Mówca: Karina Anna Bosak
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu klubu Konfederacji projekt ustawy dotyczący obowiązkowego monitoringu w czasie procedury przymusowego odbioru dzieci. Celem projektu ustawy jest podwyższenie standardów ochrony dziecka w czasie tej procedury. Naszym obowiązkiem jako ustawodawców jest zapewnienie, by polskie prawo chroniło najmłodszych przed traumą, a jednocześnie gwarantowało transparentność i zgodność działań kuratorów sądowych z zasadą dobra dziecka. Wysoka Izbo! Przypomnę, że w roku 2024 procedurę przymusowego odbioru uruchamiano w ponad 1200 przypadkach. Ta liczba jasno pokazuje, że nie jest to procedura incydentalna, lecz stanowi ona istotny element funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie, co wszyscy obserwujemy, każde takie zdarzenie niesie za sobą poważne ryzyko naruszenia praw dziecka, eskalacji konfliktów rodzinnych oraz powstania poważnych szkód psychicznych. Dlatego nasz projekt koncentruje się na dwóch kluczowych obszarach: po pierwsze, obowiązkowej rejestracji przebiegu czynności przy użyciu środków technicznych, zapisu obrazu i dźwięku, po drugie, obecności psychologa przy przymusowym odbiorze dziecka. Proponujemy jednoznaczne wprowadzenie obowiązku utrwalania obrazu i dźwięku przez kuratora sądowego podczas procedury przymusowego odbioru. Materiał taki będzie stanowił załącznik do protokołu i jednocześnie będzie podlegał szczególnej ochronie. Zapis ten ma za zadanie zwiększenie transparentności całej procedury i zapewnienie materiału dowodowego dla sądu. Pozwoli to ochronić zarówno dziecko, jak i kuratora przed nieuzasadnionymi oskarżeniami oraz pozwoli zweryfikować, czy nie doszło do naruszenia praw uczestników tej procedury. Warto zauważyć, że monitoring działań funkcjonariuszy publicznych od lat stał się standardem, dotyczy to m.in. Policji. Tym bardziej niezrozumiałe jest to, że dotychczas w odniesieniu do jednej z najbardziej wrażliwych i obciążających psychicznie procedur, jaką jest przymusowy odbiór dziecka, nie obowiązywały podobne mechanizmy przejrzystości. Drugim filarem projektu ustawy jest wprowadzenie obowiązkowego udziału psychologa podczas każdej czynności przymusowego odbioru. Obecne jest to jedynie zalecenie zawarte w wytycznych ministra sprawiedliwości, które w praktyce nie jest powszechnie realizowane. Psycholog powinien być obecny, ponieważ może ocenić, czy wykonanie orzeczenia nie narusza dobra dziecka. Jego obecność zminimalizuje skutki stresu i szoku, pomoże on również odpowiednio zareagować w sytuacji, gdy dziecko będzie przejawiało objawy paniki, agresji bądź odcięcia emocjonalnego. W praktyce wielokrotnie obserwowaliśmy sytuacje, w których brak fachowego wsparcia prowadził do eskalacji emocji, traumatyzacji dziecka czy nieuzasadnionego użycia środków przymusu. Obecność psychologa nie jest luksusem, lecz jest minimalnym standardem cywilizacyjnym. Wysoka Izbo! Wszyscy znamy z mediów nagrania i relacje z przymusowych odbiorów dzieci, które kończyły się płaczem, szarpaniną, dramatycznymi scenami, a czasem poważną krzywdą psychiczną dziecka. To nie są przypadki jednostkowe, to problem systemowy. Dziś dziecko jako najbardziej bezbronna strona postępowania nie ma zapewnionych realnych gwarancji bezpieczeństwa psychicznego. Kuratorzy, którzy często pracują pod presją czasu i w trudnych warunkach, nie mają również pełnych narzędzi do tego, by mogli chronić dobro dziecka. Omawiany projekt ustawy nie rozwiązuje wszystkich problemów, ale jest koniecznym pierwszym krokiem. Podwyższa on standardy ochrony dziecka i zwiększa transparentność działań organu państwa. Jesteśmy cywilizowanym krajem i jesteśmy to winni naszym dzieciom. Miarą prawdziwego postępu jest właśnie to polepszanie sytuacji dzieci, dbanie o dzieci, by każde dziecko w naszym kraju mogło czuć się bezpieczne. Wysoka Izbo! Proszę o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac w komisji. Dziękuję. (Oklaski)