Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2022-03-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw. Chodzi o projekt z druku nr 2037. Emerytura pomostowa powstała jako specjalne świadczenie dla osób wykonujących pracę, która ze względu na swoją szczególną trudność, obciążenie, z którym się wiąże, lub związane z nią ryzyka, powoduje szybszą utratę zdrowia uniemożliwiającą jej dalsze wykonywanie na długo przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Dalsze wykonywanie swojej pracy staje się niemożliwe, do emerytury daleko, a jeść trzeba tu i teraz. W tym właśnie momencie wkracza możliwość ubiegania się o emeryturę pomostową, która pozwala przetrwać do czasu przejścia właśnie na właściwą emeryturę. Otrzymanie takiej pomostowej emerytury wymaga i wymagało spełnienia kilku warunków, co niestety od początku istnienia ustawy nie było takie proste i wiązało się z kilkoma istotnymi problemami. Przede wszystkim aby w ogóle postępowanie w sprawie przyznania emerytury pomostowej mogło się rozpocząć, należało rozwiązać stosunek pracy. Tę zasadę właśnie krytykowano najbardziej, bowiem powodowała ryzyka pozostania bez środków do życia, gdyby taka emerytura nie została przyznana, a stosunek pracy został już rozwiązany. W obecnym projekcie, nad którym właśnie teraz dyskutujemy, ten problem jest w końcu rozwiązany. Szkoda oczywiście, że dopiero teraz, bo od lat wskazywały na to związki zawodowe, organy państwa czy sami zainteresowani, że takie regulacje są potrzebne. Należy w tym miejscu przywołać także inną uwagę, która była zgłaszana przez OPZZ, a mianowicie wygasający charakter emerytur pomostowych, które - jak czytamy w ustawie - dotyczą osób wykonujących pracę o szczególnym charakterze przed 1999 r. Oznacza to, że osoby młode, które np. podjęły pracę w niebezpiecznych warunkach po roku 2000, nie spełniają jednej z przesłanek i wypadają poza krąg osób, które mogą się o taką emeryturę pomostową ubiegać. Proszę o to, żeby ta zgłoszona przez związki zawodowe uwaga nie przeszła obojętnie, lecz została wzięta pod uwagę w toku dalszych prac legislacyjnych nad emeryturami pomostowymi. Usunięcie wspomnianej przesłanki wymaga dostosowania innych ustaw, aby zapewnić zmianą skuteczne wejście w życie. Jednym ze skutków będzie otrzymanie przez Państwową Inspekcję Pracy podstawy prawnej do merytorycznej oceny charakteru pracy i zmuszanie pracodawców do rzetelnego prowadzenia ewidencji właśnie takich pracowników. Mimo że Państwowa Inspekcja Pracy od początku zajmowała się kontrolą takich ewidencji, to gdy tylko dokonała merytorycznej oceny charakteru pracy, to ocena była kwestionowana przez sądy administracyjne właśnie z powodu podstawy prawnej takiego działania. Obecną propozycję zmiany należy w tym zakresie zaliczyć na plus, choć trzeba też przypomnieć, że Państwowa Inspekcja Pracy, o czym głośno mówimy w partii Razem, jak również w całym klubie Lewicy, musi być także dobrze sfinansowana, dofinansowana, wspierana też systemowo, aby mogła skutecznie troszczyć się o prawa pracownicze i realizować powierzone jej zadania. Na nic nowe uprawnienia inspekcji, która nie będzie miała rąk i środków, żeby z tych uprawnień korzystać. Warto również przyznać rację pomysłowi zrównania wysokości dofinansowania projektów służących poprawie bezpieczeństwa i warunków pracy do 80%, aby dla większych przedsiębiorstw zatrudniających ponad 250 osób były one atrakcyjne bez względu na wielkość pracodawcy, gdyż dotychczas kwota dofinansowania była uzależniona od liczby pracowników. Im było ich więcej, tym kwota stawała się mniejsza i wynosiła gdzieniegdzie tylko 20%. Ta korekta to krok w dobrą stronę, szczególnie w obliczu doświadczeń płynących z wpływu pandemii koronawirusa na biznes. Klub Lewicy poprze ten projekt ustawy, lecz jednocześnie wskazujemy, że nie zamyka to całkowicie możliwych prac w temacie funkcjonowania emerytur pomostowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)