Mówca: Infrastruktury Andrzej Adamczyk
Data: 2019-04-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie, Panowie Posłowie! Mam zaszczyt przedstawić dokument ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2017 r.˝ Pani Marszałek! Panie, Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Zgodnie z zapisami art. 140e ust. 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym przedstawiam państwu najważniejszy raport w zakresie monitoringu stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego i realizacji polityki poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce za 2017 r. Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, której przewodniczę, nieustannie podejmuje i podejmowała w 2017 r. działania w każdym obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego, zarówno jeśli chodzi o edukację, nadzór, działania inżynieryjne, jak i ratownictwo medyczne i opiekę powypadkową. Obserwując w 2017 r. szereg pozytywnych zmian w kontekście bezpieczeństwa na polskich drogach, należy podkreślić, iż postęp poczyniony na przestrzeni ostatniej dekady nie może być powodem do pełnej satysfakcji. I my tej satysfakcji nie mamy. My tej satysfakcji nie mamy... (Głos z sali: Niestety.) ...bo myślę, że w żadnym czasie nikt nie powinien mieć satysfakcji w takiej sytuacji, kiedy choć jedna osoba traci życie na drodze. Pełną satysfakcję będziemy mieli wówczas, politycy rządzący będą mieli wówczas, kiedy nie będzie dochodziło do wypadków. Mam nadzieję, że stanie się tak, jak wyobraża to sobie Komisja Europejska, ostatnio mówiła to pani komisarz Bulc na nieformalnym szczycie ministrów transportu w Bukareszcie, że w 2050 r. mamy nadzieję na Europę bez wypadków drogowych. Wówczas, jeżeli tak będzie, to będzie można mówić o satysfakcji. Mamy poczucie wypełnionego zadania, bo staramy się wykonywać wszystkie przedsięwzięcia, które zmniejszają i mogą zmniejszać liczbę wypadków drogowych, ale to poczucie nie równa się satysfakcji. Doświadczenia państw uzyskujących najlepsze wyniki w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego wskazują, że wymierne efekty można uzyskać jedynie poprzez połączenie dynamicznego rozwoju bezpiecznej infrastruktury drogowej z działaniami podejmowanymi równolegle w pozostałych obszarach zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego, podnoszeniem świadomości zagrożeń wszystkich użytkowników dróg, inicjowaniem nowych i egzekwowaniem obowiązujących regulacji, udoskonalaniem systemu ratownictwa i opieki powypadkowej oraz długofalowym programowaniem, realizacją i monitorowaniem podejmowanych działań. Wierzę, że wnioski zawarte w raporcie za 2017 r. posłużą do jeszcze większej integracji środowiska działającego na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce i pomogą Krajowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego jeszcze skuteczniej koordynować działania partnerów i sojuszników na rzecz poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach. Raport Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego za 2017 r. jest swoistym podziękowaniem wszystkim partnerom i interesariuszom działającym na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego za dotychczasowy wysiłek i zachętą do dalszej pracy - z pokorą i odpowiedzialnością. Powtórzę po raz kolejny tezę, że za zmagania z wypadkami drogowymi i ich konsekwencjami jesteśmy wspólnie odpowiedzialni my, wszyscy obywatele, uczestnicy ruchu drogowego. Prezentując raport za 2017 r., chciałbym zachęcić również Wysoką Izbę do dalszych prac na rzecz polepszania sytuacji na polskich drogach. Sukces lub niepowodzenie będą wpływać na nas wszystkich, ponieważ bezpieczeństwo ruchu drogowego to obszar, który dotyczy bezwzględnie każdego z nas. Raport, o którym dzisiaj mówimy, zawiera przede wszystkim ogólny obraz stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2017 r. Uwzględnia najważniejsze charakterystyki zdarzeń drogowych, ocenę sytuacji na poziomie kraju i województw. Oczywiście w każdym przypadku wyposażony jest we wnioski i informacje na temat działań wpływających na bezpieczeństwo ruchu drogowego realizowanych w 2017 r. przez członków krajowej rady oraz inne instytucje działające w tym obszarze, wreszcie stan wdrożenia rekomendacji na przyszłość wskazanych w raporcie w 2015 r. oraz wnioski z przeprowadzonego przez sekretariat krajowej rady w 2017 r. badania ewaluacyjnego dotyczącego podejmowanych dotychczas działań w ramach realizacji ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego 2013-2020˝. I teraz informacja, jak wyglądamy na tle innych państw Unii Europejskiej. Liczba ofiar śmiertelnych w Unii Europejskiej w 2017 r. spadła o ok. 2%. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w 2017 r. na unijnych drogach zginęło 25 300 osób. W Polsce w tym okresie zginęło 2831 osób. W dalszym ciągu Polska w 2017 r. znajdowała się w gronie państw o najwyższym zagrożeniu życia i zdrowia w ruchu drogowym. W podobnej sytuacji były Chorwacja, Bułgaria i Rumunia. Średni poziom zagrożenia na drogach Unii Europejskiej to bez mała pięciu zabitych na 100 tys. mieszkańców, to jest 4,9. W Polsce wskaźnik ten wynosił w 2017 r. ponad 7,5 zabitych - przepraszam, że podajemy to w liczbach bezwzględnych - na 100 tys. mieszkańców. Należy jednak wskazać, że od 2008 r. ryzyko śmierci w wypadkach drogowych zmniejszyło się w naszym kraju o 48%. I w końcu te dane, które są najsmutniejsze. W 2017 r. miało miejsce 32 760 wypadków drogowych, było ich o 904 mniej niż w 2016 r. 2831 osób zginęło na drogach, o 195 mniej niż w 2016 r. 39 466 osób zostało rannych, o 1300 mniej niż w 2016 r. 11 103 osoby zostały ciężko ranne, o 1006 mniej niż w 2016 r. I gdyby mówić o satysfakcji, wracać do niej - słyszałem słowo z sali sejmowej jednego z posłów - to mimo że są to ewidentne spadki, myślę, że nikt w Polsce nie ma poczucia satysfakcji, bo to o 32 760 wypadków drogowych za dużo, bo o 2831 ofiar śmiertelnych za dużo, bo o bez mała 40 tys. rannych w wypadkach drogowych za dużo i o ponad 11 tys. ciężko rannych w wypadkach drogowych za dużo. Dalej raport mówi o wypadkach z udziałem pieszych. Stanowiły one 25% wszystkich wypadków. Ich liczba zmniejszyła się o 3%. Zderzenia boczne, czołowe i kwestie... Rok 2017 był bardziej bezpieczny dla kierujących pojazdami w stosunku do roku 2016. W tej kategorii uczestników ruchu drogowego zginęło o 86 osób mniej. Główne przyczyny wypadków, których sprawcami w 2017 r. byli kierujący pojazdami, to przede wszystkim nieudzielenie pierwszeństwa przejazdu, niedostosowanie prędkości do warunków ruchu, nieprawidłowe zachowanie wobec pieszego, niezachowanie bezpiecznej odległości między pojazdami, nieprawidłowe wyprzedzanie. Główne przyczyny wypadków spowodowanych w 2017 r. przez pieszych to: nieostrożne wejście na jezdnię bezpośrednio przed jadącym samochodem, przekroczenie jezdni w miejscu niedozwolonym, wejście na jezdnię zza pojazdu, przeszkody, wejście na jezdnię na czerwonym świetle. W 2017 r. nietrzeźwi użytkownicy dróg: kierujący, piesi i pasażerowie uczestniczyli w prawie 2800 wypadkach drogowych. Zginęło w nich 341 osób, a 3150 zostało rannych. W 2017 r. odnotowano zmniejszenie liczby wypadków na wszystkich rodzajach dróg z wyjątkiem dróg ekspresowych i autostrad. Na autostradach liczba wypadków wzrosła o 15%, a na drogach ekspresowych o 34% w stosunku do roku 2016. W pewien sposób podważa to teorię, którą ukuliśmy przez ostatnie lata, że im więcej jest dróg ekspresowych i autostrad, tym mniej jest wypadków. Niestety okazuje się, że wzrost liczby wypadków na drogach tego rodzaju jest nie dość, że zauważalny, to można powiedzieć, że bardzo duży. Ktoś powie, że jest on zastraszający i nie będzie tutaj obszaru do polemiki. W 2017 r. odnotowano zmniejszenie liczby wypadków na wszystkich rodzajach dróg. Mówiłem już o tym. Podobnie jak w poprzednich latach najwięcej wypadków wydarzyło się na drogach powiatowych, mimo że stanowią one niespełna 30% długości wszystkich dróg w Polsce. Dlatego też nasze działania, działania rządu Prawa i Sprawiedliwości w kwestii dofinansowania inwestycji na drogach powiatowych są jak najbardziej celne i potrzebne. Mamy nadzieję, że będą również skuteczne. W raporcie przedstawiono szczegółowe informacje wraz z osiągniętymi rezultatami w odniesieniu do 38 głównych działań podjętych przez członków Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w 2017 r. Pokrótce chciałbym wskazać na niektóre z nich. Pierwszym z nich jest ewaluacja narodowego programu BRD na lata 2013-2020. Na zlecenie sekretariatu krajowej rady w 2017 r. przeprowadzone zostało badanie ewaluacyjne, którego celem było zebranie wszystkich istotnych informacji dotyczących skuteczności działań podjętych w ramach ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego˝. Założono również, że dokument stanowił będzie narzędzie monitoringu tego programu. Na podstawie wniosków wyciągniętych z przeprowadzonego badania sekretariat krajowej rady dokonał w kwietniu 2018 r. niezbędnych modyfikacji programów realizacyjnych. Skutkiem tego było przyjęcie nowego programu realizacyjnego na lata 2018-2019. Wyniki badania ewaluacyjnego narodowego programu wraz z nowym programem realizacyjnym na lata 2018-2019 są dostępne publicznie na stronie krajowej rady. Celem badania było zwiększenie efektywności działań projektowych na rzecz poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Kolejne działanie, o którym chciałbym wspomnieć, to wprowadzenie zapisów dotyczących wychowania komunikacyjnego w nowej podstawie programowej nauczania uczniów w przedszkolach, szkołach podstawowych i średnich. Po raz pierwszy w systemie powszechnej edukacji w poszczególnych typach szkół uwzględniono treści wychowania komunikacyjnego. Ich zakres został rozszerzony w podstawie programowej wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. Po raz pierwszy treści wychowania komunikacyjnego będą przekazywane również uczniom w szkołach średnich. Następna kwestia to ogólnopolska kampania dotycząca niechronionych uczestników ruchu drogowego: ˝Bądźmy bezpieczni na drodze - pieszy vs. kierowca, kierowca vs. pieszy˝. Kampania skierowana była do ogółu społeczeństwa, w szczególności osób w wieku 18-24 lat oraz osób powyżej 40. roku życia. Jej bezpośrednim celem było podniesienie świadomości niechronionych uczestników ruchu drogowego oraz kierujących pojazdami. Przeprowadzono również kampanię skierowaną do młodych kierowców dotyczącą nadmiernej prędkości: ˝Kierowco, zwolnij! Kierujesz życiem!˝. Kampania zrealizowana została w Internecie, szczególnie w mediach społecznościowych ze względu na dużą aktywność grupy docelowej właśnie w social mediach. Jej celem było uświadomienie młodych kierowców oraz apel o zmianę ich postaw i zachowań, żeby ograniczyć liczbę wypadków z ich udziałem oraz ilość zabitych i rannych. Przygotowano i przeprowadzono również projekt edukacyjny skierowany do rowerzystów i kierowców powyżej 60. roku życia: ˝60+ bezpieczni w ruchu drogowym˝. Sam brałem udział w wielu wydarzeniach związanych z tym przedsięwzięciem. Uczestniczyło w nich (Dzwonek) wiele osób w wieku ponad 60 lat i wielu rowerzystów. Z roku na rok... Pani marszałek, z uwagi na wagę problemu proszę jeszcze o 2 minuty.