Mówca: Administracji i Cyfryzacji Andrzej Halicki
Data: 2015-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mamy przed sobą niezwykle istotny konstytucyjny projekt ustawy o zgromadzeniach. Chciałbym powiedzieć, że przedstawiam go osobiście z kilku powodów, a najważniejszy jest m.in. ten, że osobiście działając na różnych polach, zobowiązałem się także do tego, by wykonać orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2007 r. jako szef delegacji naszego parlamentu. Zresztą poczyniliśmy w tej kwestii pewne działania, poczyniłem je jeszcze jako poseł. Dziś jako ministrowi administracji i cyfryzacji, a więc niejako z drugiej strony, przyszło mi zaprezentować projekt ustawy, który rzeczywiście jest nowym projektem w stosunku do projektu z roku 1990, bo znacznie wykracza poza regulacje do tej pory przez nas stosowane. Przypominam, że projekt ten ma na celu także, a może przede wszystkim wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. Inaczej mówiąc, gdybyśmy nie przyjęli dzisiaj żadnego rozwiązania, mielibyśmy dość trudną sytuację pod koniec października, bowiem Trybunał Konstytucyjny uchylił pewne przepisy dotyczące dotychczasowego brzmienia definicji zgromadzenia oraz trybu podejmowania decyzji administracyjnych. W związku z tym po długim procesie z wielką satysfakcją chciałbym powiedzieć - dziękując wszystkim stronom tego procesu, począwszy od organizacji pozarządowych, które wywierały pewnego rodzaju presję, ale także w ramach konsultacji wewnątrzrządowych, czyli międzyresortowych, dziękując Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, Policji i innym organom, które w tym procesie były bardzo aktywne, dziękując także za bardzo dobrą współpracę z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, a więc ze stroną samorządową w tym przypadku - że przedkładamy projekt, który jest wynikiem długotrwałych prac, ale został zgodnie przyjęty jako ten projekt, który powinien być projektem wkrótce obowiązującym i zaakceptowanym, a zmieniającym dotychczasowe zasady w kierunku oczekiwanym przez instytucje, które wymieniłem, także Trybunał Konstytucyjny, i uwzględniającym orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Uwzględniając te wszystkie oczekiwania i godząc, powiedziałbym, ogień i wodę, przyjęliśmy założenie, iż nowa definicja zgromadzenia nie może odwoływać się do liczby osób. Nowa definicja zawiera stwierdzenie, iż zgromadzeniem jest zgrupowanie osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych. To jest definicja, która dotyczy zgromadzenia rejestrowanego w sposób administracyjny. Uwzględniono tu to, o czym mówi zarówno orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak i orzeczenia naszego trybunału, a więc również możliwość zmiany decyzji odmownej w trybie, który przewiduje dwuinstancyjne rozpatrzenie takiego odwołania. W takim wypadku sąd okręgowy, właściwy sąd okręgowy jest sądem, który rozpatruje odwołanie w bardzo szybkim terminie, w postępowaniu nieprocesowym. Po policzeniu i uzyskaniu akceptacji Krajowej Rady Sądownictwa ustaliliśmy, że będzie to proces sześciodniowy z dwuinstancyjnym orzeczeniem. W związku z tym najkrótszy termin zgłoszenia przed zorganizowaniem takiego zgromadzenia w przypadku takiego sposobu orzekania i takiego sposobu obrony w sytuacji, gdyby nastąpiła decyzja odmowna organu administracji samorządowej, wynosi sześć dni. To jest oczywiście sprzeczne z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który uważał, iż trzy dni na procedurę legalizującą zgromadzenie to okres zbyt długi. Dlatego też wprowadzamy tryb uproszczony w sytuacji, w której okres sześciu dni jest po prostu zbyt długi. To jest rozwiązanie, które przewiduje zgłoszenie zamiaru odbycia zgromadzenia w trybie uproszczonym, krótszym, a więc do dwóch dni. Określone są też warunki odbycia takiego zgromadzenia. Mianowicie zgromadzenie takie nie może utrudniać ruchu drogowego, muszą być spełnione określone warunki, które eliminują zaburzenia porządku i sytuacje, w których musiałaby nastąpić interwencja. Wprowadzamy jeszcze jedną definicję, definicję zgromadzenia, które odbywa się w trybie spontanicznym. To jest w sumie najważniejszy, bardzo istotny element proponowanej ustawy. Mianowicie zgromadzeniem spontanicznym jest takie zgromadzenie, które odbywa się w związku z zaistniałym nagłym i niemożliwym do wcześniejszego przewidzenia wydarzeniem, związanym ze sferą publiczną, którego odbycie w innym terminie byłoby niecelowe lub mało istotne z punktu widzenia owego wydarzenia. Są tu wymienione przesłanki, kiedy takie zgromadzenie mogłoby być rozwiązywane, a właściwą instytucją do podejmowania takich decyzji byłaby Policja. Jest to kwestia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Te trzy definicje pozwalają na stworzenie sytuacji, w której zarówno orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i oczekiwania z tego wynikające, jak i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej zostają zrealizowane. Można powiedzieć, że to jest także taki projekt ustawy, który wyczerpuje bez mała wszystkie oczekiwania strony społecznej i organizacji podkreślających konieczność realizacji praw obywatelskich. Przypominam, że od roku 1990 w gruncie rzeczy nie mieliśmy tak pełnej ustawy w tym zakresie. Nie chwaląc dnia przed zachodem słońca, chciałbym powiedzieć, że po prezentacji tego projektu były już w przestrzeni publicznej prezentowane pozytywne opinie na ten temat. A więc licząc się z tym, że mamy nie za wiele sesji parlamentu przed sobą, chciałbym prosić wszystkie kluby o rzeczywiście bardzo skrupulatną, ale też konstruktywną pracę w tym zakresie, przedkładając projekt, który powinien być, mam wrażenie, projektem przyjętym przez wszystkie strony naszego parlamentu jako dobry punkt wyjścia do tej dyskusji, ale też, mam wrażenie, naprawdę wyczerpującym oczekiwania wielu stron, wprowadzającym z jednej strony i ochronę, i egzekucję wszystkich praw obywatelskich, a z drugiej strony możliwość reakcji przez właściwe organa zarówno administracji samorządowej, jak i instytucji broniącej porządku publicznego w sytuacji przekraczania owych praw. Definicje, które tutaj zastosowaliśmy, wyczerpują, wydaje nam się, wszystkie możliwe zaistniałe sytuacje, jeżeli chodzi o zgromadzenia publiczne. Wydaje się, że z kraju demokratycznego, cieszącego się bardzo dobrą opinią, a ciągle wracam myślą do tego Strasburga, gdzie zobowiązałem się, że te sprawy nie będą w Polsce tematem, który komisja monitorująca musi badać i weryfikować, staniemy się rzeczywiście krajem, który swoją ustawę może wręcz eksportować nawet do krajów o rozwiniętej demokracji. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)