Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy, druki nr 1650 i 2366. Celem projektu ustawy jest ustanowienie podstawy prawnej zakładania i funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach. Spółdzielnie uczniowskie stanowią formę edukacji w zakresie praktycznego działania przedsiębiorstwa. Jest to także forma edukacji w obszarze zespołowego działania na rzecz realizacji celów wyznaczonych wspólnie przez członków spółdzielni uczniowskiej. W systemie prawnym nie ma przepisów regulujących funkcjonowanie spółdzielni uczniowskich. Obecnie spółdzielnie uczniowskie są zakładane i funkcjonują w szkołach i placówkach w oparciu o statut, który jest przygotowany na bazie statutu spółdzielni uczniowskich, dokumentu, który został opracowany przez Krajową Radę Spółdzielczą jeszcze w 1983 r. Brak ustawowej regulacji instytucji spółdzielni uczniowskich wzbudza obawy szkół i placówek dotyczące zasad funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w ich strukturze, a w następstwie hamuje rozwój spółdzielczości uczniowskiej. W związku z powyższym projekt ustawy przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, które mają na celu stworzenie podstaw prawnych funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach. Projekt reguluje zasady zakładania oraz funkcjonowania spółdzielni uczniowskich, które mają być instytucjami wewnątrzszkolnymi, działającymi na podstawie własnych statutów. Spółdzielnia uczniowska będzie dobrowolnym zrzeszeniem uczniów danej szkoły, której celem będzie popularyzacja idei wiedzy o spółdzielczości, co bardzo ważne, kształtowanie umiejętności życia i działania w społeczeństwie, rozwijanie gospodarności, przedsiębiorczości, odpowiedzialności i solidarności. To dobre przykłady. Przedmiotem działalności spółdzielni może być prowadzenie działalności usługowej, handlowej, wytwórczej na rzecz szkoły oraz uczniów, również działalności społecznokulturalnej, promocyjnej, edukacyjnej uczniów oraz środowiska lokalnego. Projekt ustawy przesądza, że działalność spółdzielni uczniowskiej nie będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców. Założeniem projektu jest maksymalne uproszczenie sposobu działania spółdzielni uczniowskich. W związku z tym przewiduje się, że spółdzielnie uczniowskie nie będą prowadziły ksiąg rachunkowych ani nie będą sporządzały sprawozdań na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości. Rachunkowość spółdzielni będzie prowadzona w formie bardzo uproszczonej. Założycielami spółdzielni uczniowskiej będzie mogła być grupa co najmniej pięciu uczniów szkoły lub placówki. Wymieniona grupa uczniów będzie przekazywała dyrektorowi szkoły lub placówki listę założycieli. Dyrektor szkoły lub placówki będzie wyrażał zgodę na utworzenie spółdzielni po uprzednim uzgodnieniu warunków jej prowadzenia z grupą uczniów, która wystąpiła z inicjatywą jej utworzenia. Projekt zakłada, że opiekę nad działalnością spółdzielni będzie sprawował nauczyciel opiekun. Do obowiązków nauczyciela opiekuna będzie należało w szczególności monitorowanie działalności spółdzielni. Członkowie spółdzielni nie będą otrzymywali wynagrodzenia z tytułu prowadzenia spółdzielni. Spółdzielnia będzie działała na podstawie statutu, który będzie określał: nazwę spółdzielni, przedmiot jej działalności, prawa i obowiązki członków, zasady przystępowania do spółdzielni i występowania w niej, organy spółdzielni, zasady ich wybierania oraz ich kompetencje. Projekt stanowi, że pierwszy status spółdzielni uczniowskiej będą uchwalali jej założyciele większością głosów. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niech polska szkoła znowu uczy przedsiębiorczości nie tylko z książek, ale z życia. 125 lat spółdzielczości - to zobowiązuje, to nasza tradycja, to coś, z czego Polska słynie w świecie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)