PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Tomasz Głogowski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Spis powszechny pokazał, że w Polsce mieszka 585 tys. Ślązaków. To więcej, niż jest Islandczyków na Islandii, więcej, niż jest obywateli Malty. 450 tys. posługuje się językiem śląskim, śl?nską godką. Ten język służy do codziennej komunikacji w życiu zarówno prywatnym, jak i zawodowym. Mówią w języku śląskim, godają po naszymu, przedstawiciele wszystkich grup społecznych, zawodowych, bez względu na wykształcenie, a to przecież wyrazista różnica między językiem i gwarą, która z natury jest językiem chłopskim, warstw niższych. Język śląski od wielu lat jest przedmiotem badań filologicznych. Wszedł na trwałe do świata kultury i sztuki. Powstają przekłady z literatury polskiej i światowej na język śląski. Powstaje literatura w tym języku, np. takie utwory jak ˝Listy z Rzymu˝ autorstwa prof. Zbigniewa Kadłubka, czyli traktat o filozofii, religii i miłości. Przez pana Gabriela Tobora, burmistrza Radzionkowa, na śląski zostało przetłumaczone Pismo Święte - zarówno Stary, jak i Nowy Testament. Oczywiście procedowana ustawa ma też wymiar (Dzwonek) praktyczny, ale przede wszystkim jest wyrazem szacunku dla tych, którzy za swoją najbliższą, często najważniejszą ojczyznę uważają Górny Śląsk. Ta ustawa tym setkom tysięcy obywateli RP się zwyczajnie należy. Trochę szkoda, trochę gańba, że trzeba było aż ośmiu podejść do jej uchwalenia, ale teraz na pewno się uda.
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Język mnie stwarza. Gdyby ktoś zabrał mi mój język polski, to przestałabym być sobą. Dlatego rozumiem w pełni Ślązaczki i Ślązaków, rozumiem, że chcą mieć swoją śl?nsko godka. Kibicuje im, bo małe ojczyzny są po prostu fajne, szczególnie w czasach, kiedy są pomysły, by odtwarzać imperia. Polska też nie była wolna od imperialnych zapędów - nawet całkiem niedawno. Warto po prostu pozwolić ludziom być sobą, by mogli wybierać swoją tożsamość i swój język, bo różnorodność wzbogaca nas wszystkich. Tym bardziej że chodzi o Ślązaków, którzy mają tak trudną historię, którzy byli zmuszani, by walczyć przeciwko sobie. Ciągle musieli coś udowadniać - jednym musieli udowadniać, że nie są Niemcami, drugim, że nie są Polakami. (Oklaski) Oni są po prostu Ślązakami i mówią po śląsku. (Dzwonek) Właśnie śląska mowa była często powodem kpin, a jednak Ślązacy przetrwali i czas wreszcie uznać ich tożsamość, narodowość i język śląski. Przez wieki to Śląsk dawał Polsce więcej, niż od niej brał. Czas spłacić dług. Ta ustawa wam się po prostu należy. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Jarosław Sellin
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Mam prośbę do pani poseł sprawozdawcy o ustosunkowanie się do jedynego stanowiska Rady Języka Polskiego, które zostało przyjęte w tej sprawie. Cytuję: Mowa rodowitych mieszkańców Śląska uważana była i jest przez językoznawców za dialekt języka polskiego, obejmujący wiele różnych gwar. W mowie Ślązaków nie znajdziemy żadnych poważniejszych cech gramatycznych, które by nie występowały równolegle czy to w Małopolsce, czy Wielkopolsce. Brakuje kodyfikacji ortografii. Kodyfikacja ortografii jest w świetle ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ważnym elementem funkcjonowania języka regionalnego jako języka pomocniczego. Mowa Ślązaków czy Górnoślązaków uważana jest przez użytkowników języka polskiego - także na Śląsku - za jego odmianę terytorialną. Język używany tradycyjnie przez mieszkańców Górnego Śląska nie spełnia ani zapisów (Dzwonek) ustawy o mniejszościach narodowych, ani Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. To jest stanowisko Rady Języka Polskiego. Proszę się do niego ustosunkować. (Oklaski)
Mówca: Magdalena Łośko
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Po wielu latach rozpoczynamy w Polsce procedowanie nad rozwiązaniami upodmiotawiającymi język śląski w polskim porządku prawnym. Od wielu lat w debacie publicznej podnoszona była kwestia uznania lektu śląskiego za język regionalny. Dzisiejszy dzień to mały krok dla nas parlamentarzystów, ale wielki krok dla wszystkich osób pochodzenia śląskiego. Uznanie lektu śląskiego za drugi - obok języka kaszubskiego - język regionalny w Polsce to przyznanie praw setkom Polaków, którzy tym lektem - mam głęboką nadzieję, że już niedługo językiem - będą się posługiwać. Ślązaczki i Ślązacy są dla nas ważną grupą społeczną, a ich problemy jako koalicja 15 października zawsze traktujemy poważnie. Dziękuję. (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Żaneta Cwalina-Śliwowska
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Markotnym jest to, że odmawia się prawnego uznania dziedzictwa językowego ponad pół miliona Polaków. Ja pochodzę z Kurpii. Kto teraz oprócz nas, Kurpśów i Kurpśanek, pamięta, że mamy własną mowę? Teraz to jest tylko gwara przekazywana przez dziadków czy przez zespoły folklorystyczne starające się zaszczepić naszą kulturę regionalną u dzieci i młodzieży. Kurpie Zielone i Kurpie Białe to ważna część historii Mazowsza i Polski. Niestety, coraz mniej młodych ludzi ma możliwość jej poznania. Języki regionalne, dialekty, gwary dziś tracą na znaczeniu nie ze względu na brak ich wartości dla dziedzictwa kulturowego, ale przez brak ochrony i wsparcia ze strony państwa. Te zaniechania prowadzą do utraty autentycznej wielowiekowej różnorodności kulturowej Polski. Nie możemy pozwolić, aby to samo stało się z językiem śląskim. Język śląski nie jest zagrożeniem dla Polski. (Dzwonek) Chcemy stworzyć możliwość dania równych szans Polakom, którzy tego języka śląskiego używają od dziecka. Chodzi o uznanie równości wszystkich obywateli w państwie. Głosowanie przeciw projektowi nowelizacji jest wymierzeniem policzka Ślązakom. Ja jako kobźéta z Kurpśi muzię, że jestem za. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Marta Golbik
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Nietolerancja i brak akceptacji biorą się z lęku, a ten lęk bierze się z niewiedzy. Pytanie, czego się boicie, a być może czego nie rozumiecie. Dla mnie jako Ślązaczki, jako prawnuczki powstańca śląskiego, jako wnuczki Ślązaka z Sośnicowic pod Gliwicami, jako osoby, która zna swoje korzenie, uchwalana dzisiaj ustawa to uprawomocnienie naszej historii, naszej kultury i często naszego języka. Ślązacy są uparci, wytrwali i pracowici. To właśnie dzięki temu, że tacy jesteśmy, dziś po wielu próbach możemy się tutaj spotkać i omawiać ten projekt. Cieszę się, że w końcu do tego dochodzi. Mam bardzo ważne pytanie. Jak zagłosują parlamentarzyści z PiS-u będący posłami, posłankami ze Śląska? (Dzwonek) (Poseł Janusz Kowalski: Przeciwko.) Czy uprawomocnicie naszą historię, nasz język, naszą kulturę? Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Janusz Kowalski: Jesteśmy Polakami.)
Mówca: Małgorzata Pępek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Gdy premier Donald Tusk równo rok temu był w województwie śląskim, obiecał, że gdy Koalicja Obywatelska wygra wybory, polski parlament przegłosuje ustawę o uznaniu języka śląskiego za język regionalny. Wszystko wskazuje na to, że to się właśnie dzieje i nasza kolejna obietnica już niedługo zostanie spełniona. 0,5 mln obywateli deklarujących, mówiących w języku śląskim i czujących się Ślązakami nie może być i nie będzie pominiętych. Ja osobiście nie jestem Ślązaczką, choć mieszkam w tym województwie, ale gorąco kibicuję temu projektowi i wspieram go, bo język śląski nie jest reliktem przeszłości, który należy pozostawić wyłącznie ustnej tradycji i zamknąć w kulturowym skansenie (Dzwonek), a dzięki temu projektowi stanie się jeszcze bardziej żywy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Nie ma sprawy. Szanowni Ministrowie! Różnorodność i jej akceptacja oraz integracja nie są tylko tradycją polską, ale również tym, co czyni nasze państwo pełnym, pięknym i prawdziwym. Zauważenie i kultywowanie różnorodności regionalnych pozwala pokazać piękno lokalne, jak również pielęgnować korzenie. Jeszcze etnolekt śląski, śl?nsko godka jest dialektem języka lechickiego, który należy do jednej z grup języków słowiańskich, a dokładniej zachodniosłowiańskich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich należących do grupy języków indoeuropejskich. Co ważne, jest on uważany za język rozwojowy. Ważny jest również fakt, że prawie 80% Ślązaków i Ślązaczek deklaruje, że w życiu codziennym używa języka śląskiego. Projekt ustawy uznaje język śląski za regionalny obok języka kaszubskiego. Dzięki tej zmianie możliwe będzie finansowanie nauczania języka śląskiego w szkołach, ułatwione będzie również (Dzwonek) wsparcie niezwykle barwnej kultury śląskiej. Bardzo możliwe, że będzie można pójść dalej... (Poseł Jarosław Sellin: A jakie jest pytanie?) ...i wzorem języka kaszubskiego zdawać język śląski na egzaminie ósmoklasisty czy maturalnym. I tu pytanie do wnioskodawców: Czy są takie plany? A przy okazji lachania i feflania czy też beblania PiS i Konfederacji po prostu nie rozumiem. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Zbigniew Bogucki
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Warto przypomnieć w tym miejscu przy tej dyskusji art. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: ˝Rzeczpospolita Polska jest państwem jednolitym˝. A dzisiaj przy okazji tej dyskusji co najmniej dwukrotnie dwóch posłów powiedziało coś, co miałoby podważyć ten fundament ustrojowy Rzeczypospolitej. (Poruszenie na sali) (Poseł Janusz Kowalski: Hańba!) To jest kwestia chociażby mówienia o autonomii Śląska i to jest kwestia mówienia tutaj, także niedawno z tej mównicy, o mniejszości narodowej. Rzeczpospolita, czyli rzecz wspólna wszystkich Polaków, także tych ze Śląska, także Ślązaków.
Mówca: Zbigniew Bogucki
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

W Rzeczypospolitej jest miejsce dla wszystkich, jest miejsce również dla dialektu i gwar śląskich, tak jak mówi Rada Języka Polskiego. To nie jest wasze polityczne widzimisię. Źle się bawicie wokół Rzeczypospolitej. Dzisiejsza sytuacja geopolityczna wskazuje na to, że powinniśmy być państwem jednolitym, unitarnym, szanować swoje regionalizmy (Dzwonek), szanować gwary, szanować zwyczaje, ale nie bawić się w taki sposób, w jaki wy próbujecie to zrobić.
Mówca: Zbigniew Bogucki
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

To jest szalenie niebezpieczne. Dziękuję posłowi Fritzowi za to wystąpienie. Często się nie zgadzamy, ale to było trafne wystąpienie Ślązaka z ojca i praojca. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Andrzej Gawron
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Prawie wszyscy na Górnym Śląsku jesteśmy za tym, żeby śl?nsko godka przetrwała, żeby nie umarła, żeby dalej trwała, ale to musimy robić w rodzinach, bo to jest ta podstawa, gdzie ta śl?nsko godka jest przekazywana, w kulturze, w literaturze. I to się dzieje. Tutaj były podawane przykłady. Teatr Kortez czy np. książki, które są pisane po śląsku. (Głos z sali: Korez.) Korez. Tak jest, Korez. A więc niepotrzebna jest tu ustawa, która będzie wpychać to do szkoły. Pan poseł Roman Fritz chyba nie uczył się tego w szkole, a zrobił wam tutaj wykład w języku śląskim, tak jak się godo po ślonsku. I wcale nie musiał mieć tego w szkole. Szanowni Państwo! Panie i Panowie Posłowie! Najgorsze jest to, jak w takie sprawy miesza się polityka. Niestety to się teraz dzieje. A przytoczę na koniec słowa wielkiego Ślązaka Wojciecha Korfantego: jestem Ślązakiem (Dzwonek), lecz wpierw Polakiem. I nie mieszajcie właśnie w to polityki, naprawdę. (Oklaski)
Mówca: Janusz Kowalski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Dokładnie dzisiaj jest rocznica, bo 20 marca 1921 r. na Górnym Śląsku był plebiscyt i Ślązacy opowiadali się za Polską. (Głos z sali: Nie.) I to jest bezczelność, że dzisiaj już nawet nie ukryta, ale jawna opcja niemiecka przechodzi do ofensywy i chce podjąć decyzję polityczną i wydzielić z narodu polskiego naród, który nie istnieje, bo śląskość to jest polskość, język śląski to jest język polski. (Poseł Andrzej Gawron: Zawsze będzie można krzyczeć tam z trybun?) Tak jest. To, że dostajecie pieniądze z Niemiec i Mniejszość Niemiecka dzisiaj zmienia nazwę na Śląscy Samorządowcy, to jest plan napisany w Berlinie. I wy oczywiście spłacacie długi wobec Berlina, atakując unitarność państwa polskiego. To jest po prostu hańba. Ślązacy to są Polacy i nic tego nie zmieni - ani wasza decyzja polityczna, ani to, co tutaj mówicie. Dziękuję bardzo posłowi Fritzowi za takie piękne świadectwo polskości, śląskości i patriotyzmu. (Oklaski) Słuchajcie posła Fritza, a nie próbujcie (Dzwonek) podejmować decyzji, które osłabiają Rzeczpospolitą (Oklaski), naszą unitarność na polecenie Berlina.
Mówca: Wojciech Król
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jako śląski poseł jestem szczęśliwy, że ustawa o śląskim języku jest dzisiaj procedowana w polskim parlamencie. Posłów Konfederacji, Prawa i Sprawiedliwości, ze szczególnym uwzględnieniem pana posła Kowalskiego, serdecznie zapraszam do Katowic, do Teatru Korez na spektakl ˝Mianujom mie Hanka˝. Myślę, że będzie łatwiej zrozumieć nasz śląski punkt widzenia. Natomiast zmierzając do pytania, powiem, że moją szczególną uwagę zwraca tutaj możliwość nauki języka śląskiego. Pytanie kieruję do rządu, do ministerstwa edukacji, i poproszę o odpowiedź pisemną: Na jakim etapie są przygotowania do wdrożenia możliwości nauki języka śląskiego? Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jestem zdziwiony, że prawa strona sceny politycznej, która tyle mówi o tradycji, która mówi, że język śląski jest rdzeniem polskiej mowy, jest przeciwna nauczaniu języka śląskiego w szkołach. Dlaczego nie chcecie, aby uczniowie na Śląsku uczyli się rdzenia polskiej mowy? Jako były samorządowiec chciałbym zwrócić uwagę na aspekt finansowy, ponieważ są rozwiązania, które zapewnią, że będą środki na nauczanie języka śląskiego. Te wagi to jest od 0,2 do 1,3 w zależności od tego, ilu jest uczniów posługujących się językiem regionalnym, jest też waga 0,6 dla uczniów, którzy są nauczani w dwóch językach. To są dosyć wysokie wagi, ponieważ, dla porównania, waga dla uczniów szkół wiejskich wynosi 0,4. Tak więc w imieniu samorządowców chciałbym zapytać, a raczej nie zapytać, tylko apelować do rządu, aby pamiętać i co roku zapewniać te dodatkowe środki. Żeby monitorować liczbę uczniów języka śląskiego i żeby dokładać do systemu środków (Dzwonek), tak by w wyniku działania ustawy nie zwiększała się luka oświatowa. Dziękuję bardzo.
Mówca: Mateusz Bochenek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Zapewne Wysoka Izba słyszała żarty, animozje śląsko-zagłębiowskie, ale my od kilku lat staramy się ze wszystkich sił właśnie na tych kiedyś różnicach, podziałach budować wspólne projekty, podejmować wspólne inicjatywy. To udaje się nam bardzo skutecznie czynić i z tego powodu jestem niezwykle szczęśliwy. Cieszę się, że nasi przyjaciele ze Śląska w końcu uzyskują to, czego pragnęli przez tak długie lata, że ich tożsamość, ich walka i historia, i umacnianie tych wartości w końcu staną się faktem i język śląski stanie się językiem regionalnym. A mówię to ja, chłopak z Zagłębia, chłopak z Sosnowca. Życzę wam powodzenia i bardzo się cieszę (Dzwonek), że Wysoka Izba będzie głosowała nad tym projektem. Wszystkiego dobrego. (Oklaski)
Mówca: Kazimierz Plocke
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Jestem przedstawicielem społeczności kaszubskiej i 19 lat temu miałem honor prowadzić w imieniu mojego klubu ustawę o języku regionalnym, języku kaszubskim. Wtedy też słyszeliśmy te argumenty, że wprowadzenie języka kaszubskiego zachwieje unitarnością państwa. 19 lat język jest wdrażany do praktyki, do szkół, jest stosowany przez samorządy i przez mieszkańców - i nic złego się nie stało. Mało tego, wzbogacaliśmy i wzbogacamy naszą kulturę narodową poprzez nasz język regionalny, język kaszubski. Uważam, że danie szansy Ślązakom na pielęgnowanie własnego języka, języka praojców, będzie dobrym rozwiązaniem. (Dzwonek) Mało tego, są wspólne inicjatywy pomiędzy Ślązakami a Kaszubami. Przypomnę o inicjatywie Sylwestra Szalonka, waszego słynnego śląskiego artysty, który z naszymi kolegami próbuje tworzyć i tworzy kaszubsko-pomorską symfonię. To jest praktyczne działanie, które pokazuje, że jest możliwa współpraca. Dzięki temu może będziemy mieli odrębność językową, dlatego też jak najbardziej wspieram tego typu inicjatywy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Ewa Kołodziej: Dziękujemy.)
Mówca: Roman Fritz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Żeby trochę rozładować emocje i atmosferę, zadam klasyczne pytanie: Czy wiecie, jak się dzieli ludzkość świata? Jest 1 mln Ślązaków i 8 mld goroli. Ale to jest tylko dowcip. Mieliśmy przed chwilą możliwość wysłuchać kilku opinii - bo to są zaledwie opinie - i pewnej fałszywej alternatywy. Ta fałszywa alternatywa polega na tym, że przeciwstawia się śląskość polskości, Ślązaków Polakom i na odwrót. (Poseł Ewa Kołodziej: Nieprawda.) Nie ma czegoś takiego! Wszystkie regiony naszej ojczyzny wniosły coś w rozwój całej Polski, np. Wielkopolska - system administracyjny, Śląsk - pewne wartości, które pewnie dobrze znacie. Co najbardziej przykre, ci, którzy tam najbardziej krzyczą (Dzwonek), czyli Lewica, starają się tę śląskość jakoś zagospodarować i - cóż za ironia losu! - walczą z tradycyjnymi wartościami, jak mogą, i ubierają się w piórka śląskości. A wartości śląskie to jest przede wszystkim obyczajność, pracowitość i tradycyjny porządek. Dziękuję.
Mówca: Jerzy Polaczek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym zacząć moje pytanie od zacytowania pana prof. Jana Miodka, który w jednej ze swoich wypowiedzi stwierdził, cytuję, iż dialekt śląski należy do polszczyzny, a jego wariantem literackim jest ogólna standardowa polszczyzna zwana też czasem polszczyzną literacką. Bój czy spór idzie o kodyfikację gwary śląskiej. Tu się zaczyna, cytując dalej pana prof. Miodka, problem moim zdaniem nie do przejścia. Niektórzy wypowiadają ekstremalnie naiwne zdanie: trzeba wybrać to, co najlepsze z poszczególnych gwar śląskich, i stworzyć z tego śląski język literacki. W związku z tym chciałbym poprosić panią przedstawicielkę wnioskodawców, panią posłankę Monikę Rosę, aby odpowiedziała mi na pytanie, po pierwsze, kto będzie kodyfikował język śląski, po drugie, jaka jest dzisiaj podstawa programowa do nauczania (Dzwonek) tego przedmiotu w szkołach, po trzecie, w jakim trybie będą certyfikowane uprawnienia dla nauczycieli nauczających języka śląskiego. Proszę również panią poseł, żeby odpowiedziała mi na moje pytania wyłącznie w języku śląskim. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Franciszek Sterczewski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ostatnim spisie powszechnym ok. 600 tys. osób wskazało na narodowość śląską. Chyba jeszcze nigdy tak wielka grupa osób nie cieszyła się z nowego przedmiotu szkolnego, jakim może być nareszcie język śląski. Z tego powodu strasznie się cieszymy i gratulujemy. To się tym państwu, zarówno państwu na galerii, naszym przyjaciołom Ślązakom, jak i tym w Katowicach i w całym regionie śląskim, po prostu należy. Żaden poseł z prawicy nie będzie odbierał tym ludziom tego prawa. Demokracja polega na szacunku do różnorodności, a nie na szczuciu innością. Każdy ma prawo do swojej tożsamości europejskiej, ślązackiej, kaszubskiej czy polskiej. Każdy ma prawo po prostu żyć, jak chce. Żaden prezes, żaden z panów po prostu tego stanu rzeczy (Dzwonek) nie zmieni. Haile Silesia, wszystkiego dobrego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Norbert Jakub Kaczmarczyk
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Doniesienia prasowe: polskie szkoły na Białorusi z zakazem nauczania języka polskiego, redakcja dowiedziała się, że w projekcie przyszłorocznego budżetu Niemiec znalazły się środki na nauczanie języka polskiego. To pokłosie polsko-niemieckiego sporu o nauczanie języka polskiego w Niemczech i języka niemieckiego w Polsce. W poprzedniej kadencji walczyliśmy o to, by Polacy mieli dostęp do nauczania języka polskiego za granicą, tam, gdzie było to ograniczane, na Białorusi czy w Niemczech. Mam wrażenie, że państwo chcą doprowadzić do podziału, nazywając Polaków przyjaciółmi, czyli tak naprawdę nazywając tak integralną, unitarną część państwa polskiego, mówiąc o jakichś atakach, mówiąc o mniejszości. Chciałbym, żebyśmy wszyscy nazywali się Polakami tak jak w Wysokiej Izbie. Przecież mówiąc z tej mównicy, niejednokrotnie (Dzwonek) spieramy się tak mocno, a jednocześnie nikt nie podważa, że wszyscy w pewien sposób, biorąc pod uwagę pewną wrażliwość społeczną, staramy się dbać o interesy państwa. Budowanie natomiast jakiegoś rozbicia dzielnicowego przez pana premiera Donalda Krzywoustego jest nie na miejscu w sytuacji wojny, w sytuacji kryzysu na granicy z Ukrainą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Monika Rosa
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Śląski język istnieje, bo są ludzie, którzy chcą się w nim porozumiewać, którzy mówią w nim codziennie, którzy w tym języku tworzą, piszą, którzy o ten język zabiegają. Oczywiście nie musimy udowadniać, że śląski spełnia kryteria języka regionalnego, bo oczywiste jest, że spełnia zgodnie z definicją zawartą w ustawie, ale też zgodnie z kartą języków regionalnych. Co jest jasne, w języku śląskim porozumiewa się na terytorium państwa polskiego ludność mniej liczna niż ludność Polski. I tak naprawdę, szanowni państwo, to, czy język śląski zostanie uznany za język regionalny, wynika tylko i wyłącznie z woli politycznej. I albo tę wolę polityczną się ma, albo - jak w przypadku państwa z PiS-u i z Konfederacji - tej woli politycznej po prostu się nie ma. (Głos z sali: Czyli czysta polityka.) Szanowni Państwo! Chamstwo na tej sali sejmowej ze strony posłów Prawa i Sprawiedliwości oczywiście nie przeszkodzi w uznaniu śląskiego za język regionalny, bo Ślązaczkom i Ślązakom to się po prostu należy. (Oklaski) Szanowni Państwo! Przywołujecie kwestię Rady Języka Polskiego. To ja państwu powiem o Radzie Języka Śląskiego. Może jej członków, czyli osób, które tworzą tę radę, państwo zapytacie o zdanie w kwestii tego, czy śląski jest językiem regionalnym. Oni oczywiście państwu powiedzą, że tak, śląski spełnia wszystkie kryteria języka regionalnego. A co więcej, jeśli spytacie prof. Majewicza, prof. Polańskiego, prof. Tambor, dr. Czesaka i prof. Wicherkiewicza, całą masę naukowców, to jasno oni wskażą, że nie da się języka zdefiniować, ale też jasno powiedzą o odmienności języka śląskiego. Poczytajcie przykłady użycia języka śląskiego, wiersze, lirykę, bajki poczytajcie po śląsku. (Poseł Piotr Kaleta: Bajki to mamy na razie po kaszubsku.) Zobaczycie, że śląski język jest skodyfikowany, że ma swoją ortografię, a to, że są odmienne rodzaje języka śląskiego, tylko powinno nas cieszyć, bo kodyfikacja przecież nie będzie ich obejmowała. (Gwar na sali) Tak jak państwo mówili, pierwszym elementem nauki języka śląskiego, śląskości jest dom, ale obowiązkiem państwa polskiego i obowiązkiem szkoły jest tę naukę...