Mówca: Sprawozdawca Tomasz Szymański
Data: 2014-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o Biurze Ochrony Rządu, ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1497 i 1975). Na wstępie, Wysoka Izbo, krótko przedstawię kalendarium dotychczasowych prac legislacyjnych nad przedmiotowym projektem ustawy, następnie zaś zakres merytoryczny tychże prac. Witam serdecznie państwa przedstawicieli służb mundurowych, związkowców. Witam serdecznie państwa zgromadzonych na galerii. (Oklaski) Projekt przedmiotowej ustawy wpłynął do laski marszałkowskiej 18 czerwca 2013 r. Dnia 26 czerwca został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Komisji Spraw Wewnętrznych, z zaleceniem zasięgnięcia opinii Komisji do Spraw Służb Specjalnych, Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. 24 lipca odbyło się pierwsze czytanie projektu oraz podjęta została uchwała o przeprowadzeniu wysłuchania publicznego. Do udziału w wysłuchaniu publicznym zgłosiło się 214 osób. Dnia 27 sierpnia odbyło się wysłuchanie publiczne, podczas którego stanowisko w sprawie projektu ustawy wygłosili m.in. przedstawiciele Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ Funkcjonariuszy Straży Granicznej, NSZZ Policjantów, NSZZ Pracowników Pożarnictwa, Związku Zawodowego Strażaków Florian, NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa oraz Sekcji Krajowej Pożarnictwa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego ˝Solidarność˝. Komisja Spraw Wewnętrznych 30 sierpnia 2013 r. powołała podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia przedmiotowego projektu ustawy. Podkomisja obradowała podczas czterech posiedzeń, w trakcie których wypracowała sprawozdanie przedłożone i przyjęte 4 grudnia 2013 r. przez Komisję Spraw Wewnętrznych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy, nad którym procedujemy, w głównej mierze zakłada zmianę zasady ustalania wysokości uposażenia funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Więziennej oraz żołnierzy zawodowych należnego w okresie choroby. Ma to być zbliżone do zasad obowiązujących w systemie powszechnym. W celu zobrazowania różnic pomiędzy systemem powszechnym a systemem, nazwijmy go umownie, mundurowym oraz w celu wyartykułowania potrzeby wprowadzenia zmian w funkcjonowaniu systemu mundurowego krótko omówię obecnie obowiązujący stan faktyczny, nad którym podczas swych prac nad rzeczonymi projektami ustaw pochyliła się Komisja Spraw Wewnętrznych. Z przepisów zawartych w Kodeksie pracy wynika, że za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą pracownikowi przysługuje 80% wynagrodzenia. Przepisy te nie dotyczą funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Więziennej oraz żołnierzy zawodowych, którym w razie choroby przysługuje 100% uposażenia zasadniczego wraz ze wszystkimi otrzymywanymi na zajmowanych stanowiskach dodatkami. Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych średnia liczba dni zwolnień lekarskich przypadająca na jednego ubezpieczonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, zarówno w 2010 r., jak i w 2011 r., wynosiła 14. Według danych statystycznych dotyczących zwolnień lekarskich funkcjonariuszy służb mundurowych liczba dni zwolnień lekarskich przypadająca na jednego funkcjonariusza w latach 2010-2011 sięgała nawet 28, a więc wynosiła dwukrotnie więcej niż w przypadku systemu powszechnego. Zgodnie z obowiązującym prawem pracodawca zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych pracowników ma prawo samodzielnie dokonywać kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia z pracy. Jeżeli zaś ma wątpliwości co do zasadności otrzymania zwolnienia lekarskiego, wówczas występuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o kontrolę. Pracodawca może też sprawdzić, czy wystawione zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane w sposób zgodny z zaświadczeniem, czy pracownik nie wykonuje w tym czasie innej pracy lub czy nie przeznacza czasu zwolnienia na wykonywanie prac domowych, takich jak na przykład remont mieszkania. Ustawy normujące funkcjonowanie służb mundurowych nie zawierają uregulowań prawnych umożliwiających sprawdzenie, czy funkcjonariusze lub żołnierze przebywający na zwolnieniu lekarskim rzeczywiście chorują. Zagwarantowana wypłata pełnego uposażenia podczas choroby oraz brak możliwości kontroli prawidłowości wystawionego zaświadczenia lekarskiego i jego wykorzystania może spowodować nadużywanie zwolnień lekarskich oraz traktowanie ich jako formy dodatkowego urlopu, co z kolei może wpływać na wzrost obciążeń pozostałych funkcjonariuszy i żołnierzy, którzy zastępują nieobecnych z powodu zwolnienia lekarskiego kolegów. Projekt ustawy, nad którym procedujemy, zakłada zrównanie współczynnika wysokości uposażenia funkcjonariuszy i żołnierzy w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim do współczynnika obowiązującego w systemie powszechnym, co w konsekwencji powinno doprowadzić do zmniejszenia liczby zwolnień lekarskich oraz przeznaczenia uzyskanych w ten sposób środków finansowych na fundusz nagród i zapomóg dla tych, którzy będą wykonywać zajęcia służbowe w zastępstwie nieobecnych z powodu choroby. Warto podkreślić, iż projekt ustawy określa okoliczności, w których nie będzie następowało zmniejszenie uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym funkcjonariusz bądź żołnierz zachowuje prawo do 100% uposażenia. Zaliczamy do tego m.in. przebywanie na zwolnieniu lekarskim na skutek: wypadku podczas służby, choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, wypadku w drodze do miejsca pełnienia służby lub w drodze powrotnej ze służby, wykonywania zadań specjalnych, np. misji, działań ratowniczych, kontyngentów, zagrażających życiu lub zdrowiu funkcjonariuszy czy żołnierzy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, popełnienia przez inną osobę umyślnego czynu zabronionego w związku z wykonywaniem czynności przez funkcjonariusza lub żołnierza, wykonywania czynów o charakterze bohaterskim spełnionych w szczególnie niebezpiecznych warunkach, z wykazaniem wyjątkowej odwagi, z narażeniem życia lub zdrowia, w obronie prawa, nietykalności granic państwowych, życia, mienia i bezpieczeństwa obywateli. Ponadto procedowany projekt zakłada m.in. zmianę okresu, po którym funkcjonariusze przebywający na zwolnieniu chorobowym mogliby zostać zwolnieni ze służby, z 12 miesięcy do 182 dni, oraz zmianę zasady obliczania wysokości nagrody rocznej z dotychczas obowiązującej, zgodnie z którą nagroda roczna, dodatkowe uposażenie roczne stanowi równowartość jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, z wyjątkiem funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, na zasadę polegającą na przyznawaniu nagrody rocznej w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Podczas wysłuchania publicznego najczęściej kwestionowanymi przez stronę społeczną propozycjami przepisów były regulacje prawne dotyczące: otrzymywania przez funkcjonariuszy i żołnierzy 80% uposażenia w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn niezwiązanych z pełnioną przez nich służbą, zmiany okresu, po którym funkcjonariusze przebywający na zwolnieniu chorobowym mogliby zostać zwolnieni ze służby, z 12 miesięcy do 182 dni, oraz przyznawania nagrody rocznej w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który przysługuje nagroda. Komisja Spraw Wewnętrznych dokonała szczegółowej analizy przedmiotowego projektu ustawy oraz rozważyła wprowadzenie kwestionowanych podczas wysłuchania publicznego zmian. Podczas prac nad projektem komisja wypracowała następujący konsensus. Po pierwsze, otrzymywanie przez funkcjonariuszy i żołnierzy 80% uposażenia w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn niezwiązanych z pełnioną przez nich służbą jest zasadniczą zmianą, którą wprowadza przedłożony przez rząd projekt. Proponowana zarówno przez związki zawodowe, jak i niektórych członków komisji zmiana zakładająca utrzymanie w tych przypadkach 100% uposażenia uniemożliwiłaby uzyskanie założonych przez rząd, zdaniem komisji, słusznych zmian, o których wcześniej wspomniałem. Komisja uważa, że proponowana przez rząd zmiana polegająca na otrzymywaniu przez funkcjonariuszy i żołnierzy 80% uposażenia w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn niezwiązanych z pełnioną przez nich służbą wywoła pozytywne skutki, zarówno w sferze społecznej, jak i obronności państwa. Po drugie, okres, przed upływem którego nie może nastąpić zwolnienie funkcjonariusza czy żołnierza ze służby, nie powinien - powtarzam - nie powinien ulec zmniejszeniu z 12 miesięcy do 182 dni. Po trzecie, przyznawanie nagrody rocznej w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje, spowoduje sprawiedliwe nagradzanie pracowników, których wynagrodzenie wypłacane jest ze środków budżetu państwa. Komisja podziela zdanie rządu w tej sprawie i rekomenduje poparcie tegoż rozwiązania. Podczas prac komisji strona społeczna zgłosiła obawy dotyczące tego, czy środki finansowe uzyskane w wyniku wprowadzenia proponowanych zmian rzeczywiście zostaną przeznaczone na fundusz nagród i zapomóg dla tych, którzy będą wykonywali zajęcia służbowe w zastępstwie nieobecnych z powodu choroby kolegów. W związku z tymi wątpliwościami Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przeprowadziło pewnego rodzaju kwerendę aktów prawnych, na podstawie której stwierdzono, iż obecnie nie ma możliwości zapisania w ustawie mechanizmu nakazującego przekazywanie uzyskanych w ten sposób środków na wspomniany wcześniej fundusz nagród i zapomóg. Komisja zauważyła jednak, iż w pierwotnym przedłożeniu rządowym został zapisany pewien mechanizm nadzoru polegający na tym, iż szefowie poszczególnych służb do końca marca każdego roku będą raportowali ministrowi spraw wewnętrznych, jak wygląda korzystanie ze zwolnień chorobowych oraz przekazywanie uzyskanych w związku z wprowadzeniem projektowanych zapisów ustawy środków na wspomniany wcześniej fundusz. W celu wzmocnienia tejże kontroli komisja wprowadziła poprawkę zakładającą przeprowadzenie przez parlament kontroli stosowania ustawy po roku od wejścia jej w życie. Podczas prac komisji zgłoszone zostały wnioski mniejszości wprowadzające w projekcie zmianę wysokości otrzymywanego przez funkcjonariuszy i żołnierzy uposażenia w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn niezwiązanych z pełnioną przez nich służbą z 80% na 100%. Wysoka Izbo! Reasumując, Komisja Spraw Wewnętrznych do rządowego projektu ustawy wniosła dwie zasadnicze poprawki: pierwszą, polegającą na odstąpieniu od zmiany okresu, przed upływem którego nie może nastąpić zwolnienie funkcjonariusza czy żołnierza ze służby, drugą, polegającą na umożliwieniu Wysokiej Izbie kontroli stosowania wprowadzonych zmian. W imieniu Komisji Spraw Wewnętrznych wnoszę, by Wysoki Sejm uchwalił przekazany przez Komisję Spraw Wewnętrznych przedmiotowy projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)