Mówca: Monika Rosa (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-07-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące przedstawionego przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt zawiera szereg zmian, w intencji autora mających na celu ochronę przed dyskryminacją w miejscu pracy, ułatwienie pracownikom dochodzenia niektórych roszczeń, zwłaszcza w zakresie odszkodowania za szkody wyrządzone przez mobbing oraz wydania i sprostowania świadectwa pracy, a także poszerzenie katalogu osób korzystających ze szczególnych warunków w zakresie prawa pracy przysługujących matkom i ojcom w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego o najbliższych członków ich rodzin, jeżeli przejęli na siebie rolę rodziców, czego formalnym przejawem jest korzystanie przez nich z zasiłku macierzyńskiego. Korzystanie z zasiłku macierzyńskiego przez członka najbliższej rodziny w zastępstwie matki lub ojca jest prawem przysługującym w wąskim katalogu bardzo szczególnych i trudnych, ale na szczęście też nie bardzo częstych sytuacji: zgonu, niezdolności do samodzielnej egzystencji lub długotrwałej hospitalizacji uniemożliwiającej zajmowanie się dzieckiem, lub też porzucenia dziecka przez matkę. W tych przypadkach obowiązki rodzica przejmuje ktoś z najbliższej rodziny: rodzice lub rodzeństwo rodziców dziecka. Polskie prawo uznaje ciężar obowiązku, jaki na siebie przyjmują, i uprawnia ich w tych sytuacjach do korzystania z zasiłku macierzyńskiego na takich prawach, jakie miałaby matka dziecka. Do tej pory było to jednak działanie niepełne i niekonsekwentne, ponieważ osobom tym nie przysługiwały takie same ochrona i uprawnienia w ramach Kodeksu pracy, jakie przysługiwały rodzicom dziecka. Proponowana regulacja naprawia ten stan rzeczy i w tym zakresie zasługuje na pełne poparcie. Podobnie w zakresie wydłużenia okresu, w którym pracownik może wnioskować o sprostowanie w świadectwie pracy, z 7 do 14 dni jest to zasadna zmiana. Niestety całość przedkładanej ustawy nie jest przygotowana w podobnie dobry sposób. Można nawet posunąć się do stwierdzenia, że świadczy o pewnym niechlujstwie czy zaniedbaniu w Kancelarii Prezydenta RP. W uzasadnieniu ustawy stwierdza się, że inspiracją do jej powstania były doświadczenia osób zgłaszających się po organizowaną przez KPRP pomoc prawną. Jeżeli to prawda, to nie świadczy to najlepiej o kwalifikacjach prawników świadczących tę pomoc. Na prawie połowie projektowanych przepisów w swojej opinii Sąd Najwyższy nie pozostawił suchej nitki, nie zyskały one też aprobaty Rady Dialogu Społecznego. W zakresie ochrony przed dyskryminacją w miejscu pracy przedkładana ustawa nie wnosi absolutnie nic, ponieważ ogranicza się do nic niezmieniającej w działaniu przepisów korekty stylistycznej. Podobnie artykuł dotyczący możliwości odstąpienia od wykonywania zobowiązania wynikającego z Kodeksu pracy po upływie terminu przedawnienia sprowadza się wyłącznie do ponownego zapisania, czym jest i jak działa instytucja przedawnienia. W zakresie ustanawiania instytucji orzeczenia zastępującego świadectwo pracy w przypadku braku możliwości uzyskania tego dokumentu od pracodawcy Sąd Najwyższy wskazał na bezzasadność powyższych zmian, ponieważ pozostałe przepisy k.p., k.c. i k.p.c. pozwalają na skuteczne dochodzenie tych praw w drodze innych procesów. W przypadku braku świadectwa pracy pracownik może zdobyć ekwiwalentne z punktu widzenia ustalania np. prawa do urlopu lub prawa do emerytury informacje np. z ZUS, może również na własną rękę poszukiwać akt pracowniczych, które są obowiązkowo archiwizowane nawet w przypadku zaprzestania działalności przez pracodawcę. Czynności te często wykonuje też sąd, prowadząc postępowanie w sprawie tych praw, np. odnośnie do wysokości emerytury. W przypadku braku świadectwa pracy za jakiś okres występuje do ZUS o przekazanie informacji. Ustalanie przez sąd w osobnym postępowaniu nieprocesowym informacji niezbędnych do wydania orzeczenia zastępującego świadectwo pracy jest procedurą kosztowną, czasochłonną i zbędą, a do tego wnioskodawca nie przedstawił, jak ta procedura miałaby się odbywać i na jakich źródłach opierać, co mogłoby czynić ją bardziej efektywną od dotychczasowych działań. Ze względu na wartościowe zmiany wprowadzane niektórymi przepisami ustawy Klub Poselski Nowoczesna wnosi o skierowanie ustawy do dalszych prac w komisjach, aby naprawić wskazane błędy.