Mówca: Andrzej Szlachta
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki, druk nr 3200. Zgodnie ze ˝Strategią na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ do 2020 r. przyjętą przez Radę Ministrów 14 lutego 2017 r. rozwój nauki stanowi istotny element przyczyniający się do wzrostu poziomu konkurencyjności podmiotów krajowych. Strategia ta obejmuje umiędzynarodowienie i otwarcie polskich szkół wyższych na innowacje oraz zapewnienie m.in. otoczenia prawnego sprzyjającego innowacyjności i konkurencyjności wyników badań naukowych przez uczelnie i jednostki naukowe. Działalność naukowa wspierana ze środków Funduszu Polskiej Nauki powinna być nastawiona nie tylko na badania naukowe i prace rozwojowe, lecz także na komercjalizację ich wyników w postaci innowacyjnych produktów, które będą mogły konkurować na polskim i globalnym rynku. Rozwiązania przyjęte w projekcie ustawy realizują założenia strategii zarówno w zakresie zwiększenia nakładów finansowych na działalność naukową, jak i w zakresie wspierania powstawania i rozwoju innowacyjnych sposobów organizacji działań badawczo-rozwojowych. Jednymi z flagowych projektów wymienionych w strategii są ˝Centrum Rozwoju Biotechnologii˝ oraz ˝Polskie wyroby medyczne˝. Środki tworzonego funduszu w pierwszej kolejności zostaną przeznaczone na obszar szeroko rozumianej biotechnologii. Narodowe Centrum Nauki wspiera finansowo projekty jedynie w obszarze badań podstawowych, a Narodowe Centrum Badań i Rozwoju finansuje prawie wyłącznie badania przemysłowe i prace rozwojowe. Z analizy obowiązującego stanu prawnego wynika, że nie ma możliwości wdrożenia rozwiązania przewidzianego w projektowanej ustawie w oparciu o dostępne narzędzia prawne i instytucje tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki. Wprowadzenie proponowanych w omawianym projekcie rozwiązań jest związane z koniecznością stworzenia nowego mechanizmu finansowania badań naukowych i prac rozwojowych oraz ich komercjalizacji. Istotną cechą projektowanego rozwiązania będzie zapewnienie stabilnego systemu finansowania, które będzie dostępne w perspektywie długookresowej 5-10 lat. Projekt ustawy ma na celu stworzenie podstaw i mechanizmu finansowania działalności naukowej prowadzonej w znowelizowanej formie tzw. wirtualnego instytutu badawczego, w skrócie WIB, który będzie stanowił formę organizacji pracy wyselekcjonowanych, konkurencyjnych na poziomie międzynarodowym zespołów badawczych prowadzących działalność naukową o wysokim potencjale zastosowań społeczno-gospodarczych. WIB nie będzie posiadał osobowości prawnej, nie będzie też pracodawcą dla naukowców wchodzących w skład zespołu badawczego. Fundusz finansujący WIB powstanie w Banku Gospodarstwa Krajowego. Będzie on wyodrębniony z budżetu państwa i będzie mógł finansować wskazane cele w długim horyzoncie czasowym. Przewiduje się, że zasadniczym źródłem finansowania funduszu będzie kwota 500 mln zł, jaką zostanie on zasilony w wyniku obniżenia funduszu statutowego Banku Gospodarstwa Krajowego. Celem funduszu jest finansowanie działalności naukowej, szczególnie ważnej dla realizacji strategii rozwoju kraju. Projekt ustawy wprowadza konstrukcję organizacji i finansowania działalności naukowej WIB opartą na umowach pomiędzy zaangażowanymi podmiotami. Projekt ustawy określa maksymalną wysokość środków finansowych przeznaczonych na finansowanie zespołów badawczych prowadzących w ramach WIB działalność naukową. (Dzwonek) O sposobie wydawania środków decyduje minister. Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym organom...