Mówca: Kamil Bortniczuk
Data: 2023-07-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Występuję w tym przypadku nie jako minister sportu i turystyki, ale jako przedstawiciel wnioskodawców w związku z tym, że mówimy o projekcie poselskim. Ale też jako minister sportu i turystyki odniosę się do kilku pytań, które właśnie do ministerstwa, jako władnego chociażby do przeprowadzenia akcji informacyjnych w tym zakresie, a nie do wnioskodawców, czyli do grupy posłów, odnoszą się w większym stopniu. I tak postaram się odpowiadać po kolei. Na pytanie pana posła Brauna o państwowy instytut zdrowia odpowiem, że nie widzę związku tego pytania z przedstawionym projektem ustawy. Oczywiście to jest państwowy instytut zdrowia i szereg innych instytucji, łącznie z Instytutem Sportu, zakładem żywienia, szeregiem instytucji międzynarodowych, które w sposób jednoznaczny wskazują na to, że nadużywanie kofeiny przez młodzież, przez dorosłych również, ale przez młodzież w okresie wzrostu w sposób szczególny jest jednoznacznie szkodliwe. Pani poseł Iwona Kozłowska pytała o procedurę dotyczącą wprowadzenia poprawki odnoszącej się do programu ˝Sportowe talenty˝. Pani poseł powieliła nieprawdę, którą wcześniej z trybuny sejmowej podał pan poseł Miller. Ta poprawka nie została zgłoszona w drugim czytaniu - teraz jesteśmy w trakcie drugiego czytania. Poprawka została zgłoszona na drugim posiedzeniu komisji, w trakcie pierwszego czytania, zgodnie z procedurą. W związku z tym bardzo bym prosił o niepowielanie tej nieprawdziwej informacji. Tutaj żadnego naruszenia techniki legislacyjnej, techniki prawodawczej nie było. (Poseł Iwona Maria Kozłowska: Ale proszę odpowiedzieć na pytanie.) Co do meritum ˝Sportowych talentów˝, to było pytanie o to, co na to Urząd Ochrony Danych Osobowych. Ten przepis jest skonsultowany właśnie z Urzędem Ochrony Danych Osobowych. Gdybyśmy chcieli zrobić tę bazę danych w ramach programu ˝Sportowe talenty˝, że tak powiem, na łapu-capu, bez zmiany ustawy, to nie byłoby tej propozycji. (Poseł Iwona Maria Kozłowska: Ale ja nie o to pytałam.) Ale właśnie po to, żeby zrobić to z poszanowaniem wszelkich zasad dotyczących bazy danych, z poszanowaniem zagrożeń, które rzeczywiście mogą wiązać się z gromadzeniem danych tak dużej liczby uczniów, zdecydowaliśmy się na tę zmianę ustawową po rozmowach, po konsultacjach z Urzędem Ochrony Danych Osobowych, aby zapewnić pełne bezpieczeństwo tej bazy danych. I powiem to po raz pierwszy z tej trybuny, tłumaczyłem to państwu posłom w rozmowach indywidualnych: Nie ma żadnej możliwości uzyskania dostępu do tych danych, zdeanominizowanych, bez zgody rodziców. To musi wybrzmieć. To jest też odpowiedź na pytanie pana posła Tomaszewskiego. Bardzo dziękuję za ten głos. Do pani poseł z Komisji Kultury Fizycznej, która bardzo pozytywnie wypowiedziała się o programie ˝Sportowe talenty˝: Nie ma żadnej możliwości deanominizacji danych bez zgody rodziców. Państwo demonizujecie tę bazę danych. Ja państwu podam przykład bazy danych jeszcze gorszej, panie pośle Braun, bo my tutaj mówimy o sprawności fizycznej, ale bardziej w cenie w kontekście tej eugeniki czy, nie wiem, drenażu mózgów są walory intelektualne, wiedza polskiego społeczeństwa. Otóż dzienniki elektroniczne są jedną wielką bazą danych na temat wszystkich polskich uczniów w kontekście ich zdolności intelektualnych i ocen osiąganych w procesie nauczania w publicznych szkołach. (Poseł Grzegorz Braun: I panu się to podoba?) Więc tutaj naprawdę nie robimy żadnego wyłomu, nie otwieramy żadnej furtki na coś, co jest niebezpieczne, tylko de facto poszerzamy - bo system informacji oświatowej również zostanie wpięty w ten system - możliwość zbierania danych o podstawowe kompetencje fizyczne zdeanominizowane. To też jest odpowiedź na pytanie pana posła Hoka na temat ˝Sportowych talentów˝, w jaki sposób będą te dane osobowe przekazywane do klubów. (Poseł Iwona Maria Kozłowska: O opinię Biura Analiz Sejmowych pytałam.) Właśnie o to chodzi, że wprowadzamy zupełnie nową jakość. Wprowadzamy aplikację, która poprzez zastosowanie odpowiednich algorytmów te zanominizowane dane będzie wybijała klubom, będzie pokazywała z automatu dzieci, które osiągają ponadprzeciętne wyniki w swojej grupie wiekowej, w swojej grupie, jeżeli chodzi o stosunek masy do wzrostu, w swoim województwie, w swojej gminie, w swoim powiecie. W związku z tym z automatu związki sportowe dostaną informację, że tutaj, w tej małej wiosce na końcu Polski jest taki chłopiec, który np. siłowo przerasta innych rówieśników o 30%. Warto się tym zainteresować, wystąpić do rodziców o zgodę na deanonimizację, zaproponować temu dziecku dodatkowe testy, sprawdzić, czy ono rzeczywiście nadaje się do sportów siłowych, a może jakichś innych. Dzięki temu programowi żaden w oczywisty sposób motorycznie uzdolniony młody człowiek w Polsce nie zostanie niezauważony. Natomiast jeszcze raz powtórzę: poza wyławianiem uzdolnionych motorycznie dzieci program ma całą masę dodatkowych funkcjonalności. Przede wszystkim będzie to populacyjna baza danych - zanonimizowana, ale populacyjna, czyli pełna - na temat tego, co dzieje się z najmłodszą częścią polskiego społeczeństwa na przestrzeni lat: Jak zmienia się skoczność? Jakie wyniki uczniowie klas IV i V osiągali na przestrzeni ostatnich 10 lat? Czy dzieje się tam coś dobrego, czy złego? W jaki sposób prowadzić interwencje publiczne w tym zakresie? Czy należy zwiększać liczbę zajęć wychowania fizycznego i dokształcać nauczycieli wychowania fizycznego? Czy poświęcać temu więcej uwagi, czy może mniej, bo dzieje się bardzo dobrze, czy może idziemy w dobrym kierunku i nie należy nic zmieniać? Dzięki temu wszyscy moi następcy na stanowisku ministra sportu, czyli ludzie odpowiedzialni za dział: kultura fizyczna, otrzymają idealne narzędzie do tego, żeby weryfikować skuteczność polityki dotyczącej interwencji publicznych podejmowanych w tym zakresie. To jest naprawdę jednoznacznie dobre. Apeluję do państwa: nie skupiajcie się na procedurze, na tym, jak ta zmiana jest wprowadzana, ale na tym, jaki ona ma cel, co w przyszłości, liczonej w wielu, może i w 10 latach, przyniesie dla młodej części polskiego społeczeństwa, jakie cele pozwoli osiągnąć. Naprawdę o to do państwa apeluję. Te rozwiązania nie budzą żadnych kontrowersji w środowisku sportowym. Mało tego, są tak naprawdę realizacją oczekiwań środowisk sportowych, bo to środowisko Polskiego Związku Lekkiej Atletyki i szeregu innych związków, PZPN-u, przyszło do mnie z propozycją wprowadzenia tego systemu na kształt systemu, który od wielu, wielu lat działa na Słowenii. Przechodzę do dalszych pytań. Pan poseł Dyduch pytał, od kiedy mamy dane na temat szkodliwości. Jestem ministrem od kilkunastu miesięcy, w związku z czym od tego czasu zacząłem się tym interesować w sposób szczególny, natomiast te dane, jeżeli sięgnąć do historii, są niezmienne od wielu, wielu lat. Można więc powiedzieć, że to, że tak późno do tego podchodzimy, jest naszym, wszystkich polityków grzechem zaniechania. Nie zmienia to faktu, że musimy podejść do tego możliwie jak najszybciej. Stąd tak ważne jest to, żeby tę ustawę przyjąć jeszcze na tym posiedzeniu Sejmu, aby te regulacje weszły w życie możliwie jak najszybciej, dając też branży, producentom odpowiedni czas na przygotowanie się, chociażby w kontekście oznakowania tych napojów, przystosowanie się do nowych rygorów ustawy. 1 stycznia 2024 r. Nie dało się wcześniej, i trudno. Myślmy do przodu. Zróbmy to najszybciej, jak to możliwe. Pani poseł Zawisza pytała o to, dlaczego wycofaliśmy się z zakazu reklamy i dlaczego tak późno ten projekt trafił pod obrady Sejmu. No właśnie dlatego, że ruszyliśmy z procedurą notyfikacyjną, ponieważ pierwotnie zakres tej ustawy, tej interwencji był znacznie szerszy. Zresztą chciałem się odnieść do głosu pana posła Szopińskiego, który skupił się na krytyce sankcji za promowanie i reklamę... (Poseł Iwona Maria Kozłowska: Nie odpowiedział pan na moje pytanie.) ...których nie ma w obecnym brzmieniu tej ustawy. Po pierwszym czytaniu w komisji nie ma tych zapisów dotyczących reklamy i promocji, w związku z czym nie ma też żadnych sankcji, więc to pytanie było absolutnie nie na miejscu. Odnosiło się do pierwotnej wersji projektu ustawy, a nie do tej, nad którą obecnie procedujemy. Dlaczego wycofaliśmy się z tych zapisów? Zgadzam się, że ograniczenia w zakresie reklamy i promocji tych napojów powinny być wprowadzone, ale pytania, które spływały do nas z Komisji Europejskiej, szczególnie ze strony Austriaków, były nakierowane właśnie na kwestię reklamy i promocji, sugerowano niezgodność tych rozwiązań z prawem unijnym. Niewątpliwie spowodowałoby to wydłużenie procesu notyfikacji do 6 miesięcy i nie bylibyśmy w stanie osiągnąć tego celu, o którym mówiłem przed kilkoma minutami, czyli możliwie jak najszybszej reakcji na te negatywne zjawiska i ograniczenia chociażby tego, co można ograniczyć bez notyfikacji. Chodzi o zakaz sprzedaży. Staramy się to robić i zrobimy to możliwie najszybciej. Apeluję do wszystkich państwa o poparcie tej ustawy w tym zakresie. Dlatego wycofaliśmy się z reklamy. Nic nie stoi na przeszkodzie temu, abyśmy w przyszłej kadencji wspólnie opracowali dalej idący projekt, przeprowadzili pełną procedurę notyfikacyjną, jeśli chodzi o ten dalej idący projekt, i w ślad za zakazem sprzedaży wprowadzili również zakaz promocji, zakaz reklamy - i środki na akcje społeczne. Odniosę się teraz do pytania o akcję społeczną. Ono się przejawiało w kilku państwa wypowiedziach. Tak, jako Ministerstwo Sportu i Turystyki planujemy taką akcję społeczną. Planujemy trzy akcje społeczne, które przeprowadzimy w najbliższym czasie. Pierwsza już rusza. Odnosi się do bezpieczeństwa w czasie wakacji, do promowania zasad bezpiecznego wypoczynku nad wodą, w górach, w mieście. Chodzi o to, aby wyposażyć młodzież w niezbędną w tym zakresie wiedzę. Druga będzie się odnosiła do kwestii zdrowotnych, dietetycznych, w tym związanych z energetykami, ale i do innych zagrożeń związanych z nieodpowiednią dietą młodego pokolenia. Trzecia odnosiła się będzie do innych zagrożeń, chociażby w zakresie wykorzystywania seksualnego w sporcie. Chodzi o to, aby zwracać uwagę na to, że młodzi ludzie mają swoje prawa w tym zakresie, i informować ich o tym, gdzie szukać pomocy, gdy dojdzie do takiej niepożądanej sytuacji, niepożądanego zjawiska. Takie trzy akcje promocyjne w przeciągu najbliższych tygodni, w niektórych przypadkach - miesięcy, Ministerstwo Sportu i Turystyki przeprowadzi. Pani poseł Pępek mówiła, że nie zabraniamy spożywania, tylko kupna. Tak, to prawda. Jeszcze raz powtórzę, że de facto przywracamy w tym zakresie władzę rodzicielską. Chodzi o to, żeby każda matka miała wpływ na to, co jej 5-, 10-, 15-letni syn czy córka spożywa, i żeby miała wpływ na to, czy jej dziecko spożywa napoje, które w oczywisty sposób zagrażają jego bezpieczeństwu zdrowotnemu w długim okresie. Nie zakazujemy spożywania, ale chciałem też przypomnieć, że w Polsce nie mamy penalizacji ani spożywania alkoholu, ani korzystania z tytoniu przez osoby małoletnie, więc nie widzę powodu, żeby napoje energetyczne były w tym zakresie traktowane w sposób bardziej rygorystyczny niż alkohol czy tytoń. Myślę, że odpowiedziałem na większość pytań, które zostały zadane, o ile nie na wszystkie. Serdecznie państwu dziękuję. (Oklaski)