Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2025-06-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Rzecznik! Analizując informację o działalności rzecznika praw dziecka za 2024 r., pierwsza myśl, jaka przychodzi do głowy, to to, że kwestia ochrony i opieki nad dziećmi w Polsce jest bardzo zaniedbana. A co gorsze, nic nie wskazuje na to, że do końca kadencji ta sytuacja choć w minimalnym stopniu ulegnie poprawie. Zacznę od tego, że w 2024 r. do rzecznika wpłynęło ponad 60 tys. spraw. To rekordowa liczba w porównaniu do lat poprzednich, i to więcej aż o 20 tys. Pani rzecznik tutaj mówiła o tym, że to jest wzrost zaufania do instytucji rzecznika praw dziecka. Natomiast uważam, że może to być także zwiastun tego, że po prostu tych spraw jest więcej i tych problemów jest więcej. Według informacji liczba zgłoszeń w sprawie naruszeń praw dziecka cyklicznie wzrasta i to wymowne, że w pierwszym pełnym roku obecnej władzy skala problemów nabrała takiego wymiaru. Pozytywnie należy ocenić działalność dziecięcego telefonu zaufania. Jednak to, co zwraca uwagę, to to, że szkoła była jednym z najczęściej zgłaszanych problemów. Dzieci najczęściej zgłaszały problem narastającego napięcia związanego z nauką, presją na wysokie wyniki bez wsparcia od pedagogów, a także z atmosferą w szkołach i przemocą rówieśników. Zatem wychodzi na to, że dzieci zgłaszają poważne problemy w systemie edukacji. A tymczasem główną kwestią, jaka absorbowała panią minister edukacji, jest przymusowa seksualizacja i walka ideologiczna w ramach nowego przedmiotu: edukacja zdrowotna. (Głos z sali: Ooo...) (Głos z sali: Co?) Oczywiście, że tak. Z informacji wynika, że nasila się praktyka sądów polegająca na umieszczaniu dzieci w pieczy zastępczej jedynie z powodu braku porozumienia między ich rodzicami. To jest naprawdę przerażające, biorąc pod uwagę, że liczba dzieci oczekujących na pieczę zastępczą z powodu zagrożenia zdrowia lub życia wynosi już blisko 2 tys. Rzecznik dwukrotnie zwracała się w tej sprawie do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ale pani minister za pierwszym razem zlekceważyła ten temat przez brak odpowiedzi, a dopiero za drugim razem odpowiedziała, wskazując na działania w postaci analiz i przygotowania poradnika. Uważam, że to, że blisko 2 tys. dzieci wciąż mieszka w domu, gdzie wyrządzana jest im krzywda, a minister wydaje poradnik, to jest niebywałe. Z kolei z informacji wynika, że osoby, które chcą się usamodzielnić po opuszczeniu pieczy zastępczej, nie mają zapewnionego minimum do godnego startu w dorosłość. Obowiązujące dziś kwoty na kontynuację nauki nie pokrywają nawet podstawowych potrzeb. Ministerstwo jak zwykle dostrzega problem, prowadzi prace analityczne. Pytanie tylko, jak długo jeszcze, bo dzieci dorastają dzisiaj, a nie za 5 lat. Kolejna kwestia, jaką ukazała ta informacja, to dramatyczna sytuacja opieki psychologicznej w szkołach. W roku szkolnym 2022/2023 kuratoria oświaty wydawały zgody na zatrudnienie osób bez tytułu magistra psychologii. NIK potwierdza, że nawet 20% kontrolowanych szkół zatrudniało osoby nieposiadające wymaganych kwalifikacji. W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej deklaruje monitoring i działania naprawcze i to znów tylko kolejne puste zapowiedzi. Monitoring niczego nie zmienia. Dzieci nie potrzebują statystyk, tylko realnego wsparcia psychologicznego. Kolejną kwestią jest bardzo zła sytuacja dzieci z chorobami rzadkimi i ultrarzadkimi. Rzecznik zauważył, że brakuje skutecznych procedur zapewniających dostęp do refundowanych leków. W czasie przewodnictwa Polski w Radzie Unii Europejskiej mieliśmy możliwość realnie wpływać na politykę zdrowotną, ale znów potrzebna jest wola polityczna. Każde życie jest bezcenne i należy zapewnić leczenie w sytuacjach skrajnych, gdzie przedstawienie kosztów leczenia to niejednokrotnie skazanie dziecka na cierpienie bądź też nawet wyrok śmierci. Powiem szczerze, że pisząc dokładnie te słowa, wyskoczyło mi kolejne powiadomienie z Siepomaga, że kolejne dziecko potrzebuje wsparcia na wiele milionów złotych. To jest niebywałe, że państwo polskie nie potrafi się takimi osobami zająć. (Poseł Marzena Anna Machałek: No niestety tak jest.) Ponadto według informacji pani rzecznik aktywnie działa na rzecz imigrantów, o czym świadczą liczne wizyty w ośrodkach dla cudzoziemców. Przykładem jest wizyta 21 sierpnia 2024 r. w ośrodku w Lesznowoli, co do której pani rzecznik zareagowała jedynie wyrażeniem niepokoju. Niepokojące są działania pani rzecznik na rzecz cudzoziemców, których trudno ustalić wiek faktyczny, a więc nie można jednoznacznie stwierdzić, czy są w ogóle dziećmi. Przyznano, że obowiązuje zasada domniemania małoletności, więc proszę zdawać sobie sprawę z tego, że występując w obronie imigrantów, którzy być może są małoletni, naraża się polskie dzieci właśnie na zagrożenie ich bezpieczeństwa. Dzieci mogą przebywać z dorosłymi imigrantami, którzy jak wskazano w informacji, przekroczyli granicę w sposób nieuregulowany. Niedawno w Toruniu 19-letni Wenezuelczyk, czyli niedługo po osiągnięciu pełnoletności, zaatakował i okaleczył młodą Polkę. Apeluję o zapewnienie bezpieczeństwa polskim dzieciom. W tym miejscu trzeba podkreślić brak jakiegokolwiek odniesienia do działalności rzecznika wobec dzieci polskich na Litwie, których prawa są wciąż łamane przez Republikę Litewską, jeśli chodzi o dostęp do edukacji, dostęp do nauczania języka polskiego. Według informacji brakuje również działań w temacie alienacji rodzicielskiej dotyczącej ojców. Brakuje również działań w kwestii rozwoju kultury fizycznej i reformy wychowania fizycznego. Ale za to pani rzecznik prowadziła działania na rzecz ochrony praw dzieci LGBTQ+, z rodzin LGBTQ+. Zastanawiające jest, jakie to są konkretne działania. Dziecko, które postanowiło uważać bądź je do tego namówiono, że jest biseksualne, transseksualne, powinno otrzymać pomoc co najmniej psychologiczną, a nie być utrzymywane w tym błędzie, szkodliwym błędzie. A z informacji wiemy, że opieka psychologiczna leży. Ideologiczne zapędy pani rzecznik widać również w patronacie, jakiego udzieliła. Np. honorowym patronatem zostały objęte: ranking szkół przyjaznych LGBTQ+ 2024 stworzony przez fundację GrowSPACE czy wystawa dotycząca nielegalnych imigrantów, organizowana przez Fundację Ocalenie. To wszystko można spiąć informacją, że pani rzecznik podjęła działania na rzecz powrotu Polski do Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Dziecka. Poprzedni rzecznik wypisał Polskę z sieci, której brakowało sprzeciwu wobec aborcji i eutanazji dzieci. Działania nowej rzecznik doprowadziły do powrotu Polski do tej sieci. Resumując, dzieci w Polsce coraz częściej są ofiarami systemu, który przestał je chronić. Jeśli państwo nadal będzie udawało, że nie widzi tego problemu, jeśli rzecznik będzie skupiał się na ideologii, to za kilka lat nie będzie już czego naprawiać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)