Mówca: Sprawozdawca Ewa Wolak
Data: 2012-03-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie z prac Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. Pierwotny rządowy projekt ustawy zawarty jest w druku nr 175, zaś sprawozdanie - w druku nr 222. Projekt ustawy został skierowany po pierwszym czytaniu w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa do podkomisji, która merytorycznie rozpatrzyła projekt i poprawki mające charakter z jednej strony redakcyjno-porządkowy, a z drugiej - merytoryczny. W dniu 1 marca 2012 r. Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przyjęła rządowy projekt właśnie z poprawkami rozpatrzonymi na podkomisji. Szanowni Państwo! Omawiany rządowy projekt ustawy stanowi implementację prawa unijnego, dyrektywy Parlamentu Europejskiego w sprawie jakości powietrza i czystego powietrza dla Europy - CAFE. Odnosi się w szczególności do rozwiązań dotyczących drobnego pyłu zawieszonego PM2,5. Ponadto dyrektywa CAFE, konsolidując wcześniejsze dyrektywy, zawiera również regulacje dotyczące innych substancji, takich jak benzen, dwutlenek azotu, tlenki azotu, dwutlenek siarki, ołów, pył zawieszony PM10, tlenek węgla oraz ozon. Dlatego też rządowy projekt ustawy wprowadza nowe elementy do obowiązującego wcześniej systemu oceny i zarządzania jakością powietrza oraz nowe mechanizmy dotyczące zarządzania jakością powietrza w aglomeracjach i miastach powyżej 100 tys. mieszkańców. W rządowym projekcie ustawy określone zostały w szczególności zasady przeprowadzania oceny jakości powietrza, głównie pod kątem obecności pyłu PM2,5, sposób obliczania wartości wskaźnika średniego narażenia dla miasta powyżej 100 tys. mieszkańców i aglomeracji, obliczania wartości krajowego wskaźnika średniego natężenia oraz określania pułapu stężenia ekspozycji i wyznaczenie krajowego celu redukcji narażenia. Zmianie uległa liczba stref, w których dokonywane będą oceny jakości powietrza. Obszar Polski zostanie podzielony na 46 stref, dotychczas było ich 170. Strefę będzie stanowić aglomeracja powyżej 250 tys. mieszkańców, miasto powyżej 100 tys. mieszkańców oraz pozostały obszar województwa niewchodzący w skład miasta powyżej 100 tys. mieszkańców i aglomeracji. W strefach tych będzie dokonywana ocena jakości powietrza z uwzględnieniem obecności wszystkich substancji w nim się znajdujących. Rządowy projekt ustawy przewiduje wprowadzenie dodatkowych mechanizmów wpływających na poprawę jakości powietrza. Minister środowiska może przygotować krajowy program ochrony powietrza w przypadku przekraczania poziomów dopuszczalnych lub docelowych niektórych substancji w powietrzu na znacznym obszarze kraju lub gdy działania podjęte przez jednostki samorządu terytorialnego nie przyczyniły się do ograniczenia emisji zanieczyszczeń. Dokument ten będzie miał charakter strategiczny. W ramach tego programu przewidziane jest przede wszystkim przygotowanie analizy prawnej wskazującej bariery legislacyjne, wraz ze wskazaniem odpowiednich zmian legislacyjnych oraz podaniem kosztów i korzyści wynikających z ich wprowadzenia. Ponadto w ramach tego programu będzie można prowadzić działania, które mogłyby pozwolić na poprawę jakości powietrza na obszarze stref objętych oceną jakości powietrza. Chciałabym, krótko, zwrócić uwagę na kilka zmian w stosunku do pierwotnego przedłożenia, które zostały przedstawione Wysokiej Izbie przez szanowną komisję. Po pierwsze, rozszerzony został zakres rozporządzenia w sprawie poziomów niektórych substancji powietrza o termin osiągnięcia pułapu stężenia ekspozycji. Obowiązek ten wynika z konieczności transpozycji art. 15 ust. 2 dyrektywy CAFE. Ponadto konieczne było doprecyzowanie kompetencyjne w art. 332 i 334 w związku z systemowym przydaniem dotychczasowych kompetencji wojewody sejmikowi województwa. Kolejną zmianą jest wydłużenie z 15 do 18 miesięcy terminu na opracowanie i przyjęcie w drodze uchwały sejmiku województwa programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych. Konieczność wydłużenia terminu opracowania i przyjęcia w drodze uchwały sejmiku województwa programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych spowodowana jest tym, iż obecny przepis mówiący o terminie 15 miesięcy jest za krótki, co może wpływać na jakość przygotowywanych projektów programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych. Na opracowanie programów i planów składa się kilka działań. Zabezpieczenie środków finansowych jest zarówno z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jak i z funduszy wojewódzkich. Również wybór wykonawców opracowania projektów programów i planów wymaga zastosowania procedur przetargowych zgodnie z ustawą o zamówieniach publicznych, następnie konsultowania, opiniowania projektu programu lub planu z właściwymi jednostkami oraz podmiotami. Praktyka pokazuje, że dotychczasowy terminarz 12 miesięcy na przygotowanie projektu uchwały i 3 miesięcy na zaopiniowanie nie jest wystarczający, zważywszy na długotrwałe procedury związane z wyłonieniem wykonawcy opracowania. Kolejna zmiana to wydłużenie terminu zastosowania przepisu przejściowego zawartego w art. 7 projektu, co stanowi konsekwencję wydłużenia procedury przyjęcia programów ochrony powietrza i planów działań krótkoterminowych. W związku z przedmiotową poprawką konieczne było wydłużenie z 15 do 18 miesięcy terminu dostosowania obecnie realizowanych i opracowywanych programów i planów do wymagań określonych ustawą. Kolejna zmiana to uchylenie dodatkowych przepisów w art. 152, 208 oraz 221, ponieważ do nich odwołują się przepisy uchylone w związku z wykreśleniem art. 221 ust. 1a z intencją usunięcia z ustawy Prawo ochrony środowiska upoważnienia do wydania aktu wykonawczego określonego w kolejnych artykułach. Ostatnia zmiana, dość istotna, przesuwa o 4 lata termin wejścia w życie wymagań dotyczących zasad wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, za emisję gazów lub pyłów do powietrza, które to opłaty zostały wprowadzone ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. Konieczna jest zmiana terminów w systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, bo analiza obowiązującego systemu bilansowania emisji tych substancji do powietrza wskazuje na konieczność znacznych zmian systemowych w przepisach w zakresie ochrony powietrza, w tym w szczególności w zakresie bilansowania emisji w powiązaniu z systemem opłat za korzystanie ze środowiska. Szczególnym problemem są rozbieżności co do rodzaju i liczby substancji, których emisja powinna się wiązać z obowiązkiem uiszczania opłat. W związku z powyższym podjęto prace, które mają doprowadzić do wypracowania nowych rozwiązań prawnych w tym zakresie, a efektem tych prac ma być w szczególności uproszczenie regulacji prawnych w zakresie opłat za korzystanie ze środowiska oraz wdrożenie jednolitego w skali kraju wspólnego dla wszystkich komponentów środowiska systemu ewidencji opłat, wykorzystywanego przez wszystkie urzędy marszałkowskie. W celu należytego przygotowania wspomnianych zmian ustawowych niezbędne jest zatem przesunięcie terminu wejścia w życie przedmiotowych przepisów w ten sposób. Do czasu przygotowania nowych regulacji prawnych oraz wdrożenia nowego elektronicznego systemu ewidencji opłat za korzystanie ze środowiska będą nadal obowiązywać regulacje dotychczasowe. Wysoka Izbo! Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po rozpatrzeniu powyższego rządowego projektu ustawy wnosi o przyjęcie tego sprawozdania. Dziękuję. (Oklaski)