Mówca: Edukacji Narodowej Krystyna Szumilas
Data: 2012-12-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Posłanki! Dziękuję bardzo za to pytanie, ponieważ warto czasami zobaczyć nasz polski system edukacji na tle innych systemów edukacji, popatrzeć, z jakiego poziomu startowaliśmy, w jakim miejscu jesteśmy, żeby też dobrze zaplanować działania na przyszłość. Przede wszystkim kraje mają swobodę w kształtowaniu swoich systemów edukacji. A więc wszystkie systemy edukacji wynikają z tradycji danego kraju, tak też jest u nas. Polska uczestniczy w międzynarodowych badaniach od praktycznie samego początku transformacji. Największym międzynarodowym badaniem umiejętności uczniów jest badanie 15-latków PISA, realizowane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju - OECD. To badanie obejmuje wszystkie kraje rozwinięte, a uczestniczy w nim w sumie ponad 70 krajów. Co ważne, PISA bada umiejętności i wiedzę ważne z perspektywy wyzwań, przed jakimi 15-latkowie staną w dorosłym życiu. Jako kraj uczestniczymy w tych badaniach od 2000 r. Badanie jest powtarzane co trzy lata i pokazuje poziom 15-latków w konkretnych krajach na tle umiejętności i wiedzy 15-latków z innych krajów. Co ważne, Polska wzięła udział po raz pierwszy w tym badaniu, kiedy mieliśmy stary system edukacji, czyli 8-letnią szkołę podstawową i 4-letnie liceum, to był rok 2000. Wtedy okazało się, że nasze wyniki nie były imponujące, były poniżej wyników większości krajów OECD. Wyjątkowo niepokojąca była jeszcze bardzo duża przepaść między uczniami z różnych typów szkół: zawodowych, techników i liceów. W drugiej edycji, w roku 2003 okazało się już, że polscy uczniowie uzyskali znacząco lepszy rezultat w czytaniu ze zrozumieniem. Kolejne badania pokazywały wzrost umiejętności polskich uczniów. Wynik z 2009 r. w zakresie czytania i interpretacji dał Polsce wysokie, 9. miejsce wśród krajów OECD oraz 12. wśród wszystkich 65 krajów biorących udział w badaniu. Tym samym Polska znalazła się w grupie 13 krajów, które w latach 2000-2009 poprawiły swój wynik, co też jest chyba bardzo ważne. Zmiana o 21 punktów w przypadku polskich uczniów jest najwyższą zmianą wśród krajów, które osiągnęły wyniki powyżej średniej OECD. Bardzo dobrze wypadliśmy również w badaniach dotyczących nauk przyrodniczych, uzyskaliśmy wynik powyżej średniej. Oczywiście to nie jest moment, kiedy tylko należałoby cieszyć się z tych wyników. Musimy gonić np. Szanghaj, Singapur, Finlandię czy Koreę Południową, które uzyskują dużo lepsze wyniki, ale jesteśmy w gronie takich krajów jak Holandia, Belgia, Norwegia, Estonia, Szwajcaria, Islandia czy Stany Zjednoczone. Tak że tutaj widać, że jeśli chodzi o poziom polskich uczniów, ten wzrost spowodował, że Polska jest powyżej średniej wśród krajów, które uczestniczą w badaniu. Co ważne, w ramach tego badania pytano również o dyscyplinę. Często bowiem pytamy o dyscyplinę w gimnazjach. Otóż w 2000 r. i 2009 r. uczniowie odpowiadali na te same pytania dotyczące dyscypliny. To były m.in. pytania o to, czy w klasach panuje chaos i nieporządek, czy uczniowie słuchają, co mówi nauczyciel, czy uczniowie pozwalają nauczycielowi pracować. Okazało się, że w roku 2000 odpowiedzi dotyczące negatywnych zachowań uczniów były dużo częstsze niż w roku 2009. Poprawiły się również relacje między uczniami i nauczycielami. W 2000 r. 57% uczniów twierdziło, że nauczyciele pomagają im w razie potrzeby, ale w roku 2009 to było już 73% uczniów. Widzimy więc, że powoli, ale systematycznie rośnie zarówno poziom wiedzy, jak i poziom bezpieczeństwa uczniów. Te wyniki potwierdził raport Pearsona. Został on opracowany na podstawie bazy danych o funkcjonowaniu i osiągnięciach systemów edukacji w 40 krajach rozwiniętych. Dane zebrane w bazie pozwoliły na przygotowanie zestawienia, takiego rankingu, który uwzględniał z jednej strony poziom wykształcenia społeczeństwa, czyli udział osób z wykształceniem średnim i wyższym w populacji, z drugiej - również osiągnięcia w międzynarodowych badaniach porównawczych. W tym rankingu Polska znalazła się na 14. miejscu na 40 krajów. Za nami znalazły się takie kraje jak Niemcy, Stany Zjednoczone, Belgia. To pokazuje, że zmiany w systemie edukacji idą w dobrym kierunku i aby dorównać tym najlepszym krajom, powinniśmy kontynuować i wprowadzać takie zmiany, które pomogą polskim uczniom osiągnąć jeszcze lepsze wyniki. Dziękuję.