazać na to, iż w ramach prac komisyjnych przeszły poprawki - było ich dość sporo - o charakterze redakcyjno-legislacyjnym, które zgłosiło Biuro Legislacyjne Sejmu. Komisja upoważniła biuro do ich przyjęcia i wprowadzenia. Teraz zreferowałbym w szczególności kilka poprawek, które były omawiane, a które zostały nieprzyjęte przez komisję większością głosów. Chodzi m.in., po pierwsze, o poprawkę do art. 9q ust. 1 pkt 6. Zmiana ta miała polegać na rozszerzeniu wskazanych w tym przepisie ograniczeń przez dodanie nowego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Argumentowano, co zostało podzielone przez komisję, iż generalnie aktualny stan prawny pozwala na budowę i przebudowę układu drogowego, na zakładanie i prowadzenie urządzeń do przesyłania energii elektrycznej i urządzeń łączności i sygnalizacji. Odrzucona została również poprawka, która miała na celu dodanie punktu w aktualnym art. 36 i wykreślenie pkt 3 w tym art. 36 w celu umożliwienia stosowania przepisów ustawy w zakresie udostępniania i finansowania infrastruktury do zarządców infrastruktury wąskotorowej i szerokotorowej na podstawie decyzji zarządcy. Również ta poprawka nie uzyskała poparcia komisji, gdyż podzielono tutaj argumenty, iż obecne brzmienie ustawy nie wyłącza stosowania przepisów rozdziału 7 ustawy o finansowaniu transportu kolejowego w odniesieniu do innego typu infrastruktury niż infrastruktura normalnotorowa. Odrzucona została również poprawka, która sprowadzała się do dodania nowego artykułu o przeznaczeniu środków budżetu państwa na dofinansowanie zarządców infrastruktury lokalnej i regionalnej niepowiązanych z głównymi zarządcami sieci kolejowych Polski i innych państw, pod warunkiem że długość zarządzanej przez nich sieci nie przekracza 300 km, bez względu na obowiązek udostępniania infrastruktury. Argumentacja, która została odrzucona, jeśli chodzi o tę poprawkę, sprowadza się do tego, iż aktualne brzmienie art. 38a ust. 1 w zakresie dofinansowania działalności zarządcy infrastruktury, która nie może być sfinansowana z przychodów z tytułu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, którą ten zarządca jest obowiązany zgodnie z art. 6 ustawy udostępniać, ma charakter fakultatywny i zależy od dostępnych środków publicznych. I nie możemy tutaj się zgodzić na nieograniczone, bezwarunkowe i obligatoryjne finansowanie infrastruktury, która nie będzie udostępniana i eksploatowana. Były jeszcze inne poprawki, istotniejsze, które omawiano, a które zostały również odrzucone. Odrzucono poprawkę, która sprowadzała się do propozycji utrzymania stanowiącego podstawę wszczęcia z urzędu postępowań w sprawie stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości z urzędu, tj. art. 17a ust. 3 tej ustawy i dodatnie nowego ust. 4. Kolejna propozycja, która nie została tutaj przyjęta, to jest taka propozycja, aby z projektu rządowego wykreślić słowa, cytuję ˝położonej nie dalej niż 30 km od granicy województwa˝ albo dodać słowa ˝lub do najbliższej stacji węzłowej położonej dalej niż 30 km od granicy województwa˝. Ma to na celu rozszerzenie możliwości wykonywania wojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich dalej niż 30 km od granicy województwa. Tutaj chcę zwrócić uwagę pań i panów posłów, iż ta regulacja, która jest procedowana, umożliwia w sposób bardziej adekwatny wprowadzanie nowych połączeń, których stacja docelowa jest poza granicami danego regionu. Dotychczas było to realizowane na podstawie odrębnych porozumień. Projektowane zmiany dotyczą umożliwienia organizatorom wojewódzkich przewozów pasażerskich w transporcie kolejowym, to jest marszałkom województw, realizację połączeń kolejowych dalej niż najbliższa stacja za granicą województwa, jak to ma obecnie miejsce, bez konieczności zawierania porozumień między województwami. Projekt nie ogranicza możliwości realizacji połączenia dalszego niż 30 km od granicy województwa i będzie się to odbywać tak jak dotychczas, na podstawie porozumień zawartych między marszałkami województw. Reasumując, chciałbym podkreślić, iż zgłoszone poprawki zostały przez Komisję Infrastruktury odrzucone. Przytoczyłem kilka najważniejszych argumentów przeciwko przyjęciu tych propozycji, które tutaj wcześniej referowałem. Komisja przyjęła tekst projektu ustawy, tak jak wspominałem na początku, z poprawkami, które zaproponowało Biuro Legislacyjne. Projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym, co chcę z satysfakcją odnotować, wprowadza dodatkowe instrumenty prawne, które w sposób realny, konkretny przyczynią się do rozwoju i efektywnego wykorzystania infrastruktury kolejowej. W naszej ocenie, w toku prac nad nowelą rządową, można stwierdzić, iż jest to element przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu i wsparcia realizacji programu uzupełnienia lokalnej i regionalnej infrastruktury kolejowej ˝Kolej+˝ do 2028 r. Projektowane rozwiązania w ocenie Komisji Infrastruktury powinny być jak najpilniej przyjęte, wdrożone. Mając powyższe argumenty, odnotowując raz jeszcze, co podkreślę z satysfakcją, inicjatywę rządową, proszę Wysoki Sejm o przyjęcie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu, które zostało przyjęte w sprawozdaniu komisji. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)