Mówca: Izabela Kloc
Data: 2011-12-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Chciałabym odnieść się dzisiaj do jednego z ważniejszych elementów, segmentów polityki europejskiej, mianowicie do zagrożeń związanych z polityką spójności na lata 2014-2020. Dzisiaj ze zdumieniem wysłuchałam pana premiera, który również odniósł się do tej sprawy, ale myślę, że troszeczkę powiało tutaj grozą. W trakcie polskiej prezydencji miało miejsce opublikowanie pakietu rozporządzeń Wspólnot Europejskich dotyczących polityki spójności. Wcześniej Komisja przedstawiła projekt budżetu w tym zakresie. I pytanie: Jaki jest ten budżet, jakie pułapki kryją nowe rozporządzenia związane z realizacją polityki spójności, które oczywiście też będą dalej procedowane? W trakcie kampanii wyborczej słyszeliśmy wiele o załatwieniu przez polskich polityków Platformy Obywatelskiej 300 mld zł dla polityki spójności, dla Polski. Dziś już tak ochoczo jakoś nie mówi się o tej sprawie. Za to usłyszeliśmy dzisiaj od polskiego premiera, że w rzeczywistości ta przyszła polityka spójności jest uzależniona od tego, czy oddamy rezerwy walutowe Narodowego Banku Polskiego Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu. To dzisiaj, szanowni państwo, usłyszeliśmy. Swoisty szantaż. A co do tych 80 mld euro dla Polski, to pytanie, czy to jest rzeczywisty wzrost. Też nie wiadomo, jak to zostało wyliczone, nie wiadomo, w oparciu o jakie pułapy absorpcji. Tego w rzeczywistości nie wiemy. Tak naprawdę nie wiemy, czy to 80 mld euro, bo gdyby rzeczywiście policzyć to dobrze, skrupulatnie, jak liczą również polscy eksperci i mówią tu o 106 mld euro, to mielibyśmy na politykę spójności w nowej perspektywie finansowej w rzeczywistości 78 mld euro więcej. 28 mld euro ze wzrostu z 348 mld euro na lata 2007-2013 do 376 mld euro na kolejną perspektywę finansową, ale do tego trzeba jeszcze doliczyć 50 mld euro oszczędności, które wynikają z wyjścia 16 regionów z tej polityki. A więc 78 mld euro więcej. Ile dla Polski więcej w ramach tych 80 mld euro? 11 mld euro. A więc to jest ten nasz wielki uzysk dotyczący polityki spójności i tej kwoty. Szanowni Państwo! Idea solidarności. Bardzo często pani minister Bieńkowska na posiedzeniach Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej tłumaczy się, mówiąc, co na to powiedzą płatnicy netto, że oni tyle dają itd. Ale czy oni nie mają z tego żadnej korzyści? A gdyby zapytać o wielkie zamówienia publiczne, zakupy sprzętów, towarów czy wreszcie o politykę innowacyjności, którą prowadzi chociażby Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, dzieląc dotacje unijne: Kto dostaje? Dostają przedsiębiorcy, którzy uzasadnią innowację nie lokalną, nie polską, bo wtedy nie dostaną pieniędzy; dostaną wtedy, kiedy uzasadnią innowację na arenie międzynarodowej, europejskiej, czyli tak naprawdę te pieniądze wracają z powrotem. Kolejna istotna kwestia w tych nowych rozporządzeniach i nowym paradygmacie polityki spójności to przesunięcie priorytetów: z konwergencji, a więc z wyrównywania różnic, co mamy zagwarantowane w traktacie, bo przecież mamy tam zagwarantowaną spójność społeczną, gospodarczą i terytorialną, na konkurencyjność. I tu się też zwiększa to oczywiście poprzez kwoty. Zwiększono kwoty na konkurencyjność, a więc na zrównoważenie wewnętrznej dynamiki polityki spójności na rzecz Europy ˝piętnastki˝, z 89 mld w latach 2007-2013 do 114-115 mld w latach 2014-2020. Czy to jest rzeczywiście to wyrównywanie różnic pomiędzy regionami? Myślę, że nie. Kolejna sprawa to bardzo istotna warunkowość makroekonomiczna. Jest to faktycznie zagrożenie dla autonomii prowadzenia polityki regionalnej, bo czy rzeczywiście można uzależniać tę politykę spójności od celów makroekonomicznych, kiedy - jak państwo tu wszyscy powtarzacie - one nie zależą od tego, co tutaj, w naszym kraju, się dzieje. Trudno jest wyprowadzić dowód na to, że osiągnięcie celów makroekonomicznych wynika z nieprawidłowego czy też nieefektywnego wdrażania instrumentów polityki spójności. Trudno wręcz zaakceptować coś takiego, że polityka spójności będzie tą jedyną polityką Unii Europejskiej, która miałaby być obciążona takimi restrykcjami. Jeżeli te zapisy zostaną utrzymane, to może się tak zdarzyć, że tych pieniędzy w rzeczywistości my jako kraj w ogóle nie otrzymamy. Jest jeszcze oczywiście kilka innych spraw, które budzą wiele wątpliwości. Jako opozycja oczekujemy tego, że rząd polski te właśnie wątpliwości wyjaśni i doprowadzi do takiego stanu w dalszych pracach, by ten pakiet rozporządzeń stał się korzystny dla Polski i dla pozostałych krajów Unii Europejskiej, bo dzisiaj z punktu widzenia naszego rozwoju jest on niedobry. Zakłada chociażby zwiększenie środków na Europejski Fundusz Społeczny ze środków inwestycyjnych, z 22 do 25%. Rezerwa wykonania jest w tej chwili pokazana na poziomie europejskim, unijnym, gdzie z tej rezerwy 5-procentowej prawdopodobnie my nie skorzystamy, skorzystają ci, którzy rzeczywiście zrealizują wskaźniki Europy 2020, co dla nas będzie trudne. Już nie mówię o usztywnieniu procesu programowania. Miało być łatwiej, wedle tych rozporządzeń, będzie dużo trudniej, różne obostrzenia, ograniczenia, pułapy itd. Kolejny instrument, łącząc Europę, tak naprawdę też nam, Polsce, zabiera pieniądze, bo to jest 50 mld euro, na transport, głównie kolej, energetykę, ITC. To będzie trudne dla Polski do osiągnięcia, ale dzisiaj polski parlament i Komisja do Spraw Unii Europejskiej nie mogą o tym mówić. Byłam na posiedzeniu komisji, pytałam, nie było ministra rozwoju regionalnego, na takie wątpliwości nie uzyskałam odpowiedzi. I teraz na koniec już taka moja zupełnie prywatna uwaga. Otóż nieraz odnoszę wrażenie, gdy przyglądam się temu, co się dzieje w Polsce, w Europie i w świecie, że polski premier, pan Donald Tusk, i jego ekipa doskonale odrobili lekcję przygotowania do rządzenia. Wpisują się oni bowiem swoimi działaniami w nurt fantastycznie, w cudzysłowie oczywiście, wykreowany przed laty przez Huxleya czy Orwella. Wpisują się w obraz świata zarysowany w 2007 r. w Gdańskim Areopagu. Utrata, zanik wręcz narodowej suwerenności, nie tylko Polski zresztą, to główny obraz wyłaniający się z tych zapowiedzi. Wykorzystanie ludzkich ambicji jest tutaj narzędziem, w które wpisuje się pan premier, marzy o Brukseli. (Poseł Andrzej Rozenek: A o czym marzy Kaczyński?) Może nie odpowie przed Trybunałem Stanu, może i przed narodem nie odpowie, ale na pewno odpowie za to, co nam wszystkim Polakom szykuje, przed tym, który jako jedyny jest ponad suwerennością naszego narodu, przed Bogiem. Dziękuję. (Oklaski)