Mówca: Sławomir Jan Piechota
Data: 2020-12-10 (Sejm RP, kadencja 9)

(Wypowiedź posła jest wyświetlana na telebimach) Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! System petycji funkcjonuje w polskim systemie porządku prawnego od jesieni roku 2015. W praktyce Sejmu ten system, jak już wskazała pani przewodnicząca Urszula Augustyn, daje praktyczną możliwość interwencji, zaangażowania obywatelskiego w celu usprawnienia funkcjonowania rozwiązań, które regulują sprawy publiczne. Jak wskazała już pani przewodnicząca Augustyn, do komisji petycji wpływają petycje, których celem jest zmiana ustaw, bo w tym zakresie Sejm posiada kompetencje. Właśnie dlatego do marszałka Sejmu kierowane są tego rodzaju petycje. W imieniu Komisji do Spraw Petycji przedstawiam projekt ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego. Projekt zawarty jest w druku nr 178, który został skierowanym do marszałka Sejmu 18 grudnia 2019 r. Zatem niestety projekt dość długo czekał na rozpatrzenie. Mam nadzieję, że dzisiejsze pierwsze czytanie przyspieszy procedowanie nad nim. Projekt powstał w wyniku rozpatrzenia petycji skierowanej do marszałka Sejmu. Jego celem jest usprawnienie postępowania administracyjnego. Ustawa doprecyzowuje termin, w jakim organ odwoławczy zwraca akta sprawy organowi I instancji - niezwłocznie, jednak nie wcześniej niż po upływie termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje obecnie kwestii związanej ze zwrotem akt sprawy organowi I instancji przez organ odwoławczy. W praktyce część organów odwoławczych zwraca akta sprawy organowi I instancji niezwłocznie po wydaniu przez siebie decyzji niezależnie od tego, czy jej istotą jest utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, czy jej uchylenie. Prowadzi to niekiedy do sytuacji, w której część akt sprawy znajduje się w dyspozycji organu I instancji pozostała zaś część - w dyspozycji organu odwoławczego, bowiem akta wytworzone przez organ odwoławczy nie są przekazywane do organu I instancji, lecz pozostają nadal w posiadaniu organu odwoławczego. Jeżeli decyzja administracyjna jest zaskarżana przez stronę do sądu administracyjnego, organ odwoławczy musi zwrócić się do organu I instancji o ponowne przekazanie akt danej sprawy, aby móc następnie przekazać otrzymaną skargę, jak stanowi przepis, wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni. Tak wynika z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie postępowanie organów odwoławczych powoduje dodatkowe i zbędne koszty w postępowaniu administracyjnym. Chodzi o koszty przesyłek, użytych materiałów, czas pracy pracowników. Dla strony wnoszącej skargę taka praktyka postępowania organów administracji utrudnia zapoznanie się z aktami sprawy, a tym samym sporządzenie skutecznej skargi. Wynika to z faktu, że siedziby organów administracji publicznej różnych instancji nierzadko są od siebie znacznie oddalone; w skrajnych przypadkach może to być nawet odległość kilkuset kilometrów. Aby zapoznać się z aktami sprawy, strona musi udać się w podróż do dwóch różnych miejsc albo złożyć dwa wnioski o wydanie jej kserokopii dokumentów z akt sprawy. Czas, jaki strona ma na sporządzenie skargi, jest zatem faktycznie skrócony, bowiem w czasie gdy akta sprawy są transportowane z siedziby organu odwoławczego do organu I instancji, strona nie ma do nich dostępu. Istotą proponowanego rozwiązania jest wprowadzenie zasady, że organ odwoławczy zwraca akta sprawy organowi I instancji niezwłocznie, nie wcześniej jednak niż po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego - a więc organ ten zatrzyma akta sprawy, oczekując na ewentualną skargę do sądu administracyjnego. Rozwiązanie podobne do proponowanego w niniejszym projekcie zostało wprowadzone w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Art. 234a tej ustawy, dodany na skutek interwencji rzecznika praw obywatelskich ustawą z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, stanowi, że organ odwoławczy zwraca akta sprawy organowi I instancji nie wcześniej niż po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Analogiczne rozwiązanie przyjęto także w ustawie z 17 listopada 1964 r. (Dzwonek) - Kodeks postępowania cywilnego, gdzie art. 389 przewiduje, że po bezskutecznym upływie terminu do zaskarżenia wydanego wyroku sąd II instancji zwraca akta sądowi I instancji, a zatem - po bezskutecznym upływie terminu do zaskarżenia. Projekt ustawy został w komisji przyjęty, co chciałbym szczególnie podkreślić, jednomyślnie. Przed uchwaleniem w komisji projekt był uzgadniany ze wszystkimi zainteresowanymi, w tym z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji. W ramach tych uzgodnień komisja rutynowo wyjaśniała, czy w zakresie objętym petycją nie są prowadzone prace, które obejmowałyby tę problematykę, a w szczególności czy rząd nie przygotowuje projektu ustawy obejmującej także kwestie zawarte w przedkładanym projekcie. Wobec projektu przyjętego przez Komisję do Spraw Petycji nie były zgłaszane zastrzeżenia. Uzupełniająco pragnę zaznaczyć, iż Komisja do Spraw Petycji, rozpatrując petycję, jest związana jej zakresem, dlatego też projekt odnosi się wyłącznie do kwestii będącej przedmiotem petycji. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)