Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2023-01-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, zawartym w drukach nr 2865 oraz 2911. Projekt tejże ustawy ma przede wszystkim na celu wprowadzenie przepisów mających zapewnić stosowanie w polskim prawodawstwie dwóch rozporządzeń Parlamentu Europejskiego, tj. o nr 2018/1860 oraz 2018/1861 z dnia 28 listopada 2018 r., dotyczących Systemu Informacyjnego Schengen. Pierwsze z tych rozporządzeń ustanowiło nowy system służący do wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi, które korzystają z Systemu Informacyjnego Schengen, na temat decyzji nakazujących powrót, wydanych w odniesieniu do tych obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przebywają na terytorium państw członkowskich, oraz do monitorowania tej sytuacji, czy obywatele państw trzecich objęci tymi decyzjami opuścili już terytorium państw członkowskich. To drugie rozporządzenie, o którym wspomniałem wcześniej, określa z kolei warunki i procedury wprowadzania i przetwarzania wpisów w Systemie Informacyjnym Schengen, które dotyczą obywateli państw trzecich oraz wymiany informacji i danych dodatkowych na potrzeby odmowy wjazdu i pobytu na terytorium państw członkowskich. Rozporządzenie to przewiduje obowiązkowe zasady konsultowania się z organami krajowymi oraz ich powiadamiania w przypadku, gdy obywatel państwa trzeciego posiada, przykładowo, ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową przyznane w jednym państwie członkowskim lub może je tam uzyskać, a inne państwo członkowskie zamierza dokonać lub już dokonało wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen dotyczącego odmowy wjazdu i pobytu, który odnosi się do danego obywatela państwa trzeciego. W takich sytuacjach każda straż graniczna, policja i organy imigracyjne państwa członkowskiego mogą mieć poważne wątpliwości, stąd potrzeba wzajemnych konsultacji oraz wymiany informacji uzupełniających i danych dodatkowych dotyczących takich wpisów w celu zapewnienia, by obywatele państw trzecich, którzy są uprawnieni do legalnego pobytu na terytorium państw członkowskich, byli uprawnieni do wjazdu na to terytorium i mogli to zrobić bez trudności oraz by tym, którzy nie są uprawnieni do wjazdu, takowego wjazdu odmówić. Proponowane w ustawie rządowej zmiany w projekcie ustanawiają właściwe zasady proceduralne służące wykonywaniu poszczególnych przepisów obydwu przytoczonych na wstępie mojego wystąpienia rozporządzeń przez organy państwa właściwe w sprawach cudzoziemców w odniesieniu do dokonywania wpisów danych w nich przewidzianych, jak też postępowania z cudzoziemcami, wobec których takie wpisy zostały dokonane przez organy innych państw obszaru Schengen. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym zakresie projekt jest komplementarny także wobec oczekującej obecnie na wejście w życie ustawy przyjętej przez parlament 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ustawy zawiera również elementy, które wykraczają poza główny przedmiot nowelizacji i pragnę wskazać następujące przykłady. Po pierwsze, przeniesienie kompetencji szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na komendanta głównego Straży Granicznej jako organu wyższego stopnia w stosunku do komendantów oddziałów i komendantów placówek Straży Granicznej w niektórych, co podkreślam, sprawach administracyjnych, w tym w sprawach zobowiązania cudzoziemców do powrotu. Po drugie, przeniesienie na komendanta głównego Straży Granicznej kompetencji w zakresie organizacji dobrowolnych powrotów oraz w zakresie przeniesienia cudzoziemca do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Po trzecie, uzupełnienie regulacji dotyczących prowadzenia przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Po czwarte, zmiany w zakresie dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego jako warunku uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Po piąte, realizacja zaleceń określonych w wyniku przeprowadzonej oceny stosowania przez Polskę dorobku Schengen w dziedzinie powrotów i w dziedzinie wspólnej polityki wizowej. Pierwsze czytanie wspomnianego w tytule projektu zostało przeprowadzone w trakcie posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych w dniu 10 stycznia br. W trakcie tego posiedzenia zostały zgłoszone poprawki legislacyjne, które w uzgodnieniu z Biurem Legislacyjnym zostały zaakceptowane przez komisję. Nie uzyskały akceptacji komisji poprawki o charakterze merytorycznym zgłaszane przez niektórych członków komisji w trakcie debaty oraz dyskusji dotyczącej już samej treści procedowanego projektu ustawy. Przedstawiając Wysokiej Izbie powyższe sprawozdanie, uprzejmie proszę o jego przyjęcie. Jednocześnie bardzo dziękuję za uwagę oraz za merytoryczną i ożywioną w niektórych aspektach tej nowelizacji dyskusję, jaka odbyła się 10 stycznia w trakcie posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Dziękuję za uwagę, panie marszałku.