Mówca: Bogdan Rzońca (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

W tym kontekście paradoksem jest to, że wsparcie państwa dla pracodawców z rynku otwartego z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych jest zdecydowanie wyższe od analogicznego wsparcia dla pracodawców z rynku chronionego - tu należne dofinansowanie do wynagrodzeń z Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji PFRON dla ZPCh przysługuje dopiero po osiągnięciu 50-procentowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, natomiast rynek otwarty ma prawo do tegoż dofinansowania już przy 6-procentowym wskaźniku. Firmy zatrudniające od 1 do 24 pracowników nie mają zaś tutaj postawionych żadnych wymogów koncentracji dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych. Wprawdzie do końca br. rynek otwarty ma pomniejszone dofinansowanie o 30% w porównaniu z rynkiem chronionym, ale cóż to jest w porównaniu z ogromną dysproporcją co do wymaganych wskaźników koncentracji. Wielkie dysproporcje na niekorzyść rynku chronionego widać też, przyrównując wysokość dofinansowania do wynagrodzeń z wysokością ulg w podatkach na PFRON, przy czym w ZPCh są premiowane 4 schorzenia szczególne, a na rynku otwartym jest premiowanych aż 11 schorzeń szczególnych - o tym minister Duda raczył ˝zapomnieć˝ w swojej odpowiedzi. Natomiast skrupulatnie wylicza zwolnienia podatkowe dla ZPCh, przy czym ˝zapomina˝ dopowiedzieć, że np. z podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego zwolnione są tylko te ZPCh, w których co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo jest zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Minister wypomina też, że ZPCh posiadają uprawnienia do nieodprowadzania 40% zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Jest to o tyle niestosowne, że środki te muszą być przekazywane za zakładowy fundusz rehabilitacji, z którego finansowane mogą być jedynie zadania wyręczające budżet centralny i PFRON. Minister Duda także nieprecyzyjnie pisze, że aby zachęcić pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności, od 1 stycznia br. zwiększono dofinansowanie do wynagrodzenia tych pracowników - tu dla ścisłości winno być, że dofinansowanie to zwiększono o 13%, ale tylko w odniesieniu do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, zaś dla osób ze stopniem umiarkowanym i lekkim takowe dofinansowanie zmniejszono odpowiednio aż o 28% i 33%, skutkiem czego pracę straciło w tym czasie ok. 10 tys. osób niepełnosprawnych. I zamiast uderzyć się w piersi minister brnie dalej, pisząc - cytuję: ˝paradoksalnie jednak z danych dotyczących subsydiowanego rynku pracy wynika, że procentowy wskaźnik zatrudnienia osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności w ZPCh był niższy niż na otwartym rynku pracy (5,6% do 7,2%). Podobnie w tym samym okresie (nk. lutego 2011 r. - źródło: SODiR PFRON) na otwartym rynku pracy było zatrudnionych więcej osób niepełnosprawnych z tzw. schorzeniami specjalnymi (2,7%) niż w ZPCh - 2%˝. Jest to perfidna socjotechnika niemająca nic wspólnego z poziomem zatrudnienia. I nie chodzi tu o omyłkę co do rocznika danych, ale o swoiste ˝gry˝ wskaźnikami. Otóż prawda jest taka, że rzeczywiste zatrudnienie osób niepełnosprawnych liczone w etatach dla każdej z podanych powyżej grup pracowniczych jest zdecydowanie wyższe na rynku chronionym niżli otwartym, i tak: - wskaźnikowi 5,6% odpowiadają 8752 etaty (rynek chroniony), a wskaźnikowi 7,2% odpowiada 4658 etatów (rynek otwarty), - przy schorzeniach specjalnych zaś wskaźnikowi 2% (rynek chroniony) odpowiada 3095 etatów, a wskaźnikowi 2,7% (rynek otwarty) odpowiada 1726 etatów. Ogółem na rynku chronionym jest 32 116 etatów schorzeń specjalnych przy 9113 etatach na rynku otwartym - źródło: dane BON/SODiR PFRON, stan na 2 lutego 2012 r. W résumé swojej odpowiedzi minister po raz kolejny podkreśla cnotę dostosowania stanowisk pracy przez każdego pracodawcę z rynku otwartego zatrudniającego osoby niepełnosprawne, równocześnie ignorując znaczenie współistnienia pomocy medyczno-rehabilitacyjnej, co charakteryzuje chroniony rynek pracy. Ponadto ani słowem nie wspomina o tym, że wielka, 50-procentowa koncentracja na rynku chronionym powoduje odwrócenie myślenia o zatrudnieniu. Na wolnym rynku dobiera się osoby do biznesu, na rynku chronionym dobiera się biznes do osób, przez co praca jest nieporównywalnie lepiej dopasowana do pracownika. To jest inna jakość zatrudniania, nieosiągalna na wolnym rynku. Szanowny Panie Premierze! Oświadczam, że jestem całkowicie nieusatysfakcjonowany odpowiedzią, którą w pana imieniu udzielił mi pan minister Jarosław Duda, gdyż nie sposób pogodzić się z tezą, iż zapewnienie przez pracodawców doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych jest czymś nagannym, uwłaczającym prawom człowieka i utrudniającym osobom niepełnosprawnym pełne włączenie się do niezależnego i satysfakcjonującego życia. Przyjęcie takiego rozumowania w prostej linii może prowadzić nawet do wykreślenia zasady pomocniczości państwa osobom niepełnosprawnym, wyrażonej w art. 69 konstytucji. Wprawdzie wpisuje się to w retorykę działań koalicji PO-PSL, polegającą na odwracaniu się plecami do grup społeczne najsłabszych i obciążaniu ich kosztem liberalnych pomysłów, jednak nie może być na nie przyzwolenia, bowiem doprowadzą do tego, iż na rynku pracy pozostaną tylko najsilniejsi spośród niepełnosprawnych oraz ci, którzy nie bacząc na utratę resztek zdrowia, zmuszeni będą pracować. Nie tak dawno rząd praktyczne przeforsował pozbawienie osób niepełnosprawnych z najcięższymi schorzeniami skróconego 7-godzinnego czasu pracy, teraz deprecjonuje chronione warunki pracy, w strategii ˝Polska 2030˝ zapowiada zabranie dodatkowych urlopów i innych ˝stygmatów˝ dających takim osobom komfort psychiczny i fizyczny świadczenia pracy, a ich pracodawcom odbiera i ogranicza kolejne przywileje, co skutkuje ciągłą, ogromną redukcją zatrudnienia. Szanowny Panie Premierze! Analizując powyższe, aż chce się krzyczeć: Panowie, nie idźcie tą drogą! Zwolnijcie. Wszak niepełnosprawni to ludzie schorowani, mniej zdrowsi i mniej sprawni, którzy zawsze takimi pozostaną, nawet mimo najlepszych udogodnień czy dostosowań. Zawsze też tylko kosztem zwiększonego wysiłku psychofizycznego będą mogli dorównać w pracy osobom w pełni sprawnym. Dlatego zasługują nie tylko na pracę jako taką, lecz także na pracę w nowoczesnych, konkurencyjnych zakładach, byleby w godnych warunkach, choćby to było wbrew ogólnoświatowym tendencjom. A jeżeli faktyczną troską pana rządu jest wzrost zatrudnienia osób niepełnosprawnych i ich praca w komfortowych warunkach, to moim zdaniem wystarczy: 1) zmniejszyć wymagany wskaźnik koncentracji zatrudnienia osób niepełnosprawnych z obecnych 50% do 30% dla ubiegających się o status ZPCh; 2) dodatkowo premiować firmy osiągające bardzo wysoki ww. wskaźnik; 3) w ZPCh premiować wszystkie schorzenia szczególne (11 - tak jak na RO); 4) podnieść wysokość dofinansowania do wynagrodzeń na rynku otwartym do 100%; 5) dofinansowywać z PFRON opiekę medyczno-rehabilitacyjną na rynku otwartym; 6) zwiększyć zachęty dla osób niepełnosprawnych dla zakładania własnej działalności gospodarczej; 7) nie tłamsić ww. limitami zarobków, pozbawiającymi świadczeń rentowych. Skąd na to środki? Ot, choćby z dalszej racjonalizacji wydatków PFRON, w tym wprowadzenia zdroworozsądkowego uzależnienia wysokości należnego dofinansowania z SODiR od wysokości osiąganego wskaźnika koncentracji.