Mówca: Zbigniew Ziejewski
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, druk nr 1525. Rejestr Cen Nieruchomości, prowadzony na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1980 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, zawiera wiele istotnych dla obywateli danych, a także może służyć kontroli prawidłowego funkcjonowania rynku nieruchomości. W szczególności dane zawarte w RCN dotyczą położenia i rodzaju sprzedawanych nieruchomości, a także rzeczywistych cen transakcji sprzedaży pozyskanych z aktów notarialnych, które są przesyłane i wpisywane do RCN-u w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez powiat. Dane te mogą być wykorzystane w różnoraki sposób zarówno przez rzeczoznawców szacujących wartości nieruchomości, firmy komercyjne przetwarzające dane o obrocie nieruchomościami, jak i przez poszczególnych obywateli, którzy chcą pozyskać aktualne dane o cenach nieruchomości w interesującej ich okolicy. Obecnie dostęp do danych RCN-u uzależniony jest od wniesienia opłaty. W praktyce ogranicza to dostęp do pełnych danych, które są udostępniane w RCN-ie. Poszczególne starostwa przyjmują też różną praktykę co do formy i trybu składania wniosków. Podkreślić należy, że RCN jest dostępny na stronie geoportal.gov.pl. W obecnym stanie prawnym i faktycznym nie ma uzasadnienia, aby utrzymywać odpłatność za udostępnienie danych z RCN-u. Celem projektu jest zniesienie tego obowiązku przez wykreślenie z ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne przepisów określających podstawę pobierania opłat za dostęp do RCN-u. Pełny nieodpłatny dostęp do RCN-u wpłynie na rozwój nowych informatycznych narzędzi i usług w zakresie handlu nieruchomościami. Publiczny dostęp do tych danych zwiększy przejrzystość rynku. Kupujący, sprzedający oraz właściciele i inwestorzy posiadający aktualne i rzetelne dane o cenach rynkowych będą mogli działać adekwatnie do rzeczywistych potrzeb rynkowych, a powszechność dostępu do RCN-u ograniczy możliwość manipulacji cenami. Poprawi to zwłaszcza pozycję obywateli zaspokajających swoje potrzeby mieszkaniowe - wraz z innymi mechanizmami kontroli rynku, w tym obowiązkiem upublicznienia cen ofertowych przez deweloperów wprowadzonym ustawą z dnia 21 maja 2025 r. W związku z wejściem w życie ustawy konieczne będzie wydanie nowego rozporządzenia na podstawie art. 40g zmienianej ustawy. Upoważnienie ustawowe co prawda nie zmienia swojego brzmienia, ale zmienia się jego treść, gdyż wykonanie delegacji jest ściśle związane ze zmianami koniecznymi w obecnym rozporządzeniu dotyczącym w szczególności ustalania odpłatności za realizację wniosków o udostępnienie danych z RCN-u. Nowe rozporządzenie, jakie musi być wydane, będzie co do zasady identyczne z obecnie obowiązującym rozporządzeniem ministra rozwoju z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji. W nowym rozporządzeniu wykreślone zostaną wszystkie przepisy związane z opłatą za dane z RCN. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Panie Marszałku! Nie można też pomijać skutków dla samorządów. O tym mówił jeden z przedmówców. Zniesienie opłat oznacza ubytek ok. 8 mln zł rocznie w budżetach powiatowych. To są środki, które mogą być przeznaczone na szkoły, drogi czy lokalne inwestycje. Dlatego apelujemy, aby rząd, skoro decyduje o bezpłatności, równocześnie przedstawił mechanizm rekompensaty tych strat dla starostw. Nie wolno przerzucać kosztów na barki powiatów, które i tak dziś zmagają się z ogromnymi ograniczeniami w budżetach. Polskie Stronnictwo Ludowe poprze ten projekt ustawy. Dziękuję bardzo.