Mówca: Krystyna Skowrońska
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu co do projektu ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw z druku sejmowego nr 1290. Z zadowoleniem przyjmuję ostatnie oświadczenie ministra przedstawiającego uzasadnienie tego projektu dotyczące pełnej harmonizacji przepisów krajowych z drugą dyrektywą o pieniądzu elektronicznym. Myślę, że na takie wyjaśnienie czy na takie rozwiązanie czekaliśmy. Niestety w uzasadnieniu do projektu takiej informacji dotyczącej terminu harmonizacji nie zawarto. A więc dzisiejszą informację o tym, że ten projekt wypełnia wszystkie zobowiązania związane z wprowadzeniem drugiej dyrektywy o pieniądzu elektronicznym, przyjmujemy z zadowoleniem. Z zadowoleniem przyjmujemy nie tylko z tego powodu - mówimy też o kompleksowej regulacji dotyczącej instrumentu pieniądza elektronicznego. Tak jak pan minister powiedział w uzasadnieniu, w 2002 r. uchwaliliśmy ustawę o elektronicznym instrumentach płatniczych, która w rozdziale 6. zawierała przepisy dotyczące instrumentu pieniądza elektronicznego. Przepisy odwoływały się do definicji pieniądza elektronicznego zawartej w przepisach Prawa bankowego, wprowadzając jej modyfikację w kształcie, który funkcjonuje od 2002 r. Definicja pieniądza elektronicznego jest następująca: pieniądz elektroniczny - wartość pieniężna stanowiąca elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych, która: jest przechowywana na elektronicznych nośnikach informacji, jest wydawana do dyspozycji na podstawie umowy w zamian za środki pieniężne o nominalnej wartości nie mniejszej niż ta wartość, jest przyjmowana jako środek płatniczy przez przedsiębiorców innych niż wydający ją do dyspozycji, na żądanie jest wymieniana przez wydawcę na środki pieniężne, a także wyrażona jest w jednostkach pieniężnych. To likwidowało ówczesne wątpliwości związane z funkcjonowaniem w obrocie gospodarczym szeregu produktów o podobnym charakterze, na przykład telefonicznej karty przedpłaconej. Poza definicją pieniądza elektronicznego w ustawie w 2002 r. wprowadzono pojęcie jego instrumentu. Zatem definicja, ówczesna i obowiązująca, instrumentu pieniądza elektronicznego wskazywała, że jest to urządzenie elektroniczne, na którym jest przechowywany pieniądz elektroniczny, w szczególności karta elektroniczna zasilana do określonej wartości. Przytoczony instrument w praktyce występuje jako tzw. elektroniczna portmonetka, za pomocą której można dokonywać płatności na zasadach podobnych do zasad posługiwania się kartą płatniczą. Do zasadniczych różnic w stosunku do karty płatniczej należy zaliczyć nośnik informacji na karcie, jakim jest wyłącznie mikroprocesor (a nie pasek magnetyczny), jego ˝przedpłacony˝ charakter oraz to, że karta taka może nie być przypisana do konkretnej osoby - tzw. karta anonimowa, na okaziciela. Z jego istoty wynika, że pieniądz elektroniczny może być wydawany posiadaczowi tylko do kwoty uprzednio wpłaconej gotówki lub środków na jego rachunku. W ustawie o elektronicznych instrumentach płatniczych z 2002 r. wprowadzono również przepisy karne dotyczące penalizacji działań przeciwko bezpieczeństwu obrotu prawnego przy użyciu elektronicznych instrumentów płatniczych oraz instrumentów pieniądza elektronicznego. Przypomnę: kara grzywny do 5 mln zł i (lub) kara pozbawienia wolności do 3 lat za występek polegający na prowadzeniu działalności wbrew obowiązującym przepisom. Rygory i kwestie penalizacji zawarto również w przepisach rozdziału 5. dotyczącego wydawców pieniądza elektronicznego, a także, już poza bankami, wprowadzono nową instytucję - instytucję pieniądza elektronicznego. Instytucja, która wprowadzała nowy instrument - pieniądz elektroniczny - musiała spełniać szereg wymogów, w tym posiadać 1 mln funduszy własnych, i podlegała nadzorowi Komisji Nadzoru Bankowego. Kolejna zmiana dotycząca przepisów instytucji pieniądza elektronicznego wprowadzona została ustawą o usługach płatniczych z 19 sierpnia 2011 r. Niniejszy projekt zmiany ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw ma na celu wprowadzenie nowych unormowań w zakresie wydawania, wykupu, dystrybucji pieniądza elektronicznego oraz tworzenia organizacji i działalności pieniądza elektronicznego, a także nadzoru nad tymi podmiotami. To wdrożenie podyktowane jest wymogami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/110/WE z 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru nad ich działalnością z terminem wprowadzenia do porządku prawnego państw członków Unii Europejskiej, o którym mówił pan minister na zakończeniu uzasadnienia przedłożenia tego projektu. Dyrektywa ta zmieniała wcześniejsze dyrektywy, między innymi dyrektywę 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylającą dyrektywę z 2002 r. nr 46/WE, regulujące ten sam przedmiot. Część przepisów dyrektywy 2009/110/WE została wcześniej transponowana, jak w uzasadnieniu wskazał minister, ustawami o elektronicznych instrumentach płatniczych z 12 września 2002 r. i z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. Przechodząc do przedstawienia stanowiska w zakresie zaproponowanych zmian w projekcie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw z druku sejmowego nr 1290, chcę wskazać, iż zaproponowane zapisy w sposób kompleksowy regulują funkcjonowanie pieniądza elektronicznego na rynku, doprecyzowując i wprowadzając nowe rozwiązania, między innymi warunki wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego; zasady prowadzenia działalności przez instytucje płatnicze, biura usług płatniczych, instytucje pieniądza elektronicznego, oddziały zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego, w tym za pośrednictwem agentów, oraz zasady sprawowania nadzoru nad tymi podmiotami; funkcjonowanie hybrydowej instytucji pieniądza elektronicznego i hybrydowej instytucji płatniczej, która poza działalnością rozliczeniową prowadzi inną działalność gospodarczą. Nadto wprowadza się nową definicję karty płatniczej - określając, iż jest to instrument płatniczy identyfikujący jego wydawcę, umożliwiający złożenie zlecenia płatniczego za pośrednictwem odbiorcy, przyjmowany przez akceptanta w celu otrzymania zapłaty - a także krajowej instytucji pieniądza elektronicznego. Przede wszystkim jednak wprowadzono nową definicję pieniądza elektronicznego - jest to wartość pieniężna przechowywana elektronicznie, w tym magnetycznie, wydawana z obowiązkiem jej wykupu w celu dokonania transakcji płatniczych, akceptowana przez podmioty inne niż wyłącznie wydawca pieniądza elektronicznego. Ponadto wprowadza się definicję systemu płatności. Rynek płatniczy dzisiaj to również funkcjonowanie pieniądza elektronicznego. W przedłożonym projekcie wskazuje się, że działalność w zakresie wydawania pieniądza elektronicznego i jego wykupu może być wykonywana wyłącznie przez wydawców pieniądza elektronicznego. W myśl propozycji niniejszej nowelizacji uzupełniono katalog podmiotów, które mogą być wydawcą pieniądza elektronicznego o SKOK-i i państwowe przedsiębiorstwo publiczne Poczta Polska. Zaproponowane nowe rozwiązania dotyczące między innymi wypłaty środków pieniężnych w postaci pieniądza elektronicznego, wypłaty środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach płatniczych w przypadku śmierci użytkownika z przeznaczeniem na koszty pogrzebu, a także zwrot świadczeń nienależnie wypłaconych przez organ wypłacający świadczenie z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego albo uposażenie w stanie spoczynku, tj. za okres po śmierci użytkownika; określenie czasu wykonywania transakcji płatniczych z tytułu przekazania składek na ZUS; odstąpienie od definiowania umowy o kartę płatniczą; określenie, czym jest system zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej krajowej instytucji płatniczej; określenie uprawnień do wydawania pieniądza elektronicznego w ograniczonym zakresie przez krajowe instytucje płatnicze z kapitałem założycielskim w wysokości 125 tys. euro; określenie sposobu sprawowania nadzoru przez Komisję Nadzoru Finansowego nad instytucjami płatniczymi świadczącymi usługi w zakresie wydawania pieniądza elektronicznego. (Dzwonek) Panie marszałku, odrobinę dłużej, bo jest to temat dość skomplikowany.