Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Procedujemy dzisiaj nad ważnym projektem ustawy - ważnym z tego względu, że dotyczy naprawdę ogromnej liczby Polaków, którzy w coraz większym zakresie zaczynają korzystać z tzw. pieniądza elektronicznego. Żeby uzmysłowić, jaka to jest skala, podam tylko dane, które wskazują, że suma tych transakcji zbliża się czy wręcz przekracza już 1 mld operacji rocznie. To jest gigantyczna liczba. Wartość tych transakcji szacowana jest na ok. 100, nawet ponad 100 mld zł. To jest gigantyczna liczba dokonywanych operacji. Można porównać to z sumą wartości operacji dokonywanych w sklepach wielkopowierzchniowych, a sumę wartości tych operacji szacuje się na poziomie 100-130 mld zł. Gdyby więc zastosować to porównanie, to można byłoby powiedzieć, że w sklepach wielkopowierzchniowych płaci się tylko i wyłącznie pieniądzem elektronicznym. To powoduje, że koszty tych operacji niestety po stronie akceptanta, a tak naprawdę po stronie konsumenta, są za wysokie. Niestety działania podjęte m.in. przez Narodowy Bank Polski, słuszne skądinąd, aby dwaj duzi wydawcy kart płatniczych Visa i MasterCard podjęli się obniżenia tychże opłat w Polsce, gdyż są one najwyższe w Europie - i to podkreśla Narodowy Bank Polski - i wynoszą ponad 1,6%, nie dały zamierzonego efektu. Co więcej, na co też trzeba zwrócić uwagę, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podjął w 2001 r. działania zmierzające do tego, ażeby te opłaty rzeczywiście ograniczyć. Niestety postępowanie toczy się już ponad 11 lat i do dzisiaj nie osiągnięto zamierzonego efektu. Master i Visa mają gigantyczne możliwości, aby obalać orzeczenia czy decyzje urzędu ochrony konkurencji, a potem orzeczenia sądowe i wszystko zaczyna się od początku. W związku z powyższym konieczna była interwencja ustawodawcy. Dobrze się stało, że ta interwencja nastąpiła. Podam przykład Wielkiej Brytanii, gdzie urząd ochrony konkurencji - można dzięki temu porównać, jak działa polski urząd ochrony konkurencji, ale też polskie sądy - podjął działania w 2008 r., proszę państwa, w 2008 r., u nas było to w 2001, i opłata spadła bardzo szybko. Zarówno Master, jak i Visa szybko podjęły działania. Dzisiaj jest to najniższa, proszę państwa, stawka w Europie poza Finlandią, która ma 0,19, i Szwecją, która ma 0,21. Malta i Węgry mają ten sam wskaźnik - opłata interchange wynosi 0,21 wartości transakcji. Warto i można. Szkoda, że w Polsce niestety nie udało się siłą presji osiągnąć tego efektu, jeżeli chodzi o MasterCard i Visę. Jeżeli nie dało się tak jak na Węgrzech, to być może ku temu zmierza ta legislacja, ta nowelizacja. Zrobimy to za pośrednictwem uregulowań prawnych. Na co chciałbym jeszcze zwrócić uwagę - rozwiązanie, które mówi o opłacie niemogącej przekroczyć 0,5% wartości jednostkowej transakcji, była to propozycja nie tylko Ruchu Palikota, ale też Solidarnej Polski. To rozwiązanie, co jest rzeczą niezwykle ważną, zostało przyjęte w projekcie komisyjnym i jest to dla Solidarnej Polski powód do satysfakcji. Ale na jeszcze jedną rzecz chciałbym zwrócić uwagę. Otóż rzecz dotyczy stosowania innych stawek niż przewidziane w ustawie. Art. 38a ust. 2 wskazuje, że gdyby stosowano inne stawki niż jest to przewidziane w ustawie, należy stosować stawkę przewidzianą w ustawie, a stawka ta jest stawką maksymalną. Postulowaliśmy, by wprowadzić to rozwiązanie, jest ono zaproponowane w naszym projekcie. Co więcej, dobrym rozwiązaniem jest też wprowadzenie takiego 6-miesięcznego okresu przejściowego, bo ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2014 r., na dopasowanie czy dostosowanie się banków do tego, ażeby te transakcje mogły być wykonywane. Jest to rzeczą zasadną i słuszną. To postulowaliśmy też w naszym projekcie, żeby ten okres przejściowy był wystarczający ku temu, żeby organizacje, ale też i banki dostosowały się do tych rozwiązań. Średnia, proszę państwa, jeszcze wracając do wielkości w Unii Europejskiej, to 0,72% wartości transakcji. Ale na co zwracamy uwagę, co warto też uregulować i co powinno być też w tej ustawie, a niestety się nie znalazło, o czym mówił, wspominał mój przedmówca z Ruchu Palikota. Otóż problem polega na tym, że kiedy w Stanach próbowano wprowadzić takie rozwiązanie, niestety operatorzy kart i banki wprowadzili inne opłaty. Tu jest problem. Oczywiście presja społeczna spowodowała, że wycofano się z tych opłat. Tu jest obawa, na co Solidarna Polska zwraca uwagę, dotycząca tego, żeby oprócz opłaty np. interchange, bo dzisiaj oprócz opłaty interchange jest też opłata przekazywana do agencji płatniczej, opłata marży agenta rozliczeniowego, banki czy operatorzy kart nie wprowadzali bokiem, że tak się wyrażę, innych opłat. Niekoniecznie interchange, dlatego że w odniesieniu do interchange nie mogą wprowadzić innej wartości, bo jest to uregulowane w ustawie. Nazwą to, jak zechcą - marża, dodatkowa opłata, inna opłata, opłata manipulacyjna. (Dzwonek) W związku z tym propozycja Solidarnej Polski w postaci poprawki zmierza ku temu, żeby, tak jak podkreślam, art. 38a ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych przybrał właśnie takie brzmienie, że suma wszelkich opłat pobieranych przez akceptanta nie będzie mogła przekroczyć tej wartości magicznej, o której mówimy, czyli 0,5%. To jest ważne. Wbrew temu, co niektórzy twierdzą, a mówili też o tym przedstawiciele niektórych instytucji na posiedzeniach komisji finansów, ta regulacja nie przyczyni się absolutnie do upadku pieniądza elektronicznego. Przeciwnie, jeszcze wiele osób w Polsce z tego pieniądza nie korzysta i jest szansa dla tych ludzi, żeby ten pieniądz był wykorzystywany. To jest pierwsza rzecz. Summa summarum, nie stracą, proszę mi wierzyć. A kto zyska? Polskie społeczeństwo, zyska polski konsument. Taka jest intencja dotycząca tej ustawy i dlatego w tym zakresie, poza tą jedną poprawką, popieramy tę ustawę jako Solidarna Polska. Dziękuję uprzejmie.