Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2026-04-30 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Pośle Sprawozdawco! Wysoka Izbo! Celem projektu ustawy jest poprawa ochrony prawa własności lokalu mieszkalnego, ograniczenie nadużywania praw przez lokatorów oraz ułatwienie wypowiedzenia umowy w przypadku zwłoki w zapłacie czynszu lub innych opłat, co według autorów w konsekwencji doprowadzi do zwiększenia podaży mieszkań na wynajem oraz spadku cen wynajmu. W projekcie m.in. przewidziano, że w wypadku śmierci najemcy lokalu wchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego stosunek najmu wygasa. Osoby zamieszkujące lokal, niebędące współnajemcami mają obowiązek opuścić go w ciągu 6 miesięcy od śmierci najemcy, z zastrzeżeniem ich roszczenia o zawarcie umowy najmu. Główne wady i mankamenty wskazane przez ekspertów i organizacje lokatorskie. Likwidacja wstępowania w stosunek najmu po śmierci głównego najemcy. W projekcie przewiduje się, że po śmierci najemcy mieszkania komunalnego umowa wygasa, co uderza w rodziny, np. dzieci opiekujące się chorymi rodzicami, które tracą prawo do mieszkania. Propozycja trzykrotnego odszkodowania za bezumowne zajmowanie lokalu mieszkalnego jest krytykowana jako nierealna do spłacenia przez osoby w trudnej sytuacji, co prowadzi do lawinowego wzrostu zadłużenia zamiast jego redukcji. Związek Powiatów Polskich zwraca uwagę na potrzebę precyzyjnego rozróżnienia sytuacji lokatorów, aby zmiany nie uderzały w osoby, które faktycznie nie mają gdzie się przeprowadzić. Choć zmiany dążą do urealnienia czynszu, obawy budzi automatyzm i weryfikacja dochodowa, co przy wysokich cenach czynszu może być problemem. Projekt ma jednak ułatwić właścicielom, w tym gminom, odzyskanie lokalu, gdy najemca nie płaci czynszu lub narusza prawo. Ułatwienie wypowiadania umów ma na celu ograniczenie nadużyć i udostępnienie mieszkań osobom rzeczywiście potrzebującym pomocy mieszkaniowej. Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Mogę przytoczyć dwa przykłady z pracy w biurze poselskim. Jeden skrajny i drugi skrajny. Jeden, gdy właściciel kamienicy stwierdza, że będzie sprzedawać nieruchomość i musi się pozbyć lokatorów. Po prostu odcina im wszystkie media, a policja i sądy są bezradne. Tkwimy w procedurach, a ci ludzie nie mają jak żyć, jak funkcjonować w tym lokalu. A gdy go opuszczają, okazuje się, że ich status materialny jest zbyt wysoki, żeby dostali jakiekolwiek mieszkania, i po 40 latach mieszkania, przebywania w tejże kamienicy lądują na działkach. Z drugiej strony mogę przytoczyć przypadek osoby starszej, która żeby dorobić sobie do emerytury, wynajmuje mieszkanie. Niestety ma nieszczęście w życiu: po raz trzeci osoba, której je wynajmuje, nie płaci czynszu. Ma poważne problemy z odzyskaniem tychże pieniędzy. Uważamy, że ustawa jest potrzebna, bo trzeba ten problem rozwiązać, dlatego powinna trafić do komisji, gdzie powinniśmy się na niej skupić i ją przepracować. Uważam, że nie powinna być odrzucona, jeżeli taki wniosek padnie, bo niewidzenie tego problemu, niedostrzeganie, że są takie rzeczy, niczego nie rozwiązuje. Dlatego apeluję do Wysokiej Izby, do wszystkich klubów parlamentarnych, żebyśmy się pochylili nad tą ustawą, nie odrzucali jej, tylko zwrócili uwagę na to, że jest ten problem. Dziękuję.