Mówca: Sprawozdawca Henryk Szopiński
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 120. rocznicy urodzin profesora Tadeusza Wacława Korzybskiego, druk nr 2215. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu po rozpatrzeniu przedstawionego projektu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie upamiętnienia 120. rocznicy urodzin profesora Tadeusza Wacława Korzybskiego wnosi o przyjęcie projektu przez Wysoki Sejm. W 2026 r. przypada 120. rocznica urodzin prof. Tadeusza Wacława Korzybskiego - wybitnego polskiego uczonego, jednego z pionierów polskiej biochemii, badacza, nauczyciela akademickiego oraz społecznika, którego działalność naukowa i obywatelska odegrała istotną rolę w rozwoju polskiej nauki oraz ochrony zdrowia publicznego. Komisja podkreśla, że prof. Korzybski należał do grona najwybitniejszych przedstawicieli polskiej myśli naukowej XX w. Szczególne znaczenie miały jego badania nad antybiotykami oraz udział w stworzeniu polskiego preparatu peniciliny. W okresie odbudowy kraju po II wojnie światowej współorganizował produkcję peniciliny krystalicznej w Polsce, przyczyniając się do unowocześnienia polskiej medycyny i uratowania życia tysięcy pacjentów. Jego działalność naukowa i organizacyjna miała ogromne znaczenie dla rozwoju krajowego przemysłu farmaceutycznego oraz krajowych badań biomedycznych. Za swoją działalność prof. Korzybski został uhonorowany wieloma odznaczeniami państwowymi oraz nagrodami naukowymi I i II stopnia. Był cenionym autorytetem naukowym zarówno w kraju, jak i za granicą. Uczestniczył w międzynarodowych konferencjach i współpracował z wieloma ośrodkami badawczymi w Europie. W czasie II wojny światowej prof. Korzybski pracował w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami we Lwowie kierowanym przez prof. Rudolfa Weigla - twórcę pierwszej skutecznej szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu. Instytut ten odegrał szczególną rolę w ratowaniu polskich intelektualistów i przedstawicieli świata nauki przed represjami okupanta niemieckiego. Zatrudnienie w instytucie dawało ochronę przed wywózką i prześladowaniami, a produkowane tam szczepionki trafiały potajemnie m.in. do więźniów warszawskiego getta oraz polskiego podziemia. Prof. Korzybski był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk oraz profesorem Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Opublikował ok. 130 prac naukowych, które przyczyniły się do rozwoju biochemii, mikrobiologii i farmacji. Szczególną wagę przywiązywał do kształcenia młodego pokolenia naukowców. Wypromował wielu badaczy i pedagogów akademickich, którzy kontynuowali rozwój polskiej nauki po zakończeniu II wojny. Komisja zwraca uwagę, że prof. Korzybski miał również znaczący wkład w rozwój polskiego języka naukowego. Opracowywał polską terminologię biochemiczną, współtworzył encyklopedie, słowniki specjalistyczne oraz publikacje popularyzujące naukę. Dzięki jego działalności możliwe było upowszechnienie nowoczesnej wiedzy biologicznej i chemicznej wśród studentów oraz środowisk akademickich. Prof. Tadeusz Wacław Korzybski był człowiekiem wszechstronnych zainteresowań i szerokich horyzontów intelektualnych. Obok nauk ścisłych interesował się historią, filozofią, językoznawstwem, muzyką oraz sztuką. Reprezentował model uczonego humanisty, łączącego wiedzę specjalistyczną z głęboką refleksją nad kulturą i rolą nauki w życiu społecznym. Szczególne miejsce w życiu profesora zajmowała rodzinna Mława, z którą przez całe życie pozostawał związany emocjonalnie. Wspierał lokalne inicjatywy edukacyjne i kulturalne. Fundował stypendia dla młodzieży oraz angażował się w działalność społeczną. Przekazał również rodzinne pamiątki do muzeum, przyczyniając się do zachowania pamięci historycznej regionu. Z jego inicjatywy powstała Fundacja im. Korzybskich kontynuująca tradycję działalności społecznej, edukacyjnej i patriotycznej rodziny. Komisja podkreśla, że prof. Korzybski kierował się w swoim życiu ideą intelligere omnia, zrozumieć wszystko, traktując naukę jako służbę człowiekowi oraz fundament odpowiedzialności społecznej. Jego działalność stanowi przykład połączenia wybitnych osiągnięć naukowych z postawą patriotyczną i społeczną odpowiedzialnością inteligencji. W ocenie komisji upamiętnienie 120. rocznicy urodzin prof. Tadeusza Wacława Korzybskiego jest wyrazem szacunku wobec jego dorobku naukowego, zasług dla polskiej medycyny, wkładu w rozwój biochemii oraz działalności edukacyjnej i społecznej. Komisja wyraża przekonanie, że postawa profesora oparta na wiedzy, pracowitości, służbie drugiemu człowiekowi i skromności pozostanie trwałą inspiracją dla kolejnych pokoleń Polaków. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu rekomenduje Wysokiemu Sejmowi przyjęcie projektu uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)