Mówca: Energii Krzysztof Tchórzewski
Data: 2018-11-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W analizach i rozważaniach związanych z cenami energii elektrycznej przede wszystkim należy odróżnić ceny energii elektrycznej w hurcie od opłat za energię, które ponoszą odbiorcy w ramach otrzymanych rachunków. Brak odróżnienia tych dwóch różnych wielkości często prowadzi w przestrzeni publicznej do błędnych wniosków. Otóż procentowa zmiana cen w hurcie nie przekłada się w proporcji 1:1 na zmianę rachunku za energię elektryczną płaconego przez odbiorów. Wynika to m.in. z faktu, że w płaconym rachunku są jeszcze inne niż cena energii elementy: koszty dystrybucji, akcyza, VAT itd. W rachunku gospodarstw domowych te inne elementy stanowią ok. 50% wszystkich kosztów. Odnoszę się do cen hurtowych: faktycznie w II i III kwartale br. w całej Europie jest obserwowany wzrost cen energii elektrycznej na giełdach. Wśród czynników cenotwórczych, które mają kluczowy wpływ na ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym w 2018 r., należy wskazać szczególnie koszt uprawnień do emisji CO 2 oraz koszty paliwa. Obowiązek zakupu uprawnień do emisji CO 2 jest głównym elementem prowadzonej polityki klimatycznej Unii Europejskiej. W 2017 r. średnia cena uprawnień do emisji CO 2 wynosiła 5 euro od tony. Na początku 2018 r. ceny uprawnień do emisji CO 2 wykazywały silny trend wzrostowy. 10 września br. cena ta osiągnęła wartość 25 dolarów i 79 centów za 1 t, czyli nastąpił wzrost tych cen o ok. 500%. Otóż chciałbym podkreślić, że spowodowane to zostało m.in. tym, że począwszy od 3 stycznia 2018 r. uprawnienia do emisji CO 2 zostały sklasyfikowane jako szczególny instrument finansowy. Transformacja uprawnień do emisji CO 2 na instrument finansowy doprowadziła do istotnych zmian w strukturze rynku polegających na wzroście liczby nowych uczestników, niezwiązanych technicznie z systemem ETS, czyli systemem dystrybucji tych uprawnień. Należy wskazać głównie duże międzynarodowe instytucje finansowe nastawione przede wszystkim na realizację zysków z działalności spekulacyjnej, której sprzyjała duża zmienność cenowa. I to chciałbym też podkreślić w tym momencie, że w związku z tym doszło do spadku i wyhamowania wzrostu tych cen, które obecnie wahają się na poziomie aż ok. 16 euro za 1 t. Podkreślę w tym miejscu rolę, jaką odegrały moje wystąpienia do Komisji Europejskiej w dniach 18 września oraz 15 października, w których zwróciłem się o interwencję w oparciu o stosowne przepisy dyrektywy ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych. Od czasu mojego pierwszego wystąpienia do Komisji Europejskiej ceny uprawnień do emisji CO 2 spadły o ok. 40%. Warto w tym miejscu powiedzieć, że to wszystko spowodowało dużą niestabilność w handlu uprawnieniami do emisji. Takim drugim czynnikiem cenotwórczym są koszty paliwa. Ceny gazu ziemnego oraz ceny węgla kamiennego wskazują w ostatnim czasie tendencję wzrostową, nie tak jednak silną jak w przypadku wzrostu cen uprawnień do emisji CO 2 . Ważny dla naszego kraju jest fakt, że do elektrowni i elektrociepłowni dostarczany jest węgiel kamienny wydobywany na terenie Polski i że udała nam się restrukturyzacja organizacyjno-finansowa oraz wydobywcza górnictwa węgla kamiennego. Węgiel obecnie wydobywany w Polsce jest od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu procent tańszy od węgla importowanego. To właśnie dzięki tej restrukturyzacji polskie elektrownie mogą liczyć na niższe ceny tego surowca w porównaniu do cen węgla importowanego. I druga bardzo istotna rzecz to jest to, że bardzo często stosowane są ceny ustalone nawet na kilka lat i kilkuletnie kontrakty, co powoduje przewidywalność cen węgla dla energetyki. Należy również podkreślić to, że polska energetyka nie jest oparta na gazie ziemnym, dzięki czemu wpływ wzrostu cen gazu nie jest aż tak istotny. Niemniej jednak istnieje szereg państw Unii Europejskiej, w których gaz stanowi podstawowy albo istotny udział w strukturze wytwarzania energii elektrycznej, co też przekłada się na wzrost cen hurtowych w tych państwach. Jednak już w tej chwili obserwowana jest taka bezpośrednia zależność pomiędzy cenami uprawnień do emisji CO 2 a cenami gazu i wolumenu jego zużycia. I ten dynamiczny często wzrost cen uprawnień spowodował większe zużycie gazu ziemnego w Unii Europejskiej, a tym samym w wyniku zwiększonego popytu wzrosły również ceny gazu. Kto na tym najwięcej skorzystał? Oczywiście najwięcej skorzystały nie źródła OZE, ale eksporterzy (Dzwonek) gazu ziemnego do Unii Europejskiej. Chciałbym podać, że istotną sprawą w tym wszystkim jest to, że przygotowaliśmy program rekompensat dla małych i średnich przedsiębiorstw, które obecnie płacą najwięcej w kraju za energię elektryczną, oraz dla gospodarstw domowych. Pragnę podkreślić, że programem tym zostaną objęte gospodarstwa domowe niezależnie od rodzaju umowy z przedsiębiorstwem obrotu, tak aby koszty energii elektrycznej, jakie ponoszą odbiorcy, pozostały w przyszłym roku bez zmian. Dziękuję.