Mówca: Maria Nowak
Data: 2014-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, panie marszałku. Wysoki Sejmie! Kontynuuję swoją wypowiedź dotyczącą historii Śląska. Dzisiaj przejdę do okresu powojennego. Tuż po wojnie władze PRL założyły, że ludność rdzennie śląska jest w swej istocie niemiecka, zupełnie nie zważając na historię tych ziem, w tym także na fakt powstań śląskich. Konsekwencją tego było poddawanie mieszkańców regionu weryfikacjom, wysiedleniom, wywózkom do niewolniczej pracy w Związku Sowieckim, osadzanie w obozach koncentracyjnych, choćby w Świętochłowicach, w Łambinowicach, w Mysłowicach i w Jaworznie. Ślązacy uważani byli za zgermanizowanych Słowian, co w okresie pierwszych lat PRL na Górnym Śląsku skutkowało intensywnym prowadzeniem procesu, nazywanego odniemczaniem. Usuwano z przestrzeni publicznej wszelkie niemieckie ślady, skuwano napisy na obiektach sakralnych, grobach. Wszystkich Górnoślązaków posiadających niemiecko brzmiące nazwiska, a nawet imiona, zmuszano do ich zmiany na bardziej polskie. W szkołach na Śląsku zakazana była nauka języka niemieckiego. Różnego typu represje i prześladowania dotknęły setek tysięcy Ślązaków. Ludzie wyrzucani byli z mieszkań, które następnie przydzielano przyjezdnym, a oni zmuszani byli do mieszkania w piwnicach, ograbieni ze swojego majątku. Władza robiła wszystko, aby byli i czuli się obywatelami drugiej kategorii. Żaden Górnoślązak nie miał prawa zajmować wyższego, a nawet średniego stanowiska w administracji. Znaczna część Górnoślązaków, którzy znani byli ze swych chadeckich poglądów, w obawie przed niewłaściwym głosowaniem została urzędowo skreślona z listy uprawnionych do głosowania w referendum ludowym w 1946 r. Co jeszcze warto podkreślić? Nie było Górnoślązaków - i to jest charakterystyczne - wśród funkcjonariuszy UB, MO czy ORMO. W miarę rozwoju PRL powstawały i utwardzały się liczne mity, pokutujące zresztą do dzisiaj. Jednym z nich jest przekonanie, że Ślązacy z własnej woli wpisywali się na narodowe listy niemieckie, innym - utożsamianie kompletnie odmiennych regionów, mianowicie Śląska i Zagłębia. Do dziś większość Polaków jest przekonana, że Edward Gierek był Ślązakiem, a przecież urodził się w Porąbce, dzisiejszej dzielnicy Sosnowca, stolicy Czerwonego Zagłębia. Jeśli w ˝Dzienniku Telewizyjnym˝ pokazywano wiadomości ze Śląska, to wyłącznie w kontekście kolejnych sukcesów górników w wydobyciu węgla i hutników w wytapianiu stali. Górny Śląsk w oczach reszty Polski był krainą sowicie opłacanych i prymitywnych roboli. Władza komunistyczna świadomie niszczyła społeczną aktywność i regionalne tradycje. Ślązacy w życiu codziennym zetknęli się z dawniej zupełnie im obcymi zwyczajami: łapówkarstwem, cwaniactwem, nieróbstwem i wulgarnym językiem. Najgorsze jednak z tego, co się stało w czasach PRL, to zamazanie historii Śląska. Ludzie przeszli tzw. pranie mózgu i do dzisiaj wielu tę przeinaczoną, sprzeczną z faktami historię uznaje za prawdziwą. Przez cały okres PRL historia Śląska była przedstawiana w sposób nieobiektywny. W procesie edukacji nie pokazano ani jednego Ślązaka, z którego miejscowi mogli być dumni, choć region ten przez wieki dzielił los Korony Czeskiej, państwa Habsburgów, w XIX w. i w początkach XX w. przeszedł rewolucję przemysłową i cywilizacyjną, miał swoich noblistów. Śląsk pojawiał się wprawdzie przy okazji rocznic powstań śląskich, ale w celach wyłącznie propagandowych i w zniekształconej formie. Nie powinno więc dziwić, że w okresie PRL Śląsk stał się terenem masowej emigracji do Niemiec Zachodnich. Początkowo były to wyjazdy w ramach akcji łączenia rodzin, na co władze PRL się godziły w zamian za kredyty uzyskiwane na Zachodzie. Potem zjawisko przybrało charakter ekonomiczny. Dziś setki tysięcy najbardziej zaradnych, przedsiębiorczych, a czasem i wysoko wykształconych Ślązaków nadal mieszkają w Niemczech. Komuna wykształciła też w mieszkańcach regionu specyficzną bierność, poczucie bezradności, bezwolność. Jeszcze do niedawna tragedia górnośląska była tematem tabu. Dzisiaj tymi smutnymi i tragicznymi kartami historii Górnego Śląska zajmuje się katowicki oddział IPN, za co z tego miejsca chcę złożyć wyrazy wdzięczności, uznania na ręce pana dyrektora dr. Andrzeja Drogonia dla całego zespołu tego oddziału. Dziękuję bardzo. (Oklaski)