Mówca: Agnieszka Pomaska
Data: 2015-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Odnosząc się do treści informacji dla Sejmu i Senatu RP o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń-czerwiec 2015 r., pragnę podkreślić, że czas prezydencji łotewskiej był okresem podejmowania wielu aktywności mających na celu wzmocnienie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej. Dziś jako przewodnicząca Komisji do Spraw Unii Europejskiej temu tematowi chciałabym poświęcić najwięcej czasu, szczególnie że kończy się kadencja Sejmu i warto na to spojrzeć z perspektywy minionych 4 lat. Pan minister przedstawił bardzo wyczerpującą informację o wszystkich zadaniach, które były wykonywane przez ten czas, a ja chciałabym skupić się na zaangażowaniu parlamentarzystów, także polskich, we wzmacnianie roli parlamentów narodowych. Mocne zaangażowanie Sejmu w unijny proces decyzyjny stało się faktem, chociaż trzeba podkreślić, że jest to proces bardzo trudny. Traktat lizboński zapewnił nam szerokie spektrum działania. Po raz pierwszy w historii integracji wszystkie parlamenty narodowe, w tym Sejm, uznano za integralną część demokratycznej struktury Unii. Realnie rzecz ujmując, polscy parlamentarzyści uzyskali możliwość wywierania silnego wpływu przy rozwiązywaniu wielu problemów, które nie zostały rozwiązane w trakcie wielu lat integracji europejskiej. Uczestniczymy w zapobieganiu konfliktom wynikającym ze sprzecznych interesów krajów i instytucji oraz innych uczestników integracji europejskiej. Sejm włączył się też w realizację funkcji innowacyjnej i misyjnej Unii Europejskiej. Polega to na wprowadzaniu przez parlamenty narodowe nowych reguł i mechanizmów działania, łącznie z próbami reformowania i ulepszania procesu integracji. Redukujemy w ten sposób napięcia i sytuacje kryzysowe, a dziś ich w Unii nie brakuje. Dzięki Sejmowi i pozostałym parlamentom narodowym zwiększa się przejrzystość działań Unii Europejskiej i promowany jest dialog, szczególnie z obywatelami, także tymi młodymi, aby nie czuli się oni wykluczeni i pozbawieni wpływu na swoje życie i otoczenie. Tu pragnę podkreślić, że młodzież, zarówno polska, jak i unijna, stanowi obiekt naszego szczególnego zainteresowania, bowiem młodzi ludzie to przyszłość integracji europejskiej i nie wolno nam ich stracić z pola widzenia. Wracając do tematu współpracy parlamentarnej, pragnę dodać, że komisje parlamentarne, w tym ta, którą kieruję w Sejmie, zajmując się problematyką integracyjną, próbują łączyć dwa różne światy: międzypaństwowy, międzyrządowy i ponadpaństwowy, ponadnarodowy. W trakcie dialogu politycznego wspieramy się nawzajem. Biorąc pod uwagę swoje poglądy, wymieniamy się informacjami, wiedzą i doświadczeniami, a tym samym osiągamy porozumienie i spore efekty w wielu ważnych kwestiach. Sejm i parlamenty narodowe krajów członkowskich tworzą coraz to nowe formy wzajemnych powiązań. W trakcie prezydencji - tak było też w trakcie prezydencji łotewskiej - spotykamy się w różnorodnych wyspecjalizowanych formach współpracy międzyparlamentarnej, np. podczas spotkań COSAC, tj. Konferencji Komisji do Spraw Unijnych Parlamentów Unii Europejskiej. Przy wydatnym udziale Sejmu powołana została Międzyparlamentarna Konferencja ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Izby parlamentów narodowych mają swych przedstawicieli w Parlamencie Europejskim. Nasi posłowie konsultowani są permanentnie w różnych unijnych gremiach. Bez wątpienia to parlamenty narodowe są dziś odpowiedzialne za doradzanie krajowym i unijnym instytucjom oraz ich kontrolę i rozliczanie, szczególnie przy dokonywaniu oceny, czy lepiej jest przyjąć stosowane prawodawstwo na poziomie narodowym, czy na poziomie europejskim. Służy temu subsydiarność, która stała się naszym narzędziem pozwalającym ocenić w każdym konkretnym przypadku, kto powinien się czym zajmować, a zatem narzędziem pozwalającym zorientować się, czy pewne określone działanie, zważywszy na jego zakres bądź skutki, zostanie skutecznie zrealizowane na poziomie Unii, czy na poziomie państwa członkowskiego. To dzięki zasadzie subsydiarności, którą nazywamy inaczej zasadą pomocniczości, Polacy uzyskali możliwość sprawowania należytej kontroli i nadzoru, jeśli chodzi o Unię Europejską. Sejm Rzeczypospolitej, reprezentując Polaków, bierze udział we wszystkich formach i instytucjach współpracy parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, delegując tam przedstawicieli z największym doświadczeniem oraz angażując się w debaty zarówno merytoryczne, jak i strategiczne. W tym kontekście jest to dobry moment, aby przypomnieć, że w trakcie tego półrocza dyskutowaliśmy nad jakże ważnymi sprawami dotyczącymi współpracy parlamentów narodowych. Wiele spraw do rozwiązania jest jeszcze przed nami. Nadal poszukujemy sposobów jak najlepszego wypełniania zadań parlamentów narodowych w ramach obecnie istniejących instrumentów traktatowych oraz dróg ich współpracy z Parlamentem Europejskim w zakresie priorytetów Unii Europejskiej i w celu poprawy jakości unijnych polityk. Od dawna postulujemy też wzmocnienie dialogu politycznego Komisji Europejskiej z parlamentami narodowymi. Z tego powodu powołana została specjalna unijna grupa robocza pod kierownictwem przewodniczącej - akurat w tym przypadku moim - Komisji do Spraw Unii Europejskiej, która otrzymała szeroki mandat do przeanalizowania możliwości ulepszenia procedury tzw. żółtej kartki. Procedura ta jest na tyle ważna, że stoi na straży stosowania dwóch najważniejszych zasad integracji europejskiej, jakimi są zasady pomocniczości i proporcjonalności. To przecież Komisja Europejska jako inicjatorka procesu legislacyjnego w Unii jest najważniejszym adresatem ostrzegawczej żółtej kartki. W trakcie konferencji wspomnianej grupy roboczej, która odbyła się w Sejmie w czerwcu tego roku, wypracowaliśmy raport końcowy na temat zmian w procedurze przeprowadzania kontroli zasady pomocniczości i wymienialiśmy się poglądami z innymi parlamentarzystami narodowymi na temat naszego miejsca i roli w procesie integracji europejskiej. Uważam, że podstawą do dalszej dyskusji na temat parlamentarnej procedury uzasadnionego opiniowania, zwanej procedurą żółtej kartki, jest ciągła konieczność obserwacji i precyzyjnego analizowania przez parlamenty narodowe coraz bardziej skomplikowanego merytorycznie procesu legislacyjnego na poziomie Unii Europejskiej. Konieczne jest rozwijanie nowego systemu procedur współdziałania izb parlamentarnych w zakresie badania projektów aktów prawnych Unii Europejskiej pod względem ich zgodności z zasadą subsydiarności. Do tego dochodzi ściślejsza współpraca komisji parlamentarnych w zakresie inicjatywy subsydiarnej zwanej procedurą żółtej kartki i rozbudowa współpracy parlamentów narodowych z Parlamentem Europejskim. Musimy też wzmocnić monitorowanie przestrzegania zasady subsydiarności na poziomie rządowym. Wszystkie te kwestie parę dni temu omawialiśmy szczegółowo w trakcie luksemburskiego spotkania przewodniczących unijnych komisji parlamentarnych. Na koniec mojego wystąpienia pragnę podkreślić, iż wymiar parlamentarny integracji europejskiej i polityki spójności jest doskonałą polityczną okazją do wzmocnienia zaangażowania i pozycji Polski w Europie. Unia Europejska w okresie pokryzysowym potrzebuje nowych mechanizmów politycznych i ustrojowych. Dlatego jestem przekonana, że parlamentarny wymiar integracji europejskiej musi zostać pogłębiony. Zaangażowanie parlamentów w uczestniczenie w najważniejszych forach Unii Europejskiej to konieczność dziejowa, zwłaszcza kiedy trzeba dyskutować nad jej przyszłością. Wierzę gorąco w siłę i skuteczność naszej narodowej dyplomacji parlamentarnej. Dziękuję bardzo.