Mówca: Barbara Chrobak
Data: 2018-03-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Nieudolne działanie Platformy Obywatelskiej doprowadziło w 2015 r. do drastycznego spadku orzeczeń o wykonywaniu kary w SDE i w rezultacie do zmarginalizowania tej instytucji w sferze polityki karnej. Dozór elektroniczny stał się za sprawą reformatorów z PO rodzajem kary ograniczenia wolności, a nie jak wcześniej sposobem wykonywania kary pozbawienia wolności. Szczerze powiedziawszy, wzbudziło to nasze zdziwienie, bo było to chyba jedyne działanie PO i PSL wymierzone przeciwko przestępcom, oczywiście nie tym groźnym, ale tym najdrobniejszym: niepłacącym alimentów, kierującym pojazdami mechanicznymi w stanie nietrzeźwości, sprawcom przestępstw zniszczenia mienia i gróźb karalnych. O tych grubych graczy wyłudzających podatki, organizujących lunaparki VAT-owskie, przedsiębiorców hazardowych i paliwowych Platforma nigdy nie zapomniała zadbać. Było to w rezultacie działanie wymierzone przeciwko interesom ekonomicznym państwa, bo spadek liczby orzeczeń o wykonywaniu kary pozbawienia wolności w SDE skutkował wzrostem kosztów utrzymania więźniów w zakładach karnych. Krótko mówiąc, Platforma Obywatelska razem z PSL-em wolała wydawać 3,5 tys. zł na utrzymanie więźnia niż 330 zł na koszty utrzymania skazanego poza jednostką penitencjarną w SDE. Obecny rząd, i słusznie, dokonał zmiany przepisów i powrotu do rozwiązań sprzed 1 lipca 2015 r. W rezultacie wzrosła ilość kar pozbawienia wolności wykonywanych w SDE. I słusznie. Utrzymywanie skazanych za drobne przestępstwa w zakładach karnych jest bowiem nieopłacalne nie tylko ekonomicznie, ale i społecznie. Nie jest tajemnicą, że izolacja w warunkach zakładu karnego z kryminologicznego punktu widzenia niczego dobrego nie uczy, wręcz przeciwnie, stygmatyzuje, wyrywa z więzi społecznych, powoduje utratę pracy, a często rozpad rodziny. Sprawne wykonywanie kar w SDE wymaga jednak stałego monitoringu, także niezbędnych korekt legislacyjnych. W tym kierunku zmierza nowelizacja. Nie budzi wątpliwości klubu Kukiz’15 szerokie powierzenie Służbie Więziennej dotychczasowych wyłącznych kompetencji ministra sprawiedliwości w zakresie wykonywania zadań związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności w SDE. Dotychczas, szanowni państwo, funkcjonujący system uniemożliwiał kontakt ze skazanym w dozorze mobilnym za pośrednictwem urządzenia zainstalowanego na kończynie. Obecnie proponuje się wyposażenie skazanego w rejestrator przenośny umożliwiający taki kontakt, co w konsekwencji zapewni zwiększoną kontrolę w trakcie wykonywania kary w SDE. Oczywiście takie techniczne rozwiązanie wymaga dodatkowej obudowy prawnej, a w szczególności usankcjonowania prawnego obowiązku po stronie skazanego do odbierania połączeń. Pracując przez wiele lat w wymiarze sprawiedliwości, spotykałam się często z problemami wynikającymi ze stosowania wolnościowych środków zapobiegawczych. Najlepszym przykładem wydaje się tu dozór Policji. W bardzo wielu przypadkach środek ten okazywał się fikcyjny, podobnie jak zobowiązanie podejrzanego do przebywania w określonym miejscu czy zakaz opuszczania kraju. Podejrzani często nie wykonywali ani nie wykonują tych obowiązków. Prokuratorzy nadzorujący postępowania przygotowawcze dowiadywali się o tym z dużym opóźnieniem. Stanowi to nierzadko istotne zagrożenia dla podstawowej przesłanki stosowania środków zapobiegawczych, jaką jest zabezpieczenie prawidłowego toku prowadzenia postępowania. Stąd też de lege ferenda - takie prace, jak wiadomo, trwają - za niezbędne uznać należy objęcie systemem dozoru elektronicznego wolnościowych środków zapobiegawczych. Taki monitoring zapewni natychmiastowy przekaz, że np. podejrzany nie stawia się na dozór, a w dalszej konsekwencji reakcję prokuratora nadzorującego postępowanie, który będzie mógł w celu zabezpieczenia jego prawidłowego toku rozważyć zatrzymanie i zastosowanie surowszych środków, włącznie z tymczasowym aresztowaniem. Przedmiotowa nowelizacja uwzględnia właśnie już planowane rozszerzenie SDE o środki zapobiegawcze. Reasumując, panie marszałku, Wysoka Izbo, widać po tym projekcie, że w odróżnieniu od państwa z Platformy Obywatelskiej, która, o dziwo, tym razem nie zadbała o swój popadający w konflikt z prawem elektorat, obecne kierownictwo resortu sprawiedliwości interesuje się SDE, unowocześnia go oraz zwiększa jego funkcjonalność techniczną i prawną. W związku z powyższym klub Kukiz’15 poprze projekt w proponowanym kształcie. Dziękuję. (Oklaski)