Mówca: Michał Szczerba
Data: 2013-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Prezesie! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w sprawie informacji o działalności Sądu Najwyższego w 2012 r., zawartej w druku nr 1387. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka z uwagą zapoznała się z informacją o działalności Sądu Najwyższego w 2012 r. w dniu 19 czerwca tego roku. Wysoka Izbo! Konstytucyjna zasada podziału władz nadała władzy sądowniczej pozycję odrębną, opartą na niezależności i niezawisłości, tj. na zasadach dystansujących ją od legislatywy i egzekutywy. Sądy są szczególnym segmentem władzy sądowniczej, co wynika z pełnionej przez nie funkcji ochrony praw jednostki. Większość spraw rozpatrywanych i rozstrzyganych przez sądy dotyczy statusu jednostki ludzkiej lub organizacji społecznych. Jako reprezentanci Sejmu, organu władzy ustawodawczej, musimy mieć na względzie przymioty odrębności i niezależności władzy sądowniczej na gruncie konstytucyjnej zasady podziału władzy. Obowiązująca od 15 lat Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej usytuowała Sąd Najwyższy ponad system sądów powszechnych i szczególnych. Jednocześnie zniosła nadzór orzeczniczy Sądu Najwyższego nad sądami administracyjnymi, powołując do tej roli Naczelny Sąd Administracyjny. Przekazana Sejmowi informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2012 ukazuje twórczy i doniosły wkład Sądu Najwyższego w wykonywanie swoich funkcji: po pierwsze, polegających na rozpoznawaniu środków odwoławczych od orzeczeń sądowych, po drugie, wiążących się z podejmowaniem uchwał mających na celu rozstrzyganie zagadnień prawnych budzących wątpliwości bądź rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych lub sądów wojskowych. Uchwały ogólne sądu są wiążące dla składów orzekających Sądu Najwyższego, natomiast dla pozostałych organów władzy sądowniczej stanowią zbiór istotnych wskazań interpretacyjnych, wspartych dodatkowo autorytetem Sądu Najwyższego. Zaprezentowana we wstępie do informacji o działalności Sądu Najwyższego za 2012 r. syntetyczna statystyka ukazuje ogromny zakres pracy sądu i jego sędziów. Przypomnijmy bowiem, że w świetle danych statystycznych za 2012 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło ogółem 10 511 spraw, w tym blisko 7 tys. skarg kasacyjnych i kasacji. Wniesiono 1588 zażaleń oraz przedstawiono do rozstrzygnięcia 165 kwestii prawnych. Z uwagą należy odnotować, iż w porównaniu z poprzednim 2011 r. korzystniej przedstawiała się różnica między liczbą spraw wniesionych a rozpoznanych. Słusznie zwraca się w informacji uwagę, iż dla oceny działalności Sądu Najwyższego ważny jest poza ujęciem ilościowym aspekt przedmiotowy, uwzględniający wagę rozpoznawanych spraw, sposób rozwiązywania zawartych w nich problemów czy wkład w rozwój myśli prawniczej i ujednolicenia orzecznictwa. Analiza treści informacji niezbicie dowodzi, że rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego dotyczą bardzo wielu rozmaitych zagadnień, co jak trafnie wskazano, wynika z jednej strony z szerokich kompetencji sądu, a z drugiej - z ustanawianych przez parlament regulacji prawnych obejmujących nowe, nienormowane w przeszłości dziedziny życia społecznego, gospodarczego i politycznego. Poważna liczba spraw i znaczenie aktywności Sądu Najwyższego w zakresie udzielania odpowiedzi na konkretne i abstrakcyjne pytania wynikają również ze złożoności regulacji prawnych, a często także z niedoskonałości ustawodawstwa. Pozostaje wyrazić wdzięczność Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego za wnikliwość i wszechstronność rozstrzygania protestów wyborczych i orzekania o ważności wyborów piastuna urzędu prezydenta oraz posłów i senatorów. O tym także warto wspomnieć. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Przychylając się do pozytywnej oceny pracy Sądu Najwyższego za 2012 r., świadczącej o dalszym umocnieniu jego rangi i autorytetu w demokratycznym państwie prawnym, pragnę ze szczególną uwagą odnotować treść pkt 9 wniosków zawartych w informacji o działalności Sądu Najwyższego za 2012 r. W tej części opracowania Sąd Najwyższy konstatuje wciąż niedoskonałą jakość tworzonego prawa, w związku z czym zgłasza pod adresem ustawodawcy postulaty de lege ferenda. Wyrażone wobec Sejmu wnioski, wynikające z orzecznictwa i działalności interpretacyjnej sądu, mają duże znaczenie, ponieważ stoi za nimi nie tylko autorytet Sądu Najwyższego, lecz także profesjonalizm oceny stosowania konkretnych aktów ustawodawczych. Jestem przekonany, że zwłaszcza ta część informacji stanie się przedmiotem wnikliwej analizy Sejmu i Senatu, w tym także Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Wskazane w informacji, a w szczególności we wspomnianym punkcie wniosków, problemy jurydyczne są twórczą pomocą dla Sejmu i świadczą o rzeczywistej realizacji zasady współdziałania władz, o której mowa we wstępie do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. W imieniu własnym, a także Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wyrażam uznanie, jeśli chodzi o wysiłek i merytoryczną pracę Sądu Najwyższego. Życzę wielu sukcesów zawodowych, wytrwałości w rozwiązywaniu dylematów prawnych, które niesie ze sobą coraz bardziej złożona rzeczywistość nowoczesnego państwa. Życzę pomyślności osobistej i sędziowskiej oraz satysfakcji z pracy dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej. Dziękuję bardzo.