Mówca: Łukasz Litewka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-02-12 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Projektowana ustawa wprowadza zmiany do ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Zmiany te wynikają przede wszystkim z nowelizacji przepisów unijnych, ale także z potrzeby zapewnienia ciągłości finansowania oraz skuteczniejszej realizacji celów środowiskowych, klimatycznych i dobrostanowych. Jedną z kluczowych zmian jest modyfikacja definicji trwałych użytków zielonych, czyli TUZ. Na podstawie nowego rozporządzenia Unii Europejskiej. Polska zdecydowała się wydłużyć okres, po którym grunt orny uznawany jest za TUZ - z 5 do 7 lat. Rozwiązanie to niewątpliwie zwiększa elastyczność gospodarowania gruntami i ogranicza praktyki polegające na celowej orce w celu uniknięcia przekształcenia gruntów w TUZ. Jednocześnie sprzyja ono ochronie gleby, poprawie stosunków wodnych oraz lepszej koncentracji działań ochronnych na najcenniejszych przyrodniczo obszarach. Co istotne, zachowany zostaje status gruntów już sklasyfikowanych jako TUZ, z możliwością zmiany klasyfikacji na wniosek rolnika. Projekt doprecyzowuje również zasady przyznawania płatności w ramach ekoschematu: Integrowana produkcja roślin. Wskazano, że szczegółowy zakres gruntów objętych wsparciem będzie określony w przepisach wykonawczych. Celem tej zmiany jest wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych, które pojawiały się w związku z terminami zatwierdzania metodyk produkcji. Istotnym elementem nowelizacji jest także wprowadzenie nowej interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej pn. ˝Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo˝. Interwencja ta umożliwi rekompensowanie rolnikom kosztów oraz utraconych dochodów związanych z realizacją normy GAEC 2. Chodzi m.in. o zapobieganie odwadnianiu torfowisk, utrzymanie trwałych użytków zielonych oraz ograniczenie głębokiej orki. Działania te mają kluczowe znaczenie dla ochrony gleb organicznych i ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Jednocześnie ustawa zapewnia finansowanie od 2026 r. wieloletnich zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz zalesieniowych, podjętych w ramach wcześniejszych programów PROW. Ich realizacja będzie kontynuowana w ramach Planu Strategicznego WPR na lata 2023-2027. Kolejna zmiana dotyczy ekoschematu: Dobrostan zwierząt. Rozszerzono możliwość różnicowania stawek płatności również na świnie i bydło. Pozwoli to lepiej dostosować poziom wsparcia do skali produkcji oraz zainteresowania rolników poszczególnymi praktykami dobrostanowymi. Doprecyzowano także przepisy dotyczące warunkowości społecznej. Wskazano jednoznacznie, że przy naliczaniu kar administracyjnych będą uwzględniane wyłącznie pisemne decyzje Państwowej Inspekcji Pracy. Zwiększa to jasność przepisów oraz pewność prawną. Ustawa ma wejść w życie 15 marca 2026 r., wraz z rozpoczęciem kampanii składania wniosków o płatności. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, nie generuje dodatkowych obciążeń dla budżetu państwa ani przedsiębiorców oraz zapewnia sprawne wdrożenie zmian w Planie Strategicznym WPR po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej. Projektowana ustawa to odpowiedź na realne potrzeby rolników oraz na wyzwania, przed którymi stoi dziś polskie rolnictwo. Nowe regulacje służące zwiększeniu stabilności, przewidywalności i skuteczności systemu wsparcia są jak najbardziej potrzebne. Naszym celem jest zarówno ochrona interesów rolników, jak i skuteczna realizacja zobowiązań środowiskowych i klimatycznych. Jest to projekt, który wzmacnia stabilność systemu, zwiększa bezpieczeństwo prawne rolników i łączy rozwój produkcji rolnej z odpowiedzialnością za środowisko. Jako klub Lewicy wyrażamy swoje poparcie dla procedowanej ustawy. Dziękuję.