PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Krzysztof Szczerski
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mówimy o rzeczach bardzo poważnych, bardzo smutnych. Ja też jestem z rodziny kresowej i pamięć o Kresach w naszych rodzinach cały czas jest zachowana. Jest zachowana także - cieszę się, że w tej uchwale jest to wspomniane - pamięć o dobrych i przyjaznych nam sąsiadach i o strasznych sąsiadach. Te dwie pamięci są wspólną pamięcią rodzin kresowych. Są także momenty, w których doceniamy tych Rusinów, naszych braci, Ukraińców, którzy byli z nami blisko w tych czasach. Ale dwie rzeczy szczególnie dotykają mnie osobiście i o dwie rzeczy chciałbym zapytać w kontekście naszych uchwał. Po pierwsze, mówił o tym także pan poseł Ast, nie rozumiem, dlaczego polski Sejm odmawia rodzinom kresowym dnia pamięci. Nie rozumiem, dlaczego. Uważam, że należałoby właśnie tę dobrą i złą pamięć wspólnie pielęgnować, żeby ten dzień był tym, w którym będziemy czcić i tych, którzy zginęli dlatego, że byli Polakami, i tych, którzy nam pomagali w tych trudnych momentach. Po drugie, nie rozumiem, dlaczego do dzisiaj nie powstała w Polsce żadna placówka kultury narodowej, która czciłaby pamięć Kresów. Chciałbym zapytać pana posła Babinetza jako (Dzwonek) wnioskodawcę: Czy w programie Prawa i Sprawiedliwości jest przewidziane to, że powstanie w końcu muzeum Kresów, że powstanie placówka, która trwale będzie przechowywała tę pamięć? Uważam, że to jest wstyd dla Polski, że do dzisiaj nie ma w wolnej Polsce żadnej placówki, która zajmowałaby się Kresami, kulturą tamtych ludzi, pamięcią o tamtych ludziach i o tamtych miejscach. Proszę powiedzieć, czy jest to w naszym programie i czy będziemy to realizować. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Barbara Bubula
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie. Te słowa Mickiewicza powinny być memento dzisiejszej debaty. Polacy nie tylko zapominają, Polacy po prostu nie wiedzą o bestialskiej rzezi ponad 100 tys. rodaków dokonanej przed 70 laty przez Ukraińców. Przerażający jest odsetek tych, którzy nie wiedzą. Z badań opinii publicznej, które cytuję za Polskim Radiem, przeprowadzonych przez Centrum Badania Opinii Społecznej, wynika, że aż 47% Polaków ani nie wie, kto był sprawcą rzezi wołyńskiej, ani kto padł jej ofiarą. 7% ankietowanych głęboko wierzy natomiast, że była to zbrodnia dokonana na Polakach przez Niemców lub Rosjan. Jedynie 30% ankietowanych wie, że sprawcami byli Ukraińcy. Dwóch na stu ankietowanych stwierdziło natomiast, że ofiary i mordercy byli na równi po obu stronach. Jest to przerażający sondaż, zważywszy na to, że już od wielu tygodni mówimy o tej zbrodni ludobójstwa. Jaka jest tego przyczyna? Tematu unikały polskie media i polskie elity, nie broniono bezbronnych i pomordowanych w imię źle rozumianej polityki obłaskawiania Ukrainy. Powstała bolesna luka w polskiej świadomości historycznej. Sprzyjała temu zabójcza antypolityka historyczna propagująca wstyd za bycie Polakiem zamiast obrony dobrego imienia Polski, czci ofiar i bohaterów. Pytanie do Platformy Obywatelskiej: Dlaczego tak długo, od lat blokujecie podjęcie uchwały ustanawiającej (Dzwonek) 11 lipca Dniem Pamięci Męczeństwa Kresowian? Dlaczego nie chcecie zgodzić się na określenie zbrodni na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ludobójstwem? Pytanie do rządu: Jakie działania i kiedy podejmie rząd, by przywrócić pamięć narodową o ofiarach ukraińskiego ludobójstwa na Kresach? Nie będzie godnego uczczenia niewinnych ofiar bez uznania tej zbrodni za zbrodnię ludobójstwa i bez uznania 11 lipca dniem pamięci o tym męczeństwie. Dziękuję bardzo.
Mówca: Elżbieta Kruk
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! ˝Ludobójstwo jest kategorią prawną. Zbrodnia wołyńska wyczerpuje jego znamiona, zgodnie z konwencją ONZ z 1948 r. Definiuje ona ludobójstwo jako czyn dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych. Jeśli ktoś chce uważać żołnierzy UPA za bohaterów, musi się najpierw zmierzyć z faktami. Nie można zignorować 100 tys. ofiar˝. To cytat z wypowiedzi Łukasza Kamińskiego, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dla gazety lwowskiej ˝Wysokyj Zamok˝. Pan poseł sprawozdawca zapomniał powiedzieć, że pan prezes uczestniczył w jednym z posiedzeń komisji. Mam pytanie do pana posła sprawozdawcy: Dlaczego parlamentarzyści z Platformy Obywatelskiej boją się określić mianem ludobójstwa jedną z największych tragedii naszego narodu, której sprawcy bez wątpienia zabijali Polaków tylko dlatego, że byli oni Polakami, trzeciego ludobójstwa, po niemieckim i sowieckim, w czasie II wojny światowej? Sejm Rzeczypospolitej Polskiej nie obawiał się w 2005 r. podjąć uchwały potępiającej ludobójstwo Ormian w Turcji podczas I wojny światowej, przyjął ją przez aklamację. W uchwale z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie uczczenia ofiar Wielkiego Głodu na Ukrainie Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (Dzwonek) uznał Wielki Głód za ludobójstwo. Dlaczego nie zrobił tego w przypadku zbrodni wołyńskiej? Wszak dokonywano wówczas nie tylko czystki etnicznej, ale uśmiercano w sposób bestialski, w taki sposób, że możemy mówić o ludobójstwie okrutnym. Proszę nie odpowiadać, że przyjaźń zbudujemy na fundamencie pozbawionym prawdy. Padło to już wiele razy. (Oklaski) Dlaczego, panie pośle? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Mirosław Koźlakiewicz
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 13 lat temu jako przewodniczący rządowego zespołu budowy cmentarzy w Katyniu, Charkowie i Miednoje wielokrotnie rozmawiałem z przedstawicielami rządu ukraińskiego na temat tamtej zbrodni mającej swój kres w Charkowie. Wszyscy, nawet przygodni mieszkańcy Charkowa rozumieli tragizm tamtych dni, tym bardziej że na cmentarzu charkowskim spoczywają również pomordowani Ukraińcy. Szczere wydawały się wówczas słowa, jakie wypowiedział ówczesny premier Ukrainy Wiktor Juszczenko, kiedy ubolewał nad losem pomordowanych. Jednak jakże ogromne było moje zdumienie, kiedy Wiktor Juszczenko już jako prezydent Ukrainy pod koniec swojej kadencji nazwał członków UPA i innych ukraińskich nacjonalistycznych organizacji bohaterami. Trudno porównać te dwie tragedie, które dotknęły Polaków na Ukrainie w 1940 i 1943 r., ale musimy pamiętać, że zbrodnia z 1943 r. była tym straszniejsza, że dokonana była nie rękoma NKWD, ale właśnie Ukraińców, często tych, którzy wcześniej przez całe lata żyli w wielkiej symbiozie z Polakami w tej samej miejscowości. Jesteśmy zobowiązani o tamtej zbrodni pamiętać choćby dlatego, że miejsca pochówku przytłaczającej większości pomordowanych nie są do dziś znane. Mówienie o tamtej tragedii w sposób szczery, otwarty na pewno nie stanie na przeszkodzie dobrym, wręcz wzorcowo układającym się stosunkom polsko-ukraińskim. Aby były one trwałe, prawda o rzezi wołyńskiej musi być jednak powszechnie znana wśród Ukraińców i Polaków. Z tego, co wiem (Dzwonek), tak myśli większość posłów Platformy Obywatelskiej. Panie przewodniczący, czy tak jest w istocie?
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! To jest ważna debata i dobrze, że ostatnie tygodnie pozwoliły przybliżyć sporej części Polaków te dramatyczne momenty. Swój pozytywny wkład miały tu publikacje wspominane między innymi przez pana posła sprawozdawcę, miało go także wiele innych pism, między innymi tygodnik ˝Przegląd˝ i zamieszczane w nim konsekwentne publikacje. Uważam, że ten projekt uchwały jest wyważony. Nie tylko oddaje hołd i cześć obywatelom bestialsko pomordowanym przez ukraińskich nacjonalistów, ale wyraża też uznanie żołnierzom, którzy podjęli heroiczną walkę w obronie Polaków, a także składa wyrazy wdzięczności Ukraińcom, którzy narażając swoje życie, bronili Polaków. Wyraża również szacunek i uznanie dla rodzin środowisk wołyńskich, które walczyły o prawo do prawdy. Moje pytanie jest takie. Pojęcie ludobójstwa, wbrew temu, co mówił ostatni dyskutant zabierający głos w debacie, niezbyt znając historię i wykazując się elementarnymi brakami wiedzy, jest pojęciem bardzo kontrowersyjnym, jest przedmiotem sporu międzynarodowego itd. Nie chcę przypominać postaci Rafała Lemkina, który w 1944 r. wprowadził pojęcie ˝genocide˝. Jak poseł sprawozdawca rozumie to pojęcie? Pani posłanka Kruk zwróciła uwagę na to, że kilkanaście lat (Dzwonek) temu polski Sejm jakby potępił zbrodnię Turków na Ormianach jako ludobójstwo. Otóż przewaga tej debaty nad debatą, która miała miejsce 4 lata temu, polega na tym, że wówczas, w obecności 20 osób ówczesny marszałek przyszedł i bez jakiejkolwiek konsultacji, bez pytania o zdanie i zgodę Komisji Spraw Zagranicznych, a nawet rządu wyjął kartkę papieru i odczytał jednozdaniowe sformułowanie, że Sejm uznaje, polski Sejm uznaje ludobójstwo Ormian na Turkach. (Głos z sali: Chyba się pan przejęzyczył.) Powtarzam: Turków na Ormianach. Uważam, że ta uchwała jest bardzo wyważoną uchwałą, która oddaje cześć ofiarom, oddaje cześć Ukraińcom. Trzeba też pamiętać, ale to oczywiście nie jest żadnym usprawiedliwieniem, że w swoistych aktach odwetowych zginęło też kilkanaście tysięcy Ukraińców. Nie ma żadnego usprawiedliwienia dla tej zbrodni, ale historia i życie nie są sprawą czarno-białą i uważam, że powinniśmy brać pod uwagę wszystkie elementy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Marek Suski
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym zapytać rząd o stanowisko odnośnie do poprawek, jakie zostały wniesione. Ale niestety wydaje się, że tak jak w czwartek haratają w gałę, to chyba w środę chodzą na sushi, bo nikogo nie ma. (Oklaski) Szkoda, bo nie można nawet zapytać nikogo z rządu, jakie jest stanowisko. W ogóle należy postawić pytanie: Czy jeszcze w Polsce mamy rząd? Może mamy już tylko nierząd. Ale cóż, wracając do debaty, do treści uchwały, chciałbym wobec tego zapytać wnioskodawców: Jaka jest różnica pomiędzy stwierdzeniem, że była zbrodnia, a zbrodnia ludobójstwa? Druga sprawa. Czy rzeczywiście według wnioskodawców, którzy proponują, żeby znalazły się zapisy mówiące o zbrodni ludobójstwa, to będzie miało negatywny wpływ na stosunki polsko-ukraińskie? Bardzo byśmy chcieli żyć w przyjaźni. Myślę, że mamy dzisiaj poprawne stosunki z Ukrainą. Nawet jeździliśmy tam, pomagaliśmy im w trakcie pomarańczowej rewolucji, wspieraliśmy ich, była wielka feta. Chcemy przyjaźni, tylko przyjaźni nie da się budować na kłamstwie. Prawdziwa przyjaźń polega na tym, że jeśli przyjaciel źle postępuje, to mu się mówi: Źle postępujesz. My chcemy po prostu żyć w przyjaźni, ale ta przyjaźń jest możliwa tylko wtedy, kiedy będzie ona w prawdzie. (Dzwonek) O taką prawdę wnosimy tutaj i apelujemy do kolegów z Platformy Obywatelskiej, żeby bronili Polaków, tego wszystkiego, co na Polakach zostało dokonane, i nie bali się o dobre stosunki z naszymi sąsiadami, bo oni będą cenić nas tym bardziej, im bardziej my będziemy cenić samych siebie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Ryszard Terlecki
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! O co toczymy ten spór? Toczymy o jedno słowo, które ma rzekomo nas poróżnić z narodem ukraińskim, toczymy o dzień, o symboliczny dzień, o święto męczeństwa Kresów. Padały tu pytania, czego boi się Platforma, że się tak upiera, żeby tego święta, broń Boże, nie było. Odpowiem na to pytanie. Ten Sejm, nasz Sejm, Sejm Rzeczypospolitej uchwalił Narodowy Dzień Pamięci ˝Żołnierzy Wyklętych˝. (Poseł Rafał Grupiński: Z naszej inicjatywy.) To święto, chociaż nie jest świętem państwowym, jest świętem symbolicznym, stało się świętem modnym wśród młodzieży, jest obchodzone w wielu miastach, w różnych szkołach, w rozmaitych instytucjach. Jest, jednym słowem, świętem, które coraz bardziej wpisuje się w kalendarz Polaków dotyczący obchodów historycznych. Dzień pamięci Kresów byłby, mógłby być takim samym dniem. Mógłby tak samo stać się elementem żywej, stałej pamięci także młodych ludzi. Ale jak się wypiera historię ze szkół, jak się ruguje najnowszą historię ze szkół, jak się ją wymazuje (Dzwonek) z pamięci, jak się broni rozpaczliwie, żeby nie było uchwały o powstaniu styczniowym w Sejmie, jak się wykoślawia historię różowymi balonikami i orłem z czekolady bez korony, to się także nie chce, żeby pamiętać o ważnych dla Polaków rocznicach. Dlatego toczymy ten spór i dlatego Platforma tak dramatycznie broni się przed uchwaleniem tego dnia jako naszego polskiego święta. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Piotr Babinetz
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zanim zadam pytanie skierowane do przedstawiciela rządu, niestety, nie jest to możliwe, więc do posła sprawozdawcy i do przedstawiciela wnioskodawców projektu Platformy Obywatelskiej, to myślę, że trzeba jeszcze parę zdań o pracach podkomisji i komisji kultury, bo w trakcie tych prac klub Prawo i Sprawiedliwość poparł sformułowania dotyczące wdzięczności wobec Ukraińców, którzy narażali życie, ratując Polaków. Na nasz wniosek zresztą dopisano: tych Ukraińców, którzy wręcz oddawali życie, a także - to wnioski klubu Platformy i innych klubów - tych spośród Ukraińców, którzy współcześnie pomagają dokumentować zbrodnie i uczcić pomordowanych. Zresztą to były też sugestie chociażby Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Ponadto na wniosek posłów Platformy uzupełniono uchwałę o fragment uzasadnienia projektu Prawa i Sprawiedliwości, ten, który wskazuje, że działania okupantów niemieckiego i sowieckiego stwarzały sprzyjające warunki do nienawiści, która skutkowała ludobójstwem. To są przecież jasne dowody, że nie ma tu mowy o wrogości do narodu ukraińskiego. Oddajemy cześć tym Ukraińcom, którzy zachowywali się przyzwoicie czy wręcz bohatersko, a potępiamy tylko mordercze działania Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii przeciwko Polakom. W tym kontekście, przy takiej dość zgodnej współpracy i przy tym wyjściu naprzeciw tym bardzo pozytywnym zachowaniom części Ukraińców, co stoi faktycznie na przeszkodzie, aby Platforma Obywatelska poparła ustanowienie w projektowanej uchwale 11 lipca Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Wołyńskiej - Męczeństwa Kresowian, żeby to było trwałe upamiętnienie naszych rodaków. (Dzwonek) Drugie pytanie. Dlaczego nie będziemy głosować w tej sprawie jutro, w 70. rocznicę zbrodni ludobójstwa, a dopiero 12 lipca? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Miron Sycz
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Zło bezwzględnie należy nazwać złem - bez względu na to, czy dotyczy 100 tys. czy 15 tys. ludzi. I potworne zło, które bezwzględnie trzeba potępić, stało się na Wołyniu w 1943 r. Trzeba też jednak nazwać i dostrzegać zło, które było na Wołyniu ze strony oddziałów polskich - palenie cerkwi prawosławnych, katolicyzowanie prawosławnych, wymordowanie w ramach odwetu niewinnych dzieci, kobiet, starców w Sahryniu, Pawłokomie, Wierzchowinach. Większość z państwa zwracała tutaj uwagę na to, że należy do rodzin, które ucierpiały na Wołyniu. Ja należę do tych, których rodziny ucierpiały ze strony oddziałów polskich, i potrafię dostrzec zło bez względu na to, z której ono jest strony. Bardzo zaangażowałem się w to, aby doprowadzić do wizyty patriarchy Cerkwi greckokatolickiej tutaj, w Polsce, do podpisania wspólnej deklaracji, do wspólnej panichidy, która naprawdę miała, wydaje mi się, duże znaczenie. (Dzwonek) I w tej deklaracji Kościoły umiały porównać te dwie sprawy. Umiały szukać na płaszczyźnie zła tej płaszczyzny pojednania, wybaczenia i porozumienia. Tutaj tego nie widzę. Jeśli chodzi o to, co mówił pan poseł Stefaniuk, że obecny jest dzisiaj pan deputowany Kolesniczenko, który wspiera tę akcję i który był inicjatorem wprowadzenia ustawy o języku rosyjskim jako państwowym. Dziwi mnie ten postulat, wniosek 148 deputowanych - powiedzmy jasno: frakcji komunistycznej i frakcji rządzących Regionów - do polskiego parlamentu o nazwanie tej tragedii ludobójstwem. Dlaczego, panowie, nie uczynicie tego w swojej Verkhovnej Radzie? Macie większość. Jak śmiecie zwracać się do polskiego Sejmu, skoro to wy powinniście to zrobić w swojej Radzie Najwyższej? Kiedy było ogłoszenie chwili milczenia w związku z Hołodomorem na Ukrainie, siedzieliście panowie, nawet nie wstaliście. Byliście przeciwko uznaniu za ludobójstwo wielkiego głodu na Ukrainie. W tej chwili postulujecie to w polskim Sejmie. Warto mówić, panie pośle, o tym, jaka frakcja zwróciła się tutaj, do polskiego Sejmu, o to, aby nazwać zło wyrządzone na Wołyniu ludobójstwem. Jeszcze raz dziękuję tym wszystkim, którzy szukają mimo tych tragicznych wydarzeń pojednania, tego prawdziwego wybaczenia, tego, co zrobiły Kościoły tydzień temu. Chcę też państwu powiedzieć, że 14 lipca w Zarwanicy odbędą się panichidy, wielkie modlitwy, pielgrzymki za zbrodnie wołyńskie. Odbędą się też takie modły w Łucku z udziałem prezydenta.
Mówca: Miron Sycz
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo, pani marszałek. To są rzeczy, które pokazują, że chcemy jednak szukać pojednania. Jeszcze raz dziękuję i przepraszam za przekroczenie czasu. (Oklaski)
Mówca: Franciszek Jerzy Stefaniuk
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Szukając pojednania, trzeba stanąć na gruncie prawdy. Ja, panie pośle, zgadzam się z pańskimi słowami. Pan powiedział, że każde zło trzeba potępić. Ja zło potępiam, natomiast nie osądzam nikogo, ponieważ to Pan Bóg będzie osądzał - i tych, którzy dokonali tej zbrodni, i mnie też, nie wiem za co, ale podlegamy jednemu sędziemu. Chodzi natomiast o prawdę historyczną. Powiem, czego się obawiam. Przepraszam za mój emocjonalny głos, ale ja mam fragmenty uchwały krajowego prowidu OUN z 22 czerwca 1990 r. Przeczytam fragmencik tylko, w którym piszą: Eliminować wszelkie polskie próby zmierzające do potępienia UPA za rzekome znęcanie się nad Polakami, wykazywać, że UPA nie tylko nie znęcała się nad Polakami, ale przeciwnie, brała ich w obronę przed hitlerowcami i bolszewikami. Polacy też byli w UPA. Mordy, którym zaprzeczyć nie można, były dziełem sowieckiej partyzantki lub luźnych band, z którymi UPA nie miała nic wspólnego. Pomniejszanie roli wyzwoleńczej UPA w skali europejskiej jest niedopuszczalne - tak piszą. A teraz we Lwowie są takie ulotki na słupach. Wiecie, co tu jest napisane? ?????? ? ???’??????, to znaczy: Znamy i pamiętamy. ?????? ???????, Wołyń pamięta spalone wsie - już mówię po polsku. I tu podpisane jest małymi literami: Podczas polskiej okupacji Wołynia przez Polaków było zamordowanych ponad 100 tys. Ukraińców. Takiej chcecie historii? No to gratuluję. (Oklaski)
Mówca: Piotr Szeliga
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przysłuchując się dzisiejszej debacie, można stwierdzić, że polski Sejm niestety po 70 latach nie dorósł jeszcze do tego, aby należycie upamiętnić tę naszą wielką narodową tragedię. Dzisiaj państwo wygadujecie wielokrotnie totalne bzdury, że rzekomo jedno czy inne słowo, ale właśnie słowo prawdy, wpłynie na to, że naród ukraiński nagle zacznie mieć z nami złe stosunki. To jest bzdura i to jest bzdura mówiona tylko i wyłącznie przez was. Znam wiele osób z Ukrainy i one patrzą na to całkowicie inaczej. To nie jest tak, że dzisiejsi Ukraińcy są winni tamtych zbrodni, ale skoro minęło 70 lat, to być może nastał, a właściwie powinien nastać czas, żeby te wszystkie zbrodnie nazwać po imieniu. Dlatego mam pytanie do pana posła sprawozdawcy: Czy pan z pełną odpowiedzialnością stanie przed Wysoką Izbą i powie, że ten wyraz ˝ludobójstwo˝ jest zgodny z prawdą czy jest kłamstwem historycznym? (Poseł Rafał Grupiński: Jest ˝ludobójstwo˝ w uchwale.) I kolejna sprawa. Dlaczego państwo ciągle blokujecie propozycję, żeby te 100 tys. osób doczekało się dnia pamięci ich krwawej ofiary?
Mówca: Jan Krzysztof Ardanowski
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Na przestrzeni wieków w historii tych dwóch wielkich narodów słowiańskich było wiele wydarzeń wzniosłych, było także wiele zjawisk podłych, wymagających potępienia. Traktowanie przez elity rządzące I Rzeczypospolitej Ukrainy jako wewnętrznej kolonii, stosowanie polityki, w której Kozak był potrzebny, gdy na Rzplitą szła Porta, Orda czy Moskwa, a gdy zagrożenie mijało, to chciano go zamienić w chłopa pańszczyźnianego, wywoływało niechęć do państwa polskiego. Zapewne również II Rzeczpospolita nie było wolna od błędów popełnianych na Ukrainie. Ale nic, co w sposób błędny, często niekonsekwentny stosowały władze polskie na Kresach wobec Ukraińców - przywoływane tu niszczenie cerkwi, głód ziemi, różnego rodzaju szykany wobec Ukraińców - nie usprawiedliwia rzezi i mordu, jakie miały miejsce na Wołyniu, nie tylko na Wołyniu, ale i w wielu innych miejscach na Ukrainie. Żadne pretensje do przedwojennego rządu polskiego, do Polaków nie usprawiedliwiają tego, co się wydarzyło. Dlatego jeżeli chcemy doprowadzić do tego, by te, jak wspomniałem, dwa wielkie narody słowiańskie żyły w przyjaźni, wspólnie budowały dobrą przyszłość dla siebie w zjednoczonej Europie, musimy oprzeć to na prawdzie. Żadne gry słowne, żadne semantyczne sztuczki nie mogą tego zatrzeć ani zaprzepaścić. Musimy to, co wydarzyło się na Wołyniu, nazwać wprost. To było ludobójstwo. (Dzwonek) Ginęli ludzie tylko dlatego, i to ginęli w zorganizowanych akcjach, że byli Polakami. Nie mieli żadnych innych win wobec Ukraińców, byli Polakami. My to musimy jako Sejm Rzeczypospolitej w sposób prosty, bezpośredni nazwać. I dopiero na tej prawdzie możemy budować dobre relacje z Ukraińcami. Jest wiele wydarzeń we współczesnej historii, w okresie choćby wojny polsko-bolszewickiej - wspólne zwycięstwa w Kijowie, pod Komarowem, obrona Zamościa - które mogą być zaczynem do budowania dobrych relacji z Ukrainą, ale musimy to oprzeć na prawdzie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)