Mówca: Cyfryzacji Marek Zagórski
Data: 2018-05-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Postaram się udzielić odpowiedzi, mam nadzieję, na wszystkie pytania, które państwo postawiliście. Zacznę może od kilku rzeczy generalnych, które się tutaj przewijały wszędzie, i też kilku nieporozumień. Po pierwsze, jeszcze raz wyraźnie trzeba podkreślić, że mówimy o wejściu 25 maja, to jest wejście w życie rozporządzenia unijnego RODO. To rozporządzenie nakłada cały szereg obowiązków, o których państwo mówiliście i co do których wskazywaliście, że te obowiązki wchodzą z mocy ustawy czy będą wchodziły z mocy ustawy, nad którą debatujemy. Jeszcze raz to podkreślam, żeby było jasne: te wszystkie państwa obawy związane z tym, że wskutek nieprzyjęcia tej ustawy przedsiębiorcy nie mieli czasu się dostosować itd., o tyle są niesłuszne i nieprawdziwe, że te obowiązki zostały nałożone na przedsiębiorców rozporządzeniem ogólnym. Na przedsiębiorców, na różne podmioty, na administrację. A ustawa, nad którą dzisiaj debatujemy, przede wszystkim odnosi się do kwestii instytucjonalnych, dlatego że mówimy o nowych obowiązkach, nowych zadaniach, a także nowych procedurach, które będzie stosował prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, a także mówimy o generalnych wyłączeniach z tej ustawy, wyłączeniach spod obowiązków RODO, do których państwo ma uprawnienia. Państwo członkowskie nie ma np. uprawnień do tego, żeby wyłączyć stosowanie RODO w stosunku do przedsiębiorców, na co zresztą wskazywał pan poseł Marchewka, że słusznie wycofaliśmy się z tego pomysłu. Czy słusznie, to przedsiębiorcy pewnie mają inne zdanie na ten temat. Czy wyłączenie z części obowiązków informacyjnych przynajmniej dla małych, średnich, a przede wszystkim dla mikrofirm, nie byłoby korzystne, to jest kwestia dyskusyjna i pewnie nawet w opozycji byłyby co do tego wątpliwości. Kolejna kwestia to także jest kwestia czasu i kampanii informacyjnej, przygotowań do wdrożenia RODO i wdrożenia ustawy. Jeszcze raz warto to podkreślić: rozporządzenie zostało uchwalone 2 lata temu i oczywiście państwa członkowskie miały obowiązek czy bardziej w tym przypadku miały możliwość dostosowania swoich przepisów w takim zakresie, w jakim uznają to za stosowne. My postanowiliśmy, że ten proces dyskusji będzie transparentny i dosyć szczegółowy. Postawiliśmy na bardzo szerokie konsultacje społeczne, które same w sobie także miały element kampanii informacyjnej. Długo dyskutowaliśmy z różnymi organizacjami, z przedsiębiorcami, ze stowarzyszeniami i nie odbywało się to tylko w zamkniętych gabinetach, bo to była także publiczna dyskusja, zresztą prowadzona także tutaj, na tej sali, w ramach pytań, które zadawali panie i panowie. Okazało się, że ta dyskusja rzeczywiście jest potrzebna, konieczna i wskutek niej doszliśmy do takiego momentu, w którym proces konsultacji, jak powiedziałem, formalnie zamknęliśmy 23 października. Teraz jeśli chodzi o czas, to padło takie pytanie, czy to nie jest efekt tego, że przez ten czas nie było konstytucyjnego ministra cyfryzacji. No nie chcąc, z całym szacunkiem dla pana posła Pudłowskiego, robić osobistych wycieczek, kto kogo gdzie przenosił bądź kto przenosi się sam, zwracam państwu uwagę, że Rada Ministrów przyjęła projekt tej ustawy 27 marca, czyli 1,5 miesiąca temu. To po pierwsze. A jeżeli już o mnie chodzi, to ministrem cyfryzacji zostałem 17 kwietnia, więc jeżeli jest stawiany taki zarzut, że nie było konstytucyjnego ministra cyfryzacji, to myślę, że jest on nietrafiony. Chcę powiedzieć, żeby to wyraźnie zabrzmiało: to rzeczywiście było dla mnie jedno z priorytetowych zadań, żeby zakończyć prace nad tym projektem i nad przepisami wprowadzającymi. Wskutek tego transparentnego procesu dostaliśmy taką liczbę uwag ze strony różnych organizacji, w tym także oczywiście w ramach rządu, że musieliśmy podzielić prace nad tym projektem, zaraz powiem dlaczego. Odpowiem na pytanie pana posła Arndta, dlaczego nie odwrotna kolejność. Ten zakres pracy był ogromny i jest w dalszym ciągu ogromny i oczywiście nie jest żadnym wytłumaczeniem, że zespół w Ministerstwie Cyfryzacji nie jest największym zespołem prawnym w Polsce, ale też to trochę z tego wynikało. Przede wszystkim chodziło nam o to, żeby rozwiać wszystkie pojawiające się wątpliwości. Chcę jeszcze zwrócić państwa uwagę na jedną rzecz, że mniej więcej tydzień temu Komisja Europejska dokonała sprostowania rozporządzenia o ochronie danych osobowych, i to sprostowania nie tylko i wyłącznie redakcyjnego. A zatem cały proces przygotowania tego prawa, o tym mówiłem także na posiedzeniu komisji, o którym wspominał m.in. pan poseł Masłowski, proces wdrażania prawa, proces edukacji, takiej wspólnej edukacji w tym zakresie - trwa w całej Unii Europejskiej i dotyczy także Komisji Europejskiej. Chodzi o to, żebyśmy mieli tego świadomość. Jeszcze raz to podkreślam: jest to bardzo złożony proces i nie tylko nas on dotyczy, żeby to było jasne. Aczkolwiek w dalszym ciągu - to też podkreślam - nie jest to rzecz, która byłaby jakimś specjalnym wytłumaczeniem. Jeśli chodzi o kolejność, bo pytał o to pan poseł Arndt, dlaczego przepisy wprowadzające będą później, a ustawa teraz, to jest tak dlatego, że ta ustawa wprowadza przede wszystkim regulacje generalne, tzn. odstępstwa generalne. Na tym nam najbardziej zależało i to je uważamy za najważniejsze. Zależy nam na tym, żeby przy wsparciu Wysokiej Izby weszły one w życie jak najszybciej, żebyśmy mieli taką szansę, żeby one rzeczywiście weszły 25 maja. Niektórzy z państwa mówią, że przecież nic się nie stanie, bo 25 maja wejdzie w życie RODO, tak jest, wejdzie, natomiast nam chodzi o to, żeby niektóre kwestie, które są możliwe zgodnie z RODO, mogły mieć zastosowanie, żeby o tych kwestiach, co do których są wątpliwości, przesądzić już na tym etapie. Robią to także inne państwa członkowskie, będąc w sporze z Komisją Europejską. Przywoływany tutaj przykład Niemiec jest przykładem znamiennym, dlatego że odstępstwa, które zaproponowały Niemcy w swojej ustawie, mówiąc delikatnie, nie spotkały się z entuzjazmem Komisji Europejskiej. Zresztą część rozwiązań niemieckich znajduje się w naszych przepisach. Wielu z państwa posłów zadawało pytanie, po co zmieniamy nazwę urzędu i jakie to będzie niosło ze sobą koszty. Pani poseł Agnieszka Kołacz-Leszczyńska pytała nawet o koszty społeczne. Z całym szacunkiem - także dla urzędu i dla wielkiego dorobku urzędu - zmiana nazwy nie będzie rodziła w mojej ocenie żadnych kosztów społecznych. Może rodzić koszty finansowe, ale jeśli chodzi o koszty finansowe zmiany nazwy urzędu, to na przykładzie Ministerstwa Cyfryzacji mogę powiedzieć, że koszty zmiany nazwy z ˝Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji˝ na ˝Ministerstwo Cyfryzacji˝ wynosiły łącznie 9 tys. zł, więc to nie jest rzecz zasadnicza. Natomiast dlaczego ta zmiana nazwy? Zmiana nazwy dlatego, że zmienia się charakter urzędu: z inspekcyjnego, znaczy z inspekcji, którą dzisiaj tak naprawdę jest urząd generalnego inspektora ochrony danych osobowych, na urząd bardziej zbliżony w swoim charakterze do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod względem zadań, które ten wykonuje dzisiaj. Stąd m.in. taka decyzja, żeby podkreślić także rangę i znaczenie urzędu. Nie zmienia to w żaden sposób kwestii niezależności organu. Myślę, że po tych ostatnich zmianach można powiedzieć, że ta niezależność jest jeszcze większa, dlatego że - jak już mówimy o zastępcach, co zresztą mówiłem też w komisji - ten spór, który się toczył... Zresztą my, było to podkreślone, wycofaliśmy się z propozycji powoływania zastępców spośród kandydatów wskazanych przez poszczególnych ministrów, choć Komisja Europejska to akurat uznała za rzecz, która nie wpływa na niezależność urzędu. Poszliśmy w takim kierunku, że tak naprawdę prezes powołuje tych zastępców samodzielnie. W związku z tym nie ma mowy, w żaden sposób, o obniżeniu rangi czy mocy niezależności urzędu. Pytanie, czy prowadziliśmy szkolenia dla administracji, czy administracja jest przygotowana. Tak, prowadzimy te szkolenia w sposób intensywny. W ostatnim czasie jeszcze to zintensyfikowaliśmy przy współpracy z ministrem spraw wewnętrznych i administracji i te szkolenia dla administracji się odbywają. Akcję informacyjną w tym zakresie na dużą skalę prowadzi także generalny inspektor ochrony danych osobowych. Przynajmniej my ją zauważamy i uważamy, że rola generalnego inspektora ochrony danych osobowych w tym procesie komunikacji jest przez państwa przede wszystkim niedoceniana. Nie tylko minister cyfryzacji jest odpowiedzialny za akcję i za informowanie. Także inne ministerstwa to prowadzą i nie jest prawdą, że przewodnik, który jest na stronie Ministerstwa Cyfryzacji, jest jedynym kompendium wiedzy dla przedsiębiorców i obywateli. Jeszcze lepszy - koledzy, którzy nad tym pracowali, może się obrażą - czy może bardziej rozbudowany jest poradnik przygotowany przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, który też jest dostępny na stronach ministerstwa. Jesteśmy w przededniu takiej akcji skierowanej do mikroprzedsiębiorców, którą będziemy prowadzili wspólnie z jedną z ważnych organizacji społecznych, po to żeby zwrócić na to uwagę. Na pewno ten proces komunikacji będzie trwał; to nie jest tak, że go ograniczymy 25 maja. Jeśli chodzi jeszcze o pytania szczegółowe, to pan poseł Marchewka pytał, dlaczego obniżamy wiek do 13. roku życia. Przecież to jest nieporozumienie, nie obniżamy tego wieku. W ustawie jest propozycja: 16 lat. W którejś z wersji rzeczywiście tak było. Podnieśliśmy ten wiek na skutek dyskusji, aczkolwiek też mamy w tej sprawie wiele wystąpień organizacji, chociażby Lewiatana, który mówił, że to ogranicza możliwości prowadzenia biznesu. Jeśli chodzi o kwestię dwuinstancyjności - o to pytał pan poseł Jan Łopata - wprowadziliśmy to po to, żeby przyspieszyć postępowania. Wprowadziliśmy tę jednoinstancyjność wskutek konsultacji społecznych - to ważne, to był postulat jednej z ważniejszych organizacji zajmujących się ochroną danych osobowych - wskazując na to, że w tym procesie dużo istotniejsze jest to, żeby te sprawy były rozpatrywane szybko, żeby nie czekać kilku lat, nawet 2 lat, na to, żeby dana sprawa została rozstrzygnięta. To jest zarówno w interesie przedsiębiorcy, jak i osoby, której dane potencjalnie zostały użyte w sposób nieprawidłowy. Pan poseł, pan przewodniczący Pudłowski pytał o te 30 dni, o czas trwania kontroli. Jest dokładnie tak, jak pan przewodniczący mówi. Mówimy o 30 dniach na wykonywanie czynności kontrolnych, a nie na postępowanie kontrolne. Na tym nam rzeczywiście zależało. Panu posłowi Mężydle, mam nadzieję, już odpowiedziałem. Pani poseł Tomaszewska pytała, czy wprowadzenie tej ustawy ograniczy handel danymi. Chodzi o ustawę, ale przede wszystkim mówimy tutaj o RODO. Samo RODO, można powiedzieć, sens jego uchwalenia, jest z tym związane. Pan poseł Arndt mówił - i jeszcze kilkoro z państwa posłów podnosiło tę kwestię - o monitoringu wizyjnym. Jedni z państwa mówili, że to skandal, że my to wprowadzamy do tej ustawy, inni - że powinniśmy to uregulować. Nie wiem, czy państwa rozczaruję, czy pocieszę: w tej ustawie tego nie ma, natomiast ewentualnie w komisji chętnie się nad tą kwestią pochylimy. Te kwestie są rzeczywiście rozważane na etapie przepisów wprowadzających i nad tą ustawą pracujemy. Teraz chwilkę o tym, czy to jest ważne. Tak, to jest bardzo istotne, natomiast, tak jak powiedziałem, ilość przepisów... Mógłbym powiedzieć tak: jakbyśmy bardzo dokładnie policzyli te ustawy, które wymagałyby takich, być może kosmetycznych, zmian, to okazałoby się, że jest ich koło 400. W tej chwili pracujemy nad tym, żeby ten pakiet był strawny, żeby był strawny także dla parlamentu, dla przedsiębiorców i dla obywateli, żeby po prostu dało się to przeczytać. Stąd także pod presją tych wymogów (Dzwonek) bardziej skoncentrowaliśmy się na pracy. Jeżeli pan marszałek pozwoli jeszcze chwilę zabrać głos, to pozwolę sobie udzielić odpowiedzi na kilka pytań już na szybko. Pan poseł Szczerba mówił o tym, że uniwersytety trzeciego wieku są przerażone terminami wejścia w życie. RODO zostało uchwalone 2 lata temu, więc samo wejście w życie tej ustawy w żaden sposób nie wpływa na funkcjonowanie w zakresie ochrony danych osobowych, przetwarzania danych osobowych przez organizacje społeczne czy uniwersytety trzeciego wieku. Tak więc myślę, że w tym sensie to jest nieporozumienie, aczkolwiek nie lekceważymy kwestii informowania społeczeństwa, w tym także organizacji społecznych. Pani poseł Czernow mówiła mniej więcej w tym samym duchu, że wdrożenie ustawy wymaga procedur. Ustawy tak, ale pani poseł mówiła raczej o RODO, że samo wdrożenie rozporządzenia wymaga procedur. Akurat nie ma to bezpośrednio związku. Pan poseł Masłowski pytał, jakie będą zapewnienia dla przedsiębiorstwa, że nie będzie karane. Pan poseł trochę wyrwał to z kontekstu, natomiast chodziło mi o to i nadal o to mi chodzi, że to jest proces, który będzie trwał. Trzeba też pamiętać o tych karach, bo one urosły do takiego trochę mitu. Te kary wprowadzono dlatego... Wysokość tych kar jest tak duża - 20 mln euro - bo jest to związane z faktem, że mówimy tutaj zarówno o przedsiębiorcy jednoosobowym prowadzącym działalność gospodarczą, jak i o wielkiej firmie, międzynarodowej korporacji, która przetwarza dane osobowe. A więc mówimy o maksymalnym poziomie kar i mówimy też o tym, że jest cała procedura nakładania tych kar, cała procedura miarkowania kar. Jest też coś takiego jak roztropność organu i akurat jeśli chodzi o polski organ, to co do tego nie mamy żadnych wątpliwości. Oczywiście nie mogę dać żadnej gwarancji, bo nie taka jest moja rola, ale wierzę w to, że także proces edukacji, bo kara jest ostatecznym instrumentem, który w tym wachlarzu środków, które może zastosować organ... Myślę, że ta dobra współpraca będzie na tym polegała, zwłaszcza w przypadku przedsiębiorców, którzy nie robią tego z premedytacją. Kończąc, chciałbym powiedzieć, że oczywiście na pytania będziemy mieli okazję odpowiadać jeszcze na posiedzeniu komisji. Decyzja o tym, do jakich komisji projekt ustawy zostanie skierowany, jest w rękach państwa posłów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)