Mówca: Jerzy Borkowski
Data: 2012-04-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić państwu stanowisko klubu wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, druk nr 236. Nie wiem, czy to czysta złośliwość posłów z prawej strony w stosunku do pana posła powoduje, że neguje się wszystko, bo się neguje. To jest w waszym stylu: nie, bo nie. Jeżeli projekt zgłasza Ruch Palikota, to trzeba od razu go uwalić, bo po co nad nim procedować. Przedmiotem nowelizacji ustawy Kodeks cywilny, nad którą procedujemy, jest zastąpienie kategorii umów o roboty budowlane szerszą kategorią umów w procesie budowlanym oraz zrównanie sytuacji prawnej podmiotów biorących udział w procesie inwestycyjnym w budownictwie: dostawców materiałów budowlanych oraz biur projektowych. Aktualne przepisy prawa dają duże przywileje podwykonawcom: możliwość uzyskania gwarancji zapłaty od inwestora. Gwarancji takiej nie mają dostawcy i biura projektowe. Dlaczego budzi to takie kontrowersje? Otóż sam jestem przedsiębiorcą i wiem, co znaczy nieuczciwość odbiorcy, który nie zapłaci dostawcy za dostawę towaru. Uniemożliwia to kontynuację pracy, zaburza płynność finansową i powoduje różnego rodzaju perturbacje dla firm. Jest to wykorzystywanie przez wykonawców i podwykonawców, pod różnymi, częstokroć naciąganymi, pretekstami, ich faktycznej przewagi na rynku i odwlekanie płatności za dostawy i wykonane prace projektowo-wykonawcze. Nagminne są sytuacje, kiedy wiele miesięcy po dokonaniu odbioru prac przez inwestora i wypłaceniu wykonawcy należności dostawcy i biura projektowe wciąż oczekują na zapłatę. Prowadzi to do szkodliwych dla całej gospodarki zatorów płatniczych i de facto kredytowania działalności wykonawców przez mniejsze podmioty gospodarcze. Bardzo często dochodzi do upadłości firm, które nie mogą udźwignąć ciężaru kredytowania dużych firm czy wręcz korporacji. Dochodzi do tego, że rodziny często tracą jedyne źródło utrzymania. W tym celu generalni wykonawcy nagminnie stosują w odniesieniu do podwykonawców wyższe standardy w odbiorach robót w stosunku do tych, którym sami są poddani przez inwestora. Służy to nie tyle zapewnieniu wyższej jakości prac, ile odwlekaniu w nieskończoność zapłaty za wykonane i zaakceptowane przez inwestora prace. Widzimy tu niesprawiedliwość, a nawet domniemanie zmowy grup lobbystycznych, które w ten sposób wręcz żerują, bez żadnych skrupułów, na mniejszych firmach. Nie sposób nie odnieść się też do krytyki, jaka zawarta została w opiniach załączonych do projektu. Jest ona w ogromnej mierze nieuprawniona. W przypadku opinii Sądu Najwyższego jest ona raczej - jak wspomniał sprawozdawca - negatywnym refleksem i negatywną oceną całości uregulowań obecnego tytułu XVI Kodeksu cywilnego. Ponadto niezadowolenie Sądu Najwyższego budzi sposób ujęcia w proponowanych przepisach odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia. Takim dowodem niesolidności zapłaty za dostawy towarów czy zapłaty za projekty biur projektowych jest właśnie budowa autostrady A2, która w sposób przekonujący pokazuje, że regulacje prawne wzmacniające pozycję prawną dostawców i poddostawców są niezbędne. Dlatego zarzut wysuwany przez Krajową Radę Izby Architektów RP da się sprowadzić do chęci utrzymania odrębności regulacji prawnej umów o wykonanie projektów budowlanych od regulacji pozostałych umów zawieranych w procesie budowlanym. Podwykonawcy mają zagwarantowane wynagrodzenie w ustawie - art. 6471 Kodeksu cywilnego - co stawia ich w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do biur projektowych i dostawców. Nic nie przemawia za tym, aby pozostałych uczestników procesu budowlanego nie zrównać w uprawnieniach z podwykonawcami. Wprowadzenie nowej regulacji pozwoli dostawcom i biurom projektowym bardziej skutecznie dochodzić ich należności i zmniejszy zatory płatnicze utrudniające działalność zwłaszcza mniejszych uczestników procesu budowlanego. Wejście w życie przedmiotowej regulacji nie niesie ze sobą żadnych obciążeń dla budżetu państwa, nie spowoduje dodatkowych skutków finansowych dla jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiot projektu niniejszej ustawy nie jest też objęty prawem Unii Europejskiej. Dlatego też w imieniu wnioskodawców zwracam się o jego poparcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)