Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-02-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym Projekt ustawy stanowi istotny krok w kierunku uporządkowania krajowego systemu kontroli obrotu towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym. Jego głównym celem jest dostosowanie przepisów do obowiązujących regulacji unijnych oraz zwiększenie skuteczności mechanizmów bezpieczeństwa państwa i ochrony międzynarodowego pokoju. Nie budzi wątpliwości, że w obszarze produktów podwójnego zastosowania, uzbrojenia oraz pomocy technicznej państwo musi dysponować nowoczesnymi, spójnymi i skutecznymi narzędziami nadzoru. Harmonizacja z prawem unijnym oraz cyfryzacja postępowań administracyjnych to kierunek racjonalny i potrzebny, zwłaszcza w kontekście dynamicznie zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa. Jednocześnie każda regulacja dotycząca działalności gospodarczej powinna zachowywać równowagę pomiędzy interesem bezpieczeństwa publicznego a zasadą proporcjonalności i pewności prawa dla przedsiębiorców działających legalnie. W tym kontekście szczególnej uwagi wymagają następujące kwestie. Czytelność i stosowalność przepisów. Rozszerzony katalog definicji i form zezwoleń zwiększa precyzję systemu, lecz nie może prowadzić do jego nadmiernego skomplikowania. Kluczowe będzie zapewnienie jasnych wytycznych interpretacyjnych oraz wsparcia informacyjnego dla przedsiębiorców. Obciążenia formalne. Dodatkowe obowiązki dokumentacyjne i oświadczenia składane pod rygorem odpowiedzialności karnej wzmacniają wiarygodność danych, jednak nie powinny wydłużać postępowań ani tworzyć barier administracyjnych. Sprawność procedur musi pozostać realnym standardem. Stabilność zezwoleń. Zróżnicowanie okresów ich obowiązywania jest uzasadnione poziomem ryzyka, ale przedsiębiorcy powinni mieć gwarancję przewidywalności i jasnych kryteriów decyzji administracyjnych. Proporcjonalność działania organów. Szeroki zakres kompetencji organu kontroli wymaga przejrzystych mechanizmów koordynacji i jednolitych standardów działania, aby ograniczyć ryzyko nadmiernej uznaniowości. Dostępność cyfrowych procedur. Cyfryzacja administracji jest nieunikniona i pożądana, lecz musi uwzględniać potrzeby mniejszych podmiotów oraz przedsiębiorców działających sporadycznie w tym obszarze. Reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Elastyczność proceduralna jest konieczna z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, jednak jej stosowanie powinno opierać się na jasnych, transparentnych kryteriach. Projekt w sposób konsekwentny realizuje zobowiązania wynikające z prawa Unii Europejskiej i wzmacnia system kontroli w obszarze strategicznym. Kluczowe pozostaje jednak zapewnienie, aby nowe regulacje były nie tylko skuteczne, ale również proporcjonalne, czytelne i przyjazne dla legalnie działających przedsiębiorców. Dlatego przy poparciu kierunku proponowanych zmian należy równolegle zadbać o praktyczne mechanizmy wdrożeniowe, które zagwarantują sprawność administracji, pewność prawa oraz realną równowagę między bezpieczeństwem państwa a swobodą działalności gospodarczej.