Mówca: Marcin Święcicki
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak już wspomniano, ustawa ta ma na celu wprowadzenie regulacji maksymalnej opłaty za tzw. interchange, którą akceptanci uiszczają na rzecz agencji rozliczeniowych, a te z kolei przekazują tę opłatę do wydawców kart, czyli banków. W sumie dochody banków z tego tytułu szacowano w roku 2012 na 1,8 mld zł. Wysokość tych opłat w Polsce - sięgająca ok. 1,5% od wysokości transakcji - należy do najwyższych w Europie i Narodowy Bank Polski, a ściślej mówiąc, Rada ds. Systemu Płatniczego, organ doradczy w NBP, podjął próbę dobrowolnego uregulowania wysokości tych opłat, mianowicie obniżenia ich do średnich poziomów w Europie, czyli o ok. 0,7% transakcji dla kart debetowych i 0,84% dla kart kredytowych, do roku 2017. Ta próba nie powiodła się, w związku z czym w lipcu ubiegłego roku kilka klubów zgłosiło swoje własne propozycje regulacji ustawowej. Również Senat podjął pracę nad tym problemem. Rozpatrywaliśmy w Sejmie, w naszej Komisji Finansów Publicznych i w podkomisji wszystkie zgłoszone propozycje wprowadzenia tutaj pewnych regulacji. Przyjęto ostatecznie, że maksymalna wysokość opłaty interchange ma wynosić 0,5% transakcji i ma być wprowadzona w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie tej ustawy, a więc do końca I półrocza 2014 r. Nie przyjęto innej jej propozycji w ustawie, w projekcie senackim, mianowicie zakazu wprowadzania klauzuli: honoruj wszystkie karty. Mianowicie klauzula ta z jednej strony umożliwiałaby akceptantom kart wybór, które karty honorują, a których kart nie honorują, bo obecnie jest taka praktyka, że narzuca się im w umowach, że mają honorować wszystkie karty danej organizacji płatniczej, a z drugiej strony prowadziłaby do zamieszania informacyjnego i wielkiej niepewności na rynku. Użytkownicy kart płatniczych byliby niepewni czy ich karty są akurat tego typu, który jest akceptowany, czy nie jest akceptowany, w związku z czym nie przyjęliśmy jednak propozycji senackiej. Proszę państwa, w związku z tym projektem odbyły się bardzo burzliwe dyskusje w komisjach i zgłaszano rozmaite wątpliwości. Życie pokaże, kto tutaj miał rację. Jedna wątpliwość dotyczyła tego, czy ta regulacja wpłynie na upowszechnienie płatności bezgotówkowych. Niewątpliwie zmniejsza ona dopływ środków do wydawców kart płatniczych, czyli do banków, ale z drugiej strony obniżenie tych opłat spowoduje, że znajdzie się znacznie większa liczba akceptantów, czyli rozmaitych sieci handlowych, placówek, które do tej pory unikały, nie akceptowały płatności kartami, a teraz będą je akceptować, będą tym zainteresowane, ponieważ narzucana im marża nie będzie mogła przekroczyć 0,5%. Był problem dotyczący tego, czy wpłynie to na innowacyjność w sektorze płatności bezgotówkowych. Mianowicie powstał taki problem, czy jeśli banki stracą to źródło dochodów, tzn. nie stracą całkiem, bo będzie to jakoś poważnie ograniczone, czy w związku z tym nie odbiją sobie tego, podwyższając opłaty za wydawanie kart płatniczych. Ale jest tu trochę inna sytuacja, bo wydawanie kart płatniczych jest dziedziną bardzo konkurencyjną, banki konkurują między sobą o klientów, jest to opłata bardzo widoczna, jeśli ktoś wybiera sobie jakiś bank, którego chce mieć kartę. W związku z tym jest tutaj olbrzymia presja konkurencyjna, która niewątpliwie będzie dusiła te opłaty, nawet jeśli takie przerzucanie czy próba podwyższenia tych opłat nastąpi tu i ówdzie. Były też wysuwane wątpliwości, czy w przypadku korzystania z ustawowego ograniczenia opłaty interchange, która jest jakby główną opłatą funkcjonującą w tym systemie, nie będą w związku z tym podwyższone inne opłaty, które np. agenci rozliczeniowi naliczają za swoje usługi. Ale również rynek agentów rozliczeniowych jest konkurencyjny. Jest wielu agentów rozliczeniowych. Ta propozycja nie obejmuje innych systemów obrotu bezgotówkowego, mianowicie systemów trójstronnych, ale to dlatego, że system dwustronny, system duopolu, który obecnie dominuje, obejmuje ponad 98% transakcji. Proszę państwa, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera propozycję przedstawioną przez komisję. Zgłaszamy do niej dwie poprawki, które zaraz przedstawię panu marszałkowi. Jedna dotyczy sprawy porządkowej, a druga dotyczy uściślenia wyjątku dla nowych organizacji płatniczych, które przez trzy lata będą zwolnione z tego limitu. Mamy również nadzieję, że rezultaty tej ustawy będą pilnie obserwowane, co do tego, jakie są skutki ustawy, czy ustawa przyczyniła się do rozwoju obrotu bezgotówkowego, czy przyniosła jakieś korzyści konsumentom, ponieważ sprawa jest dyskusyjna. Chciałbym jeszcze na koniec powiedzieć, że oczekiwane jest również rozwiązanie ogólnoeuropejskie w tej sprawie, którego można się spodziewać za 2-3 lata, jako że taki jest tryb postępowania w Unii Europejskiej, trwający dość długo. Tak więc to też będzie jakieś nasze doświadczenie, jeśli chodzi o rozwiązanie europejskie, będziemy mogli do tego lepiej się ustosunkować, mając własne doświadczenie w tej sprawie. Dziękuję bardzo.