Mówca: Sprawozdawca Piotr Babinetz
Data: 2021-10-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskich projektach uchwał w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Ignacego Łukasiewicza, druki nr 1136, 1317 i 1355. Myślę, że zacząć trzeba od tego, że pamięć o Ignacym Łuksiewiczu jako twórcy polskiego i światowego przemysłu naftowego jest bardzo żywa w Polsce. Dowodzą tego choćby różne wnioski o ustanowienie roku 2022 Rokiem Ignacego Łukasiewicza. Pierwszy taki wniosek wpłynął do pani marszałek już w marcu 2020 r. od pana Ryszarda Rabskiego, prezesa Fundacji Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce. Pan Ryszard Rabski wraz z panią dyrektor Barbara Olejarz prowadzi bardzo ważną instytucję kultury - muzeum w Bóbrce w miejscu, gdzie Ignacy Łukasiewicz w 1854 r. otworzył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Od początku 2021 r. wpływały kolejne wnioski w sprawie ustanowienia roku Ignacego Łukasiewicza od prezesa PKN Orlen pana Daniela Obajtka, od prezesa PGNiG SA pana Pawła Majewskiego, prezes Fundacji PGNiG SA im. Ignacego Łukasiewicza pani Karoliny Dłuskiej, od posłów klubu Prawo i Sprawiedliwość: pana marszałka Marka Kuchcińskiego, posłów Krzysztofa Sobolewskiego i Piotra Babinetza, następnie od burmistrza Gorlic pana Rafała Kukli, prezesa Stowarzyszenia Przemysłu Naftowego przy skansenie ˝Magdalena˝ w Ropicy Polskiej pana Kazimierza Dudka, wreszcie wniosek od pana prof. Piotra Koszelnika, dyrektora Politechniki Rzeszowskiej im. Ignacego Łukasiewicza, wraz z wcześniejszą uchwałą Senatu Politechniki Rzeszowskiej, a także wniosek od marszałka województwa podkarpackiego pana Władysława Ortyla i posła klubu Prawo i Sprawiedliwość Kazimierza Moskala. Wsparcia tej inicjatywie udzieliła też marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej pani Elżbieta Witek. Wreszcie wpłynęły projekty uchwał poszczególnych klubów, może nie tyle klubów co ugrupowań, czyli Polskiego Stronnictwa Ludowego, później Platformy Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwości. Wreszcie marszałek Sejmu skierowała projekty uchwał do Komisji Kultury i Środków Przekazu. Komisja Kultury i Środków Przekazu zajęła się tymi projektami na posiedzeniu w dniu 14 września 2021 r. W efekcie powstał projekt, który zawiera zapisy z projektu klubu Prawo i Sprawiedliwość, najważniejsze fragmenty zapisu z projektu klubu PSL, w którego imieniu działał pan poseł Mieczysław Kasprzak z Podkarpacia. Została wprowadzona istotna poprawka, którą zgłosił pan poseł Marek Rząsa z Platformy Obywatelskiej, również z Podkarpacia. To pokazuje, jak żywa do dzisiaj, szczególnie na Podkarpaciu, jest pamięć o Ignacym Łukasiewiczu i jego dziele. W trakcie prac po uzupełnieniu projektu, stworzeniu kompilacji powstał wspólny projekt, który został jednogłośnie przyjęty i jest rekomendowany Wysokiemu Sejmowi przez Komisję Kultury i Środków Przekazu. Powstały projekt ostatecznie brzmi w następujący sposób: ˝Uchwała sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Ignacego Łukasiewicza W marcu 2022 roku przypada 200. rocznica urodzin, a w styczniu 140. rocznica śmierci Ignacego Łukasiewicza, twórcy światowego przemysłu naftowego. Należy on do zaszczytnego grona Polaków, których działalność odcisnęła wielki pozytywny wpływ na rozwój naszej Ojczyzny, jak również całego świata. Ignacy Łukasiewicz urodził się w Zadusznikach pod Mielcem, w zubożałej rodzinie szlacheckiej o patriotycznych tradycjach. Po śmierci ojca - uczestnika Powstania Kościuszkowskiego, ze względu na sytuację finansową musiał porzucić gimnazjum w Rzeszowie i podjąć pracę jako pomocnik aptekarski. Zdobytą wiedzę i umiejętności rozwinął w trakcie studiów farmaceutycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Wiedniu. Działał we Lwowie, pracując w aptece Piotra Mikolasha, gdzie razem z Janem Zehem w procesie destylacji ropy naftowej wydzielił z niej naftę. Pracował także w Gorlicach, Jaśle i Krośnie. W powiecie krośnieńskim, w Bóbrce, współpracując z Tytusem Trzecieskim i Karolem Klobassą-Zrenckim, utworzył w 1854 roku pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Z kolei w Ulaszowicach, w Klęczanach, w Polance, a później w Chorkówce uruchomił rafinerię ropy naftowej. Jako twórca przemysłu naftowego Ignacy Łukasiewicz wyprzedził Amerykanów i Rumunów. Był też wynalazcą lampy naftowej. W 1853 roku przy świetle skonstruowanej przez niego lampy wykonano pierwszą nocną operację w szpitalu na Łyczakowie we Lwowie. Zmarł w Chorkówce, a pochowany został w Zręcinie koło Krosna. Ignacy Łukasiewicz, wraz ze swoją siostrą Emilią Stacherską, angażował się w działalność niepodległościową, za konspirację w okresie Powstania Krakowskiego był więziony przez Austriaków. Wspierał finansowo Powstanie Styczniowe, a później udzielał schronienia i umożliwiał pracę jego uczestnikom. Był też posłem na Sejm Krajowy i radnym krośnieńskiej rady powiatowej, przewodził Towarzystwu dla Opieki i Rozwoju Przemysłu i Górnictwa w Galicji. Pełnił wiele funkcji społecznych. Jako wielki filantrop fundował szkoły, szpitale, kościoły, drogi i mosty. Utworzył Towarzystwo Zaliczkowe w Krośnie. Organizował kasy zapomogowe, które jako pierwsze takie instytucje w Europie zabezpieczały robotników na wypadek choroby czy inwalidztwa. Jako pierwszą założył w kopalni Bóbrka kasę bracką, czyli nowoczesny system ubezpieczeń społecznych robotników. Dbał również o rozwój oświaty i kultury oraz edukację pracowników przemysłu naftowego. Za działalność charytatywną papież Pius IX nadał mu tytuł szambelana papieskiego i odznaczył go Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego. Jako twórca i organizator przemysłu naftowego Ignacy Łukasiewicz doprowadził do rozwoju Podkarpacia, a stopniowo znacznej części polskich ziem pod zaborami, tworząc bardzo wiele miejsc pracy i podnosząc poziom życia mieszkańców. Jego liczni następcy - przemysłowcy naftowi doprowadzili do rozkwitu tej gałęzi polskiej gospodarki. Na zapoczątkowanym przez Łukasiewicza procesie destylacji ropy naftowej bazuje współcześnie wiele gałęzi przemysłu chemicznego, kosmetycznego i nowoczesnych technologii. Także dzisiaj jest patronem przemysłu naftowo-gazowniczego i rafineryjnego w Polsce, a Jego dziedzictwo powinno być mocno i stale rozwijane oraz propagowane w Europie i na świecie. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, szczególnie ze względu na wielkie i niezwykłe zasługi Ignacego Łukasiewicza dla przemysłu i gospodarki Polski, a także Jego zaangażowanie w walkę o niepodległość Ojczyzny oraz dbałość o pracowników, ustanawia rok 2022 Rokiem Ignacego Łukasiewicza˝. Dziękuję bardzo.