Mówca: Iwona Maria Kozłowska
Data: 2021-03-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu klubu Koalicja Obywatelska przedstawiać stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej, druki nr 969 oraz 987. W swoim wystąpieniu chciałabym odnieść się do wybranych regulacji, ponieważ jest to bardzo szeroka ustawa. Nie wiem, czy państwo wiecie, że 16 marca to Światowy Dzień Pracy Socjalnej. Dzisiaj jest takie święto. Z pewnością długo na zainteresowanie swoją pracą czekali pracownicy socjalni. Jest to grupa osób przeciążona pracą, wykonująca swoje zadania w trudnych warunkach i nisko opłacana. Dyrektorzy jednostek pomocy społecznej borykają się z problemem pozyskiwania nowych pracowników do pracy socjalnej. Projekt ustawy rzeczywiście wychodzi naprzeciw sygnalizowanym niedoborom kadrowym. Osoby, które ukończyły studia wyższe na jednym z określonych w projekcie ustawie kierunków, będą mogły uzyskać uprawnienia do zawodu poprzez uzupełnienie wykształcenia. W projekcie zaproponowano, aby pracownikom socjalnym zatrudnionym w OPS-ach, w PCPR-ach w sytuacji wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi przysługiwała pomoc psychologiczna. Pracownicy socjalni na co dzień mają do czynienia z szeregiem trudnych spraw, a praca z ludźmi o szczególnych potrzebach jest bardzo wyczerpująca psychicznie. Powinni więc mieć możliwość korzystania z pomocy psychologa na bieżąco, a nie tylko w określonych sytuacjach. W projektowanych przepisach wprowadzono również skrócenie czasu, od którego uzależniono prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni z 5 do 3 lat. Z 250 do 400 zł zwiększono też kwotę dodatku do wynagrodzenia pracownika, który przeprowadza rodzinny wywiad oraz świadczy pracę socjalną poza siedzibą jednostki. Dodatek ten należałoby może waloryzować co 3 lata, podobnie jak jest przy ustalaniu zasiłku okresowego. Z pewnością korzystna i ważna dla pracowników socjalnych jest regulacja, w przypadku której dodatek ten nie jest wliczany do podstawowego wynagrodzenia. Projekt reguluje też system awansu zawodowego pracowników socjalnych oraz uzyskanie certyfikatu superwizora pracy socjalnej. Te elementy awansu zawodowego pracownicy socjalni wielokrotnie sygnalizowali. Projekt ustawy uchyla również obowiązek odpłatności za usługi świadczone w dziennych ośrodkach wsparcia osób z zaburzeniami psychicznymi. Odnosi się to także do rodzinnych domów pomocy społecznej. Są to placówki, w których mogą przebywać nie mniej niż trzy osoby, ale nie może przebywać więcej niż osiem. Według danych statystycznych na ostatni dzień grudnia 2019 r. w Polsce funkcjonowało jedynie 37 takich rodzinnych domów pomocy społecznej. Zmiana w prezentowanym projekcie pozwala na prowadzenie tego typu działalności również na terenie gminy sąsiadującej z gminą, w której nie ma możliwości prowadzenia tego typu domu. Oby tych placówek powstało jak najwięcej, bo ich ogromną zaletą jest rodzinny i kameralny charakter. Projekt reguluje wreszcie możliwość skierowania do określonego typu domu pomocy społecznej wspólnie małżonków, rodzica z dorosłym dzieckiem i, mam nadzieję, panie ministrze, również rodzeństwa. Rzeczywiście coraz częściej mamy do czynienia z rodzinnymi pobytami w placówkach całodobowego pobytu. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej koszty za pobyt w DPS-ie ponosi sam mieszkaniec, następnie rodzina, a jeżeli najbliżsi nie są w stanie wnieść opłaty, do kosztu pobytu dopłaca gmina. Istotną regulacją jest uściślenie w zakresie odpłatności za pobyt mieszkańca przez gminę ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby przed przyjęciem do placówki. W tym miejscu chciałabym również zwrócić uwagę ministerstwa na potrzebę uregulowania sytuacji, w której istnieje obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt osoby bliskiej przez członka rodziny pracującego zagranicą. Na ten temat pisałam interpelację i nie otrzymałam wyczerpującej odpowiedzi. Podwyższone też zostały kary za prowadzenie nielegalnych placówek zapewniających całodobową opiekę. Rozumiem, że intencją takiej zmiany było ograniczenie powstawania nielegalnych jednostek. Pytanie, na ile okaże się to skuteczne. Wprowadzono również możliwość przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych w trybie pilnym, uzasadnionym nagłą zmianą stanu zdrowia osoby, której będą świadczone. W zakresie wsparcia osób bezdomnych w projekcie doprecyzowano m.in. przepisy dotyczące procedury zawierania kontraktu socjalnego z osobą bezdomną oraz obniżenia poziomu wykształcenia osób ubiegających się o pracę w charakterze opiekuna w placówkach udzielających schronienia osobom bezdomnym. Warunkiem jest jednak posiadanie co najmniej rocznego doświadczenia w pracy z osobami potrzebującymi wsparcia. Przy zgłaszanych brakach kadrowych można mieć nadzieję, że ten problem rzeczywiście zostanie rozwiązany. W projekcie ustawy zostały doprecyzowane również przepisy dotyczące integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Polsce status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Przepisy uwzględniają też pomoc (Dzwonek) określonych instytucji ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca. Projekt ustawy precyzuje również sposób obliczania dochodu uprawniającego do świadczeń pomocowych, wskazując w zamkniętym katalogu przychody podlegające odliczeniu od dochodu oraz świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Projekt ustawy odnosi się także do zasiłku okresowego, który przyznawany jest przede wszystkim tym, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji. Ustawa wprowadza m.in. rozwiązanie, iż maksymalna wysokość zasiłku okresowego będzie zmieniać się wraz ze zmianą kryteriów dochodowych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ustawa o pomocy społecznej jest dokumentem, który dotyczy wielu aspektów wsparcia najbardziej potrzebujących i wymaga jeszcze wielu zmian. W zakresie regulacji prezentowanych w rządowym projekcie, druk nr 969, klub Koalicja Obywatelska będzie głosował za tym projektem. Bardzo dziękuję. (Oklaski)