Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Wysoka Izbo! Zacni Goście! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów w sprawie druku sejmowego nr 3090, czyli rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw. Przed chwilą w wystąpieniu mojego kolegi wybrzmiał art. 153 konstytucji, który mówi o rzetelności wykonywania zadań w służbie cywilnej. Zostało również powiedziane, że ustawa o służbie cywilnej została wprowadzona17 lutego 1922 r. Było to 100 lat temu, a my pochylamy się nad tą kwestią w tym roku. Projekt ustawy, nad którym w tej chwili dyskutujemy, jak zresztą czytamy w uzasadnieniu, dotyczy kilku różnych propozycji rozwiązań, m.in. odbiurokratyzowania i uelastycznienia naboru do służby cywilnej, zmiany w systemach czasu pracy, uelastycznienia zasad tworzenia i funkcjonowania komisji dyscyplinarnych, ustanowienia Dnia Służby Cywilnej i odznaki honorowej za zasługi dla służby cywilnej. Mam pytanie: Czy te propozycje są receptą na rozwiązanie wszystkich problemów i uzdrowienie bolączek w korpusie służby cywilnej? Jak państwo uważacie? Bo mi wydaje się, że nie. Zresztą w raporcie szefa służby cywilnej za 2022 r. są zawarte informacje, które świadczą o wielu niedomaganiach, które można byłoby rzeczywiście naprawić, czy też wielu życzeniach, które można byłoby spełnić, jeśli chodzi o korpus służby cywilnej. Z tego raportu m.in. wynika, że dynamika wzrostu wynagrodzeń w służbie cywilnej drugi rok z rzędu była niższa o 12,1% niż analogiczna dynamika w gospodarce narodowej. Ze względu na inflację, która wyniosła 14,1%, przeciętne wynagrodzenie w służbie cywilnej spadło o 4,6%. Nie nastąpił również wzrost kwoty bazowej. Realny spadek siły nabywczej wynagrodzeń w służbie cywilnej przy braku pokrycia skutków finansowych tego zjawiska jest bardzo mocno dostrzegany. Wszystkie te czynniki sprawiają, że praca w korpusie służby cywilnej nie była atrakcyjna ani korzystna, stąd pewnie wiele wolnych wakatów. Nie dziwi zatem spadek zainteresowania tymi zadaniami i tą pracą. Szczególnie cierpi na tym administracja terenowa, głównie urzędy inspekcyjno-kontrolne, które odpowiadają za bezpieczeństwo i jakość życia obywateli i wymagają przy tym wysokospecjalistycznych wiedzy i kwalifikacji od swoich pracowników. Nie dziwi zatem, że pomimo 30-procentowego wzrostu ilości naborów na stanowiska w korpusie służby cywilnej więcej niż połowa naborów zakończyła się nieobsadzeniem stanowisk. W stosunku do 2021 r. w 2022 r. zatrudnienie spadło o 572 etaty, do poziomu 117 488 etatów w kategorii urzędów administracji niezespolonej, ze szczególnym uwzględnieniem administracji placówek zagranicznych. Przeciętne wynagrodzenie całkowite zawierające wszystkie składniki wynagrodzenia w służbie cywilnej wynosiło w zeszłym roku ok. 8083 zł brutto i było niższe o 12,1% w stosunku do analogicznego przypadku w gospodarce narodowej. Jest więc to wynagrodzenie niekonkurencyjne względem wszystkich innych wynagrodzeń, które można uzyskać na rynku w naszym kraju. Proponowane w projekcie rozwiązania w zakresie zatrudniania cudzoziemców, elektronicznej formy aplikowania na stanowisko, wyłaniania nie więcej niż pięciu kandydatów przez komisję prowadzącą nabór są jedynie półśrodkami - państwo doskonale o tym wiecie - i mają punktowy charakter, jeśli chodzi o rozwiązywanie problemów. Co należy zrobić, żeby poprawić sytuację w służbie cywilnej? Należy przede wszystkim doprowadzić do wzrostu wynagrodzeń i wzrostu kwoty bazowej. Należy wpływać na profesjonalizację całej służby i jasno określić kierunki rozwoju i awansów zawodowych. Należy odpolitycznić tę służbę, zarówno jeśli chodzi o komisje naborowe, jak i o odwoływanie i powoływanie nowych kandydatów. Przede wszystkim przy naborach należy uwzględnić kwotę wynagrodzenia, aby osoby, które będą służyły w korpusie służby cywilnej, nie były zaskoczone tym, co zostaną po podpisaniu umowy. Mówicie państwo również o podpisywaniu oświadczeń lustracyjnych. Zresztą wybrzmiało tutaj, że jest to obowiązek w przypadku osób, które urodziły się przed 1972 r., chodzi o okres od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. Może i jest uzasadnienie tego typu działań, ale wydaje mi się, że w dzisiejszych czasach i przy dzisiejszych niebezpieczeństwach należy skupić się na tych zagrożeniach i lustracjach, które mogą wynikać z zatrudnienia nie do końca zweryfikowanych pracowników, bo taką ścieżkę państwo otwieracie. I jeszcze jedno stwierdzenie. (Dzwonek) Na posiedzeniu komisji jasno wybrzmiał sprzeciw Stowarzyszenia Absolwentów Krajowej Szkoły Administracji Publicznej dotyczący dualnego procesu prowadzenia edukacji. To się nie godzi. Moje ugrupowanie podchodzi do tej ustawy z wielkim dystansem i nie udzieli poparcia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)