Mówca: Henryk Kowalczyk
Data: 2020-09-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Oczywiście historyczny budżet, budżet bez deficytu, o którym jeszcze mówiłem w styczniu tego roku, okazał się być budżetem, który był dobrym punktem wyjścia do kryzysu, którego się nikt nie spodziewał. Trudno sobie wyobrazić, gdyby jeszcze do deficytu, który byłby zaplanowany na poziomie np. 40, 50 mld zł, a takie budżety bywały, dołożyć sytuację związaną z COVID-em, gdzie w sposób naturalny z powodu recesji, obniżenia gospodarczego dochody spadają o prawie 40 mld zł. Oczywiście są również wzrosty wydatków. I tutaj rząd stanął przed olbrzymim wyzwaniem, aby zachować, po pierwsze, miejsca pracy. To wyzwanie podjęto na początku pandemii, kiedy właściwie gospodarka stanęła, zamarła, zarówno ta krajowa, jak i handel zagraniczny. Działo się tak z różnych powodów. Nie wszystkie działy gospodarki wróciły na swoje tory. Ten spadek dochodów jest dość oczywisty. Tu pan minister wspominał, że tak naprawdę według tego planu, który był, zakładany wzrost gospodarczy na rok 2020 wynosił 3,7%. Teraz przewiduje się obniżenie PKB o ok. 4%, więc widać wyraźnie, że ten spadek w stosunku do planu wynosi ponad 8 punktów procentowych. W naturalny sposób spadają dochody podatkowe. To jest główna przyczyna spadku dochodów budżetu. Myślę, że to było nieuniknione. Teraz należy to oczywiście obserwować, jak będzie to przebiegało w następnych miesiącach czy w następnym roku. Wysiłek został podjęty na początku pandemii, jeszcze w marcu, kwietniu. Przede wszystkim bardzo szybka była reakcja dotycząca ochrony miejsc pracy. Chodzi o 3-miesięczne zwolnienia ze składki ZUS, przesunięcie terminów płatności podatkowych i przede wszystkim dotacje z Funduszu Pracy, z budżetu, z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, czyli dotacje na tzw. postojowe, zmniejszenie zakresu pracy i dotowanie miejsc pracy w przypadku przedsiębiorców. To przyniosło efekty. Myślę, że ten cel, który był założony, czyli zachowanie jak największej liczby miejsc pracy, niedoprowadzenie do lawinowego wzrostu bezrobocia, na razie udało się osiągnąć. I za to składam panu ministrowi i całemu rządowi podziękowanie, bo to jest najważniejsza ocena tego, jak sobie radzimy z pandemią w sytuacji spadku gospodarczego, w sytuacji braku kontrahentów itd. Przedsiębiorcy otrzymali należyte wsparcie. Oprócz tego wsparcia, które ma już skutki finansowe w tym budżecie, które są widoczne, oczywiście jest jeszcze wsparcie w postaci pożyczki z PFR, która będzie rozliczana za rok. To też daje ogromną gwarancję zachowania miejsc pracy przez 12 miesięcy. Należy się spodziewać, że ten spadek liczby zatrudnionych nie powinien być w znacznej części duży. Myślę, że jesteśmy jednym z najlepiej gospodarujących krajów. Mamy najlepsze wskaźniki, jeśli chodzi o bezrobocie spowodowane pandemią. Oczywiste jest, że teraz wielkim zadaniem, oprócz tego, żeby zachować miejsca pracy, żeby pobudzać rozwój gospodarczy, jest wydatkowanie środków. Bardzo mądra polityka gospodarcza rządu powoduje, że w tej sytuacji mimo mniejszych dochodów nie redukujemy wydatków. Wręcz odwrotnie, te wydatki zwiększamy, żeby pobudzić inwestycje, żeby z tych inwestycji skorzystać. Jest choćby pomoc dla samorządów, która jest niezwykle istotna. Samorządy również straciły część dochodów, więc ta pomoc w pierwszym Funduszu Inwestycji Samorządowych, tym rozdzielonym algorytmem na poziomie 6 mld zł, spowodował, że samorządy nie rezygnują z inwestycji, które prowadzą, które dzięki tym środkom finansowym mają zabezpieczone. Przygotowywana druga seria Funduszu Inwestycji Samorządowych odnośnie już do konkretnych inwestycji spowoduje, że zarówno w tym roku, jak i w roku następnym te inwestycje będą prowadzone, podkreślam, mimo spadku przychodów samorządowych. To jest ten impuls, który z jednej strony zabezpiecza funkcjonowanie samorządów, a z drugiej strony powoduje niehamowanie gospodarki, a nawet jej wzrost. Oczywiście w tym budżecie po stronie dochodowej... Już mówiłem, że to niestety nieunikniony spadek dochodów z podatków, ale również wydatki, które są z jednej strony konieczne. Jeśli np. weźmiemy pod uwagę skutki zwolnień z ZUS-u przez 3 miesiące, wypłaty innych zasiłków, chorobowych itd., oczywiste jest, że w tych wydatkach należało powiększyć dotacje do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i do ZUS-u. Tutaj bardzo dobrze, że rząd nie powoduje tego, że ZUS zaciąga kredyty, czyli ukrywa ten budżet. Ten spadek wydatków, który rzeczywiście się objawił, rekompensuje dotacją z budżetu państwa, pokazując rzeczywiście te realne skutki w budżecie państwa. Stąd m.in. tych zwiększonych wydatków, które są przeznaczone na uzupełnienie przychodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ZUS-u, KRUS-u, jest prawie 40 mld zł. Jest to ta główna część wydatków, które wzrastają w porównaniu z planem finansowym. Na szczęście nie jest to jedyna część wydatków. Są oczywiście też wydatki, które mają rozwijać gospodarkę, czyli kolejne 3 mld zł wydatków na obronę narodową, ale to jest związane z tym, że mamy zobowiązanie, jeśli chodzi o poziom wydatków w stosunku do PKB. To jest też nasze bezpieczeństwo i właściwie dzięki temu, że takie wydatki na obronę narodową są na znaczącym poziomie, mamy gwarancję m.in. stacjonowania wojsk amerykańskich w Polsce, co jest niezwykle ważnym, istotnym elementem naszego bezpieczeństwa. Niedawno obchodziliśmy rocznicę wybuchu II wojny światowej. Wtedy też mieliśmy gwarancje, tylko gwarancje papierowe. One niestety nie do końca się sprawdziły, bo gwarancje papierowe zawsze są ulotne, natomiast stacjonowanie wojsk sojuszniczych na terenie naszego kraju daje najlepszą gwarancję, bo każdy będzie bronił swoich żołnierzy. (Poseł Grzegorz Braun: Gwarancje budżetowe daje?) Nie gwarancje budżetowe. Gwarancje budżetowe daje to, że te wojska mogą stacjonować, bo jesteśmy wiarygodnym sojusznikiem. A więc podważanie tego... Niektórzy tu próbują podważać akurat te wydatki... (Poseł Grzegorz Braun: Ale pan ma o pieniądzach mówić.) ...które powodują, że dzięki tym pieniądzom mamy wojska amerykańskie. Niemcy, którzy żałują tych pieniędzy, tych wojsk amerykańskich będą mieli coraz mniej. To jest oczywisty, logiczny związek. To jest jedna część warta zauważenia. Kolejna duża pula środków finansowych to jest transport - ponad 12-miliardowy wzrost wydatków transportowych. Oczywiście są tu drogi krajowe, ale również bardzo znaczący jest Fundusz Dróg Samorządowych, który znowu będzie powiększany, dzięki czemu samorządy będą miały pieniądze na inwestycje; Fundusz Dróg Samorządowych, który znakomicie się sprawdził, z którego środki są wydatkowane niekoniecznie w systemie zamykającym rok budżetowy, jak to jest w przypadku innych dotacji, ale przechodzą na następne lata. W sposób stabilny daje to samorządom dochody, daje możliwość inwestowania. Można powiedzieć z przykrością, że koniecznością jest też wzrost wydatków na obsługę długu. To jest dość oczywiste. Skoro rośnie deficyt, rośnie zadłużenie, to ta obsługa długu też jest konieczna. Ważnym elementem w zakresie wzrostu wydatków są rezerwy celowe, które są na poziomie prawie 7 mld zł, one rosną. To narzędzie dla rządu do takiego elastycznego reagowania w przypadku trwającej pandemii. Wszyscy myśleli na początku, w marcu, że pandemia potrwa 2-3 miesiące i wrócimy na właściwe tory. Okazuje się, że były to płonne nadzieje. Stąd zabezpieczenie rezerw jest niezwykle istotne. Oczywiście można powiedzieć, że z wielkim bólem obserwujemy, jak zamiast budżetu zrównoważonego, bez deficytu mamy teraz przyjmować budżet o deficycie ponad (Dzwonek) 100-miliardowym, ale jest to w tej sytuacji konieczność. Myślę, że dzięki temu, że budżet przedtem był bez deficytu, teraz jest to deficyt bezpieczny i rzeczywiście realnie pobudzający gospodarkę, a przede wszystkim chronione są miejsca pracy. Oczywiście klub Prawo i Sprawiedliwość w pełni popiera ten budżet, który przygotował rząd. Dziękuję bardzo. (Oklaski)