Mówca: Sprawozdawca Izabela Kloc
Data: 2017-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko połączonych komisji: Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji do Spraw Unii Europejskiej, wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Chodzi o druk sejmowy nr 1636. W dniu 22 czerwca br. Wysoki Sejm skierował przedmiotowy projekt ustawy do rozpatrzenia przez Komisję Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisję do Spraw Unii Europejskiej. Posiedzenie połączonych komisji, którego przedmiotem było rozpatrzenie projektu ustawy, odbyło się w dniu 4 lipca. Komisje po rozpatrzeniu projektu ustawy wnoszą o jego uchwalenie przez Wysoki Sejm. Projekt ustawy jest aktem prawnym o niezwykle istotnym znaczeniu dla sprawnego i efektywnego wykorzystywania środków unijnych. Rozwiązania zawarte w przedłożonym Wysokiej Izbie projekcie ustawy stanowią wynik szerokiej dyskusji prowadzonej z partnerami społecznymi, samorządami, instytucjami systemu wdrażania funduszy unijnych, jak również beneficjentami środków unijnych. Projektowana nowelizacja ustawy jest wynikiem 2-letnich doświadczeń z wdrażania programów operacyjnych polityki spójności w perspektywie finansowej 2014-2020. Celem proponowanych zmian ustawowych jest wprowadzenie uproszczeń dla podmiotów aplikujących o środki unijne, ułatwienie realizacji projektów finansowanych z tych środków przez beneficjentów, a także usprawnienie wdrażania programów operacyjnych przez poszczególne instytucje zaangażowane w ich wdrażanie. Proponowane zmiany, które mają na celu ułatwienie dostępu do środków unijnych potencjalnym beneficjentom, polegają na uproszczeniu procesu oceny projektu poprzez likwidację formalnego etapu oceny na rzecz jednego de facto merytorycznego etapu oceny. Wprowadzono natomiast instytucję warunków formalnych. Wnioskodawca będzie mógł uzupełnić braki w ich zakresie i dokonać poprawek w toku konkursu. Kolejnym proponowanym usprawnieniem jest możliwość podziału konkursu na rundy. Oznacza to, że wnioskodawca będzie mógł należycie i poprawnie przygotować wniosek o dofinansowanie i złożyć go w jednej z rund konkursu. Bardzo ważną zmianę stanowi również propozycja ograniczenia zakresu stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego i uelastycznienia form komunikacji wnioskodawcy z właściwą instytucją poprzez danie możliwości wyboru formy kontaktu: elektronicznej albo pisemnej. Nowelizacja wprowadza również ochronę własności intelektualnej projektów przygotowanych przez wnioskodawców poprzez zakaz ich udostępniania w toku postępowania konkursowego. Ułatwieniem dla podmiotów aplikujących o środki unijne będzie również wprowadzony zakaz żądania przez właściwe instytucje od tych podmiotów zaświadczeń i dokumentów, do których instytucja będzie miała wgląd za pomocą dostępnych jej narzędzi i instrumentów - rejestrów publicznych. W celu przyspieszenia oceny projektów w procedurze odwoławczej znacznie skrócono terminy przewidziane na rozpatrzenie protestu oraz wprowadzono możliwość wycofania protestu przez wnioskodawcę. Nowelizacja ustawy wprowadza nową instytucję: rzecznika funduszy europejskich, który będzie dbał o sprawy wszystkich podmiotów zainteresowanych funduszami Unii Europejskiej. Będzie on m.in. odpowiedzialny za gromadzenie związanych z realizacją programów operacyjnych wniosków i postulatów, które będą wpływały na usprawnienie systemu wdrażania. Doniosłą zmianą, która została przewidziana w projekcie ustawy, jest możliwość dokonywania zmian w umowie o dofinansowanie. Zmiana umowy będzie możliwa, jeżeli nie wpłynie ona na spełnienie kryteriów wyboru projektu w sposób, który skutkowałby negatywną oceną tego projektu. Projekt ustawy ogranicza również liczbę dokumentów, wytycznych programowych, które beneficjenci będą stosować w ramach podpisanej umowy o dofinansowanie. W celu ułatwienia i zapewnienia sprawnej realizacji projektów partnerskich została przewidziana możliwość zmiany partnera w projekcie partnerskim, oczywiście za zgodą właściwej instytucji. Ponadto w celu sprawniejszej realizacji programów operacyjnych w system wdrażania programów zostaną włączeni wojewodowie. W trakcie prac połączonych komisji do projektu ustawy zgłoszono i przyjęto poprawki natury redakcyjnej, legislacyjnej i porządkującej, a także poprawki merytoryczne. W art. 1 pkt 5 poprawka polega na rezygnacji z obowiązku ogłaszania komunikatów w sprawie szczegółowych opisów osi priorytetowych programu operacyjnego w Monitorze Polskim oraz wojewódzkim dzienniku urzędowym. Art. 1 pkt 30 oraz pkt 36 - poprawki polegające na jednoznacznym wskazaniu 14-dniowego terminu, jaki będzie przysługiwał wnioskodawcy na złożenie skargi do sądu w przypadku pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na skutek nieusunięcia braków w proteście. W art. 1 pkt 39 zastąpiono wyraz ˝obowiązki˝ wyrazem ˝czynności˝ w przepisie dotyczącym zakresu, w jakim ekspert powinien poinformować właściwą instytucję o braku okoliczności wyłączających go z możliwości realizacji zadań. Art. 4 wprowadza zmiany w ustawie o samorządzie województwa polegające na uporządkowaniu i przeredagowaniu projektowanej regulacji w zakresie możliwości tworzenia regionalnych funduszy rozwoju. Art. 7 pkt 2 wprowadza zmiany do ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości polegające na doprecyzowaniu zasad powoływania członków rad sektorowych. Art. 11 pkt 12 wprowadza zmiany w ustawie o finansach publicznych poprzez jednoznaczne wskazanie w przepisie materialnym zasady, zgodnie z którą przekazywanie do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków europejskich odbywać się będzie poprzez platformę usług administracji publicznej ePUAP, z wyłączeniem informacji przekazywanych beneficjentom. Doprecyzowano również art. 23, przepis przejściowy, poprzez jednoznaczne wskazanie... Dokonano takiego zapisu, że postępowania egzekucyjne dotyczące środków unijnych wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy będą się toczyć na dotychczasowych zasadach. Dodano również nowy przepis przejściowy, regulujący obowiązek ogłaszania komunikatów w sprawie szczegółowych opisów osi priorytetowych programu operacyjnego w Monitorze Polskim oraz wojewódzkim dzienniku urzędowym, zgodnie z którym komunikaty podpisane przez właściwe organy przed dniem wejścia w życie ustawy będą podlegały ogłoszeniu na dotychczasowych zasadach. I wreszcie art. 30 określa termin wejścia w życie ustawy i wskazano tu przepisy, które wejdą w życie z dniem 1 września 2017 r. w związku ze zmianą stanu, tzn. wejściem w życie ustawy Prawo oświatowe oraz ustawy o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wszystkie zaprezentowane przeze mnie zmiany ustawy, które będą przedmiotem głosowań Wysokiej Izby, są zarówno zmianami pochodzącymi z przedłożenia rządowego, jak i propozycjami poprawek przyjętymi przez komisje z uwzględnieniem propozycji zapisów Biura Legislacyjnego Sejmu. W toku prac komisji do projektu ustawy dodatkowo zostały zgłoszone przez przedstawiciela Nowoczesnej oraz przedstawiciela Platformy Obywatelskiej poprawki dotyczące projektowanych rozwiązań w zakresie likwidacji wytycznych programowych, kompetencji rzecznika funduszy europejskich, instrumentów finansowych oraz pomocy zwrotnej, regulacji dotyczących poprawiania wniosku o dofinansowanie w toku oceny przez komisję, oceny projektów, rezygnacji ze skrócenia terminów w procedurze odwoławczej, udziału wojewody w procesie wdrażania regionalnych programów operacyjnych, regulacji umożliwiającej dokonywanie zmian w umowie o dofinansowanie, zmian w instytucji kontraktu terytorialnego. Po bardzo ożywionej dyskusji oraz wyczerpujących wyjaśnieniach przedstawiciela rządu poprawki te nie uzyskały akceptacji i w wyniku głosowania zostały odrzucone, przy czym przedstawiciel Nowoczesnej złożył wniosek o uznanie zgłoszonych przez siebie poprawek za wnioski mniejszości, o których oddalenie wnioskuję. Przedstawiając powyższe, mając na względzie, iż Komisja Finansów Publicznych pozytywnie zaopiniowała przedmiotowy projekt, a połączone komisje, Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisja do Spraw Unii Europejskiej, przyjęły projekt w wersji prezentowanej dziś przed Wysoką Izbą, wnoszę o jego uchwalenie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)