Mówca: Sprawozdawca Jerzy Materna
Data: 2020-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu połączonych Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Komisji Spraw Zagranicznych mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie w sprawie rządowego projektu ustawy o ratyfikacji Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o współpracy w dziedzinie ochrony i racjonalnego wykorzystania wód transgranicznych, podpisanego w Białowieży dnia 7 lutego 2020 r., druki nr 400 i 492. Połączone komisje na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2020 r. rozpatrzyły projekt ustawy i przyjęły go w głosowaniu bez głosu sprzeciwu. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Granicę państwową między Rzecząpospolitą a Republiką Białorusi, której łączna długość wynosi 418 km, w znacznej mierze wyznaczają cieki wodne Bugu, Narwi, Świsłoczy, Wołkuszanki i Czarnej Hańczy o łącznej długości 240 km. Dotychczas Polska jest związana umowami dwustronnymi o współpracy na wodach granicznych z Republiką Federalną Niemiec, Republiką Czeską, Republiką Słowacką, Republiką Litewską i Ukrainą. Brakowało Polsce podpisania umowy z Republiką Białorusi. Współpraca z Białorusią na wodach transgranicznych przez wiele lat ograniczała się do uzgadniania jednostkowych projektów wspólnych lub realizowanych przez jedną ze stron. Wynegocjowanie umowy w obecnym kształcie trwało z przerwami 20 lat. Potrzeba podpisania umowy między dwoma państwami wynika chociażby z zasad polityki wodnej Unii Europejskiej, a ściślej dyrektywy 2000/60/WE, która zobowiązuje państwa członkowskie Unii Europejskiej do zarządzania zasobami wodnymi w systemie zlewniowym. Również konwencja AGN (europejskie porozumienie o głównych śródlądowych drogach wodnych o znaczeniu międzynarodowym) ratyfikowana w styczniu 2017 r. przez Polskę zobowiązuje do przystosowania w pewnym okresie czasowym drogi wodnej E40 łączącej Morze Bałtyckie (od Gdańska) z Morzem Czarnym (do Odessy) do czwartej klasy żeglowności. Współpraca sąsiedzka na wodach transgranicznych jest także celem Konwencji o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, przyjętej w Helsinkach dnia 17 marca 1992 r., której zarówno Polska, jak i Białoruś są stronami. Tak więc istnieje potrzeba porozumienia w świetle problemów, z jakimi boryka się gospodarka wodna. Korzyści płynące ze współpracy na wodach transgranicznych są ogromne, gdyż ułatwia ona zrównoważony rozwój i zwiększenie dostępu do zasobów wodnych dobrej jakości dla społeczeństwa i gospodarki przez skuteczną ochronę wód przed zanieczyszczeniem, ochronę przeciwpowodziową, przeciwdziałanie zjawisku suszy, poprawę stanu wód i ekosystemów od wód zależnych oraz ochronę wód przed nadmiernych poborem. Ponadto aktualnie mimo braku regulacji prawnych koszty koniecznych działań w gospodarce wodnej na wodach transgranicznych na granicy z Białorusią są ponoszone głównie przez stronę polską. Uregulowanie prawne współpracy z Białorusią powinno także doprowadzić do zwiększenia udziału strony białoruskiej w kosztach inwestycji i utrzymania wód transgranicznych, co jest tym bardziej korzystne dla Polski. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedmiotowe porozumienie zawiera 17 artykułów oraz statut. I tak definiuje ono wody transgraniczne i graniczne, obejmuje zakres współpracy, dalej, prawa i obowiązki, użytkowanie wód transgranicznych, ochronę wód transgranicznych przed zanieczyszczeniami, ocenę oddziaływania na środowisko, finansowanie i realizację projektów i prac, sytuacje nadzwyczajne, wymianę informacji, sprawy utrzymania i przekroczenia granicy państwowej, postanowienia podatkowe i celne, sposób rozstrzygnięcia sporu czy powołanie komisji do spraw współpracy na wodach transgranicznych, a także postanowienia końcowe. Przedmiotowe porozumienie będzie dotyczyć 11 podmiotów, w tym ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej, prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie czy generalnego dyrektora ochrony środowiska. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przewidywane porozumienie przyniesie pozytywne skutki społeczne przez zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego odnośnie do mieszkańców, przeciwdziałanie zjawisku suszy, ochronę wód przed zanieczyszczeniem czy zwiększenie dyspozycyjności zasobów wodnych w kontekście potrzeb społecznych. Porozumienie przynosi również pozytywne skutki gospodarcze przez wykorzystanie wód na potrzeby gospodarcze. Jeśli chodzi o skutki finansowe, porozumienie nie przyniesie zwiększonych dodatkowych skutków finansowych dla budżetu państwa m.in. ze względu na fakt, że jego wejście w życie nie spowoduje konieczności zmiany prawa krajowego (Dzwonek), jak również nie nałoży na Polskę dodatkowych zobowiązań finansowych wynikających z konieczności opłacania składek członkowskich. Na koniec, panie marszałku, Wysoka Izbo, jako poseł sprawozdawca rekomenduję przyjęcie przedmiotowego projektu ustawy o ratyfikacji Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o współpracy w dziedzinie ochrony i racjonalnego wykorzystania wód transgranicznych, podpisanego w Białowieży dnia 7 lutego 2020 r. Dziękuję.