Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2024-04-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy - Kodeks wyborczy, a także ustawy, co wyszło w czasie prac komisji, podkomisji, o pracownikach samorządowych. Projekt ten, tak jak mówiłem już podczas pierwszego czytania, tak jak podkreślaliśmy na przebiegających w bardzo zgodnej atmosferze posiedzeniach podkomisji i komisji, redukuje do minimum wszelkiego rodzaju niepotrzebne turbulencje, jakie mogą powstać i zazwyczaj powstawały na skutek wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza, prezydenta miasta w związku z wyborem włodarza gminy na posła, senatora lub posła do Parlamentu Europejskiego. Przypomnę, że kilkadziesiąt godzin po ubiegłorocznych wyborach parlamentarnych dla wszystkich wójtów, burmistrzów, prezydentów miast - sam byłem w takiej sytuacji - którzy zostali wybrani na posłów, czas nagle cofnął się do momentu zamknięcia lokali wyborczych, czyli do godz. 21 w dniu 15 października 2023 r. W tym momencie utracili oni swoje mandaty i nie mogli podejmować żadnych wiążących decyzji w kierowanych przez siebie samorządach. Nie mogli ich podejmować również dotychczasowi zastępcy, którzy także w tym momencie utracili swoje funkcje, a urzędy miast i gmin funkcjonowały tylko na podstawie wcześniej udzielonych upoważnień. Są jednak kategorie bardzo ważnych i niecierpiących zwłoki spraw, jak już podkreślali moi przedmówcy, jak choćby te związane z mieniem komunalnym czy przede wszystkim dotyczące budżetu gminy, których nie można na nikogo scedować. W takich przypadkach należało się powstrzymać z podejmowaniem jakichkolwiek czynności do czasu wyznaczenia przez prezesa Rady Ministrów osoby pełniącej funkcję odpowiednio wójta, burmistrza czy prezydenta miasta. A było to niejednokrotnie, czy następowało to niejednokrotnie, po kilku długich tygodniach, w czasie których społeczności lokalne pozbawione były osoby, która szybko i sprawnie przejęłaby kompetencje ustępujących włodarzy jednostek samorządu terytorialnego. Jeżeli później się to stało, to niekoniecznie była to osoba związana z daną gminą czy z danym miastem. Dlatego proponowane zmiany mają na celu uniknięcie w przyszłości tych wszystkich zawirowań, o których mówiłem. Projekt znosi pewnego rodzaju bezkrólewie, zapewnia ciągłość władzy w gminie, a osobą pełniącą funkcję dotychczasowego włodarza w przypadku wystąpienia trwałej przeszkody, a taką jest niewątpliwie wybór na posła lub senatora, jest według omawianego projektu w zasadzie od razu dotychczasowy zastępca. Zmiany przepisów doprecyzowują także moment złożenia ślubowania przez wójta, burmistrza wybranego w przypadku ponownych lub przedterminowych wyborów, a także włączają osobę wyznaczoną, jeżeli to nastąpi, przez prezesa Rady Ministrów do pełnienia funkcji wójta, burmistrza, prezydenta miasta w poczet pracowników samorządowych. Ustalają także precyzyjnie moment wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza, prezydenta miasta wskutek wyboru na posła, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego. Następuje to z dniem ogłoszenia obwieszczenia o wyborze albo wydania przez marszałka Sejmu odpowiedniego postanowienia o obsadzeniu mandatu. Zmiany te są, szanowni państwo, absolutnie konieczne i nie jest to tak, jak padło z tej mównicy w pierwszym czytaniu, na szczęście padło tylko raz, że zmiany te dotyczą wąskiej grupy osób, samorządowców po awansie. Dotyczą one bowiem całych społeczności lokalnych, które nie mogą zostać pozbawione włodarza i nie mogą być pozostawione same sobie bez zarządzającego daną jednostką samorządu terytorialnego. Dlatego zmiany te są konieczne również w przededniu wyborów do Parlamentu Europejskiego, w których na pewno wystartuje jakiś wójt, burmistrz czy prezydent miasta, oczywiście którym jako samorządowiec życzę już teraz wygranej, a takie sytuacje przejściowe wkrótce znów mogą wystąpić w gminach, choć dopiero za nami pierwsza tura wyborów samorządowych. W związku z powyższym Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga, będąc orędownikiem dobrego, przejrzystego i precyzyjnego prawa samorządowego, to samo dotyczy prawa wyborczego, będzie popierać zmiany zaproponowane w projekcie ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)