Mówca: Sprawozdawca Paweł Kowal
Data: 2022-12-01 (Sejm RP, kadencja 9)

...tylko po prostu ci, którzy zostali, niech posłuchają i tyle. Może da się z niektórych z państwa... No dobra. Rosja jako państwo terrorystyczne. Te trzy elementy: pierwsze ataki na infrastrukturę cywilną, masowe niszczenie i planowe niszczenie infrastruktury cywilnej. To także uderzenie w cywilów, a także próba wywołania dużego kryzysu energetycznego w całej Europie, próba wywołania i dążenie do tego, by na naszych oczach wywołać wielki kryzys migracyjny oparty na masach ludzi, którzy będą się przemieszczali za ciepłem i za prądem elektrycznym, za możliwością minimalnego funkcjonowania w jakichkolwiek warunkach. To także kwestia ochrony dóbr kultury, które są masowo niszczone przez instytucje podległe państwu rosyjskiemu. Obserwujemy na naszych oczach, jak Rosja stara się wywołać swoją polityką zagrożenie na Zachodzie. Obserwujemy, jak szantażuje użyciem broni nuklearnej, jak szantażuje wywołaniem wielkich katastrof. My dobrze znamy z naszej historii taki rodzaj polityki i to nas zjednoczyło w pracach komisji. Rozumiemy, że polski parlament jako pierwszy z większych państw Unii Europejskiej, parlament narodowy, powinien w tej sprawie wystąpić. Patrzymy, jak Rosja przy prowadzeniu takiej polityki jest traktowana wciąż jako równoprawne państwo we wspólnocie międzynarodowej, i wzywamy do tego, żeby traktować ją jako państwo terrorystyczne, by powiedzieć wyraźnie, że dla Rosji jako partnera NATO nie ma miejsca. Przypominam, że dzisiaj patrzymy nawet na takie paradoksy, że Rosja wciąż ma akt stanowiący Rosja - NATO. Rzeczą, której z naszego punktu widzenia nie możemy zaakceptować - i o tym dyskutowaliśmy sporo w trakcie prac komisji - jest metoda zmieniania granic siłą. Rosja w ostatnich dziesięcioleciach kilkakrotnie próbowała zmienić granice siłą, sponiewierać prawo międzynarodowe, doprowadzić do tego, by relacjami międzynarodowymi rządziły siła, rakiety, a nie prawo. Z polskiego punktu widzenia jako posłowie odczuwamy, że powinniśmy w tej sprawie zabierać głos także na arenie międzynarodowej. Jest to głos w interesie tych, którzy byli napadnięci przez Rosję, ale jest to także głos w naszym interesie, by te reguły nie rządziły stosunkami międzynarodowymi. Podkreślamy w uchwale fakt - to było nasze wspólne stanowisko - że Senat, Parlament Europejski, szereg instytucji międzynarodowych, a także instytucji parlamentarnych wypowiedziało się już w tej sprawie. Te wszystkie powody, o których powiedziałem, prowadzą nas do tego, by wezwać parlamenty kolejnych państw - zachowały się już tak parlamenty państw bałtyckich - by poszły naszym tropem. Mamy poczucie, że pewne rzeczy w polityce międzynarodowej może zrobić parlament. Parlament często może sobie pozwolić na więcej niż instytucje rządowe i także ta kwestia nas jednoczyła. To my powinniśmy powiedzieć pierwsi: tak, Rosja to państwo, które wspiera terroryzm. Wspiera go politycznie, wspiera go militarnie i wspiera finansowo. (Oklaski) Naszym obowiązkiem moralnym jest to, by te słowa wybrzmiały także z tej trybuny. Zwróciliśmy się także - i w tej sprawie panowała pełna zgodność w naszych pracach - o to, by wesprzeć wysiłki wielu państw, także polityków państw bałtyckich, by przygotować się do osądzenia zbrodni wojennych. Osądzenie zbrodni wojennych, a na tym etapie dokumentacja zbrodni wojennych to sprawy zasadnicze z punktu widzenia moralności w stosunkach międzynarodowych. Chodzi o to, by zajęły się tym istniejące trybunały, a jeśli nie będzie to możliwe, byśmy wyszli z inicjatywą, byśmy wspierali inicjatywy, które doprowadzą do tego, że Putin, ale także jego ekipa, także wszyscy ci, którzy także w działaniach wojskowych dopuszczają się zbrodni wojennych, nie mogli ani jednego dnia czuć się bezpiecznie. Ta sprawa nie dotyczy tylko zemsty. Ta sprawa dotyczy także sygnału na przyszłość. Jeśli którykolwiek autokrata zechce wywołać wojnę, zechce, używając siły i mechanizmów państwowych, dokonywać mordów, gwałtów, ludobójstwa, wywózek, musi wiedzieć, że wspólnota międzynarodowa będzie chciała to osądzić. Kolejna sprawa, która pojawia się w uchwale, to kwestia reparacji. Uważamy, że jest czas na rozpoczęcie dyskusji o tym, że Rosja musi zapłacić reparacje za wyrządzone straty wojenne. Za zbrodnie musi zapłacić reparacje z budżetu Rosji, a także z majątku rosyjskich oligarchów i z majątku rosyjskiego za granicą. To jest sprawa elementarnych zasad i moralności w prawie międzynarodowym. To jest kwestia odszkodowań, które wchodzą w skład reparacji. To jest sprawa zwrotu dóbr kultury w naturze tam, gdzie to będzie możliwe. To jest sprawa wszelkich innych kompensacji, a także odszkodowań dla osób fizycznych i ich bliskich. To jest sprawa wynagrodzenia ofiar ludności cywilnej. Podkreślamy w uchwale sprawę jeszcze jedną, która jest zasadnicza także z naszego punktu widzenia. Rosja powinna wypłacić odszkodowania, państwo rosyjskie powinno wypłacić odszkodowania - i tego będziemy się domagali, mam nadzieję, że zgodnie, tak jak dotychczas pracowaliśmy w komisji - także wszystkim innym państwom, organizacjom międzynarodowym i osobom fizycznym, które poniosły straty w związku z wojną. W związku z wojną poniosły straty liczne instytucje, organizacje, państwa, chociażby w związku z masową migracją, z falą osób, które znalazły się bez dachu nad głową, wystraszone, a także ze skutkami tego, co się dopiero zaczyna, czyli kryzysu energetycznego, który stara się wywołać Putin. Także o tej sprawie jest czas już dzisiaj myśleć i kiedy mówimy, że Rosja jest państwem wspierającym terroryzm, naszym obowiązkiem moralnym jest wskazać także na tę kwestię, że państwa, które nie biorą udziału w wojnie, są dzisiaj dotknięte skutkami tej wojny. (Oklaski) Panie i panowie posłowie, podkreślam raz jeszcze, być może świadectwem tego jest także ten fakt, że sprawozdawcą w przypadku tej uchwały jest poseł opozycji: pracowaliśmy zgodnie, redagowaliśmy wspólnie projekty uchwał. Naszą intencją było, by wszystkie istotne elementy, które powinny dzisiaj być postawione na arenie międzynarodowej i o które będziemy apelowali do parlamentów innych państw, znalazły się w tej uchwale i by dzisiaj z Warszawy, z Polski poszedł ten sygnał. Nie akceptujemy takiej polityki, jesteśmy gotowi walczyć o sprawiedliwość i prawo międzynarodowe, jesteśmy gotowi na wszelkich możliwych forach dochodzić tego, by rosyjskie zbrodnie zostały udokumentowane, nazwane i osądzone. I by nie powtórzyło się w naszej części świata kolejny raz to, że państwo zachowuje się jak terrorysta, używa wszystkich instrumentów państwowych po to, by podporządkować sobie w tym imperialnym szaleństwie inne narody. Dziękuję bardzo. (Oklaski)