Mówca: Maria Nowak (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Niezmiennie od kilku lat przed rozpoczynającym się rokiem szkolnym rodzice stają wobec widma ruiny budżetu domowego. Ceny podręczników i wszelkich przyborów szkolnych wzrastają do tego stopnia, że o ile w ubiegłym roku koszt szkolnej wyprawki szacowano na 700 zł dla jednego dziecka, to w bieżącym roku wynosi on już ponad 1000 zł, czyli co najmniej 40% więcej. Dla wielu rodzin w Polsce jest to wydatek ogromny, dla rodzin posiadających więcej niż jedno dziecko - wydatek wręcz rujnujący. Niestety niewiele pomoże program rządowej pomocy, ponieważ przyjęte kryteria dochodowe i aktualne ceny na rynku nijak mają się do siebie. Próg dochodowy pozwalający na częściowy zwrot kosztów zakupów wyznaczono na 539 zł na członka rodziny. Przewidywany zwrot to kwota 225 zł dla uczniów klas 1-3. Tymczasem minimalny koszt kompletu podręczników i przyborów szkolnych przekracza zdecydowanie 500 zł na jedno dziecko, ale można też wydać nawet trzy razy tyle. Jakie są ceny i co za tym idzie? Otóż plecak kosztuje od 20 do nawet 200 zł, zeszyt 0,70-20 zł, piórnik 10-70 zł. Strój na zajęcia sportowe: buty 10-250 zł, koszulka 20-250 zł. Trzeba też kupić kolorowe długopisy, farby, pędzle, kredki, mazaki, kleje, bloki, ołówki. Razem jest to nawet 1000 zł. Przy czym koniecznie należy pamiętać, że kupując najtańsze, na ogół chińskie przybory, skazani jesteśmy nie tylko na ich kiepską jakość i małą trwałość. Wprowadzamy już wśród najmłodszych podziały społeczne, bo jedno dziecko będzie miało buty za 20 zł z Kauflandu, a drugie z firmowego sklepu Adidasa za 250 zł. Podobnie będzie z innym wyposażeniem, a im starsze dziecko, tym większe wydatki i bardziej zauważalne dochodowe dysproporcje rodziców. Osobny temat to kwestia podręczników. Nie ratuje sytuacji zakup podręczników używanych, bo w przypadku obowiązywania nowej podstawy programowej trzeba zakupić komplet nowych książek. Rynek podręczników w Polsce rozwinął się już do stanu, w którym kupno podręcznika trzeba by nazwać nową formą podatku. Nie można nie posłać dziecka do szkoły, nie można nie kupić podręczników, więc część zdesperowanych rodziców bywa zmuszana do brania we wrześniu kredytów na konieczne zakupy szkolne. Przypomnę, że są kraje, choćby Czechy, gdzie podręczniki szkolne są za darmo. Pamiętajmy też, że wzrasta liczba bezrobotnych, rośnie ilość rodzin niepełnych, których sytuacja materialna jest znacznie gorsza niż przyjęta średnia. Od lat nawołuje się do ukrócenia działań lobby wydawniczego czerpiącego ogromne zyski z wydawania podręczników nowych tylko z nazwy, bo ich zawartość nie różni się w wielu przypadkach od podręczników starszych. Wartość rynku podręczników w Polsce szacuje się na ok. 1 mld zł. Kilka milionów uczniów musi kupić co najmniej kilka książek rocznie, jest więc o co się bić. Konkurencja jest wielka, a skoro na rynku jest obecnych np. do nauki angielskiego niemal 100 tytułów, 145 tytułów do nauczania wczesnoszkolnego, to wydawcy coraz więcej pieniędzy przeznaczają na promocję. Koszty marketingu sięgają nawet 60% ceny książki, a za wszystko płacą z własnej kieszeni rodzice. Refleksja nasuwa się tylko jedna. Rząd, a wraz z nim Ministerstwo Edukacji Narodowej żyją w innej rzeczywistości niż miliony polskich rodzin, od dawna są oderwane od realiów codziennego życia. MEN nie panuje nie tylko nad rynkiem wydawnictw szkolnych, ale nad całym systemem oświaty, który staje się coraz bardziej chory i coraz bardziej uciążliwy zarówno dla uczniów, jak i ich rodziców. Przykładów nieudolności i niekompetencji pani minister i jej ekipy mogłabym podać wiele. Jedno, co ministerstwu wychodzi dobrze, to konsekwentna likwidacja szkół, wprowadzanie chaosu w szkolnictwie zawodowym, ograniczanie liczby godzin lekcyjnych z historii, ale także biologii i geografii. To ministerstwo odpowiada również za nienotowany dotąd wzrost przestępczości w szkołach - od 2007 r. liczba takich przestępstw się podwoiła i wzrosła z 17 tys. przypadków do 35 tys. w roku 2012. Pani minister, najwyższy czas zejść na ziemię i wsłuchać się w głosy rodziców. Dziękuję za uwagę.