Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2026-02-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Tak jak powiedział pan poseł Frysztak, który rozpoczął wypowiedź w imieniu posłów wnioskodawców tego poselskiego projektu ustawy, państwo jest zobowiązane respektować fakt, że żołnierze i funkcjonariusze działają na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego w odniesieniu do samych funkcjonariuszy. Ponadto ze względu na szczególny charakter służby państwo powinno uwzględnić fakt, że szczególne obowiązki ciążą również na rodzinach tychże żołnierzy i funkcjonariuszy. Odnosimy to nie tylko do aktualnie służących w formacjach Sił Zbrojnych czy w formacjach podległych ministrowi spraw wewnętrznych, ale również do wszystkich tych żołnierzy i funkcjonariuszy, którzy już są na zasłużonej rencie, emeryturze, czy też do rodzin, których członkowie byli funkcjonariuszami, a już odeszli na wieczną wartę. Dotyczy to również rodzin czy funkcjonariuszy, którzy są weteranami, w tym również weteranami poszkodowanymi w misjach. Ten katalog jest zatem szeroki, dotyczy 11 grup uprawnionych, w tym również małżonków i dzieci do lat 18, a także dzieci, które się uczą, do lat 25. Szczególną rolę wskazujemy również, jeżeli chodzi o prawa rodzin, które posiadają dzieci, a których członkowie mają różne uprawnienia z tytułu swojej niezdolności do pracy. Wydaje się zatem, że katalog, który został tutaj przedstawiony, wyczerpuje w pełni listę tych, którzy są uprawnieni, i tego, w jaki sposób powinni oni z tego korzystać. Oczywiście cały projekt ustawy jest w dużej mierze wzorowany na Karcie Dużej Rodziny. Ustawowy katalog tych uprawnień dotyczy w sposób szczególny tych świadczeń, które wynikają np. z uprawnień do zniżek jednorazowych i wielokrotnych, jeżeli chodzi o korzystanie z transportu publicznego, również np. obniżonych opłat za wydanie paszportu czy też innych dokumentów urzędowych. Natomiast całość tej koncepcji opiera się na tym, że inne podmioty, w tym samorządy, podmioty szczebla gminnego, powiatowego, wojewódzkiego, mogą w oparciu o własne uchwały również wesprzeć rodziny wojskowe, rodziny mundurowe. Te uprawnienia oczywiście zależą od tego, jaki katalog tych świadczeń chciałyby wesprzeć akurat samorządy, ale również inne podmioty, w tym podmioty będące firmami działającymi na rynku polskim, które ze względu na szczególne odniesienie się do kwestii bezpieczeństwa, trwałości i związku emocjonalnego, byłyby gotowe wesprzeć Kartę Dużej Rodziny. Oczywiście ta ustawa, jak każdy projekt poselski, została też poddana ocenie skutków regulacji dokonanej akurat przez nasze, sejmowe biuro. Wskazuje się tam na liczne elementy, które należałoby jeszcze rozpatrzyć na etapie rozpatrywania tego projektu. Między nimi są pytania o konstytucyjną zasadę równości. Ale też wydaje się, że jeżeli obywatele, którzy są żołnierzami czy funkcjonariuszami, oraz ich rodziny w sposób szczególny ponoszą konsekwencje faktu służby, również ewentualnych konsekwencji tej służby w postaci chociażby uszczerbku na zdrowiu, czy też tej roli, którą pełnią weterani akurat tej służby w wypadku misji zagranicznych, to należy w sposób szczególny podkreślić tę akurat rolę. Szacowany koszt tej ustawy obejmuje w szczególności kwestie administracyjne, a więc przyjęcie całego katalogu rozstrzygnięć formalnoprawnych, które towarzyszą wydaniu dokumentów o przyznaniu karty rodziny oraz wpisaniu, kto jest uprawniony do wydania karty rodziny, zarówno w Siłach Zbrojnych, jak również w Policji, w Straży Granicznej czy w innych formacjach mundurowych. Dotyczy to kosztu administracyjnego. Samo przyznanie karty nie będzie miało charakteru decyzji administracyjnej, natomiast gdyby okazało się, że wnoszący o przyznanie tej karty nie mógł jej otrzymać z powodów, które nie są zapisane w ustawie, ale sprawiają, że wnoszący nie wypełnia norm zawartych w tej ustawie, to wtedy ta odmowa będzie musiała mieć charakter decyzji administracyjnej. Oczywiście chcę też wskazać, że tak jak powiedziałem, w ocenie biura studiów i ekspertyz koszt tej ustawy to jest ok. 50 mln w pierwszym roku funkcjonowania. W kolejnych latach ten koszt będzie niższy, ponieważ obowiązki administracyjne będą mniejsze i koszty ponoszone z tego tytułu będą zdecydowanie niższe. Jednocześnie też chciałbym zwrócić uwagę na to, że systemy dotyczące wsparcia rodzin mundurowych, rodzin żołnierzy obowiązują w innych krajach: w Stanach Zjednoczonych, we Francji, w Czechach, w Niemczech. Oczywiście nie wszystkie one były przedmiotem oceny w uzasadnieniu tego projektu ustawy, ale wyraźnie wskazuje się na to, że te państwa również mają takie systemy, które podkreślają szczególną rolę rodzin żołnierzy i funkcjonariuszy. To jest, że tak powiem, szczególny stosunek państwa, które podkreśla rolę rodzin, a w szczególności obciążenia i częstokroć również ofiary, które takie rodziny ponoszą w związku ze służbą rodziców, którzy tę rodzinę tworzą. W sposób szczególny powinno to być przez państwo zauważone. Wydaje mi się, że ustawodawca, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, powinien rozpatrzyć z dużą przychylnością ten poselski projekt, który został złożony przez kilka klubów parlamentarnych, należę również do współuczestniczących w jego przedstawieniu. Wydaje mi się, że idea wzmocnienia roli rodzin powinna łączyć całą Izbę i powinna również podkreślać szczególny charakter polskich Sił Zbrojnych oraz organów służących ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także tych, którzy są już emerytowanymi czy będącymi w innym charakterze byłymi członkami tych formacji, tak aby oni także mieli poczucie współuczestnictwa w tym procesie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odnoszę wrażenie, że co prawda niezbyt imponująca liczba respondentów zapoznała się z tym projektem w ramach konsultacji, niemniej jednak większość tych, którzy w nich uczestniczyli, a było to sto kilkadziesiąt osób, wypowiedziała się w sposób zdecydowany za tą regulacją. To też jest jeden z argumentów na rzecz pozytywnego rozpatrzenia projektu przez Wysoką Izbę. Ponieważ jest pan poseł Szejna, który również występuje w imieniu wnioskodawców, chciałbym zaprosić go do kontynuacji. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)