Mówca: Zdzisław Gawlik
Data: 2017-09-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Gdyby wierzyć w to, pod czym podpisało się 25 posłów Prawa i Sprawiedliwości przy przedkładanym projekcie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym ˝Porty Lotnicze˝, a co zawarte jest w treści uzasadnienia projektu tej ustawy, druk nr 1711, to projektowana ustawa w zamyśle zastępuje archaiczną strukturę, której głównym grzechem jest to, że forma przedsiębiorstwa nawiązuje do regulacji prawnych PRL-u. Tym samym zdaniem projektodawców przepisy te nie pozwalają na poprawne funkcjonowanie przedsiębiorstwa w realiach gospodarki rynkowej Rzeczypospolitej Polskiej oraz ogólnie pojętego rynku międzynarodowego. Można tu zatem zadać pytanie, biorąc pod uwagę ostatnie 25 lat funkcjonowania przedsiębiorstwa, jak to przedsiębiorstwo funkcjonowało, jakie miało wyniki i czy radziło sobie, czy nie w tej strukturze organizacyjnej. Wspomniana w uzasadnieniu przyczyna zmian ustrojowych ma się jednak nijak do tego, co wynika z treści projektowanej ustawy. Gdyby strukturę, której dotyczy nowelizacja, zaliczyć do reliktu systemu PRL-u, to trudno nawet znaleźć trafne określenie dla tego, co w tej ustawie jest, ma być efektem zmiany ustawowej. Już w trakcie posiedzenia komisji energii i skarbu przedstawiciel pracowników przedsiębiorstwa zauważył, że ustawy o przedsiębiorstwie państwowym, również ta, były wywalczone przez pierwszą ˝Solidarność˝. Ustawa ta dawała pracownikom przedsiębiorstwa prawo do udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Mówca określił te akty prawne jako szczyty osiągnięć pierwszej ˝Solidarności˝, i tak były oceniane również przez przedstawicieli prawa pracy. Nie będę wymieniał tutaj nazwisk, żeby nie budzić niepotrzebnych emocji. Projektowany akt prawny, co do zasady, odbiera Przedsiębiorstwu Państwowemu ˝Porty Lotnicze˝ charakter określany dotąd w ustawie mianem samorządności, czego konsekwencją jest wyeliminowanie udziału pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Tym samym przedsiębiorstwo Porty Lotnicze zostanie wyjęte spod jakiekolwiek kontroli społecznej, dotąd gwarantowanej w stosunku do każdego przedsiębiorstwa w polskim systemie prawnym. Zabieg ten nie wystąpił dotąd w polskim systemie prawa od 1989 r., bo w każdym przypadku tam, gdzie w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych proponowano jakiekolwiek zmiany organizacyjne czy strukturalne, to w różnych formach ustawodawca gwarantował bezpośrednio lub pośrednio poprzez wyposażenie czy to rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego, czy związków zawodowych w określone kompetencje, co gwarantowało udział pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem. System ten był tak konstruowany, że pewne decyzje były uzależnione od zgody pracowników, a pracownicy w konsekwencji tego typu zmian organizacyjnych otrzymywali szereg korzyści albo o charakterze majątkowym, np. prawo do akcji komercjalizowanego przedsiębiorstwa, albo o charakterze korporacyjnym, np. prawo do wyboru swoich pracowników do zarządu czy do rady pracowniczej. Obecna propozycja sprowadza się, jeżeli chodzi o udział pracowników, do prawa wskazania jednego przedstawiciela w radzie nadzorczej. Tak małego udziału nie otrzymali dotąd pracownicy w żadnym z przedsiębiorstw państwowych od 1981 r. Uprawnienia pracowników były ponadto gwarantowane w umowie społecznej, jaka została zawarta w 1993 r. z ówczesnym rządem i związkami zawodowymi, określanej mianem ˝pakt o przedsiębiorstwie˝. Gdyby szukać prawdziwych powodów przedłożenia projektu, to trafnie - jak się wydaje - oddali je pracownicy przedsiębiorstwa obecni na posiedzeniu komisji energii i skarbu. Odwołując się do ocen tam formułowanych, można stwierdzić, że - jak to stwierdził jeden z przedstawicieli - samorząd pracowniczy przeszkadza dyrektorowi. Jak się wydaje, biorąc pod uwagę całą strukturę aktu prawnego, jest to ta jedyna prawdziwa przyczyna przedłożenia aktu prawnego. Ale nie jest to jedyny powód kwestionowania zasadności przedkładanego aktu prawnego. Drugą przyczyną negatywnej oceny projektu jest jakość aktu prawnego, który jest konstytucją osoby prawnej pod nazwą Przedsiębiorstwo Państwowe ˝Porty Lotnicze˝. Daleko odbiega on od wymagań, jakie są stawiane aktowi prawnemu konstruującemu osobę prawną określonego typu. Jest w projekcie szereg przepisów, które powielają rozwiązania zawarte w innych aktach prawnych, np. kwestia odpowiedzialności Skarbu Państwa czy Przedsiębiorstwa Państwowego ˝Porty Lotnicze˝, czy też np. zawarte są postanowienia o tworzeniu spółek. Rodzą się zatem pytania o to, jak gospodarować i na jakich zasadach to przedsiębiorstwo w tej sytuacji może uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Ustawa nie zawiera przepisów, m.in. tam, gdzie mówimy o udziale pracownika, na jakich zasadach ten pracownik (Dzwonek) miałby być wskazany do rady nadzorczej, tych braków i błędów jest zresztą wiele, które są niezbędne dla określenia bytu osoby prawnej Porty Lotnicze. Zatem, przynajmniej z tych dwóch przyczyn, trudno zaakceptować projektowany akt prawny i w imieniu klubu Platforma Obywatelska wnoszę o odrzucenie projektu w drugim czytaniu w całości. Dziękuję bardzo.