Mówca: Witold Pahl
Data: 2015-01-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska chciałbym przedstawić stanowisko mojego klubu dotyczące sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie zmiany ustaw: Kodeks karny, Kodeks karny wykonawczy. Są to projekty: rządowy, senacki oraz poselski. Rzeczywiście pan poseł Jarosław Pięta, poseł sprawozdawca, przedstawił istotne elementy przyjętej nowelizacji. Nie ulega wątpliwości, że główna idea, filozofia tych zmian ma przede wszystkim przywrócić społeczeństwu wiarę w wymiar sprawiedliwości czy zaufanie do niego. Dotychczasowa praktyka stosowania kar, kar z warunkowym zawieszeniem, w odczuciu społecznym mogła wywoływać i wywoływała przekonanie o braku skuteczności funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. A więc kara warunkowo zawieszona w odczuciu społecznym nie była karą, która mogła spełniać zasady prewencji ogólnej i szczególnej. Stąd przeniesienie tego nacisku na oczekiwaną dolegliwość, swoistego rodzaju odpłatę przez społeczeństwo dla sprawcy za popełnione przestępstwo to przede wszystkim zwiększenie dolegliwości w zakresie kar ograniczenia wolności, kar grzywny, jak również wprowadzenie nowej, nieznanej wcześniej systemowi prawa karnego kary mieszanej. I rzeczywiście wprowadzenie tej systematyki - w tym miejscu podziękowania przede wszystkim dla komisji kodyfikacyjnej, dla strony rządowej - która wprowadza katalog kar proporcjonalnych do stopnia zagrożenia sankcją za konkretne przestępstwo, a więc wprowadzenie nacisku dotyczącego preferowania kar wolnościowych, ale dolegliwych, w zależności od grożącej przestępcy sankcji, jest rozwiązaniem ze wszech miar zasługującym na poparcie. Kolejne rozwiązanie to przede wszystkim zdjęcie pewnego odium, pozbawienie takiej wiktymizacji tej ofiary, czyli tak naprawdę często skazania osoby poszkodowanej czy pokrzywdzonej w wyniku przestępstwa na konieczność dochodzenia swoich praw nie tylko poprzez korzystanie z tej wynikającej z art. 45 konstytucji ochrony sądowej sądu karnego, lecz również poprzez konieczność dochodzenia swoich racji w sądzie cywilnym. To też rezygnacja z tzw. powództwa adhezyjnego i nałożenie na sąd karny obowiązku zasądzania środków kompensacyjnych, zadośćuczynienia w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Stanowi to tak naprawdę przejęcie przez państwo w pewnym zakresie obowiązku dochodzenia sprawiedliwości. A więc dzisiaj po przyjęciu tych przepisów obywatel nie będzie zmuszony do kolejnego dochodzenia swoich roszczeń przed kolejnym sądem, tylko będzie miał bardzo dużą szansę na to, aby sąd karny w oparciu o zasady prawa cywilnego mógł również w przypadku uszczerbku na zdrowiu, szkody w majątku... Dotyczy to również osób trzecich. Przede wszystkim rozszerzamy katalog osób, które są ofiarami tych przestępstw, za które osoba, która zostaje uznana za poszkodowaną, pokrzywdzoną, może również uzyskać stosowne odszkodowanie. Odszkodowanie oczywiście nie wyłącza zadośćuczynienia, mamy również tutaj mowę o nawiązce. To również nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczeń przed sądem cywilnym, ale mamy przekonanie, że w miarę stosowania tych przepisów sądy karne będą orzekać również w tym zakresie odszkodowania, które mogą stanowić o pełnej ekwiwalentności za doznany uszczerbek czy szkodę. Kolejnym bardzo ważnym elementem jest wprowadzenie już nie jako epizodycznego środka, ale jako trwałego instrumentu prawa karnego, jako środka karnego dozoru elektronicznego. Już pomijam to, że dozór elektroniczny jest zdecydowanie tańszy. Porównajmy koszty utrzymania osoby tymczasowo aresztowanej czy pozbawionej wolności w wysokości około 2,5 tys. zł do mniej więcej 560-600 zł miesięcznie, jeśli chodzi o koszty dozoru elektronicznego. A więc wybór tej formy nie tylko znajduje uzasadnienie od strony czysto fiskalnej, lecz również jest gwarancją uzyskania szybszych efektów w zakresie przywrócenia tego obywatela, osoby skazanej do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Często nie będzie to odbywało się kosztem utrzymania rodziny. Taka osoba może pracować, mając dozór elektroniczny. Wprowadzenie tego szerszego dozoru przez kuratorów, przez Policję, ale również możliwość elastycznego kształtowania okresów, kiedy osoba, wobec której orzeczono dozór elektroniczny, będzie zobligowana do przebywania w określonym miejscu, może także wynikać z faktu ruchomego czasu pracy, obowiązków rodzinnych. A więc wydaje się, że te kwestie spełniają również ten podstawowy standard, jakim jest racjonalizacja w wymiarze sprawiedliwości, jeśli chodzi o kwestię dolegliwości. Oczywiście kwestie ciągłości przestępstw i czynu ciągłego to jest kwestia, która zawsze była dużym problemem, szczególnie w judykaturze. Wydaje się, że to doprecyzowanie zawarte w przyjętym przez komisję sprawozdaniu spowoduje, że te dyrektywy dotyczące wymiaru kary w tym zakresie czy dookreślenia charakteru przestępstwa, a więc ustalenia, czy jest to czyn ciągły, czy jest to zbieg przestępstw, będą również odpowiadały standardom prawa do rzetelnego, sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy. Kolejnym bardzo ważnym elementem jest wprowadzenie środków zabezpieczających, poprzednio także nieznanych prawu w zakresie Kodeksu karnego wykonawczego. To jest przede wszystkim usankcjonowanie tych wszystkich działań, które mają na celu również terapię - terapię w stosunku do osób uzależnionych, i to uzależnionych w zakresie zarzucanych im czynów, również tych o charakterze pedofilskim, ale nacisk kładzie się tutaj także na te szersze formy prowadzenia terapii, również w warunkach nieizolacyjnych, wolnościowych. A więc chodzi o skuteczność w przywracaniu tych osób do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Kolejny element, który pozwoli na osiągnięcie tych planowanych skutków w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej, to większa elastyczność sądu, jeśli chodzi o kwestie dotyczące chociażby uchylenia postanowienia czy właśnie zawieszenia postanowienia o zarządzeniu wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności w sytuacji, kiedy osoba skazana na karę ograniczenia wolności, w stosunku do której orzeczono grzywnę, nie wykonuje tych obowiązków, ale po wydaniu postanowienia o zarządzeniu kary zastępczej złoży oświadczenie o gotowości do wykonania takiej kary. To może rzeczywiście sprzyjać niecelowemu zapełnianiu aresztów śledczych czy zakładów karnych osobami, które z różnych względów nie mogły spełnić nałożonych obowiązków. Podsumowując, pani marszałkini, Wysoka Izbo, należy stwierdzić, że dokonana nowelizacja w zakresie przepisów Kodeksu postępowania karnego usprawni również procedurę, a całość przyjętych rozwiązań w znacznym stopniu zwiększy zaufanie obywateli do państwa (Dzwonek) i do stanowionego przez to państwo prawa. Dlatego też Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie głosował za przyjęciem tego sprawozdania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)