Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-03-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Mam przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego zaprezentować stanowisko odnośnie do projektu ustawy zmieniającej Kodeks postępowania karnego. Zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ˝Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej˝. W demokratycznym państwie prawnym podstawową zasadą regulującą stosunki między obywatelem a państwem jest zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Cytuję za śp. dr. Januszem Kochanowskim, byłym rzecznikiem praw obywatelskich: ˝Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na pewności prawa rozumianej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jako pewien zespół cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne. Dzięki tym cechom prawa jednostka ma możliwość podejmowania decyzji o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny˝. Konstytucyjnym fundamentem państwa jest zatem pewność i stabilność prawa. Przywoływano już dzisiaj fakt powołania z końcem 2009 r. Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego przy Ministrze Sprawiedliwości, w skład której weszło 20 absolutnie wybitnych prawników z prof. Andrzejem Zollem na czele. Za swoje priorytetowe zadanie uznała ona przygotowanie gruntownej nowelizacji przepisów postępowania karnego. Reformę procesu karnego przewidzianą w ustawie będącej wynikiem prac komisji kodyfikacyjnej wyróżniało na tle wcześniejszych nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. jej dobre przygotowanie. Ustawa ta poddana została szerokim konsultacjom z przedstawicielami praktyki stosowania norm prawa karnego procesowego oraz przedstawicielami nauki procesu karnego. Projekt ustawy autorstwa rządu, wbrew temu, co twierdzą projektodawcy, nie jest nowelizacją. Projekt ten niweczy efekt kilkuletnich prac komisji kodyfikacyjnej i przywraca stan prawny sprzed 1 lipca 2015 r. Można tu pokusić się o stwierdzenie, że wprowadza swoistego rodzaju staroizację prawa karnego. Odnosząc się do treści ustawy rządowej, jałowa wydaje się dyskusja na temat przewagi kontradyktoryjnego modelu procesu nad modelem inkwizycyjnym. Merytoryczna analiza tego zagadnienia dokonana została kompleksowo przez komisję kodyfikacyjną, która jednoznacznie opowiedziała się za modelem inkwizycyjnym. Wnioskując z działań projektodawców, można powiedzieć, że Prawo i Sprawiedliwość posiada własną - ukrytą komisję kodyfikacyjną, skoro planuje wprowadzić nowy stary model procesu w niespełna 2 miesiące od dnia złożenia projektu ustawy. Model kontradyktoryjny w polskim procesie karnym obowiązuje zaledwie od 8 miesięcy. W warunkach funkcjonowania sądów powszechnych i zwłaszcza prokuratury jest to okres zbyt krótki. Nie jest możliwe, aby tak znacząca zmiana modelu procesu, która się dokonała, została bez przeszkód implementowana i w pełni stosowana w tak krótkim czasie. Naturalnie nowelizacja Prawa karnego wprowadzona przez poprzedni rząd zakładała długie vacatio legis, jednakże nawet półtoraroczny okres w tym wypadku należy uznać za zbyt krótki na w pełni efektywną zmianę systemu. Polskie Stronnictwo Ludowe pragnie wskazać, iż wejście w życie projektowanych zmian istotnie skomplikuje stan prawny. Projektowana ustawa doprowadzi do faktu równoległego obowiązywania trzech porządków procesowych. W sposób jednoznaczny podważa to przywoływaną przeze mnie na wstępie powagę wymiaru sprawiedliwości i godzi w słuszny interes obywateli, których zaufanie do instytucji państwa zostanie istotnie zachwiane. Wobec powyższego Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego nie widzi możliwości, by poprzeć przedłożony projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)