Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2013-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! Rozpatrujemy dziś poselski projekt ustawy o przyznaniu świadczenia pieniężnego i renty inwalidzkiej kombatantom sybirakom, którzy byli na przymusowym zesłaniu lub deportacji w byłym Związku Radzieckim w latach 1939-1956. Z danych Związku Sybiraków III Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że tylko w latach 1939-1942 w czterech zesłaniach deportowano prawie 1,5 mln obywateli Polski. Dzisiaj, jak piszą wnioskodawcy, to jest grupa w granicach 70 tys., ale tych, którzy mogliby być uprawnieni do świadczeń przewidywanych w projekcie ustawy, jest ok. 30,5 tys. Niepodważalny jest fakt, iż każdego tygodnia, każdego miesiąca zastępy tych ludzi odchodzą na wieczną wartę. Co roku podaje się, że ubywa ok. 10% spośród kombatantów, którzy wcześniej mieli prawo do świadczeń lub je mają, lub oczekują na te świadczenia. Bardzo ważna jest kwestia identyfikowania się państwa ze swoimi obywatelami, którzy nie otrzymali jeszcze pełnej rekompensaty za krzywdy doznane w czasie wojny. Chcę powiedzieć, że wśród tych, którzy oczekują takiej rekompensaty od polskiego państwa, jest również grupa małoletnich ofiar wojny. Z tą sprawą kilka razy wracaliśmy do polskiego parlamentu. Odbyło się pierwsze czytanie w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Projekt Sojuszu Lewicy Demokratycznej głosami Polskiego Stronnictwa Ludowego i Platformy Obywatelskiej został odrzucony w pierwszym czytaniu. Wrócimy jeszcze na tę Izbę. Niemniej jednak myślę, że jeśli chodzi o ten projekt, to powinniśmy dalej prowadzić nad nim prace. To są wyjściowe propozycje wnioskodawców dotyczące wysokości tego świadczenia. Myślę, że w czasie debaty z przedstawicielami rządu trzeba by je było określić na miarę naszych dzisiejszych możliwości, nie tych, których byśmy oczekiwali, które byłyby formą rekompensaty, tylko tych dzisiejszych możliwości. To pierwsza sprawa. Natomiast druga kwestia, która jest zawarta w projekcie ustawy, dotycząca przyznania rent inwalidzkich z tytułu posiadania statusu kombatanta, osoby deportowanej, wywiezionej, będącej na zesłaniu, budzi pewne wątpliwości, dlatego że jest to wyłom w systemie. My jednak powinniśmy z całym szacunkiem i oddaniem w stosunku do tego wszystkiego, co ci ludzie przeszli, budować jednolite rozwiązania, bo jeśli zrobimy takie wyłomy, to inne grupy też będą oczekiwały podobnych rozwiązań. Myślę, że warto na ten temat porozmawiać, warto się zastanowić, jak i dlaczego dzisiaj ten system, o czym była ostatnio mowa na posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, może jest jeszcze przyjazny w określonych regionach kraju, kiedy są rozpatrywane wnioski, np. w województwie lubuskim - tam lekarze orzecznicy jakoś inaczej do tego podchodzą. O tym wszystkim możemy i powinniśmy rozmawiać, bo jest to również nasz obowiązek wobec tych ludzi. Jeśli chodzi o to, czy powinniśmy budować odmienne rozwiązanie systemowe w tej sprawie, to też mam tutaj wątpliwość. Niemniej jednak sądzę, że w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny dalej możemy prowadzić prace nad tym projektem, również w kontekście tych projektów, które są w komisji. W komisji jest rządowy projekt ustawy o weteranach wojny. Wspomniałem już o poselskim projekcie i innych projektach, tak aby odpowiedzieć sobie, czy w tej kadencji Sejmu jesteśmy w stanie podjąć ten wysiłek wobec ludzi, a zwłaszcza wysiłek z punktu widzenia budżetu państwa. Nie zgadzam się z panią poseł Magdaleną Kochan, że nie powinniśmy wracać do projektów, które zostały odrzucone. Ten projekt został odrzucony w poprzedniej kadencji Sejmu. (Dzwonek) Miejmy nadzieję, bo przecież po to tu również jesteśmy, żeby wpływać na poprawę sytuacji ekonomicznej naszego państwa, wtedy kiedy pojawiają się takie możliwości lub rząd ma rozwiązania systemowe, bo przecież kilkakrotnie była mowa o tym, że rząd przygotuje zmianę systemową ustawy o kombatantach, oddzielając osoby represjonowane. Na razie niestety tego nie ma. W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej zwracam się z wnioskiem o przekazanie tego projektu do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Dziękuję. (Oklaski)