Mówca: Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Dziękuję za głosy w debacie. Ponieważ wiele ważnych uwag padło pod adresem projektu, pozwolę sobie na tym etapie złożyć Wysokiej Izbie kilka wyjaśnień. W wielu wystąpieniach klubowych pojawiał się wątek konstytucyjności tego projektu. Chcę powiedzieć, potwierdzić, powtórzyć, że rząd, Rada Ministrów zleciły stosowne analizy, które potwierdziły konstytucyjność tego projektu. Odnosząc się do tego, o czym mówił pan przewodniczący Rozenek, te analizy, prace dotyczące wątpliwości - też naszych - trwały kilka miesięcy, więc były staranne. Oczywiście zgadzam się z tym, że mogą być inne opinie, ale sądzę, że w tym wypadku opinie krytyczne czy wskazujące na niekonstytucyjność projektu poddane zostaną pod rozwagę Wysokiej Izby, która także dysponuje możliwością zlecenia stosownych opinii, a zatem państwo posłowie wyrobią sobie pogląd w tej sprawie. Chcę zwrócić uwagę na argument, który nie jest do końca argumentem prawnym czy konstytucyjnym, ale jest argumentem merytorycznym. Otóż wątpliwości, które państwo zgłaszają, dotyczą kompetencji prezydenta Rzeczypospolitej, zwierzchnika Sił Zbrojnych. Jak wiadomo, i ta opinia jest opinią publiczną, prezydent popiera ten projekt, to znaczy prezydent nie widzi w tym projekcie jakiegokolwiek uszczuplenia swoich kompetencji. Zdają sobie państwo sprawę także z tego, że zapisy, o których mówimy, do których państwo się odnoszą, co oczywiście w żadnym stopniu nie umniejsza ich konstytucyjnego znaczenia, są umieszczone nie przy okazji konstruowania ustroju Sił Zbrojnych, bo takich zapisów w konstytucji nie ma, konstytucja odsyła ustrój Sił Zbrojnych do ustaw, są to zapisy, które dotyczą właśnie kompetencji prezydenta Rzeczypospolitej. Pan poseł Kamiński pytał o kwestie związane ze śp. ministrem Aleksandrem Szczygłą. Przepraszam, jeżeli ktokolwiek mógł odnieść wrażenie, że próbuję tutaj czegokolwiek nadużywać. Mam szacunek dla osoby pana ministra i dla jego działań. Chcę tylko zwrócić uwagę - nie wiem, z kim pan poseł miał okazję rozmawiać - że wiedza, którą panu posłowi przekazano, nie była precyzyjna, bo minister Aleksander Szczygło wydał specjalną decyzję. Nie posługiwał się ustawą, tylko wydał decyzję, która pozwoliła za plecami szefa Sztabu Generalnego wydawać polecenia dowódcom rodzajów Sił Zbrojnych. To nie była dyskusja kierownictwa, gdzie każdy mógł zabrać głos, tylko po prostu decyzja. Mówię, że to jest słuszne i że w tym kierunku idziemy w naszej ustawie, ale uważam, że tego rodzaju decyzja była co najmniej kontrowersyjna. To nie było tak, jak tutaj panu posłowi przekazano. Wydaje mi się, że dość precyzyjnie odnoszę się do tego, co pan minister Aleksander Szczygło robił, i w żaden sposób niczego tutaj nie nadużywam, są dokumenty w tej sprawie. To nie są opinie, to są po prostu dokumenty. Pan poseł pytał o wojenny system dowodzenia. Otóż wspominałem w wystąpieniu, że istotą tego projektu jest to, żeby struktury czasu pokoju jak najbardziej zbliżyć do struktur czasu wojny. Wydaje się, że taki stan rzeczy, jaki mamy od bardzo dawna, czyli że zakładamy, iż w warunkach zagrożenia czy w warunkach wojny będziemy przekształcać te struktury, nie jest stanem racjonalnym. Całe wojsko, całe Siły Zbrojne są przygotowywane na czas wojny, wszystkie struktury temu służą, więc ten kierunek, w którym struktury czasu pokoju i wojny stają się tożsame, wydaje się kierunkiem właściwym. Jeśli chodzi o przenoszenie dowództw, to oczywiście nie przewidujemy jakiegokolwiek przenoszenia Sztabu Generalnego i Dowództwa Operacyjnego. Pozostają one w tych samych miejscach z kompetencjami opisanymi w ustawie. Jeśli chodzi o Dowództwo Generalne, to w jednym z dotychczasowych obiektów Ministerstwa Obrony Narodowej znajdziemy dla tego dowództwa miejsce. Nie jest właściwy argument dotyczący przenoszenia Dowództwa Marynarki Wojennej, bo nie będziemy go przenosić, tylko go po prostu nie będzie. Będzie Dowództwo Generalne, w jego ramach będzie Inspektorat Marynarki Wojennej, więc my nie przenosimy Dowództwa Marynarki Wojennej. Argument, który jest efektowny i taki demagogiczny, że wymyśliliśmy to, żeby Dowództwo Marynarki Wojennej przenieść do Warszawy, nie jest tutaj adekwatny, zresztą słusznie pan przewodniczący Stefan Niesiołowski zauważył, że Wisłą nie można przepłynąć ze względu na zaporę we Włocławku. Zresztą, jeżeli mówimy o tej kwestii, w wielu krajach dowództwa marynarek wojennych mieszczą się w stolicach oddalonych od mórz i nie jest to stan rzeczy, który by kogokolwiek dziwił, więc myślę, że czasami takie spojrzenie posła z danego okręgu wyborczego - mam na myśli Gdynię, ale nie mówię tutaj o panu pośle, ale o przewodniczącym pańskiego klubu - trochę zakłóca bardziej całościowe spojrzenie na sprawę. Jeśli chodzi o uwagi pana przewodniczącego Andrzeja Rozenka, nie wiem, skąd się bierze przekonanie pana posła o wzroście liczby czterogwiazdkowych generałów w wyniku wprowadzenia tego projektu. Prostuję, nie mamy dzisiaj jednego, a dwóch czterogwiazdkowych generałów. Poza wszelką wątpliwością - pracujemy tutaj nad szczegółami - jest to, że liczba stanowisk generalskich, liczba generałów z wieloma gwiazdkami zmniejszy się w wyniku realizacji tego projektu. Jeśli chodzi o uwagę dotyczącą usytuowania Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, poważnie rozważamy to, aby wspólnie z komisją sejmową przedyskutować taką kwestię, żeby szef inspektoratu był podporządkowany Dowództwu Generalnemu, tak że tę uwagę, to spostrzeżenie przewodniczącego Rozenka przyjmuję. Ponieważ w wypowiedziach przewodniczącego Rozenka i innych panów posłów pobrzmiewał głos wskazujący na potrzebę głębokich konsultacji i tego, żeby usiadły do nich różne siły polityczne, zwrócę uwagę na to, że dwukrotnie Rada Bezpieczeństwa Narodowego z inicjatywy prezydenta zajmowała się tymi sprawami. Przewodniczący Ruchu Palikota pan Janusz Palikot uczestniczył w tych posiedzeniach, dyskutował, zgłaszał swoje spostrzeżenia, więc wydaje mi się, że trudno sobie wyobrazić poważniejsze ciało niż to, które pod przewodnictwem prezydenta, z udziałem premiera, marszałków obydwu Izb, szefów partii i klubów zajmuje się tymi sprawami, więc wydaje mi się, że ten zarzut jest chybiony. Przez szacunek dla pana posła Andrzeja Rozenka nie odniosę się do jego uwagi dotyczącej mordowania firm przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Myślę, że pan poseł nie powinien tak mówić, nie wymieniając konkretnych nazw, nie znając kontekstów. Nie ma go w tej chwili na sali, ale ta uwaga jest bardzo nietrafna. Chciałbym poprzeć tę uwagę, która wygłosił pan marszałek Ludwik Dorn, dotyczącą obecnego stanu rzeczy. Wszyscy ci, którzy krytykowali ten projekt, podnosili różne argumenty, ale chciałbym zapytać, czy państwo pozytywnie oceniają obecny stan rzeczy, tak jak on został ukształtowany, czyli nie w wyniku przemyślanych, całościowych koncepcji, ale w wyniku działań podjętych po wprowadzeniu konstytucji w 1997 r. i w drugiej połowie lat 90. Przypomnę, że wcześniej było tak, że wszystkim dowodził Sztab Generalny, był tylko Sztab Generalny, nie było żadnych dowództw rodzajów Sił Zbrojnych, więc zarzut, że skoncentrowanie dowodzenia w Dowództwie Generalnym jest jakąś nadmierną konsolidacją, centralizacją, też jest nietrafny, bo już było tak, że Sztab Generalny wszystkim dowodził. Późniejszy stan rzeczy był efektem decyzji podejmowanych w wyniku doraźnych kompromisów i planów stworzenia nowych instytucji. Stworzono Dowództwo Operacyjne, które jest dowództwem i bytem z nowego systemu, który chcemy wprowadzić, ale nie było potem konsekwencji, żeby całą resztę systemu doprowadzić do systemu dowodzenia połączonego. Tworzono nowe dowództwa, stworzono Inspektorat Wsparcia i mamy dzisiaj siedem centralnych instytucji przy armii, która w czasie gdy liczba tych dowództw i struktur rosła, zmniejszyła się dwukrotnie. Sądzę więc, ponownie deklarując otwartość na dyskusję i debatę, że warto zapytać, warto się zastanowić, czy ci, którzy krytykują rozwiązania przedłożone w projekcie rządowym, uważają, że obecny stan rzeczy jest dobry. Z całą odpowiedzialnością jako minister obrony narodowej od półtora roku stwierdzam, że obecny stan rzeczy nie jest dobry. Być może nasze propozycje są dyskusyjne, być może nasze propozycje powinny być skorygowane, ale obecny stan rzeczy nie jest stanem dającym, zapewniającym efektywne zarządzanie. Myślę, że nie czas ani miejsce na to. W komisji będziemy nad tym pracowali. Służymy argumentami w tym obszarze. Jeśli chodzi o uwagę pana posła Wziątka dotyczącą gry decyzyjnej, to podjąłem decyzję - taka gra decyzyjna jest przygotowywana i będzie przeprowadzona. Zresztą, odnosząc się też do głosów związanych z wnętrzem wojska, z praktyką wewnątrz wojska, chcę powiedzieć, że główna praca nad przygotowaniem tego projektu i w tych aspektach, które dotyczą ustawy, i w licznych rozwiązaniach szczegółowych jest w rękach specjalnego zespołu, wojskowych, którzy są praktykami, którzy znają wojsko z poligonu, z poziomu brygady, dywizji, pułku. To oni w wielu miejscach zaproponowali te rozwiązania, to oni wiedzą, jakim obciążeniem dla naszej armii pod każdym względem jest rozrośnięta centralna struktura. Jeśli chodzi o koszty w ocenie skutków regulacji, policzyliśmy je z najlepszą wiarą, nie starając się ich ani zawyżać, ani zaniżać. Sądzę, że one są odpowiedzialnie podane. To jest kwota, która wychodzi nam ze wszelkich analiz. Tak że, dziękując za tę część debaty, ponawiam prośbę o to, aby patrzeć merytorycznie na ten projekt, również zakładając, że sprawę jego konstytucyjności można spokojnie przedyskutować w komisji. Jeżeli są kluby, które dysponują innymi opiniami niż te, którymi dysponuje rząd, porównajmy te opinie i podyskutujmy. Nie odrzucajmy tego projektu bez dyskusji, bo to jest sprawa zbyt ważna. Nie przesądzając o tym, jak kluby opozycji, które deklarowały tutaj krytykę projektu, zagłosowałyby w momencie końca prac, wydaje mi się niedobre i zanadto polityczne wnoszenie o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu bez żadnej dyskusji. Dziękuję. (Oklaski)