Mówca: Piotr Szeliga (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-06-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie stanu zabezpieczeń przeciwpowodziowych oraz realizacji inwestycji przeciwpowodziowych. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Komisja Europejska w wystąpieniu przesłanym m.in. do Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa Rozwoju Regionalnego wskazała, iż ˝Polska zupełnie nie wykorzystała możliwości, by rozwinąć zintegrowane podejście do zarządzania wodami˝. W tym dokumencie KE stwierdziła również, że jeśli sytuacja się nie zmieni, Komisja nie będzie mogła przyznać Polsce pieniędzy na inwestycje przeciwpowodziowe zarówno z budżetu unijnego na lata 2007-2013 (te środki są wciąż rozliczane), jak i z przyszłego, na lata 2014-2020. Chodzi m.in. o trzecią oś Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝, która ma budżet przekraczający 2 mld zł. Komisja Europejska wskazała ponadto, że zamiast jednego ogólnokrajowego planu gospodarowania wodami w dorzeczach w Polsce, co wynika z unijnej ramowej dyrektywy wodnej, tworzone są plany regionalne, m.in. dla górnej i środkowej Wisły. Prace nad tym drugim toczą się od ponad dwóch lat, a ostatnio doszło do tego, że urzędnicy mazowieckiego urzędu wojewódzkiego odwołali ogłoszony już przetarg na sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko. Dokument ten powstaje miesiącami, a bez niego żaden plan przeciwpowodziowy nie może być zatwierdzony. Prace nad tym dokumentem zostały zablokowane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Ministerstwo Środowiska. Obecny stan administrowania gospodarką wodną jest nieprzejrzysty, bowiem tym tak istotnym działem administracji rządowej zajmuje się kilkanaście rozmaitych instytucji, m.in. ministrowie: środowiska, rolnictwa, transportu, budownictwa i gospodarki wodnej, spraw wewnętrznych, a także pełnomocnik programu dla Odry 2006. Niżej są wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych, urzędy żeglugi śródlądowej, których kompetencje nachodzą na kompetencje regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Efektem jest to, że np. na tym samym odcinku rzeki wałami po jednej stronie zarządza inna instytucja niż tymi po drugiej stronie. Taka sytuacja powoduje zupełny chaos prawny i organizacyjny, co utrudnia prowadzenie jakiejkolwiek gospodarki zasobami wodnymi i właściwe zabezpieczenie przeciwpowodziowe. Dramatyczna sytuacja stanu realizacji zabezpieczeń stanowi realne zagrożenie dla mieszkańców wielu rejonów Polski. W Kędzierzynie-Koźlu, który ucierpiał podczas powodzi w 2010 r., ze zniszczonych bądź nadwątlonych wałów przeciwpowodziowych odbudowano ponad połowę. To niewiele, zważywszy, że pozostałe mają być gotowe w ciągu najbliższych pięciu lat. Tymczasem w trakcie poprzednich powodzi obiecywano więcej, ale obietnice ustąpiły wraz z wodą. W sferze planów jest np. zbiornik retencyjny w Raciborzu, który ma być gwarantem bezpieczeństwa dla woj. opolskiego, ale inwestycja ta już 16 lat czeka na realizację. Na naprawę infrastruktury powodziowej zniszczonej w 2010 r. wydano blisko 6 mld zł, to dużo, ale wciąż za mało w stosunku do potrzeb. Wały przeciwpowodziowe umacniane są wyrywkowo. Spośród 4 tys. km umocnień remontu wymaga połowa, nie mówiąc już o budowie kolejnych w miejscach największych zagrożeń powodziowych. Na przykład na Podkarpaciu na modernizację wałów zarezerwowano w tym roku 28 mln zł, a to stanowczo za mało. Podobnie jest w innych regionach. Łącznie w br. w kraju realizowanych jest ponad 100 projektów na kwotę ponad 140 mln zł. Osobny rozdział stanowi konieczność budowy zbiorników retencyjnych, które uchroniłyby wiele regionów przed powodzią. Przykładem, który dobrze ilustruje obraz zaniechań, jest Bogatynia. To 20-tysięczne miasto na Dolnym Śląsku, o którym trzy lata temu głośno było w całej Polsce, po tym, jak z pozoru niegroźna rzeka Miedzianka zniszczyła niemal doszczętnie połowę miasta, burząc mosty, budynki i pozbawiając ludzi dachu nad głową, wciąż czeka na zabezpieczenia. Mimo deklaracji ze strony rządu i pamiętnych wizyt obecnego prezydenta czy premiera miasto wciąż nie do końca otrząsnęło się po powodzi. Kiedy pada deszcz, mieszkańcy z napięciem spoglądają w niebo i, jak to było w ostatnich dniach - na rwący nurt rzeki, bo nie wszystko, co konieczne, udało się naprawić, by uniknąć powtórki sprzed trzech lat. W ocenie wielu specjalistów w Polsce konieczne jest także ujednolicenie odpowiedzialności związanej z gospodarką wodną. Nie może być tak, że kto inny odpowiada za rzekę i jej dno, musi być także odpowiedzialny za międzywale i wał. Oczekuję stanowczych działań ze strony rządu celem stworzenia mechanizmów stanowiących skuteczne zabezpieczenie przeciwpowodziowe.