Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić oświadczenie w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ustawy - Kodeks karny. Proponowane zmiany w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej, jak słyszeliśmy, przewidują uściślenie przepisów określających zbrodnie dokonane przez członków i współpracowników Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Bandery oraz Ukraińskiej Powstańczej Armii, a także innych ukraińskich formacji kolaborujących z niemiecką III Rzeszą, a także nadanie nowego brzmienia art. 2a, w którym jednoznacznie określa się te czyny jako zbrodnię ludobójstwa dokonaną na terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1943-1945. Definicja ta obejmuje, co ważne, również inne czyny, polegające na stosowaniu przemocy, terroru lub innych form naruszania praw człowieka wobec ludności polskiej. Celem tych zmian jest również umożliwienie, bo chyba o tym nie było dzisiaj tutaj mowy, prowadzenia postępowań karnych przeciwko osobom publicznie zaprzeczającym sprawstwu zbrodni ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, a zmiana ta ma po prostu zapobiegać rozpowszechnianiu fałszywych twierdzeń i relatywizowaniu tych zbrodni. Jednocześnie projekt przewiduje modyfikację zapisów Kodeksu karnego, wprowadzając zakaz propagowania ideologii ukraińskich organizacji nacjonalistycznych, w tym tych związanych z formacjami kolaborującymi z III Rzeszą. Dokument zakłada też podniesienie kar za nielegalne przekraczanie granicy oraz organizowanie tego procederu, co jest uzasadnione potrzebą wzmocnienia ochrony w obliczu współczesnych zagrożeń hybrydowych. (Gwar na sali, dzwonek) Autorzy projektu uważają ideologię banderyzmu za szczególnie niebezpieczną z kilku zasadniczych powodów, wskazując na jej radykalny, totalitarny i zbrodniczy charakter. Zakładała ona absolutny priorytet interesu narodu nad życiem jednostki oraz uznanie przemocy za dopuszczalny i konieczny środek w walce o niepodległość. Głównym celem tego ruchu było stworzenie etnicznie jednolitego państwa ukraińskiego poprzez eliminację wszelkich przeszkód, i politycznych, i narodowych, i społecznych. Autorzy wskazują też, że Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów czerpała wzorce z faszyzmu i nazizmu. Terror i niszczenie obcych, to jest Polaków, Żydów, wtedy również Rosjan, stanowiły podstawowe narzędzia tej polityki, a ideologia ta doprowadziła do tragicznych wydarzeń, takich jak właśnie zbrodnia ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, gdzie jak wiemy, ataki na polskie wsie były logiczną konsekwencją przyjętych, wspomnianych przeze mnie, założeń. Działania te cechowały się skrajną brutalnością, która miała wymusić na Polakach opuszczenie tych terenów. Współczesne gloryfikowanie tej ideologii uznaje się w tym projekcie za szczególnie groźne i szkodliwe, ponieważ oznacza akceptację przemocy wobec ludności cywilnej, godzi w pamięć ofiar i może negatywnie wpływać na dobre relacje polsko-ukraińskie. Chciałbym też w tym miejscu przypomnieć działania Polskiego Stronnictwa Ludowego dotyczące pamięci o ofiarach rzezi wołyńskiej. To na wniosek Polskiego Stronnictwa Ludowego, na wniosek PSL-u, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił 11 lipca dniem pamięci ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów. To święto wkrótce przed nami. (Poseł Iwona Ewa Arent: Brawo!) To z inicjatywy wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza w Chełmie powstanie Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej. (Poruszenie na sali, dzwonek) (Poseł Rafał Weber: Kłamiesz!) (Poseł Andrzej Śliwka: To jest kłamstwo!) (Poseł Michał Woś: Ale co z pieniędzmy na muzeum?) To wreszcie... Słuchajcie teraz. To wreszcie w tym roku na Grobie Nieznanego Żołnierza zawisły tablice upamiętniające obronę Birczy przed ukraińskimi nacjonalistami, przed atakami ukraińskich nacjonalistów, które to tablice zostały zdjęte za waszych czasów pod presją ukraińską. (Poseł Rafał Weber: Macie 2%.) W związku z powyższym, nie kwestionując też wyższych kar za nielegalne przekraczanie granicy w ramach toczonej wojny hybrydowej, jak powiedziałem wcześniej, jesteśmy jako klub Polskie Stronnictwo Ludowe za skierowaniem tego projektu do prac komisyjnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Rafał Weber: Jesteście przystawką Tuska.)