Mówca: Arkadiusz Myrcha
Data: 2018-01-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko w przedmiocie projektu ustawy oznaczonego drukiem sejmowym nr 2132. Wszyscy się zgadzamy, że rozwiązywanie problemów jest istotą funkcjonowania w polityce. Oznacza to poprawianie czegoś, ułatwianie czy usprawnianie. Pracujemy obecnie nad ustawą, o której z pewnością można powiedzieć jedno: zakres zastrzeżeń konstytucyjnych wokół tzw. komisji weryfikacyjnej drastycznie się zwiększa, zamiast ulegać likwidacji. Co więcej, w wyniku stosowania jej zapisów nie zostaną zlikwidowane jakiekolwiek problemy, ich liczba znacząco się zwiększy. Takie są niestety efekty, gdy chęć zaspokojenia politycznych ambicji jednego człowieka - w tym przypadku przewodniczącego komisji - bierze górę nad rozsądkiem. Przez ostatni miesiąc rozmawiałem o tych propozycjach z wieloma osobami: z prawnikami, z samorządowcami czy też z ludźmi, którzy znają ten temat tylko z mediów. Jak słyszeli, jakie absurdy państwo proponujecie, to chwytali się za głowę. Nie można bowiem inaczej zareagować, jak się czyta o nowych zasadach wpisywania do ksiąg wieczystych decyzji komisji w stosunku do osób trzecich, które nabyły nieruchomości. Mówię tutaj o nowym brzmieniu art. 40 ustawy. Obecnie po wydaniu decyzji przez komisję sąd musi jeszcze zmienić treść w księgach wieczystych. Jeżeli sam zainteresowany ma zostać z nich wykreślony, może to zanegować w sądzie. To oczywista gwarancja, że osoba, która kupiła mieszkanie, nie mając świadomości, że budynek, w którym się ono znajduje, stoi na nielegalnie zreprywatyzowanym gruncie, nie zostanie tego mieszkania pozbawiona. Jak będzie po zmianach? Po wydaniu decyzji przez komisję weryfikacyjną zmiana treści w księgach wieczystych, czyli wykreślenie prawa własności osoby trzeciej, ma się obywać na zasadzie automatyzmu. Oczywiście za chwilę na mównicy, z tego miejsca, przedstawiciel resortu będzie zaklinał rzeczywistość i mówił, że wcale tak nie jest, nie takie są intencje projektodawcy. Ale wiecie państwo doskonale, że proponowane zabezpieczenie, o którym mówi art. 40 ust. 2, czyli działanie w dobrej wierze w chwili nabycia, będzie ochroną iluzoryczną. Wykreślenie bowiem ma następować w postępowaniu wieczystoksięgowym, czyli w postępowaniu o charakterze formalnym, w którym osoba trzecia nie ma żadnych możliwości wykazania skutecznego nabycia prawa własności. Tak więc decyzje komisji, które mają przecież charakter czysto polityczny, będą decydowały o własności domów i mieszkań tysięcy Polaków, którzy nie mieli kompletnie żadnego styku z decyzjami reprywatyzacyjnymi. Przecież zapisy ksiąg wieczystych określą stan prawny nieruchomości i objęte są domniemaniem wiarygodności. Mówiąc w skrócie, decyzje komisji w stosunku do osób trzecich, kompletnie niewinnych, będą miały charakter praktycznie wywłaszczeniowy, nie można bowiem inaczej nazwać sytuacji, gdy państwo ogranicza obywatelowi prawo własności nieruchomości. Zresztą takie sytuacje mają miejsce już dzisiaj, a w wyniku proponowanych zmian krąg tych osób jedynie zdecydowanie się poszerzy. Przypomnę w tym miejscu art. 64 konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita chroni własność, a ochrona ta jest dla wszystkich równa, a także art. 21 konstytucji, który stanowi, że Rzeczpospolita chroni własność, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zatem kolejny raz wbrew postanowieniom ustawy zasadniczej i wbrew zdrowemu rozsądkowi forsujecie państwo rozwiązania, które mają wyłącznie polityczne uzasadnienie. Inny z proponowanych absurdów dotyczy nowych zasad wzywania stron i świadków na rozprawy. Każdy, kto kiedykolwiek miał styczność z urzędem czy z sądem, wie, że jeżeli ma się stawić, to otrzymuje listem poleconym stosowne wezwanie, z którego wynikają treść i szczegóły tego stawiennictwa. Tak zwana zwrotka, czyli potwierdzenie odbioru przez adresata, jest dowodem, że przesyłka faktycznie została doręczona, i znajduje się to w aktach sprawy jako dowód. I to jest oczywiste, to jest z gruntu oczywiste. Procedura ta trochę trwa, ale przynajmniej jest pewność, że świadek został o sprawie skutecznie powiadomiony. Ta oczywistość nie jest tak oczywista dla Ministerstwa Sprawiedliwości. Wzywanie świadków na rozprawy według nowych zasad będzie realizowane za pośrednictwem tzw. ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Generalnie więc każdy, kto zna osobę, która kupiła nieruchomość w Warszawie w ostatnich kilkunastu latach, powinien regularnie sprawdzać stronę Ministerstwa Sprawiedliwości. A nuż widelec będzie świadkiem, bo jakiś znajomy kupił mieszkanie na gruncie, który deweloper nabył od kogoś, kto w latach 90. dostał ten grunt w wyniku decyzji zwrotowej. Co więcej, po upływie 7 dni od dnia zamieszczenia takiego ogłoszenia będzie istniało domniemanie, że taki świadek został skutecznie na tę rozprawę wezwany. Rozumiem, że takie metody można stosować w stosunku do osób, które już biorą udział w postępowaniu i mają świadomość, że mogą zostać na tę rozprawę wezwane, natomiast stosowanie takiej metody tak naprawdę w stosunku do kilkunastu milionów naszych obywateli tworzy absolutny absurd prawny i - jeśli chodzi o przyszłość - także faktyczny. Wysoka Izbo! Ograniczony czas debaty pozwala mi jedynie na odniesienie się do tych najpoważniejszych zastrzeżeń. Z uwagi na krytyczną ocenę procedowanego projektu ustawy klub Platformy Obywatelskiej składa wniosek o odrzucenie projektu ustawy (Dzwonek) w drugim czytaniu. Składamy również szereg poprawek do rozpatrzenia w sytuacji, jeżeli wniosek o odrzucenie nie zostanie uwzględniony.