Mówca: Daniel Milewski
Data: 2017-09-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pan minister w sposób wyjątkowy, szczególny, bardzo wyczerpujący dotknął wszystkich, a jednocześnie najważniejszych, bo jest to tak wrażliwa kwestia, spraw, które dotyczą materialnych aspektów omawianej ustawy. Ja pozwolę sobie, w pełni ten projekt popierając w imieniu naszego klubu, odnieść się do aspektów formalnych, ponieważ jest to równie ważne. Zasadniczym celem rządowego projektu ustawy o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych jest określenie zasad i trybu postępowania polskiego organu centralnego, polskich sądów oraz innych polskich organów w sprawach objętych czterema aktami prawa międzynarodowego i wspólnotowego. Akty, o których mowa, zostały wymienione w art. 1 projektu. Odnosi się to do m.in. Europejskiej konwencji o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem, która została sporządzona w Luksemburgu, Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, czyli konwencji haskiej, Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci. Wymienione konwencje jako umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, co wynika m.in. z polskiej konstytucji. Natomiast rozporządzenie ma zasięg ogólny i wiąże bezpośrednio państwa członkowskie Unii Europejskiej, zgodnie z traktatem o funkcjonowaniu Unii. Wymienione akty prawne określają zadania organów centralnych normami, które mogą być stosowane bezpośrednio, bez potrzeby ich uzupełnienia przepisami krajowymi. Należy jednak zauważyć, że w tych samych aktach zawarte są również normy, które regulują określone sfery działania organów centralnych w sposób ogólny i niekonkretny, wobec czego mogą być stosowane tylko w powiązaniu z normami prawa krajowego. W sprawach z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej mających aspekt transgraniczny niezbędna jest współpraca różnych organów zainteresowanych państw i bez doprecyzowania określonych uregulowań jest ona dalece utrudniona. W wielu sytuacjach polski organ centralny działa w oparciu o stosowane w drodze analogii prawo polskie, które powstało w oderwaniu od wspomnianych aktów, niejednokrotnie wiele lat przed ich powstaniem, zaś kolejne nowelizacje nie doprowadziły do uregulowania tej problematyki. Posługiwanie się obecnie jedynie wykładnią obowiązującego prawa rodzi wiele problemów, dlatego taki stan rzeczy może budzić wątpliwości co do zasadności określonych działań podejmowanych przez polski organ centralny na gruncie tych aktów prawa i nie sprzyja nadawaniu sprawom szybkiego biegu, pomimo ich wyjątkowego charakteru - dotyczą przecież dzieci. Przedstawiany projekt ustawy zmierza do unormowania kwestii, które nie są uregulowane przez przepisy prawa albo nie są uregulowane w sposób dostatecznie szczegółowy. W pewnym zakresie projekt obejmuje także sposób postępowania przed polskim organem centralnym, doprowadzając do usprawnienia jego pracy. Projektowana ustawa zwraca uwagę, że polskim organem centralnym wyznaczonym na potrzeby wymienionych w art. 1 konwencji i rozporządzenia będzie oczywiście minister sprawiedliwości. Przyjęty w projektowanej ustawie termin 6 miesięcy powinien być wystarczającym czasem do przygotowania się podmiotów objętych tym projektem do wykonywania nałożonych na nie zadań. To tyle, jeśli chodzi o aspekt formalny. To, co powiedział pan minister, jest w sposób oczywisty merytorycznym aspektem, który na te sprawy formalne powinien się przełożyć, z prawnego punktu widzenia mają one również zasadnicze znaczenie. Mając świadomość potrzeby wprowadzenia zmian prawnych w tym zakresie, przedstawione w projekcie rządowym propozycje oceniamy pozytywnie. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)