Mówca: Kazimierz Plocke
Data: 2022-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w sprawie projektu ustawy z druku nr 2849. Przepisy Unii Europejskiej zobowiązują państwa członkowskie do wyznaczenia specjalnej jednostki w zakresie kontroli ex post, co wynika z rozporządzenia Parlamentu i Rady Europejskiej nr 2116 z 2 grudnia 2021 r. Na zmianę przepisów rząd miał 1 rok, a teraz robimy wszystko na ostatnią chwilę. Dziś, po latach doświadczeń Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, wiemy, że system kontroli bezpieczeństwa żywności wymaga zmian. Politycy rządzącej partii podczas spotkań z rolnikami powtarzają, że mamy wystarczające ilości najlepszej żywności w świecie, do tego zdrowej i stosunkowo taniej. Krócej mówiąc: dobre, bo polskie. W ciągu ostatnich 7 lat mieliśmy wystarczająco dużo sygnałów, aby zacząć się niepokoić o bezpieczeństwo żywności i stan urzędowej kontroli bezpieczeństwa żywności w Polsce. Przypomnę: od 2010 r. do 2022 r. globalna produkcja towarów rolno-spożywczych wzrosła o 56%, wzrosły także oczekiwania konsumentów. Interesujące jest to, że w grudniu 2021 r. Najwyższa Izba Kontroli przy współudziale pracowników naukowych uniwersytetów rolniczych przeanalizowała dziewięć swoich kontroli prowadzonych w ciągu ostatnich 6 lat oraz wyniki pięciu audytów Komisji Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności w Polsce. W efekcie, poza krytyczną oceną stanu obecnego, powstały rekomendacje, które miały usprawnić system kontroli bezpieczeństwa żywności w Polsce i wpłynąć na ogólny poziom stanu zdrowia społeczeństwa. Zalecono przekazanie ogółu kompetencji związanych z kontrolą żywności jednemu z istniejących organów kontroli żywności lub powołanie nowej, wyspecjalizowanej inspekcji podległej ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Panie Ministrze! Dlaczego w tej sprawie nic nie zrobiono, mimo że w 2017 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Bezpieczeństwa Żywności? Projekt nie został skierowany na drogę legislacyjną. Dlaczego? Co o tym zdecydowało? Jak wykazują kontrole Najwyższej Izby Kontroli, instytucje zajmujące się kontrolą żywności w Polsce, a przypomnę, że należą do nich Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, nie współpracują ze sobą. Ich kompetencje często się nakładają, procedury nie są przejrzyste, organy kontrolne nie koordynują swoich działań. Taki jest obraz systemu kontroli bezpieczeństwa w naszym kraju. Uznajemy, że od realizacji instytucjonalnej i prawnej reformy całego systemu urzędowej kontroli żywności nie ma już w Polsce odwrotu. Zdrowa i bezpieczna żywność to składowe szerszego problemu, a mianowicie odporności Polski na kryzysy w sytuacjach takich jak chociażby zagrożenie COVID-em czy wojna w Ukrainie. Panie Ministrze! Odwagi w reformowaniu systemu bezpieczeństwa żywności w Polsce. Analizowany projekt ustawy sprowadza się do, po pierwsze, przesunięcia 23 pracowników Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z pionu kontroli odpowiednio do Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej. W praktyce naszym zdaniem oznacza to, że minister rolnictwa ogranicza swoje zadania i kompetencje. Wcześniej zauważyliśmy to, kiedy minister rolnictwa przekazał spółki strategiczne z sektora rolnego do Ministerstwa Aktywów Państwowych w celu utworzenia Krajowej Grupy Spożywczej. To oznacza, że rzeczywiście ten proces zachodzi, i tu mamy pewne obawy, czy nie będzie się pogłębiał i czy nie będzie za chwilę tak, że ministerstwo rolnictwa będzie skrzynką przekaźnikową do przekazywania pieniędzy na realizację wspólnej polityki rolnej i krajowych instrumentów wsparcia. Panie ministrze, oczekujemy refleksji nad tymi niedobrymi procesami. Z zapisów analizowanego projektu ustawy wynika, że minister rolnictwa i podległe mu instytucje udostępnią Krajowej Administracji Skarbowej protokoły z kontroli ex post dostawców mleka, owoców i warzyw do szkół oraz pszczelarzy. I tutaj też mamy pytanie, panie ministrze: Czy inne podmioty z branży rolno-spożywczej będą (Dzwonek) objęte kontrolami Krajowej Administracji Skarbowej? (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)