Mówca: Sprawozdawca Piotr Babinetz
Data: 2021-02-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia Józefa Brandta w 180. rocznicę urodzin, druki nr 938 i 942. Podobnie jak w przypadku Władysława Żeleńskiego - Władysława, a nie Stanisława Żeleńskiego - Komisja Kultury i Środków Przekazu przeprowadziła pierwsze czytanie, rozpatrzyła ten projekt na posiedzeniu w dniu 23 lutego br. i po wprowadzeniu drobnych poprawek, dopracowaniu wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić ten projekt uchwały. A projekt uchwały brzmi: ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uczczenia Józefa Brandta w 180. rocznicę urodzin 11 lutego 1841 r. urodził się Józef Brandt - jeden z pięciu, obok Jana Matejki, Piotra Michałowskiego, Józefa Chełmońskiego i Henryka Siemiradzkiego, najwybitniejszych malarzy polskich XIX w. Artysta urodził się w Szczebrzeszynie w zamożnej, pochodzącej z Warszawy, spolonizowanej inteligenckiej rodzinie o niemieckich korzeniach. Jego dziadek był profesorem medycyny na Uniwersytecie Warszawskim. Ojciec malarza, także lekarz, walczył w Powstaniu Listopadowym. Zmarł przedwcześnie na tyfus, osieracając rodzinę. Pierwsze lekcje rysunku Józef Brandt pobierał u matki, Krystyny z Lesslów - malarki amatorki, córki znanego architekta Fryderyka Alberta Lessla. Przyszły artysta w 1859 r. rozpoczął studia inżynierskie w Szkole Mostów i Dróg w Paryżu, jednak porzucił je na rzecz malarstwa. Poznał Juliusza Kossaka i pod jego wpływem podjął naukę w pracowni malarstwa historycznego Léona Cognieta. Po powrocie do kraju wspólnie z Juliuszem Kossakiem obył podróż na Ukrainę i Podole. Odtąd Kresy Wschodnie stały się ulubionym tematem jego prac. Brandt zadebiutował w 1861 r. na wystawie warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Dwa lata później rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, gdzie doskonalił swój warsztat malarski, tworząc dzieła z zakresu realizmu i malarstwa batalistycznego. W 1870 r. otworzył w Monachium własną pracownię, która należała do najsłynniejszych w mieście. Zgromadził w niej kolekcję niezwykle cennych przedmiotów: dawnej broni, mebli i strojów, zbieranych z miłością i znawstwem. Został uznany za przywódcę tzw. monachijskiej szkoły malarstwa polskiego, do której zaliczano m.in. Aleksandra i Maksymiliana Gierymskich, Alfreda Wierusza-Kowalskiego, Wojciecha Kossaka i Leona Wyczółkowskiego. Odniósł międzynarodowy sukces. Za swoje dokonania był odznaczany i wyróżniany nagrodami na wielu wystawach. Został honorowym profesorem akademii w Monachium i członkiem akademii sztuk w Berlinie i Pradze. Artysta, mimo że mieszkał wiele lat poza krajem, zawsze podkreślał swoją polskość, dając jej wyraz choćby poprzez podpisywanie się pod obrazami jako Józef Brandt z Warszawy. Ostatnie lata życia spędził w majątku swojej żony w Orońsku pod Radomiem, gdzie zmarł w 1915 r. Jego płótna przywracały pamięć o wielkości i rycerskiej przeszłości Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Malował bitwy, potyczki, podjazdy, sceny rodzajowe z historii Polski - z czasów zwycięskich wojen z Turcją, Rosją czy Szwecją. Takie sceny widać m.in. na obrazach: 'Bitwa pod Chocimiem', 'Czarniecki pod Koldyngą', 'Bitwa pod Wiedniem', a także 'Wyjazd z Wilanowa Jana Sobieskiego z Marysieńką' i 'Konfederaci barscy'. Do jego ulubionych motywów należały sceny przedstawiające koloryt kresów, które są widoczne na obrazach: 'Miasteczko na Podolu', 'Nad Dniestrem' czy 'Wesele kozackie'. Chętnie malował konie, polowania i jarmarki - jest autorem m.in. takich obrazów jak 'Targ na sokoły', 'Żydzi prowadzący konie na targ', 'Jarmark w Bałcie na Podolu', na których przy okazji przedstawiania scen handlu końmi, chartami, sokołami czy wschodnimi kobiercami sportretowano drobną szlachtę podolską i orientalnych kupców. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 180. rocznicę urodzin Józefa Brandta - wybitnego polskiego malarza, czci Jego pamięć i wyraża uznanie dla dorobku twórczego artysty oraz wielkiego wkładu w ocalenie polskiej tożsamości i świadomości narodowej˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)