Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Omawiamy dziś zmiany ustawy do ustawy, która została wprowadzona, uchwalona w 2017 r., natomiast weszła w życie 18 stycznia 2018 r. Była to ustawa o rynku mocy. Trzeba powiedzieć, że w Polsce to nie był jakiś ewenement, to funkcjonowało w Unii Europejskiej. Wzorowaliśmy się wtedy na Wielkiej Brytanii. Generalnie system miał nam poprawić bezpieczeństwo, dać środki finansowe na to, żeby energia elektryczna produkowana z węgla mogła jeszcze funkcjonować, żeby kopalnie mogły się rozwijać, dostosowywać. Ponadto te środki pochodzące z rynku mocy miały również doprowadzić do tego, żeby powstawały nowe elektrownie, nowe elektrownie czysto spalające, o określonych parametrach. Ustanowienie rynku wtedy dwutorowego miało doprowadzić do tego, że mieliśmy płacić zarówno za energię, którą produkowała dana elektrownia, jak i za gotowość zabezpieczenia mocy danej elektrowni w sytuacji, gdyby trzeba było zwiększyć tę moc. Jak to dzisiaj wygląda? Po tej ustawie, która wtedy tak hucznie weszła w życie, jak dzisiaj słyszymy, odbyło się 5 aukcji. Czy nam się udało wygenerować nowe źródła, nowe elektrownie? Sami słyszeliśmy, że dalej system energetyczny Polski oparty jest w 2/3 na elektrowniach konwencjonalnych. Cały czas mówiliśmy o tym, że ten węgiel jest taki wspaniały, taki dobry, a nic nie robiliśmy, żadnych kolejnych kroków do przodu, żeby próbować zastąpić elektrownie konwencjonalne nowymi blokami, choćby gazowymi. Dzisiaj stoimy u progu konieczności budowania nowych elektrowni gazowych, a może i elektrowni działających w kogeneracji. I tak się dzieje, ale dzieje się to bardzo powoli. Dzieje się to dlatego, że rząd nie przygotował odpowiedniej reformy, transformacji energetycznej Polski. Dziś dokładnie nie wiemy, jakimi mocami będziemy dysponować po roku 2049 - wtedy likwidujemy węgiel, co na razie jest oczywiście tylko umową społeczną, bo brak jest akceptacji Unii Europejskiej na tego typu działania - i czy to bezpieczeństwo energetyczne będziemy mieli zapewnione. Ale dzisiaj celem omawianego projektu ustawy jest zapewnienie zgodności przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, jak mówiłem wcześniej, z rozporządzeniem, które weszło w życie, zostało uchwalone 5 czerwca 2019 r. Chodzi o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2019/943 w sprawie wewnętrznego rynku energii elektrycznej, tzw. rozporządzenie rynkowe. Zgodnie z tym rozporządzeniem jesteśmy zmuszeni do ograniczenia udziałów w mechanizmie mocowym. Chodzi również - i już w roku 2019 była mocna dyskusja na ten temat - o ograniczenie tego udziału w mechanizmie mocy jednostek emitujących powyżej 550 g CO 2 pochodzącego z paliw kopalnych na 1 kWh, i oczywiście średnio rocznie - powyżej 35 kg CO 2 pochodzącego z paliw kopalnych na 1 kW mocy elektrycznej zainstalowanej. Co to oznacza? Oznacza to, że po roku 2050 elektrownie konwencjonalne, czyli opalane węglem, nie będą mogły wejść w system rynku mocy. Czy to dobrze, czy źle - dzisiaj trudno jednoznacznie powiedzieć, bo ministerstwo nic nam dzisiaj nie powiedziało na posiedzeniu komisji, w jakiej formule ma to wszystko funkcjonować i jak jest zabezpieczony rynek mocy. I drugi element, bardzo ważny, oczekiwany od roku 2017, kiedy pojawiła się ustawa. Chodzi przede wszystkim o obniżenie opłaty mocowej dla jednostek o tzw. płaskim profilu zużycia energii, czyli zużywających podobne ilości prądu przez całą dobę przez 7 dni w tygodniu. Na to czekały zwłaszcza przedsiębiorstwa energochłonne. Tu wyraźnie trzeba powiedzieć, że chodzi m.in. o huty, zakłady chemiczne, cementownie, papiernie. Te przedsiębiorstwa od początku domagały się stworzenia takiego mechanizmu, który w jakiś sposób będzie je również promował i chronił. Dzisiaj mam nadzieję, że uda się nam to zrobić i ten mechanizm zafunkcjonuje. Oczywiście jeśli popatrzymy (Dzwonek) na cały mechanizm związany z rynkiem mocy, to zauważymy, że aukcje miały doprowadzić do tego, że ta cena miała być konkurencyjna. W 2017 r., kiedy Prawo i Sprawiedliwość projektowało ten system, była mowa o tym, że ta energia będzie taniała, a my od początku obserwowaliśmy jej wzrost, od 30%. To, czego się uczyliśmy od Wielkiej Brytanii, legło w gruzach, bo tam rzeczywiście ta cena spadała, a u nas rosła. Klub Koalicji Obywatelskiej po wysłuchaniu jeszcze ostatniej dyskusji z panem ministrem ma nadzieję, że poprze ten projekt ustawy. Mamy nadzieję, że rzeczywiście usłyszymy, w jaki sposób będzie się bilansował rynek mocy, skoro mówiliśmy o tym, że... (Poseł Mieczysław Kasprzak: Dobrze mówi.)