Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2025-08-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Tak, rzeczywiście w podwójnej roli, sprawozdawcy i wnioskodawcy. Chciałbym podziękować za dzisiejszą debatę nad ustawą, nad tymi sprawami sołeckimi, sprawami dotyczącymi jednostek pomocniczych w miastach. Dziękuję za tę merytoryczną debatę, bo rzeczywiście padało dużo fajnych, ciekawych opinii. Zdaję sobie sprawę, że temat nie jest jednoznaczny, bo w zależności od tego, czy bliżej jest nam do jednostki pomocniczej czy do gminy, tam bardziej będziemy za tym, żeby te kompetencje kierować. Dobrze, że taki dialog trwa i że dyskutujemy o pewnych rozwiązaniach. Ja w pracach nad ustawą byłem otwarty na te różne uwagi, na propozycje i to, co się dało i było zgodne z tym, co na początku zamierzałem, starałem się uwzględnić w projekcie ustawy, który ostatecznie trafił pod obrady Wysokiej Izby. Dziękuję za wsparcie i za uwagi Polskiej Radzie Organizacji Młodzieżowych, bo rzeczywiście ta organizacja przygotowała bardzo profesjonalną opinię, jako jedna z pierwszych, i była zaangażowana w cały proces. Dziękuję wszystkim przedstawicielom PROM-u, szczególnie panu Hubertowi Taładajowi, który w tych pracach brał udział od samego początku. Pozwolę sobie jeszcze odnieść się do pytań. Pani poseł Lidia Czechak pytała - to było pytanie do rządu - o wsparcie gmin i o szkolenia dla młodzieżowych rad. Jak najbardziej jestem za tym, żeby takie szkolenia były, żebyśmy promowali te dobre rozwiązania wśród młodych ludzi. Pan poseł Henryk Szopiński pytał, czy jest zdefiniowana maksymalna i minimalna wysokość diety. Nie, tutaj od początku było takie założenie, że rada ma podjąć uchwałę o tym, że dieta jest, natomiast jej wysokość miała leżeć w kompetencjach samorządu. Ale tak jak mówiłem, ta poprawka została uchylona, natomiast złożyliśmy poprawkę klubową, która to przywraca. Poseł Wiesław Różyński mówił o promowaniu, a nie przymuszaniu. Co do zasady się z tym zgadzam, ale uważam, że w niektórych sytuacjach trzeba wzmacniać tych najsłabszych, w tym wypadku jednostki pomocnicze. Pani poseł Wioleta Tomczak mówiła o młodzieżowych radach, że to dotyczy też miast, osiedli i dzielnic. W rozmowie z panią poseł ustaliliśmy, że w Gdyni jest 21 dzielnic i rzeczywiście takie rady będą mogły tam powstawać. Pan poseł Tadeusz Tomaszewski mówił o rejestrze rad młodzieżowych. Myślę, że to jest bardzo ciekawy postulat, bo takiego rozwiązania brakuje. Pan poseł Adam Gomoła pytał ministra o kolejne zmiany. Pani Wioletta Maria Kulpa pytała o praktykę, jaka będzie. W ustawie jest taki zapis, że rada gminy poprzez statut jednostki pomocniczej może upoważnić taką jednostkę do utworzenia młodzieżowej rady jednostki pomocniczej, czyli wtedy to ta jednostka pomocnicza będzie decydowała o szczegółach. Myślę, że to będzie wzorowane na młodzieżowych radach gminnych. Pan poseł Łukasz Ściebiorowski mówił o roli PROM-u w całym procesie. Pan poseł Marcin Józefaciuk pytał o fundusz sołecki, czy ta propozycja, ta ustawa była konsultowana. Tak, była szeroko konsultowana. W sierpniu zeszłego roku została wysłana do wielu organizacji pozarządowych oraz samorządowych i wpłynęło wiele opinii w tym zakresie. Pan poseł Grzegorz Lorek mówił o angażowaniu mieszkańców i rzeczywiście się z tym zgadzam. Jak już mówiłem, te moje poprawki, które zgłosiłem do drugiego czytania, obejmują kwestię tego, aby ubezpieczenie i dieta były obowiązkowe, ale żeby fundusz sołecki nie był obowiązkowy - to jest jakiś kompromis. Pani poseł Bożena Lisowska mówiła o partycypacji, o oddanym zaangażowaniu. Zgadzam się z tymi postulatami. Pani poseł Ewa Leniart pytała, co pozostanie. Myślę, że podczas sprawozdania przedstawiłem zakres tego, co zostało w ustawie. Jeśli chodzi o rady osiedli, to te przepisy również ich dotyczą, czyli nie chodzi tylko o konwent sołtysów, lecz także o przewodniczących rad osiedli. W poprawce w zakresie diety i ubezpieczenia, którą jako klub składamy w drugim czytaniu, proponujemy, żeby to również dotyczyło rad osiedli, rad dzielnic, czyli wszystkich jednostek pomocniczych, a nie tylko tych wiejskich, czyli sołectw. Pani poseł Małgorzata Pępek mówiła o partycypacji, o roli młodzieżowych rad. Pani poseł Anna Pieczarka mówiła o obowiązkowym funduszu, ale też w trakcie wystąpienia zauważyła, że tego postulatu już nie ma i tego postulatu zwiększenia poziomu dofinansowania też już nie ma. Jeśli chodzi o kolejne wystąpienie, to pani poseł Alicja Łuczak mówiła o tym, że jest za dowolnością i mówiła też o tym, żeby wspierać finansowo te najmniejsze jednostki. Akurat tutaj jako wnioskodawcy nie mamy możliwości wsparcia finansowego, trzeba apelować do rządu o dalsze działania w tym zakresie. Pani poseł Magdalena Filipek-Sobczak mówiła o tym, że jeszcze 25% gmin nie ma funduszu sołeckiego. Rzeczywiście, pierwotny pomysł był taki, żeby 100% gmin miało ten fundusz, ale tak jak powiedziałem, wycofaliśmy się z tego. Z jakich środków ta ustawa jest finansowana? Ona de facto nie rodzi skutków finansowych, to są takie zmiany techniczne. Wiadomo, jeśli będzie funkcjonowała np. młodzieżowa rada sołecka, to będą jakieś środki, ale to sołectwo w ramach funduszu sołeckiego może zabezpieczyć te środki - może, ale nie musi, jest to pełna dobrowolność. Jeżeli przejdą poprawki, o których mówiłem, czyli o obowiązkowej diecie i obowiązkowym ubezpieczeniu, to rzeczywiście te koszty musiałyby pokryć samorządy. Natomiast 13 lat byłem wójtem i wiem, że to są koszty, które są w zasięgu gmin i z tym nie powinno być problemu, ale zobaczymy, jak to będzie podczas głosowania. Pani poseł Iwona Krawczyk mówiła o wzmacnianiu sołtysów, o konwencie, pytała, jak wzmacniamy sołectwa. Tutaj powtórzę: możliwość powoływania konwentów i obowiązek informowania o posiedzeniach komisji, żeby przewodniczący jednostek pomocniczych otrzymywali takie informacje. Czy odpowiedzieliśmy na sygnały środowiska? Tak, te postulaty, które zostały zawarte w ustawie, de facto były owocem wizyty przedstawicieli sołtysów u pana marszałka Szymona Hołowni. Przełożyłem te postulaty na zapisy ustawowe, a dalszy tok prac państwo już znacie. Pani poseł Anna Paluch też pytała, co się ostało. Mówiła, że pierwotnie wyliczyliśmy skutki ustawy na 433 mln zł, ale po usunięciu tego zapisu, żeby fundusz był obowiązkowy, te skutki de facto też zostały zniwelowane. Pan poseł Marek Chmielewski mówił o tym, żeby wzmacniać tych, którzy chcą. Tak, oczywiście, też się z tym zgadzam. Tutaj chciałem na marginesie wspomnieć, że jeśli chodzi m.in. o organizacje pozarządowe działające w małych miejscowościach, to nasza minister przygotowała program ˝Moc małych społeczności˝, który jest obecnie realizowany, w tym roku po raz pierwszy, i cieszy się dużym zainteresowaniem, więc prowadzimy też tego typu działania. Pan poseł Kazimierz Gołojuch pytał o środki, ale jego pytanie było skierowane do ministra, pan minister jest adresatem tego pytania. Pan poseł Piotr Kandyba pytał, czy są planowane kolejne kroki. Zobaczymy, jak potoczą się losy tej ustawy, tych poprawek, o których mówiłem, co będzie na głosowaniach. Na razie dokończmy pracę nad tą ustawą, a potem planujmy kolejne działania. Pan poseł Bartłomiej Dorywalski mówił o niezależności od JST. Rzeczywiście te głosy też do mnie docierały, że ten postulat obowiązkowego funduszu zbyt daleko ingeruje w te kompetencje, natomiast, tak jak powiedziałem, moją intencją było wzmocnienie tych najmniejszych jednostek pomocniczych. Pan przewodniczący Michał Krawczyk mówił o dodatkach do emerytur dla sołtysów, o tej poprawce, która zapewniła te dodatki wszystkim sołtysom. Mówił też o pracach zespołu, który funkcjonuje przy Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a który ma uregulować kwestie większej podmiotowości sołectw. Pan poseł Sylwester Tułajew stwierdził, że nic się nie ostało, że nie ma już nic w tej ustawie. Dalej coś jest, bo mamy nad czym procedować, więc pewne zmiany się zachowały. Myślę, że też będą pozytywnie przyjęte przez środowisko jednostek pomocniczych. Pan poseł Patryk Wicher mówił o wspieraniu jednostek pomocniczych i o kwocie 40 mln zł. Pani posłanka Józefa Szczurek-Żelazko wróciła do tematu dodatku emerytalnego. Podkreśliła, że on wynosi obecnie 350 zł i rzeczywiście jest to ważna gratyfikacja dla osób, które były sołtyskami czy sołtysami. Była też tutaj mowa o diecie i ubezpieczeniu: w trzech poprawkach, o których mówiłem, a które złożyliśmy do drugiego czytania jako klub - rzeczywiście chcemy, żeby dieta i ubezpieczenie były obowiązkowe, żeby to dotyczyło również jednostek w miastach i żeby również była możliwość tworzenia funduszy osiedlowych w gminach, które wydzieliły fundusz sołecki. To też rozwiązuje problemy, o których była dzisiaj mowa na wspólnym posiedzeniu komisji. Pan poseł Włodzimierz Tomaszewski powielił wniosek dotyczący 1% na wydatki jednostek pomocniczych. To jest, tak jak mówiłem w sprawozdaniu, przedmiotem wniosku mniejszości. Pani posłanka Agnieszka Soin mówiła też o dodatku emerytalnym. Pan poseł Jarosław Krajewski stwierdził, że zmiany są kosmetyczne. Być może są kosmetyczne, natomiast są ważne i tak jak powiedziałem, to też dotyczy miast. Nie tylko młodzieżowe rady, ale także konwent i poprawki, o których też już mówiłem, dotyczące diet i ubezpieczenia. Ale to zależy od woli większości Sejmu. Pan poseł Władysław Kurowski mówił o tym, że mały procent uchwalił fundusz sołecki. Oczywiście chciałbym, żeby to było 100%, natomiast pan minister chyba mówił o statystykach: ponad 60% wydzieliło fundusz sołecki. Będziemy dążyli do tego, żeby było jak najwięcej. Jak rozumiem, nie będziemy przymuszali, tylko będziemy zachęcali, tak aby w ten sposób wzmacniać jednostki pomocnicze. Uważam, że to jest dobry kierunek, to nie tylko wzmacnia podmiotowość sołectw czy jednostek... To dotyczy tylko sołectw. Ponieważ jeżeli mieszkańcy mają możliwość decydowania o przeznaczeniu środków, to czują realny wpływ na funkcjonowanie swojej wspólnoty. Natomiast wiem, że część wójtów i burmistrzów nie chce funduszu sołeckiego, argumentuje głównie tak, że dzięki temu, że oni wydatkują te środki razem z radą gminy, mogą koncentrować pieniądze na konkretnych zadaniach. Więc dalej przypuszczam, że ten odsetek będzie stopniowo wzrastał, natomiast trzeba też zwrócić uwagę na to, że pewnie w co czwartej gminie co najmniej od 2010 r. sołectwa takiego funduszu nie miały, tak więc to jest już pewnego rodzaju nierówność w tym zakresie w gminach i w sołectwach w Polsce. Były jeszcze dwa głosy. Pan poseł Władysław Kurowski mówił... A, o tym mówiłem przed chwilą. Dobrze, przepraszam. To jeszcze jeden głos. Pani posłanka Maria Kurowska pytała o to, jakie będą wymagania. Nie, przepraszam, mówiła o wymagającej pracy sołtysa. No tak, tutaj się przyłączam, uważam, że sołtysi wykonują bardzo ciężką pracę, bardzo potrzebną i są najbliżej mieszkańców. Przyłączam się też do pozdrowień. W tym zestawieniu nie odpowiedziałem, ale przypomniało mi się, że było jeszcze pytanie o to, jakie wymagania musi spełnić sołtys czy przewodniczący jednostki pomocniczej, aby otrzymać ubezpieczenie. W tej ustawie, tzn. w tekście, który wyszedł z komisji, jest zapis, że takie ubezpieczenie nie jest obowiązkowe, jest fakultatywne i jest udzielane wtedy, kiedy dana osoba wypełnia zadania związane z poborem podatku w formie inkaso lub zarządza majątkiem gminy. Wtedy takie ubezpieczenie może otrzymać. Jeszcze raz dziękuję za pracę, za debatę, za dyskusję i mam nadzieję, że rozwiązania, które znajdą większość, będą pozytywnie przyjęte przez środowisko sołeckie i szerzej: osoby, które są zaangażowane w funkcjonowanie naszych lokalnych wspólnot. Dziękuję bardzo. (Oklaski)