Mówca: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data: 2022-05-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Dzisiaj obchodzimy 74. rocznicę śmierci rtm. Witolda Pileckiego. Kim był Witold Pilecki? Urodził się 13 maja 1901 r. w Ołońcu w Karelii w północnej Rosji, dokąd jego rodzina została przesiedlona w ramach represji za udział w powstaniu styczniowym. Pochodził ze szlachty pieczętującej się herbem Leliwa. Od 1910 r. mieszkał i uczył się w Wilnie. Od roku 1914 należał do zakazanego przez władze rosyjskie harcerstwa. W latach 1918-1921 służył w Wojsku Polskim. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. Jako kawalerzysta brał udział w obronie Grodna. W sierpniu 1920 r. wstąpił do 211. pułku ułanów i w jego szeregach walczył w bitwie warszawskiej, w Puszczy Rudnickiej oraz brał udział w wyzwoleniu Wilna. Dwukrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po zdaniu matury w 1921 r. już w niepodległej Polsce krótko studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Po odbyciu kursu w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu mianowany został na stopień podporucznika rezerwy. Założył rodzinę, gospodarował we własnym majątku. Zmobilizowany w sierpniu 1939 r., walczył w kampanii wrześniowej w składzie 19. Dywizji Piechoty Armii ˝Prusy˝ jako dowódca plutonu kawalerii dywizyjnej. Po zakończeni kampanii przedostał się do Warszawy, gdzie stał się jednym z organizatorów powołanej 9 listopada 1939 r. konspiracyjnej Tajnej Armii Polskiej pod dowództwem mjr. Jana Włodarkiewicza, podporządkowanej później Związkowi Walki Zbrojnej. 19 września 1940 r. podczas niemieckiej łapanki pozwolił się aresztować, by przedostać się do Auschwitz i zdobyć informacje o panujących tam warunkach. Był głównym inicjatorem konspiracji w obozie. Założył Związek Organizacji Wojskowej, który miał wspierać więźniów, zdobywać żywność, lekarstwa, odzież, przekazywać wiadomości, a także przygotowywać kadry, które w przyszłości mogłyby opanować obóz w przypadku ataku partyzantów z zewnątrz. Opracował sprawozdanie przesyłane później do dowództwa Warszawy i dalej, na Zachód. Nocą z 26 na 27 kwietnia 1943 r. wraz z dwoma współwięźniami uciekł z obozu. Znalazł schronienie w Nowym Wiśniczu. Próbował zorganizować oddział zbrojny, który podjąłby atak na Auschwitz i uwolnił więźniów. Komenda okręgu AK w Krakowie uznała te plany za nierealne, wówczas Pilecki wyjechał do Warszawy. Działał w Kedywie, uczestniczył w powstaniu warszawskim. Po jego upadku trafił do niemieckiej niewoli. Po zakończeniu wojny znalazł się we Włoszech, gdzie został oficerem 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. W roku 1945 powrócił do Polski, zaangażował się w działalność niepodległościową w antykomunistycznym podziemiu. W maju 1947 r. aresztowali go funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Poddany brutalnemu śledztwu, po sfingowanym długim procesie został skazany na karę śmierci. (Dzwonek) Rozstrzelany 25 maja 1948 r., dokładnie 74 lata temu. Do tej pory nie zostało odnalezione jego ciało. W roku 1990 Izba Wojskowa Sądu Najwyższego uniewinniła rtm. Witolda Pileckiego. Obecnie uważany jest za niekwestionowanego bohatera. Żył zgodnie z mottem: Kochajcie ojczystą ziemię, kochajcie swoją świętą wiarę i tradycję własnego narodu. Wyrośnijcie na ludzi honoru, zawsze wierni uznanym przez siebie najwyższym wartościom, którym trzeba służyć całym swoim życiem. Pamiętamy o naszym bohaterze. Bardzo dziękuję.