Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowna Pani Minister! To jest ważny dzień w funkcjonowaniu koalicji, dlatego że po 2 latach - późno - zakończony został pierwszy etap modernizacji ustawy o działalności pożytku publicznego. Mam nadzieję, że na dużą ustawę nowelizacyjną nie będziemy musieli czekać 2 lata, bo to by oznaczało, że prace nad nią toczyłyby się w następnej kadencji, a chcielibyśmy to zrobić w tej kadencji. Mam nadzieję, że podobnie myślą i przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, i pozostali członkowie rządu, bo żeby do Sejmu trafił projekt dużej nowelizacji, musi być zgoda Rady Ministrów. Niniejsza nowelizacja jest równie ważna, szczególnie dlatego, że daje możliwość elastycznego działania, jeśli chodzi o małe granty. Zwiększamy małe granty jednorazowe z 10 tys. zł do 20 tys. zł, roczne - do 40 tys. zł. Tą drogą może być przekazywane 30% środków przewidzianych rocznie w budżetach samorządów, z uwzględnieniem zniesienia obowiązku realizacji w ciągu 90 dni. Dotyczy to gmin wiejskich, w których funkcjonują małe organizacje pozarządowe, koła gospodyń wiejskich, ochotnicze straże pożarne, kluby sportowe. Dzisiaj mamy ponad 19 tys. kół gospodyń wiejskich, 16 tys. ochotnicznych straży pożarnych, 16,5 tys. klubów sportowych. Dlaczego powstawały one szybciej, rozwijają się i tworzą zręby społeczeństwa obywatelskiego? Należy wymienić dwa podstawowe fakty: po pierwsze, uproszczony sposób powstawania, ewidencjonowania, rejestrowania, uzyskiwania osobowości prawnej - także w pozostałych obszarach trzeba dokonywać analizy i uproszczeń - po drugie, wsparcie systemowe, takie jak dla kół gospodyń wiejskich czy poprzez samorządy. Samorządy w drodze dialogu, m.in. poprzez roczne i wieloletnie programy współpracy z organizacjami pozarządowymi, same kreują obszary życia społecznego, obszary pożytku publicznego, w ramach których chcą realizować zadania ze swoimi partnerami. Dla małych organizacji ważne jest właśnie to, że nie będą miały obowiązku wykazywania wkładu finansowego poza wskazaniem inwestycji. Przed nami jest proces związany z edukacją, informowaniem samorządów po wejściu w życie tej ustawy po to, żeby chciały one te zadania realizować. To jest wspólne zadanie. Myślę, że uruchomiona wczoraj druga edycja programu Moc Małych Społeczności pokazuje determinację rządu do wspierania lokalnych społeczności, pobudzania ich m.in. małymi grantami, ale też sygnalizowania samorządom gminnym, powiatowym i wojewódzkim, że oczekujemy podobnych działań. Kolejna kwestia dotyczy Dnia Społeczeństwa Obywatelskiego. Co prawda bliższy jest mi termin 7 kwietnia niż 24 kwietnia, ale myślę, że najistotniejszy jest fakt, że ustawowo zapiszemy Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego. Mamy Międzynarodowy Dzień Strażaka, Dzień Sołtysa etc., myślę, że trochę nam brakowało uwzględnienia pracownika socjalnego. Wiele jest dni ważnych dla samorządów, teraz będziemy mieli swój dzień, Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego. Będzie więc okazja zarówno dla wolontariuszy, jak i dla władz publicznych do wspólnego spotkania, do podsumowania, do pokazania tych wspaniałych ludzi, którzy często decydują o jakości życia nie tylko w małych środowiskach, ale też w tych większych. Uproszczenia dotyczące składania sprawozdań merytorycznych to też krok we właściwym kierunku. Wnioskodawcy mówią, że ponad tysiąc organizacji skorzysta z tego uproszczenia. Będzie więc po prostu więcej organizacji, które wejdą właśnie w tenże próg. Fundusz zmieniamy nie dlatego, żeby gdzieś tam szły pieniądze, bo w tym funduszu, który likwidujemy, są niewielkie pieniądze. One wchodzą do tego dużego funduszu, który (Dzwonek) funkcjonuje jako procent odpisów z dopłat do gier liczbowych. O dopłaty do gier liczbowych w tej Izbie w 1994 r. wnosili posłowie Lewicy i z tych dopłat dzisiaj żyje zarówno kultura i sport, jak i fundusz dla organizacji pozarządowych. Lewica opowiada się za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)