PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Ernest Hemingway zaczął swoją karierę dziennikarską, później pisarską, w wieku 19 lat, gdy nie miał żadnego formalnego wykształcenia. Kiedy pojawił się w redakcji istniejącego do dzisiaj ogromnego regionalnego dziennika ˝The Saint Louis Dispatch˝, redaktor naczelny wysłał go na reportaż, jak dzisiaj by się powiedziało, a on powiedział: Przecież nic do tej pory nie pisałem. Jak mam pisać? Ten naczelny - mówi Hemingway - powiedział mi tak: pisz krótko i skreślaj przymiotniki. I tak pisał - dynamicznie. Tak zresztą pisał też m.in. Ryszard Kapuściński. Mówię to, dlatego że toczymy tu spory nad projektami, wśród których rzadko zdarza się syntetyczny projekt uchwały, niekontrowersyjny, bez nazwisk, a nazwiska bardzo często stanowią powód do sporów. Choć gdybym chciał szukać kontrowersji, to powiedziałbym, odnosząc sie do tej 75. rocznicy wybuchu II wojny światowej, że wybuch wojny prowadził raczej - przynajmniej przez jakiś czas - do utraty, a nie odzyskania niepodległości, więc w tym sensie jest to jakieś contradictio in adiecto, prawda, sprzeczność w przymiotniku. Ale pomińmy ten wątek. Rzeczywiście udało się panu prof. Niesiołowskiemu zawrzeć w tych dwóch akapitach, on nawet napisał to w dwóch zdaniach, nie akapitach, pewien taki element, który łączy to, że Polska straciła swoją niepodległość na okres 123 lat - do dzisiaj odnoszą się do tego Kurdowie i wiele innych narodów, wskazując ten polski model - i akcentuje tę sztafetę pokoleń, dość oczywistą. Więc oczywiście Klub Poselski SLD poprze tę uchwałę. Uważam - i nie chodzi o żaden model - że w przyszłości powinniśmy więcej przyjmować tego typu uchwał syntetycznych, a mniej... Przepraszam, nie chcę użyć słowa ˝drobnica˝, żeby nie zabrzmiało to pejoratywnie. Na koniec chciałbym powiedzieć jeszcze tak, bo nie chciałbym już zabierać kolejny raz głosu w kontekście tych sporów językowych. Mówię do pani poseł Elżbiety Kruk, która zdaje się zapominać, że słowa zmieniają swoje znaczenie w miarę upływu czasu. Coś, co ma pozytywne znaczenie i takie było na przykład 50 lat temu, dzisiaj może mieć inny kontekst, nabiera innego znaczenia. Tak się, w moim przekonaniu, właśnie dzieje w przypadku tego sporu o te dwa przymiotniki. Kończę przypomnieniem mojego ulubionego powiedzenia ukraińskiego: łatwo mówić, trudno coś powiedzieć. Cieszę się, że w tym przypadku coś zostało powiedziane. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Marek Kuchciński)
Mówca: Jan Dziedziczak
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Trudno nie zgodzić się z treścią tego projektu uchwały. Ciekawa refleksja, tyle okrągłych rocznic obchodzimy w jednym roku. To oczywiście powinno skłaniać do myślenia, to oczywiście powinno również motywować Sejm, a więc emanację narodu polskiego, do dziękowania tym, dzięki którym żyjemy dzisiaj w wolnej Polsce. Chciałbym zadać pytanie posłowi sprawozdawcy. Mam nadzieję, że ten, powiedziałbym, idąc tokiem myślenia pana ministra Iwińskiego, skondensowany projekt uchwały nie zastąpi oddzielnych, ważnych projektów uchwał. Mamy dzisiaj jeszcze projekt poświęcony 70. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, ale mnie się wydaje, że właśnie projekt poświęcony stuleciu walki o niepodległość Polski czy choćby poświęcony II wojnie światowej, także okrągłej rocznicy jej wybuchu, nadają się jednak na oddzielne uchwały. Powinniśmy pochylić się nad tym, żeby też tym osobom, które walczyły o wolną Polskę, podziękować i postawić za wzór obecnym pokoleniom. (Poseł Stefan Niesiołowski: Już tam będzie wszystko.) W innej sytuacji byli Polacy w 1914 r., w innej sytuacji byli Polacy w roku 1939, wreszcie w innej sytuacji byli powstańcy warszawscy. Warto te wydarzenia podkreślić, zwłaszcza że ze wszystkich tych trzech wydarzeń możemy być dumni. Polska ma taką historię, której słucha się z podniesioną głową, i warto to podkreślać. Pan poseł Iwiński jako przedstawiciel lewicy - trudno mieć o to pretensje, lewica jest z natury bardziej kosmopolityczna, taka jest teoria polityki, teoria politologiczna - bardzo chwali ten właśnie sposób przedstawiania: skrótowo, bez nazwisk. Rozumiem to. To jest lewica, to jest jakby, powiedziałbym, bardziej liberalne podejście do historii, tradycji, kultury. To jest po prostu klasyczny, politologiczny przykład podejścia lewicy. To nie jest zarzut, to jest opis politologiczny, natomiast uważam, że my, Prawo i Sprawiedliwość - jako partia konserwatywna, narodowa - nie powinniśmy się na to zgadzać. Zachęcamy kolegów z Platformy Obywatelskiej, która jest partią postsolidarnościową, żebyśmy działali wspólnie i wspierali naszych bohaterów. (Poseł Stefan Niesiołowski: Z wami? Wspólnie? Przeproście nas za te obelgi.) To nie są bohaterowie Prawa i Sprawiedliwości... (Głos z sali: Z wami?) ...to są polscy bohaterowie i zgadzam się... (Poseł Stefan Niesiołowski: Z kłamcami.) ...panie pośle Niesiołowski, nie z tym, że musimy przepraszać, ale z tym, że można działać wspólnie i że Polska jest wolna i dzięki Józefowi Piłsudskiemu, i dzięki Romanowi Dmowskiemu, i dzięki Witosowi, i można działać naprawdę wspólnie, i można bohaterom dziękować. Dzisiaj spory między Dmowskim a Piłsudskim moim zdaniem powinny być jedynie życzliwymi dyskusjami w gronie patriotycznym, a nie jakimiś wielkimi, destrukcyjnymi sporami. To nie ma sensu. Natomiast spór z KPP, dziećmi KPP, ich kontynuatorami jest oczywiście nadal aktualny i tu powinna przebiegać linia frontu: między patriotami a przedstawicielami sił antypolskich. Tak że naprawdę można coś zrobić razem i do tego namawiam. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Stefan Niesiołowski: Z kłamcami.)
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Chciałbym sprostować swoją wypowiedź, ponieważ pan poseł Dziedziczak stwierdził, że przemawiałem w duchu kosmopolitycznym. (Poseł Jan Dziedziczak: Nie, że lewica jest z natury...) Ale ja jestem przedstawicielem lewicy. Pan założył, wyszedł z założenia, że lewica jest kosmopolityczna. (Poseł Jan Dziedziczak: Państwo z natury podchodzą bardziej liberalnie...) Ale wie pan, słowo ˝kosmopolityczna˝ obecnie w języku polskim ma znaczenie pejoratywne, więc pan - przepraszam, powiem to może o jeden most za daleko - może się skłaniać ku temu, że - jak mówiło stare, groźne powiedzenie - za wszystko odpowiadają Żydzi, cykliści i jeszcze osoby, które składają się na trzeci element, i można dodać czwarty: kosmopolici. Wie pan, to tak jakbym mówił, że polska prawica, z którą Prawo i Sprawiedliwość, jak rozumiem, się identyfikuje, jest nacjonalistyczna. To jest mniej więcej to. Nacjonalizm w warunkach europejskich ma znaczenie pejoratywne, bo np. wśród narodów Azji czy Afryki nacjonalizm jest symbolem patriotyzmu. A więc, krótko mówiąc, chciałbym zaprzeczyć tezie, że lewica z zasady jest kosmopolityczna. Lewica jest także patriotyczna. Dziękuję bardzo.
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Jak należy rozumieć wypowiedź...
Mówca: Jerzy Fedorowicz
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie marszałku, z bólem zauważyłem, że jak pan marszałek zajął fotel pana marszałka, wicemarszałka i przemawiał pan poseł Dziedziczak w ramach pytania, na które jest 1 minuta, to pan nie włączył stopera i pan poseł Dziedziczak przemawiał 5 minut. A więc na przyszłość, ponieważ to się nam już zdarzyło kilka razy, choć jest późna pora, prosiłbym, żeby pan też nie włączał, jak ja będę przemawiał. (Głos z sali: Jest włączone.) Ale pan jest świeżym posłem. Ja jestem posłem sprawozdawcą i mnie limit czasu nie obowiązuje. A teraz dziękuję bardzo. Panie pośle, bo pan mi zadał to pytanie, już od kilku lat jesteśmy razem w tej komisji i część z nas uważa, że mamy za dużo uchwał historycznych, które wzbudzają różnego rodzaju kontrowersje, zupełnie niepotrzebnie. Wnioskowaliśmy razem z panem wiceprzewodniczącym Maćkiem Łopińskim o to, żeby przed przygotowaniem każdej uchwały było spotkanie ekspertów z różnych stron, że tak powiem, dróg politycznych, którzy rozwiązaliby nam tę sprawę historyczną. My, zwykli ludzie, czyli niehistorycy, nie mamy takiego przygotowania zawodowego, żeby odpowiedzieć na każde pytanie lub się w ich ramach swobodnie poruszać. Jesteśmy w o wiele trudniejszej sytuacji niż np. profesorowie czy absolwenci historii. W związku z tym następuje tego rodzaju nieporozumienie. Pamiętam, że kiedyś było tak, że u marszałka Niesiołowskiego spotykaliśmy się pojedynczo jako przedstawiciele klubów i ustalaliśmy treść tych uchwał. Mnie się wydaje, że to jest najlepsze rozwiązanie, nie odbierając tego, do czego zobowiązana jest komisja, ale oczywiście... (Poseł Elżbieta Kruk: Do tego mamy prawo jako posłowie.) Nie, ja nic nie mówię, nie chcę przewracać, bo jest pewien regulamin. Rzeczywiście nadmiar tych uchwał powoduje, że stają się one po prostu jakimś drobiazgiem. Dlatego wydaje się, że propozycja, którą w imieniu posłów zgłosił pan marszałek Niesiołowski, dotycząca skondensowania tego i uczczenia tych kilku niezwykłych okoliczności historycznych, które przypadają w jednym roku, ma głęboki sens. Oczywiście pan nie może zadawać mi pytania: Czy będziemy za, czy przeciw? Każdy poseł ma prawo do złożenia... (Poseł Jan Dziedziczak: Zachęcamy do tego.) Tak, i dobrze. Jeżeli pan mnie zachęca, to odpowiem panu, że zachętę przyjąłem. Dziękuję bardzo.
Mówca: Jan Dziedziczak
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam wrażenie, że moja wypowiedź została źle zrozumiana. Często z panem posłem Iwińskim polemizuję, natomiast tym razem wypowiedź była pojednawczo-opisowa i pan poseł najwyraźniej źle ją zrozumiał. Lewica z natury jest bardziej kosmopolityczna niż prawica, taki jest klasyczny podział politologiczny, tym się różnimy. Jeżeli definiujemy politykę jako rywalizację idei, to rzeczywiście ugrupowania, powiedziałbym, bardziej patriotyczne, bardziej identyfikujące się z Kościołem katolickim np. w polskich warunkach rywalizują z ugrupowaniami bardziej kosmopolitycznymi i bardziej laickimi. To jest czysty opis politologiczny, a nie spór. Dlatego mówiłem, że pan się wypowiadał bardziej w duchu kosmopolitycznym, to miałem na myśli. Natomiast jeżeli pan używa sformułowania, że prawica jest bardziej nacjonalistyczna, to wracamy do pewnej dyskusji z okresu II Rzeczypospolitej. Proszę zwrócić uwagę, że dzisiejszy patriotyzm w czasach II Rzeczypospolitej bywało, że był nazywany nacjonalizmem, a dzisiejszy nacjonalizm wtedy był nazywany szowinizmem. Tak więc mieliśmy podział na szowinizm, zdecydowanie pejoratywnie rozumiany i dzisiaj, i wtedy, i nacjonalizm, który wtedy bez takiej strasznej konotacji związanej z II wojną światową miał zupełnie inne znaczenie. W pewnym sensie był w niektórych środowiskach rozumiany jako patriotyzm, stąd np. publikacja wybitnego logika ojca Innocentego Marii Bocheńskiego, dominikanina, wieloletniego rektora Uniwersytetu we Fryburgu, który był autorem książki ˝Katolicki nacjonalizm˝. Oczywiście z nacjonalizmem dzisiaj rozumianym, czyli z tym przedwojennym szowinizmem, nie miało to nic wspólnego, bo chodziło o katolicki patriotyzm. W następnych wznowieniach on to wyraźnie opisywał. Tak więc zwracałbym uwagę na to, że rzeczywiście słowo ˝nacjonalizm˝ po strasznym okresie II wojny światowej w pewnym sensie (Dzwonek) już się zdezaktualizowało, ale np. przed wojną nie miało negatywnych konotacji. Wtedy dzisiejszy nacjonalizm był rozumiany jako szowinizm. Tak więc dziękuję bardzo, tyle w trybie sprostowania. (Oklaski)
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Nie zajmę 2 minut, chciałbym tylko powiedzieć koncyliacyjnie, że tak jak życie jest bogatsze od literatury, tak nie można bardzo poważnych zjawisk, procesów, których opisy zajmują całe regały w bibliotekach, sprowadzać do prostych form. Od pozycji na temat nacjonalizmu, szowinizmu, pana Chauvina itd. biblioteki pękają w szwach. Ruchy i ideologie się zmieniają. Jeszcze raz powtarzam, że sformułowanie ˝kosmopolityzm˝ może kiedyś, właśnie 50 lat temu, tak jak sformułowanie ˝sowiecki˝, miało zupełnie inne znaczenie niż dzisiaj, kiedy to ma asocjację jednoznacznie negatywną. Kosmopolita to ten, kto jest w dużej mierze pozbawiony ojczyzny, w jakimś stopniu swojej narodowości, kto jest obywatelem świata, ale w złym tego słowa znaczeniu. (Poseł Jan Dziedziczak: Jest mniej przywiązany do tradycji, do historii.) Tak więc chodzi mi o to, użyłem tego porównania, że to tak, jakbym się wypowiedział o prawicy, że jest nacjonalistyczna, a przecież nie każda prawica jest nacjonalistyczna, tak samo nie każda lewica jest kosmopolityczna, być może bywają i bywały takie, również niektóre partie komunistyczne, nie chcę tutaj dawać przykładów. Tak więc proponuję spór zakończyć i proponuję, żebyśmy rzadziej używali sformułowań generalnych, bo nie mieści się, jeszcze raz powtarzam, życie polityczne poszczególnych społeczeństw, krajów w różnych fazach historycznych, nie pasuje ono do wąskich ujęć. Czy pan pamięta, i na tym kończę, pojęcie łoża Prokrusta? Prokrust był zbójcą, który grasował na obrzeżach Tesalii i łupił karawany, ale niektórym łaskawie (Dzwonek) proponował ciekawe rozwiązanie, że puści ich wolno, jeżeli się położą na jego łożu i będą do niego pasować. Niektórzy próbowali, tylko nikt nie pasował do tego łóżka, bo tego, kto był za długi, przycinał, a tego, kto był za krótki, rozciągał. Pan jakby próbuje tworzyć konstrukcję, mówię to z całym szacunkiem, właśnie w rodzaju łoża Prokrusta. Tworzy pan jakiś model, do którego mało kto pasuje. W każdym razie na pewno nie lewica. Dziękuję bardzo.
Mówca: Sprawozdawca Jan Dziedziczak
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić projekt uchwały w sprawie uczczenia 70. rocznicy Powstania Wileńskiego - operacji ˝Ostra Brama˝. Projekt ten został przygotowany i był reprezentowany przez posła wnioskodawcę Leszka Dobrzyńskiego. Pozwolę sobie odczytać wersję przygotowaną przez Komisję Kultury i Środków Przekazu obradującą wczoraj, 23 lipca roku 2014: ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uczczenia 70. rocznicy operacji 'Ostra Brama' 70 lat temu, 7 lipca 1944 r., oddziały Armii Krajowej okręgów wileńskiego i nowogródzkiego przystąpiły do walki o wyzwolenie Wilna. Kilkudniowe zmagania prowadzone wspólnie z Armią Czerwoną doprowadziły do oswobodzenia Wilna, w czym żołnierze Armii Krajowej mieli swój znaczący udział. 17 lipca 1944 r. Sowieci podstępnie aresztowali dowódców oddziałów Armii Krajowej oraz przystąpili do rozbrajania i wyłapywania jej żołnierzy. Część polskich żołnierzy została aresztowana przez sowieckie siły bezpieczeństwa i wywieziona do Kaługi i innych miejsc zesłania, część przedarła się do Polski centralnej i tam podjęła dalszą walkę o niepodległą Polskę, część pozostała na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie i walczyła do końca z sowiecką okupacją. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje cześć uczestnikom operacji 'Ostra Brama' oraz ich dowódcy generałowi Aleksandrowi Krzyżanowskiemu ps. Wilk i stwierdza, że żołnierze Armii Krajowej okręgów Wilno i Nowogródek dobrze zasłużyli się Ojczyźnie˝. Jeśli chodzi o przebieg debaty na posiedzeniu Komisji Kultury i Środków Przekazu, to, poza tytułem, o którym za chwilę jeszcze powiem, poprawki były, powiedziałbym, natury stylistycznej, nie było większych kontrowersji. Jeśli chodzi o tytuł, parlamentarzyści Platformy Obywatelskiej i klubu Twój Ruch wspólnie usunęli nazwę: powstanie wileńskie, czyli zamiast sformułowania w tytule ˝Uchwała (...) w sprawie uczczenia 70. rocznicy Powstania Wileńskiego - operacji 'Ostra Brama'˝ wprowadzono tytuł ˝Uchwała (...) w sprawie uczczenia 70. rocznicy operacji 'Ostra Brama'˝. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Mówca: Wiesław Suchowiejko
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zanim rozpocznę wystąpienie z tytułu przypadającego mi w udziale zaszczytu wygłoszenia opinii w imieniu mojego klubu, pozwolę sobie na uwagę natury regulaminowo-obyczajowej. Zaczynamy tu, w Sejmie, panie marszałku, upodabniać się do telewizji publicznej i takie misyjne punkty programu lokujemy w okolicach północy mniej więcej. Cóż, widocznie tak być musi i tak jest. Ale do rzeczy. Operacja ˝Ostra Brama˝ - ta operacja miała w sobie coś zaiste polskiego i w swym przebiegu, i w jej nieoczekiwanych rezultatach, bo jeśli chodzi o przebieg, zaczynać ją trzeba było wcześniej i mniejszymi zdecydowanie siłami niż zaplanowano - to spowodowało też większą liczbę ofiar - a jeśli chodzi o rezultaty, to cóż, po krótkiej euforii, bo przecież udało się przepędzić z miasta żołnierzy niemieckich, przyszło żołnierzom Armii Krajowej zaznać specyficznej sowieckiej wersji braterstwa broni. Mówił o tym pan poseł sprawozdawca, odnosząc się do tego, co ich czekało po 17 lipca. To również zwiększyło liczbę ofiar poniesionych przez AK w tej operacji. Ja myślę, że można sobie pozwolić też na stwierdzenie, że rezultaty, jakich oczekiwał generał Aleksander Krzyżanowski ˝Wilk˝ i jego żołnierze, też miały być absolutnie inne niż te, które nastąpiły. Oczywiście nie mówię tego po to, by im przypisywać za to winę. Rezultatem było radzieckie Wilno i bez mała 50 lat Rosji - nie w Polsce, w PRL, tak to trzeba powiedzieć, chociaż to nie ich przecież wina, podkreślę. Zakończę taką refleksją, że tu i ówdzie dzisiaj słyszymy, przede wszystkim ze strony naszych oponentów politycznych, że rzeczywistość III RP prawie nie różni się niczym od PRL. A jednak się różni, tę jedną choćby różnicę tu wypunktuję - dzisiaj rok Rosji możemy obchodzić, kiedy chcemy, a jak nie chcemy, to odwołujemy. W PRL to jednak nie do pomyślenia. Oczywiście projekt uchwały Klub Parlamentarny Platformy Obywatelskiej poprze w całości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Leszek Dobrzyński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak, jak było już tutaj powiedziane, 7 lipca 1944 r. o świtaniu oddziały Armii Krajowej uderzyły na Wilno, ale też uderzyły od wewnątrz. W środku miasta rozpoczął walkę wileński garnizon Armii Krajowej. I rzeczywiście, o ile uderzenie zewnętrzne zostało odparte, o tyle uderzenie wewnętrzne, wsparte potem przez oddziały Armii Czerwonej, odniosło sukces. I ten sukces ma swoją wymierną wartość, bo Polacy zajęli całą Dzielnicę Kalwaryjską, potem przeszli przez Wilię, uderzyli na centrum Wilna, na śródmieście, zdobyli niemiecki punkt dowodzenia. Tak że ta walka i polskie czy też polsko-radzieckie sukcesy były wymierne i nie są jakąś legendą. Trzeba też powiedzieć, że Polacy rozpoczęli walkę o Wilno, ale również ją zakończyli, bo ostatnim starciem zamykającym walkę o Wilno była bitwa pod Krawczunami, gdzie Polacy starli się z wycofującą się z Wilna załogą niemiecką. Wcześniej była tutaj dyskusja, czy czcić rocznice okrągłe, czy nieokrągłe. Muszę państwu powiedzieć, że byłem w tym roku w Wilnie i ze smutkiem obserwowałem obchody tej rocznicy, bo na cmentarzu Na Rossie, pod grobowcem, gdzie spoczywa serce marszałka i jego mama, nie było polskiego ambasadora, nie było polskiego attaché wojskowego, nie było nawet skromnej warty, nie mówię już o kompanii honorowej. Zrobiło mi się tam trochę smutno. Pojawia się pytanie, czy do Wilna, do walki o Wilno, do tej 70. rocznicy przyznajemy się, czy tylko trochę się przyznajemy. Za chwilę będziemy obchodzić rocznicę powstania warszawskiego. Dobrze państwo wiecie, jaka już panuje atmosfera, ile się o tym mówi, powstają nowe filmy, nowe programy. Szkoda, bo w Wilnie też zginęli polscy żołnierze. Zginęło ich 500, a ok. 1000 zostało rannych. Doprawdy, wydaje mi się, że to troszeczkę wstyd. I jeszcze ten gorszący spór o określenie ˝powstanie wileńskie˝. Konia z rzędem temu, kto mi wskaże, jaka jest różnica między żołnierzami Armii Krajowej garnizonu wileńskiego uderzającego i walczącego z Niemcami a powstańcami warszawskimi, czyli żołnierzami Armii Krajowej garnizonu warszawskiego. Trochę szkoda, że jeśli chodzi o tę kwestię, która - rozumiem - za PRL-u nie była poruszana, jakby to kontynuujemy. Szanowni państwo, klub Prawo i Sprawiedliwość poprze ten projekt uchwały. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Franciszek Jerzy Stefaniuk
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dnia 7 lipca 1944 r. wobec zbliżania się Armii Czerwonej do Wilna Armia Krajowa, dowództwo okręgu wileńskiego z dowódcą Aleksandrem Krzyżanowskim podjęli decyzję o natychmiastowym ataku na miasto. Tu warto zauważyć, że obok walki z okupantem była to dramatyczna akcja zafunkcjonowania Rzeczypospolitej Polskiej na tej części Polski II RP. Dnia 13 lipca 1944 r., jak zanotowała historia, na Górze Zamkowej żołnierze Armii Krajowej wywiesili biało-czerwoną flagę. Dziś rozważamy z szacunkiem projekt uchwały, uznając ich heroizm, ich wielki, dramatyczny patriotyzm. W projekcie uchwały zawarta jest dyspozycja: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje cześć uczestnikom operacji ˝Ostra Brama˝ oraz ich dowódcy generałowi Aleksandrowi Krzyżanowskiemu i stwierdza, że żołnierze Armii Krajowej okręgów Wilno i Nowogródek dobrze zasłużyli się ojczyźnie. Także dziś wyrażamy szacunek wszystkim bohaterom. W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego zgłaszam akces całkowitego poparcia projektu uchwały. Dziękuję inicjatorom. (Oklaski)
Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Ten okres, który był związany z końcową fazą II wojny światowej na Wileńszczyźnie, jest przedmiotem wielu kontrowersji. Chodzi mi zwłaszcza o ujęcie przez niektóre siły polityczne Litwinów w działalności Armii Krajowej. Ja w te spory nie chcę wchodzić, bo to też wiąże się z podejściem na przykład szaulisów itd. do Niemców. W każdym razie mówię o tym, broń Boże, nie żeby deprecjonować ten projekt uchwały, bo klub SLD go poprze. Tylko okazuje się, jak pewne wydarzenia, które w innym kontekście w tym roku też okazały się sporne w związku z postacią generała Czerniachowskiego, jeżeli chodzi o Pieniężno, jego pomnik, bo on później uczestniczył też w wykonywaniu okrutnych rozkazów dotyczących polskich członków Armii Krajowej... To wszystko pokazuje złożoność, wielostronność, wielokolorowość, jeżeli mogę tak powiedzieć, tamtych wydarzeń. Tu zresztą wspomniana jest Kaługa, dokąd wywieziono część polskich żołnierzy, gdzie notabene urodził się Konstanty Ciołkowski, wybitny rosyjski badacz, astronom polskiego pochodzenia. Mało znana jest ta operacja. Uważam, że określenie w tytule ˝operacja 'Ostra Brama'˝ jest jakby spokojniejsze, łagodniejsze. Często z upływem czasu niektóre wydarzenia się pomniejsza, inne powiększa. W każdym razie pojęcie ˝powstanie wileńskie˝ nie jest upowszechnione w historiografii. Nie wchodzę w to, czy to dobrze, czy źle, ale tak jest. Na koniec, skoro mówimy o tym w tej Izbie, chciałbym przypomnieć, że córka generała Krzyżanowskiego Olga Krzyżanowska była m.in. wielokrotną posłanką, była też wicemarszałkiem Sejmu. W jakiejś mierze to koło też się zamyka. Jej ojciec zaś, który do 1947 r. był represjonowany na terytorium Związku Radzieckiego. Po powrocie do Polski także przeżywał dramatyczne momenty i zmarł w 1951 r. w szpitalu więziennym. Jeszcze raz chciałbym stwierdzić, że klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej poprze ten projekt uchwały. Dziękuję.