Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wobec rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa na polskich obszarach morskich oraz zapewnienia bezpieczeństwa na Morzu Bałtyckim, druk sejmowy nr 1862. Wysoka Izbo! Obowiązkiem państwa polskiego jest wzmocnienie systemu bezpieczeństwa w szerokim zakresie: w odniesieniu do bezpieczeństwa obywateli, bezpieczeństwa terytorium państwa, jak również w wymiarze współpracy międzynarodowej i militarnej. Współpracujemy w strukturach natowskich i Unii Europejskiej, zacieśniamy współpracę w akwenie Morza Bałtyckiego. To daje nam wiele możliwości, ale również nakłada na nas wiele obowiązków. Warto wspomnieć z tego miejsca, że Polska nie pozostaje bierna, ponieważ jest stroną memorandum o Porozumieniu w sprawie ochrony infrastruktury krytycznej podmorskiej na Morzu Bałtyckim, które zostało zawarte między Danią, Estonią, Finlandią, Niemcami, Islandią, Łotwą, Litwą, Norwegią, Szwecją, Unią Europejską. Wysoka Izbo! Projekt ustawy, nad którym dyskutujemy, ma na celu zapewnienie możliwości podejmowania przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej szerokiego spektrum działań zarówno poza granicami państwa, jak i w celu ochrony granicy Rzeczypospolitej Polskiej w ramach bieżącej i rutynowej działalności operacyjnej poprzez monitorowanie bezpieczeństwa zewnętrznego RP lub w ramach inicjatywy wysuniętej obecności. Celem ustawy jest również poprawa bezpieczeństwa personelu Sił Zbrojnych, szczególnie Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych. Dokonuje się zmian szeregu ustaw, m.in. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, w zakresie regulacji dotyczących pobytu polskich jednostek wojskowych poza granicami państwa w ramach stałych operacyjnych działań w celu monitorowania bezpieczeństwa zewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej lub w ramach inicjatywy wysuniętej obecności, które wymagają mandatu międzynarodowego. Mam na myśli szczególnie operowanie przez Marynarkę Wojenną i Siły Powietrzne w obszarach, które pozostają poza jurysdykcją innych państw, w szczególności w polskich obszarach morskich poza granicami państwa, w których zlokalizowana jest polska infrastruktura krytyczna. Daje to możliwość monitorowania zagrożeń, patrolowania i odstraszania przez demonstrowanie własnych zdolności obronnych. Wziąć przy tym należy pod uwagę specyfikę działalności Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych z podkreśleniem, że ich środowisko naturalne działania operacyjnego stanowią obszary międzynarodowe morskie i międzynarodowe przestrzenie powietrzne. Aby wyjaśnić bieżącą sytuację, obecnie pobyt jednostek wojskowych poza granicami państwa jest możliwy tylko w przypadku szkolenia i ćwiczeń wojskowych, akcji ratowniczych, poszukiwawczych, humanitarnych, jak również przedsięwzięć o charakterze reprezentacyjnym. Dodanie do tego katalogu stałych operacyjnych działań w celu monitorowania bezpieczeństwa zewnętrznego Polski lub w ramach inicjatywy wysuniętej obecności wzmacnia zdolności do szybkiego reagowania na powstałe i zdiagnozowane zagrożenia. Decyzja w tym zakresie będzie podejmowana przez ministra obrony narodowej. Kolejna zmiana dotycząca art. 2 ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych poza granicami państwa wprowadza możliwość użycia jednostek Sił Zbrojnych w celu wzmocnienia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Dodaje się również przesłankę dotyczącą niezbywalnego prawa do samoobrony. Użycie Sił Zbrojnych poza granicami państwa w ramach przesłanki dotyczącej samoobrony może dotyczyć m.in. ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium innego państwa. Istotne jest również to, iż w obliczu nowych możliwości użycia broni w cyberprzestrzeni samoobronę należy interpretować nie tylko z punktu widzenia możliwości ataku, ale również -prewencyjnie - z punktu widzenia przewidywania takich działań w przyszłości. To daje możliwość angażowania sił i środków Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych do wzmocnienia bezpieczeństwa państwa i zdolności do podejmowania decyzji pod presją czasu, co istotne, użycia broni i innego uzbrojenia, jeśli okoliczności wymagają natychmiastowego działania, ale jedynie jako środka ostatecznego. Te możliwości dają instrument korzystania z przepisów kompetencyjnych, a nie tzw. kontratypów, np. w przypadku ścigania na wodach międzynarodowych statku, który naruszył polskie przepisy, pod warunkiem że pościg został rozpoczęty w polskiej strefie morskiej. Kolejne przesłanki to: odparcie bezpośredniego zamachu grożącego jednostkom pływającym oraz statkom powietrznym Straży Granicznej, zamach na infrastrukturę krytyczną oraz przeciwdziałanie czynnościom zmierzającym do takiego zamachu. Kolejna zmiana dotyczy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. W przypadku gdy wymagają tego względy obronności i bezpieczeństwa państwa, dowódcom jednostek pływających Marynarki Wojennej będą przysługiwały na wodach wewnętrznych (Dzwonek) i na morzu terytorialnym uprawnienia dotyczące jednostek pływających Straży Granicznej. Ustawa zawiera wiele innych ważnych zmian, które usprawniają i zwiększają bezpieczeństwo państwa polskiego. Co istotne, mój klub w pełni popiera projekt ustawy, podkreślając bardzo mocno, że zależy nam na dobrym dialogu między Biurem Bezpieczeństwa Narodowego i Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)