Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2026-02-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ostatnich latach Trybunał Konstytucyjny w Polsce jest nieustannie przedmiotem wielu poważnych kontrowersji, i to zarówno prawnych, jak i politycznych, co zresztą słychać dziś również na tej sali. Uwikłanie tego naczelnego organu państwa w bieżącą walkę polityczną spowodowało znaczne obniżenie jego autorytetu, a przede wszystkim jego skuteczności. Trybunał Konstytucyjny, który miał być zawsze niepodważalną opoką praworządności w świetle standardów konstytucyjnych oraz wiążących Rzeczpospolitą standardów międzynarodowych i europejskich, przestał spełniać swoją funkcję jako organ bezstronny i niezawisły służący obywatelom Rzeczypospolitej, jako najważniejszy strażnik ich konstytucyjnych praw. Jest to smutne, ale niestety prawdziwe. Jest to spowodowane przede wszystkim niekorzystnymi działaniami wokół trybunału i działaniami samego trybunału, które miały miejsce w bliższej lub dalszej przeszłości, a które za każdym razem należy przypominać. Były to: nieprawidłowy wybór sędziów trybunału, tzw. sędziów dublerów, wadliwe powołanie prezesa trybunału i jego wiceprezesa oraz udział czynnych polityków w tym gremium. Wymieniać i przypominać można byłoby wiele, niemniej jednak nie ma na to wystarczająco czasu. Wystarczy zaznaczyć, że namacalnym skutkiem erozji zaufania publicznego był także znaczący spadek liczby skarg konstytucyjnych, pytań prawnych oraz wniosków kierowanych do Trybunału Konstytucyjnego, a w konsekwencji także widoczny spadek liczby wydawanych rozstrzygnięć. W rezultacie Trybunał Konstytucyjny w Polsce jest dziś instytucją funkcjonującą w warunkach głębokiego kryzysu praworządności, co ma poważne konsekwencje i dla stabilności systemu demokratycznego, i dla relacji międzynarodowych, w tym z Unią Europejską. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Bardzo źle się stało, że za sprawą jeszcze poprzedniego pana prezydenta - myślę, że zawsze należy o tym przypominać - w koszu wylądowała uchwalona przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej bieżącej kadencji nowa, bardzo dobra ustawa o Trybunale Konstytucyjnym, która była jasną i stanowczą reakcją na to wszystko, co działo się z Trybunałem Konstytucyjnym w ostatnich latach. Jej celem było stworzenie trwałych podstaw normatywnych pozwalających na odbudowę należnego trybunałowi autorytetu oraz przywrócenie przede wszystkim efektywnej, rzetelnej i niezależnej kontroli konstytucyjności prawa w Polsce. Ustawa ta, przypomnę, doprecyzowywała kompetencje orzecznicze trybunału wynikające z konstytucji oraz członkostwa Polski w Unii Europejskiej, rozszerzała kompetencje Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wprowadzała kadencyjność funkcji prezesa trybunału i określała jego 3-letnią kadencję z możliwością powołania na kolejną tylko jeszcze jeden raz oraz przewidywała wybór sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Dlatego sędzią trybunału według tamtych przepisów mogłaby zostać tylko osoba mająca szerokie poparcie w Wysokiej Izbie. Ustawa ta stanowiła, że na stanowisko sędziego trybunału może zostać wybrana osoba w wieku od 40 do 70 lat i że nie mógł to być czynny polityk. Na sędziego Trybunału Konstytucyjnego można było być wybranym tylko jeden raz na 9-letnią kadencję. Wymieniłem tylko najważniejsze postanowienia tej nowej ustawy. Jej wejście w życie - niestety tak się nie stało - byłoby definitywnym końcem trwającego od lat permanentnego psucia Trybunału Konstytucyjnego i zażegnaniem, jak powiedziałem, wieloletniego już kryzysu. Wszystkie kwestie, o których wcześniej wspomniałem, spychają na dalszy plan i przysłaniają to, co jest zawarte w informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2024 r. przedstawionej Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga, mając na uwadze powyższe, krytycznie i negatywnie ocenia działalność Trybunału Konstytucyjnego w roku 2024 będącym przedmiotem przedstawionej informacji, jak również w roku 2025, który również jest już za nami. Dziękuję bardzo.