Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-03-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Otóż wsłuchiwałem się ze szczególną uwagą w wystąpienie pana ministra i mam pytanie retoryczne, bo to jest pytanie, które kieruję tak naprawdę do pana ministra, panie ministrze, ? propos przygotowania. Proszę sobie wyobrazić taką oto sytuację, a dzisiaj przecież takie sytuacje też się zdarzają, że jest zlecenie płatnego zabójstwa. Mamy sprawcę kierowniczego, ale mamy i sprawcę. On się przygotowuje do dokonania zabójstwa. Sprawca kierowniczy też szuka materiałów, dokumentów, pomaga, żeby tego dokonać. Oni są bezkarni. Dopóki nie dokonają tego czynu, są kompletnie bezkarni. Taka jest prawda. Może to być pomocnictwo. Jak zwał, tak zwał, mniejsza o to. Mamy sprawcę, mniejsza o to. Do czego zmierzam? Przecież takie przypadki - oby było ich jak najmniej - się zdarzają. Czy pan jest dzisiaj w stanie, jeżeli płatny morderca przygotowuje się do zabójstwa kogokolwiek, go ukarać? Odpowiedź brzmi: nie. A więc trzymanie się takiego doktrynalnego rozwiązania z uwagi na kwestie dowodowe i wynikające z tego tytułu wątpliwości - zostawmy to sądom. Więcej zaufania, myślę, do sądów, panie ministrze. Takie przypadki można by podawać. To jest taki drastyczny przypadek, ale przypadek, który daje do myślenia. Przecież my jako Izba mamy chronić ludzi, a nie dawać szanse mordercom, aby w przypadku przygotowania uniknęli odpowiedzialności karnej. To naszą rolą jako ustawodawcy jest chronić społeczeństwo, a nie dawać wytrychy czy szanse zabójcom, ażeby mogli spokojnie wykonywać te wyroki - podkreślam: wyroki, mówiąc w cudzysłowie - śmierci na osobach, jeżeli są płatnymi mordercami, mimo że, jak wiadomo, bardzo solidnie przygotowują się do takich rzeczy, bo to są - przepraszam za określenie - specjaliści w swojej dziedzinie i inne kraje wyraźnie tego doświadczyły. A więc wydaje mi się, że aspekt dotyczący kwestii dowodowych, panie ministrze, nie jest przekonywający. Kolejna sprawa, na którą pan raczył był zwrócić uwagę, to kwestia oznaczoności kary, co miałoby być wątpliwe z konstytucyjnego punktu widzenia. Otóż, jak pan zapewne zapoznał się z opinią Sądu Najwyższego, bo pan na tę opinię się powoływał, po pierwsze, sankcja bezwzględnie oznaczona jest incydentalna w ustawodawstwie polskim. O tym mówi się w tejże opinii. To po pierwsze. A po drugie, kwestia młodocianego, dotycząca art. 54. Na to samo zwraca uwagę Sąd Najwyższy, twierdząc, że to w jego opinii jest oczywiście niewystarczające, żeby to ustawowa kwestia miała wedle sądu istotniejsze znaczenie niż kwestia sądowego wymiaru kary. Ale jest przecież instytucja nadzwyczajnego złagodzenia. Oczywiście sąd podkreśla - chcę być uczciwy wobec pana i wobec Wysokiej Izby - rzeczywiście sąd mówi, że być może to nie jest wystarczające, ale nieprzypadkowo ta kwestia została wprowadzona, jeżeli dobrze pamiętam, po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, kiedy ta kwestia dotycząca właśnie możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec małoletniego, w tym wypadku sądowego wymiaru kary, miałaby istotne i kluczowe znaczenie. Teraz odniosę się jeszcze do kwestii, które pan poruszył, a które ja też chcę podnieść, naruszenia przepisów konstytucji. Otóż zanim do tego przejdę, zacytuję art. 53 Kodeksu karnego - zasady wymiaru kary i środków karnych. Chodzi o adekwatność, co pan podkreśla, winy do kary w sądowym jej wymierzaniu. Oczywiście ta relacja musi i powinna być zachowana, ale art. 53 stanowi wyraźnie, że sąd wymierza karę według swojego uznania. Chodzi o sądowy wymiar kary w granicach przewidzianych w ustawie. Wokół tego koncentruje się czy oscyluje ten główny spór, który tutaj toczymy, ale jednak w granicach przewidzianych przez ustawę. Co więcej, to nie jest, jak pan twierdzi, tak daleko idące ograniczenie, dlatego że jednak te relacje pomiędzy władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą nie są tak daleko idące, jak się panu wydaje, jak pan tu chce nas przekonać, dlatego że w istocie rzeczy sąd u nas, w systemie kontynentalnym, nie tworzy prawa. To nie jest system amerykański czy pozakontynentalny, anglosaski. Tam jest inna sytuacja, na to zwracam szczególną uwagę. My musimy reagować jako władza ustawodawcza i ta relacja nie będzie taka, jak w systemie pozakontynentalnym. Musimy na to zwracać uwagę, to my musimy reagować. Sąd musi czasami być bardziej elastyczny i ta władza sądownicza musi nie tyle ustąpić, bo nie o to mi chodzi, ale zwracać też uwagę na priorytet kwestii dotyczących właśnie ochrony społeczeństwa. Rolą władzy ustawodawczej jest właśnie wyznaczanie tych granic. Nie chodzi o zbyt głębokie ingerowanie, ale czasami wyznaczanie tych granic, w których sąd będzie działał, bo podkreślam, że sądy działają niezawiśle na podstawie konstytucji oraz w oparciu o ustawy. Materia jest rzeczywiście bardzo delikatna. Możemy się spierać, pewnie pan się będzie spierał ze mną, ja będę się spierał z panem. Wiele osób zgodzi się z panem, ale też wiele osób zgodzi się ze mną. Można się jeszcze wesprzeć argumentacją prawnoporównawczą. Oczywiście wiem, że trybunał słowacki nie będzie w tej sprawie orzekał, ale podkreślam cały czas, że chodzi o kontynentalny system prawa. Słowacy nie mają takich problemów, tam jest 25 lat i dożywocie. Francuzi mają bezwzględnie oznaczoną karę dożywotniego pozbawienia wolności. Cytowałem to tutaj, podkreślałem, ale mogę to panu zacytować po raz kolejny. Nie ma takich problemów. Chodzi o doktrynalne aspekty filozofii prawa, bo to są ważne sprawy. Nie kwestionuję tego aspektu, ale tu mamy do czynienia z żywą materią społeczną i z bezpieczeństwem nas wszystkich, także dzieci, co jest bardzo ważne, i z poczuciem tego, jak powinna wyglądać polityka karna: czy ma być łagodna, czy nie. Kogo chronimy: przestępców czy społeczeństwo przed przestępcami? Odniosę się jeszcze do aspektu dotyczącego wychowania i resocjalizacji. Panie ministrze, te argumenty słyszę od lat, proszę mi wierzyć. Proszę wskazać argumenty czy dowody świadczące o tym, że rzeczywiście resocjalizacja przynosi jakiekolwiek efekty. Odnoszę wrażenie, że trzeba się odwołać do mądrości ludowej. Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci. Oby się kiedyś udawało w niektórych przypadkach resocjalizować tych ludzi. Resocjalizacja jest rzeczą bardzo skomplikowaną, bardzo trudną, być może nieprzynoszącą efektów, ale też elementem post factum. Mówimy jednak o elemencie zapobiegawczym i o twardej, racjonalnej polityce karnej. Jeżeli ktoś chce wracać do społeczeństwa, to nie możemy mu zabraniać resocjalizacji, ale nie możemy też patrzeć na system karny tylko przez pryzmat resocjalizacji. Tymczasem ze strony posłów Ruchu Palikota i Sojuszu Lewicy Demokratycznej słyszę jeszcze więcej, czyli że wszystko jest wynikiem złego wychowania, braku psychologa, braku polityki, przepraszam, i wychowania seksualnego. To jest absolutnie nieprawda, bo gdyby tak było, panie pośle, to pewnie w społeczeństwach wysoko wyedukowanych nie byłoby takich przypadków. Przypomnę ostatni przypadek morderstwa ze względów rasowych, tak bym powiedział, w jednym z krajów skandynawskich. Pan ma tego pełną świadomość. Tam system penitencjarny jest świetnie zorganizowany, a jednak zamordowano brutalnie kilkadziesiąt osób. (Poseł Michał Kabaciński: Zawsze jest patologia.) Oczywiście, w związku z powyższym nie możemy patrzeć na prawo karne przez pryzmat ludzkich słabości czy ułomności. Jesteśmy ludźmi ułomnymi, prosta rzecz, ale prawo powinno być twarde i twardo egzekwowane, o to chodzi. O tym, o czym pan wspomina, mówi się przecież już od bardzo wielu lat, ale efekty, delikatnie rzecz ujmując, panie ministrze, panie pośle, są co najmniej mizerne, żeby nie powiedzieć po prostu żadne. Jeżeli tego nie zmienimy, to przyszłość polityki karnej, niestety, widzę w nie najlepszych barwach. Społeczeństwo cały czas będzie się obawiało, a opinia o Sejmie będzie zła. Dlaczego? Dlatego że my będziemy się zajmować, przepraszam za to stwierdzenie, związkami partnerskimi, a nie ochroną społeczeństwa. Jeżeli w tak kluczowych sprawach, podkreślam, jak zabójstwo dziecka, nie potrafimy osiągnąć konsensusu politycznego, to pytam, w jakich sprawach jesteśmy w stanie go osiągnąć? No w niczym. Zawsze możemy, pan doskonale o tym wie, panie ministrze, przerzucać się argumentami, ale gdzieś ta racjonalność, ten zdrowy rozsądek powinny być jednak zachowane. Gdy mówi pan o systematyce, w porządku, mówi pan o systematyce, ale tu mówimy o zupełnie innym przepisie. Oczywiście te kwestie dotyczące systematyki są podkreślane czy argumentowane, cały czas podnoszone w jednym czy w drugim wymiarze, w jakimkolwiek wymiarze tego aspektu zmian Kodeksu karnego nie podnosilibyśmy. Powiem panu jeszcze jedną rzecz, panie ministrze, o której doskonale pan wie. Faktem jest - mówimy o twardej karalności, oczywiście pomijam sądowy wymiar kary - że sama komisja kodyfikacyjna zauważyła, że wymiar kary jest zbyt niski, bo to jest tylko 15 lat. Komisja kodyfikacyjna proponuje, z czym minister się zgadza, żeby była to kara 20 lat. Sami zobaczcie - jest problem, jeśli chodzi o wysokość kary, a nie elastyczność. Nie chodzi o widełki, przepraszam za określenie, ale o wysokość. Zauważa to komisja kodyfikacyjna. Minister przyznaje, że jest propozycja podwyższenia kary - nie 15, ale 20 lat pozbawienia wolności. Odniosę się do pozostałych aspektów. Oczywiście, panie pośle Kabaciński, nie wiem, jak pan rozumie politykę edukacji seksualnej, ale jestem przekonany, że to absolutnie nie ma najmniejszego znaczenia w kwestiach dotyczących przestępstw z art. 148, szczególnie zabójstwa dzieci. Odnosząc się do pytania, które tu padło. Otóż nie przewidujemy, bo to jest zupełnie jakby inna regulacja. W kwestiach dotyczących zabójstwa dziecka nienarodzonego mówimy o okresie postnatalnym, a nie prenatalnym. To jest szczególna ustawa, reguluje te kwestie. Nie możemy tego po prostu przełamać, regulując w ten sposób art. 148. Kwestia swobody sądów, kwestia orzekania, kwestia dotycząca liczby tych przestępstw. Pan tu przytoczył, panie ministrze, statystyki. My mówimy: nie patrzymy tylko przez pryzmat statystyk, ale przede wszystkim przez pryzmat tego materialnego wymiaru, czyli tej społecznej szkodliwości. Każdy ma swoje sumienie, każdy wie, że zabójstwo dziecka wywołuje gigantyczne kontrowersje, sprzeciw każdego człowieka - intelektualny, emocjonalny, jakiekolwiek ma on przekonanie, bo to jest wartość szczególnie chroniona, tym bardziej że w przepisach kodeksu pojawił przepis, w którym kluczowe znaczenie ma znamię funkcjonariusza publicznego. To znamię też ma kluczowe znaczenie. Na to chcę zwrócić, panie ministrze, uwagę. Pojawiła się taka regulacja i nie wywoływała jakiś wielkich kontrowersji, choć w opinii niektórych doktrynerów rzeczywiście ona te kontrowersje wywołuje. Tu nie ma problemu, żeby jeśli chodzi o funkcjonariusza na służbie, był to typ kwalifikowany. Ale znamię wieku? Pan kwestionuje je dlatego, że mogą być osoby kalekie. Oczywiście zgadzam się z tym. Kalekie, bo takie argumentacji pan użył. Przepraszam, tak to zrozumiałem. Być może nie do końca dobrze zrozumiałem pana intencje. Ale mówię przez pryzmat tego funkcjonariusza - to jest przekonujący argument, żeby to znamię miało istotne znaczenie przy typie kwalifikowanym. Jeszcze kwestie dotyczące innych argumentów, pytań skierowanych do specjalistów czy karnistów, doktrynerów. Otóż nie zwracaliśmy się z pytaniami do różnych osób, bo te stanowiska znamy. One są artykułowane w komentarzach do kodeksów karnych, po co więc pytać, skoro wiemy, jakie to są stanowiska. Stanowiska są różne w tej materii, podzielone w kwestii zaostrzenia karalności chociażby tych najcięższych przestępstw. Część doktryny, która dzisiaj przeważa w sensie takim, że ma większy wpływ, wygrywa ten spór, wygrywa w ten sposób, że jednak ten kodeks jest bardziej liberalny. Pytać się więc nie było potrzeby. Nasi specjaliści uznali, że to rozwiązanie jest racjonalne i dobre. Jako poseł Solidarnej Polski przychylam się do tej opinii, popieram takie rozwiązanie. Wierzę, że podebatujemy, jeśli chodzi o tę materię, że Platforma Obywatelska, nie tylko Platforma, ocknie się, wycofa wniosek o odrzucenie tego projektu. Dziękuję uprzejmie.