Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2023-04-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałabym przedstawić, bo nie będę mówić, że mam przyjemność, bo trudno mówić o przyjemności, stanowisko klubu Lewicy w sprawie informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2021 r. A co jest istotnym czy wręcz najistotniejszym problemem wynikającym z działalności i orzecznictwa trybunału? Może to, że on nie działa i nie orzeka. Przypomnę jak co roku kilka liczb: 63, 39, 36, 36, 31, 24 i 18. Czy wiedzą państwo, co to za ciąg liczb? Pewnie już się domyślacie. To liczba wyroków Trybunału Konstytucyjnego począwszy od roku 2015, gdy trybunał orzekał jeszcze w starym składzie - to te 63 wyroki. A potem już 2016 r. i niechlubny trybunał Przyłębskiej, nieudolnie kierowany, z dramatycznym spadkiem wydawanych orzeczeń. Można by doliczyć postanowienia o umorzeniu, liczby byłyby wyższe, ale tendencja nadal bez zmian - równia pochyła. Na marginesie warto odnotować, że istotną część wyroków zapadłych w latach 2017-2019 przygotowali jako sprawozdawcy, choćby już w mniejszości, tzw. starzy sędziowie trybunału, wybrani przed 2015 r. A wracając do 2021 r., w końcu tego dotyczy informacja, można by ją podsumować tak: 15 sędziów, 12 miesięcy, 18 wyroków. I już nie dziwi, że informacja obejmująca 90 stron to w połowie grafiki i załączniki, bo o czym by tu pisać. Jaka praca, taka informacja. Pewnie można by napisać o tym, co dzieje się w trybunale, całą książkę, ale nie byłby to podręcznik. O tym, co się dzieje, nie mówię o tym, jak pracuje, ale o tym, co się dzieje. Choć Przyłębska ukrywa, jak umie, że nikt nic nie robi, zwołuje narady, wyznacza terminy, pisze listy, bo sędziów w pracy brak, a w końcu pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia, bo tyle wynosi podstawowe wynagrodzenie sędziego trybunału, przyznają państwo, na rynku pracy nie tak łatwo zarobić. Choć może to i lepiej, że trybunał nie orzeka... (Poseł Janusz Korwin-Mikke: No właśnie, no właśnie.) ...bo gdy już to robi, jest to upolitycznione, z politycznymi nominatami w składzie, byłymi posłami, politykami PiS-u Pawłowicz i Piotrowiczem, pracuje tylko na zamówienie i zgodnie z wolą rządu. Bo jak trwoga, to do Przyłębskiej. Tak już bywało, bo w zależności od potrzeb trybunał potwierdzał wizje PiS, pomagał minimalizować wizerunkowe straty, ratował przed blamażem: legitymizuje przecież deformy sądownictwa, zalegalizował neo-KRS. Trybunał zalegalizował przecież sam siebie, sprząta po błędach ministra niesprawiedliwości, a jakby tego było mało, wywołuje masowe społeczne protesty. Przecież tak było po nieludzkim wyroku na kobiety, który ograniczał przesłanki legalnego przerywania ciąży. Wszystko to sprawia, że dziś realna kontrola zgodności z konstytucją ustaw czy innych aktów prawnych w Polsce po prostu nie istnieje. Dla stanowiących prawo nie ma żadnych hamulców, ograniczeń. Stan prawa w Polsce dramatycznie się pogarsza, a za pomocą niekonstytucyjnych ustaw zmienia się ustrój państwa bez zmiany konstytucji. Do tego wewnętrzne spory, funkcjonalny paraliż, zbuntowani sędziowie, Trybunałem kieruje osoba wybrana wadliwie, niezgodnie z ustawą, i pełni funkcję, której pełnić nie powinna. Przypomnę: kadencja trwa, choć nie powinno jej być, bo minęła w grudniu. Minęła w grudniu i trwa dalej, bo pani prezes odmawia rezygnacji z tej lukratywnej pracy. I taki oto mamy obraz: trybunał nie pracuje, sędziowie się buntują, prezes, której być nie powinno, grozi palcem. Tylko, wiedzą państwo, demokracji i tych pieniędzy z KPO to jednak żal. Jeszcze mam chwilę czasu, więc zakończę słowami piosenki: ˝Poranek przechodzi w południe, bezwładnie mijają godziny, czasem zabrzęczy mucha w sidłach pajęczyny˝. Tak to wygląda z tą pracą, tak jak z tą informacją Trybunału Konstytucyjnego. (Dzwonek) Dzięki bardzo. (Oklaski)