Mówca: Stanisława Prządka (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-04-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej wobec sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o senackim projekcie ustawy zmieniającej ustawę Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawę o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3103 i 3255. Trybunał Konstytucyjny 3 czerwca 2014 r. stwierdził niezgodność z konstytucją art. 4 i art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Obowiązujące aktualnie przepisy art. 4 i art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia pomijają prawo osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do złożenia do sądu wniosku o ukaranie, do korzystania z obrońcy na etapie czynności wyjaśniających, czyli tych czynności, które zwykle prowadzi Policja lub prowadzą inne organy mające prawo składania wniosków o ukaranie za wykroczenie. Na tym etapie postępowania nie można ustanowić obrońcy dla osoby, która miała postawiony zarzut popełnienia wykroczenia i która staje się później obwinioną w postępowaniu sądowym. Ponadto ta osoba, jak i jej ewentualny obrońca nie mogą skorzystać z prawa do zapoznania się z aktami - taką możliwość w świetle obecnych przepisów uzyskują dopiero wtedy, gdy do sądu wpłynie wniosek o ukaranie tej osoby. TK w wyroku stwierdza, że korzystanie z pomocy obrońcy na etapie czynności wyjaśniających ma istotne znaczenie z punktu widzenia realizacji prawa do obrony w toku całego postępowania w sprawach o wykroczenie, mającego na celu ukaranie sprawcy czynu zabronionego. Profesjonalnie prowadzona obrona w tej fazie postępowania, nawet jeżeli nie doprowadzi do zaniechania wystąpienia z wnioskiem o ukaranie, pozwala na zgromadzenie większej liczby dowodów obrony, w tym takich, których przeprowadzenie przed sądem może być już niemożliwe ze względu na upływ czasu, bądź też takich, które mogą utracić swą wartość dowodową - oględziny miejsca czy ciała. To z kolei sprzyja pełniejszej realizacji zasady prawdy materialnej, obowiązującej także w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, tj. zasady, zgodnie z którą podstawą wszelkich rozstrzygnięć powinny być prawdziwe ustalenia faktyczne. Projekt senacki przewiduje zmiany, które dostosowują przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ramach prac w Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach zgodnie z opinią Biura Analiz Sejmowych ograniczono zakres projektowanego art. 4 § 2 K.p.s.w, który mówi o prawie do obrony, w tym korzystaniu z obrońcy. W pierwotnym projekcie senackim ten przepis dotyczył osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia, w stosunku do której muszą zostać podjęte czynności wyjaśniające. W omawianym sprawozdaniu ograniczono zakres stosowania tych przepisów tylko do osoby, co do której zgromadzony materiał dowodowy obliguje organy procesowe do podjęcia czynności wyjaśniających zmierzających do postawienia jej w stan obwinienia, tj. przesłuchania w trybie art. 54 § 6 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia bądź wezwania tej osoby do złożenia pisemnych wyjaśnień na podstawie art. 54 § 7 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zdaniem komisji przyjęcie propozycji Senatu byłoby poszerzaniem standardu konstytucyjnego, który wkraczałby w sferę sprawności organu i powodowałby dodatkowe koszty. Zasadna jest przyjęta zmiana terminu wejścia w życie projektowanej ustawy na 1 sierpnia 2015 r. Wynika ona z potrzeby zmiany rozporządzenia o opłatach za czynności adwokatów i radców prawnych, a jego przygotowanie wymaga czasu. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Poselski SLD uważa te zmiany za zasadne i będzie głosował za przyjęciem przedmiotowej ustawy. Dziękuję za uwagę.