Mówca: Józefa Szczurek-Żelazko
Data: 2022-04-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wszyscy wiemy, że 24 lutego tego roku nastąpił brutalny atak Rosji na Ukrainę, w wyniku czego ponad 2,5 mln obywateli Ukrainy szukało bezpiecznego schronienia. Znaleźli oni to schronienie w naszym kraju. Aby rząd, samorządy, organizacje pozarządowe i po prostu Polacy mogli udzielać pomocy uchodźcom wojennym, niezbędna stała się zmiana przepisów prawa po to, aby ta pomoc mogła być udzielana w sposób nienaruszający dotychczasowych regulacji czy obowiązującego dotychczas porządku prawnego. Dlatego też niezbędne było szybkie dokonanie zmian legislacyjnych, które uwzględniają to wieloaspektowe, wielosektorowe wsparcie kierowane do uchodźców wojennych. Wiadomo było, że uchodźcy będą potrzebowali wsparcia socjalnego, finansowego, zdrowotnego, jak również wsparcia w zakresie rynku pracy, natomiast szczególnej opieki będą wymagały dzieci. Procesy te były i są tym bardziej trudne, że dzielą nas różnice językowe i kulturowe. Ustawa, która została przyjęta 12 marca, dała podstawy prawne do udzielania wsparcia, jednak w trakcie jej stosowania zarówno samorządy, jak i instytucje rządowe, a także niektóre ministerstwa, organizacje pozarządowe zgłaszały potrzebę doprecyzowania pewnych zapisów czy też wprowadzenia zupełnie nowych przepisów w obszarach, które nie były uwzględnione w projekcie. Dlatego też rząd Prawa i Sprawiedliwości, Ministerstwo Administracji i Spraw Wewnętrznych, wsłuchując się w głosy samorządowców, głosy Polaków, przygotowały kolejną nowelizację tej ustawy, która odpowiada na potrzeby zasygnalizowane tu i teraz. To wszystko zostało uwzględnione w projekcie niniejszej nowelizacji. Sytuacja jest jednak dynamiczna i oczywiście wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, że zapewne niezbędne będą kolejne nowelizacje, bo będą pojawiać się nowe problemy, które muszą być rozstrzygane na gruncie prawa. Przepisy tej nowelizacji obejmują także wiele zmian technicznych, które dotyczą sposobu finansowania wsparcia uchodźców wojennych z Ukrainy, ale są też przepisy, które pozwalają na wykorzystanie potencjału obywateli ukraińskich. Wiemy, że wśród uchodźców znajdują się też profesjonaliści, bardzo dobrze przygotowani np. do udzielania świadczeń zdrowotnych. Wiemy także, że osoby, które uciekały przed dramatem wojennym, często wymagają wsparcia psychologicznego. Dlatego też w ustawie wprowadza się zmianę mającą na celu umożliwienie obywatelom Ukrainy, którzy nie legitymują się znajomością języka polskiego, a posiadają kwalifikacje z zakresu ochrony zdrowia, jak również psychologom - mam na myśli lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarki, położne, ratowników medycznych oraz psychologów - udzielania świadczeń zdrowotnych swoim rodakom i wspierania swoich braci. Doprecyzowane zostały również przepisy dotyczące pieczy zastępczej, opiekunów tymczasowych. Wśród uchodźców jest bardzo dużo dzieci, stanowią one ponad 50%, w związku z tym problemy związane z bezpieczeństwem dzieci są niezwykle ważne i wymagają doprecyzowania. Nowelizacja zawiera również przepisy wynikające z Kodeksu pracy. Doprecyzowywane zostały przepisy, które regulują sytuację obywateli ukraińskich na rynku pracy, po to by chronić ich na naszym rynku pracy, aby nie byli wykorzystywani. W omawianej nowelizacji uregulowano kwestię pomocy humanitarnej, jak również wsparcia w zakresie produktów medycznych i leków w ramach wsparcia humanitarnego. Nowelizacja obejmuje także przepisy dotyczące spraw finansowych, które są istotne z punktu widzenia udzielania wsparcia finansowego zarówno przez samorządy, jak i przez poszczególne instytucje państwowe. Dlatego też w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość chciałabym bardzo serdecznie podziękować rządowi, Ministerstwu Administracji i Spraw Wewnętrznych za przygotowanie tej nowelizacji. Na pewno ułatwi ona (Dzwonek) szersze udzielanie pomocy uchodźcom wojennym z Ukrainy. Niemniej jednak, tak jak powiedziałam, sytuacja jest dynamiczna i nawet już po drugim czytaniu okazało się, że potrzebne są kolejne zmiany.