Mówca: Sprawozdawca Alicja Łepkowska-Gołaś
Data: 2026-04-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw ochrony zwierząt o rządowym projekcie ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów, druk nr 2293. Komisja po szczegółowym rozpatrzeniu rządowego projektu ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów, KROPiK, oraz zgłoszonych do niego poprawek przedstawia niniejsze sprawozdanie. Projekt ustawy ma charakter systemowy i jest odpowiedzią na problem bezdomności zwierząt. Aktualnie brak jest jednolitego, powszechnego systemu identyfikacji psów i kotów, co skutkuje sytuacją, w której odpowiedzialność za zwierzęta ulega rozproszeniu, a koszty ich utrzymania w przypadku porzucenia ponoszą w przeważającej mierze jednostki samorządu terytorialnego. Według dostępnych danych wydatki gmin na opiekę nad zwierzętami bezdomnymi przekraczają rocznie 300 mln zł. KROPiK wprowadzany niniejszą ustawą ma na celu uporządkowanie tej sytuacji poprzez wprowadzenie powszechnego obowiązku oznakowania i rejestracji psów i kotów, co pozwoli na przypisanie odpowiedzialności za zwierzę ich właścicielom lub podmiotom sprawującym nad nimi opiekę. Wprowadzenie systemu identyfikacji ograniczy zjawisko anonimowości właścicieli zwierząt, a tym samym przyczyni się do zmniejszenia skali ich porzucania i obciążeń dla samorządów. Jednocześnie KROPiK ma istotny wymiar praktyczny. Umożliwi szybsze odnajdywanie zagubionych zwierząt i ich powrót do właścicieli, co przełoży się na ograniczenie liczby zwierząt trafiających do schronisk oraz zmniejszenie obciążenia tych placówek. System ten stanowi również narzędzie umożliwiające prowadzenie racjonalnej polityki publicznej w zakresie opieki nad zwierzętamipoprzez zapewnienie dostępu do rzetelnych danych dotyczących ich populacji i przemieszczania się. Podkreślenia wymaga to, że proponowane rozwiązanie gwarantuje bezpieczeństwo danych, możliwość sprawowania nadzoru oraz skuteczne egzekwowanie obowiązków wynikających z ustawy. Funkcjonujące obecnie rozproszone, prywatne bazy danych nie zapewniają takich możliwości i nie rozwiązują problemu w sposób kompleksowy. W toku prac komisji nad projektem zgłoszono szereg poprawek, które zmierzają do doprecyzowania przepisów, zwiększenia efektywności systemu oraz zapewnienia jego spójności z obowiązującymi regulacjami prawnymi. W pierwszej kolejności wskazać należy na postulowaną przez stronę społeczną poprawkę o charakterze językowym. Chodzi o zastąpienie w całym projekcie w odniesieniu do zwierząt wyrazu ˝nazwa˝ wyrazem ˝imię˝ użytym w odpowiednim przypadku. (Gwar na sali, dzwonek) Zmiana ta wynika z potrzeby dostosowania języka aktu normatywnego do aksjologicznych podstaw ochrony zwierząt, zgodnie z którymi zwierzę nie jest rzeczą, lecz istotą zdolną do odczuwania cierpienia. Termin ˝imię˝ lepiej oddaje relację człowieka ze zwierzęciem oraz odpowiada utrwalonej praktyce społecznej i weterynaryjnej. Kolejna istotna poprawka dotyczy rozszerzenia zakresu danych gromadzonych w rejestrze o adres poczty elektronicznej właściciela lub posiadacza zwierzęcia. Rozwiązanie to, przy zachowaniu fakultatywnego charakteru podawania tych danych, usprawni komunikację oraz przyczyni się do zwiększenia skuteczności kontaktu w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji, takich jak odnalezienie zwierzęcia. Istotne znaczenie ma również poprawka przewidująca obowiązek dokonywania rejestracji psa albo kota jednocześnie z jego oznakowaniem, a w przypadku, gdy oznakowania dokonał technik weterynarii, niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni od tej czynności. To rozwiązanie eliminuje ryzyko powstawania sytuacji, w których zwierzę jest oznakowane, lecz nie figuruje w rejestrze, co w praktyce osłabiałoby skuteczność całego systemu. W zakresie przepisów przejściowych zaproponowano skrócenie okresu przeznaczonego na oznakowanie i rejestrację zwierząt już posiadanych przez właścicieli z 3 lat do 2 lat. Zmiana ta ma na celu przyspieszenie osiągnięcia efektów regulacji, w szczególności w zakresie ograniczenia bezdomności zwierząt oraz zmniejszenia obciążeń finansowych ponoszonych przez gminę. Dodatkowo doprecyzowano zakres obowiązków właścicieli lub posiadaczy zwierząt w tym okresie. W dalszej kolejności komisja przyjęła blok poprawek, których zasadniczym celem jest zrównanie statusu organizacji społecznych zapewniających opiekę zwierzętom w domach tymczasowych ze statusem podmiotów prowadzących schroniska dla zwierząt. Wprowadzone zmiany przewidują m.in. przyznanie tym organizacjom odpowiednich uprawnień w zakresie rejestracji i aktualizacji danych w systemie, a także nałożenie na nie analogicznych obowiązków. Rozwiązanie to odpowiada rzeczywistej praktyce funkcjonowania systemu opieki nad zwierzętami w Polsce, w którym organizacje społeczne odgrywają istotną rolę w zapewnianiu opieki zwierzętom bezdomnym poprzez prowadzenie domów tymczasowych. Uregulowanie tej działalności w przepisach ustawowych zwiększy przejrzystość systemu oraz umożliwi objęcie wszystkich zwierząt jednolitym mechanizmem identyfikacji. Ponadto komisja wprowadziła przepisy wzmacniające mechanizmy kontrolne oraz egzekucyjne, w tym możliwość nakładania kar administracyjnych na podmioty niewywiązujące się z obowiązków ustawowych. Uzupełniono również regulacje dotyczące uprawnień organów kontrolnych, co ma istotne znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu. W toku prac zwrócono także uwagę na konieczność zapewnienia realnej egzekwowalności przepisów poprzez rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do przeprowadzania kontroli oraz doprecyzowanie procedur w tym zakresie. W kontekście całości projektowanych rozwiązań należy podkreślić, że system KROPiK nie stanowi nadmiernego obciążenia dla właścicieli zwierząt. Koszt oznakowania i rejestracji jest relatywnie niski w porównaniu z kosztami utrzymania zwierzęcia, natomiast korzyści wynikające z funkcjonowania systemu, zarówno indywidualne, jak i społeczne, są znaczące. Twierdzenie, jakoby wprowadzenie rejestru mogło przyczynić się do zwiększenia bezdomności zwierząt, nie znajduje potwierdzenia w dostępnych danych ani doświadczeniach innych państw. Przeciwnie, identyfikacja zwierząt ogranicza skalę porzuceń poprzez eliminację anonimowości właścicieli. Całość proponowanych rozwiązań należy postrzegać jako inwestycję w uporządkowanie systemu opieki nad zwierzętami oraz ograniczenie wydatków publicznych ponoszonych na usuwanie skutków jego obecnych niedoskonałości. Mając powyższe na uwadze, komisja wnosi o uchwalenie projektu ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów wraz z przyjętymi poprawkami. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)