Mówca: Adrian Zandberg
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Wysoka Izbo! Kiedy usłyszałem, że przyszły rok ma być rokiem Baczyńskiego, to strasznie się ucieszyłem, bo Baczyński to jest postać ciekawa i trudno naprawdę zrobić z niego nadętego, bogoojczyźnianego nudziarza, ale okazuje się - muszę to przyznać panu posłowi Kałużnemu - że można spróbować. Robicie państwo ze zbuntowanego poety grzecznego uczniaka w przylizanym mundurku, który klepie patriotyczne frazesy, co jest dosyć komiczne, biorąc pod uwagę, że Baczyński tej swojej szkoły, z jej ostrą hierarchią i nacjonalistycznym nadęciem, nie cierpiał. Pisał zresztą o tym złośliwe satyry i myślę, że gdyby żył dzisiaj, to miałby dużo ubawu z ministra Czarnka. Wspominacie państwo o patriotycznym wychowaniu - to jest prawda, owszem, to był patriotyzm, ale myślę, że bardzo odległy od tego spod znaku Solidarnej Polski. Ojciec Baczyńskiego był działaczem Polskiej Patrii Socjalistycznej. Jego matka była zasymilowaną Żydówką. Dla hitlerowców ludzie tacy jak on byli podludźmi. Groziło im getto, groziły im obozy zagłady. I muszę powiedzieć, że pomijanie tego faktu w uchwale upamiętniającej poetę, który zmarł z rąk hitlerowców, wydaje się co najmniej dziwne. Przede wszystkim jednak Baczyński to był żywy człowiek, który dokonywał własnych wyborów i warto te wybory uszanować. Jeśli zaś chodzi o poglądy, to sytuował się na lewo od kogokolwiek na tej sali, ponieważ był rewolucyjnym socjalistą. I jak by to panów na prawicy nie drażniło, Kolumbowie byli pod względem politycznym grupą bardzo zróżnicowaną. Zaproponowaliśmy, wydaje się, niekontrowersyjną poprawkę do tej uchwały. Pozwolicie państwo, że ją zacytuję: Baczyński od wczesnej młodości dostrzegał grozę faszyzmu. Sprzeciwiał mu się, działając w szeregach Spartakusa i redagując antyfaszystowskie pismo ˝Strzały˝. Okazało się jednak, że dla państwa z prawej strony sali ta działalność antyfaszystowska jakoś dziwnie jest kłopotliwa, przeszkadza. Pozostawię to bez komentarza. Oczywiście każdą postać można wtłoczyć w bogoojczyźnianą sztampę. Można udawać, że Mickiewicz nie był socjalistą, można udawać, że Konopnicka nie była feministką, można więc pewnie udawać też, że Baczyński nie był antyfaszystą. Baczyński nie żyje, więc się państwu nie odwinie, ale problem z taką wykastrowaną historią jest dość podstawowy. Ona się robi nudna, niestrawna i może nadaje się na akademię ku czci, ale nikt tych akademii nie chce słuchać. Komu naprawdę zależy na przekazaniu polskiego dziedzictwa kolejnym pokoleniom, powinien pokazać je w całej różnorodności. Bo polska historia to jest zarówno ten, jakbyście panowie powiedzieli, lewak Baczyński, jak i chłopcy w brunatnych mundurkach, dla których poeta nie był Polakiem i którzy chcieli takich jak on wysyłać na Madagaskar. Koalicyjny klub Lewicy ponownie złoży tę wspomnianą wyżej poprawkę. Myślę, że zamiast doklejać Baczyńskiemu husarskie skrzydła na siłę, lepiej oddać mu szacunek, przypominając o jego poglądach, o jego działalności, przede wszystkim dlatego (Dzwonek), że cenzurowanie życiorysów to małość, bo cokolwiek Wysoka Izba by przegłosowała, Krzysztof Kamil Baczyński był socjalistą i był antyfaszystą. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)