Mówca: Joanna Frydrych
Data: 2020-07-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1939-1956, druk nr 452. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy ma na celu zniwelowanie dotychczasowych nierówności i umożliwienie zaspokojenia słusznych roszczeń obywateli polskich zesłanych lub deportowanych do ZSRR w latach 1939-1956, którzy do tej pory nie otrzymali rekompensaty za doznane cierpienia. Proponowane przepisy określają zasady przyznawania zadośćuczynienia, krąg osób uprawnionych do jego otrzymania oraz wysokość i tryb przyznawania świadczenia. Projekt ustawy określa, że będzie to jednorazowe świadczenie pieniężne. Jego wysokość będzie obliczana na zasadzie proporcjonalności do okresu przebywania na zesłaniu lub deportacji w Związku Radzieckim. Za każdy pełny miesiąc okresu podlegania represjom będzie przysługiwać kwota 200 zł, jednak nie mniej niż 2400 zł. Projekt zakłada, że zadośćuczynienie będzie przyznawane na wniosek osoby zainteresowanej złożony szefowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. We wniosku powinno się znaleźć oświadczenie o nieuzyskaniu odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W uzasadnieniu projektu wskazano również, że średni czas przebywania na deportacji lub w obozie w Związku Radzieckim w przypadku sybiraków zamieszkałych na terytorium Polski wynosił 66 miesięcy, a co za tym idzie - średnia wysokość tego świadczenia pieniężnego dla jednej osoby może wynosić 13 200 zł. W uzasadnieniu projektu czytamy, że dotychczasowe rekompensaty udzielane przez państwo polskie z tytułu prześladowań doznanych ze strony okupantów nie objęły wszystkich zesłańców. Czytamy również, że projekt jest odpowiedzią na postulaty środowiska sybiraków, w których sygnalizowano, że dożywają oni swoich dni często w trudnych warunkach. Dlaczego więc tak długo czekacie na uchwalenie tej ustawy? Należy ją jak najszybciej uchwalić, ponieważ sybiracy na nią czekają. Przypomnę, że 13 listopada 2018 r. został złożony projekt ustawy mający na celu wypłatę odszkodowań za zesłanie lub deportację do Związku Radzieckiego. 6 grudnia 2018 r. podczas pierwszego czytania w Sejmie został skierowany do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Jak państwo myślicie, co się stało? Utknął, został zamrożony, a w 2018 r. na to świadczenie czekało ok. 24 600 osób. Po 1,5 roku zaniechań PiS-u, jak się obecnie szacuje, z tego świadczenia może skorzystać ok. 22 000 osób, czyli 2600 nie doczekało się tej ustawy, nie doczekało się wypłaty zadośćuczynienia. Wasze 1,5-roczne zaniechania wobec sybiraków kosztowały ich 34 320 tys. zł straty. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, wejście w życie ustawy przewiduje pozytywny efekt społeczny w postaci długo oczekiwanego zaspokojenia społecznego poczucia sprawiedliwości. Jak długo osoby zesłane i deportowane do Związku Radzieckiego mają jeszcze czekać? Ten sam projekt ustawy prezydent wniósł tuż przed pierwszą turą wyborów. Czy prawdą jest, że była to wyłącznie oferta wyborcza? Czy prawdą jest, że projekt ustawy znowu zostanie zamrożony w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny? (Poseł Urszula Rusecka: W 2009 r. była pierwsza ustawa.) Szanowni Państwo! Jeżeli chcecie wypłacić odszkodowania sybirakom, to przejdźmy od razu do drugiego czytania, bez kierowania projektu ustawy do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Składam taki wniosek w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska. Chcę podkreślić, że Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska będzie głosował za przyjęciem przedmiotowego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)