Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-04-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Premierze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko dotyczące poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a także projektu uchwały w sprawie zmiany regulaminu. Wysoki Sejmie! Po gruntownej analizie treści dwóch procedowanych obecnie projektów można z całą pewnością powiedzieć, że dobra zmiana trwa i niszczy kolejne elementy demokratycznego państwa prawa, które budujemy od 27 lat. Przechodząc do szczegółów projektów, można stwierdzić, iż ustawa zmienia zasady wyboru prezesa, który będzie wybierany zwykłą większością głosów przez Sejm, za zgodą Senatu, po uzyskaniu jedynie opinii Kolegium IPN, która nie jest wiążąca. Należy zwrócić uwagę na zbieżność dat, oczywiście przypadkową. Rada IPN ogłosiła konkurs na nowego prezesa 24 marca, a 30 marca Sejm zajął się projektem zmieniającym zasady wyboru władz instytutu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami Rada IPN musi rozpisać konkurs, ale w związku z wysoce prawdopodobną zmianą stanu prawnego - szybki tryb legislacyjny znany w Polsce od grudnia ubiegłego roku, Sejm, Senat i prezydent potrafią uchwalić ustawę w tydzień - ów konkurs zostanie unieważniony. Powstaje pytanie: Czy PiS pospiesznie chce przeforsować zmianę ustawy tylko po to, aby mieć pewność, że wygra kandydat przez nich wskazany? Jak ma wyglądać nowy mechanizm wyboru prezesa? Jest on bardzo prosty, zgodny z linią partii rządzącej. Kandydata zgłasza grupa 115 posłów, powołuje go Sejm za zgodą Senatu, po zasięgnięciu opinii Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Wiemy, kto ma większość w Sejmie, większość w Senacie, ale pozostaje kwestia kolegium, a właściwie jego składu. I tu znowu należy coś wyjaśnić. Nowe kolegium ma składać się z dwóch przedstawicieli powołanych przez prezydenta z PiS, pięciu powołanych przez Sejm, czyli PiS, dwóch powołanych przez Senat, czyli także PiS. Wynika z tego jasno, że cały proces powoływania prezesa Instytutu Pamięci Narodowej należy do PiS, od momentu zgłoszenia kandydatury, przez wyrażenie zgody i opiniowanie. To jest niespotykane, że chcecie państwo tak upolitycznić funkcjonowanie tak ważnej instytucji dla badania polskiej historii, upowszechniania wiedzy o niej. Likwidację publicznego konkursu na stanowisko prezesa IPN oraz pozbawienie środowiska akademickiego i zawodów prawniczych wpływu na skład Kolegium IPN ocenić należy jednoznacznie negatywnie. Na takie zawłaszczenie państwa nie ma zgody klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego. Należy podkreślić ponadto, że propozycje PiS zostały skrytykowane nie tylko przez polityków, jak tu się często mówi, tzw. gorszego sortu, ale i przez Radę IPN. Zdaniem jej członków ustawa ogranicza niezależność IPN od władz, bo zamiast w ramach publicznego konkursu na stanowisko prezesa IPN zostanie on powołany przez polityków. Środowiska akademickie, sędziowskie i prokuratorskie zostaną pozbawione wpływu na skład Kolegium IPN. Jak wyraźnie widać, nie jest to opinia tylko polityków. Co istotne, wyraźną zmianę stanowi rozszerzenie działalności IPN do siedmiu pionów w miejsce czterech, rozbicie pionu naukowo-edukacyjnego, co najmniej kilkuset dodatkowych pracowników i kilkadziesiąt stanowisk kierowniczych, czyli chodzi o zmiany kadrowe oczywiście dla zaufanych ludzi jednej partii. Niezwykle ważna zmiana dotyczy zasobów archiwalnych IPN. Nowela przewiduje likwidację wyodrębnionego zbioru zastrzeżonego znajdującego się w archiwum. Przechowywane w nim akta miałyby zostać przeanalizowane w uzgodnieniu z szefem MON, który prowadził zespół ekspertów do spraw katastrofy smoleńskiej, a teraz poucza Amerykanów, jak wygląda demokracja, oraz ministrem koordynatorem służb specjalnych, który jako teoretycznie niewinny obywatel został ułaskawiony dzięki prezydentowi Dudzie. I tak można by, Wysoka Izbo, mnożyć te negatywne przykłady zmian zawartych w projektach. Pewnie ciężko byłoby je omówić, gdyby nawet dwukrotnie więcej czasu było. Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego negatywnie ocenia obydwa projekty, niemniej jednak chcemy włączyć się w próbę zmian tych najbardziej skrajnych, skrajnie niekorzystnych zapisów i pozwalamy sobie zgłosić dzisiaj poprawkę (Dzwonek) odnośnie do art. 1 pkt 8 dotyczącego kryteriów powoływania na członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)