PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Cieszę się, że jest z nami wiceminister Karnowski, bo pan minister Szymański słucha, ale nie słyszy. Odnosi się w swoim wystąpieniu do czegoś, czego ja nie mówiłem. Opowiada o rzeczach przeciwnych do tego, o czym mówiłem w swoim wystąpieniu w imieniu koła. Może też muszę poinformować pana ministra, że wszystkie osoby, które należą do mniejszości, muszą być obywatelami polskimi, nie tylko Kaszubi. Może pan o tym nie wie. Chciałbym zapytać pana ministra: Dlaczego rząd proponuje punktową ustawę dla województwa pomorskiego, zamiast przedstawić kompleksową reformę samorządu terytorialnego? Czy po ponad 35 latach od reformy gminnej i prawie 30 latach od reformy powiatowo-wojewódzkiej rząd uważa obecny model samorządu za nadal wystarczający? (Dzwonek) Jakie mniejsze gminy otrzymają gwarancje, że nie zostaną zdominowane przez największe miasta metropolii? Dziękuję.
Mówca: Kacper Płażyński
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! My się obawiamy, że powołując ten związek metropolitalny, czyli powielając kompetencje już istniejących samorządów, stworzymy strukturę poza demokratyczną kontrolą, która będzie służyła tworzeniu synekur i wydawaniu pieniędzy nie na to, na co potrzeba, tylko na widzimisię czy na kolegów, znajomych królika. Dlatego pytam pana, panie ministrze: Dlaczego w tym projekcie nie może być zapisane 90% tych środków, prawie 500 mln zł rocznie, na inwestycje, a 10% na administrowanie, czyli na biurokrację? Chcielibyśmy mieć pewność, że te pieniądze po prostu nie przepadną, ale rzeczywiście będą służyć społeczeństwu. (Oklaski)
Mówca: Włodzimierz Tomaszewski
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Współpraca metropolitalna do tej pory nie powstała w większym zakresie, ponieważ zawsze pojawiała się ta debata, od początku odrodzenia samorządu, że mały będzie dominowany przez dużego. Pewne praktyki, jak tutaj zostało wymienione, już są, chociażby w tej metropolii śląskiej. Najważniejsze jest jednak to, żeby odpowiedzieć na pytanie, co oferujemy innym, skoro np. do zespołu pomorskiego trafi 0,5 mld zł więcej. Innym, tzn. tym miastom, ale również tym małym obszarom, także wiejskim. W minionych latach odpowiedzią na to chociażby było to, że były pieniądze na inwestycje. Jeżeli systemowo nie wesprzemy innych terytoriów, także tych małych, z pewną preferencją dla inwestycji, to zawsze będzie zadra, że tamci dostają, a ci mniejsi, którzy powinni być traktowani w sposób zrównoważony (Dzwonek), nie będą tych pieniędzy mieli. To jest podstawowe wyzwanie dla państwa, którzy preferują tego typu rozwiązania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego pisze tak, cytuję. Wzrost zróżnicowań wewnątrzregionalnych: największe korzyści odnotowały powiaty już wcześniej dynamicznie się rozwijające. W najsłabszych gospodarczych częściach GZM efekt był marginalny lub w skrajnych przypadkach - nawet ujemny. W rezultacie obserwowany jest pozytywny wpływ metropolii na rozwój gospodarczy przy jednoczesnym zwiększeniu różnic wewnątrzregionalnych. Po pierwsze, jakie mechanizmy wprowadziliście, żeby tych błędów nie popełniać? Pan mówi, że będzie lepiej, więc proszę nam zademonstrować czy powiedzieć, jakie to są mechanizmy. Po drugie, nie ma mniejszości kaszubskiej. Kaszubi zawsze trzymali z Bogiem, z Polską i byli patriotami. Są przede wszystkim Polakami. Nie ma mniejszości kaszubskiej. Pan powiedział, że jest mniejszość kaszubska. Pozdrawiamy Kaszubów. (Dzwonek) Po trzecie, pani Pomaska mówi, że reprezentuje 1,5 mln mieszkańców. (Poseł Agnieszka Pomaska: Ale grzeczniej może.) My mamy 2,2 mln, pani poseł, więc rozumiem, że reszta naszego województwa nie skorzysta z tej metropolii. Ostatnie pytanie. Chciałabym zapytać, dlaczego samorządy mają oddawać kompetencje, skoro same najlepiej znają potrzeby mieszkańców, i to jest pytanie samorządów. Dziękuję. (Oklaski) (Poseł Agnieszka Pomaska: Gumkę zluzuj.)
Mówca: Urszula Koszutska
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Metropolie stanowią kolejny etap urbanizacji. Zwiększają potencjał gospodarczy, generują innowacje oraz dają szansę na nowe miejsca pracy. Poszczególne gminy wchodzące w skład metropolii mogą wspólnie rozwiązywać lokalne wyzwania: klimatyczne, przestrzenne, transportowe oraz te, które są przed nami, czyli depopulacyjne. Współpraca w województwie śląskim w ramach związku metropolitarnego od 2017 r. przebiega pozytywnie. Potrzebne są jednak dodatkowe możliwości prawne pozwalające na podejmowanie kolejnych wyzwań społeczno-gospodarczych, chociażby tych dotyczących gospodarowania śmieciami. Mam zatem pytania. Pierwsze: Czy metropolie będą mogły budować spalarnie? Drugie pytanie dotyczy środków finansowych po to, aby zabezpieczyć cele podejmowane w metropoliach. Czy nowelizacja ustawy zapewni należyte wsparcie finansowe dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz tej nowo tworzonej metropolii pomorskiej? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt przewiduje, że związek metropolitalny będzie mógł wydawać uchwały oraz rekomendacje wpływające na działalność gmin i powiatów. Budzi to wątpliwości w kontekście samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, które działają we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Jak projektodawca zamierza zapewnić, że nie będą zabierane kompetencje gminom, co w praktyce może skutkować ograniczeniem ich samodzielności? Prawdziwym testem będzie to, czy poprzecie wprowadzenie zasady podwójnej większości. Tak można zabezpieczyć interes mniejszych gmin, dzięki czemu decyzje nie będą podejmowane ponad ich głowami. Dziękuję.
Mówca: Kazimierz Plocke
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałkini! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Projekt ustawy metropolitalnej ma na celu przede wszystkim zintegrowanie samorządów wszystkich szczebli na Pomorzu. Ma także na celu polepszenie życia wszystkich mieszkańców województwa pomorskiego. Samorząd się sprawdził i to doceniają wszystkie strony polityczne już od początku, czyli 1990 r. Warto o tym pamiętać. Rzeczywiście ten projekt to nowy szczebel samorządu, ale nie bójmy się tego samorządu, dlatego że on jest po to, żeby rozwiązywać i zbiorowe, i indywidualne potrzeby naszych mieszkańców, zatem popierajmy ten projekt. Myślę, że jest ta wola i że będą dobre rozwiązania. Dziękuję samorządowcom za udział w procesie tworzenia tego bardzo ważnego projektu. (Dzwonek) Myślę, że historia pokaże, że wy mieliście rację. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Jacek Karnowski
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Pani Minister! Panie Ministrze! Szanowni Przyjaciele Samorządowcy! Postaram się odpowiedzieć na część pytań, m.in. tych związanych ze środkami unijnymi. Rząd premiera Donalda Tuska już w zeszłym roku podjął decyzję, że 44% środków finansowych ma być dystrybuowanych przez marszałków, a także że dalej mają istnieć ZIT-y. Pieniądze dla mniejszych ośrodków są natomiast m.in. w programach rozwoju obszarów wiejskich czy w lokalnych grupach wsparcia. Zresztą nasz rząd doprowadził do tego, że środki z KPO na zadania związane z kanalizacją i wodą zostały dla małych gmin zwiększone z 0,9 mld zł do 2,4 mld zł. Także nasze ministerstwo funduszy wprowadziło nową ustawę o związkach rozwojowych. Te związki rozwojowe mają powstać w następnych 82 ośrodkach. Natomiast to, jak się ułożą stosunki w metropolii, zależy od samych samorządowców. Nie polega to na tym, że my będziemy ustalali, jak samorządowcy będą się rządzić na swoich obszarach rozwojowych czy jak będą rządzić metropolią. To powinno zależeć od nich. Jeżeli oni się zgadzają na taki czy inny podział kompetencji, to to jest ich kompetencja. My jako rząd odpowiadamy na ich projekt ustaw metropolitalnych, a nie tworzymy własny. Na tym polega mądrość tego rządu, żeby być za decentralizacją, żeby patrzeć na mądrość społeczności lokalnych. (Głos z sali: Tak jest.) To społeczności lokalne same powinny decydować o tym, jak wspierać słabszych. Tak właśnie jest na Pomorzu, o czym powinni wiedzieć posłowie z Pomorza. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Jarosław Wałęsa: Brawo!)
Mówca: Lidia Czechak (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam wrażenie, że na tej sali głos mają tylko zwolennicy utworzenia metropolii, ale samorządy z Pomorza mają wiele pytań i obaw w związku z tym projektem. 1. Dlaczego obecne formy współpracy samorządów są niewystarczające i potrzebna jest nowa ustawa? 2. Jakie konkretne problemy mieszkańców rozwiąże ta metropolia, których dziś nie da się rozwiązać inaczej? 3. Dlaczego projekt pojawia się właśnie teraz? 4. Ile będzie kosztować utworzenie i funkcjonowanie związku metropolitalnego rocznie? 5. Kto zapłaci za nową administrację: państwo, samorządy czy mieszkańcy? 6. Ile środków stracą poszczególne gminy w wyniku przekazania części dochodów do metropolii? 7. Czy rząd przedstawił analizę kosztów i korzyści dla każdej gminy objętej projektem? 8. Jakie są gwarancje, że pieniądze nie będą trafiały głównie do największych miast? 9. Jak projekt zabezpiecza mniejsze gminy przed dominacją Gdańska, Gdyni i Sopotu? 10. Czy głos małej gminy będzie miał realne znaczenie, czy tylko symboliczne? 11. Kto faktycznie będzie podejmował decyzje: mieszkańcy, samorządy czy wąskie kierownictwo metropolii? 12. Dlaczego tworzy się kolejny szczebel władzy, zamiast wzmacniać istniejące samorządy? 13. Według jakich kryteriów wybrano gminy wchodzące do związku? 14. Dlaczego jedne samorządy mają wejść do metropolii, a inne zostały pominięte? 15. Czy gminy będą mogły dobrowolnie zrezygnować z uczestnictwa? Jeśli nie - dlaczego? 16. Jakie kompetencje zostaną odebrane gminom i powiatom? 17. Czy decyzje planistyczne lokalnych władz będą mogły być blokowane przez metropolię? 18. Czy projekt nie ogranicza konstytucyjnej samodzielności samorządów? 19. Jakie konkretne korzyści odczuje przeciętny mieszkaniec małej gminy oddalonej od Trójmiasta? 20. Czy mieszkańcy byli pytani o zdanie w referendum lub konsultacjach? 21. Co z gminami, które nie mają problemów typowo metropolitalnych, a będą musiały współfinansować system? 22. Jakie są realne efekty działania podobnych rozwiązań w innych regionach Polski? 23. Co się stanie, jeśli projekt okaże się nieefektywny - czy przewidziano możliwość likwidacji lub reformy? 24. Czy rząd bierze odpowiedzialność za ewentualny wzrost biurokracji i kosztów? 25. Czy to projekt dla mieszkańców Pomorza, czy dla politycznego wzmocnienia największych miast? 26. Czy rząd nie tworzy kolejnej instytucji tylko po to, by rozdawać stanowiska? 27. Dlaczego samorządy mają oddawać kompetencje, skoro same najlepiej znają potrzeby mieszkańców? 28. Czy ten projekt nie pogłębi podziału między Trójmiastem a resztą Pomorza?
Mówca: Anna Gembicka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W uzasadnieniu i w przepisach tej ustawy bardzo często pojawiają się słowa: innowacyjność, konkurencyjność, rozwój gospodarczy. To brzmi dobrze, tylko pojawia się zasadnicze pytanie: Co za tym realnie stoi? Bo kiedy czytamy tę ustawę dokładnie, widzimy, że związek metropolitalny może wspierać innowacje, może współpracować z uczelniami, może rozwijać gospodarkę. Ale gdzie są konkretne narzędzia? Bo aby wspierać innowacyjność, potrzebne są zachęty dla przedsiębiorców, konkretne programy wsparcia innowacji, wskazanie strategicznych branż. Dlatego mam kilka pytań: Jakie dokładnie instrumenty ma mieć związek metropolitalny, żeby realnie zwiększać innowacyjność regionu? Czy są planowane konkretne programy, ulgi, wsparcie dla firm, czy pozostajemy na poziomie ogólnych deklaracji? Czy decyzje metropolii nie doprowadzą do marginalizacji mniejszych gmin? W jaki sposób zapewniona będzie realna równowaga głosów, skoro największe miasta, jak Gdańsk, Gdynia, Sopot, będą miały dominującą pozycję? Jakie są konkretne cele tej metropolii na najbliższe lata? Czy rząd przedstawił mierzalne efekty, które mają zostać osiągnięte, np. skrócenie czasu dojazdów, integracja transportu, konkretne inwestycje?
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To jest projekt, który dotyka bardzo konkretnej rzeczy: jak zarządzać obszarem, który w praktyce już dziś funkcjonuje jako jedna metropolia. Bo mieszkańcy Trójmiasta i okolic nie żyją w granicach jednej gminy. Oni: - mieszkają w jednej, pracują w drugiej, - dzieci uczą się w trzeciej, - codziennie przemieszczają się między nimi. A system zarządzania nadal jest rozproszony. I ten projekt próbuje to uporządkować. Tworzy związek metropolitalny, czyli formalne zrzeszenie gmin i powiatów, które: - ma osobowość prawną, - wykonuje zadania publiczne we własnym imieniu, - obejmuje obszar powiązany funkcjonalnie i zamieszkany przez co najmniej 1 mln mieszkańców. To nie jest więc nowa ˝warstwa administracji˝. To jest próba dopasowania państwa do realnego życia ludzi. Ale trzeba powiedzieć jasno: to rozwiązanie ma dwie strony. Z jednej strony: - lepsze planowanie transportu, - spójna polityka przestrzenna, - koordynacja inwestycji, - realna możliwość myślenia o regionie jako całości. Z drugiej strony: - nowe centrum decyzyjne, - nowe kompetencje, - nowe finanse, - i pytanie: gdzie kończy się samodzielność gmin, a zaczyna metropolia? Bo ustawa wprost mówi, że związek wykonuje zadania w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. I to jest klucz. Dlatego to nie jest tylko projekt organizacyjny. To jest projekt o tym, jak dzielimy władzę między samorządy.
Mówca: Mariusz Krystian (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania 1. Czy projektowana ustawa przewiduje wystarczające i stabilne źródła finansowania związku metropolitalnego, w szczególności udział w PIT, oraz czy przeprowadzono analizę ich adekwatności do powierzonych zadań? 2. W jaki sposób projekt rozstrzyga podział kompetencji pomiędzy związek metropolitalny a jednostki samorządu terytorialnego, aby uniknąć dublowania zadań i sporów kompetencyjnych? 3. Czy udział gmin w związku metropolitalnym ma charakter w pełni dobrowolny oraz jakie są przewidziane mechanizmy przystępowania do związku i występowania z niego? 4. Jakie kluczowe zadania publiczne zostaną przekazane związkowi metropolitalnemu, w szczególności w zakresie transportu zbiorowego i planowania przestrzennego, oraz czy są one spójne z obecnymi kompetencjami samorządów?
Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Jakie ryzyka dla spójności państwa i nadzoru administracyjnego widzi rząd w dopuszczeniu tworzenia związku transwojewódzkiego (art. 1 ust. 5), skoro może to prowadzić do sporów kompetencyjnych między różnymi wojewodami i regionalnymi izbami obrachunkowymi? W jaki sposób rząd zamierza zapobiec marginalizacji mniejszych gmin wiejskich wchodzących w skład związku, skoro system głosowania w zgromadzeniu (art. 34) premiuje największe ośrodki miejskie?
Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 20-letnia Julia miała przed sobą całe życie. Przyjechała w lutym do szpitala na planowy prosty zabieg. Zmarła, bo rozwinęła się sepsa, ale nie było dla niej miejsca na intensywnej terapii. Bo w Polsce koalicji 13 grudnia nie ma miejsca dla chorych. W kolejkach do lekarzy i badań czeka już prawie 5,5 mln ludzi. Ponad 1 mln z nich w stanie zagrażającym ich życiu. Po obcięciu limitów pilne badania czy operacje zaćmy są przekładane na przyszły rok. Nawet na przyjazd karetki można już się nie doczekać, bo w całej Polsce ratownicy przyjeżdżają po przepisowym maksymalnym czasie. Coraz częściej za późno. Dramatem jest neurologia dziecięca. Kolejki wydłużyły się jedenastokrotnie, w poradniach hematologicznych wzrosły dwukrotnie. A emerytom chcą zabrać darmowe leki. Twój rak czy zawał, Polaku, muszą poczekać, bo rząd Donalda Tuska jest dzisiaj zajęty rozdawaniem środków z KPO prywatnym lecznicom. Co piąty szpital onkologiczny w Polsce, który dostał wsparcie z KPO, jest w prywatnych rękach. Jesteśmy świadkami cichej prywatyzacji polskiej służby zdrowia, celowego prowadzenia do upadku publicznych szpitali, w tym szpitali powiatowych, i systemowego wstrzymania badań w Narodowym Funduszu Zdrowia. W Polsce Tuska masz się leczyć, Polaku, prywatnie. Albo umieraj. (Oklaski)
Mówca: Włodzimierz Skalik
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dzięki Ukraińcom wiemy, co znaczy bohaterska walka w obronie własnego kraju. To są słowa Donalda Tuska wypowiedziane niedawno na polsko-ukraińskiej konferencji w Rzeszowie. Donald Tusk kieruje je do narodu polskiego z jego ponadtysiącletnią historią. Kieruje je do narodu, który zwyciężył pod Cedynią, który pokonał Krzyżaków pod Grunwaldem, który pod Kłuszynem pokonał armię moskiewsko-szwedzką, co otworzyło Polakom drogę do Moskwy, który zatrzymał hordy tatarskie pod Wiedniem, który przetrwał mimo utraty niepodległości przez długie 123 lata, który w 1920 r. zatrzymał bolszewików pod Warszawą i uratował Europę, który stworzył unikalne w skali światowej Polskie Państwo Podziemne, który obalił komunistyczny system, którego inni bali się ruszać. To odesłanie do postawy Ukraińców to wielka kompromitacja Donalda Tuska. Jeszcze tego brakuje, aby Tusk kazał nam brać przykład z dokonań banderowców z lat 40. i 50. ubiegłego wieku. Hańba!
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Senat Rzeczypospolitej Polskiej przekazał 30 tys. zł publicznych pieniędzy dla Fundacji Otwarty Dialog na przeprowadzenie szkolenia. Szkolenie przeprowadziła Marta Lempart. Z nagrań wynika, że uczestników uczono, jak omijać przepisy dotyczące finansowania działalności politycznej, jak wykorzystywać organizacje pozarządowe jako pośredników oraz jak sięgać po środki z zagranicy, by wpływać na debatę publiczną i wyniki wyborów. I to nie są żadne domysły. To są konkretne treści ze szkoleń finansowanych przez państwo. Padają przykłady działań w środowiskach, jak Akcja Demokracja, które brały udział w kampaniach politycznych uderzających w jednych kandydatów, a wspierających innych. Mamy do czynienia z sytuacją, w której publiczne pieniądze są wykorzystywane do uczenia mechanizmów obchodzenia prawa wyborczego. Mamy wątek zagranicznego finansowania i wpływania na wyniki wyborów. To uderza w sam rdzeń demokracji. Państwo powinno takie działania ścigać, tymczasem je finansuje. To jest kompromitacja instytucji państwa. To jest przyzwolenie na nielegalne finansowanie kampanii i ingerencję z zewnątrz w polskie wybory. Nie ma na to naszej zgody. Należy zmienić przepisy wyborcze tak, by ścigać obce wpływy w kampaniach wyborczych i karać ludzi i organizacje, którzy w tym uczestniczą.
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dzisiejsze oświadczenie poselskie chciałem wygłosić na cześć zmarłego 28 kwietnia 1956 r. Stanisława Wyrwińskiego. Inżynier Stanisław Wyrwiński był polskim leśnikiem, działaczem na rzecz leśnictwa i łowiectwa, twórcą i propagatorem pozdrowienia: ˝Darzbór!˝. Urodził się w Wadowicach, kształcił się w Krakowie, następnie studiował w Li?ge oraz w Akademii Leśnej w Hanowerze. Odbywał także praktyki leśne w Wielkopolsce. Podczas I wojny światowej angażował się w działalność konspiracyjną na rzecz niepodległości. Wyrwiński jest autorem tekstu ˝Hymnu Leśników Polskich˝ wykonywanego do melodii ˝Marszu Pierwszej Brygady˝, gdzie w tekście znajduje się zawołanie: ˝Darzbór!˝. Pozdrowienie: ˝Darzbór!˝ pochodzi z Wielkopolski, gdy w latach 20-lecia międzywojennego, u progu kształtowania się polskiej niepodległości, Wyrwiński świadomie postanowił zastąpić niemieckie: waldheil polskim pozdrowieniem: ˝Darzbór!˝, wiążąc dumę narodową z głęboką więzią z ojczystą przyrodą. Z czasem zawołanie: ˝Darzbór!˝ stało się integralną częścią etyki i kultury leśników, przyrodników, ekologów oraz myśliwych w całej Polsce. Zawołanie stało się również bliskie wszystkim tym, którym droga do wolnej, niepodległej Polski i suwerennej Polski jest bliska. Pozdrowienie: ˝Darzbór!˝ to wyraz szacunku i braterstwa. Przetrwało próbę czasu i dzisiaj jest używane nie tylko przez leśników czy myśliwych, ale przez tych wszystkich, dla których las jest miejscem pracy, spokoju i piękna przyrody. Dziękuję uprzejmie. Darzbór! Bo to polskie zawołanie. (Oklaski) (Poseł Bogumiła Olbryś: Darzbór!)
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Stoję dziś w obronie takich miejsc jak Dom Chłopaków w Broniszewicach. Miejsc, które nie są instytucją w zimnym, urzędowym znaczeniu tego słowa. Są domem, są bezpieczną przystanią dla osób z najcięższymi niepełnosprawnościami, które wymagają całodobowej, specjalistycznej i pełnej miłości opieki. Nie wolno nam tworzyć prawa wyłącznie zza biurka. Nie wolno przykładać jednej miary do wszystkich dzieci, dorosłych, rodzin i placówek. Oczywiście każde dziecko powinno mieć rodzinę, bliskość i opiekę w środowisku domowym. Ale musimy mieć odwagę powiedzieć prawdę. Są sytuacje, w których ani rodzina biologiczna, ani zastępcza nie są w stanie zapewnić opieki przez 24 godziny na dobę. Są osoby, które przez całe życie będą potrzebowały wsparcia, rehabilitacji, pielęgnacji i obecności drugiego człowieka. Dom Chłopaków w Broniszewicach pokazuje, że opieka instytucjonalna nie musi oznaczać bezduszności. Może oznaczać rodzinność, ciepło, stabilizację i godność. Tam nie kończy się miłość w dniu 18. urodzin. Tam nikt nie zostaje wypchnięty z systemu tylko dlatego, że zmieniła się rubryka w dokumentach. Dlatego apeluję do rządu i ministra rodziny, pracy i polityki społecznej: reformujmy system, ale nie niszczmy tego, co już działa. Wzmacniajmy rodziny zastępcze, rozwijajmy wsparcie środowiskowe, ale zostawmy bezpieczne miejsca tym, którzy bez tej opieki nie poradzą sobie w życiu. Państwo powinno stać po stronie najsłabszych. A dzisiaj najsłabsi potrzebują nie eksperymentów, lecz pewności, że ich dom pozostanie domem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Bogumiła Olbryś
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 40 lat po tragicznej sytuacji w Czarnobylu, 26 kwietnia br. minęły cztery dekady od największej katastrofy jądrowej w historii świata. Jej skutki są dziś lepiej zrozumiane, ale wciąż nie w pełni zamknięte. Bilans po 40 latach. Wzrost zachorowań na raka tarczycy u osób, które jako dzieci były narażone na radioaktywny jod 131. Wzrost zachorowań na choroby układu krążenia, na zaćmę oraz skutki psychospołeczne. W Polsce płyn Lugola decyzją z 1986 r. był działaniem ostrożnościowym wobec jodu 131. Dziś ocenia się go jako ograniczający ryzyko chorób tarczycy przy ówczesnej niepewności informacyjnej. Katastrofa przebudowała globalne podejście do bezpieczeństwa jądrowego. Monitoring środowiskowy, procedury kryzysowe i międzynarodowa współpraca zostały znacząco wzmocnione. Wojna na Ukrainie dodała nowe ryzyka. Epizody w postaci uszkodzeń infrastruktury ochronnej i przerwy w pracach serwisowych przypomniały, że Czarnobyl to nadal zamrożony, a nie zamknięty temat - wciąż uczy pokory wobec nieznanych i nowych technologii. Dziękuję. (Oklaski)