Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-07-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, druki nr 558 i 693. Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego jest sporem politycznym, który destrukcyjnie, a wręcz niszcząco oddziałuje na poziom zaufania obywateli do instytucji państwa polskiego. Ten spór ma swój początek, punkt zapalny, który doprowadził do obecnego stanu. Jest nim poprawka złożona 12 maja 2015 r. na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka przez posła Roberta Kropiwnickiego z Platformy Obywatelskiej, umożliwiająca wybór pięciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego przed upływem VII kadencji Sejmu, a następnie przyjęcie nowelizacji w kształcie zaproponowanym przez Sejm w dniu 25 czerwca 2015 r. Intencją tej nowelizacji było zawłaszczenie Trybunału Konstytucyjnego przez jedno środowisko polityczne. (Poseł Michał Szczerba: Nie było nowelizacji w czerwcu.) Udział w tej operacji brali m.in.: prezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Andrzej Rzepliński, wiceprezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Stanisław Biernat, przedstawiciel Krajowej Rady Sądownictwa, dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, wiceprezes Naczelnej Rady Adwokackiej, przedstawicielka Biura Orzecznictwa w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz przedstawiciel Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, którzy, uczestnicząc w procesie uchwalania ustawy, nie zgłosili wątpliwości dotyczących niekonstytucyjności tego rozwiązania. Znalezienie kompromisu kończącego zupełnie niekonstruktywny spór wokół trybunału nie może polegać na tym, że proponuje się rozwiązania, które druga strona sporu musi bezwarunkowo przyjąć, uzależniając od nich dalsze prowadzenie rozmów. Uwaga ta odnosi się szczególnie do posłów, jak sami się określili, opozycji totalnej. Dlatego chciałbym państwu przypomnieć o kluczowym pojęciu dla teorii negocjacji, jakim jest: strefa potencjalnego porozumienia. Jest to wspólny obszar oczekiwań pozwalający na osiągnięcie porozumienia korzystnego jednocześnie dla obu stron, na zasadzie wygrana-wygrana. Projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym autorstwa Prawa i Sprawiedliwości nie jest wolny od wad, ale zawiera istotne ustępstwa. Zmniejszenie pełnego składu trybunału do 11 sędziów, przyjęcie katalogu spraw do rozpatrzenia poza kolejnością wpływu, jak również ustawowa gwarancja opublikowania w dzienniku urzędowym rozstrzygnięć trybunału z okresu od 10 marca do 30 czerwca 2016 r. dają szansę na przywrócenie prawidłowego funkcjonowania trybunału. Projekt budzi kilka wątpliwości dotyczących m.in. zgody prezydenta na usunięcie sędziego trybunału po stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu na skutek prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Rozwiązanie to czyni de facto z prezydenta Rzeczypospolitej dodatkową instancję w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym sędziów. Inna wątpliwość dotyczy wprowadzenia przepisów obligujących trybunał do odroczenia rozprawy w razie nieobecności prokuratora generalnego podczas rozprawy, na której jego obecność jest obowiązkowa. Mimo tych zastrzeżeń projekt ustawy autorstwa Prawa i Sprawiedliwości jest najlepszym rozwiązaniem spośród przedłożonych Wysokiej Izbie projektów, gdyż przywraca Trybunałowi Konstytucyjnemu miejsce w polskim systemie prawnym określone tak naprawdę w konstytucji. Trybunał Konstytucyjny nie może być bowiem statuowany jako trzecia Izba parlamentu. Nie mam jednak złudzeń, że przyjęcie i wejście w życie procedowanego projektu rozwiąże konflikt i spowoduje, że trybunał zacznie funkcjonować. To jest spór polityczny i, mówię to z przykrością, może się on zakończyć niestety dopiero w grudniu, kiedy skończy się kadencja prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Jest to obiektywne spostrzeżenie wynikające z obserwacji działalności pana Andrzeja Rzeplińskiego, który jako faktyczny autor projektu ustawy uchwalonej przez Sejm w czerwcu 2015 r. obecnie za wszelką cenę broni tego rozwiązania. W tej sytuacji projekt ustawy autorstwa Prawa i Sprawiedliwości jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, które przywróci równowagę w konstytucyjnym podziale władz. Odnoszę wrażenie, że opozycja totalna nie dąży do kompromisu, ale za wszelką cenę chce, tak jak państwo przed chwilą to przedstawiali, zrealizować swoje postulaty w postaci zaprzysiężenia, odebrania przysięgi od ponadnormatywnie wybranych sędziów. W tej sytuacji prezydent Rzeczypospolitej naraziłby się na odpowiedzialność konstytucyjną. (Poseł Krzysztof Truskolaski: Już się naraził.) (Głos z sali: Nie.) Koło Poselskie Wolni i Solidarni jest za zgodą w państwie. (Dzwonek) W głosowaniu poprzemy wniesiony przez Prawo i Sprawiedliwość projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Krzysztof Truskolaski: Buuu...) (Poseł Michał Szczerba: Morawiecki przede wszystkim.)