Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję, pani marszałek. Proszę państwa, zanim przejdę do tych dwóch pytań, z czego jednego bardzo szczegółowego, nie mogę pozostawić bez odpowiedzi zarzutów, które padły wobec ustawy w wystąpieniach klubowych. Po pierwsze, chciałam zdecydowanie kolejny raz z tej mównicy zaprzeczyć twierdzeniu, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej powstawała na kolanie, strasznie szybko i była dopychana, że tu zacytuję, kolanem. Otóż pracowaliśmy nad tą ustawą półtora roku, podkomisja i wyłaniane zespoły robocze podkomisji odbyły kilkadziesiąt spotkań. Bywały takie posiedzenia podkomisji, na których było więcej przedstawicieli naszych partnerów, zarówno z organizacji pozarządowych, jak i z korporacji samorządowych, ze strony ministerstwa, z rodzin zastępczych, nawet pojedyncze osoby bywały na tych posiedzeniach, niż posłów; siedmioro nas było w komisji, liczba posłów była cztero- albo pięciokrotnie mniejsza niż liczba osób, partnerów społecznych, biorących aktywny udział, bardzo wnikliwie słuchanych. Zatem to na pewno nie było prawo robione na kolanie i szybko. Było to prawo, które zaowocowało 254 lub 256, już w tej chwili nie pamiętam, artykułami, które zupełnie rewolucjonizowało sposób sprawowania pieczy nad dziećmi, ale po raz pierwszy zadbało o wspieranie rodziny zanim dziecko trafi do pieczy zastępczej. Prowadzenie polityki prorodzinnej, takiej, która utrzyma dziecko w rodzinie, która wesprze rodzinę... Mamy zdecydowanie za dużo dzieci w pieczy zastępczej, jest ich w tej chwili ok. 90 tys., to jest mniej niż było, ale mimo to cały czas uważamy, że takie wsparcie rodziny, które nie dopuści do zabrania dziecka z rodzinnego domu i wychowywania go poza rodziną biologiczną, jest celem tej ustawy. A jeżeli dziecko musi już trafić do pieczy zastępczej, to chcemy zrobić wszystko, żeby ona była rodzinna, a nie w instytucji, jaką jest dom dziecka. Druga teza, która jest absolutnie nieprawdziwa. Słyszałam ją z ust przedstawiciela klubu Ruchu Palikota. Otóż nieprawdą jest, że na ten cel - sprawowanie pieczy zastępczej - jest za mało pieniędzy. W systemie, w którym samorząd powiatowy bierze udział od roku 2004, w ubiegłym roku było 1700 mln zł. Są to pieniądze powiatów wydawane przez nie od 2004 r., w którym rząd, dokładając to zadanie samorządowi powiatu jako zadanie własne, zadbał o inne większe środki w udziale w podatkach zarówno CIT, jak i PIT, uzyskiwane na terenie powiatu. Jest to kwestia przekierowania pieniędzy z droższej i bezsprzecznie mniej efektywnej pieczy instytucjonalnej, gdzie koszt pobytu jednego dziecka kształtuje się w wysokości od 4 tys. zł do 6 tys. zł, bardzo różnie w różnych miejscach, na indywidualną, rodzinną pieczę, która jest bez porównania bardziej efektywna, a jest niebywale tańsza, bo kształtuje się w wysokości od 2,5 tys. zł do 3 tys. zł. Wystarczy zatem we właściwy sposób zrestrukturyzować formy wspierania dzieci, roztaczania nad nimi pieczy zastępczej, żeby w ramach posiadanych środków skutecznie chronić dziecko. Nie zgodzę się także z tezą, że kwoty przeznaczane z budżetu państwa na asystentów, którymi wspieramy projekty realizowane w gminach, są niewystarczające, ponieważ prawo w tej kwestii jest bardzo, ale to bardzo elastyczne. Powiedzieliśmy samorządom: organizujcie to według waszego pomysłu, waszej recepty, wy to umiecie lepiej niż my, siedząc w Warszawie i debatując, jak powinniście to zrobić. Możecie zatem zatrudniać te osoby na umowę zlecenia, umowę cywilnoprawną, umowę z rodziną, a także na etat. To wasza decyzja, kochane samorządy. Zobaczcie, o ile lepiej jest wesprzeć rodzinę i w jakiej formie, przy czym pamiętajmy, że asystent rodziny to nie jest człowiek żyjący za rodzinę, w jej środku, który decyduje i przez 48 godzin na dobę sprawuje nad tą rodziną opiekę. To jest wspomagacz rodziny, przyjaciel rodziny, łącznik między instytucjami, które są powołane do życia po to, żeby wspierać rodzinę, ale rodziny nie bardzo umieją do niego trafić. Pomyślcie o tym, czy warto przeznaczyć pieniądze na to, żeby zatrudnić asystenta rodziny i zlikwidować konflikt w rodzinie, z której nie odbierzemy dziecka i nie będziemy partycypować w kosztach utrzymania tego dziecka w pieczy zastępczej, po pierwsze, mając na względzie dobro dziecka, a po wtóre, mając na względzie dobro finansów publicznych, finansów, którymi dysponuję ja jako gmina, ja jako powiat i ja jako województwo samorządowe. Wydaje się zatem, że po pierwszym roku działania tej ustawy, w którą wpisaliśmy zresztą obowiązek monitoringu, na koniec lipca przedstawione sprawozdanie będzie powodem kolejnych nowelizacji. Powiem szczerze: to nie jest trafiony zarzut, że zmieniamy ją po raz któryś, dokładnie trzeci od momentu, kiedy weszła w życie. Uważam, że w przypadku takiej rewolucji, którą zrobiliśmy w systemie pieczy zastępczej, gdzie uporządkowaliśmy cały system adopcji, jest to właściwa droga. Każda niedogodność, każdy brak precyzji prawa powinien się spotkać z natychmiastową odpowiedzią parlamentu i poprawieniem tego prawa. To jest właściwa droga i uważam, że twierdzenie, iż raz napisane prawo ma obowiązywać do końca świata i o jeden dzień dłużej, moim zdaniem w tym przypadku nie powinno mieć miejsca. Niewiele jest takich praw, które bez względu na toczące się życie i codzienność nie muszą być zmieniane, a my powinniśmy reagować na życie, bo to nie ludzie są dla prawa, tylko prawo jest dla ludzi. Bardzo serdecznie dziękuję. (Oklaski)