Mówca: Agnieszka Maria Kłopotek
Data: 2025-11-07 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin, zawartego w druku nr 1881. Projekt ten dotyczy wprowadzenia tzw. ulgi inwestycyjnej dla przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie wydobycia miedzi i srebra. Obowiązujący od 2012 r. podatek od wydobycia niektórych kopalin był w swoim założeniu próbą zwiększenia udziału państwa w zyskach z eksploatacji bogactw naturalnych. Idea sama w sobie była słuszna, bo miedź i srebro to zasoby narodowe, które powinny przynosić korzyść wszystkim obywatelom. Jednak praktyka pokazała, że konstrukcja tego podatku była wadliwa, a jego obciążenie nadmierne i niewspółmierne do sytuacji rynkowej. Podatek nie uwzględniał zmienności cen surowców, kosztów produkcji, inwestycji technologicznych, ani skali nakładów potrzebnych do utrzymania produkcji w górnictwie głębokim. W efekcie stał się barierą inwestycyjną, ograniczał zdolność spółki KGHM do realizacji długofalowych strategii rozwoju i utrudniał finansowanie projektów modernizacyjnych oraz ekologicznych. W tej sytuacji projekt nowelizacji ustawy, zawarty w druku nr 1881, jest krokiem w dobrym kierunku. Zakłada bowiem stworzenie mechanizmu, który premiuje inwestycje, innowacje i rozwój technologiczny, a więc dokładnie te działania, które decydują o przyszłości i konkurencyjności polskiego przemysłu wydobywczego. Zasadniczym elementem projektu jest wprowadzenie możliwości odliczenia od podatku części nakładów inwestycyjnych poniesionych na rozwój działalności wydobywczej. Ulga inwestycyjna ma dotyczyć nakładów poniesionych po 1 stycznia 2025 r., obejmując m.in. wydatki na nowe technologie, infrastrukturę wydobywczą, ochronę środowiska i poprawę bezpieczeństwa pracy górników. To rozwiązanie jest zgodne z zasadą, że państwo nie powinno karać przedsiębiorców za inwestycje, ale powinno je wspierać. W praktyce oznacza to, że spółka, która inwestuje w rozwój, czy to w nowy szyb wydobywczy, modernizację zakładu wzbogacania rudy, czy w innowacyjne systemy bezpieczeństwa, będzie mogła część tych wydatków odliczyć od należnego podatku. Ulga wspiera stabilność i rozwój gospodarczy regionów górniczych, to po pierwsze. Dzięki inwestycjom finansowanym przez przedsiębiorstwa wydobywcze powstają miejsca pracy, rozwija się lokalny biznes, wzrastają wpływy z podatków lokalnych, a samorządy mogą realizować inwestycje infrastrukturalne i społeczne. Po drugie, ulga zwiększy konkurencyjność polskiego przemysłu surowcowego. W dobie globalnych rynków, w których ceny miedzi i srebra podlegają dużym wahaniom, utrzymanie sztywnego, wysokiego podatku ograniczało elastyczność finansową spółek. Po trzecie, projekt ten zachęca do innowacji i transformacji technologicznej, w tym do wprowadzania rozwiązań proekologicznych, które są dziś niezbędne w świetle europejskiej polityki klimatycznej. Polskie Stronnictwo Ludowe popiera kierunek tej zmiany i ustawę, ale jednocześnie podkreśla potrzebę doprecyzowania kilku kwestii, które będą kluczowe dla skutecznego i sprawiedliwego funkcjonowania tego mechanizmu. Konieczne jest jasne zdefiniowanie katalogu wydatków inwestycyjnych, które będą mogły być odliczane. Ustawa nie może pozostawiać pola do dowolnej interpretacji. Musimy mieć pewność, że ulga obejmie rzeczywiste inwestycje produkcyjne, a nie działania o charakterze finansowym czy administracyjnym. Należy zapewnić przejrzystość i kontrolę nad stosowaniem ulgi, aby nie doszło do nadużyć lub sytuacji, w której ulga stanie się pretekstem do unikania opodatkowania. Proponujemy więc, by w dalszych pracach komisji rozważyć wprowadzenie obowiązku raportowania rocznego z wykorzystania tej ulgi oraz audytu inwestycji pod kątem rzeczywistego wpływu na gospodarkę regionu. Trzeba pamiętać, że ulga inwestycyjna nie może zastąpić szerszej reformy systemu opodatkowania kopalin. Podatek ten powinien być w przyszłości dostosowany do zmian rynkowych, tak by w okresach spadku cen surowców nie stanowił nadmiernego obciążenia, a w czasach prosperity zapewniał państwu odpowiednie wpływy. Nie możemy zapomnieć, że ustawa to nie tylko kwestie fiskalne. To decyzje, które dotyczą tysięcy rodzin, samorządów i przedsiębiorców. Dolny Śląsk, zagłębie miedziowe, powiaty legnicki, lubiński i głogowski to regiony, których życie gospodarcze, społeczne i kulturalne jest nierozerwalnie związane z działalnością KGHM-u. Każda złotówka inwestycji w tej branży to nie tylko rozwój kopalni. To też miejsca pracy w usługach, handlu, transporcie i edukacji. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego popiera kierunek zmian proponowany w projekcie, widząc w nim element odbudowy zaufania między państwem a przedsiębiorcami. W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego deklaruję gotowość do konstruktywnej współpracy (Dzwonek) w komisjach sejmowych, tak by przyniosła ona realne efekty dla gospodarki, dla regionu i dla pracowników polskiego przemysłu wydobywczego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)