Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni mam zaszczyt przedstawić stanowisko w zakresie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Ustawą z dnia 11 marca 2016 r. Sejm dokonał zmiany ustawy Kodeks postępowania karnego. Jej zasadniczym celem było odejście od kontradyktoryjnej reformy procedury karnej uchwalonej w poprzedniej kadencji. Była to dobra i oczekiwana przez środowiska prawnicze zmiana, która, można powiedzieć, przywróciła normalność w procesie karnym. Obecnie proponowana jest kolejna nowelizacja procedury karnej i trzeba powiedzieć, że szkoda, iż omawiane dzisiaj zmiany nie zostały zaproponowane w toku prac nad nowelizacją przyjętą 11 marca br. Postępowanie karne, podobnie jak i inne rodzaje postępowań sądowych oraz kodeksy prawa materialnego nie powinny podlegać zbyt częstym modyfikacjom, tym bardziej z zastosowaniem krótkiego okresu vacatio legis. Jeżeli zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości dalsze zmiany w procedurze karnej są konieczne, to wydaje się, iż dobrym rozwiązaniem byłoby powołanie komisji kodyfikacyjnej w celu zebrania wszystkich propozycji w jednym projekcie. Potrzebna jest bowiem stabilność uregulowań, która będzie służyć podniesieniu poczucia bezpieczeństwa i zaufania obywateli do instytucji państwa. Odnosząc się do omawianego projektu ustawy, trzeba zauważyć, że niektóre propozycje budzą wątpliwości. Jedną z nich jest wprowadzenie przepisu art. 360 § 1b, w myśl którego ograniczenie jawności ze względu na ważny interes oskarżonego może nastąpić tylko za zgodą oskarżyciela, a jeżeli jednym z oskarżycieli jest prokurator, do wyłączenia jawności konieczna jest jego zgoda. Kwestia oceny wyłączenia jawności powinna należeć wyłącznie do sądu (z możliwością złożenia zażalenia na postanowienie) i nie powinna być zależna od zgody jednej ze stron, w tym przypadku prokuratora. Trudno zgodzić się z zawartą w uzasadnieniu do projektu sugestią, że nieostrość pojęcia ˝ważny interes prywatny oskarżonego˝ może być częstokroć powodem nieprawidłowej oceny w tym zakresie przez skład orzekający, stanowiąc płaszczyznę do nadużyć, a tym samym może podważać zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzenie to nie zostało poparte argumentacją wskazującą na nagminne występowanie takiego zjawiska. Podobną opinię w tej kwestii wyraziły Krajowa Rada Radców Prawnych i Krajowa Rada Sądownictwa. Kolejne zastrzeżenie dotyczy propozycji z art. 5 projektu ustawy stwarzającej możliwość złożenia przez prokuratora wiążącego sąd wniosku o przekazanie mu sprawy w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia odnośnie do spraw, w których przed dniem wejścia w życie ustawy skierowano do sądu akt oskarżenia. Jak można przeczytać w opinii Krajowej Rady Sądownictwa, przepisy projektowanej ustawy nie zawierają żadnych rozwiązań modyfikujących Kodeks postępowania karnego w stopniu uzasadniającym wprowadzenie incydentalnego w swym charakterze przepisu, który tak dalece ingeruje w bieg postępowania sądowego. Ewentualne uzupełnienie postępowania dowodowego, niezależnie od tego, według której wersji k.p.k., tej kontradyktoryjnej czy obecnej, prowadzony jest proces, możliwe jest w oparciu o obowiązujące regulacje prawne. W szczególności mowa tu o art. 344a k.p.k. umożliwiającym zwrot sprawy do postępowania przygotowawczego z fazy przygotowania do rozprawy głównej w przypadku ujawnienia istotnych braków tego postępowania, gdy dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności. Jednocześnie bardzo pozytywnie oceniamy zaproponowane zmiany w zakresie udziału organizacji społecznych w postępowaniu karnym, ułatwień dla dokonywania utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy przez przedstawicieli mediów oraz dodania w art. 133 § 2a regulacji dotyczącej doręczania pism procesowych. Biorąc pod uwagę całokształt projektu, posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni wnoszą o skierowanie przedmiotowego projektu ustawy do dalszej pracy w komisjach sejmowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)