Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-01-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece, druk nr 2064. Omawiany projekt ma na celu dostosowanie przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 października 2016 r. stwierdzającego niezgodność art. 754 § l ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego z konstytucją. Trybunał orzekł, że przepis przewidujący automatyczne wygaśnięcie hipoteki przymusowej po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, jest zakresowo niekonstytucyjny. Zdaniem TK przepis ten nadmiernie ogranicza prawa majątkowe wierzyciela. Jednocześnie TK orzekł, że straci on ważność dopiero po upływie 18 miesięcy od publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli 30 czerwca 2018 r. Modyfikacja ustawowego terminu pozostawania zabezpieczenia w mocy po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego nie przyniosła oczekiwanych efektów. Upadek zabezpieczenia chronił dłużnika, a nie wierzyciela. Wydłużenie terminu nie zapewniło skutecznego wykonania wyroków dotyczących roszczeń zabezpieczonych poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika. Ciągle bowiem upadek zabezpieczenia po upływie ustawowego terminu był uniezależniony od faktu podjęcia czynności egzekucyjnych przez wierzyciela. W praktyce przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości trwa znacznie dłużej niż przewidziane ustawą 2 miesiące. W efekcie skuteczne przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości dłużnika było częstokroć niewykonalne. Nawet jeśli wierzyciel bezzwłocznie złożył wniosek o wszczęcie egzekucji, zabezpieczenie upadało po upływie 2 miesięcy od prawomocnego zakończenia postępowania. W przypadku roszczeń zabezpieczonych hipoteką przymusową na nieruchomości dłużnika przeprowadzenie egzekucji w terminie 2 miesięcy jest w praktyce niewykonalne. Problem ten stał się przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt: SK 71/13. Trybunał przesądził o niekonstytucyjności art. 754 1 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim odnosi się do zabezpieczenia roszczeń poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej. W uzasadnieniu wskazano na bezzasadność uniezależnienia biegu terminu, po upływie którego następuje upadek zabezpieczenia, od czynności egzekucyjnych podejmowanych przez wierzyciela. Znosi ono bowiem sens zabezpieczenia roszczeń hipoteką przymusową i podważa efektywność postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo trybunał ocenił, że prawodawca powinien wprowadzić odpowiednie uregulowania uwzględniające specyfikę zabezpieczenia roszczeń w postaci hipoteki przymusowej. Proponowana przez Senat nowelizacja przewiduje, że w razie złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia w ustawowym terminie zabezpieczenie nie upadnie. Zostanie utrzymane w mocy do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego z jego przedmiotu. Wysoka Izbo! Proponowany kierunek zmian należy uznać za słuszny. Przyjęcie projektowanej ustawy powinno przyczynić się do poprawy sytuacji wierzycieli poprzez podwyższenie skuteczności egzekucji roszczeń zabezpieczonych hipoteką przymusową.