Mówca: Maciej Tomczykiewicz
Data: 2026-01-08 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Procedowany projekt ustawy dotyczy zmiany funkcjonowania Krajowego Rejestru Karnego. Jego istota jest prosta. Chodzi o skuteczniejszą wymianę informacji, jeżeli chodzi o wyroki skazujące w Unii Europejskiej, w szczególności wobec obywateli państw trzecich. Dlaczego ta ustawa jest potrzebna? Obowiązujący dziś Europejski system wymiany informacji z rejestrów karnych - ECRIS dobrze działa wobec obywateli państw Unii Europejskiej, ale nie jest wystarczająco skuteczny w odniesieniu do obywateli państw trzecich. Informacje o ich skazaniach są rozproszone po różnych państwach członkowskich, w których zapadły wyroki. W praktyce oznacza to, że aby uzyskać pełną informację o karalności takiej osoby, należałoby kierować pytania do wszystkich państw Unii Europejskiej, co jest czasochłonne, nieefektywne i często w ogóle nie jest robione. Unia Europejska zidentyfikowała ten problem już kilka lat temu i w odpowiedzi utworzyła nowy system ECRIS-TCN, który jest systemem, który nie przechowuje treści wyroków, ale pozwala szybko ustalić, które państwa członkowskie posiadają informacje o skazaniach danej osoby będącej obywatelem państwa trzeciego. To zasadnicza zmiana jakościowa. Projektowana ustawa wdraża unijne prawo, dyrektywę oraz umożliwia stosowanie rozporządzenia i dostosowuje polskie przepisy do funkcjonowania tego systemu. Jakie są korzyści z przyjęcia tej ustawy? Po pierwsze, zwiększenie bezpieczeństwa obywateli. Organy państwa, sądy, prokuratora czy Policja będą mogły szybko i skutecznie ustalić, czy osoba była wcześniej prawomocnie skazana w innym państwie Unii Europejskiej. Ma to szczególne znaczenie m.in. w sprawach karnych, przy ochronie małoletnich, przeciwdziałania przestępczości seksualnej czy terrorystycznej. Po drugie, sprawniejsze działanie państwa. Zamiast długotrwałej i niepewnej wymiany korespondencji z wieloma krajami, system pozwala w krótkim czasie ustalić, gdzie znajdują się potrzebne informacje, i sięgnąć po nie w ramach już istniejących procedur. To oszczędność czasu i zasobów administracyjnych. Po trzecie, pewność prawa dla obywateli. Projekt zapewnia, że osoba występująca o informacje o swojej karalności otrzyma kompletną informację także wtedy, gdy jej dane znajdują się w rejestrach innych państw członkowskich. To wzmacnia standardy rzetelności i przejrzystości działania prawa. Po czwarte, wykonanie zobowiązań międzynarodowych Polski. Przepisy unijne w tym zakresie powinny zostać wdrożone już wcześniej. Przyjęcie tej ustawy pozwala Polsce wywiązać się z obowiązków wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej i uniknąć konsekwencji braku implementacji. Wysoka Izbo! Ten projekt nie tworzy nowej represyjności, nie rozszerza katalogu przestępstw ani nie ingeruje w prawa obywatelskie ponad to, co wynika z prawa unijnego. Jego celem jest lepsza informacja, większa skuteczność i wyższy poziom bezpieczeństwa. Kolejny raz możemy zobaczyć, że wtedy kiedy działamy z całą Unią Europejską, z naszymi partnerami, powodujemy, że Polska i jej obywatele są bezpieczniejsi. To jest ogromna wartość, o którą należy dbać i której należy pilnować. We wspólnocie siła. Dziękuję bardzo. (Oklaski)