Mówca: Leszek Miller
Data: 2014-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! 12 grudnia ub.r. toczyliśmy w Izbie bardzo podobną dyskusję. Słuchaliśmy informacji ministra spraw zagranicznych o sytuacji na Ukrainie, wymienialiśmy poglądy. Pierwsze pytanie, jakie się nasuwa, jest takie: Czy dzisiejsza sytuacja, kiedy znowu mówimy o Ukrainie, jest lepsza niż była 12 grudnia czy gorsza? Nikt nie ma kłopotów z odpowiedzią na to pytanie - jest zdecydowanie gorsza, jest tragiczna. Są ofiary po wszystkich stronach tego konfliktu. Nie wiadomo, jaki jest rozwój sytuacji dzisiaj, czy jaki będzie jutro. Zatem spróbujmy odpowiedzieć sobie na pytanie, dlaczego jest gorsza i czy ten czas został konstruktywnie wykorzystany. Pierwsza teza, co do której nie zgadzam się z panem premierem, jest taka, że na szczycie Unii Europejskiej w Wilnie na Litwie Ukrainie otworzono szeroko drzwi do Unii Europejskiej. Otóż nie otworzono. Oferta, która wtedy została złożona, zarówno w kontekście politycznym, jak i gospodarczym okazała się stanowczo niewystarczająca. Przypomnę państwu, że do tekstu umowy stowarzyszeniowej wtedy nie włączono nawet oczywistego, bo znajdującego się w traktatach europejskich, zdania mówiącego, że członkiem Wspólnoty Europejskiej ma prawo zostać każdy kraj europejski, jeśli spełnia stosowne kryteria. To zdanie zostało wykreślone na żądanie Francji. A oferta ekonomiczna, którą położono na stole, nie mogła zostać oczywiście przyjęta. Zatem błąd popełniono na samym początku, kiedy zlekceważono sytuację. Chyba że prawdą jest teza, iż na integracji europejskiej, jeśli chodzi o Ukrainę, zależy tylko kilku państwom, na czele z Polską, natomiast główne potęgi europejskie nie są tym zainteresowane. Czy w ciągu tych tygodni dzielących nas od Wilna pojawiła się jakaś nowa propozycja, jakaś nowa kompetentna propozycja? Pan premier powiedział, że pojawiły się lepsze projekty dotyczące wsparcia. Gdzie one są, jaka jest ich treść, kto je zna? Jeżeli są naprawdę, to Wysoka Izba chętnie z nimi by się zapoznała. (Oklaski) Druga kwestia. Pan premier powiedział, że marzenia o ściślejszej integracji są niewłaściwe, należy je zawiesić. Przecież jeżeli oczekujemy, że Unia Europejska będzie mogła mówić w miarę jednolitym głosem, że będzie prowadziła w miarę jednolitą politykę zagraniczną, to musi być ściślej zintegrowana i niezależnie od tego, czy chcemy, czy nie chcemy, ona się integruje, tylko w strefie euro. Mamy już wspólny nadzór bankowy, mamy prace nad wspólnym budżetem strefy euro, mamy rozmaite inicjatywy polityczne. A gdzie jest Polska? Polska nawet nie ma mapy drogowej dotyczącej hipotetycznej daty wejścia do strefy euro. Polska nie ma dalej ratyfikowanej pełnej Karty Praw Podstawowych. Polska otrzymuje co raz kolejne przynaglenia, że nie realizuje jakieś dyrektywy, od ustawy o in vitro, poprzez odnawialne źródła energii, poprzez zamówienia publiczne itd. To wszystko osłabia naszą pozycję, to wszystko powoduje, że nasz słuszny głos, mający solidne podstawy merytoryczne, nie jest tak mocny i nie jest tak brany pod uwagę, jak powinien być brany pod uwagę. Warto zastanowić się nad tym, jeżeli chcemy, żeby dalsze wysiłki związane z realizacją Partnerstwa Wschodniego były bardziej owocne. Tak na marginesie warto też sobie zadać pytanie, panie i panowie: Czy to, co dzieje się na Ukrainie, to jest wyraz sukcesu Partnerstwa Wschodniego, czy całkowitej jego porażki? Zdaje się, że tutaj również nie ma żadnych wątpliwości, jak na to pytanie odpowiedzieć. Padło też kilka kwestii dotyczących szczegółowych problemów. Pierwsza to sankcje. Cieszę się, że pan premier zachowuje w tej sprawie wstrzemięźliwość, dlatego że musimy zadać sobie pytanie: Czy jeżeli, zwłaszcza jednostronnie, zastosowalibyśmy ten mechanizm, to on ugodzi tylko w ukraińskich oligarchów, jak tutaj mówiono, czy może przede wszystkim w polskich przedsiębiorców i w polskich pracowników? 70 dużych polskich firm 50% swojej produkcji eksportuje na Ukrainę. Przecież władze ukraińskie też będą miały możliwość zastosowania kontrsankcji. Co stanie się z pracownikami tych zakładów, co stanie się, gdy nagle okaże się, iż produkcja polskich przedsiębiorstw nie jest odbierana na Ukrainie? Jeżeli już, to niech pan premier pomyśli nad jakimś funduszem rekompensat dla firm, które straciłyby kontrakty. (Oklaski) Poza tym, szanowne panie posłanki i panowie posłowie, mam przeczucie graniczące z pewnością, że gdyby to była jednostronna polska inicjatywa, to na miejsce polskich firm chętnie pojawią się inne firmy z Unii Europejskiej, które bardzo chętnie przejmą te kontrakty, być może nawet niedaleko stąd, żeby daleko nie szukać. Stąd też traktujmy tę sprawę jako ważną, ale Polska nie powinna działać w tej sprawie samodzielnie. Jeżeli już, to powinna działać razem z całą Unią Europejską i stosować to jako ostateczność. Jeszcze jedna kwestia. Otóż sytuacja, o której mówimy, nie jest czarno-biała i nie była taka już w grudniu 2012 r., kiedy Parlament Europejski przyjął rezolucję, która, jak rozumiem, nadal obowiązuje. Była to rezolucja Parlamentu Europejskiego, która odnosiła się do wyników wyborów. W rezolucji tej stwierdzono, że nacjonalistyczna partia Swoboda nie powinna być przedmiotem współpracy innych demokratycznych sił na Ukrainie. I, szanowni państwo, o pretensjach do 15 polskich powiatów nie mówi się w Moskwie, tylko mówi się ustami rzeczników tej partii. O tym, że UPA kultywuje nacjonalistyczne tradycje Bandery, nie mówi się w Moskwie, tylko także mówi się w Polsce. Zatem miejmy wyobraźnię, że Majdan to nie jest jednolita politycznie struktura. Tam są ugrupowania, które są bliskie naszemu sercu i które trzeba popierać, ale trzeba też widzieć całą różnorodność tej sytuacji. Na zakończenie. Panie premierze, na pana rządzie spoczywa szczególna odpowiedzialność za to, co będzie działo się z naszym stanowiskiem odnoszącym się do Polski, także odpowiedzialność dotycząca różnych ważnych przedsięwzięć i aktywności w Unii Europejskiej, bo Polska nie jest Unią Europejską, ale jest w Unii Europejskiej. Tak jak pan mówił, sytuację na Ukrainie muszą rozwiązać sami Ukraińcy, ale sytuacja na Ukrainie daleko wykracza poza granice tego kraju, naszego wielkiego sąsiada. Padło tu kilka ciekawych propozycji, między innymi ze strony Janusza Palikota. Warto to rozważyć. Zgłaszam jeszcze jedną: żeby działał pan na rzecz szybkiego szczytu kryzysowego Unia Europejska - Ukraina, aby spróbować na tym forum wypracować jednolite stanowisko, uwzględniając także nasze trudne doświadczenia w organizowaniu dialogu, w prowadzeniu tego dialogu. Podzielam pana pogląd, że stanowisko nas wszystkich powinno być w miarę jednolite. Nie wolno grać losem wielkiego sąsiada i wykorzystywać tego do bieżących gier politycznych. Polski rząd, jakikolwiek by był, musi w tej sprawie liczyć na poparcie wszystkich odpowiedzialnych sił politycznych. Ze strony SLD ma pan takie poparcie. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)