Mówca: Sprawozdawca Renata Rak
Data: 2025-07-23 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie połączonych Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji do Spraw Deregulacji w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, druk nr 1481. Projekt ustawy jest odpowiedzią na propozycję deregulacyjną dotyczącą zniesienia ograniczenia do 4 godzin tygodniowo możliwości zatrudnienia nauczycieli specjalistów na podstawie innej niż umowa o pracę w niepublicznych jednostkach systemu oświaty. Ograniczenie możliwości zatrudnienia ww. nauczycieli wynika z art. 10a ust. 2 i 3 ustawy. Celem propozycji deregulacyjnej jest ułatwienie zatrudniania nauczycieli specjalistów w niepublicznych jednostkach systemu oświaty, o których mowa w art. 42d ust. 1 ustawy, co pozwoli na szybsze rozwiązanie problemu spełniania standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów w tych jednostkach. Z dniem 1 września 2022 r. rozpoczęło się wdrażanie pierwszego etapu standaryzacji zatrudniania w przedszkolach i szkołach nauczycieli specjalistów. Wprowadzenie standardów zostało rozłożone na dwa etapy - pierwszy etap od 1 września 2022 r. i drugi etap od 1 września 2024 r. Zwiększona liczba nauczycieli specjalistów oznacza zwiększony dostęp uczniów do wsparcia w przedszkolu i szkole bez potrzeby uzyskiwania dodatkowych dokumentów wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, takich jak opinia czy orzeczenie. Niepubliczne jednostki systemu oświaty w niewystarczającym stopniu realizują standardy zatrudnienia nauczycieli specjalistów określone w art. 42d ust. 3 ustawy. Odsetek szkół i placówek niepublicznych spełniających standardy zatrudnienia nauczycieli specjalistów wynosi obecnie niecałe 25%. Szczególnie niepokojący jest pogłębiający się kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży spowodowany m.in. pandemią COVID i wojną w Ukrainie. Sytuacja ta wymaga specjalistycznego wsparcia w środowisku szkolnym. Projekt ustawy umożliwia niepublicznym przedszkolom, szkołom oraz ich zespołom powierzanie nauczycielom specjalistom prowadzenia zajęć bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze nieprzekraczającym 9 godzin tygodniowo, także na podstawie innej niż umowa o pracę, pod warunkiem, że w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Nauczyciel specjalista będzie mógł prowadzić zajęcia na tej podstawie, jeśli nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne, jeśli nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, jeśli nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy, w okresie 3 lat przed powierzeniem prowadzenia zajęć, albo karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy, albo jeśli posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska. Liczba godzin zajęć powierzonych nauczycielom specjalistom na podstawie innej niż umowa o pracę będzie wliczana do łącznej liczby etatów nauczycieli specjalistów, o której mowa w art. 42d ust. 3 ustawy, z etatu, co odpowiada pensum w wymiarze 20 godzin. Proponowane rozwiązanie będzie czasowe, wprowadzone na czas określony, to jest do dnia 31 sierpnia 2027 r. Po zakończeniu tego okresu zostanie dokonana ocena efektywności wprowadzonego rozwiązania w celu rozważenia ewentualnego wprowadzenia go na stałe. W trakcie prac komisji zgłoszono jedną poprawkę, w której ze względu na ważne znaczenie, interes społeczny oraz priorytetowy charakter projektu proponuje się, aby ustawa weszła w życie już 1 września 2025 r. Połączone Komisja Edukacji i Nauki oraz Komisja do Spraw Deregulacji rekomendują przyjęcie projektu ustawy w formie tekstu jednolitego wraz z przyjętą poprawką. Dziękuję bardzo. (Oklaski)