Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam przyjemność przedstawić nasze stanowisko wobec sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druki nr 451 i 521. Ale nim to stanowisko przedstawię, słowo refleksji po wystąpieniu pana posła Jachnika. Otóż, panie pośle, wydaje się, że trzeba rozdzielić dwie rzeczy, co do zasady: rozszerzanie zakresu udziału organizacji społecznych, czynnika społecznego w postępowaniach karnych, które jest, co do zasady, słusznym postulatem, i z wszystkich wystąpień klubowych jasno to wynikało, ale jednak musi pan też wziąć pod uwagę, że procedura karna dotyczy - bardzo rzadko - spraw bardzo wrażliwych, i to z wielu względów, chociażby jeśli chodzi o dobro osób trzecich, które się w tym postępowaniu pojawiają, pewne drażliwe kwestie związane z okolicznościami spraw, które obejmuje procedura i w których nie jest rzeczą wskazaną, aby tę bezwzględną zasadę również stosować. To jest taka refleksja, choć co do zasady w pełni się zgadzamy, ale nie można generalnie tak twierdzić, jak to pan uczynił. Natomiast jeśli chodzi o stanowisko klubu, bliższa analiza przepisów dotyczących procedury karnej w odniesieniu do organizacji społecznych w konfrontacji z praktyką sądową ujawnia zasadnicze pytania i wątpliwości. Podstawowym pytaniem, jakie się w tej materii nasuwa, jest chociażby to, czy obecnie obowiązujące przepisy obligują przedstawiciela społecznego do zachowania obiektywizmu, który z założenia winien cechować działania rzecznika interesu publicznego. W odniesieniu do przedstawiciela społecznego przepisy k.p.k. nie przewidują żadnych regulacji w tej materii. Nie ma żadnej normy prawnej, która nie dopuszczałaby do udziału w procesie organizacji społecznej mogącej mieć własny interes w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Nie ma też przepisu, który nie zezwalałby na udział w procesie w charakterze przedstawiciela społecznego osoby pozostającej w bliskim związku rodzinnym lub osobistym z którąś ze stron procesu lub mogącego odnieść osobistą korzyść z wyniku postępowania. Wnioskodawcy nie uposażają organizacji społecznych w żadne nowe uprawnienia, które mogłyby pozwolić im w pełniejszym stopniu realizować w procesie cele, do których zostały powołane. Proponowana zmiana wykluczająca badanie przez sędziego zasadności przystąpienia organizacji do procesu spowodować może wydłużenie postępowania, a także stwarza nowe możliwości celowej obstrukcji procesu. Nie ulega wątpliwości, iż jawność procesu karnego może pozytywnie wpływać na organy wymiaru sprawiedliwości poprzez podniesienie poziomu ich pracy, zmuszenie do przestrzegania form procesowych i zachowania obiektywizmu. Zapewnienie jawności rozprawy głównej sprzyja również realizacji celów postępowania karnego wyrażonych w art. 2 § 1 pkt 2 k.p.k., mianowicie poprzez trafną reakcję karną oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających ujawnieniu przestępstwa wywrze odpowiedni wpływ na umacnianie poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego oraz zapobieżenie popełnianiu innych przestępstw. Powstaje jednak pytanie, czy intencją wnioskodawców jest wspomniane zwiększenie transparentności procesu karnego. Zdaniem Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego w Kodeksie postepowania karnego została w pełni uwidoczniona zasada jawności postępowania sądowego, wyrażona również w art. 45 konstytucji, co odpowiada też przyjętym standardom międzynarodowym. Zachowana została jawność rozprawy głównej będącej najważniejszą fazą postępowania karnego, zaś okoliczności powodujące wyłączenie jawności są wskazane na szczeblu konstytucyjnym, tj. w art. 45 ust. 2, lub, jak powiedziałem, w Kodeksie postępowania karnego. Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego uzależnia poparcie tego projektu od rozstrzygnięć dotyczących wniosku mniejszości. Również ustosunkowujemy się dzisiaj pozytywnie (Dzwonek) do tej poprawki, która została złożona przez pana posła wnioskodawcę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)