Mówca: Andrzej Dąbrowski
Data: 2015-05-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Zjednoczona Prawica mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie ustawy o muzeach, który dotyczy zapewnienia możliwości prowadzenia skutecznej polityki ochrony zabytków w skali całego kraju poprzez ustanowienie specjalnych instrumentów ochrony najcenniejszych dóbr kultury, znajdujących się w zbiorach publicznych i poza nimi, oraz ujednolicenia zasad dokonywania wpisu do rejestru zabytków ruchomych i nieruchomych. Według ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem jest nieruchomość albo rzecz ruchoma, ich część lub zespoły rzeczy, które są dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowią świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, a których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość artystyczną, naukową lub historyczną. Zabytki nieruchome, których w Polsce jest 67 tys., mogą być wpisywane na listę światowego dziedzictwa UNESCO bądź listę pomników historii. Tymczasem zabytki ruchome nie były do tej pory objęte taką formą ochrony, gdyż nie ma dla nich żadnej takiej kategorii. Według założeń nowelizacji ustawy ma ona ustanowić szczególną formę ochrony konserwatorskiej dla najważniejszych ruchomych obiektów zabytkowych poprzez stworzenie Listy Skarbów Dziedzictwa, którą prowadziłby minister kultury. Wpisu cennych ruchomych zabytków dokonywałoby się na wniosek właściciela lub z urzędu. Szczególne rygory mają dotyczyć przechowywania, eksponowania i transportu wpisanych obiektów. Podejmowanie prac konserwatorskich ma zobowiązywać do utrzymania najwyższych standardów. Projekt obliguje także właścicieli do ochrony zabytku, informowania o jego stanie, udostępnienia do badań i konserwacji oraz do prowadzenia określonych prac konserwatorskich. Ponadto projekt zobowiązuje ministra kultury do zapewnienia środków na realizowanie tych zadań poprzez udzielanie dotacji celowych. Przewiduje też kontrolę stanu zabytku co najmniej co dwa lata i nakaz przywrócenia go do stanu pierwotnego w przypadku zmian sprzecznych z dopuszczalnymi. Możliwe ma być też na mocy decyzji ministra usunięcie zabytku z Listy Skarbów Dziedzictwa, a także zabezpieczenie go przez czasowe zajęcie np. w sytuacji zagrażającej zniszczeniem. Projekt zakłada też ujednolicenie zasad wpisu do rejestru zabytków ruchomych i nieruchomych. Obecnie wpis zabytku ruchomego odbywa się na wniosek właściciela, wpis z urzędu jest dopuszczalny tylko w sytuacji zagrożenia obiektu. Po nowelizacji zabytki ruchome będą wpisywane do rejestru także z urzędu. Kolejna zmiana dotyczy dodania artykułu umożliwiającego przedłużenie terminu obowiązywania pozwolenia na przebywanie za granicą zabytku wywiezionego w celach wystawienniczych lub jako element urządzenia wnętrz polskich placówek dyplomatycznych bez konieczności przywożenia obiektu do Polski. Obecnie zabytki znajdujące się poza granicami muszą nie rzadziej niż co pięć lat być przywożone z powrotem do kraju. Projekt zakłada możliwość wywożenia zabytków na nie dłużej niż trzy lata. Wniosek o przedłużenie terminu obowiązywania pozwolenia będzie musiał być złożony przed upływem 90 dni od dnia wygaśnięcia poprzedniego i zawierać opis aktualnego stanu zabytku. Kolejne pozwolenie ma zawierać warunki, sposób eksponowania i przechowywania obiektu oraz przeprowadzania kontroli jego stanu. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jak stwierdzają środowiska konserwatorów zabytków, nowela ta powinna się przyczynić do zajęcia się dziełami wyjątkowymi, gwarantując także szczególne formy ochrony i rygory opieki nad nimi. Przedstawiono kilka wątpliwości dotyczących zagadnień szczegółowych związanych z tym projektem. Klub Zjednoczonej Prawicy decyzję co do głosowania podejmie na dzisiejszym posiedzeniu klubu, ale ja ze swej strony, mimo pewnych spraw, które moim zdaniem wymagają doprecyzowania, będę rekomendował głosowanie za tym projektem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)