Mówca: Ewa Lieder
Data: 2017-02-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W Poznaniu, Krakowie i Warszawie funkcjonuje już bezpłatna komunikacja miejska w dni, gdy stężenie szkodliwych pyłów nad miastem jest bardzo wysokie. Radni w Łodzi uchwalili zasady udzielania dotacji na przedsięwzięcia służące ochronie powietrza. W poprawę jakości powietrza w miastach angażuje się coraz więcej rad miast. Ponadto rząd deklaruje, że ma w planach produkcję w Polsce bezemisyjnego autobusu elektrycznego dla miast. Ustawa ta wpisuje się zatem w proces walki ze smogiem na szczeblu lokalnym i daje kolejne możliwości i narzędzia do kompleksowych działań w ramach przezwyciężania tego problemu, co jest w interesie nas wszystkich. Projekt dotyczy stworzenia możliwości ustanowienia przez radę miasta o liczbie mieszkańców powyżej 200 tys. strefy ograniczonej lub zakazanej emisji spalin powstałych z ruchu pojazdów napędzanych silnikami spalinowymi poprzez wprowadzenie ograniczeń lub zakazu wjazdu do danej strefy dla pojazdów niespełniających ustalonych norm emisji (Euro). Dla ogromnej liczby pojazdów w Polsce obcy jest europejski standard emisji spalin. Teraz, gdy obywatele mają coraz większą świadomość zagrożeń, jakie niesie zanieczyszczenie powietrza, wprowadzenie proponowanych przepisów jest absolutną koniecznością. Dlaczego one są tak ważne? Prawdą jest, że za smog w skali kraju odpowiadają przede wszystkim piece w mieszkaniach, czyli tzw. niska emisja. 2 lata temu Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport z kontroli jakości powietrza w Polsce. Według niego za ok. 90% zanieczyszczeń odpowiedzialna jest niska emisja, zanieczyszczenia komunikacyjne to ok. 9%. Są to jednak dane dla całego kraju, a smog ma często charakter punktowy. W tym samym raporcie NIK zwrócił uwagę na lokalne uwarunkowania i wskazał, że w 2011 r. w Warszawie emisja liniowa odpowiadała za 63% stężenia PM10 - chodzi o pyły generowane przez transport samochodowy złożone z cząstek sadzy, popiołów oraz metali ciężkich. Udział transportu samochodowego w emisji zanieczyszczeń powietrza wynika w dużej mierze ze złego stanu technicznego i wieku pojazdów oraz braku odpowiedniej infrastruktury drogowej w dużych miastach. Samochody poruszające się w korkach po prostu zużywają więcej paliwa, co powoduje zwiększenie emisji zanieczyszczeń powietrza. Badania potwierdziły też, że dzieci o wiele bardziej niż dorośli podatne są na szkodliwy wpływ spalin. Wyniki sugerują, że ekspozycja w życiu płodowym na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne z powietrza, których źródłem są składniki m.in. spalin samochodowych, negatywnie wpływa na rozwój zdolności umysłowych dzieci do 5. roku życia. Dodatkowym zyskiem z tej ustawy będzie zmniejszenie hałasu w miastach. Dopuszczalny poziom hałasu to 60 dB w dzień i 50 dB w nocy. Wielkość ta zmienia się w dużych miastach, powyżej 100 tys. mieszkańców - wynosi 65 i 55 dB - i w dużej mierze związana jest z hałasem drogowym. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby hałas w ciągu dnia nie przekraczał 55 dB. Proponowane regulacje nie będą blokowały ruchu tranzytowego. Będą także umożliwiały wprowadzenie wyłączeń od wynikających z uchwał rad miast zakazów lub nakazów dotyczących pojazdów należących do mieszkańców strefy, a także pojazdów uprzywilejowanych, pojazdów komunikacji publicznej, taksówek, pojazdów osób niepełnosprawnych, pojazdów historycznych lub zabytkowych. Polska przoduje w rankingu europejskich krajów o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu. Podobne do proponowanych zmiany funkcjonują w niektórych krajach Europy o znacznie niższym poziomie zanieczyszczenia powietrza. Na przykład we Francji od 1 lipca 2016 r. weszły w życie przepisy zakazujące wjazdu do Paryża pojazdom wyprodukowanym przed 1997 r. Zakaz dotyczy samochodów zarówno osobowych, jak i dostawczych oraz motocykli. W Berlinie od 1 stycznia 2008 r. w oznaczonej części miasta mogą poruszać się tylko pojazdy spełniające określone wymogi w zakresie spalin - plakietki czerwona, żółta i zielona. Od 1 stycznia 2010 r. do ścisłego centrum wpuszczane są tylko samochody z normą Euro 4, z plakietką zieloną. Za brak plakietki lub wjazd samochodem nieuprawnionym grozi mandat w wysokości 40 euro. Tego rodzaju przepisy funkcjonują również w Czechach. Klub Poselski Nowoczesna popiera projekt i wnosi o przekazanie go do prac w komisji. Dziękuję. (Oklaski)