Mówca: Przedsiębiorczości i Technologii Jadwiga Emilewicz
Data: 2018-03-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam przyjemność zaprezentować projekt ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. Jest to ustawa, która zwana jest ustawą o specjalnych strefach ekonomicznych. Nad tą ustawą procedujemy z dwóch powodów. Po pierwsze, dlatego że w sposób radykalny zmieniły się warunki prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce oraz inwestowania od czasu, kiedy został w Polsce powołany mechanizm specjalny strefowy, czyli od 20 października 1994 r., a więc kiedy została przyjęta pierwsza ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych. I druga rzecz, również nie mniej istotna, dotyczy tego, iż ta ustawa przewidywała trwałość tego projektu na 25 lat. Jesteśmy w 24. roku funkcjonowania tego mechanizmu. Dlatego była konieczność zajęcia się tym projektem już dzisiaj, także ze względu na gwarancję pewności funkcjonowania przedsiębiorców w specjalnych strefach ekonomicznych oraz tych, którzy interesują się inwestowaniem, korzystaniem z tego właśnie mechanizmu. A zatem projektowane regulacje stanowią z jednej strony odpowiedź na zmiany społeczne i gospodarcze, jakie zachodzą nie tylko w Polsce, ale w ogóle w Europie, oraz są odpowiedzią również na założenia wpisane w ˝Strategię na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝, średniookresową strategię, w której również pewne zasady i założenia dotyczące przyciągania nowych inwestycji czy też wspierania nowych inwestycji zostały zdiagnozowane. Jednym z zakładanych efektów ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ jest trwały rozwój gospodarczy, to po pierwsze, a po drugie, rozwój zrównoważony terytorialnie. Podejmując się analizy mechanizmu polityki strefowej, który działał w Polsce od 1994 r., zauważyliśmy pewne... Po pierwsze, analizy nie są jednoznaczne. Jest wiele analiz, które wskazują na to, iż nie uzyskaliśmy tego podstawowego efektu, dla którego strefy zostały powołane, a mianowicie zakopania rowów pomiędzy Polską A i Polską B, jak wtedy ją jeszcze definiowaliśmy. I tak widzimy, pomimo iż przy wschodniej ścianie Polski mamy specjalne strefy ekonomiczne, że ilość zainteresowanych podmiotów inwestowaniem tam nie dorównuje w żaden sposób ilości tych, którzy są zainteresowani inwestowaniem przy granicy zachodniej czy też na terenach, które dzisiaj i tak są w dobrym stanie rozwojowym, jeżeli chodzi o wskaźniki makroekonomiczne. A zatem przyznanie pewnej równowagi jest czymś, co wydawało się być dla nas szczególnie istotne. Wprowadzenie mechanizmów, które istotnie poprawią jakość i ilość inwestycji na tych białych plamach na mapie Polski rozwojowej, szczególnie nas tutaj interesowało. Dlatego zaprojektowany w ustawie system wsparcia w postaci prawa do uzyskania przez przedsiębiorcę zwolnienia od podatku dochodowego stanowić będzie ważne i skuteczne narzędzie zachęcające przedsiębiorców do inwestowania na terenie całego kraju. Tak jak państwo posłowie zapewne pamiętają, projekt ten przedstawialiśmy tak: cała Polska specjalną strefą ekonomiczną. Co się zatem zmienia w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów? Po pierwsze, w kryteriach oceny inwestycji, które będą mogły liczyć na uzyskanie przywileju strefowego, stawiamy na rozwój innowacyjnych dziedzin działalności gospodarczej. W porównaniu z obecnie obowiązującą ustawą tym pierwszym kryterium, które decydowało o przyznaniu tych szczególnych przywilejów, była liczba utworzonych miejsc pracy. W sytuacji, w której dzisiaj raczej ręce do pracy są większym problemem na polskim rynku niż poziom bezrobocia, uznaliśmy, że to nie jest już dzisiaj podstawowe kryterium udzielania szczególnego podatkowego przywileju. Zatem raczej jakość tej inwestycji jest tym, co chcielibyśmy w procesie przyznawania przywileju oceniać. Kolejny nie mniej istotny element to tworzenie nowych stabilnych miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników. Jeśli mówmy, że jednym z celów SOR-u jest zrównanie dochodów pracowników wykwalifikowanych, polskich pracowników z pracownikami w starych państwach członkowskich Unii Europejskiej, to z całą pewnością lokowanie wysokowolumenowych, wysokowartościowych przemysłów przetwarzających znajdujących się wysoko w łańcuchu wartości jest tym, co chcemy nagradzać przywilejem strefowym. Zależy nam na tworzeniu dzięki temu mechanizmowi nowych rozwiązań technicznych, technologicznych oraz na ich wykorzystaniu w gospodarce, zwiększeniu konkurencyjności wytwarzanych wyrobów i świadczonych usług, rozwoju eksportu, dalszym rozwoju eksportu, bo przypomnę, że te wskaźniki za I kwartał również są dla nas bardzo optymistyczne. I wreszcie ostatnia rzecz, choć być może najważniejsza, czyli zahamowanie rosnących różnorodności regionalnych. Chodzi o sprawienie, aby do tych miejsc, w których dzisiaj nie pojawiają się inwestycje, te inwestycje zaczęły się pojawiać. Te specjalne strefy ekonomiczne, które zostały utworzone 20 lat temu, takim zmianom nie były przez te 20 lat poddawane. Nowa koncepcja zakłada otrzymanie zwolnienia od podatku dochodowego na realizację nowych inwestycji. W przeciwieństwie do dotychczasowego systemu przedsiębiorca będzie mógł starać się o ulgę na dowolnym terenie, na którym można prowadzić działalność gospodarczą. Co to implikuje? To implikuje również zmianę w zasadach działania spółek strefowych. Spółka strefowa dzisiaj nie będzie się w pierwszej kolejności zajmować poszerzaniem swoich terenów, a następnie ich zbywaniem, jak to dotychczas miało miejsce, ale ma się zająć przede wszystkim profesjonalną obsługą inwestora, który wybiera sobie... Oczywiście zgodnie z mapą pomocy publicznej, bo my nie możemy nie korzystać, posiłkując się czy też udzielając przywilejów podatkowych, z mapy pomocy zatwierdzonej przez Komisję Europejską, mapy pomocy publicznej. Natomiast rzeczywiście inwestor będzie miał większą swobodę w wyborze. Co to oznacza? Co to również implikuje w praktyce? Oznacza to przede wszystkim drastyczne skrócenie czasu oczekiwania na pozwolenie prowadzenia działalności. Dzisiaj jest tak, że specjalna strefa ekonomiczna występuje o zgodę na nabycie terenu, następnie ta zgoda często jest okupiona oczywiście dyskusją, w zależności od planu zagospodarowania przestrzennego, z organami samorządu lokalnego, z agencją nieruchomości. Ten proces jest w związku z tym bardzo wydłużony. A zatem również skracamy formalnie ten proces. Ustawa wyeliminuje także sytuację, w której niektóre powiaty nie były objęte obszarem strefy ekonomicznej, a inne miały kilka stref działających na ich terytorium. Ustawa ta, aby było jasne, nie zwiększa biurokracji, ponieważ nie ulegnie zwiększeniu liczba spółek obsługujących inwestorów, spółki dostaną nowe zadania - te spółki, które funkcjonują już dzisiaj. Czym spółki będą się zajmować w myśl brzmienia nowej ustawy? Będą, po pierwsze udostępniać przedsiębiorcom na podstawie umowy składniki mienia, których zarządzający jest właścicielem. Będą prowadzić działania promocyjne na rzecz podmiotów działających na terenie strefy. To też jest pewna zmiana wektora. Spółki zajmowały się przede wszystkim przyciąganiem i osadzeniem inwestycji na swoim terenie. Dzisiaj będziemy w myśl ustawy wymagać od stref również ich aktywnego wsparcia proeksportowego, wychodzenia na zewnątrz z produktami i usługami wypracowywanymi przez firmę. Cały pakiet informacyjny dotyczący informacji o rynku pracy, pośredniczenie pomiędzy inwestorem a powiatowymi urzędami pracy, jeśli chodzi o zasób kadr niezbędnych dla danego sektora, dla danego przedsiębiorcy. Wreszcie współpraca w kształceniu, w tworzeniu rozwiązań do kształcenia na potrzeby firm działających w obszarze, w jurysdykcji specjalnej strefy ekonomicznej. Doradztwo i prowadzenie aktywnej mapy dostępnych terenów inwestycyjnych na terenie całej Polski. Jest to też naszą ambicją. Chcielibyśmy, aby taka mapa pojawiła się jak najszybciej, bo istotnie taką mapą dzisiaj nigdzie żaden organ ani żadna instytucja w Polsce nie dysponują. Zarządzający obszarami strefowymi będą wykonywali swoje zadania na podstawie sporządzonego przez siebie planu rozwoju inwestycji. Zakładamy, że po wprowadzeniu tych zmian rzeczywiście więcej terenów w Polsce będzie miało walor atrakcyjności inwestycyjnej i że radykalnie skróci się ten czas, choć i tak przez te ostatnie 2 lata on został skrócony o 3 miesiące, jak pokazują nasze wewnętrzne, ministerialne statystyki. Zakładamy, że po wejściu w życie tej ustawy ten czas nie powinien przekraczać 1 miesiąca. Co będzie warunkowało decyzję o wsparciu? Podstawą udzielania pomocy będzie otrzymanie przez potencjalnego inwestora decyzji o wsparciu. Decyzja ta będzie określać okres jej obowiązywania, tak jak to ma miejsce i dziś w specjalnych strefach ekonomicznych, a co za tym idzie, okres, przez jaki przedsiębiorca będzie uprawniony do skorzystania z pomocy publicznej w formie zwolnienia od podatku dochodowego. Decyzja ta określi również przedmiot działalności gospodarczej oraz warunki, które powinny być spełnione przez przedsiębiorcę. Ta decyzja będzie wydawana na okres od 10 do 15 lat, a na terenach, które do wejścia w życie ustawy były włączone w strefy ekonomiczne, decyzja będzie wydawana na okres 15 lat. To rozwiązanie ma na celu wykorzystanie dostosowanych już do inwestycji terenów w jak najlepszy sposób, jak najbardziej optymalny, bo jak raportujemy państwu co roku, mówiąc o tym, jak spółki zrealizowały ustawę o specjalnych strefach, poziom wykorzystania dzisiejszych gruntów nie sięga 70%. Ustawa przewiduje dwojaką ocenę inwestycji. Po pierwsze, będziemy oceniać je przez pryzmat wysokości nakładów inwestycyjnych - to, o czym mówiłam wcześniej, że wolumen inwestycji jest istotny. Próg nakładów będzie inny w zależności od wielkości firmy i poziomu rozwoju powiatu. Co to oznacza? To oznacza, że w praktyce po raz pierwszy również małe i średnie firmy zostają w to włączone i mają możliwość skorzystania z przywileju strefowego. System punktacji, który zakładamy w ustawie, daje też małym i średnim firmom pewną preferencyjną możliwość skorzystania z tego przywileju. To też, przypomnę, jeden z naszych celów, nie tylko ilość małych i średnich firm, z których jesteśmy bardzo dumni w Polsce, jeśli chodzi o wkład małych i średnich firm do PKB, ale także ilość zatrudnianych pracowników... Natomiast jednym z celów, również bardzo istotnych, jest to, aby te małe firmy stawały się średnimi, a średnie - dużymi. Wierzymy w to, że udostępnienie małym i średnim firmom możliwości skorzystania z dodatkowych przywilejów, jakie daje mechanizm strefowy, pozwoli im szybciej urosnąć. Zgodnie z art. 28 również tworzy się ewidencję wsparcia inwestycji, której celem będzie pozyskanie danych wykorzystywanych do obsługi procesu inwestycyjnego, przeprowadzenia analiz w zakresie efektów funkcjonowania wsparcia udzielanego na podstawie niniejszej ustawy. W tej ewidencji będą gromadzone informacje identyfikujące z jednej strony podmioty w ogóle zainteresowane skorzystaniem ze specjalnej strefy, a z drugiej także te, które tę pomoc już uzyskały. To ona będzie takim stałym monitoringiem tego i da też łatwość dostępu do oceny tego, w jaki sposób realnie ten mechanizm strefowy działa i wpływa na polską gospodarkę. Ewidencja będzie obsługiwana przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Jak szacujemy, jedną z najważniejszych korzyści z przyjęcia tej ustawy jest przede wszystkim zapewnienie stabilnych warunków rozwoju dla tych firm, które w strefach już dzisiaj są. One mają zapewnione i zagwarantowane warunki, na których dzisiaj pracują, bo ta ustawa takie przyjmuje założenia. Dla tych przedsiębiorców, bo przecież proces nie jest zatrzymany w biegu. Przedsiębiorcy ubiegają się o pozwolenia strefowe, które są udzielane, a zatem do momentu podpisania ustawy przez pana prezydenta, do momentu w pierwszej kolejności oczywiście przyjęcia jej przez Sejm dla tych, którzy są w trakcie procesu uzyskiwania tego pozwolenia strefowego, zostaną utrzymane warunki obowiązującej, starej ustawy. A zatem stabilność warunków prowadzenia działalności to jedna rzecz. (Dzwonek) Kolejna rzecz to stabilne zatrudnienie. Mamy nadzieję, że udzielając przywileju strefowego na 10-15 lat, tworzymy jednocześnie stabilne warunki zatrudnienia. Trzecia istotna rzecz to jest kwestia odpowiedzialnego rozwoju, o którym mówimy, odpowiedzialnego, czyli zrównoważonego terytorialnie. Czwarta sprawa to wsparcie dla małych i średnich firm, co jest naszym bardzo istotnym tutaj celem. I piąta to nadzieja na szybki rozwój technologii innowacyjnych, nowoczesnych, tych, które są napędem globalnej gospodarki. To podstawowe cele, które postawiliśmy sobie w ustawie o specjalnych strefach ekonomicznych. Mam nadzieję, że ten projekt spotka się z państwa zainteresowaniem. Wnioskujemy o przyjęcie tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)