Mówca: Grzegorz Sztolcman
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt i przyjemność przedstawić państwu stanowisko klubu Platformy Obywatelskiej wobec sprawozdania z realizacji ˝Programu ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce w 2012 r.˝. Tytułem wstępu chciałbym powiedzieć kilka zdań na temat powstania pierwszej tzw. ustawy antytytoniowej, czyli ustawy regulującej zachowania Polaków i ograniczenie palenia tytoniu i wpływającej na owe zachowania i ograniczanie. Ustawa ta powstała w 1995 r. jako jedna z pierwszych w Europie. Można powiedzieć, że była ona nowatorska i przetarła szlak dla dalszych uregulowań prawnych w dziedzinie ograniczania palenia tytoniu tak w Polsce, jak i w Europie. Na podstawie tej ustawy w kolejnych latach przygotowano program i plan działań zmierzających do ograniczenia palenia tytoniu, a przez to negatywnych skutków zdrowotnych dla społeczeństwa. Na uwagę zasługuje także nowelizacja tej ustawy, której dokonaliśmy w 2010 r. Poszerzyliśmy wówczas obszar bez dymu tytoniowego. Prace nad tą nowelą trwały 3 lata. Świadczy to o tym, jak skomplikowana była to materia, jak wielkie emocje budziła, lecz pozytywne skutki tej nowelizacji odczuwane były już po kilku miesiącach i są nadal odczuwane, a około 70% respondentów odpowiada, iż pozytywnie ocenia kierunek zmian w tym zakresie. Sprawozdanie z realizacji programu, z którym mieliśmy okazję zapoznać się w Komisji Zdrowia, obejmuje rok 2012. Biorąc pod uwagę sprawozdania także z lat ubiegłych, można uznać, iż program spełnia swoją rolę, choć nie wszystko przebiega tak, jak byśmy chcieli. Niemniej ocena działania programu i jego skutków jest pozytywna. Program bowiem, po pierwsze, uwzględnia epidemiologię, czyli te grupy, w których zagrożenie paleniem tytoniu jest największe i skutki palenia tytoniu są najbardziej niebezpieczne. Mam na myśli młodzież, dzieci, kobiety, zwłaszcza w ciąży. Program ˝Globalne badanie dotyczące używania tytoniu przez osoby dorosłe˝ wykazał, iż około 50% osób palących w wieku w przedziale 20-34 lat palenie rozpoczęło w przedziale wieku 11-17 lat, a więc bardzo wcześnie. Bardzo istotne jest również to, że program ten jest bardzo różnorodny w formie i treści i jest realizowany przez bardzo wiele instytucji oraz urzędów na szczeblu centralnym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym oraz przez wiele organizacji pozarządowych, stowarzyszeń, grup społecznych, podmiotów systemu oświaty, jak również świadczeniodawców w ochronie zdrowia. Wszystkie podmioty realizujące program, a także formy i sposoby realizacji tego programu zostały ujęte i szczegółowo omówione w sprawozdaniu. Oprócz działań edukacyjno-profilaktycznych podjęto także szereg decyzji, które zmieniają politykę podatkową, a także ograniczają dostępność na rynku wyrobów tytoniowych pochodzących z nielegalnego obrotu. Działania te wpływają na stały spadek sprzedaży papierosów. W roku 2011 w porównaniu z rokiem 2010 przykładowo sprzedano o 1200 mln papierosów mniej. Na mocy podjętych zaostrzeń legislacyjnych następuje także skuteczne kontrolowanie, przestrzeganie zakazu reklamy i egzekwowanie zapisów ustawowych o przestrzeniach wolnych od dymu tytoniowego. Ważne jest również to, że w sprawozdaniu bardzo szczegółowo zostało przedstawione, w jaki sposób realizowane są zadania, z podaniem liczby uczestników, organów i organizacji biorących w nich udział, środków, jakie zostały wydatkowane na te cele, i efektów, jakie osiągnięto. W tym miejscu można przytoczyć kilka danych liczbowych, o których była już tutaj mowa. Otóż ok. 10 mln osób w Polsce wdycha dym tytoniowy w sposób czynny, a 14 mln w sposób bierny, niemniej zaobserwowano spadek palących o mniej więcej 3%. Szacowane skutki zdrowotne rozpowszechniania chorób odtytoniowych, w tym przede wszystkim chorób układu krążenia, nowotworów układu oddechowego, astmy, obturacyjnej choroby płuc, to ok. 67 tys. zgonów osób dorosłych, w tym prawie 38 tys. w grupie wiekowej 35-69 lat, a więc utrzymujących rodziny i tworzących dochód narodowy. Jest to więc bardzo poważny problem. Promocja zdrowego stylu życia, w tym rezygnacja z palenia tytoniu, jest jednym z głównych narzędzi mających na celu przedłużenie życia Polaków i poprawę jakości ich życia. Biorąc pod uwagę wysoki odsetek zachorowalności w przypadku wyżej wymienionych chorób, naszym zdaniem należy zwrócić szczególną uwagę na edukację antytytoniową jako element wychowania zdrowotnego już na etapie przedszkolnym, i to zarówno wśród dzieci, jak i rodziców czy opiekunów. Okazuje się bowiem, iż nadal bardzo wielu dorosłych pali w obecności dzieci. Reasumując, powiem, że uważamy, iż działania programu są bardzo dobrze ukierunkowane. Uczestniczy w nim bardzo szerokie grono instytucji państwowych, samorządowych i pozarządowych, świadczeniodawców w systemie ochrony zdrowia oraz podmiotów systemu oświaty. Efekty programu są wymierne i jednoznacznie pozytywne. Należy jednak w trybie pilnym rozważyć zwiększenie środków przeznaczonych na program, bowiem w 2012 r. była to kwota ok. 860 tys. zł, przy ustawowym zapisie 0,5% od podatku akcyzowego, który w roku 2012 zamknął się kwotą 18 mld, z czego 0,5% to kwota ok. 90 mln, więc jest tutaj bardzo duża dysproporcja. Nadzieję na poprawę stanu zdrowia Polaków w odniesieniu do palenia tytoniu budzi także fakt, iż planowane jest przedłużenie programu na lata po roku 2013. W trybie pilnym należy również objąć szczególną kontrolą e-papierosy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W związku z informacjami zawartymi w sprawozdaniu z realizacji programu za rok 2012 klub Platformy Obywatelskiej będzie głosował pozytywnie, czyli za przyjęciem tego sprawozdania. Dziękuję.