Mówca: Krystyna Ozga
Data: 2013-05-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt odnieść się do procedowanego projektu ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, druk nr 1112. Panie i Panowie Posłowie! Projekt, który dziś omawiamy, wychodzi naprzeciw dziwnym trendom i oczekiwaniom tych, którzy chcieliby burzyć utrwalony porządek i szacunek do osoby ludzkiej po śmierci. W projekcie proponuje się wprowadzenie obyczajów nieznanych polskiej cywilizacji. Błędem byłoby dopuszczenie przechowywania prochów ludzkich w domu lub ich rozsypywanie. Proponowane formy pochówku nie dają rękojmi godnego spoczynku zmarłego i możliwości odwiedzania przez bliskich miejsca tego spoczynku. Polska jako kraj ma swoją kulturę, tradycję, która jest naszych dziedzictwem narodowym. Propozycja przechowywania urn z prochami ludzkimi w domu jest cofaniem się w naszej kulturze, budowanej i pielęgnowanej przez setki lat przez naszych przodków. Historia po wielokroć wspomina o cmentarzyskach po wojnach, powstaniach, bitwach czy rewolucjach, nigdy zaś o prochach ludzkich przechowywanych w puszkach wśród ludzi żywych. Jeśli chodzi o rozsypywanie prochów, to jedyny taki przypadek wiąże się z rozsypywaniem prochów ofiar zagłady w obozach koncentracyjnych. Używanie w projekcie ustawy takich terminów, jak łazienki, toalety lub ustępy, gdzie zabronione byłoby przechowywanie prochów ludzkich, nawet jeśli zostało użyte w dobrej intencji, samo w sobie jest złe i odrażające. Wskazuje też na realne zagrożenie dla czci i pamięci zmarłych. Polskie Stronnictwo Ludowe nie akceptuje zabaw prochami ludzkimi ani w zamkniętych trumnach, ani w zamkniętych urnach. Jedynym właściwym miejscem spoczynku człowieka po śmierci, czy to w trumnie, czy to w urnie po spopieleniu, są grób, katakumby lub kolumbarium umiejscowione na cmentarzu. Panie i Panowie Posłowie! Życie we wspólnocie jest kompromisem, w którym część swoich wolności osobistych ograniczamy na rzecz praw i przestrzeni innych, ale praktyka wskazuje, że często dochodzi do sporów i waśni pomiędzy członkami rodziny, wskazuje zresztą na to często orzecznictwo sądowe. W tym przypadku zabranie urny z prochami do domu przez jednego z członków skłóconej rodziny może uniemożliwić odwiedzanie miejsca spoczynku zmarłego innym bliskim. Projektodawca nie precyzuje, co się stanie z prochami w przypadku śmierci osoby, która wzięła je na przechowanie do domu, jak mówił przedmówca, a nie będzie osoby, która zechce nimi się zaopiekować. Należy zważyć, że z upływem lat i w wyniku zmiany pokoleń więź z prochami będzie malała. Znając prozę życia, prochy ludzkie któregoś dnia wylądują na przysłowiowym śmietniku. Projektodawca, owszem, proponuje utworzenie ewidencji osób przechowywujących prochy zmarłych i kontrolę miejsc przechowywania prochów. Zadanie to nałożone zostałoby na Państwową Inspekcję Sanitarną. Cel i zasadność istnienia takiej ewidencji budzi nasze duże wątpliwości. Nasze obawy budzi też fakt nałożenia na Państwową Inspekcję Sanitarną obowiązku kontroli lokali, w których przechowywane byłyby urny z prochami ludzkimi. Państwowa Inspekcja Sanitarna powinna być wówczas wyposażona w dodatkowe kompetencje, w tym do wchodzenia do prywatnych domów w celu weryfikacji oświadczeń i kontroli. Zastanawiamy się, czy uprawnienia te nie przekroczyłyby uprawnień organów ścigania. Wysoka Izbo! Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej zostały określone w ustawie z dnia 14 marca 1985 r. Zgodnie z art. 1 wspomnianej ustawy Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania chorobom oraz ich powstawaniu, nie zaś do kontroli uszanowania czci zmarłych. Reasumując, propozycja Sojuszu Lewicy Demokratycznej dotycząca zmiany ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych burzy dotychczasowy ład, przyjęte zwyczaje i powszechnie akceptowane tradycje. Jest nie tylko kontrowersyjna, ale i szkodliwa. Polskie Stronnictwo Ludowe było, jest i pozostanie zawsze wierne tradycjom, szacunkowi i godności osoby zmarłej lub poległej, stąd też nie widzimy żadnych racjonalnych przesłanek do poparcia wniesionych propozycji zawartych w dziś omawianym projekcie. W pełni opowiadamy się za przyjęciem sprawozdania połączonych Komisji: Administracji i Cyfryzacji oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o odrzuceniu projektu ustawy. Solidaryzujemy się z głosami, że jest niezbędna (Dzwonek) nowelizacja ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego złożył projekt nowelizacji tej ustawy do laski marszałkowskiej, został on skierowany przez panią marszałek do stosownych instytucji celem zebrania opinii. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)