Mówca: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska
Data: 2019-04-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Premierze! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za wszystkie uwagi i za wszystkie wystąpienia. Może zacznę od tego wątku, o którym mówiła przed chwileczką pani poseł Wargocka i który był w wystąpieniu przedstawiciela klubu Prawa i Sprawiedliwości, o polityce rodzinnej, o polityce, którą realizuje rząd Zjednoczonej Prawicy. Bardzo często zaczynamy tę dyskusję, mówiąc o pieniądzach, a pierwsze, co usłyszałam, to ocena rodziców, którzy powiedzieli: zrobiliście coś, co wydawało się, że nie jest możliwe do zrobienia. Zrobiły mi się wielkie oczy ze zdziwienia, o co chodzi. Wtedy 500+ nie weszło jeszcze w życie, panie pośle. Usłyszałam, że zmieniliśmy nazwę resortu, który przez te wszystkie lata nazywał się Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej, na ministerstwo rodziny i wynieśliśmy rodzinę przed pracę, bo rodzina była dla nas najważniejsza. (Oklaski) W ten sposób wprowadzaliśmy element godnościowy, wartościowy, w ten sposób pokazaliśmy... (Poseł Krystyna Skowrońska: W wypadku edukacji niestety nie.) ...pani poseł, że rodziny wielodzietne to nie rodziny patologiczne, a wy cały czas stygmatyzowaliście rodziny wielodzietne. (Oklaski) (Poseł Krystyna Skowrońska: Nieprawda, pani kłamie.) Mówicie państwo o wydłużonych urlopach, rzeczywiście tak się stało, ale liczby nie kłamią. Jeżeli mówimy, że nakłady za naszych rządów w stosunku do PKB wzrosły o ponad 3%, a w 2020 r. będą wynosiły 4% PKB, to naprawdę jest realizowana polityka rodzinna, o jakiej nie śniło się nikomu przedtem, a wy nawet nie zdążyliście o niej pomyśleć i nigdy pewnie takiej polityki nie chcielibyście prowadzić. (Oklaski) A stało się to również dzięki temu, że ukróciliśmy afery paliwowe, zmniejszyliśmy lukę VAT-owską. Nie ma się z czego śmiać, pani poseł, bo pani nie była jeszcze wtedy w Sejmie, kiedy afera goniła aferę, a pieniądze z budżetu państwa wyciekały, bo tak było. (Poseł Jerzy Meysztowicz: 40 dodatkowych podatków.) My te pieniądze na politykę społeczną po prostu w budżecie zabezpieczyliśmy... (Poseł Jerzy Meysztowicz: Grabicie Polaków.) ...i realizujemy kompleksową politykę społeczną, w tym najważniejsza jest dla nas polityka rodzinna. Jeśli chodzi o politykę rodzinną na tym pierwszym etapie, która miała kształt trochę hybrydowy, czyli ten pierwszy moduł socjalny z kryterium dochodowym i ten powszechny bez kryterium dochodowego, to wtedy mówiliście, że ona zagrozi budżetowi państwa, że jest nierealna, że to są gruszki na wierzbie, a my to zrealizowaliśmy, zrobiliśmy w ciągu pierwszych 100 dni i nic tego nie zmieni. (Poseł Jerzy Meysztowicz: Na kredyt.) Was zżera dzisiaj zazdrość, że nie przywiązywaliście tyle wagi do polityki rodzinnej. (Oklaski) (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: My nie jesteśmy zazdrośni.) Słyszę w wystąpieniu ze strony Platformy Obywatelskiej: trudno zrozumieć to, że tym nie daliście, trudno to zrozumieć. A ja pamiętam, bo w tej Izbie zasiadam od dawna i trudno mi było to zrozumieć, kiedy kryterium dochodowe w przypadku pomocy społecznej było poniżej minimum egzystencji. To nie wydarzyło się nigdy wcześniej, tylko za waszych rządów. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Poseł Krzysztof Gadowski: Przecież wyście przed nami rządzili.) To również za rządów Platformy i PSL-u 2,5 mln polskich dzieci straciło prawo do świadczenia rodzinnego, niewielkiego świadczenia, czasami w okolicach 100 zł, stu paru złotych. 2,5 mln dzieci straciło je z tego powodu, że przez 8 lat było zamrożone kryterium dochodowe. I wy wychodzicie dzisiaj na tę mównicę i stawiacie nam takie zarzuty. (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Wstyd!) Trudno to zrozumieć, chyba że ktoś tego nie pamięta albo po prostu nie chce pamiętać. (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Proszę powiedzieć wobec tego, dlaczego nie ma waloryzacji tego 500+.) Pan przewodniczący Petru mówił tu o Trybunale Stanu, powoływał się na ustawę o finansach publicznych. Ale, panie przewodniczący, art. 50 ustawy o finansach publicznych w którymś punkcie, bodajże w pkt 4, mówi, że wypłata i obsługa świadczeń rodzinnych, rodzicielskich, świadczenia wychowawczego, świadczeń z pomocy społecznej są wyłączone z tego obowiązku przedstawiania 10-letniej prognozy. A więc to nie odnosi się akurat do tego aspektu, o którym tu dzisiaj mówimy. Wystarczy uważnie zapoznać się z ustawą o finansach publicznych. Proszę państwa, bardzo często mówiliśmy tu też o sytuacji pracowników socjalnych, o ewentualnej obsłudze i zagrożeniach co do wypłaty tego świadczenia. Mówimy tu wyraźnie: wnioski można będzie składać drogą internetową - więc myślę, że nikt tu chyba wejścia nie zablokuje - od 1 lipca. Dopiero od sierpnia składamy wnioski papierowe. Proszę też nie mówić, że wypłaty będą realizowane od lipca, skoro dopiero od sierpnia możemy składać wnioski w wersji tradycyjnej. Świadczenie będzie przyznane od lipca, a może być wypłacone w czasie, w którym samorząd rozpatrzy te wnioski. Na rozpatrzenie tych wniosków będzie miał 3 miesiące. Za obsługę tego zadania płaciliśmy i płacimy bardzo dobrze. To jest zadanie zlecone na wysokim poziomie, jeśli chodzi o zapłatę. Jeżeli samorząd przyjmuje zadanie zlecone i dostaje pieniądze na jego obsługę, to jego obowiązkiem jest wywiązanie się z warunków zlecenia i wypełnienie tego zadania. (Oklaski) Nie wyobrażam sobie, żeby można to było zrobić inaczej. (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Co z waloryzacją?) Pracownicy socjalni. Cały czas mówię, proszę państwa, że pracownicy socjalni to grupa zawodowa niestety zapomniana i niedoceniana przez samorządy. To są pracownicy ośrodków pomocy społecznej wykonujący ważną pracę socjalną, pracujący z rodziną, to nisko wynagradzani pracownicy domów pomocy społecznej, powiatowych centrów pomocy rodzinie czy innych jednostek pomocy społecznej. Jednak musimy pamiętać, że to są pracownicy samorządowi. W samorządzie są realizowane zadania własne, natomiast jeżeli dajemy zadania zlecone, to na te zadania przeznaczamy określone pieniądze i nie są to małe pieniądze. Po wprowadzeniu powszechności programu ˝Rodzina 500+˝ gminom, które obsługują nasze programy, będzie przysługiwać 833 mln zł, z czego na obsługę świadczenia wychowawczego - 350 mln, na obsługę świadczeń rodzinnych - 351 mln, na obsługę świadczenia ˝Dobry start˝ - 42 mln. 88 mln samorządy mają jako dochód własny ze zwrotów należności od dłużników alimentacyjnych. Proszę państwa, to są potężne pieniądze, które idą też na obsługę wypłaty świadczeń. Jeżeli dajemy, zlecamy samorządowi to zadanie, to samorząd tworzy sobie wydziały świadczeń rodzinnych i realizuje te wypłaty. Zatrudnia ok. 19 tys. pracowników, z czego pracownicy socjalni, którzy obsługują program 500+, to 186 osób. Zadaniem pracownika socjalnego nie jest rozpatrywanie wniosków o to świadczenie, teraz bez kryterium dochodowego. To świadczenie nie jest już podpięte pod świadczenia z pomocy społecznej. Tylko w niewielkich gminach mogli to realizować pojedynczy pracownicy socjalni. Absolutnie opowiadam się za tym, żeby ci pracownicy byli dobrze wynagradzani. Daliśmy takie rozwiązanie, do tej pory niespotykane, przy ˝Dobrym starcie˝. Jest tam taki zapis, że to, co jest przeznaczone na obsługę tego zadania, co najmniej 80% tych środków musi albo powinno być przeznaczone na wynagrodzenie pracowników. 80% środków w przypadku tego zleconego zadania. I co się, proszę państwa, dzieje? Podobnie jest w przypadku 500+. Samorządy robią zwroty, zwracają nam te pieniądze, a nie wynagradzają swoich pracowników. Nie wiem, z jakich powodów. Być może, żeby nie doprowadzić do zróżnicowania wynagrodzeń różnych pracowników tej samej instytucji, którzy realizują różne zadania. Proszę państwa, mocno rosną wydatki na program ˝Rodzina 500+˝, ale proszę zobaczyć, jak to zadanie się zmienia. Będzie krótszy wniosek. Przybywa nam wniosków składanych on-line, skraca się czasochłonność składania tych wniosków. Nie ma potrzeby badania dochodów członków rodziny. Ograniczenie przypadków weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego w trakcie trwania okresu świadczeniowego. Likwidacja procedury ustalania alimentów. Ograniczona sprawozdawczość. Brak decyzji administracyjnej. W końcu, proszę państwa, również przesunięcie okresu świadczeniowego oraz wydłużenie okresu świadczeniowego, ponieważ te świadczenia, które będą przyznane od 1 lipca dla dzieci, które z powodu przekroczenia kryterium dochodowego nie otrzymywały tego świadczenia, będą, proszę państwa, obowiązywały nie przez rok, ale przez 23 miesiące. W związku z tym przez cały rok czy 1,5 roku, kiedy wnioski zostaną rozpatrzone, będą szły tylko dyspozycje odnośnie do wypłat. Na bieżąco będą przyjmowane pojedyncze wnioski nowonarodzonych dzieci i w tym przypadku również nie będzie weryfikacji tych wniosków, bo nie będzie warunku utraty uzyskiwania dochodu. To jest zasadniczo uproszczona procedura, a więc będzie to znacznie prostsze do rozpatrzenia. Pojawiają się ciągle wątpliwości co do dzietności. Proszę państwa, znakomicie to pan premier wyjaśnił, wyręczył mnie tu znakomicie. Jednak widzę, że brak jest dobrej woli do przyjęcia argumentacji, która wynika z twardych danych. Padały tu pytania o to, czy samo świadczenie jest wystarczającą zachętą do tego, żeby młode rodziny zwiększały swoją liczebność, żeby rodziły się w rodzinie kolejne dzieci. Nie. I my wiemy, że ˝Rodzina 500+˝ to nie jedyny element naszej kompleksowej polityki rodzinnej. Padały tu przypomnienia o ˝Maluchu˝. Proszę państwa, wielokrotnie zwiększyliśmy nakłady na realizację programu rozwoju miejsc opieki nad małym dzieckiem. Zrobiliśmy wielomodułowy program. Proszę państwa, w tym roku na założenie żłobka w tych gminach, gdzie nie było żadnego żłobka, samorządy dostawały fundusze pokrywające do 80% wydatków inwestycyjnych. Nakłady z utworzenia jednego miejsca, które w 2018 r. wynosiły 20 tys., w 2019 r. wzrosły do 30 tys., czyli nakłady na utworzenie jednego miejsca wzrosły o 50%. Ale to od samorządów zależy, czy będą zainteresowane, czy będą aplikowały do tych programów, czy będą chciały utrzymywać te żłobki. Chociaż w ramach tego programu, który jest finansowany na poziomie 450 mln zł, jest również dofinansowanie do utrzymania każdego dziecka. Padało też pytanie, kto będzie największym beneficjentem tego programu. W swoim wcześniejszym wystąpieniu już o tym mówiłam. Do tej pory wydaliśmy na program łącznie z obsługą, ale ta obsługa dotyczy wszystkich samorządów, niemalże 70 mld zł, z tego 40 mld zostało skierowane na polską wieś. Największymi beneficjentami są te regiony, te miejsca, gdzie było większe ubóstwo, była większa wielodzietność, a z tymi zjawiskami spotykaliśmy się też na wsi. Proszę państwa (Dzwonek), myślę, że to jest projekt, na który zagłosuje... (Poseł Krystyna Skowrońska: Czas, czas!) ...większość parlamentarna. (Oklaski) Widzę, że pani... (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Rewaloryzacja. Dlaczego jej nie ma?) Pani poseł powiedziała coś, co mnie po prostu zszokowało, więc wolałabym się do tego nie odnosić... (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Bardzo proszę, niech się pani odniesie.) ...bo jeżeli pani poseł twierdzi, że z powodu inflacji wartość świadczenia w wysokości 500 zł spadła o 270 zł, to... (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Nie powiedziałam: o 270 zł, tylko: do 270 zł.) ... pani poseł, litości. Są jakieś granice wytrzymałości i skala błędu, głupot, których muszę tu na tej mównicy sejmowej słuchać, naprawdę. (Oklaski) (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Pytam: Dlaczego 500+ nie podlega rewaloryzacji?) Pani poseł, w 2016 r. była deflacja i nikt z państwa nie mówił, że dajemy nie 500 zł, tylko 505 zł. A była deflacja, mam dokładne dane. W ciągu 10 miesięcy obserwowaliśmy deflację, a więc spadek cen. W ciągu 5 miesięcy ceny się nie zmieniły. (Poseł Krystyna Skowrońska: Czas, czas!) W ciągu 21 miesięcy ceny rosły... (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Czy pani marszałek ma zegarek?) ...ale skumulowany wzrost cen między kwietniem 2016 r. a marcem 2019 r. wyniósł 5,2. A zatem, proszę państwa, jak liczyć, to dobrze, a jak się nie wie, to nie mówić. Proste. (Oklaski) (Poseł Jerzy Meysztowicz: Są równi i równiejsi.) Proszę państwa, nie mogę zdzierżyć, kiedy ci, którzy mrozili kryterium dochodowe przy byle jakich, niewysokich świadczeniach rodzinnych i mrozili to kryterium przez 8 lat, nie podnosili wysokości świadczenia i 2,5 mln dzieci straciło świadczenie... (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: To ja pytam.) I pani dzisiaj, przy tym wysokim świadczeniu, które dajemy na każde dziecko, pyta, dlaczego nie wprowadzamy mechanizmu waloryzacji? Bo dajemy inny wariant rozwiązania. Bo zwiększamy wydatki na to świadczenie o 20 mld, żeby każde dziecko mogło to świadczenie otrzymać. I wierzę, że pani poseł podniesie rękę głosując za tym świadczeniem. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)