Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-04-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie 1021. rocznicy śmierci patrona Polski św. Wojciecha Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Św. Wojciech (wł. Wojciech Sławnikowic) urodził się w 956 r. na zamku w Libicach (wschodnie Czechy). W latach 972-981 przygotowywał się do stanu duchownego, pobierając nauki w szkole katedralnej w Magdeburgu. W wieku 25 lat ukończył edukację i powrócił do swojej ojczyzny, gdzie rozpoczął współpracę z biskupem praskim Dietmarem. Po jego śmierci w 983 r. św. Wojciech został konsekrowany na nowego biskupa. Rezygnuje z funkcji w roku 988, wyjeżdża do Rzymu i wstępuje do benedyktyńskiego klasztoru św. Bonifacego na Awentynie. W 996 r. przebywa krótko w Krakowie oraz innych polskich miejscowościach leżących po drodze do Gniezna. Pod koniec 996 r. św. Wojciech dociera na gnieźnieński dwór księcia Bolesława Chrobrego, który powierza zakonnikowi oraz jego bratu Radzimowi wyruszenie na misje do pogan zamieszkujących teren Prus. 25 kwietnia 997 r. w pobliżu miejscowości Cholin (po jej pruskiej stronie) po odprawieniu nabożeństwa misjonarze zostali napadnięci przez uzbrojony oddział pogan. Męczeńską śmierć poniósł tylko św. Wojciech - w jego ciało wbito sześć włóczni, głowę odcięto i wbito na pal. Ciało zabitego zostało przewiezione do Gniezna i złożone w Bazylice Wniebowzięcia NMP wybudowanej przez Mieszka I. Był to pierwszy akt kultu religijnego, jaki Bolesław Chrobry, a wraz z nim cała Polska chrześcijańska, okazał swemu pierwszemu świętemu patronowi i męczennikowi. W 998 r. rozpoczęto proces kanonizacyjny św. Wojciecha. Synod rzymski papieża Sylwestra II z 999 r. przyniósł uroczyste ogłoszenie Wojciecha świętym i w związku z tym kanoniczną elekcję metropolii polskiej u jego grobu w Gnieźnie oraz wyświęcenie brata Radzima na pierwszego jej arcybiskupa. Od tego czasu rozwinął się w Polsce kult św. Wojciecha. Oprócz Gniezna i innych klasztorów benedyktyńskich powstawały nowe ośrodki kultu tego świętego rozsiane po całym kraju. Do najstarszych należą kościoły w Poznaniu, Kaliszu, Wrocławiu czy Płocku. Od czterech lat również Białystok posiada sanktuarium św. Wojciecha. Jest nim kościół parafialny pw. św. Wojciecha. 25 stycznia 1997 r., w roku jubileuszu męczeńskiej śmierci pierwszego patrona Polski, 55-osobowa grupa pielgrzymów parafian pod duchową opieką ks. kanonika Stanisława Szczepury, proboszcza parafii, i ks. Andrzeja Chutkowskiego sprowadziła z Bazyliki Prymasowskiej w Gnieźnie relikwie św. Wojciecha. Intronizacji relikwii dokonał w dniu 5 kwietnia 1997 r. ks. prymas Józef Glemp. Było to wydarzenie niezwykle uroczyste, podniosłe i ważne w życiu Kościoła, parafii i miasta. Od tego bowiem dnia kościół parafialny pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika dekretem ks. abp. Stanisława Szymeckiego został podniesiony do rangi sanktuarium. Znajdujące się w nim relikwie w postaci fizycznej cząstki ręki nie tylko ubogaciły wewnętrznie białostocki kościół, ale również wpływają na umocnienie kultu św. Wojciecha w tym regionie kraju. Najgłębszą cześć i kultową pamięć dla pierwszego patrona Polski zanosimy w rocznicę jego męczeńskiej śmierci - 25 kwietnia. Uroczystości odpustowe obchodzone w tym dniu w sanktuarium św. Wojciecha w Białymstoku mają szczególny charakter. Towarzyszą im relikwie świętego. Św. Wojciech spędził w Polsce najkrótszy okres swojego życia. Mimo to jego znaczenie dla naszych spraw i dziejów jest tak ważne, że uznano go za pierwszego patrona Polski i jej obrońcę. Dziękuję.