Mówca: Daniel Milewski
Data: 2016-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedłożony rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz niektórych innych ustaw spotkał się z pozytywnym przyjęciem w środowisku posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość. Potrzeba podjęcia prac legislacyjnych nad tymi przepisami wynika z konieczności wykonania orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Europejski Trybunał Praw Człowieka w kwestii rozstrzygnięcia wskazał na zasadność podjęcia przez władze krajowe odpowiednich działań legislacyjnych, mających na celu zagwarantowanie zgodności orzecznictwa sądów krajowych rozpoznających skargi na przewlekłość z ugruntowanymi standardami wynikającymi z postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Mając powyższe na uwadze, w projektowanym art. 1 ust. 3 ustawy przewidziano przede wszystkim, że ustawę stosuje się zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Wprowadzenie bezpośredniego odwołania do przepisów tej konwencji w treści ustawy ma na celu podkreślenie, że ustawa ma być stosowana z uwzględnieniem jej wymogów. Projektowana nowelizacja ustawy o skardze zmierza w kierunku uniemożliwienia sądom ograniczenia rozpoznania skargi tylko do etapu, na jakim znajduje się postępowanie, co ma zostać osiągnięte poprzez modyfikację kryteriów oceny podjęcia rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Ponadto nowelizacja uwzględnia wytyczne Trybunału zmierzające do zagwarantowania adekwatnej wysokości sumy pieniężnej za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zostaje to osiągnięte poprzez zobowiązanie sądów do wzięcia pod uwagę przy ustalaniu tej sumy całej długości postępowania, od chwili wszczęcia aż do momentu rozpoznania skargi. Proponuje się też wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym sędziego mają być jawne, analogicznie do uregulowań dotyczących prokuratorów. Wprowadzenie jawności oświadczeń majątkowych sędziów ma na celu wzmocnienie zaufania do sądów jako instytucji oraz do samych sędziów. Projekt ma również na celu usunięcie niekonsekwencji dotyczących postępowania dyscyplinarnego, w szczególności możliwości zakończenia tych postępowań bez wymierzenia kary dyscyplinarnej przed upływem okresu przedawnienia wyrokowania. Zmiana będzie stanowić implementację powołanych wyżej rekomendacji Grupy Państw Przeciwko Korupcji Rady Europy, zalecających podjęcie środków w celu zapewnienia, by postępowania dyscyplinarne dotyczące niewłaściwego postępowania sędziów i prokuratorów kończyły się przed upływem okresu przedawnienia, takich jak odpowiednie wydłużenie okresu przedawnienia lub przerwanie, lub zawieszenie terminu przedawnienia w określonych okolicznościach. Z kolei zaproponowana zmiana polegająca na zniesieniu odrębnych terminów przedawnienia dla orzekania w przedmiocie przewinienia dyscyplinarnego i kary dyscyplinarnej oraz wydłużenia okresu przedawnienia jest stosunkowo mało skomplikowana i sprowadza się w gruncie rzeczy do racjonalizacji obowiązującego prawa. W art. 109 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych po pkt 2 proponuje się dodanie pkt 2a zawierającego nową karę dyscyplinarną, jak pan minister wspomniał, obniżenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego od 5% do 15% na okres od 6 miesięcy do 2 lat. Szerszy katalog kar ma zapewnić większą elastyczność w ich wymierzaniu. Dodatkowo w projekcie wprowadzono inne niż dotychczas skutki orzeczenia niektórych kar dyscyplinarnych. Orzeczenie każdej kary dyscyplinarnej poza upomnieniem skutkować będzie pozbawieniem możliwości awansowania na wyższe stanowiska sędziowskie przez okres 5 lat, niemożnością udziału w tym okresie w kolegium sądu, orzekania w sądzie dyscyplinarnym oraz objęcia w sądzie funkcji prezesa sądu, wiceprezesa sądu, kierownika ośrodka zamiejscowego sądu. Poszerzenie katalogu kar pozwoli na większe możliwości reakcji sądu dyscyplinarnego na przewinienia służbowe. Nie sposób nie przyznać, że proponowane zmiany przyczynią się zarówno do usprawnienia pracy w sferze wymiaru sprawiedliwości, jak też po prostu do podwyższenia zaufania obywateli do tych, którzy trzymają w swoich dłoniach wagę oraz miecz Temidy. Dziękuję ślicznie.