Mówca: Marcin Święcicki
Data: 2011-12-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Posłowie! Szanowne Posłanki! Chciałbym odnieść się do niektórych spraw. Może zacznę od tej ostatniej, co do której wybuchł tak gorący spór, mimo że przegraliśmy już ją w Europejskim Trybunale Sprawiedliwości, mimo że wnioski były składane. Chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt, mianowicie polityka socjalna prowadzona za pomocą VAT to nie jest optymalna polityka, panie pośle. Niech pan weźmie pod uwagę to, że z tańszych cen na te dobra korzystają przede wszystkim ludzie bogaci. To oni kupują droższe ubranka, droższe buty, to oni więcej tego kupują na każde dziecko. A więc dużo więcej tej pomocy i tej ulgi w VAT, jeśli VAT-em chcemy pomagać biednym rodzinom, trafia de facto do rodzin bogatych. To jest bardzo nieefektywny i marnotrawny środek pomagania biednym rodzinom. (Oklaski) Szukajmy zatem tej pomocy dla rodzin biednych, ale bardziej efektywnej, i na to się przestawiajmy. Pomoc za pomocą VAT jest bowiem wyjątkowo marnotrawna i nieefektywna, jak powiadam, bardziej korzystają na tym bogaci. Druga sprawa - wysłuchałem tu z uwagą przemówienia pani poseł Rafalskiej (chyba już jej nie ma), która podniosła wiele istotnych spraw. Niemniej trzeba na jedną rzecz zwrócić uwagę - mimo tego kryzysu, mimo tego mrożenia rozmaitych wydatków zasięg ubóstwa w Polsce w ostatnich latach, mierzony obiektywnie - budżety gospodarstw domowych - i za pomocą subiektywnych wskaźników poczucia ubóstwa, nie zwiększa się, a nawet uległ zmniejszeniu od roku 2006 czy 2007 i ubóstwo relatywne pozostaje na stosunkowo stałym poziomie 17%, a w roku 2004 było to 20%. I tzw. skrajne minimum egzystencji - liczba osób znajdujących się poniżej tego skrajnego minimum spadła z 12% w roku 2006 do 5,7% w roku 2010. Wreszcie zasięg ubóstwa subiektywnego - ludzie sami mówią o swoim ubóstwie - też spada, z 18% w 2006 r. do 13% w 2010 r. Nie chciałbym lekceważyć problemu ubóstwa, absolutnie, to jest sprawa na pewno bardzo ważna, ale nie przesadzajmy, nawet gdybyśmy mogli stosować właściwe środki i właściwe metody pomocy. Następna sprawa dotyczy wątku Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Już była o tym mowa, że przesunięcie naszych rezerw z obligacji amerykańskich, z obligacji brytyjskich, z obligacji niemieckich na pożyczkę dla Międzynarodowego Funduszu Walutowego może również nam przynieść odpowiednie zyski, jest to też bardzo bezpieczna lokata. Ale jest jeszcze dodatkowy istotny aspekt przekazania tych środków Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu, mianowicie kiedy Międzynarodowy Fundusz Walutowy pomaga jakimś krajom, ma całe instrumentarium pewnej presji czy zachęty, czy bodźców w celu reperowania gospodarki danego kraju. Jeśli mamy tyle krajów w Unii Europejskiej, które przekroczyły pułap i 60% zadłużenia, i 3% deficytu budżetowego, to większość krajów znajduje się poza jakimiś racjonalnymi kryteriami. Jeśli grozi nam to, że bez solidarnej pomocy innych krajów Grecja się wyłoży, to gdyby tak się stało, natychmiast rynki straciłyby zaufanie do następnych krajów znajdujących się w trudnej sytuacji, do Włoch, do Hiszpanii, do Portugalii, do Irlandii. Zostałoby uruchomione domino, które by spowodowało olbrzymi krach finansowy w Unii Europejskiej, a to również odbiłoby się bardzo poważnie na sferze realnej. Przypominam, że to jest nasz główny rynek zbytu - ponad 80% naszego eksportu idzie do krajów Unii Europejskiej - i gdyby ten rynek doznał zapaści, oznaczałoby to nie tylko tyle, że tracimy w jakiejś tam mierze bardzo poważny rynek zbytu. Los setek przedsiębiorstw i dziesiątków tysięcy miejsc pracy zależy od tego, jaka jest prosperity, jak ten rynek funkcjonuje, czy kupuje, czy nie, czy rośnie, czy się kurczy. Ma to olbrzymi wpływ na naszą gospodarkę. My na solidarności europejskiej nie traciliśmy do tej pory i dalej nie tracimy, bardzo wiele na tym zyskujemy - środków bezpośrednich, inwestycji budżetowych. Również ten nasz niewielki wkład w formie przesunięcia naszych rezerw na udzielenie pomocy tym krajom, które mogłyby się znaleźć w kłopotach, taka solidarność nam bardzo się opłaca, bo służy zabezpieczeniu rynku europejskiego, tych krajów, które na nim działają. Poza tym, jak powiadam, przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy można wywrzeć odpowiednią presję za pomocą programów dostosowawczych, kryteriów, które tam się stosuje, cokwartalnych przeglądów sytuacji w krajach, które korzystają z pomocy Międzynarodowego Funduszu Walutowego. A więc jest tutaj cały szereg instrumentów, których Europejski Bank Centralny nie posiada. Oczywiście obligacje rządowe też nie wiążą się z takimi instrumentami. Następna kwestia - wieku emerytalnego. Było tutaj powiedziane - no, już naprawdę trzeba z pewnymi rzeczami zejść z takiego, powiedziałbym, trywialnego poziomu - że jak ktoś odchodzi na emeryturę, to tworzy się miejsce pracy. Proszę państwa, jeśli się na to spojrzy w skali makro, jest dokładnie odwrotnie. Im więcej środków, im więcej pieniędzy, im więcej PKB pójdzie na osoby, które nie produkują, nie wytwarzają, tym mniej zostanie dla tych, którzy produkują, którzy wytwarzają, mniej pieniędzy na płace, na tworzenie nowych miejsc pracy, i tym większe będzie obciążenie odnośnie do każdego miejsca pracy. Tak że naprawdę im są większe w skali makro - inaczej może się wydawać czasami na szczeblu mikro; jeśli jakiś urząd wyśle kogoś na emeryturę, to ma nowe miejsce pracy, tak może się wydawać - w skali kraju obciążenia pracy, tym mniej dostaje się środków i tym mniej jest miejsc pracy. Tak że przesuwanie się wieku emerytalnego spowoduje, że miejsc pracy, zobaczą państwo, będzie raczej przybywać niż ubywać. To po pierwsze. Po drugie, nie będziemy inaczej w stanie zachować rent i emerytur na jakimś przyzwoitym poziomie, bo po prostu one będą musiały być niższe - i dla tych, co teraz pracują, i dla tych, co dożyją, za 20 lat, okresu, kiedy te proporcje demograficzne tak poważnie się zmienią. A więc leży to absolutnie w interesie i przyszłych emerytów, i obecnych emerytów, i również w interesie tworzenia nowych miejsc pracy. Jeszcze jeśli chodzi o te wydatki - oczywiście dochodzenie do jakichś racjonalnych proporcji, to również odnosi się do nas, musi dotyczyć i wydatków, i dochodów. Od strony wydatków jest zamrożenie płac w sferze budżetowej, poza nauczycielami, poza policją, są zamrożone rozmaite inne wydatki. Wiem, że to wywołuje określone napięcia i trudności, ale w sumie powoduje, co jest rozsądne, pewien skutek makroekonomiczny, mianowicie udział wydatków w PKB się nie zwiększa, zachowujemy ten sam poziom, co dotychczas, a w porównaniu z 2009 r. on nawet się zmniejsza o 1,6%, a więc następuje pewien spadek udziału wydatków w PKB. Musimy natomiast to jakoś zrównoważyć naszymi dochodami - to druga strona bilansu. Część rozwiązań wynika tu z naszych zobowiązań wobec Unii Europejskiej - akcyza na papierosy, akcyza na oleje napędowe, ten nieszczęsny podatek na ubranka i obuwie dziecięce - a w części są to inne rozwiązania, które stosunkowo najmniej uderzają w ludzi biednych czy w ogóle w popyt konsumpcyjny. Najtrudniejszym może problemem jest tutaj składka rentowa. Z czego to wynika? Po pierwsze, wynika to z tego, że jest deficyt w funduszu rentowym, trzeba więc albo z czegoś dopłacić, gdzieś zabrać, albo podnieść tę składkę rentową, żeby chociaż zmniejszyć deficyt w obszarze rent. Po drugie, gdyby podnieść obciążenie rentowe dla pracujących, to oznacza to właściwie spadek ich płac w tym zakresie i również spadek popytu konsumpcyjnego. A więc w tej sytuacji obciążenie przedsiębiorstw, chociaż kontrowersyjne, chociaż trudne, wydaje się stosunkowo najmniejszym złem. Tu kolejna sprawa, bardzo interesująca - ten podatek od kopalin. Proszę państwa, kopaliny w Polsce, tak jak we wszystkich innych krajach, przyjmuje się za pewne dobro narodowe. Często za sprawą tego dobra narodowego powstają nadzwyczajne zyski, których normalnym podatkiem od zysku nie udaje się ściągać, stąd w wielu krajach stosuje się podatek od kopalin czy od zasobów nieodnawialnych. To nie jest jakiś nasz specyficzny wynalazek, my na tę drogę dopiero wchodzimy - uważam, że bardzo słusznie, ponieważ w ostatnich latach bardzo wysoko wzrosły ceny miedzi, ceny srebra, powstają tam nadzwyczajne zyski, a państwo właściwie nie ma zbyt dużego dostępu do tych zysków. Udział państwa we własności KGHM-u to 33 czy 32% nawet, w związku z tym tylko taki udział możemy mieć w dywidendzie, a pozostała dywidenda trafia oczywiście do innych akcjonariuszy, jak również zostaje w samym przedsiębiorstwie. Są to bardzo poważne kwoty. Same przychody ze sprzedaży w KGHM w 2010 r. w porównaniu do poprzedniego roku wzrosły o 44%, a zysk wzrósł ponaddwukrotnie, w jednym roku, do ponad 6,5 mld zł. A więc to są olbrzymie wzrosty cen spowodowane zwiększonym popytem na rynkach światowych, przede wszystkim olbrzymią konsumpcją surowców w Chinach, co rzutowało na rynki światowe. Cieszmy się z tego, że ta cena rośnie, ale jest rzeczą absolutnie uzasadnioną, żeby państwo miało w tym udział i wystartowało z podatkiem od kopalin. Chciałbym dodać, że jest to również jakaś próba, może trzeba będzie znaleźć bardziej właściwe rozwiązanie, przed wprowadzeniem takiego podatku od eksploatacji gazu łupkowego w Polsce. A więc jest to kierunek jak najbardziej uzasadniony. Tyle tytułem ustosunkowania się do rozmaitych spraw szczegółowych. Chciałbym zakończyć ogólnym podsumowaniem tego budżetu. Nie jest to budżet rewolucyjny, on nie wprowadza rewolucji ani po stronie wydatków, ani po stronie dochodów, nie wprowadza jakichś radykalnych reform. Jest to budżet wyważony, rozsądny, ostrożny. Jestem przekonany, że realizacja tego budżetu poprawi notowania Polski, zmniejszy nasze obciążenia zadłużeniowe, co jest tak istotne, związane z obsługą tego zadłużenia, poprawi nasz rating i pozwoli naszej gospodarce dobrze się rozwijać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)