Mówca: Jolanta Zięba-Gzik (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-06-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych, druk nr 2580. Przedłożony projekt tworzy nowe, dobrowolne i bezpłatne narzędzie do oszczędzania oraz inwestowania: osobiste konto inwestycyjne, czyli OKI. Ma ono umożliwić osobom fizycznym inwestowanie m.in. w akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne, lokaty oraz inne instrumenty finansowe. To rozwiązanie nie jest obowiązkowym programem oszczędzania. Jest propozycją dla tych obywateli, którzy chcą świadomie i bardziej efektywnie zarządzać swoimi środkami. Umowę o prowadzenie OKI będzie mogła zawrzeć osoba pełnoletnia, a jedna osoba będzie mogła posiadać kilka takich kont. Istotne jest również to, że OKI będą mogły być oferowane przez różne instytucje finansowe: banki, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne oraz dobrowolne fundusze emerytalne. Podstawowe czynności, takie jak otwarcie konta, wpłaty i wypłaty, mają być wolne od opłat. To ważne, bo nowe narzędzie powinno być dostępne nie tylko dla osób z dużym kapitałem, ale również dla tych, którzy dopiero zaczynają budować swoje oszczędności. Projekt należy oceniać w szerszym kontekście. Polska ma jeden z najniższych poziomów oszczędności w Unii Europejskiej. W I kwartale 2024 r. stopa oszczędności w Polsce wyniosła 6,38%, podczas gdy średnia unijna wynosiła 14,32%. Jednocześnie Polacy zgromadzili niemal 1,3 bln zł w depozytach bankowych i gotówce. To pokazuje, że kapitał w gospodarstwach domowych istnieje, ale często nie pracuje w sposób najbardziej efektywny. Mamy też wyzwanie związane z rozwojem rynku kapitałowego. Kapitalizacja spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w 2024 r. stanowiła 22% PKB, podczas gdy średnia w Unii Europejskiej wynosiła 63%. To oznacza, że polski rynek kapitałowy nadal jest relatywnie płytki i ma ograniczoną zdolność do wspierania inwestycji oraz rozwoju przedsiębiorstw. W tym kontekście osobiste konta inwestycyjne mogą być ważnym narzędziem. Według szacunków OKI mogą skierować na Giełdę Papierów Wartościowych dodatkowo ok. 74 mld zł do 2040 r. To są środki, które mogą zwiększyć płynność polskiego rynku finansowego i lepiej powiązać oszczędności obywateli z rozwojem polskiej gospodarki. Kluczowym elementem projektu są zasady podatkowe. Środki zgromadzone na OKI nie będą objęte tzw. podatkiem Belki. Zostaną natomiast opodatkowane podatkiem od wartości aktywów, przy czym projekt przewiduje istotne zwolnienia. Dla aktywów inwestycyjnych takich jak akcje czy jednostki uczestnictwa pełne zwolnienie ma dotyczyć kwoty do 100 tys. zł. Dla aktywów oszczędnościowych, takich jak lokaty czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, limit zwolnienia ma wynosić 25 tys. zł. Stawka podatku od wartości aktywów ma wynosić 19% wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej na dzień 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy. Według założeń w 2027 r. oznaczałoby to stawkę 0,85%. Od 2030 r. kwota aktywów zwolnionych z opodatkowania ma być waloryzowana o wskaźnik inflacji z pierwszych trzech kwartałów roku ubiegłego. Pozytywnie należy ocenić także założenie, że rozliczenia podatkowe związane z OKI będą odbywać się za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego. Jeżeli system będzie działał sprawnie, może to ułatwić obywatelom składanie zeznań i sprawdzanie zobowiązań podatkowych. Prostota rozliczeń będzie jednym z warunków powodzenia tego rozwiązania. Ważne jest, aby rozwój inwestowania był połączony z odpowiedzialnością. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, dlatego konieczne są jasne informacje dla obywateli, przejrzystość opłat, rzetelność instytucji finansowych oraz skuteczny nadzór. Nie chodzi o to, aby zachęcać obywateli do ryzyka, którego nie rozumieją. Chodzi o to, aby dać im narzędzie, z którego mogą korzystać świadomie i bez nadmiernych barier. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. Ten czas powinien zostać dobrze wykorzystany na przygotowanie instytucji finansowych, administracji skarbowej oraz jasnej informacji dla obywateli. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych nie rozwiąże samodzielnie wszystkich wyzwań związanych z oszczędzaniem i inwestowaniem w Polsce. Może jednak być ważnym krokiem w stronę budowania bardziej dojrzałego rynku kapitałowego, większej świadomości finansowej obywateli oraz lepszego wykorzystania krajowych oszczędności. Mając na uwadze przedstawione argumenty, klub Polskiego Stronnictwa Ludowego pozytywnie ocenia projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych i opowiada się za dalszym nad nim procedowaniem.