Mówca: Michał Krawczyk
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Dyskutujemy nad projektem ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, druk nr 1824. Projekt ten faktycznie, tak jak powiedział mój przedmówca - to jest jedyna kwestia, w której się z nim zgodzę - ma charakter techniczny, dotyczy sprawy, która jest fundamentem działania samorządów, czyli stabilnych i przewidywalnych dochodów samorządów. W ubiegłym roku wprowadziliśmy zupełnie nowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Samorządowe finanse do końca 2024 r. regulowała obowiązująca od ponad 20 lat ustawa z 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, a od 1 stycznia 2025 r. mamy nowy sposób finansowania samorządów zapisany w tej ustawie. Celem tej przyjętej przez nas ustawy było i jest nadal wzmocnienie stabilności finansowej samorządów poprzez zwiększenie dochodów własnych samorządów. To była prawdziwa reforma finansowania jednostek samorządu terytorialnego po latach, w których zmiany w podatkach bez żadnej kompensacji uderzały w budżety gmin i w inne szczeble samorządu, a przecież samorządy muszą mieć stabilne źródła finansowania. Reforma ta nie tylko uniezależniła dochody samorządów od zmian podatkowych, zapewniając im w ten sposób stabilność, lecz także, co dla nas było niezwykle ważne i o czym mówiliśmy przez lata złych i zabijających finanse samorządów rządów PiS-u... Mówiliśmy o tym, że należy finanse samorządów uniezależnić od decyzji politycznych. Taka jest właśnie ta ustawa, która jasno, precyzyjnie, według określonych, zapisanych ustawowo algorytmów nalicza dochody dla poszczególnych kategorii samorządów, uniezależniając te dochody od decyzji politycznych. To jest niezwykle ważne. Od tego czasu dochody jednostek samorządu terytorialnego są liczone według jednolitego, przejrzystego i obiektywnego, jak powiedziałem, algorytmu. Dzięki temu system działa w sposób oparty na racjonalności, odpowiedzialności i stabilności. Co więcej, zwiększa wysokość środków finansowych w dyspozycji własnej samorządów. To nie polityk decyduje politycznym długopisem, jaka inwestycja będzie w jakim samorządzie finansowana, tylko to sam samorząd o tym decyduje. To jest kluczowe w tej ustawie. 25 mld zł więcej tylko w tym roku, w 2025 r., trafia do polskich samorządów do własnej dyspozycji. Naprawiamy, krótko mówiąc, 8 lat finansowego zabijania samorządów przez PiS, co faktycznie nie jest proste. Ta ustawa - też wiemy o tym - nie jest doskonała. Nie ma bytów doskonałych. W związku z tym jesteśmy umówieni z panem ministrem Domańskim, z panią ministrą Majszczyk na prace nad ewaluacją tej ustawy, które zaczną się w pierwszej połowie przyszłego roku po pierwszym roku jej obowiązywania, czyli po zakończeniu roku 2025. Dzisiejsza nowelizacja, którą Sejm rozpatruje, nie zmienia zasad zapisanych w tej ustawie. Nie ma tu zasadniczych zmian. Jest to zmiana czysto operacyjna. Jej zadaniem jest dostosowanie wyliczeń dochodów samorządów do zaktualizowanych podatkowych danych oświatowych. Mówiąc prościej, analizujemy dane i dostosowujemy sposób naliczania dochodów do aktualnych danych, które są w dyspozycji rządowych instytucji. Dziś mamy już dane bardziej aktualne, pełniejsze, zweryfikowane przez administrację skarbową, GUS. Dzięki tej ustawie dochody samorządów na 2026 r. będą obliczane na podstawie aktualnych informacji o wpływach z podatków i potrzebach oświatowych bardziej sprawiedliwie, dokładniej, a przejrzystość zapisana w ustawie jest nienaruszalna. Projekt był konsultowany ze stroną samorządową, został pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Przypomnę państwu, że samorząd - wiemy to wszyscy - to nie tylko struktura administracyjna, to także żywa wspólnota obywateli, która codziennie organizuje życie Polaków od przedszkola przez drogi po domy pomocy społecznej. Ostatnio dyskutowaliśmy o ich funkcjonowaniu podczas posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Aby samorząd mógł skutecznie zarządzać tymi instytucjami, realizować inwestycje, musi wiedzieć, na czym stoi finansowo. Ta nowelizacja zapewnia tę przewidywalność, zapewnia ciągłość, pewność i rzetelność danych, na których oparte jest wyliczenie dochodów samorządów. Dlatego Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska popiera projekt tej ustawy. Popiera go, bo jest on elementem utrzymania stabilności i zaufania w relacjach między państwem a samorządem (Dzwonek), bo budżety samorządów to nie tylko liczby w tabelach, lecz także codzienne decyzje samorządowców dotyczące jakości życia mieszkańców na ich terenie. Bardzo dziękuję.