Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-07-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 22 lipca br. mija 135. rocznica urodzin Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego, generała dywizji Wojska Polskiego, dyplomaty, wolnomularza, osobistego adiutanta Józefa Piłsudskiego. Bolesław Wieniawa-Długoszowski wychował się w mieście Bobowa koło Gorlic. W 1900 r. zdał egzamin maturalny w Gimnazjum Wyższym im. Jana Długosza w Nowym Sączu. Choć posiadał artystyczne uzdolnienia, podjął decyzję o studiach na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Lwowskiego, które ukończył z wyróżnieniem. W 1906 r. Wieniawa-Długoszowski poślubił Stefanię Calvas, operową śpiewaczkę, z którą wyjechał do Berlina. Po roku przeniósł się do Paryża i został jednym z założycieli Towarzystwa Artystów Polskich. Zaczął również działać w oddziale Związku Strzeleckiego i to właśnie wtedy spotkał Józefa Piłsudskiego. Po wybuchu I wojny światowej Wieniawa-Długoszowski przyjechał do Krakowa. Dwa dni po rozpoczęciu kursu w Związku Strzeleckim dostał powołanie do 1. Kompanii Kadrowej. Następnie należał do 1. Pułku Ułanów Legionów Polskich. Za udział w walkach otrzymał awans na porucznika. Po misji specjalnej w Warszawie został osobistym adiutantem Józefa Piłsudskiego. Z wojska zwolniono go w 1917 r. Później, jako członek Polskiej Organizacji Wojskowej, został aresztowany i osadzony w więzieniu. Po odzyskaniu wolności uczestniczył w przygotowaniu wyprawy wileńskiej i kampanii kijowskiej. Brał także udział w Bitwie Warszawskiej. Podczas wojny z bolszewikami dowodził jednostkami kawalerii. Awansowano go wówczas do stopnia podpułkownika. W listopadzie 1921 r. Wieniawa-Długoszowski wziął udział w pracach nad polsko-rumuńską konwencją. Po rocznej przerwie wrócił do służby, najpierw w 19. Pułku Ułanów Wołyńskich, a następnie w 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W 1925 r. ukończył kurs doszkolenia i otrzymał dyplom naukowy oficera Sztabu Generalnego. Następnie został referentem w Inspektoracie Armii nr II w Warszawie. Po roku przeniesiono go do 1. Pułku Szwoleżerów na stanowisko dowódcy pułku, a później mianowano I oficerem sztabu w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych. Przez siedem lat pełnił obowiązki dowódcy 2. Dywizji Kawalerii i 1. Brygady Kawalerii w Warszawie. W 1937 r. został dowódcą Dywizji Kawalerii w Warszawie. Awansowany na generała dywizji z pierwszą lokatą w korpusie generałów pełnił służbę do 1941 r. Wtedy właśnie przeniesiono go do dyplomacji. W 1938 r. Wieniawa-Długoszowski został ambasadorem RP w Rzymie. Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go swoim następcą na wypadek opróżnienia urzędu przed zawarciem pokoju. Wobec sprzeciwu Francji, Wielkiej Brytanii i antypiłsudczyków zrzekł się tego urzędu. W 1942 r. Wieniawa-Długoszowski otrzymał nominację na stanowisko posła RP na Kubie. Był to cios dla honoru generała, który nie mógł pogodzić się z odsunięciem od pogrążonej w wojnie Polski. Prawdopodobnie z tego powodu 1 lipca generał odebrał sobie życie. Okoliczności jego śmierci do dziś nie zostały jednoznacznie określone. Pogrzeb Wieniawy-Długoszowskiego odbył się w Nowym Jorku. Jego prochy sprowadzono w 1990 r. na cmentarz Rakowicki w Krakowie. Generał Wieniawa-Długoszowski otrzymał wiele odznaczeń, m.in. Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski czy Krzyż Walecznych - czterokrotnie. Dziękuję.