Mówca: Adam Rybakowicz
Data: 2014-10-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Twój Ruch wobec sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, druki nr 1127, 1127-A i 2797. W projekcie zaproponowano wprowadzenie zakazu sprzedaży w sklepikach szkolnych żywności o takiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych, soli i cukru, których spożywanie w nadmiarze mogłoby być przyczyną wielu przewlekłych chorób dietozależnych. Chodzi o takie produkty jak np. chipsy, niektóre ciastka i napoje, w tym napoje energetyzujące, jedzenie typu fast food i instant. Zgodnie z projektem ustawy takich produktów też nie można by było reklamować, prezentować i promować na terenie szkoły oraz w jej otoczeniu. Według Światowej Organizacji Zdrowia aż 29% polskich jedenastolatków ma nadwagę, wśród trzynastolatków jest niewiele lepiej, bo na otyłość cierpi co czwarty z nich. Dane są zatrważające. Jeszcze gorzej jest w rankingu trzynastolatków uprawiających sporty. Tutaj Polska zajęła 34. miejsce. Młodsze dzieci poradziły sobie odrobinę lepiej, ale niewiele, a konsekwencją ich niechęci do sportu jest zajęcie 27. miejsca. Za to jeżeli chodzi o czas spędzany przed komputerem, to polskie jedenastolatki zajmują 1. pozycję. Prawie połowa z nich patrzy w monitor dwie godziny dziennie. Jeżeli chodzi o promowanie sportu i aktywności w szkołach, to pole do popisu ma tutaj Ministerstwo Edukacji Narodowej, a w przypadku żywności w szkołach niezbędne są rozwiązania ustawowe przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia. Dlatego na uwagę zasługują wypracowane w trakcie obrad podkomisji propozycje, by rozszerzyć zakres placówek, w których przepisy będą obowiązywać. Obok wcześniej wymienionych w projekcie przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów dopisano szkoły ponadgimnazjalne i tzw. inne formy wychowania przedszkolnego, np. punkty przedszkolne i kluby przedszkolaków. W pierwotnej wersji projektu była wyszczególniona lista środków spożywczych. Podkomisja, która pracowała nad projektem noweli, zaproponowała, by w ustawie w miejsce listy wpisać upoważnienie dla ministra zdrowia do wydania rozporządzenia, które tę listę będzie zawierać. Zdecydowano również, że rozporządzenie ministra zdrowia obejmie także jedzenie podawane w tych placówkach, m.in. na stołówkach. Zaznaczono przy tym, że jeżeli chodzi o listę środków spożywczych, które będą mogły jeść dzieci, uwzględnione muszą być w niej normy żywieniowe oraz wartość odżywcza i zdrowotna. Najważniejszą zmianą w projekcie jest niewątpliwie to, że dyrektor szkoły lub przedszkola w porozumieniu z radą rodziców będzie mógł stworzyć własną listę środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży i spożycia w jego placówce, jeżeli oczekiwania ze strony rodziców będą bardziej restrykcyjne niż zawarte w rozporządzeniu ministra zdrowia. W projekcie pojawiły się zapisy dotyczące nałożenia kary finansowej w przypadku złamania przepisów, która będzie wynosić od 1 tys. zł do 5 tys. zł. Widzę jednak kilka nieprawidłowości. W większości szkół może być problem ze znalezieniem wśród rodziców osoby, która zna się na tyle na diecie, na normach żywieniowych, żeby dopasować jadłospisy do wszystkich dzieci, które są w danej placówce. Rozwiązaniem mogłoby być wybieranie ofert pod kontrolą dietetyka i z zachowaniem należytej jakości. Ponadto przepisy z niezrozumiałych względów mają mieć zastosowanie w liceach, technikach i szkołach zawodowych, gdzie uczą się też dzieci powyżej 18. roku życia, czyli już pełnoletni obywatele. Czy jest to uczciwe, by rodzice osiemnastolatka czy dziewiętnastolatka decydowali o tym, co ich dziecko spożywa w szkole? Wprowadzenie zakazów na tym poziomie wkracza w prawa jednostki i swobodę dokonywania przez nią wyborów. Jeżeli mówimy o szczegółowej liście produktów, to co to oznacza? Jeżeli minister zdrowia ma określić grupy produktów, to wydaje się to wystarczające, natomiast jeżeli rodzice czy dyrektorzy szkół będą zbyt chętnie kreować te listy, to może dojść do sytuacji zagrażającej poszanowaniu praw konkurencji i konstytucyjnemu zakazowi dyskryminowania w życiu gospodarczym. Konkludując, 20% środków na leczenie pochłaniają komplikacje związane z otyłością. Tylko na leczenie cukrzycy w Polsce wydajemy rocznie 2,5 mld zł. Zapobieganie nadwadze i otyłości jest od 80 do 100 razy tańsze niż ich leczenie. Dlatego mimo wszystko Klub Poselski Twój Ruch będzie głosował za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.