Mówca: Piotr Górnikiewicz
Data: 2025-07-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Przedstawię stanowisko klubu Polska 2050 wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych, druk nr 1320. Projekt ma bez wątpienia słuszną i oczekiwaną przez obywateli intencję - obniżyć koszty kredytów hipotecznych i tym samym ułatwić drogę do własnego M. W obecnej formie jednak zawiera poważne błędy merytoryczne, które mogą sprawić, że zamiast ulżyć kredytobiorcom, doprowadzi do efektów odwrotnych. W uzasadnieniu projektu cytowane są statystyki Europejskiego Banku Centralnego z lutego 2025 r. jako ilustrujące typowe marże kredytowe w Unii Europejskiej. Tymczasem Europejski Bank Centralny publikuje informacje o różnicach między oprocentowaniem kredytów a depozytów, a nie informację o marży odsetkowej banków. To zupełnie inne pojęcie, służące innym celom i nieporównywalne z marżą hipoteczną. Z danych NBP wynika, że w grudniu 2024 r. średnia marża kredytowa w Polsce wynosiła 1,7 punktu procentowego. To poziom umiarkowany w porównaniu z innymi rynkami, a nie skrajnie wysoki, jak sugeruje projekt. Głównym czynnikiem kształtującym oprocentowanie kredytów są stopy procentowe ustalane przez bank centralny. Podstawa stóp Narodowego Banku Polskiego wynosi 5%, podczas gdy główna stopa w strefie euro to 2,4%. Różnica ta w największym stopniu determinuje koszt kredytu, a nie bankowa marża. Projekt może wywołać paradoksalnie odwrotne skutki od tych założonych przez wnioskodawców. Nałożenie wysokiego, sankcyjnego podatku na kredyty z marżą powyżej 1% może skłonić banki i SKOK-i do zaostrzenia kryteriów przyznawania finansowania, ograniczenia wolumenu akcji kredytowej, przerzucenia dodatkowych kosztów na innych klientów. W efekcie kredyty mogą być jeszcze mniej dostępne, a ich koszt wyższy, czyli skutek będzie dokładnie odwrotny niż zamierzony. Nadmienić należy o negatywnych opiniach dotyczących proponowanych zmian: Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego i Związku Banków Polskich, w których określa się projekt jako populistyczny, nieprawidłowo zredagowany pod względem merytorycznym, utrudniający wręcz dostęp do kredytu dla wielu polskich rodzin. Wiele merytorycznych uwag do projektu przedstawiła też Kasa Krajowa SKOK. Jak podkreślają wszyscy, przedstawiony projekt nie rozwiązuje systemowego problemu wysokości marży kredytowej. Ani ten projekt, ani sama krytyka jednak nie rozwiążą problemu, przed którym wszyscy tutaj stoimy. Dlatego zachęcam, by wspólnie przeanalizować dostępne środki i wprowadzić kompleksowe rozwiązania zmniejszające koszt kredytów dla obywateli, ale biorące pod uwagę realia rynku i działania banków. Jak wspomniano, na koszt kredytów wpływa wiele czynników, dlatego powinniśmy też działać możliwie szeroko i holistycznie. Jako parlament naprawdę mamy możliwość wspólnej, rzetelnej pracy w tym zakresie, zasięgania opinii i dialogu ze środowiskiem, dlatego korzystajmy z tego. Niestety projekt błędnie stosuje statystyki, wpływa tylko na jeden z wielu czynników kształtujących koszt kredytu hipotecznego, nie jest poparty rzetelnymi danymi analizami, nie zwraca uwagi na czynniki wpływające bezpośrednio na marżę i arbitralnie je sankcjonuje. Na koniec może mieć odwrotne skutki niż zamierzone, czyli droższe i mniej dostępne dla polskich rodzin kredyty. Szlachetne i dobre założenia nie wystarczą. Dziękuję bardzo.