Mówca: Sprawozdawca Michał Szczerba
Data: 2014-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki oraz Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Traktatu o handlu bronią, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 2 kwietnia 2013 r. (druk nr 2521). Komisja Gospodarki i Komisja Spraw Zagranicznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania, po rozpatrzeniu projektu ustawy zawartego w druku nr 2521 na posiedzeniu w dniu 24 lipca 2014 r. wnoszą, aby Wysoka Izba uchwaliła projekt ustawy z tegoż druku bez poprawek. Wysoka Izbo! Traktat o handlu bronią jest pierwszą umową międzynarodową w skali globalnej, która ustanawia prawnie wiążące standardy międzynarodowe w handlu bronią konwencjonalną, zapobiegającą nielegalnemu handlowi bronią konwencjonalną i eliminującą taki handel oraz zapobiegającą jej przekierowywaniu. Celem traktatu jest umocnienie międzynarodowego i regionalnego pokoju, bezpieczeństwa i stabilności, zmniejszenie ludzkiego cierpienia oraz promowanie współpracy, przejrzystości i odpowiedzialnego działania państw stron w dziedzinie międzynarodowego handlu bronią konwencjonalną. Traktat stosuje się do kategorii broni konwencjonalnych określonych w art. 2 ust. 1 traktatu. Jest to siedem kategorii ONZ broni konwencjonalnej oraz broń lekka i strzelecka. W ograniczonym zakresie traktat będzie stosowany do amunicji oraz części i komponentów. Międzynarodowy handel bronią odnosi się do wywozu, przywozu, tranzytu i przeładunku broni konwencjonalnej oraz pośrednictwa w handlu taką bronią. Traktat ustanawia również zakazy transferu broni, w szczególności w przypadku gdy transfer ten naruszałby zobowiązania wynikające ze środków przyjętych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ, jak też zobowiązania wynikające z umów międzynarodowych, których dane państwo jest stroną, oraz w przypadku gdy broń wykorzystywana była do popełnienia zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i poważnych naruszeń konwencji genewskich z 1949 r. oraz innych zbrodni wojennych określonych w umowach międzynarodowych, których dane państwo jest stroną. Traktat przewiduje również obowiązek oceny wniosków o wyrażenie zgody na dokonywanie transferu w celu zagwarantowania, że broń konwencjonalna, jej części i komponenty oraz amunicja nie będą wykorzystywane przez państwo importujące do naruszenia lub zagrożenia pokoju i bezpieczeństwa, popełnienia i ułatwienia poważnego naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego i międzynarodowych norm dotyczących praw człowieka, a także przestępstw przewidzianych w umowach międzynarodowych dotyczących terroryzmu i międzynarodowej przestępczości zorganizowanej. Jeśli chodzi o skutki polityczne związane z traktatem o handlu bronią, to jego wejście w życie przyczyni się niewątpliwie do upowszechnienia w skali globalnej prawnie wiążących standardów w zakresie transferów broni konwencjonalnej oraz do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią konwencjonalną i jego wyeliminowania. Traktat pozwoli na upowszechnienie obowiązujących w Unii Europejskiej kryteriów wydawania zezwoleń na dokonywanie międzynarodowych transferów uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Traktat zapewni wreszcie większą odpowiedzialność i przejrzystość w zakresie handlu bronią w skali globalnej i tym samym może również przynieść pozytywne skutki w zakresie wzmocnienia narodowego pokoju i bezpieczeństwa, a także poszanowania postrzegania norm międzynarodowych, jak już wspomniałem, dotyczących praw człowieka. Jeśli chodzi o skutki prawne związania się przez Polskę tym traktatem, to wchodzi on częściowo w zakres wyłącznych kompetencji Unii Europejskiej, a w części pozostaje w kompetencji państw członkowskich. Związanie się traktatem przez Polskę nie będzie wymagać wydania nowych przepisów prawnych ani wprowadzenia zmian w obowiązujących przepisach prawa krajowego. Jeśli chodzi o skutki społeczne i gospodarcze, traktat nie wywiera bezpośrednich skutków społecznych i gospodarczych. Jeśli chodzi o tryb związania się tym traktatem, to właściwym trybem związania się Rzeczypospolitej Polskiej jest ratyfikacja za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Chciałbym bardzo serdecznie poprosić wszystkie kluby parlamentarne o poparcie tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.