Mówca: Rafał Wójcikowski
Data: 2016-10-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Na początku krótko odniosę się do wystąpienia pani poseł Leszczyny. Chciałem pani przypomnieć, że to, zdaje się, Platforma okradła OFE, a nie rząd PiS-u, żeby być ścisłym. (Poseł Tadeusz Cymański: I to na ile.) Zaledwie 5 lat zajęło Platformie wydanie tych pieniędzy, które obywatele przez kilkanaście lat musieli w pocie czoła oszczędzać. Wracając do krytyki budżetu, bo jako opozycja będziemy krytykować budżet, przede wszystkim zacytuję jedno z pierwszych zdań uzasadnienia: W 2017 r. domknie się luka produkcyjna w relacji do potencjalnego PKB. Co to oznacza? To oznacza, że powoli wyczerpują się proste rezerwy wzrostu PKB. Jeżeli nie nastąpi gwałtowny wzrost, bum inwestycyjny, jeżeli nie obniżymy ryzyka inwestycyjnego, tak aby podmioty prywatne zdecydowały się inwestować i by ten bum inwestycyjny przyczynił się do stworzenia nowych miejsc pracy i dalszego wzrostu PKB, to czeka nas zahamowanie wzrostu PKB i będziemy mogli za parę lat tylko powspominać, jak to było, kiedy PKB rosło między 3% a 5%, ponieważ drugi czynnik ekstensywny, oprócz tej luki między PKB realnym a potencjalnym, czyli kapitał ludzki... Sami napisaliście, że bezrobocie spadnie do 8%, tzn. że proste rezerwy ludzkie też już się wyczerpują. Nie wiem, na ile będziemy ściągać np. Ukraińców, podbudowując te rezerwy, ale podstawowe rezerwy wzrostu PKB się kończą. Stopa inwestycji, która jest w tej chwili, nie wynika z tego - tak jak tu mówiła Platforma - że nie mamy pieniędzy, kredyty są za wysokie, bo wprowadziliśmy podatek bankowy. Nie, ona wynika ze zbyt wysokiego postrzegania ryzyka inwestycyjnego przez tzw. ogół inwestorów. Przedsiębiorcy nie inwestują, bo, po pierwsze, nie mają gdzie sprzedawać, po drugie, stopa ryzyka inwestycyjnego jest w tej chwili zbyt wysoka, żeby inwestować. Jeżeli tych dwóch czynników nie zmienimy, czyli nie znajdziemy rynków, czyli nie uruchomimy polityki proeksportowej, i nie obniżymy ryzyka inwestycyjnego, to w ciągu paru lat brak odpowiedniej stopy inwestycji spowoduje - prywatnych inwestycji, bo w państwowych inwestycjach możemy topić dowolne pieniądze i one będą zawsze mniej efektywne niż prywatne - to czeka nas w perspektywie kilku lat, znaczący spadek PKB. A jak jeszcze dojdzie dekoniunktura, to będziemy mieli ujemne PKB. Tak że bardzo przestrzegam przed tym. Proszę zwracać uwagę na to, że wyczerpują się proste elementy, proste przekładnie wzrostu PKB i grozi nam w niedalekiej przyszłości znaczący spadek dynamiki wzrostu PKB. Druga rzecz, na którą chciałem zwrócić uwagę. Proszę państwa, planujecie państwo duży wzrost wydatków. Tym wzrostem wydatków, tak to rozumiem, chcecie pokryć niedobory w dekompozycji PKB związane z inwestycjami. Popyt krajowy, spożycie ma być w tym momencie - częściowo spożycie publiczne, ale też spożycie prywatne nakręcane dotacjami publicznymi - podstawowym komponentem, który ma to wszystko trzymać. Ale nie widzę wzrostu kwoty bazowej. Po co jest kwota bazowa, jeżeli chodzi o wzrost sfery budżetowej? Chcecie państwo podnosić dochody ludzi, chcecie podnosić im pensje, ale jeżeli przemysł prywatny jest w dekoniunkturze, jeżeli produkcja prywatna jest w dekoniunkturze, to możecie to zrobić tylko poprzez wzrost wynagrodzeń w sferze budżetowej. Ale nie taki wzrost, że jeżeli ktoś nam się spodoba, to mu lokalnie podniesiemy, a jeżeli ktoś nam się nie spodoba, to mu lokalnie nie podniesiemy, tylko poprzez jakiś systemowy wzrost. Czyli należałoby zastanowić się nad polityką kwoty bazowej. Kwota bazowa nie była podnoszona od wielu, wielu lat albo była podnoszona minimalnie. Być może dopiero ten impuls spowodowałby, że byłaby presja na podniesienie płac także w sektorze prywatnym. Tego nie widać. Podstawową wadą tego budżetu jest to, że nie podjęto rzeczywistych prac nad reformą administracji, czyli nadal jest armia urzędników, których utrzymujemy z budżetu centralnego, z budżetów samorządowych - wszystko jedno. Nadal są 3 stopnie samorządów, nadal są ogromne rezerwy redukcji administracji, redukcji biurokracji i praktycznie nic w tym kierunku nie zrobiono. Czyli w najlepszym roku rządów, pierwszym roku, kiedy można zrobić rzeczywiste reformy, nie ucięto administracji. (Oklaski) Prawdopodobnie już w ogóle nie utniecie administracji, bo będziecie się bali, że tak powiem, wyborów, które będą po kolei, i zapomnimy w tym momencie na kolejne 4 lata o redukcji administracji. To jest bardzo niedobre, bo tu mielibyście rezerwy nawet na wydatki innowacyjne. Ale tego nie zrobiliście. Kolejna rzecz, nie podnosicie sprawy ZUS-u, a przyczyną, praprzyczyną wszystkich kryzysów finansowych w Polsce jest demografia, a bezpośrednią przekładnią demografii jest kryzys ZUS-u, nadchodzący kryzys finansowy służby zdrowia, a za chwilę, kiedy się okaże, że baza podatników zaczyna maleć i nie ma dochodów podatkowych w samorządach, kryzys samorządów terytorialnych. Wy z ZUS-em też nic nie zrobiliście. Mówicie, że pracujecie, że myślicie, ale macie pierwszy budżet, a ja tam nie widzę żadnej reformy ZUS-u, a bez reformy ZUS-u budżet... ZUS zje każde pieniądze, a w perspektywie demograficznej to będzie się pogłębiać. Dobrze, że cofamy wiek emerytalny, tak jak on przysługuje według praw nabytych, ale bez jednoczesnej reformy ZUS-u to oznacza w długim terminie katastrofę finansową. Następna dygresja - CIT a dywidenda. Proszę państwa, zakładacie państwo gigantyczny wzrost przychodów z CIT-u, a jednocześnie zakładacie państwo gigantyczny spadek przychodów z dywidendy. To jak to jest? To jeśli chodzi o te firmy, rośnie ich kondycja ekonomiczna ze względu na to, że mogą płacić wyższe podatki, a spada ich kondycja ekonomiczna ze względu na to, że nie mogą płacić wyższych dywidend? A może jest tak, że prywatne jest lepsze od państwowego i prywatne może płacić wyższe podatki, bo jest w dobrej kondycji, a państwowe jest fatalnie zarządzane i nie może płacić dywidend takich jak na poprzednim poziomie, bo już nie wydala. No to państwo się zdecydujcie, jaka jest kondycja tych polskich przedsiębiorstw, tych polskich korporacji. Nawiasem mówiąc, proszę zająć się pilnie KGHM-em, bo jeżeli ja otrzymuję informacje, że rząd polski jedzie na rozmowę do Tokio, rozmawiać z bankami komercyjnymi, żeby te banki nie wystąpiły z roszczeniami o kredyty, których udzieliły KGHM-owi na pamiętną inwestycję Sierra Gorda, i KGHM stoi na skraju bankructwa, to może należałoby powołać komisję śledczą albo jakieś ciało (Oklaski), które zbada sprawę w KGHM-ie. Bo jeżeli my tu wyciągamy miliardy od podatników, ciężko pracujących podatników, którzy są biedni w przeważającej większości, wyciągamy od nich miliardy, a hojną ręką tracimy już, można powiedzieć, dziesiątki miliardów na inwestycjach w KGHM-ie, to coś tu jest nie tak. A ja nie słyszałem, żeby ktokolwiek pochylił się nad sprawą KGHM-u i wyciągał jakiekolwiek konsekwencje. (Oklaski) Następna rzecz, proszę państwa, jeżeli jeszcze mogę - inwestycje a import. Proszę państwa, zakładacie, tutaj jest założenie, że inwestycje mają wzrosnąć o 6%. Rozumiem, że przede wszystkim inwestycje państwowe. Ale jednocześnie za tymi inwestycjami, proszę zwrócić uwagę, idzie znacznie szybsze tempo wzrostu importu niż eksportu. Czyli te inwestycje będą jakby zaspokajane przede wszystkim importem. To w długim terminie nie jest... To jest model trzeciego świata. Państwa trzeciego świata rozwijały się w ten sposób, że importowały dobra inwestycyjne, a w zamian za to eksportowały dobra podstawowe. Ja bym chciał, żebyśmy my eksportowali dobra inwestycyjne w długim okresie, a nie zajmowali się kupowaniem licencji i dóbr i powiększali w ten sposób import, a eksportowali rzeczy proste i nieprzetworzone. A taki ślad jakby w tej analizie można znaleźć. Proszę państwa, jeszcze chciałbym przestrzec. Tutaj już pan poseł Szewczak powiedział o tym. Za chwilę będziemy mieli podwyżkę stóp procentowych - za chwilę, po wyborach - w Stanach Zjednoczonych. Co to będzie oznaczało? Że kapitał zacznie uciekać do Stanów Zjednoczonych. Jeżeli nic nie zrobimy, grozi nam, może tak się zdarzyć, że grozi nam lekka destabilizacja rynku walutowego w Polsce, bo jeżeli kapitał zacznie uciekać do Stanów, to zacznie uciekać z rynków takich jak Polska, z emerging markets. W tym momencie relacja długu do PKB przy zmianie kursu... Państwo sami dobrze wiedzą, jak to się może skończyć. W związku z tym ja nie wiem, czy możemy się cieszyć z tego, że akurat obsługa długu publicznego spadła z 31 mld na 30, gdyż jeżeli świat z cyklu zerowych stóp procentowych, ewenementu na skalę historyczną, wejdzie w świat realnych stóp procentowych, znaczy, Stany Zjednoczone rozpoczną, a świat będzie podążał i będą podwyżki stóp procentowych, to może okazać się, że ta sama obsługa długu przy wzroście stóp procentowych za kilka lat to nie będzie 30 mld, tylko 60 mld, i to wcale nie jest niemożliwe. A więc to, że my się zadłużamy, bo mamy bardzo niskie stopy procentowe i dzięki temu obsługa długu nie rośnie, to nie znaczy, że w przyszłości podwójnie za to nie zapłacimy. A więc żadne zadłużanie się nie jest dobrym rezultatem, jeżeli chodzi o długoterminowy wzrost gospodarczy. I jeszcze jedna uwaga, jeżeli chodzi o ten program inwestycyjny, o rozwój innowacji. Ja uważam, że przede wszystkim jeżeli już państwo, z natury rzeczy mniej efektywne niż sektor prywatny, ma inwestować w gospodarkę, tzn. mają powstawać - uprzemysłowienie w stylu międzywojennym - państwowe fabryki, to powinny one powstawać, jeśli już mają, przede wszystkim w tych sektorach, gdzie panuje monopol, monopol prywatny. Jest sens, bardzo logiczny sens, jeśli państwo interweniuje na rynku wtedy, kiedy przełamuje monopole, bo każde przełamanie monopolu to jest rozwój w danej branży, to jest wzrost gospodarczy, to jest rozwój przemysłu. Natomiast jeżeli państwo cichaczem dokłada się do utrwalenia monopolów i generuje wręcz te monopole, to to jest bardzo... to jest bieg na skróty, który się kończy w jakiejś przepaści. A więc jeżeli mamy inwestować państwowe pieniądze w państwowe fabryki i na tym ma polegać industrializacja, to przede wszystkim łammy monopole, monopole prywatne, monopole niemieckie, bo jest dużo branż w polskiej gospodarce, gdzie utrwaliły się quasi-monopole, zwłaszcza pochodzące z niemieckiej gospodarki, i np. ceny półfabrykatów w różnych branżach są sterowane przez przedsiębiorców niemieckich, i to naprawdę powoduje, że niektóre branże, które mogłyby się znacznie szybciej rozwijać, mają bardzo prostą blokadę. Przełamywanie monopolów jest naszym celem. Podsumowując, proszę państwa, oczekujemy, że państwo złożą autopoprawkę, że państwo zreflektują się co do kwoty wolnej od podatku, bo za chwilę obywatele zaczną składać wnioski o zwrot pieniędzy na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, i oczekujemy, że budżet przede wszystkim zajmie się reformą i finanse publiczne skoncentrują się na reformie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz znaczącym ograniczeniu przerostu biurokracji w administracji, ponieważ bez tego ten budżet będzie coraz bardziej nadęty, coraz bardziej rozdęty i coraz mniej przedsiębiorcy i gospodarka będą mieli do powiedzenia, a sektor publiczny ma to do siebie, że raz nakarmiony będzie pożerał coraz więcej bez opamiętania i nie będzie w tym żadnej efektywności. Dziękuję bardzo. (Oklaski)