Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Chciałbym w imieniu Komisji Infrastruktury przedstawić sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy Kodeks karny, zawartym w druku nr 2878. Jest to, generalnie mówiąc, ustawa o nakładaniu kar za cofanie liczników w pojazdach, w samochodach. Zjawisko nieuprawnionej ingerencji we wskazania licznika przebiegu pojazdu obejmuje pojazdy samochodowe i ukierunkowane jest na osiągnięcie przez sprzedającego pojazd korzyści majątkowej w sposób nieuprawniony. To było już prezentowane podczas pierwszego czytania przedłożenia rządowego. Warto przywołać kilka kluczowych informacji towarzyszących tej kompleksowej regulacji przygotowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ta ustawa, jak wspomniałem, zmienia ustawę Prawo o ruchu drogowym oraz Kodeks karny. Statystyki wskazują, iż liczba samochodów z tym tzw. przekręconym drogomierzem wynosi ok. 240 tys., czyli ponad 1,2 % wszystkich aut w Polsce. Niektóre dane wskazują, że jest ich znacznie więcej. Mając na uwadze likwidację tego niewątpliwie patologicznego zjawiska, proponuje się regulację, która ma w sposób skuteczny zapobiec nieuprawnionej ingerencji w przebieg drogomierza. Tutaj chciałbym przywołać również dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i przyczep. Ta regulacja stanowi kontekst europejski. W porównaniu z dotychczasowymi przypisami Prawa o ruchu drogowym i Kodeksu karnego projekt przewiduje wprowadzenie przepisów przejściowych dotyczących aktów wykonawczych wydanych na podstawie tej regulacji, a proponowana nowelizacja ma przede wszystkim zagwarantować pewność obrotu i zapobieganie nieuczciwym praktykom przynajmniej niektórych osób sprzedających pojazdy mechaniczne. Zmiany mają za zadanie zlikwidować proceder polegający na oferowaniu usług zaniżania wskazań drogomierza w pojeździe mechanicznym. Tak jak wspomniałem, te zmiany są wdrażane do Prawa o ruchu drogowym. Część proponowanych zmian kreuje nowe obowiązki administracyjno-prawne, które są adresowane nie tylko do właścicieli pojazdów mechanicznych, ale także do organów i służb państwowych, których zadania zostaną poszerzone o zapobieganie i przeciwdziałanie manipulacjom we wskazaniach drogomierza. W tej części projekt wprowadza dodatkowo w stosunku do aktualnego stanu nową formę sankcyjną, która dopuszcza wymianę drogomierza tylko wówczas, gdy drogomierz nie odmierza przebiegu pojazdu w sytuacji, w której ze względu na jego przeznaczenie powinien ten przebieg odmierzać, lub gdy jest konieczna wymiana elementu nierozerwalnie związanego z drogomierzem. Innymi słowy ta nowelizacja co do zasady zabrania wymiany drogomierza. Jedynymi umożliwiającymi to sytuacjami są, powiedziałbym, wyjątki od tej zasady, czyli uszkodzenie drogomierza, które uniemożliwia jego dalsze poprawne działanie, bądź też konieczność wymiany elementu pojazdu. Ten projekt reguluje również zachowania właściciela pojazdu mechanicznego lub jego posiadacza w taki sposób, że w dowolnej stacji kontroli pojazdów ma przedstawić on w terminie do 10 dni od daty wymiany drogomierza nowo wymieniony drogomierz wraz z jednostką miary w celu dokonania odczytu wskazania. Projekt kreuje nie tylko obowiązki wobec właścicieli i posiadaczy, ale również, tak jak wspomniałem, wobec innych podmiotów. W szczególności należy wskazać tutaj stacje kontroli pojazdów i zatrudnionych w tychże stacjach uprawnionych diagnostów. Te nowe zadania, które zakłada przyjęta regulacja, są następujące: po pierwsze, przyjęcie od dokonującego wymiany drogomierza właściciela lub posiadacza pojazdu wypełnionego w całości oświadczenia o wymianie drogomierza, po drugie, dokonanie odczytu nowo wymienionego drogomierza, po trzecie, pobranie opłaty i opłaty ewidencyjnej za tę czynność, po czwarte, przekazanie do centralnej ewidencji pojazdów danych zawierających datę, przyczynę wymiany drogomierza oraz wskazanie wymienionego drogomierza wraz z jednostką miary w przypadku pojazdu niezarejestrowanego w Polsce i w razie powstania trudności, które przed chwilą wymieniłem, w odczytaniu wskazania drogomierza, odczyt ten będzie mógł być przeprowadzony po przedstawieniu opinii rzeczoznawcy samochodowego obejmującej ustalenie, którego nie mógł dokonać w sposób precyzyjny diagnosta. Jeśli chodzi o regulacje w Kodeksie karnym, o których tutaj już wspomniałem, ta część nowelizacji obejmuje penalizację określonych zachowań mających na celu nieuprawnioną i nieuzasadnioną ingerencję we wskazania drogomierza, które zostały uznane za wymagające kryminalizacji z uwagi na ich znaczny stopień karygodności. Tu jest zmiana jednego z przepisów w Kodeksie karnym. Zmiany proponowane w tej części przewidują kryminalizację czynów, które, po pierwsze, polegają na zmianie wskazań drogomierza pojazdu mechanicznego, po drugie, na ingerencji w prawidłowość pomiaru tegoż drogomierza, po trzecie, na zleceniu innej osobie zmiany wskazań drogomierza pojazdu mechanicznego lub ingerencji w prawidłowość pomiaru takiego drogomierza. Reasumując, chciałbym przede wszystkim jeszcze raz podziękować Ministerstwu Sprawiedliwości za pilotowanie tej istotnej inicjatywy rządowej, która jest bardzo konkretną odpowiedzią na ten margines, który jest niewątpliwą patologią pogarszającą pewność obrotu prawnego, a towarzyszy temu nieuprawniona ingerencja w pojazdy mechaniczne, która polega na wprowadzaniu zmian we wskazaniach licznika. Po drugie, ta regulacja odpowiada przepisom europejskim, wspomniałem tutaj o dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z 2014 r. Można powiedzieć w sposób bardzo generalny, iż po wprowadzeniu tej regulacji kwestia nieuprawnionej ingerencji, która została dokonana w sposób bezprawny, po pierwsze, będzie w sposób bardziej skuteczny ścigana w Kodeksie karnym, po drugie, na pewno tego rodzaju stan faktyczny będzie stanowił istotną wadę prawną, mówiąc ogólnie, uniemożliwiającą dokonanie prawidłowej rejestracji pojazdu w przypadku jego sprzedaży. Przy okazji chciałbym podziękować wszystkim klubom parlamentarnym za aktywną pracę nad tym sprawozdaniem. Dziękuję również przedstawicielom Biura Legislacyjnego. Tyle z mojej strony, pani marszałek. Dziękuję za uwagę.