Mówca: Jan Vincent-Rostowski
Data: 2014-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dziś widzimy jak na dłoni, że bezpieczeństwo Polski opiera się na dwóch fundamentach. Pierwszym z nich są nasze sojusze, czyli ewidentnie NATO jako sojusz wojskowy, ale także Unia Europejska jako sojusz polityczny i organizm gospodarczy. Drugim filarem naszego bezpieczeństwa są rządy prawa, które przez ostatnie 25 lat jednak panowały w Europie. Drugi filar naszego bezpieczeństwa został w bardzo znaczący sposób nadszarpnięty. Nie możemy nie doceniać powagi tej sytuacji. Muszę zresztą powiedzieć, że byłem mile zaskoczony, iż mój przedmówca tak w 90% - może ze względu na nadchodzące wybory, może na poczucie jednak jakiejś odpowiedzialności - mówił rzeczy, których nie zwykliśmy słyszeć z jego ust, czyli rzeczy sensowne. Zmiany, które nastąpiły w ciągu ostatnich czterech miesięcy, jak powiedziałem, nadszarpnęły poczucie pewności, że mamy w Europie do czynienia, w szerszym kontekście niż tylko w kontekście Unii Europejskiej, z rządami prawa. Te rządy prawa przez 25 lat zapewniły nam pokój i wyjątkowy rozwój gospodarczy, którego bez pokoju na pewno by nie było. Co więcej, pokój i rozwój także przyczyniają się do naszego bezpieczeństwa, dlatego że wzrost gospodarczy, który osiągnęliśmy chociażby przez ostatnie sześć lat, czyli o 20% wyższe dzisiaj PKB niż sześć lat temu, realnie mówiąc, oznacza, że nasze wydatki na obronę narodową w euro są o prawie 50% wyższe, niż były w 2009 r. Tego oczywiście nie byłoby bez naszego wzrostu gospodarczego. Warto przypomnieć, że w 2009 r. taki kraj jak Hiszpania, o dochodzie narodowym prawie czterokrotnie wyższym od polskiego, wydawał 2,5 razy więcej na obronę narodową niż Polska, a dzisiaj wydajemy prawie tyle samo. To skutek z jednej strony wzrostu naszych wydatków obronnych, a z drugiej strony bardzo daleko idącego ograniczenia wydatków hiszpańskich z powodu kryzysu. I tutaj widzimy coś, co warto zaznaczyć, zresztą także minister Sikorski o tym mówił: w dzisiejszych czasach nie można w pełni oddzielić polityki zagranicznej od polityki wewnętrznej, od polityki gospodarczej. Skuteczna polityka gospodarcza, taka, jaką prowadziliśmy w Polsce, pozwala na taką politykę wydatków na obronę narodową, na jaką takie państwo, jak na przykład Hiszpania, nie mogło sobie w tym czasie pozwolić. W kontekście dwóch wielkich filarów naszego bezpieczeństwa - siły naszych sojuszy i rządów prawa w Europie - okazało się, że jeden z tych filarów został fundamentalnie podważony. Warto przez chwilę zastanowić się, dlaczego tak się stało. Czy to po prostu jakiś przypadek historyczny spowodował tę zmianę? Myślę, że powinniśmy jasno i niedwuznacznie powiedzieć, że działania Rosji wynikają ze strachu, ale nie ze strachu przed NATO, przed Unią Europejską, a ze strachu przed przykładem, który Rosjanom mogłaby dać wolna i demokratyczna Ukraina. Dlatego musimy sobie jasno powiedzieć, że to, co dzisiaj dzieje się na Wschodzie, nie tylko jest problemem dotyczącym naszego bezpieczeństwa narodowego - mimo że oczywiście jest takim problemem, i to bardzo poważnym - lecz także jest to fundamentalny spór o to, czy Europa ma być nie tylko bezpieczna, nie tylko pokojowa, nie tylko szybko rozwijająca się gospodarczo, lecz także, w ostateczności, demokratyczna, i to cała demokratyczna. Dlatego nie możemy się łudzić, że Rosja, szczególnie obecne władze w Moskwie, łatwo odstąpi od swojego niezmiernie niebezpiecznego działania. Wynika to z wielkich obaw, że demokratycznej Ukrainie uda się i okaże się ona krajem rozwijającym się gospodarczo, osiągającym sukcesy tak jak Polska. Bo nie łudźmy się, Rosjanie lubią mówić, że Ukraina jest ich bratnim narodem, ale Ukraina jest także naszym bratnim narodem i nie różnimy się tak bardzo, żeby to, co myśmy osiągnęli, było niemożliwe do osiągnięcia dla Ukraińców. Taki rozwój wydarzeń byłby dla obecnych władz na Kremlu śmiertelnym zagrożeniem. Musimy zawsze o tym tle pamiętać, bo ono tłumaczy zachowanie Federacji Rosyjskiej, ale w żaden sposób go nie uzasadnia. To zachowanie należy jasno i niedwuznacznie nazwać agresją przeciwko suwerennemu państwu Ukrainie. Musimy także pamiętać o innym aspekcie, o którym wspominał minister Sikorski, o narastaniu pewnej ideologii, którą minister Sikorski nazwał historiozofią. Historiozofią, która przedkłada egoizm narodowy nad rządy prawa międzynarodowego, która przedkłada prawa osób narodowości rosyjskiej nad prawa ich sąsiadów, którzy zresztą w większości, nawet we wschodnich obwodach Ukrainy, są narodowości ukraińskiej. Historiozofią, która egoizm narodowy stawia jako cel i uzasadnienie działania Federacji Rosyjskiej. Musimy to porównać czy skontrastować z naszą polityką - naszą, to znaczy polską, a także Unii Europejskiej - która polega na prymacie prawa międzynarodowego, na prymacie szacunku dla demokracji i równego szacunku dla wszystkich Europejczyków, niezależnie od ich narodowości. Chciałbym zakończyć, bo myślę, że jeżeli nie postawimy tych spraw bardzo jasno i niedwuznacznie, to nie możemy w pełni docenić, jak ważny jest ten moment historyczny. Jest on oczywiście ważny, dlatego że po raz pierwszy od 25 lat czujemy się zagrożeni. I słusznie czujemy się zagrożeni. Oczywiście nie mówimy tutaj o wojnie tradycyjnymi metodami i o tym, że taka wojna mogłaby Polsce w jakimś krótkim horyzoncie czasowym zagrozić. Nie. Jesteśmy członkami NATO, jesteśmy członkami Unii Europejskiej. W tym przypadku zgadzam się z panem premierem Millerem, że NATO jest skutecznym sojuszem i będzie skutecznym, gdyby kiedykolwiek jakiś jego członek był zagrożony. Ale to, co się stało w ciągu tych ostatnich 4 miesięcy, mimo że jednym z niezmiernie ważnych elementów jest właśnie to, że pierwszy raz od 25 lat ze zrozumiałych powodów czujemy się zagrożeni, to nie jest jedyna rzecz, która się stała. Drugą rzeczą, która się stała, jest to, że został ujawniony ten konflikt między podejściem, nazwę to, w pewnym sensie wspólnotowym, mimo że Rosja ani Ukraina nie są formalnie częścią naszej wspólnoty, podejściem kooperatywnym, polegającym na sojuszach, polegającym na szacunku dla naszych sąsiadów, a podejściem opartym na egoizmie narodowym. I na koniec chcę tylko parę słów powiedzieć o obawach, które zostały przedstawione tutaj przez wielu moich przedmówców, że nasi sojusznicy nie dotrzymają swoich zobowiązań. Jestem prawdopodobnie jednym z niewielu tutaj członków tej Izby, który zimną wojnę przeżył po drugiej stronie żelaznej kurtyny i mogę Wysokiej Izbie powiedzieć, że przez całe 40 lat tego przeżywania zawsze na Zachodzie martwiliśmy się, że jeden albo drugi, albo trzeci sojusznik nie dotrzyma swoich zobowiązań, jeśli chodzi o solidarność wobec całości. Zawsze mieliśmy te obawy, bo zawsze ktoś jest bardziej zagrożony od reszty. To jest zupełnie naturalne, że te obawy, szczególnie wśród tych, którzy się czują najbardziej zagrożeni, powinny być, muszą być większe. Ale w końcu zawsze wygrywała ta solidarność i to zrozumienie, że jeżeli dzisiaj będzie to Ukraina, kiedyś może, jak ktoś tu powiedział, chyba poseł Palikot, będą to zielone ludziki wchodzące do Lublina, i oczywiście miał to być żart, to następni na pewno w kolejności będą, czy byłyby następne kraje, bo pamiętajmy, Berlin leży tylko 80 km od Słubic. Nie jest tak, że niemiecka polityka może bezpiecznie pozwolić na podważenie i rozpad tych kluczowych instytucji solidarności Zachodu. Nie jest tak, że może pozwolić na rozmycie i podważenie NATO i politycznych aspektów Unii Europejskiej. Ale jest naturalne, że zawsze o to się obawiamy i będziemy musieli z tymi obawami żyć, oczywiście przeciwdziałając im. To jest główne zadanie naszego ministra spraw zagranicznych, ale nigdy stuprocentowej pewności mieć nie będziemy. Jednak jedyny sposób na to, żeby te obawy zmniejszyć, zminimalizować, to jest działanie w ramach sojuszu, z szacunkiem wobec sojuszników, a nie z pogardą. Dlatego skończę po prostu może takim krótkim zdaniem. Historia się powtarza w pewnym sensie, ale dzisiaj punkt wyjścia jest przecież o tyle lepszy dla Zachodu, dla demokracji, dla prawa międzynarodowego niż był w 1949 r. Dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)