Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2014-06-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Po raz kolejny mamy do czynienia z sytuacją, w której w trybie pilnym procedujemy nad projektem ustawy wykonującej wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Można zapytać: Co przez rok robił rząd, że nie przygotował tej krótkiej nowelizacji? Wyrok zapadł 13 czerwca 2013 r., opublikowany został w lipcu 2013 r. Nowelizacja ustawy spowodowała, że od 1 stycznia 2012 r. wydłużono czas pracy z 7 do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo dla osób niepełnosprawnych ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Czas pracy będzie skrócony do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo tylko wtedy, gdy niepełnosprawny uzyska zaświadczenie lekarskie o celowości skrócenia normy czasu. Do czasu zmiany ustawy sytuacja była odwrotna: to lekarz dla osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności mógł wydać zgodę na pracę w wydłużonym czasie pracy. Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego złożył związek zawodowy ˝Solidarność˝. W skardze ˝Solidarność˝ podnosiła, że skrócony czas pracy jest elementem rehabilitacji osób niepełnosprawnych, jego wydłużenie oznacza, że osoby te będą ponosić koszty pomocy dla pracodawców, m.in. poprzez wysokość dofinansowania do pensji. Nowelizacja ustawy nie wprowadziła kryteriów określających zasadność odmowy przez lekarza skrócenia czasu pracy ani mechanizmu kontroli tej decyzji. Główny zarzut jest taki, że niepełnosprawni pod naciskiem pracodawców, bojąc się utraty pracy, nie będą występować o skrócenie czasu pracy. Ten proceder niestety w wielu przypadkach miał miejsce. Trybunał Konstytucyjny podzielił opinię zawartą w skardze ˝Solidarności˝ i orzekł o niezgodności z art. 2 i art. 69 konstytucji ustawy z 29 października 2010 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie, w jakim przepis ten uzależnia zastosowanie skróconego czasu pracy do osoby niepełnosprawnej od uzyskania zaświadczenia lekarskiego o celowości stosowania skróconej normy czasu. Trybunał Konstytucyjny określił, że przepis ten utraci moc z upływem 12 miesięcy, czyli od 10 lipca tegoż roku. Dokonując oceny art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej na podstawie wywodzonej z art. 2 konstytucji zasady sprawiedliwości społecznej, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca, uchwalając przedmiotową regulację, potraktował jednakowo podmioty nierówne, jakimi są osoby pełnosprawne i osoby z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym lub umiarkowanym. Trybunał nie pozostawił cienia wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe wskazanie jakichkolwiek wartości konstytucyjnych, które uzasadniałyby takie naruszenie zasady sprawiedliwości i które dawałyby temu naruszeniu pierwszeństwo przed ochroną zdrowia i egzystencji osób z poważną niepełnosprawnością. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie może budzić wątpliwości, że przepis art. 15, wydłużający czas pracy pracownikom niepełnosprawnym i zrównujący go, co do zasady, z czasem pracy obowiązującym w pełni sprawnych pracowników, stanowi regulację mniej korzystną od obowiązującej przed dniem wejścia w życie ustawy. Trybunał stanął na stanowisku, że wejście w życie zakwestionowanego przepisu z dniem 1 stycznia 2012 r. zakłóciło mechanizm zatrudniania i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, który sprawnie funkcjonował przez szereg lat. Rozwiązania, które są zaproponowane w tym projekcie, zakładają, że wymiar czasu pracy osób niepełnosprawnych, legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, i to bez konieczności spełnienia przez te osoby jakichkolwiek dodatkowych warunków. Projektowana regulacja stanowi powrót do rozwiązań obowiązujących w ustawie o rehabilitacji zawodowej przez szereg lat, aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Powyższa zmiana zostanie wprowadzona przez nadanie art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej brzmienia: czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przywracamy poprzednie rozwiązanie. To było złym rozwiązaniem, skrzywdziło wiele ludzi. Dlatego Prawo i Sprawiedliwość opowiada się za szybkim procedowaniem nad tym projektem ustawy, tak aby wymóg dotyczący wejścia w życie 10 lipca został spełniony. Jeszcze raz ubolewam nad tym, że w takim trybie musimy procedować nad tą ustawą, która mogła być przygotowana o wiele wcześniej, jako że wyrok trybunału zapadł rok temu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)