Mówca: Ludwik Dorn
Data: 2014-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie marszałku, ja tylko stwierdziłem, że zostanie sprawdzone, a pan się tak denerwuje. Przechodzę do stanowiska Solidarnej Polski w sprawie informacji o realizacji Strategii Rozwoju Kraju w latach 2011 i 2012. Pan poseł Sasin, także inni mówcy poddali ten dokument krytyce i ja tę krytykę całkowicie podzielam. Jest to wykonanie pewnego obowiązku biurokratycznego, pewien opis tego, co się działo, bez jakiegokolwiek odniesienia do celów strategii zawartych w dokumentach rządowych, to znaczy bez stwierdzenia, czy strategię zrealizowano i w jakim stopniu, czy też nie. Jeżeli tej strategii nie zrealizowano w odniesieniu do wzrostu PKB, to nikt rozsądny z opozycji nie będzie tu stawiał zarzutu, bo zmieniły się uwarunkowania zewnętrzne, w 2008 r. wybuchł kryzys. Ale nie tylko o niezrealizowanie tego podstawowego celu tu chodzi. Ukazał się, chyba niesłusznie przemilczany, raport prof. Wojciecha Misiąga wraz ze współpracownikami o ocenie efektywności wykorzystania pomocy finansowej Unii Europejskiej jako instrumentu polityki spójności. Ten raport obejmuje lata 2007-2012. To się bezpośrednio wiąże ze Strategią Rozwoju Kraju z tego oto powodu, że wprawdzie udział środków unijnych wraz z wkładem własnym to znacznie mniejsza część ogółu wydatków publicznych, ale ogromna większość wydatków publicznych ma charakter sztywny, związany z transferami socjalnymi, wypłatą emerytur, z bieżącym finansowaniem systemu edukacji, ochrony zdrowia itd. Właściwie jest tak, że środki unijne wraz z niezbędnym wkładem własnym stanowią ogromną większość dostępnych publicznych środków rozwojowych. Ten raport stwierdza, że znaczna część wskaźników, za pomocą których oceniana jest realizacja strategicznego celu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia, nie osiągnie i nie osiągnęła, to już wiemy, w 2013 r. zakładanych wartości. Jeszcze gorzej przedstawia się sytuacja, jeżeli chodzi o realizację celów horyzontalnych Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia. Jeżeli chodzi o cel określony jako poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, to nie zrealizowano praktycznie żadnego wskaźnika. Jeżeli chodzi o cel trzeci, o budowę i modernizację infrastruktury technicznej, to nie zostały osiągnięte zakładane wartości wskaźników określających efekty inwestycji transportowych. O znaczącej porażce, jeśli nie powiedzieć wprost, klęsce, jeśli chodzi o podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza mierzonych stosunkiem nakładów na badania i rozwój do PKB, mówił dłużej pan poseł Sasin z PiS. Otóż, nieosiągnięcie tak wielu zakładanych wskaźników i wartości w ocenie Solidarnej Polski wskazuje nawet nie na to, że strategia była zła, tylko na bardzo wyraźny deficyt, jeśli chodzi o pewne podstawowe funkcje państwa. Generalnie rzecz biorąc, jest bowiem tak, że państwo, rząd nie mają prawnoadministracyjnych instrumentów realizacji jakichkolwiek strategii i programów. Przywołam tutaj przykład z mojej komisji branżowej, komisji do spraw energetyki i surowców. Owszem, istnieją różne programy, ale na pytanie, czy jest realizowana jakakolwiek strategia zarządzania złożami surowców, zwłaszcza surowców energetycznych, resorty odpowiadają: nie, bo nie ma jak. Jest program rozwoju energetyki, a jakże, do 2030 r., tylko ten program jest całkowicie bezzębny. Jeżeli przyjrzeć się innym strategiom i programom, ze Strategią Rozwoju Kraju na czele, to wyjdzie, że tak właśnie jest. Czy to oznacza, że Polska się nie rozwija? Nie, Polska się rozwija, Polska się zmienia. Przecież jest zasilanie finansowe z Unii Europejskiej, jest wkład własny i są efekty rzeczowe. Nie było drogi, jest droga, nie było oczyszczalni, jest oczyszczalnia. Jest modernizacja części taboru komunikacji publicznej? Jest. W tym sensie są zmiany. Natomiast nie widać żadnego związku tych zmian z przyjętymi i rzekomo realizowanymi strategiami. W odniesieniu do Strategii Rozwoju Kraju i Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia - tu odwołuję się znowu do raportu prof. Misiąga - okazuje się, że nie można wykazać korelacji między tempem wzrostu PKB w poszczególnych województwach a rozmiarami środków budżetowych UE, z Unii Europejskiej, wykorzystywanych w tych województwach. Coś zbudowano, coś powstało w województwach, natomiast nie ma korelacji z tempem wzrostu PKB, czyli realizacji celu spójności. Natomiast oczywiście istnieją bardzo silne dodatnie korelacje między tempem wzrostu PKB a wielkością PKB per capita w 2003 r. Innymi słowy, jest tak, że powielamy to konserwatywnie, mamy konserwatywno-inercyjny rozwój. Siła oddziaływania programów rządowych i strategii, łącznie ze Strategią Rozwoju Kraju, jest niewielka bądź zgoła żadna. Wysoka Izbo! Tak jest, to jest pewien element samospętania czy samozablokowania państwa, rządu i administracji rządowej. Rzecz nie polega na braku woli politycznej, rzecz polega na braku woli politycznej i braku działań, aby odblokować państwo. Przecież w latach 90. półtora roku minęło między rozpoczęciem prac nad nowym Prawem geologicznym i górniczym (Dzwonek) a uchwaleniem tego prawa przez Sejm. W 2014 r. wiemy, że rząd ponad cztery lata wozi się z pakietem energetycznym, a zwłaszcza z ustawą o odnawialnych źródłach energii, a z nowelizacją Prawa geologicznego i górniczego wozi się już dwa lata i nie widać końca tego wożenia się. Już kończę, panie marszałku. To jest tak, że każdy rząd od wielu lat ścierał się z tym problemem. Jeżeli chodzi o rząd Donalda Tuska, to tutaj krytyka powinna być większa, ponieważ on miał więcej czasu. W związku z tym to jest kwestia wymagająca dyskusji naprawdę na najwyższym poziomie politycznym, kwestia odblokowania państwa. Nie sądzę, by moje wystąpienie przyczyniło się do czegokolwiek, ale - jak mawiają mądrzy ludzie - groch drąży ścianę. Tak więc rzucam teraz grochem, przyłączam się i także w imieniu Solidarnej Polski składam wniosek o odrzucenie dwóch informacji. Dziękuję. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)