Mówca: Robert Kropiwnicki
Data: 2012-11-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo Przedstawiciele Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej! Z dużą radością, a jest to zaszczyt, przedstawiam stanowisko klubu Platforma Obywatelska w dyskusji nad drukiem nr 804, który zawiera obywatelski projekt dotyczący ustawowego uregulowania obszaru właściwości sądów. Zgodnie z naszym doświadczeniem wnioski, projekty obywatelskie możemy podzielić właściwie na dwie kategorie. Pierwsza to składane przez obywateli po to, aby zmienić jakiś fragment rzeczywistości, bez motywacji politycznej, z potrzeby serca, gdzie ludzie angażują się, bo wierzą, że coś należy zmienić, bo jakiś fragment rzeczywistości, który często ich dotyczy, wymaga zmiany, jakiejś korekty i interwencji ustawodawcy. Drugi typ wniosków, które też się zdarzają, to te motywowane czysto politycznie. Ich celem jest tak naprawdę zmiana władzy politycznej, osiągnięcie jakiegoś fragmentu władztwa publicznego. Często są one dalekie od merytoryki, ale mają duży zasięg oddziaływania politycznego. Przedłożony projekt zdecydowanie zaliczam do tych pierwszych. Jest to wyraz zaangażowania dużej grupy ludzi, którzy z wiarą w tę sprawę starali się pracować, aby uregulować ustawowo obszar działalności sądów. Platforma Obywatelska zawsze chętnie rozpatruje te projekty i dlatego opowiadamy się za skierowaniem przedłożonego projektu do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka celem dalszego procedowania. A więc jesteśmy za tym, żeby dalej pracować nad tym projektem. Dotyczy on trzeciej władzy, wymiaru sprawiedliwości, który potocznie często nie jest kojarzony z władzą publiczną, ale utożsamiany jest z czymś odrębnym, co nie ma wpływu na władzę. A jednak jest to władza w pełnym tego słowa znaczeniu. Oprócz trzech osób, przedstawicieli władzy wykonawczej w państwie, czyli prezydenta, premiera, ministra spraw zagranicznych, tylko sędziowie mogą mówić w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to bardzo znamienne, jest to bardzo ważna funkcja, którą sprawują osoby w różnych miejscach w Polsce. Wypowiadają się w naszym imieniu, w imieniu wszystkich Polaków, czyli w imieniu republiki. Dobro władzy sądowniczej jest ważne dla nas wszystkich. Jej efektywność jest tak samo ważna jak efektywność władzy ustawodawczej i wykonawczej. O tym musimy rozmawiać i nad tym problemem myśleć. Do tego chciałbym sprowadzić tę dyskusję: Jak poprawić efektywność działania sądów? To powinno być celem nas wszystkich, a nie zastanawianie się, czy sąd ma być w tym miejscu, czy w innym. Doprowadzenie do tego, że panaceum na wszystko będzie ustalenie siedziby sądu w danej miejscowości, a w innej już nie, moim zdaniem naprawdę nie jest kluczem do działania. Skrócenie czasu oczekiwania na prawomocne wyroki jest jednym z priorytetów tej kadencji rządu, ale myślę, iż także parlamentu. Pan minister Gowin bardzo mocno angażuje się w tę sprawę i myślę, że ten projekt wymaga takiego zaangażowania i dyskusji, dlatego debatę nad tym projektem traktuję jako jeden z elementów szerszej dyskusji. Do tej dyskusji powinni szerzej włączać się przedstawiciele środowiska sędziowskiego, stowarzyszeń branżowych, Krajowej Rady Sądownictwa czy Sądu Najwyższego. Jednak dyskusja nie może polegać tylko na roszczeniach i hasłach: nic nie zmieniajmy, dajcie więcej pieniędzy, podwyżki, a będzie dobrze. Doświadczenie pokazuje, że ilość środków przeznaczanych na sądownictwo rośnie, a efektywność nie poprawia się tak, jak byśmy tego chcieli. Z tego płynie wniosek, że konieczne są zmiany organizacyjne, musimy o tym rozmawiać. Czy w takim zakresie, o jakim mówi ten projekt ustawy, czy w takim, jak proponuje pan minister, tego nie wiem. Wiemy jednak jedno - że świat się zmienia i to bardzo dynamicznie, postęp technologiczny nie omija nikogo, w tym sądów, i nie można zostać głuchym na te argumenty. Nie może być tak, że struktura ustanowiona wiele lat temu tak naprawdę nie może podlegać zmianom. Musimy rozmawiać o tym, jak zmieniać tę strukturę, żeby sądy były efektywniejsze. W ostatniej kadencji dokonaliśmy zmian w zarządzaniu sądami. Na efekty jeszcze musimy poczekać, część przepisów jest jeszcze objęta vacatio legis. Czy proponowane w tym projekcie ustawy zmiany idą w dobrą stronę? Trzeba podjąć dyskusję, spokojnie zastanawiać się nad tym i wypracowywać kompromisowe rozwiązanie, które wszystkim pomoże. Innym problemem podnoszonym w uzasadnieniu jest zgodność z konstytucją obecnego rozwiązania zastosowanego w art. 20 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Sejm zastosował rozwiązanie, zgodnie z którym rejony i okręgi sądowe ustalane są w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości. Musimy pamiętać, że korzystamy z domniemania konstytucyjności przyjętych ustaw, zresztą wspominał o tym pan Błaszczyk, przedstawiciel wnioskodawców. Ostateczne zdanie zawsze należy do Trybunału Konstytucyjnego, a my ustanawiamy prawo, które przechodzi cały szereg etapów procesu legislacyjnego. Podobnie było z art. 20 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Uważamy, że jest on zgodny z konstytucją, ale został zaskarżony, wiemy o tym. Moim zdaniem musimy poczekać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, bo tylko on ma prawo do tego, żeby coś jednoznacznie ustalić. (Poseł Ryszard Kalisz: Jest jeszcze kultura prawna.) Jest kultura, ale też obowiązuje kultura na sali sejmowej... (Poseł Ryszard Kalisz: Jak wniosek w trybunale leży...) ...a ona mówi, że nie należy krzyczeć.