Mówca: Sprawozdawca Marek Wojtkowski
Data: 2014-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Administracji i Cyfryzacji o senackim projekcie ustawy o petycjach, druki nr 2135 i 2455. Komisja Administracji i Cyfryzacji po rozpatrzeniu tego projektu na posiedzeniach w dniach 2 kwietnia i 5 czerwca przekazuje tenże projekt pod obrady Sejmu. Szanowni Państwo! Projekt ten jest niezwykle ważny, jeśli chodzi o ustrój państwa. Przede wszystkim służy on umacnianiu praw obywatelskich i tworzeniu się społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Projektu tej ustawy, proszę państwa, już kilkakrotnie nie udało się uchwalić. Ostatnio przeszkodziła temu zasada dyskontynuacji w związku z zakończeniem (Dzwonek) ostatniej kadencji Sejmu. Projekt ustawy o petycjach stanowi realizację wielu postulatów i uwag, zgłaszanych przede wszystkich przez organizacje pozarządowe i organizacje społeczne, kierowanych do Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi. Tak jak wspomniałem, projekt ustawy ma na celu przede wszystkim wypełnienie obowiązku dostosowania ustawodawstwa zwykłego do przepisu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a konkretnie do art. 63, i obowiązkowego ustawowego uregulowania trybu rozpatrywania petycji. W myśl tego artykułu każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, skarg i wniosków miała określić ustawa. Jeśli chodzi o petycje, taka ustawa nigdy nie została uchwalona. W tej chwili istnieje wielka szansa, że będzie taka ustawa. Pojęcie petycji nie zostało nigdy zdefiniowane ani w konstytucji, ani w polskim prawodawstwie. W języku polskim pojęcie to oznacza przede wszystkim pismo skierowane do władz, zwykle w imieniu zbiorowości, zawierające postulaty i prośby. Prawo petycji w świetle historii polskiego ustroju ma oczywiście bogatą tradycję. Przede wszystkim wywodzi się z art. 107 konstytucji marcowej. W obecnym prawodawstwie, ustawodawstwie ten przepis został niejako skodyfikowany właśnie w Kodeksie postępowania administracyjnego. Prawa petycji dotyczy art. 221, który stanowi, iż każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zagwarantowano prawo do składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych i innych. Każdy z obywateli może takie petycje składać. Stanowi o tym również art. 222 Kodeksu postępowania administracyjnego, który definiuje prawo petycji tylko i wyłącznie w kontekście skarg i wniosków. Szanowni państwo, jeśli chodzi o zawartość samej ustawy, to przede wszystkim art. 2 projektu ustawy określa podmiotowy oraz przedmiotowy zakres ustawy. W świetle art. 63 ustawy zasadniczej każdy ma prawo składać petycje, co w terminologii konstytucyjnej oznacza wiele bliżej nieokreślonych podmiotów. Tutaj, w rozszerzeniu ustawowym, takie prawo zagwarantowano przede wszystkim osobom fizycznym, osobom trzecim i wszystkim jednostkom, które oczywiście z takiego prawa będą chciały skorzystać. Przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dają prawo składania petycji w interesie nie tylko publicznym, ale także własnym lub innej osoby, za jej zgodą. W związku z powyższym w projekcie ustawy przyjęto, iż petycja może być złożona przez osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną. Jeśli chodzi natomiast o przedmiot petycji, może być nim żądanie ustanowienia lub zmiany przepisów prawa, podjęcia decyzji lub innego działania w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego petycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony. Projekt ustawy określa również formę, w jakiej może być złożona petycja, oraz elementy, które są wymagane, które powinna zawierać. Jest o tym mowa w art. 3. Reguluje on także kwestie dotyczące możliwości składania petycji przez grupę osób - art. 4. Ponadto doprecyzowuje się w nim, jakie elementy powinna zawierać petycja składana w interesie osób trzecich. Dotyczy tego art. 5. W celu pełnego zachowania zasady jawności oraz transparentności projekt przewiduje, że petycja może zawierać wniosek o utajnienie danych osobowych podmiotu wnoszącego petycję. Jest o tym mowa w art. 6. Rozwiązania przyjęte w tymże projekcie nawiązują do procedury rozpatrywania petycji przez Parlament Europejski. Ponadto ze względu na to, że przedmiotem petycji mogą być sprawy dotyczące m.in. życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, ujawnienie tożsamości osoby składającej petycję w danej sprawie może przyczynić się do zwiększenia aktywności innych osób w tym zakresie, a tym samym - do zwiększenia udziału społeczeństwa w życiu publicznym. Projekt ustawy przewiduje również stosowanie zasady działania adresatów petycji w ramach ich właściwości, które powinny być ustalane stosownie do materii, której petycja dotyczy. Wprowadzona została także możliwość uzupełnienia lub wyjaśnienia treści petycji, która nie spełnia określonych ustawowo wymogów. Dotyczy tego art. 8. Należy tu dodać, że petycja niezawierająca takich danych jak imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz adres do korespondencji nie może być rozpatrywana. Projekt ustawy nakłada na przedmiot rozpatrujący petycję lub urząd go obsługujący obowiązek zamieszczenia na stronie internetowej informacji zawierającej m.in. zwięzły opis treści petycji oraz jej odwzorowanie cyfrowe. Ponadto informacje te powinny być aktualizowane, uzupełniane o dane dotyczące przebiegu postępowania. W projekcie ustawy doprecyzowano również tryb rozpatrywania petycji złożonych do Sejmu i Senatu, a także do jednostek samorządu terytorialnego. W świetle przyjętych rozwiązań petycje mogą być składane do Sejmu i Senatu i będą rozpatrywane przez właściwą komisję wskazaną w regulaminie odpowiednio Sejmu lub Senatu, o czym jest mowa w art. 10. Projekt określa również termin, w którym petycja powinna zostać rozpatrzona. W myśl przyjętych rozwiązań powinna zostać ona rozpatrzona bez zbędnej zwłoki. W celu zapewnienia sprawności, oszczędności oraz ekonomiki postępowania uregulowane zostały także zasady rozpatrywania tzw. petycji wielokrotnej. W projekcie ustawy określona została forma powiadomienia wnoszącego petycję o sposobie jej rozpatrzenia. Dużo wątpliwości, szanowni państwo, budził art. 14, który dotyczył m.in. tego, że jeżeli chodzi o coroczne sprawozdanie odnoszące się do petycji wpływających do organów administracji publicznej, przede wszystkim organów administracji rządowej, taka informacja będzie przedstawiana przez prezesa Rady Ministrów przed Izbą sejmową. W związku z tym na wniosek grupy posłów postanowiliśmy przedłożyć w tej dziedzinie poprawkę. Szanowni Państwo! W związku z powyższym bardzo proszę o uchwalenie tego projektu, który jest bardzo ważny z punktu widzenia ustroju, jak również pragnę złożyć na ręce pana marszałka poprawkę do art. 14. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Marek Kuchciński)