Mówca: Władysław Kurowski
Data: 2022-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości chcę zaprezentować stanowisko dotyczące omawianego projektu. Powodem koniecznej zmiany tej ustawy jest zmieniająca się sytuacja na rynku pracy, pozostawanie bez zatrudnienia osób najbardziej oddalonych od rynku pracy, często borykających się ze sprzężonymi problemami życiowymi. Jak dowiadujemy się z uzasadnienia do tej ustawy, intencją ustawodawcy jest motywowanie osób wykluczonych społecznie do pojęcia reintegracji zawodowej i społecznej w celu wykształcenia odpowiednich postaw życiowych, pełnienia ról społecznych zarówno w miejscu pracy, jak i w miejscu zamieszkania oraz odbudowania zdolności do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy. Sektor zatrudnienia socjalnego rozwija się w Polsce już od 20 lat. Centra i kluby funkcjonują na styku dwóch kluczowych obszarów polityki społecznej, tj. pomocy społecznej i polityki rynku pracy. Należy pamiętać, że wspieranie procesu reintegracji społecznej i zawodowej w takiej formule zatrudnienia socjalnego nie jest zadaniem obowiązkowym jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa reguluje możliwość sięgnięcia po tę formę kształcenia, kształtowania lokalnej sytuacji społecznej, pozostawiając decyzję w tym zakresie po stronie podmiotów, które je tworzą, czyli po stronie samorządów i organizacji pozarządowych. Wypracowane wspólnie z Radą Zatrudnienia Socjalnego rozwiązania zawarte w projekcie ułatwiają m.in. funkcjonowanie podmiotów zatrudnienia socjalnego, organizację procesu reintegracji, a także rozszerzają niektóre uprawnienia uczestników centrów. Jednocześnie w projekcie ustawy znalazły się rozwiązania pozwalające udoskonalić system monitorowania działalności podmiotów zatrudnienia socjalnego, dzięki czemu obraz tego sektora będzie jeszcze pełniejszy. Zmiany w sektorze zatrudnienia socjalnego wynikają z różnych czynników, jednakże kluczową rolę odgrywa sytuacja na rynku pracy. Chociaż w ostatnim okresie stopa bezrobocia rejestrowanego systematycznie spadała, co ciekawe, to w analogicznym okresie rosła liczba zarówno podmiotów zatrudnienia socjalnego, jak i osób korzystających z tego wsparcia. W tym zakresie zwiększył się systematycznie udział osób niepełnosprawnych oraz uzależnionych od alkoholu lub narkotyków. Badania, a także informacje przekazywane przez członków rady socjalnej potwierdzają, że wśród osób długotrwale bezrobotnych również często występują inne problemy społeczne. Zmiany w tym zakresie wymagają działań ułatwiających prowadzenie reintegracji adresowanych zarówno do uczestników, jak i do podmiotów prowadzących. Konieczne jest dalsze rozwijanie systemu monitorowania sektora zatrudnienia socjalnego. Proponowane zmiany zostały wypracowane, co należy podkreślić, z udziałem Rady Zatrudnienia Socjalnego. Teraz kilka najważniejszych spraw, które zostały umieszczone w tej nowelizacji. Po pierwsze, jest to rezygnacja z obowiązku spełnienia przesłanki ubóstwa decydującego o dostępie do instrumentów przewidzianych w projekcie. Zmiana ta wynika z faktu, że podstawową kwestią decydującą o możliwości skorzystania ze wsparcia przewidzianego w ustawie jest wykluczenie społeczne. Ubóstwo może być zarówno przyczyną, jak i skutkiem wykluczenia społecznego, nie powinno więc mieć decydującego wpływu na dostęp do określonego w ustawie wsparcia, którego celem jest włączenie społeczne i zawodowe. Po drugie, i myślę, że jest to bardzo ważna przesłanka, która jest procedowana, to umożliwienie uczestnictwa w klubach osobom, które mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Do tej pory one nie mogły brać udziału, natomiast po tej nowelizacji taką możliwość otrzymają. Po trzecie, bardzo ważna zmiana, to wskazanie możliwości realizacji usług reintegracyjnych poza miejscem funkcjonowania centrów. W obecnie obowiązującej regulacji nie wskazywano miejsca, w którym mają być realizowane usługi na rzecz uczestników centrów. Taki stan rzeczy doprowadził do wątpliwości interpretacyjnych oraz do rozbieżności w praktyce funkcjonowania tych jednostek. W niektórych przypadkach wskazywano, że zajęcia z uczestnikami mogą odbywać się tylko w miejscu funkcjonowania centrów. Prowadziło to również do ograniczenia możliwości rozwojowych centrów oraz utrudniało dostęp do usług tych podmiotów dla mieszkańców miejscowości oddalonych od wskazanego we wniosku o przyznanie statusu centrum miejsca funkcjonowania. Taka interpretacja przyczyniała się również do tworzenia nowych centrów w sytuacjach, w których wystarczające byłoby poszerzenie oferty istniejących podmiotów np. o możliwość organizacji działań integracyjnych poza miejscem funkcjonowania centrum, np. (Dzwonek) w innej miejscowości. Możliwość takiej organizacji działalności centrów została uwzględniona w proponowanych zmianach przepisów. Prowadzenie części zajęć poza siedzibą centrów jest szansą na dotarcie z ofertą reintegracyjną do nowych grup oraz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, które jest szczególnie ważne w przypadku małych miejscowości. Na zakończenie tego wystąpienia chcę powiedzieć, że w związku z tym, co przedstawiłem, jak również z dyskusją na posiedzeniu komisji - merytoryczną i w zasadzie bez sprzeciwów - jako przedstawiciel klubu Prawa i Sprawiedliwości rekomenduję, żeby Wysoka Izba przyjęła ten projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)