Mówca: Tadeusz Tomaszewski (tekst niewygłoszony)
Data: 2024-05-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Oświadczenie poselskie w sprawie nowelizacji ustawy o sporcie w kontekście przemocy wobec dzieci w sporcie Panie Marszałku! Wysoka Izbo! w Polsce przemoc wobec dzieci uprawiających wyczynowo sport to wciąż mało dostrzegany problem. Stąd wiedza na temat skali negatywnych doświadczeń młodych sportowców jest ograniczona. Chociaż regularne uprawianie sportu przynosi dzieciom liczne korzyści i pozytywnie wpływa na ich rozwój, wiąże się także z ryzykiem nadużyć oraz przemocy. 19 kwietnia br. został zaprezentowany przygotowany przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę raport zatytułowany ˝Przemoc wobec dzieci w sporcie˝. Badanie, pierwsze w Polsce dotyczące bezpieczeństwa dzieci w sporcie, przeprowadzono w styczniu br. na blisko 700-osobowej próbce studentów pierwszych trzech lat uczelni wychowania fizycznego, przy czym pytano o okres poprzedzający osiągnięcie przez nich 18. roku życia. Wśród dyscyplin sportu uprawianych przez ankietowanych dominowała piłka nożna (42,6%), a kolejne to: pływanie (30,7%), piłka siatkowa (22,7%), taniec (15,9%), koszykówka (13,3%) i lekkoatletyka (12,6%). Przynajmniej raz z przemocą w środowisku sportowym zetknęło się aż 90% badanych. Różne jej formy dotknęły 91% dziewcząt i 89% chłopców. Krzywdzenia przez współzawodników (zawodniczki i zawodników) doświadczyło 83% badanych, z kolei przez osoby sprawujące opiekę i kontrolę (głównie trenerów i trenerki, ale także inne, bliskie sportowi osoby oraz rodziców) - 72%. Jak wynika z badania, przemoc w sporcie przybiera różne formy. Dominuje emocjonalna (dotyczy 79% sportowców), przejawiająca się np. w wykluczaniu, krzywdzących, a często wręcz złośliwych komentarzach, przesadnej krytyce albo wręcz poniżaniu. Przemoc fizyczną (popchnięcia, uderzenia podczas rywalizacji, podduszanie) zasygnalizowano jako stosowaną przez opiekunów (41%) oraz współzawodników (33%). Odnotowano także przypadki stosowania przemocy o charakterze seksualnym (komentarze o zabarwieniu seksualnym, niechciane zachowania czy wręcz zachęcanie lub zmuszanie do kontaktu seksualnego) - te wskazało odpowiednio 11% oraz 30% objętych badaniem Jest rzeczą znamienną, że - jak podkreślili autorzy raportu - jedynie 29% badanych przyznało, że o przypadkach przemocy poinformowali, prosząc o pomoc, dorosłych. Pozwala to na przypuszczenie, że ponieważ wiele przemocowych zachowań pozostaje tajemnicą, a dotknięte nimi dzieci nie szukają wsparcia, skala zjawiska może być większa, niż wskazywałyby na to wyniki badania. Pamiętajmy też o pokutującym w znacznej części środowiska silnym (68,5%) przeświadczeniu, że to, co dzieje się między zawodnikami albo też między zawodnikiem i trenerem, nie powinno być ujawniane na zewnątrz drużyny, klubu itp. W prezentacji raportu uczestniczyła m.in. rzeczniczka praw dziecka pani Monika Horna-Cieślak, która zwróciła uwagę na szczególny charakter relacji dzieci w sporcie. Prawdziwy dramat dotyka młodego sportowca, kiedy okazuje się, że jego mentor, jakim powinien być trener, okazuje się osobą, który dziecko krzywdzi. Przedstawiciele Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę przekonują, że badania skłaniają do wyznaczenia, ale przede wszystkim przestrzegania konkretnych standardów ochrony małoletnich. Wskazała na nie uchwalona niedawno tzw. ustawa Kamilka z Częstochowy. Standardy powinny dotyczyć wszystkich osób mających w swojej działalności kontakt z dziećmi. Niezbędna jest zapewne weryfikacja personelu, edukacja, ale przede wszystkim profilaktyka nakierowana na uchronienie dzieci i młodzieży przed niepożądanymi zjawiskami przemocy. Musi też być jasna ścieżka alarmowania w przypadku wszelkich przejawów przemocy i skutecznego na nie reagowania. Podkreślić trzeba, że doświadczanie przez sportową młodzież przemocy może powodować wiele problemów zdrowotnych - zarówno psychicznych, jak i fizycznych. Niestabilność uczuciowa, depresja, lęki, bezsenność, obniżona samoocena czy zaburzenia odżywiania - to tylko kilka przykładów. Postulowane przez autorów raportu działania to: - wprowadzanie w klubach, związkach i stowarzyszeniach sportowych standardów ochrony dzieci i procedur bezpiecznego zgłaszania incydentów przemocy, - rozwijanie profilaktyki przemocy rówieśniczej w środowisku sportowym, - wprowadzanie mechanizmów kontroli kadr trenerskich, działaczy i innych osób pracujących z dziećmi w kontekście sportowym w celu ograniczania skali przemocy, - prowadzenie szeroko zakrojonych szkoleń dla trenerów, działaczy sportowych, fizjoterapeutów i innych osób działających na polu sportu młodzieżowego, - zapewnienie pomocy psychologicznej i prawnej wszystkim ofiarom przemocy w sporcie. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o uwzględnienie wymienionych postulatów i wprowadzenie rozwiązań, które są zawarte w raporcie ˝Przemoc wobec dzieci w sporcie˝, w przygotowywanej nowelizacji ustawy o sporcie. Przebieg posiedzenia