Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-06-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Rzecznik! Wysoki Sejmie! Nie ma dzieci, są ludzie - to są słynne słowa Janusza Korczaka, które podkreślają, że dzieci są pełnoprawnymi i suwerennymi członkami wspólnoty, mającymi swoje prawa, potrzeby i pragnienia, przede wszystkim prawo do radości i godności. Prawa dziecka to dużo więcej niż przysłowiowy okazjonalny lizak na 1 czerwca. Nie wystarczy mówić, że się kocha dzieci. Dzieci trzeba naprawdę kochać, słuchać i szanować. Dzieciństwo jest ważnym okresem życia, w którym kształtuje się charakter na całe nasze życie. Jak zapewne pamiętacie, ˝Król Maciuś Pierwszy˝ Janusza Korczaka to opowieść o odpowiedzialności, dojrzewaniu i trudach sprawowania władzy, która uczy, że bycie dobrym władcą to nie tylko przywileje, ale także obowiązek dbania o dobro innych i brania odpowiedzialności za swoje czyny. Mówię to dlatego, że dziś rozpatrujemy informację o działalności rzecznika praw dziecka za rok 2024. Obecna rzecznik praw dziecka pani Monika Horna-Cieślak jest kolejnym, szóstym rzecznikiem od czasu ustanowienia tego organu w art. 72 konstytucji. Przy tej okazji warto przypomnieć, że w tym roku upływa ważna rocznica: mija 25 lat od jego powołania. Instytucja rzecznika praw dziecka potwierdza, że państwo rzeczywiście stoi na straży przestrzegania praw dziecka, które nie jest tylko przyszłym dorosłym, ale jest obywatelem Rzeczypospolitej. Przedłożony Wysokiej Izbie raport z działalności rzecznika za rok 2024 jest bardzo szczegółowy i obejmuje wszystkie obszary życia społecznego, ponieważ dzieci jako część społeczeństwa w tym życiu uczestniczą, dzieląc z dorosłymi sukcesy i trudy życia. Widać, z jak dużym zaangażowaniem rzecznik pilnuje powierzonych jej praw opieki nad prawami dziecka. Klub Parlamentarny Polska 2050 wysoko ocenia treść tego raportu. Pozwólcie państwo, że w swojej wypowiedzi skoncentruję się na niektórych, naszym zdaniem kluczowych dla dobrostanu dzieci sprawach. Zawierają się one w słowie: bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo osobiste, bezpieczeństwo zdrowotne, bezpieczeństwo cyfrowe. Zwłaszcza to ostatnie stało się ważne w epoce cyfrowej, której Janusz Korczak nie przewidział. Świat cyfrowy może być światem dla dzieci niebezpiecznym i my musimy temu zaradzić. Ten świat może wywoływać poczucie presji, powodować hejt i przemoc rówieśniczą. Przemoc, która nie kończy się wraz z wyjściem ze szkoły, ale przenosi się do domów poprzez ekrany telefonów. Ten świat może powodować samotność w świecie mediów społecznościowych, pozornie pełnym ludzi, ale jednocześnie tak odległym od prawdziwej bliskości. Ze światem cyfrowym łączy się nieograniczony dostęp do patotreści, do działalności patoinfluencerów, do patostreamów. W świecie cyfrowym pojawiły się też nowe zjawiska: zarobkowa praca dzieci, wykorzystywanie wizerunku młodych osób przez rodziców oraz placówki zajmujące się opieką nad nimi. Nie możemy zamknąć ani zabronić świata cyfrowego, ale musimy się nauczyć, jak z nim żyć w zgodzie. Dlatego jako Polska 2050 tak bardzo zabiegamy o szkoły wolne od smartfonów, dobrą cyfrową edukację i przestrzeganie higieny cyfrowej. Bezpieczeństwo zdrowotne to dziś przede wszystkim zapobieganie narastającym kryzysom zdrowia psychicznego wśród dzieci. W Polsce ok. 9% dzieci cierpi z powodu zaburzeń psychicznych, a liczba prób samobójczych wśród młodzieży jest niepokojąco wysoka. O powadze sytuacji świadczy to, że z telefonu zaufania rzecznika praw dziecka przeprowadzono aż kilkadziesiąt rozmów telefonicznych, rozmów na czacie i że podjęto tysiące interwencji ratujących zdrowie bądź życie osób najmłodszych. A są też przecież inne telefony zaufania prowadzone przez organizacje. Bezpieczeństwo zdrowotne to dobra opieka zdrowotna, w tym dobra medycyna szkolna. Dziś na 6 mln dzieci pracuje ok. 15 tys. pediatrów, których średni wiek wynosi 60 lat. To mówi samo za siebie. Nie jest dobrze. Wysoka Izbo! Informacja rzecznika praw dziecka za 2024 r. obejmuje praktycznie wszystkie dziedziny życia najmłodszych obywateli. Powinniśmy zadbać, aby nasze dzieci mogły żyć zdrowe, bezpieczne, w poczuciu szacunku i radosne. Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie. Te słowa pozostają aktualne od XVII w. Klub Parlamentarny Polska 2050 dziękuje rzeczniczce praw dziecka za dobry raport z jej działalności, za uważne pilnowanie spraw naszych dzieci, podejmowane interwencje, olbrzymie zaangażowanie oraz otwartość i wrażliwość na drugiego człowieka. Pani Monika Horna-Cieślak osiągnęła jeszcze jeden niesamowity sukces, którym jest znaczny wzrost zaufania młodych ludzi do rzecznika praw dziecka. To właśnie od zaufania rozpoczyna się każda prośba o pomoc. Dziękuję pani rzecznik za empatię, bezstronność i troskę o nasze dzieci. Za to, że pani nie tylko słucha, ale także słyszy, reaguje i wprowadza nowe, lepsze rozwiązania. Będziemy głosowali za przyjęciem Informacji o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2024 oraz uwag o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce. Dziękuję bardzo. (Oklaski)