Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2018-10-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Co to jest kontrakt? Kontrakt jest to umowa handlowa między dostawcą i odbiorcą, między dwoma podmiotami na rynku. W tym przypadku mówimy o tym, że ta sprawa dotyczy rolnictwa, więc to jest kontrakt między tym, który produkuje, a tym, który odbiera od niego produkt. I rzeczywiście jeżeli mówimy o przewadze kontraktowej, każdy z tych podmiotów występujących na rynku dąży w swojej działalności gospodarczej do tego, aby mieć silną pozycję. Nie ma w tym nic złego. Każdy podmiot, czy to rolnik, czy to odbiorca jego produktów, chce być na rynku silny. Każdy podmiot, który na rynku występuje, do tego dąży. I to nie jest nieuczciwe. Nieuczciwa natomiast jest sytuacja, kiedy któryś z tych podmiotów jest silniejszy i w sposób niedozwolony wykorzystuje swoją postawę na rynku wobec tego, który jest na tym rynku słabszy. Te przepisy wprowadzają regulacje dotyczące działalności Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, które mówią, w jakim przypadku te działania na rynku są niezgodne z prawem. Mówi się o tym, że niedozwolone jest zawieranie porozumień, które mogą narzucić rażąco niskie ceny, porozumień między podmiotami, które działają równolegle na tym rynku po jednej czy po drugiej stronie. I wtedy możemy mówić o przeciwdziałaniu, czy wtedy możemy mówić o nieuczciwym wykorzystywaniu przewagi kontraktowej na rynku. W jaki sposób możemy zmienić tę sytuację? Mogą ją zmienić jasne i precyzyjne przepisy. Mam niestety wątpliwą satysfakcję, ponieważ kiedy kilkanaście miesięcy temu powstawał projekt tej ustawy, którą dzisiaj zmieniamy, mówiłem o tym, że ona nie przyniesie żadnych pozytywnych skutków i nie będzie żadnego oddziaływania na rynek, że ona nie pomoże ani jednemu rolnikowi, dlatego że kryteria, które państwo, mówię o rządzie, wtedy wprowadziliście, które dzisiaj są znoszone, były za wysokie i były niemożliwe do spełnienia. Zgłaszałem zresztą w tej sprawie poprawkę. Nie zareagowali ani minister, ani poseł sprawozdawca, ani nikt z tej części sali. Wszyscy oni mówili, że to nie ma sensu. Dzisiaj, po tych kilkunastu miesiącach, kiedy państwo sami zauważyliście, że ta ustawa nic nie reguluje, nic nie zmienia, a nawet konserwuje niekorzystne sytuacje w obrocie między rolnikiem a odbiorcą, proponujecie państwo poprawkę, którą my zgłaszaliśmy kilkanaście miesięcy temu. Bo co w międzyczasie zauważyliście? Że sprawdził się ten czarny scenariusz, który przewidywaliśmy, czyli ci, którzy na rynku są mocni, perfidnie to w tym sezonie wykorzystali. Ci, którzy są mocni i nieuczciwie to wykorzystują, ci, którzy narzucają rażąco niskie ceny. Dlatego trzeba było to wówczas zmienić, i wtedy moglibyśmy mówić, że kontrakty zawierane w rolnictwie, czyli umowy między dostawcami, producentami a odbiorcami ich produktów, są regulowane prawnie i prawo nie powinno dopuszczać do ich nieprzestrzegania. Mówimy o tym, państwa głosem, że wprowadzane zmiany będą o tyle dobre, że będzie można anonimowo interweniować, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów będzie mógł na takie anonimowe interwencje odpowiadać. Tu nie potrzeba anonimowości. Jako najlepszy przykład podam sytuację z tego sezonu. Kiedy zaczął się skup owoców miękkich, nie anonimowo, tylko otwarcie, nawet w formie listu otwartego związek sadowników, którym kieruję, skierował do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na nieuczciwym wykorzystywaniu przewagi kontraktowej. Nie baliśmy się i nie musieliśmy tego robić anonimowo. Czy wiecie państwo, jaka była odpowiedź UOKiK-u? Odpowiedź UOKiK-u była taka, że jeżeli mamy jakieś dowody, rozmowy telefoniczne, podsłuchy, bilingi rozmów telefonicznych, notatki ze spotkań, to żebyśmy to UOKiK-owi dostarczyli, to on wtedy podejmie czynności w tej sprawie. Taka jest dzisiaj skuteczność UOKiK-u i taka jest skuteczność tej ustawy. I niestety ten zapis, który jest proponowany, tego absolutnie zmieni. To było wprowadzenie w błąd rolników, to było wprowadzenie w błąd przedsiębiorców. Mówiąc o kontrakcie i o umowie - to druga część ustawy: żebyśmy mogli mówić o wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, to trzeba najpierw mieć kontrakty, a w rolnictwie kontraktów nie ma. Pan minister jest działaczem gospodarczym, doskonale to rozumie. Dzisiaj obrót produktami rolnymi odbywa się bezumownie. Bo to, co zostało tą ustawą sprzed kilkunastu miesięcy wprowadzone, to jest fikcja, bo umowa jest podpisana w momencie, kiedy rolnik przyjeżdża do punktu skupu i wtedy kiedy odbiorca decyduje się od niego ten produkt kupić. Wtedy jest mu podstawiana do podpisania jednodniowa, jednorazowa umowa. To jest kontrakt? To jest wykorzystywanie przewagi kontraktowej do tego, aby tego rolnika zmusić, żeby za każdą zaproponowaną cenę ten produkt oddał, bo nie ma już wtedy innej alternatywy. Więc dlaczego tych umów kontraktacyjnych nie ma? I tu jest niestety znowu zastrzeżenie do działalności resortu. Moja organizacja, jej członkowie przez kilka miesięcy uczestniczyli w ministerstwie rolnictwa w pracach nad opracowaniem wzoru umowy kontraktacyjnej i było obiecane, że ta umowa kontraktacyjna będzie wprowadzona jako umowa obowiązkowa, a nie jako taka fikcyjna, kadłubkowa, jaką ona jest dzisiaj. I co w tej sprawie jest dzisiaj zmieniane przez tę ustawę? Otóż nic. Ta sprawa w ogóle nie została dotknięta, ta sprawa została przemilczana. I dzisiaj, i jutro, i pojutrze w myśl tej ustawy nic się nie zmieni, i to państwu gwarantuję. Niezależnie od tego i tak tę ustawę poprzemy, bo ona cokolwiek zmienia na korzyść (Dzwonek), natomiast ona absolutnie nie będzie miała żadnego pozytywnego skutku i mówienie o tym, że ona jest oczekiwana przez rolników i zmieni obecną sytuację, to jest bajanie na potrzeby wyborców, a nie żadne działanie ekonomiczne na rynku. Dziękuję państwu. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)