Mówca: Stanisław Piotrowicz
Data: 2017-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw budzi rzeczywiście wielkie emocje polityczne, budzi emocje w środowiskach sędziowskich, w środowiskach prawniczych. Jest to zupełnie zrozumiałe z tego względu, że środowiska te zainteresowane są utrzymaniem istniejącej sytuacji, jeżeli chodzi o sądownictwo. W szczególności warto podkreślić, że Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem wymiaru sprawiedliwości. To warto na początek podkreślić. Stosownie do art. 175 konstytucji wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. A zatem z tego przepisu jasno wynika, że Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem wymiaru sprawiedliwości. Trzeba również podkreślić, że to ustawodawca zwykły został przez konstytucję uprawniony do określenia ustroju, zakresu działania i trybu pracy Krajowej Rady Sądownictwa, a także do sposobu wyboru jej członków. Wyraźnie stanowi o tym art. 187 konstytucji. Jest to rzeczywiście daleko idące uprawnienie konstytucyjne. Chyba nie zetknąłem się w innym miejscu konstytucji z tym, ażeby konstytucja przyzwalała na określenie ustroju organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa. Tu mamy do czynienia z takim upoważnieniem w sprawie określenia ustroju. Korzystając z tego upoważnienia, projekt wprowadza nowy ustrój Krajowej Rady Sądownictwa, tworząc zgromadzenie pierwsze i zgromadzenie drugie. Czemuż to służy? Trzeba powiedzieć, że na mocy konstytucji Krajowa Rada Sądownictwa ma bardzo ważne kompetencje. To ona jako jedyny organ może występować do prezydenta z wnioskiem o nominacje sędziowskie na wszystkie szczeble sądownictwa. To daleko idące uprawnienie, żaden inny organ takich uprawnień nie ma. Jednocześnie większość - można nawet powiedzieć, że bardzo dużą większość - w Krajowej Radzie Sądownictwa mają sędziowie. Na 25 członków Krajowej Rady Sądownictwa 15 z nich to sędziowie plus jeszcze do tego pierwszy prezes Sądu Najwyższego i prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego. A więc, jeżeli tak popatrzymy, na 25 członków Krajowej Rady Sądownictwa jest 17 sędziów. Pozostali członkowie to 4 posłów, 2 senatorów, minister sprawiedliwości. Z tego wynika, że ta pozostała grupa członków jest w zdecydowanej mniejszości, ich głos po prostu się nie liczy i nie ma żadnego znaczenia. Sędziowie są władni przegłosować każdą uchwałę w Krajowej Radzie Sądownictwa. Myślę, że nie to przewidywała konstytucja. Chodziło o to, ażeby rzeczywiście w łonie Krajowej Rady Sądownictwa wypracowywano pewien konsensus, wypracowywano pewne porozumienie. Stąd przedstawiciele różnych instytucji. Tak się jednak nie dzieje, bo skoro zorientowano się, że sędziowie mają większość, to oni narzucają ton pracom. A więc w uproszczeniu można powiedzieć w ten oto sposób, że w Polsce o tym, kto zostanie sędzią, decydują sędziowie. Tak nigdzie w Europie w znanych mi przypadkach nie jest. W szczególności warto przypomnieć, że w niektórych krajach europejskich w ogóle Krajowej Rady Sądownictwa nie ma i nikt tam nie mówi, że z tego tytułu demokracja jest narażona na szwank. Nikt o tym nie mówi, że narażona jest niezależność sądów i niezawisłość sędziowska. Mało tego, w niektórych krajach, w szczególności w Austrii (Dzwonek), z wnioskiem o nominację na sędziego występuje - już, panie marszałku, kończę - minister sprawiedliwości, w Niemczech federalny minister sprawiedliwości, w Holandii z wnioskiem o nominacje sędziowskie występuje minister sprawiedliwości i tam nikt nie podnosi larum, że oto władza ustawodawcza i władza wykonawcza ingerują w wymiar sprawiedliwości. W Polsce wielkie uprawnienia środowisk sędziowskich i ciągły zarzut ingerencji władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej. Warto jeszcze tylko hasłowo przypomnieć, że zgodnie z art. 4 konstytucji władza zwierzchnia należy do narodu. Jeżeli naród tę funkcję może wypełniać poprzez swoich przedstawicieli w odniesieniu do dwóch pierwszych władz, to nie ma żadnego mechanizmu w odniesieniu do władzy trzeciej, do wymiaru sprawiedliwości. Tam nie ma na razie żadnego instrumentu, za pomocą którego naród mógłby sprawować władzę zwierzchnią. Tę sytuację trzeba zmienić i ten projekt tę sytuację zmienia.