Mówca: Adam Dziedzic
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków z tytułu wytwarzania niektórych paliw ciekłych i ich obrotu osiągniętych w 2026 r., zawarte w druku nr 2684. Rada Ministrów przyjęła ten projekt ustawy. Nałoży on daniny na producentów i sprzedawców paliw ciekłych. Mechanizm obejmie zyski wypracowane w okresie od marca do grudnia 2026 r. Przedstawiony projekt jest odpowiedzią na wyjątkową sytuację geopolityczną i gospodarczą wywołaną konfliktem zbrojnym na Bliskim Wschodzie, która doprowadziła do gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej oraz paliw. Projekt zakłada wprowadzenie czasowego podatku od nadzwyczajnych zysków osiąganych przez przedsiębiorstwa działające na rynku paliwowym. Zgodnie z propozycją rządu opodatkowaniu będzie podlegać wyłącznie ta część przychodów, która przekroczy poziom wynikający z historycznej rentowności przedsiębiorstwa. Punktem odniesienia ma być średnia marża osiągnięta w 2025 r., powiększona o 20%. Dopiero nadwyżka ponad ten poziom będzie objęta podatkiem w wysokości 60%. Rozwiązanie ma charakter epizodyczny i obejmie działalność prowadzoną, tak jak mówiłem, w tym okresie. Wpływy z opisanego podatku mają z góry określone przeznaczenie. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy środki te posłużą jako źródło finansowania pakietu osłonowego pod nazwą: ˝Ceny paliwa niżej˝ realizowanego w resorcie energii kierowanym przez ministra Miłosza Motykę. Pakiet wprowadził wiele ulg mających chronić portfele kierowców. W ramach tego pakietu zdecydowano się na obniżkę podatku VAT oraz akcyzy od wybranych paliw ciekłych, a także wprowadzono mechanizm codziennie ogłaszanych maksymalnych cen detalicznych. Średnio koszt tankowania do pełna samochodu osobowego benzyną lub olejem napędowym w wyniku zastosowanych mechanizmów został obniżony o ok. 40-50 zł w przypadku każdego tankowania. Pakiet jest już wygaszany. Od wtorku nie obowiązuje już niższa akcyza. Według obecnych planów standardowa stawka VAT-u ma wrócić w lipcu. Planowany przez rząd podatek od nadmiarowych zysków ma przede wszystkim wspierać budżet, w którym pojawiły się nowe wydatki w związku z wprowadzeniem programu ˝Ceny paliwa niżej˝. Koszt tego programu to średnio 1,6 mld zł miesięcznie. Ideą podatku od nadmiarowych zysków jest częściowe zniwelowanie uszczupleń budżetowych z tego tytułu. Polskie Stronnictwo Ludowe podkreśla, że każda dodatkowa danina publiczna musi być projektowana z najwyższą starannością. Kluczowe znaczenie będzie miało zapewnienie, aby podatek rzeczywiście obejmował wyłącznie nadzwyczajne zyski, nie ograniczał zdolności inwestycyjnych przedsiębiorstw ani nie prowadził do przerzucania kosztów na odbiorców końcowych, w tym rolników, przedsiębiorców transportowych oraz mieszkańców obszarów wiejskich, którzy są szczególnie wrażliwi na wzrost cen paliw. W trakcie dalszych prac legislacyjnych konieczna będzie również szczegółowa analiza skutków regulacji dla bezpieczeństwa energetycznego państwa, konkurencyjności rynku oraz dochodów budżetowych. Ważne jest, aby środki pozyskane z nowej daniny były wykorzystywane w sposób przejrzysty i służyły łagodzeniu skutków kryzysu dla obywateli oraz gospodarki. Mając na uwadze przedstawione cele projektu oraz potrzeby pogłębionej analizy jego skutków, Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe opowiada się za skierowaniem projektu do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo.