Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedłożony Wysokiej Izbie projekt ustawy, jak wskazywali wnioskodawcy, ma na celu zmniejszenie kosztów funkcjonowania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej... (Poseł Jakub Rutnicki: Jasne.) ...oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a przede wszystkim uproszczenie i przyspieszenie procedur powoływania ich członków, a w efekcie usprawnienie pracy tych organów. W chwili obecnej procedura powoływania 7-osobowych składów rad nadzorczych funduszy jest niekonsekwentna, złożona, długotrwała i w praktyce prowadzi do sytuacji, które mogą budzić istotne wątpliwości. Ustawodawca przyznał bowiem uprawnienia do powoływania i odwoływania członków rad nadzorczych funduszy sejmikom województw i jednocześnie ministrowi właściwemu do spraw środowiska, który odwołuje członków rad nadzorczych funduszy, jeżeli przestali pełnić określone w ustawie funkcje. W skład rad nadzorczych funduszy wchodzą osoby piastujące określone funkcje, osoby wybrane przez sejmik, jeżeli chodzi o określoną kategorię kandydatów, i osoby zgłoszone lub wyznaczone przez określone podmioty. Proces zgłaszania i wyznaczania jest skomplikowany, a ponieważ jego dopełnieniem jest powołanie przez sejmik województwa jako ciało kolegialne, między tymi działaniami powstaje niepotrzebna luka czasowa. Wady obecnego rozwiązania są szczególnie widoczne w przypadku cofnięcia zgłoszenia i wyznaczenia danej osoby, która znajduje się w składzie rady nadzorczej funduszu, oraz jednocześnie zgłoszenia i wyznaczenia nowej osoby. W takiej sytuacji proces zmiany składu rady nadzorczej funduszu może trwać nawet 2-3 miesiące. Proponowane w projekcie rozwiązanie zmierzające do przyznania ministrowi właściwemu do spraw środowiska kompetencji do powoływania i odwoływania członków rad nadzorczych funduszy wprowadza jedno spójne i konsekwentne rozwiązanie, które umożliwia dokonywanie sprawnie, bez opóźnień zmiany składu rad nadzorczych funduszy. Dzisiaj o składzie władz funduszy decydują sejmiki wojewódzkie. Wybierają 7-osobowe rady nadzorcze, a te powołują zarządy. W radach większość mają przedstawiciele samorządów i organizacji pozarządowych. To powodowało wiele patologicznych sytuacji, w których rady decydowały o podziale setek milionów złotych, m.in. dla organizacji pozarządowych... (Poseł Ewa Lieder: No pewnie.) ...których przedstawiciele byli w radach. Działacze wielu NGO-sów w naszym kraju, m.in. ponad 10 tys. stowarzyszeń i fundacji ekologicznych, tzw. ekologicznych, często specjalnie zakładali nowe organizacje pod konkretne projekty wspierane przez władze wojewódzkich funduszy. Znane są nawet przypadki, że działacze organizacji migrowali na stanowiska w wojewódzkich funduszach i odwrotnie, co powodowało, że wnioski o wsparcie były opiniowane przez towarzystwo wzajemnie się wspierające. (Głos z sali: Co ty gadasz, człowieku.) Po zmianach rada nadzorcza będzie liczyła pięć osób wyznaczanych przez wojewodę. Samorząd nie będzie decydentem, a więc nastąpi swoiste, można powiedzieć, oczyszczenie z lokalnych współzależności i układów. Zgodnie z projektem jedynym przedstawicielem samorządu terytorialnego w radzie będzie wiceprzewodniczący, którego wyznaczy sejmik wojewódzki, zaś zarząd funduszu będzie liczył maksymalnie dwie osoby, co jest całkowicie wystarczające. W projekcie o wyborze władz funduszu decyduje głównie wojewoda, jednakże kontrolę nad wszystkim będzie mieć Ministerstwo Środowiska. (Głos z sali: Masakra.) Zdyscyplinowanie podmiotów, tj. funduszy, o których mowa w uzasadnieniu, jest absolutnie kluczową sprawą dla prawidłowej i konsekwentnej realizacji polityki ekologicznej, środowiskowej państwa, która dotychczas była niespójna, niekonsekwentna, bardzo chaotyczna oraz niezmiernie kosztowna. W odbiorze społecznym funkcjonuje przekonanie, że wojewódzkie fundusze są częścią struktury rządowej, a realizowana polityka jest odzwierciedleniem polityki rządu, czyli państwa. Tymczasem było dokładnie odwrotnie, a najlepiej oddaje to przysłowie: wolnoć Tomku w swoim domku. Dokładnie tak traktowali włodarze funduszy powierzone im pieniądze. Dzielili je po uważaniu, przy czym bardzo chętnie sięgali po fundusze Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wojewódzkie fundusze działają w każdym województwie. Dysponują pieniędzmi z budżetu i z programów Unii Europejskiej, finansują instytucje wzmacniające ochronę środowiska, oczyszczalnie ścieków, kanalizacje, ogrzewanie oraz edukację ekologiczną, udzielają pożyczek i dotacji. Przez fundusze przechodzą dziesiątki milionów złotych. Wprowadzenie kontroli nad nimi ma gwarantować, że będą realizować politykę rządu, a nie lokalnych układów. O najbardziej jaskrawym przypadku kolesiostwa we władzach wojewódzkich funduszy świadczy przypadek byłej minister pani Jolanty Fedak, której decyzja spowodowała miliardową stratę w budżecie w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z listopada 2012 r., w którym (Dzwonek) trybunał orzekł, że ustawa z 2011 r., która zawieszała wypłatę świadczeń pracującym emerytom, jest niezgodna z konstytucją. Po wyroku ZUS ponownie zaczął wypłacać emerytury. Obecnie była minister zajmuje stanowisko prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w jej rodzinnej Zielonej Górze. Instytucjom państwa mogą zdarzać się błędy. Ważne jednak, by umieć je naprawiać - tak premier Donald Tusk odniósł się do konieczności zwrócenia pieniędzy odebranych tym, którzy łączyli pobierane emerytury z pracą zawodową. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Koło Poselskie Wolni i Solidarni poprze przedłożony projekt ustawy. (Głos z sali: Brawo!)