Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2012-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w stosunku do projektu ustawy zawartego w druku nr 909. Nowelizacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących urlopu wychowawczego związana jest z koniecznością wykonania prawa Unii Europejskiej, w szczególności związana jest z wejściem w życie dyrektywy Rady z 8 marca 2010 r. dotyczącej urlopu rodzicielskiego. Nie byłoby w tym nic dziwnego, poza faktem, że rozpatrujemy dzisiaj projekt ustawy w trybie art. 37 regulaminu Sejmu, w tempie kompletnie nieuzasadnionym, niezrozumiałym, sprinterskim, żeby nie powiedzieć: już zwyczajowo hazardowym. Dyrektywa była z 2010 r., a my z 7-dniowego terminu, jaki zwykle mamy na zapoznanie się z projektem, mieliśmy jako posłowie niecały dzień na zapoznanie się. Projekt na stronach sejmowych ukazał się wczoraj wieczorem, a dzisiaj dokonywaliśmy zmiany porządku. To jest kompletnie niezrozumiałe, panie ministrze, proszę powiedzieć, skąd ten tryb. Rząd przygotowywał się do implementacji tego prawa od 2010 r., miał na to czas, w styczniu 2012 r. wystąpił jeszcze do Komisji Europejskiej o roczną prolongatę. Dzisiaj państwo nam takie przedbiegi serwujecie, a taki pośpiech zwykle nie służy dobrej legislacji. Jakie to są zmiany? O tych zmianach mówił pan minister: zasada nieprzenaszalności i podwyższenie z 3 do 4 miesięcy tej części wspólnej, 5 części urlopu, rezygnacja z przepisu stanowiącego podstawę do proporcjonalnego obniżenia wymiaru urlopu wypoczynkowego i przyjęcie zasady, zgodnie z którą bieg przedawnienia roszczenia o urlop wypoczynkowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega ewentualnie zawieszeniu, wiemy, o czym mówimy. Te zmiany są dla nas kluczowe, zmiana druga dotycząca art. 186, która mówi, że wymiar urlopu wychowawczego wynosi 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 4. roku. I § 4: Każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego z wymiaru urlopu określonego w § 2 i 3. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka. W przypadku niewykorzystania tego urlopu przez ojca ogólny wymiar urlopu - ojca bądź matki, nie można tego z góry zakładać, jednego z rodziców - ulega skróceniu o jeden miesiąc. Pan minister mówił tu o konsultacjach społecznych, o tych wariantach, które były przedstawiane partnerom społecznym. Ten pierwszy wariant, który mówił o wydzieleniu z dotychczasowego wymiaru urlopu wychowawczego po jednym miesiącu dla każdego z rodziców, to był ten wariant przez stronę pracodawców bardziej akceptowany. Wariant drugi, który mówił, żeby wygospodarować jeden miesiąc z tego, który jest i jeden dołożyć, dodać jeden miesiąc, był wariantem obowiązującym, który przez długi czas, panie ministrze, był wariantem, jak rozumiem, akceptowanym przez stronę społeczną. Trzeci wariant został praktycznie od razu odrzucony. Warto podkreślić, że projekt ustawy, który mówi o tym, że wydzielenie nieprzenoszalnej części urlopu wychowawczego ma nastąpić z dotychczasowego wymiaru tego urlopu, czyli z 36 miesięcy, nie podlegał dodatkowym konsultacjom, bo tak naprawdę jeszcze przez cały październik i początek listopada, do 8 listopada, cały czas była mowa o tym, że nastąpi wydłużenie urlopu wychowawczego o jeden miesiąc, co pozwoliłoby w przypadku, kiedy jeden z rodziców nie wykorzystałby tego nieprzenoszalnego urlopu wychowawczego, na zachowanie dotychczasowego wymiaru urlopu. Nie byłoby tej jednomiesięcznej straty, nie byłoby również takiej sytuacji, że samotne matki traciłyby ten miesiąc w przypadku, kiedy są różnego typu ograniczenia, z bardzo różnych powodów, jeżeli chodzi o wykorzystanie tego urlopu przez ojca. Pierwotny projekt ustawy, który mówił o tym, że urlop wychowawczy będzie trwał 37 miesięcy, był konsultowany, natomiast to, co Rada Ministrów zmieniła, już nie. Prawo i Sprawiedliwość negatywnie ocenia właśnie te zmiany, o których mówiłam. Chcę zwrócić jeszcze na jedną rzecz uwagę. Rząd rozszerza przywileje pracownicze związane z urodzeniem dzieci. Czekamy też na projekt ustawy związany z urlopem macierzyńskim. Rząd mówi o nowych rozwiązaniach, a tak naprawdę oceniamy, że są to działania nieskoordynowane, nie do końca spójne. Nie znamy tych rozwiązań, to się jakoś nie zbiega. Może się okazać, że z powodu tych działań to, co dzisiaj robimy, będzie trudne do wykorzystania. Będzie to wymagało przedłożenia zmiany chyba art. 186, w którym mamy zapisy mówiące o tym, że urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko czwartego roku życia. Z całą pewnością podczas dalszych prac nad tym projektem klub Prawo i Sprawiedliwość będzie wnioskował o wydłużenie wieku opieki nad dzieckiem, ponieważ w takim przypadku skumulowanie się wszystkich świadczeń, urlopów macierzyńskich i urlopu wychowawczego może skutkować tym, że to, co dzisiaj nazywamy urlopem nieprzenoszalnym, może być trudne do wykorzystania. Z takiego prostego rachunku i z tych zapowiedzi wydłużonych urlopów macierzyńskich wynika, że na przykład urlop wychowawczy w przypadku wieloraczków mógłby być skrócony. W przypadku bliźniaków może zabraknąć czasu na wykorzystanie czterech miesięcy z urlopu wychowawczego, w przypadku jednego dziecka mogą być to dwa miesiące urlopu wychowawczego. Na pewno wymaga to jakiegoś skoordynowania tych wszystkich zmian. W związku z tym będziemy zgłaszać zmiany dotyczące wydłużenia trwania tego urlopu wychowawczego do 37 miesięcy, tak aby nie uległ skróceniu dla samotnych matek i ojców, którzy nie wykorzystają tego urlopu. Takie poprawki w stosownym czasie przygotujemy. Klub Prawo i Sprawiedliwość wnosi o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac. Będziemy się tu upierać, żeby była to jednak nadzwyczajna komisja do spraw zmian w kodyfikacjach, ponieważ te zmiany są zmianami dotyczącymi kodeksu. Dziękuję za uwagę.