Mówca: Sprawozdawca Wojciech Szarama
Data: 2022-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja do Spraw Kontroli Państwowej rozpatrzyła sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w roku 2021 i postanowiła przedstawić Sejmowi propozycję negatywnej oceny tego sprawozdania. (Poseł Ryszard Wilczyński: Stosunek głosów proszę podać.) Komisja zapoznała się z ocenami sprawozdania dokonanymi przez pozostałe komisje sejmowe. W sumie 12 komisji sejmowych zaopiniowało negatywnie to sprawozdanie... (Poseł Monika Wielichowska: A jakim stosunkiem głosów?) ...12 zaopiniowało je pozytywnie w części dotyczącej działalności komisji, a pięć komisji nie zajęło stanowiska w związku z tym, że ich praca nie dotyczy informacji z Najwyższej Izby Kontroli albo na skutek nierozstrzygniętego głosowania. Na posiedzeniu komisji przeprowadzono dyskusję. Pan prezes Banaś zaprezentował sprawozdanie. Jego treść była bardzo podobna do dzisiejszego wystąpienia. Pan poseł Kazimierz Moskal przedstawił nam bardzo precyzyjny koreferat dotyczący tego sprawozdania. (Głos z sali: Ha, ha, ha!) (Poseł Ryszard Wilczyński: Panie przewodniczący.) Podkreślił bardzo mocno, że nasz duży niepokój budzi forma pracy Najwyższej Izby Kontroli, położenie coraz większego nacisku na kontrole doraźne kosztem kontroli planowych. Oczywiście, trzeba to zdanie podzielić, bo tak być nie powinno. Kontrole planowe, które odbywają się za zgodą i zgodnie z planem ustalonym przez Kolegium Najwyższej Izby Kontroli, są kontrolami dla NIK kluczowymi. Posłowie Koalicji Obywatelskiej, Lewicy zwrócili uwagę na to, że to sprawozdanie jest bardzo dobre i serdecznie panu prezesowi Banasiowi podziękowali, wyrażając szacunek, jeśli chodzi o to, co było powiedziane. Pozostali posłowie zwrócili uwagę na to, że zalecenia, które padły w zeszłym roku, bo w zeszłym roku również Sejm ocenił negatywnie sprawozdanie Najwyższej Izby Kontroli, nie zostały zrealizowane. Chodzi tutaj mianowicie o politykę kadrową w Najwyższej Izbie Kontroli. Ustawa o NIK przewiduje, że stanowiska kierownicze, stanowiska dyrektorów departamentów, dyrektorów delegatur mają być obsadzane w drodze konkursu. Ten konkurs zapewnia, że dyrektor mianowany na stanowisko pełni je przez 5 lat i jest w swoich działaniach niezależny. Pan prezes Banaś konsekwentnie nie chce realizować tych postanowień ustawy, powołując dyrektorów jako pełniących obowiązki. To powoduje oczywiście, że dyrektor, zastępca dyrektora może zostać w każdej chwili odwołany, a więc jest osobą ściśle uzależnioną od pana prezesa. Podkreślano również politykę finansową, jaka jest prowadzona w Najwyższej Izbie Kontroli, a mianowicie nagrody dla wybranych urzędników w wysokości 70 tys. zł - bardzo wysokie nagrody przyznawane przez pana prezesa. Taka polityka nagradzania osób, które zasługują na nagrody w oczach pana prezesa, a jednocześnie z drugiej strony polityka taka, że jeśli ktoś nie będzie spełniał oczekiwań, zostanie w każdej chwili z kierowniczego stanowiska odwołany, musi budzić niepokój, dlatego że to nasuwa wprost podejrzenie, pytania co do niezależności ludzi, którzy nadzorują przeprowadzane kontrole. To jest bardzo ważna rzecz i to jest kluczowy element negatywnej oceny związanej z działalnością Najwyższej Izby Kontroli. Jeśli chodzi o negatywne opinie komisji, zwróciłem uwagę, że komisja finansów oceniła negatywnie wykonanie budżetu Najwyższej Izby Kontroli, i to legło u podstaw negatywnej oceny sprawozdania. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka negatywnie ocenia postawę pana prezesa Banasia, który nie chce zrzec się immunitetu, mimo że prokuratura przedstawiła mu zarzuty. Chciałbym przypomnieć, że pan prezes Kwiatkowski zrzekł się immunitetu. Jego sprawa jest rozpatrywana przez sąd. (Poseł Michał Szczerba: Pomylił pan komisje.) Pan Marian Banaś nie chce tego uczynić i to oczywiście rzutuje na ocenę pracy całej izby kontroli, którą pan prezes - jak przed chwilą sam powiedział - reprezentuje i za działalność której jest odpowiedzialny. Jeśli chodzi o Komisję Spraw Zagranicznych, to kluczową rolę odegrała wizyta delegacji Najwyższej Izby Kontroli na Białorusi. Ta wizyta została jednoznacznie potępiona, również przez posłów opozycji. Do dnia dzisiejszego właściwie nie ma jakiejś takiej szczegółowej analizy, rezultatów tej wizyty, jej potrzeby. Na posiedzeniu komisji pan prezes nadal bronił idei tej wizyty. To jest sytuacja, powiedziałbym, kuriozalna, dlatego że popełniono błąd i z tego błędu powinno się wycofać i za niego przeprosić najnormalniej w świecie. Jeśli chodzi o wizytę na Białorusi, mamy jedno zdanie i ono było wyrażone na wspólnym posiedzeniu Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji do Spraw Kontroli Państwowej. To są najważniejsze sprawy, które zostały poruszony na posiedzeniu komisji, i najważniejsze argumenty, które spowodowały, że komisja wydała opinię negatywną na temat sprawozdania z 2021 r. Dziękuję. (Oklaski)