Mówca: Andrzej Kosztowniak
Data: 2021-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Szanowni Państwo! Prowadzimy debatę nad wykonaniem budżetu 2020 r., budżetu wyjątkowego chyba pod każdym względem z racji tego, co 15 marca stało się nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. W połowie marca 2020 r. na skutek wybuchu pandemii COVID-19 światowa gospodarka doświadczyła negatywnego szoku podażowo-popytowego na niespotykaną skalę, który wpłynął w dość istotny sposób na przebieg procesów makroekonomicznych w Polsce oraz w pozostałych krajach dotkniętych pandemią, w tym nagłego wyhamowania aktywności gospodarczej i załamania dotychczasowych trendów w większości kategorii makroekonomicznych. Sytuacja wywołana COVID-19 wymusiła aktualizację podstawowych parametrów budżetowych i makroekonomicznych. Myślę, że co do tego wszyscy się zgadzamy. Szanowni Państwo! Zawieszenie stabilizującej reguły wydatkowej przez Komisję Europejską - nie, jak mówią niektórzy na tej sali, przez polski rząd - było sygnałem, jeśli chodzi o możliwość zastosowania bardzo wielu instrumentów finansowych przez poszczególne państwa, aby ratować gospodarki, zresztą nie tylko europejskie, ale też światowe. Wobec wybuchu pandemii COVID-19 natychmiastową odpowiedzią rządu był szereg podejmowanych jednocześnie i stale modyfikowanych, stosownie do zgłaszanych potrzeb i oczekiwań, działań zorientowanych przede wszystkim na ochronę. Tutaj należy podkreślić ochronę zdrowia, a także miejsc pracy i zapewnienie bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw i obywateli. Osiągnięciu tego celu posłużyło przede wszystkim stworzenie całego systemu antykryzysowego, w skład którego wchodziły pakiety ustaw, także pakiet ustaw zwany tarczą finansową. Dzięki powyższym działaniom w Polsce udało się uniknąć, szanowni państwo, przerwania łańcucha dostaw, o czym tutaj już wielu mówiło, a więc np. utrzymania wysokiego poziomu eksportu, masowych upadłości polskich przedsiębiorstw, polskich firm, dlatego mamy tak dobry wskaźnik bezrobocia, utraty płynności przez przedsiębiorstwa - i tutaj bardzo niski ukłon w stronę nie tylko rządu, ale również Narodowego Banku Polskiego, który we właściwym czasie zastosował, również w trybie natychmiastowym, instrumenty, które pozwoliły przedsiębiorstwom na utrzymanie, tak jak powiedziałem, płynności - a tym samym znaczącego wzrostu bezrobocia i dramatycznego pogorszenia się sytuacji gospodarstw domowych. Zgodnie z danymi Eurostatu Polska w styczniu 2021 r. po raz pierwszy w historii miała najniższe bezrobocie w Unii Europejskiej. Myślę, że to jest bardzo dobry pierwszy komentarz do całej sytuacji związanej z wykonaniem budżetu, ale również ze stosowaniem poszczególnych instrumentów, które pozwalają na w miarę normalne przejście przez to, co nazywamy wielkim tąpnięciem gospodarczym, nie tylko w Polsce, ale też w Europie czy na świecie, związanym z COVID-19. Dane opublikowane przez GUS wskazują, że sytuacja gospodarcza w Polsce w 2020 r. okazała się generalnie lepsza niż ta przewidywana na etapie przygotowywania scenariusza makroekonomicznego do nowelizacji ustawy budżetowej, która nastąpiła w październiku 2020 r. Wiele tutaj mówimy, padają takie słowa, o bajkach. Niektórzy mówią nawet o barbarzyństwie. Żebyśmy specjalnie tym bajkom nie ulegali, to może podam kilka wskaźników makroekonomicznych i liczb, z którymi chyba najciężej się dyskutuje, a które najłatwiej, szanowni państwo, interpretować. Poziom PKB w Polsce określony na początku, w pierwszym budżecie, bo pamiętajmy, że on był nowelizowany, był na poziomie 3,7%. Realizacja nastąpiła na poziomie 2,7% in minus. Można powiedzieć, że to źle. Oczywiście w relacji do tego, co zakładaliśmy na początku roku, w ogóle nie wiedząc, czym będzie pandemia, można tak powiedzieć, ale zestawiając to z wartością 6,4% na minusie dla Unii Europejskiej, można powiedzieć, że jest to bardzo dobry wynik, choć na pewno żadne z nas nie chciałoby takiego wyniku w normalnej sytuacji gospodarczej, bo wtedy rzeczywiście byłoby to wartością negatywną. Ale pamiętajmy o tym, że poziom PKB w Polsce był prawie 2,5 razy lepszy niż w Unii Europejskiej. Gospodarka Unii Europejskiej skurczyła się o 6,4 punktu, a gospodarka polska - tylko i wyłącznie o 2,7, w relacji do tego, co planowaliśmy. Rzeczywiście spadło spożycie indywidualne, o 3,1%, spadły też inwestycje, ale tutaj też trzeba jasno powiedzieć, że inwestycje na tym poziomie zostały podtrzymane przede wszystkim dzięki temu, w jaki sposób państwo polskie zareagowało na cały kryzys, pompując gigantyczne pieniądze w sferę inwestycji krajowych - myślę tutaj o inwestycjach państwowych, wprost: rządowych - ale również w samorządy. Jedna z posłanek wspomniała o eksporcie. Rzeczywiście ten współczynnik, ta wartość eksportu, w 2020 r. wypadł znakomicie. Eksport na poziomie minus 0,2% w relacji do zakładanego to znakomity wynik, patrząc na skalę Unii Europejskiej. Były państwa, w których poziom eksportu spadał o kilka, kilkanaście, nawet do kilkudziesięciu, procent. Tutaj bardzo niskie ukłony przede wszystkim dla dwóch obszarów: dla produkcji przemysłowej w Polsce, która została utrzymana na bardzo wysokim poziomie, dzięki silnemu wsparciu polskiego rządu, tarczom antykryzysowym i tarczom finansowym, ale również bardzo silnemu wsparciu Narodowego Banku Polskiego, o którym dosłownie za chwilę, i dla dużego eksportu rolnego. Deficyt budżetu państwa na poziomie minus 3,7% w stosunku do PKB. Dużo mówiliście państwo o długu publicznym. Dług publiczny rzeczywiście wzrósł do poziomu 57%, ale jeżeli popatrzymy na te wartości, które są w Unii Europejskiej, zobaczymy, że dług w Unii Europejskiej sięga 92,5%, jeśli dobrze czytam z zestawienia. To pokazuje, szanowni państwo, że dług publiczny wzrastał wszędzie i to nie jest tylko problem Polski, ale to jest problem wzrostu długu publicznego na całym świecie, myślę, że do tej pory niespotykanego w niektórych obszarach naszego globu nawet w trakcie II wojny światowej. Rzeczywiście państwa na świecie pożyczyły mnóstwo pieniędzy, wpompowały je w swoje gospodarki - patrz Stany Zjednoczone, patrz również Unia Europejska. Dynamika płac. W Polsce został utrzymany realny wzrost płac - realny wzrost płac to 1,6%. I przejdę, szanowni państwo, do stóp procentowych i roli NBP również w tym procesie wykonywania budżetu i zatrzymywania na pewnym wysokim poziomie współczynników naszej gospodarki. Rola NBP, szanowni państwo, była nieoceniona. NBP, który ma zapisany cel inflacyjny jako podstawowy, wyszedł zdecydowanie ponad to, co jest podstawą jego działalności. Narodowy Bank Polski i Rada Polityki Pieniężnej mocno zaangażowały się w kształtowanie pozytywnych elementów życia gospodarczego w 2020 r. Przypomnę - od marca do maja trzy interwencje w obszarze stóp procentowych. Jest to rzadkość. Czas reakcji - natychmiastowej ze strony NBP - jest jednym z elementów, które spowodowały... (Poseł Izabela Leszczyna: Będziemy płakać.) ...że poziom tych wskaźników został relatywnie tak wysoko utrzymany i polska gospodarka nie tąpnęła tak mocno. Stopa lombardowa na poziomie 0,5%, stopa depozytowa na poziomie 0%. To spowodowało, że polskie przedsiębiorstwa, szanowni państwo, mogły skorzystać z taniego pieniądza, aby utrzymać swoją płynność i utrzymać również... (Gwar na sali) Nie przeszkadzałem pani, pani poseł. ...możliwości dalszego kształtowania produkcji i eksportu. To, co szalenie istotne, to poziom bezrobocia - najniższy poziom bezrobocia w Unii Europejskiej. Te wszystkie działania rządu, ale też Narodowego Banku Polskiego i parlamentu, bo to trzeba jasno powiedzieć, i wpompowanie ponad 200 mld zł spowodowały to, że w Polsce sytuacja gospodarcza, szczególnie w obszarze bezrobocia, wydaje się sytuacją dobrą. Na koniec, szanowni państwo - wszystkie programy społeczne w tak trudnej sytuacji społecznej i gospodarczej w Polsce zostały utrzymane. To jest moim zdaniem najlepsze wskazanie do tego, aby ten budżet był wspierany przez nas wszystkich, bez względu na interesy polityczne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)