Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2017-09-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Postaram się, żeby ten wniosek był inny niż wtedy, gdy bohater dzisiejszego dnia kilka lat temu referował wniosek o odwołanie ministra Kalemby, co zajęło mu ponad 6 godzin. Ani nie będę bił rekordu ministra Jurgiela, ani nie będę się nawet zbliżał do Fidela Castro, który miał wystąpienia podobne w swojej długości do wystąpień pana ministra Jurgiela. Więc wystąpienie będzie miało charakter merytoryczny, ale z wątkami politycznymi z tych względów, o których mówiłem na początku. Uzasadnienie będzie merytoryczne, bo w demokratycznych państwach ocenia się ministrów m.in. w odniesieniu do ich własnych zapowiedzi, a to ponad 6-godzinne wystąpienie pana ministra sprzed kilku lat było też sygnałem, co zamierza robić, kiedy przyjdzie mu kiedyś pełnić funkcję ministra rolnictwa. I to jest doskonały materiał do tego, żeby ministra ocenić. Powiedział dużo, więc będzie dużo odnośników, będzie dużo cytatów. Chcę powiedzieć, że w rolnictwie dzisiaj nie potrzeba debaty, która będzie trwała 6-7 godzin. Dzisiaj w rolnictwie trzeba debaty dynamicznej i merytorycznej, decyzji dynamicznych i merytorycznych i decyzji będących wynikiem konsensusu. W związku z tym, zakładając, że - to przewiduję niestety - może się zrealizować dzisiaj czarny scenariusz dla polskiej wsi, że pan minister Krzysztof Jurgiel zostanie przez kogoś na tej sali obroniony, warto też podnieść kilka kwestii merytorycznych z tego wystąpienia pana ministra Jurgiela, które było kilka lat temu, i tych wystąpień, w ramach których bardzo często w sprawach rolnych zabiera głos. Nie można się oczywiście nie odnieść do tego, co było powiedziane w czasie kampanii wyborczej 2015 r., w której to rolnicy zaufali programowi, szczególnie programowi pani premier, i dzisiaj oczekują rozliczenia tych zapowiedzi, które były, ale oczekują też rozliczenia tego, co na bieżąco pan minister robi. Wniosek więc jest wyrazem troski o polską wieś i rolnictwo. Nie o politykę, nie o jedno czy drugie ugrupowanie. Jest wyrazem troski o polskie rolnictwo i takim wyrazem troski kierowali się ci, którzy ten wniosek podpisywali. To też będzie wskazówka dla pani premier, żeby usłyszeć nie tylko to, co na ucho jej szepcze minister Jurgiel, ale żeby usłyszeć też to, co mówi opozycja, a także co mówią rolnicy. Będą to także wskazówki dla pana prezesa, żeby się zastanowił, czy warto dalej brnąć, pogarszając sytuację na polskiej wsi. Wielokrotnie są stawiane pytania na spotkaniach rolniczych, na spotkaniach politycznych: Czy już dzisiaj jest dobry moment na odwołanie ministra Jurgiela? Czy on ma jakąś samodzielność podejmowania decyzji? Czy pod tym względem jest neutralny? Czy pod tym względem jest autorytetem? Początki pełnienia przez pana ministra funkcji - przypomnę, listopad 2015 r. - były dość dynamiczne, czego nie można już powiedzieć dzisiaj. Pan minister wprowadzanie dobrej zmiany zaczął od stadniny koni. Wprowadził tak dobrą zmianę, że tej reformy pana ministra w pierwszej kolejności nie wytrzymały klacze, które masowo padały, i to klacze niebagatelne, mające ogromne znaczenie na rynku koni arabskich. I nie wiem, czy pan minister to naprawdę powiedział, czy nie, ale na posiedzeniu komisji rolnictwa, bagatelizując tę sprawę, zbył ją cytatem. Cytatem, który mówi o tym, że pan to bagatelizował, bo kiedy pojawiło się oskarżenie w stosunku do pana, że doprowadził pan do upadku klaczy wartych setki tysięcy dolarów, a może nawet więcej, pan mówił, cytuję przedstawiciela związku rolniczego na posiedzeniu komisji rolnictwa, to nie są moje głosy, to pan minister powiedział: Co tam, ledwo jedna kobyła zdechła. To jest tak naprawdę wyraz pana zainteresowania i odniesienia się do powagi tej sytuacji. (Oklaski) (Poseł Krystyna Pawłowicz: Proszę pana, to są karalne pomówienia, co pan mówi.) Idźmy dalej. (Poseł Krystyna Pawłowicz: Pan kłamie!) I teraz idźmy dalej. Jaką rzeczą zajęliście się w następnej kolejności? (Poseł Krystyna Pawłowicz: Zejdź!) Oczywiście w pierwszej kolejności zajęliście się sprawami kadrowymi, zamieniając nie swoich na swoich. Ale była jedna rzecz, która powodowała, że uzewnętrznił się wasz kompleks od wielu lat. Mianowicie sprawę ustawy... Będę mówił o ustawie o sprzedaży ziemi. Pozwolicie - mówię tu do tych wszystkich, którzy się podpisali pod tym wnioskiem - że będzie tutaj trochę wątków PSL-owskich, wątków ludowych, bo akurat pod tym względem mamy i mieliśmy osiągnięcia. Przypomnę okres powojenny, kiedy ludowcy obronili polską ziemię i doprowadzili do tego, że nie stała się ona elementem kolektywizacji jak we wszystkich innych krajach, które w tym obozie były. Za to trzeba im wyraźnie podziękować. To jest dorobek ruchu ludowego w tym bardzo trudnym dla Polski okresie, kiedy i ruch ludowy, i Polska nie były w pełni samodzielne. Nikt inny, tylko my, nie doprowadził do tego, że polska ziemia została w rękach polskich rolników. Wreszcie, w trochę późniejszym okresie, wtedy kiedy już staliśmy się wolnym krajem, kiedy zaczęliśmy funkcjonować na arenie międzynarodowej jako samodzielny podmiot i kiedy zbliżała się nasza akcesja do Unii Europejskiej, Polskie Stronnictwo Ludowe wynegocjowało w bardzo trudnych warunkach negocjacyjnych - czego nie zrobiły inne kraje razem z nami wchodzące w struktury europejskie - 12-letni okres ochronny dla polskiej ziemi, tak aby cudzoziemcy w tym okresie nie mogli, mając wtedy przewagę rynkową, kupować polskiej ziemi. Nie mieliście w tym żadnego udziału. Nie mieliście w tym żadnego udziału, a wręcz przeciwnie - wielu z was kibicowało, żeby warunki naszej akcesji ze względu na wasze partykularne interesy polityczne były jak najgorsze, bo tylko to wam dawało szansę dojścia na jakimś etapie do władzy. Obroniliśmy wtedy polską ziemię i zapisaliśmy to w traktacie akcesyjnym. Tego nie zrobili np. Rumuni i dzisiaj popatrzcie, ile ziemi rumuńskiej jest w rękach rolników francuskich, niemieckich, innego obcego kapitału. Dzisiaj na szczęście polska ziemia jest w znakomitej większości w polskich rękach. Zwróćcie uwagę na to, co dalej Polskie Stronnictwo Ludowe robiło w tym okresie przejściowym. Zapisaliśmy w konstytucji... To był nasz pomysł, nasz projekt, nasz wniosek, głosami ludowców przeforsowany, że art. 23 konstytucji mówi, że podstawą ustroju rolnego w Polsce, w naszym państwie jest gospodarstwo rodzinne - ze wszystkimi tego konsekwencjami, o czym za chwilę. My byliśmy tego autorami. Wreszcie wprowadziliśmy w kolejnych ustawach zmiany idące w tym kierunku, żeby określić powierzchnię gospodarstwa rolnego rodzinnego, chłopskiego na poziomie do 300 ha, żeby w Polsce nie powstawały latyfundia, ale żeby polskie rodziny, polscy chłopi, polscy rolnicy mogli gospodarować na dobrych zasadach. Wreszcie wówczas zapisaliśmy także możliwość zakupu ziemi państwowej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa dla polskich rolników na powiększenie ich gospodarstw na preferencyjnych warunkach, jako że wiemy dokładnie, o czym świadczy wiele analiz... Wy te analizy też powinniście znać. Jest taka publikacja, która określa stan polskiej wsi w roku 2016. Wy się w swoich tezach z tym nie zgadzacie, chociaż wśród autorów są autorytety, na które się często powołujecie i które wam także w sprawach rolnych doradzają. Widać, ich nie słuchacie. Tu jest podana analiza mocnych i słabych stron polskiego rolnictwa, określono także stan z roku 2016, zgoła odmienny niż ten, który przedstawialiście jeszcze 2 lata temu. I m.in. z tego raportu wynika, że w Polsce istnieje pilna potrzeba zmiany struktury i powierzchni gospodarstw w kierunku powiększania tych gospodarstw. Nie ma na świecie ekonomisty, nawet waszego ekonomisty, który by powiedział, że powierzchnia gospodarstwa nie ma związku z jego efektywnością finansową. Czyli potencjalnie czym gospodarstwo jest większe - do tego parametru, o którym powiedziałem wcześniej - tym dochodowość tego gospodarstwa powinna być większa, a koszty powinny być niższe. Wy temu, zdaje się, zadajecie kłam. Wreszcie ostatnia faza, która was bardzo mocno zabolała, ochrony polskiej ziemi, wtedy kiedy mogliśmy o tym decydować, to ustawa, którą przyjęliśmy pod koniec ubiegłej kadencji, ustawa, która w swoim zapisie położyła kres jakiemukolwiek wykupowi ziemi przez cudzoziemców. Ona stawiała pod tym względem bariery, nie pozwalała, aby ktoś obcy, z zewnątrz, cudzoziemiec kupował polską ziemię. Ale ta ustawa nie ograniczała obrotu prywatnego polską ziemią. Ta ustawa mówiła wprost, że ziemia państwowa ma być zagospodarowana trwale przez własność polskich rolników. Przez własność polskich rolników. Ta ziemia powinna trafić do polskich rąk. Dawała poza tym możliwość kredytowania zakupu tej ziemi na bardzo preferencyjnych warunkach, za 2% rocznie w okresie nawet 15 lat. Bo my uważamy, tak jak uważaliśmy w minionych latach - to, co jest zapisane w konstytucji - że to gospodarstwo rodzinne ma władać polską ziemią. Nie ktoś inny. Jeżeli gospodarstwo rodzinne chce tę ziemię kupić, to trzeba temu rolnikowi, temu właścicielowi to umożliwić, a nie utrzymywać tę ziemię w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zmieniliście tę ustawę, idąc w zupełnie innym kierunku. Ale jeszcze o niej. Ta ustawa, o dziwo, uzyskała zdecydowane poparcie większości parlamentarnej. Wszystkie kluby parlamentarne wówczas będące w Sejmie to poparły. O dziwo - powiedziałem, patrząc w waszą stronę, bo wy również ten projekt poparliście. Poparł minister Jurgiel, w głosowaniu minister Jurgiel był za. Za tym projektem była pani premier Szydło. W głosowaniu - w wyniku - nad tym projektem była za. Mało tego, pan prezes Kaczyński też był za tym projektem. A jeszcze, mało tego, pan prezydent Duda - wówczas wasz prezydent Duda, dzisiaj już nie wiem, czy wasz - ten projekt podpisał i ta ustawa weszła w życie. I co zrobiliście z tą ustawą, która była restrykcyjna dla cudzoziemców, a która nie była restrykcyjna, tylko była przywilejem dla polskich rolników? Otóż wy, mając ten kompleks, że do tej pory nic w sprawie ochrony polskiej ziemi nie zrobiliście, mimo że wielokrotnie mieliście okazję, bo kilkanaście lat też niektórzy z was we władzy czy przy władzy byli, chcieliście koniecznie czymś się wykazać. Ale chcieliście się też wykazać w stosunku do swoich wyborców, bo sformułowaliście takie oto hasło, że jest masowy wykup polskiej ziemi, której za chwilę zupełnie nie będzie, i trzeba zmienić ustawę. Naszą wstrzymaliście - naszą, waszą, wspólną - nie pozwoliliście jej wejść w życie i przedstawiliście swój projekt. Trudno się nawet odnosić do tego projektu w słowach, które byłyby słowami cywilizowanymi. W pierwszej wersji tego projektu zrobiliście zamach na święte na polskiej wsi i w Polsce prawo dziedziczenia. Tak było, wiecie o tym doskonale. W pierwszym projekcie tak było. Ktoś, kto chciał przekazać ziemię synowi, musiał się najpierw pytać agencji, czy może tę ziemię przekazać. Jeżeli agencja powiedziała: tak, to tak, a jeżeli powiedziała: nie, to mogła to przejąć sama. Podobne zapisy były, jeżeli chodzi o prawo sprzedaży i kupna tej ziemi przez rolników. A więc przygotowaliście projekt, w którym chcieliście się czymś wykazać, że jesteście lepsi. Jak gdyby złagodzić te swoje kompleksy, które wynikają z niemożliwości działania na rzecz polskiego rolnictwa w poprzednim okresie albo nieumiejętności. I wprowadziliście ustawę, która tylko w jednym jest lepsza od naszej, jeżeli chodzi o sprzedaż ziemi cudzoziemcom, mianowicie w ogóle wstrzymaliście sprzedaż ziemi państwowej. I teraz jest pytanie, czy ta forma dzierżawy, którą uważacie za lepszą niż forma własności - o której my mówimy, że jest lepsza - ma swoje odzwierciedlenie np. na Ziemiach Północnych, na Ziemiach Zachodnich, tzw. Ziemiach Odzyskanych. Nie będę tego rozwijał, tylko się zastanówcie, czy nie daj Boże przy jakiejś zmianie w Polsce czy na arenie międzynarodowej lepszą formą ochrony tej ziemi, polskości ziemi byłaby własność polskich rolników, czy lepszą formą jest dzierżawa, którą wy preferujecie. (Oklaski) Naszym zdaniem zdecydowanie ta ziemia powinna trafić w ręce polskich rolników. Modernizujecie, zmieniacie tę ustawę, nie chcąc się pierwotnie przyznać do błędów, które w niej popełniliście, ale to idzie powoli. I to, co jest napisane w tej książce, gdzie także wasi ekonomiści mówią, że powinien następować proces powiększania średniego gospodarstwa w Polsce, bo ono ma być efektywniejsze, ma być bardziej konkurencyjne w stosunku do rynków zewnętrznych: ten proces fundamentalny, jeden z ważniejszych procesów koniecznych na polskiej wsi, tym zahamowaliście. I to już nie jest drobna sprawa. To jest sprawa fundamentalna, bo o tym mówi konstytucja, o tym mówi racja stanu, polska racja stanu. Mówię tu chociażby o Ziemiach Północnych i Ziemiach Zachodnich i ziemiach tzw. odzyskanych. I mówię tu o tym, co w dalekiej perspektywie dla polskiego rolnictwa jest dobre. Wyhamowaliście proces powiększania gospodarstw i to już widać. Mówią już o tym statystyki. Przejrzyjcie statystyki. Nie tylko notariuszy, przejrzyjcie statystyki GUS-owskie, które mówią, że ten proces powiększania średniego gospodarstwa w Polsce został wyhamowany. Ograniczyliście obrót ziemią między rolnikami, skutek jest taki sam. Obniżyliście zdolność kredytową rolników, bo banki nie chcą taką ziemią zabezpieczać kredytów i wspomagać rolników po to, żeby unowocześniali swoją bazę produkcyjną. Ten ważny proces na polskiej wsi, konieczny, który od lat był realizowany, wyhamowaliście tym. No i oczywiście ta rzecz niezmiernie ważna: ta polskość Ziem Odzyskanych w naszym rozumieniu została przez was ograniczona. Może jeszcze nie w tej chwili, ale oby takie czasy nie przyszły. I co ona jeszcze utrwaliła? Bo wielokrotnie w tych debatach w poprzednich latach mówiliście, że znaczną część tej ziemi państwowej obrabiają, gospodarują na niej, dzierżawią tzw. rolnicy z Marszałkowskiej. Czyli rozumiem, że ktoś z Warszawy tę ziemię dzierżawi, bierze dopłaty, uprawia, osiąga zyski. Jeżeli nawet by coś w tym było złego, to mam pytanie: Co zrobiliście z tym przez te 2 lata? Ile tych umów rolnikom z Marszałkowskiej wypowiedzieliście? I teraz o skuteczności waszych działań w ochronie polskiej ziemi, czym się szczycicie. Pan minister wielokrotnie podnosi, że chroni polską ziemię. Pani premier zresztą w tym krótkim akcie obrony ministra na posiedzeniu Sejmu, kiedy miał być pierwotnie referowany wniosek, również o tym mówiła. Proszę zwrócić uwagę, tu się nie będę powoływał na ekspertów PSL-u, Nowoczesnej, Kukiza, Platformy Obywatelskiej czy kogoś innego, tylko powołam się na waszego eksperta, waszego ministra, pana ministra Mariusza Błaszczaka. Sprawa wygląda tak, że w 2015 r., kiedy częściowo jeszcze my rządziliśmy, w ręce obcokrajowców trafiło 420 ha ziemi na podstawie decyzji. 420 ha ziemi. (Poseł Zbigniew Babalski: Jakiej? Jakiej ziemi? To nie rolna.) A zaraz to rozwiniemy, panie ministrze, będzie pan się z tego też tłumaczył. 420 ha polskiej ziemi. Jeżeli nie rolna, to pytanie: Jaka? (Poseł Zbigniew Babalski: Może inwestycyjna?) Może to jeszcze gorsze niż ziemia nierolna. I teraz sobie zwróćmy uwagę na to, co się wydarzyło za chwilę. Otóż jaka jest analiza w odniesieniu do obrońców polskiej ziemi za 2016 r.? 3200 ha trafia w ręce obcokrajowców. Porównajmy te dwie liczby. Kto bardziej chroni polską ziemię przed cudzoziemcami? (Oklaski) Czy wy, wtedy kiedy sprzedaliście 3200, czy my, wtedy kiedy sprzedaliśmy 420? I żeby powiedzieć obrazowo. Co to jest te 3200 ha? Zważywszy na to, że średnie gospodarstwo w Polsce ma ok. 10 ha, sprzedaliście 300 polskich gospodarstw, 300 polskich gospodarstw, taką powierzchnię. Panie ministrze, zaraz do tego dojdziemy. Sprzedaliście 300 polskich gospodarstw, co oznacza, że opyliliście inwestorom zagranicznym... (Poseł Agnieszka Pomaska: Trzeba sprawdzić, kto kupił i za ile.) ...30 średniej wielkości polskich wsi. Nie obronicie się przed tymi liczbami. I chcę zapytać: Kto kupił 388 ha z tej liczby, panie ministrze Babalski? Kto kupił, panie ministrze Jurgiel? Kto kupił, pani premier Szydło? Otóż kupili Niemcy. (Głos z sali: Uuu....) Ci źli Niemcy kupili te 388 ha. Teraz coś ciekawego, w nawiązaniu do inicjatywy budowy mieszkań, bo nie tylko ziemię rolną sprzedawaliście, nie tylko tę ziemię inwestycyjną sprzedawaliście, ale i mieszkania sprzedawaliście, i lokale użytkowe. A więc ile sprzedaliście w tym roku 2016 lokali mieszkalnych i użytkowych cudzoziemcom? Otóż sprzedaliście 650 tys. m 2 . (Poseł Ewa Kopacz: Hańba!) 650 tys. m 2 . Proszę to skonfrontować z waszymi pomysłami na budowę tych mieszkań komunalnych, państwowych z programu narodowego. A więc ile sprzedaliście? Jakieś 9 tys. mieszkań, średniej wielkości mieszkań polskich rodzin. I to jest obrona, wasza obrona polskiej ziemi, polskich lokali. To prawdziwy efekt ochrony waszej polskiej ziemi. I tego nie unikniecie, odpowiedzialności za to. Walczycie z cudzoziemcami, dzierżawcami, kupującymi. Na dzień dzisiejszy 71 tys. ha ziemi będącej w posiadaniu agencji dzierżawią cudzoziemcy. 71 tys. ha. Przez 2 lata nie wypowiedzieliście tych umów. Nie przeznaczyliście tego dla polskich dzierżawców. 27 tys. ha dzierżawią spółki zagraniczne. I znowu: kto najwięcej? (Poseł Zbigniew Babalski: Kto im wydzierżawił?) Z Litwy użytkownicy? Z Francji użytkownicy? Z Niemiec użytkownicy dzierżawią tę ziemię. (Głos z sali: Uuu...) Z tych złych Niemiec. O, raptem sygnowaliście 6,5 tys. ha z Agencji... (Poseł Izabela Kloc: Kto wydzierżawił? Kto wydzierżawił?) ...Nieruchomości Rolnych i chcecie to przekazać do Krajowego Zasobu Nieruchomości. Nawiasem mówiąc, jak przedstawialiście projekt tej ustawy, to mówiliście o tym, że ziemia rolna jest nienaruszalna, ziemi rolnej trzeba bronić jak niepodległości. To wszystko jest prawda, tylko dlaczego w takim razie to opylacie po cichu i dlaczego w takim razie tego nie realizujecie? I dlaczego np. przekazujecie do krajowego zasobu ziemię, która powinna produkować i jest walorem strategicznym? Szanowni Państwo! W związku z tym, bo rodzi się takie pytanie, jak kwalifikować te ustawy, które wprowadziliście jako projekty, jak kwalifikować te ustawy, które się stały obowiązującym prawem, można przeprowadzić taką kategoryzację na ustawy: dobre, może znajdę taką, poprawiające system prawny w Polsce, nic niewnoszące, takich jest najwięcej, i szkodliwe dla rolnictwa, tych jest mało, i szkodliwe dla Polski. Śmiem twierdzić, i mówię to w imieniu wnioskodawców, że wasza ustawa o sprzedaży ziemi jest szkodliwa dla polskiego rolnictwa w odróżnieniu od tej ustawy, która była przyjęta w 2015 r. (Oklaski) I jakie odniesienie tu do pana ministra? Bo przecież nie będziemy odwoływać klubu PiS-u. Pan minister miał ogromny udział w przyjęciu tej ustawy, bo albo milcząco się na nią godził, albo nawet jak zabierał głos, to mówił w jej obronie. Kolejna rzecz, która będzie was bolała, bo ona jest równie szkodliwa jak ustawa o ochronie polskiej ziemi. Tu znowu nawiążę do lat 70., kiedy z inicjatywy ludowców w polskim systemie prawnym zafunkcjonowała wreszcie możliwość uzyskania przez rolników emerytury z budżetu państwa i uzyskania przez rolnika opłacenia składki, jeżeli poszedł do lekarza, zachorował. Tego kiedyś nie było. Kiedyś rolnik był zdany na łaskę swoich dzieci, tych, którym przekazał ziemię. To jest dorobek tego ruchu ludowego w tym trudnym okresie, którego my się nie wstydzimy. Mianowicie przedstawiliście tzw. ustawę KRUS-owską, to tak było nazwane, ustawę KRUS-owską, która w rozumieniu wielu rolników miała spowodować to, o czym mówiliście w kampanii wyborczej, że zostaną radykalnie podniesione emerytury rolnicze, zasiłki pielęgnacyjne itd., wszystko to, co jest w katalogu działalności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. A tak naprawdę co się stało w tej ustawie i jakie były jej konsekwencje? Tą ustawą wymieniliście tylko kadry. Nie tylko wyrzuciliście tych, którzy są z PSL-u, zamieniliście ich na swoich, nie tylko tych, którzy byli z Platformy, z SLD, ale wyrzuciliście, i na to jest masa dowodów, nawet tych, którzy ponad 20 lat pracowali w tym systemie i dobrze to robili. Wyrzuciliście tylko dlatego, że te wasze rzesze działaczy potrzebowały odwdzięczenia się za pracę w wyborach. Proszę jeszcze zwrócić uwagę na jedną rzecz, o czym będę mówił także przy kolejnych ustawach, na tempo i czas przedstawiania przez was projektów w Sejmie oraz na jakość tych projektów. Ten projekt, tę pierwszą ustawę kadrową niby dotyczącą KRUS-u, ale tak naprawdę dotyczącą agencji nieruchomości, głównego inspektoratu handlowego, głównego inspektoratu ochrony roślin, głównego lekarza weterynarii, przyjęliście 15 grudnia 2015 r., czyli miesiąc po wyborach. To akurat było pewnie w teczce pani premier czy ministra Jurgiela jako projekt ustawy. Szkoda, że innych projektów tak szybko nie przedstawialiście. Macie oczywiście prawo do zmian personalnych. Nikt tego nie kwestionuje. Każdy minister, każdy premier dobiera sobie kadry i wy też to robicie. Ale musi w tym wszystkim być logika i musi być przede wszystkim odpowiedzialność. Trudno zrozumieć sytuację w niektórych powiatach, gdzie w miejsce pracowników na kierowniczych stanowiskach z wykształceniem ekonomicznym, ekonomiczno-rolniczym, prawniczym pojawiają się dziennikarze, politolodzy - tych jest dużo, filozofowie - tych jest bardzo dużo, psychologowie - też jest ich bardzo dużo itd., itd. Efekty tego mamy. Jak ocenić tę ustawę kadrową w tych kategoriach, o których mówiłem wcześniej? Obojętna, szkodliwa? Na pograniczu obojętnej i szkodliwej. Tak naprawdę jest ona trudna dla tych ludzi, którzy stracili pracę, jest też trudna dla tych, którym powierzono tę pracę. Bo nie czuje się chyba komfortowo człowiek, który nigdy w życiu czegoś nie robił w obsłudze rolnictwa i nagle ma kierować instytucją powiatową czy instytucją nawet szczebla centralnego. A już takim ukoronowaniem waszych zmian kadrowych była ustawa o wyścigach konnych. Już o tych koniach nie będę mówił, nie będę pana ministra męczył. Nawet tam wprowadziliście zmiany, a koń jaki jest, każdy widzi. Kolejna ustawa przez was zapowiadana, ustawa o szkodach łowieckich. To był jeden z fundamentów waszej kampanii wyborczej, jeden z fundamentów waszych obietnic, że oto system, i tu się częściowo zgadzamy, wyceny szkód łowieckich dla rolników był systemem niesprawiedliwym. Bo tak: zwierzęta, które są własnością Skarbu Państwa, wyrządzały szkody, koła łowieckie, które w imieniu Skarbu Państwa regulują tę populację, określają wysokość strat i ponoszą odpowiedzialność finansową. Jak doskonale wiecie, były projekty w poprzedniej kadencji, które to miały naprawić, które miały to zmienić. I wy też może trochę na zasadzie tego walczenia z własnym kompleksem taki projekt przedstawiliście. Już nie tak szybko jak ustawy kadrowe, bo dopiero 15 stycznia 2016 r., więc trochę tu się ociągaliście, bo trzeba było najpierw załatwić porachunki wyborcze. Przygotowaliście nawet niezły projekt, który zakładał utworzenie funduszu odszkodowawczego, zasilania go z budżetu państwa przez koło łowieckie czy przez myśliwych, wojewodów, którzy szacowali straty. Niezły był system zgłaszania do wójtów. I to była pewnego rodzaju presja na koła łowieckie, żeby lepiej realizować gospodarkę łowiecką i lepiej podchodzić do tych, którzy są poszkodowani. I co się z tą ustawą stało? Dobrze wyszło, poparliśmy wszyscy tę ustawę. Ta ustawa została podpisana przez prezydenta i wydawałoby się, że jeden z waszych fundamentów w kampanii wyborczej zrealizowaliście dla polskiej wsi, dla polskich rolników. A jak wygląda prawdziwa sytuacja? Tej ustawy nie ma w praktyce. Nie ma żadnego funduszu, nie ma żadnego zasilania budżetowego odszkodowań dla rolników, wreszcie wszystko jest na starych zasadach. Wydaje się tylko, jak się ogląda telewizję publiczną, nie wiem, czy to właściwe określenie, szczególnie magazyny rolnicze, że dziki przestały tylko ryć. Nie wiem, w obawie przed kim czy w obawie przed czym, bo dziki dalej ryją, chcę wam powiedzieć, więcej nawet niż w tych czasach, kiedy wy to podnosiliście. Pytanie, dlaczego znów oszukaliście rolników: i wtedy, i później, czyli teraz. Przygotowaliście drugi projekt ustawy, nazwijmy ją: ustawy łowieckiej, dlatego że ona dotyczyła też kwestii już wtedy rozprzestrzeniającego się masowo ASF. Ta ustawa trafiła do połączonych komisji: Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi i komisji środowiska, i podkomisji. Jedna z aktywniejszych posłanek z klubu Prawo i Sprawiedliwość dynamicznie podeszła do realizacji tej ustawy, do procedowania nad nią, i zakończyło się to wszystko po dwóch posiedzeniach podkomisji. Pytanie, dlaczego. Dlaczego? Czyj to jest konflikt? My wiemy, czyj jest konflikt. To jest konflikt między ministrem Jurgielem i ministrem Szyszko, konflikt o to, kto ma większe notowania i lepsze poparcie w ośrodku na Nowogrodzkiej, a może w ośrodku w Toruniu. To jest konflikt, który dzisiaj powoduje to, że ASF się rozprzestrzenia, że dziki ryją, tak jak ryły, a rolnicy otrzymują odszkodowania na takim samym poziomie i w takim samym kształcie jak poprzednio. Ale czy rolników interesuje to, że minister Jurgiel kłóci się z ministrem Szyszko? To nie interesuje rolników. A więc przygotujcie jak najszybciej projekt, a my to poprzemy, albo ruszcie z tym projektem, który jest. Jeżeli tego nie zrobicie, to my to zrobimy, bo nie może dalej być tak, jak jest, bo nie tylko znowu konserwujecie to, co było przez was podnoszone jako złe, ale tą bezczynnością powodujecie to, że dzisiaj wiele kół łowieckich nie wie tak naprawdę, jak ma się zachować. I następna sprawa - wydaje się, że z kategorii tych bardzo dla was wstydliwych - dotycząca afrykańskiego pomoru świń. W jakim stanie pan minister Jurgiel zastał rozwój tej choroby w Polsce? No, jeszcze wtedy nie było tak źle, pan minister to doskonale wie, były trzy ogniska ASF wśród świń w Polsce, w tym chyba dwa spośród tych trzech obejmowały pojedyncze sztuki - to były pojedyncze sztuki. Jaki był zakres rozwoju tej choroby? Dwa powiaty w jednym województwie. I tak to się utrzymywało dosyć długo, jak pan minister już pełnił funkcję - jak pełnił już funkcję. (Poseł Robert Telus: Szkoda, że nie zaczynasz od dwóch dzików.) (Głos z sali: Nie przerywaj.) I teraz idźmy dalej. Jak wyglądała sytuacja w 2017 r.? 52 ogniska ASF. To są dane z okresu, kiedy po raz pierwszy miałem przedstawiać w imieniu wnioskodawców ten wniosek. 52 ogniska. Za chwilę, następnego dnia, 53 ogniska. Następnego dnia 54 ogniska wśród świń. A jak wygląda sytuacja dzisiaj? Jak wygląda dzisiaj, nie wiem, wiem, jak było wczoraj - 92 ogniska ASF. (Głos z sali: 99.) Przepraszam, 99 ognisk ASF. Nasuwa się pytanie - i za chwilę będzie trochę cytatów z pana ministra Jurgiela i jego bardzo aktywnych zastępców w tamtym czasie, bo dzisiaj tę aktywność trochę mniej widać - co się wydarzyło w tym okresie. Otóż 28 sierpnia 2014 r. odbyła się w Sejmie dyskusja na temat sytuacji związanej z ASF. 28 sierpnia 2014 r. Głównym oskarżycielem był bohater dzisiejszego mojego wystąpienia poseł Krzysztof Jurgiel, oskarżycielem posiłkowym był wtedy bardzo zręcznie po tej sali biegający, wówczas poseł, Jacek Bogucki, dziś minister Jacek Bogucki. Dzisiaj minister Bogucki nawet z góry na tej sali biega wolniej niż wtedy pod górę, a już całkiem ciężko mu wyjść z ław rządowych tu na mównicę i powiedzieć coś normalnego. Jakoś ten temperament ministra Boguckiego ostygł, a powiedziałbym, że i tembr jego głosu jest trochę inny. Może to jest związane z przemęczeniem, co sam sugerował, że od 2 lat nie ma urlopu i tym ASF nie może się zająć tak, jak powinien. Aktywni byli też inni posłowie, nie tylko Bogucki, ale na tych dwóch bohaterach skończmy. Przeważały oczywiście wtedy oskarżenia, ale też były propozycje, w tym jedna szczególna propozycja, bardzo istotna propozycja. Przypomnę, trzy ogniska ASF. Otóż pan minister zasugerował ówczesnemu ministrowi rolnictwa, żeby podał się do dymisji, bo doprowadził do tego, że w Polsce występuje ASF, że są trzy ogniska. A zatem jakiego dzisiaj oczekiwalibyśmy honorowego podejścia ministra Jurgiela, kiedy jest 99 ognisk wśród świń i 500 wśród dzików? W zakresie tych 500 nieraz były przypadki kilku sztuk, więc to jest grubo ponad 500 sztuk. Wtedy minister rolnictwa, nie, nie minister rolnictwa, pan poseł Krzysztof Jurgiel, przewodniczący komisji rolnictwa, na tej mównicy grzmiał... (Głos z sali: No nie, nie przesadzaj.) ...no, może nie grzmiał, głośno mówił i stawiał następujące pytania. Zapis stenograficzny: Dlaczego rząd nie podchodzi poważnie do sprawy ASF w Polsce? Trzy ogniska. Po drugie, dlaczego nie ma programu likwidacji skutków ASF na terenie Polski? Były trzy ogniska. Dlaczego nie przewidziano pełnych odszkodowań i rekompensat za wynikłe szkody oraz nie prowadzono właściwego zmniejszenia populacji dzików? Trzy ogniska, 14 wśród dzików. Czy istnieje program przyszłościowy dotyczący zwalczania ASF w Polsce? Czy te pytania są aktualne? (Głos z sali: Jak najbardziej.) Jeżeli są aktualne, to niech pan minister na nie odpowie. Niedługo miną 3 lata od tamtej debaty i jakie są efekty, przedstawiłem przed chwilą. Warto też przypomnieć inne wypowiedzi pana ministra, który w sprawie zwalczania ASF nawet przygotował wówczas analizę, swoją analizę, w której stwierdził - bo dzisiaj często państwo posłowie z PiS-u w obronie ministra rolnictwa mówicie o tym, że to było zaniechanie ze strony ministrów z PSL-u, koalicji, którzy w zarodku nie zdusili ASF - cytat z ministra Jurgiela: w związku z kryzysem związanym z ASF, podczas którego inspekcje weterynaryjne wykazały się zupełnym brakiem profesjonalizmu i szkodliwą nadgorliwością... Pan wtedy mówił, panie ministrze, że nadgorliwe są działania i zachowania ministra rolnictwa, a dzisiaj pan mówi, że one są niewystarczające. A za chwilę pan mówił, że były minister rolnictwa w toku kryzysu związanego z ASF przekazywał przesadzone i nierzetelne informacje o zagrożeniu ASF-em. W związku z tym pan na początku poluzował te kategoryczne obostrzenia i efekt jest taki, że chwilę po objęciu przez pana funkcji - trochę dłuższą chwilę, bo na początku ASF wcale tak szybko się nie rozwijał - doszliśmy do takiego stanu, jaki jest dzisiaj, a z tych 99 sztuk stwierdzonych przypadków afrykańskiego pomoru świń ponad 70 dotyczy tego roku. Nie 2014 r., nie 2015 r., nawet nie 2016 r., tylko tego roku. I teraz jest pytanie, jak się za to szybko braliście. Powołano zespół roboczy. On najpierw się nazywał ˝do monitorowania˝, czyli do oglądania tego, co jest. Tak to trzeba nazwać. Później chyba on został przemianowany albo uzupełniona została jego nazwa o ˝do zwalczania˝. Przygotowaliście dwie ustawy. Pierwszą we wrześniu 2016 r., czyli bez mała rok po objęciu funkcji. Gdzie ten pośpiech w zwalczaniu ASF-u? Gdzie ta skuteczność? Gdzie odpowiedź na te pytania, które sami sobie stawialiście? Gdzie wreszcie zwalczanie i danie rolnikom odpowiednich środków finansowych za to, co ich spotyka? Jeden z wiceministrów na początku tej kadencji, ten, o którym mówiłem, który tak kiedyś szybko biegał po sali, przedstawił na posiedzeniu komisji sejmowej własny program odbudowy potencjału produkcji trzody chlewnej w Polsce i powiedział, że w szybkim czasie doprowadzi on do wyeliminowania tych rzeczy, czego zaniechał rząd PO-PSL i jeszcze wcześniej jego poprzednicy. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki) A więc co w tym zakresie zostało zrobione i jakie są efekty? Gdzie te 18 mln sztuk świń w hodowli? Trwa przepychanka z myśliwymi, trwa przepychanka z ministrem Sawickim, że to on doprowadził do rozwoju ASF. Tak nawiasem mówiąc, to szukajcie gdzie indziej winnego. Bodajże w 1957 r. ASF zawitało do Europy, do Portugali. Z Portugalią chyba nie mamy jeszcze złych relacji, więc wyjaśnijcie sobie z Portugalczykami, dlaczego ASF rozprzestrzenili na Europę. Później był w Hiszpanii, we Włoszech. A zaczęło się kiedy? W 1910 r. w Kenii. A więc tam wyjaśnijcie to przez ministra Waszczykowskiego. Niech jedzie, niech wyjaśni, dlaczego Kenijczycy doprowadzili do tego, że się rozwinęło ASF. Przepraszam za ten język, ale chcę, żebyście wiedzieli, jaki był wasz język kilka lat temu. Dzisiaj ASF jest na terenie trzech województw: podlaskiego, lubelskiego, mazowieckiego, 100 ognisk, 500 wystąpień u dzików. Choroba zbliża się wielkimi krokami do zakładów mięsnych. Alarmują organizacje branżowe, wszyscy alarmują. Wiecie o tym doskonale. Nie żadni wynajmowani rolnicy, o których pan minister na posiedzeniu komisji powiedział, że albo płacą, albo biorą 30 zł i dzięki temu się odbywają protesty. I pan, i minister Bogucki jeżdżą na spotkania z rolnikami, wiedzą, co mówią. Skutki dla całego rolnictwa są fatalne, dlatego że informacja o tym, że w Polsce rozwija się ASF, nie rzutuje tylko na rynek wieprzowiny, ona rzutuje w Polsce i na inne rynki. Ja mówię tym, bo wiem z autopsji, jeżdżę do różnych krajów w sprawach wspomagania polskich przedsiębiorców i takie głosy słyszę: Skoro wy sobie nie potraficie poradzić z ASF-em, to czy wy sobie poradzicie z innymi chorobami, szkodnikami kwarantannowymi, które mogą być zawleczone do innych krajów? I pytanie, czy nie można by zakończyć tego mojego wystąpienia i powiedzieć, że ten ASF to już jest wystarczający powód, żeby pan minister albo się sam podał do dymisji, albo żebyśmy go odwołali. Nie chcę tego tematu ośmieszać, nie chcę tego tematu nie traktować poważnie. Ale to jest pewna nauczka, myślę, że dla pana ministra także. Nie warto politycznie grać rzeczami trudnymi. Nie warto politycznie komuś podkładać świni, bo ta świnia za chwilę się odwróci i ugryzie kogoś innego. (Oklaski) Nie warto. (Wesołość na sali) Bo mamy dzisiaj takie pejoratywne, niesłuszne chyba, określenie świń, traktowanie świń jako czegoś złego. Zły charakter określany jest jako zachowanie świńskie. A świnia się wywodzi od dzika, o dziku zaś mamy inne zdanie. Dzik to potęga, silna muskulatura, potężny zwierz w lasach. I chcę powiedzieć, żebyście przeczytali definicję, przeczytali o tym, skąd się wzięła świnia. Otóż świnia stała się świnią w wyniku obcowania z człowiekiem. Świnia stała się świnią w wyniku obcowania z człowiekiem, i na tym zakończę, nie będę tego wątku rozwijał, bo ten wątek zacznie mieć charakter osobisty. (Oklaski) Mieliśmy wpływ jako ludzie na kształtowanie tego... (Poseł Piotr Kaleta: O czym ty chłopie mówisz?) ...pejoratywnego określenia świń, więc z tego zrezygnujmy. A pan minister - do roboty. A do roboty gonią pana ministra nie tylko wnioskodawcy. Bo jak ostatnio usłyszałem na posiedzeniu sejmowej komisji rolnictwa, jeden z waszych działaczy, ba, w 2007 r. - przeczytam dokładnie - wiceminister skarbu w rządzie Jarosława Kaczyńskiego, a w 2015 r. kandydat PiS do Sejmu - dostał koło 4 tys. głosów, zdaje się, 3,5 tys. - powiedział tak, podsumowując działania rządu w tym zakresie: Po wypowiedziach przedstawicieli strony rządowej wyraźnie widać, że rząd przyjął jeden model: likwidacja ASF poprzez likwidację gospodarstw rodzinnych. Likwidacja ASF przez likwidację gospodarstw rodzinnych - to nie działacz PSL-u, Kukiza, Nowoczesnej ani Platformy to powiedział. To powiedział działacz PiS i kandydat PiS do Sejmu i dostał dzięki temu poparcie, a że startował z tej samej listy co... (Poseł Robert Telus: A nie PSL-u?) ...minister Jurgiel, to i minister Jurgiel dzięki niemu też jest ministrem. Zresztą nie tylko jeden kandydat PiS-u był zaangażowany wówczas w sprawę ASF-ów, to podkładanie świń, bo było ich więcej, i to w różnych okręgach wyborczych. Ale on idzie dalej, na tym nie kończy. Mówiąc o likwidacji ASF-u przez likwidację gospodarstw rodzinnych, twierdzi dalej: Z rozporządzenia, które państwo wydaliście o tzw. bioasekuracji, wyraźnie widać, czym są wasze działania i walka z gospodarstwami rodzinnymi. Czym one różnią się od działalności czyścicieli kamienic? To już sobie powinniście wziąć do serca, bo to powiedział wasz działacz, że likwidujecie ASF poprzez likwidację gospodarstw, porównał to do działania czyścicieli kamienic, mówił: to jest dokładnie to samo. A więc gdybym ja to powiedział, to byłoby niewiarygodne, ale to mówił wasz człowiek. I mówi dalej, odnosząc się już do sytuacji na wsi: Ludzie mający dziś po 30-40 lat rzucają gospodarstwa, dzieciaki zostawiają tu i wyjeżdżają za granicę. O tym czasie mówi, nie o tym sprzed 5, 6, 7 lat. 20-30-latki, choć nawet pobrali premię na 5 lat dla młodego rolnika, cichcem wyjeżdżają, żeby ojciec i matka nie widzieli. Ludzie, do czego doprowadziliście? To są jego słowa, nie moje, słowa waszego działacza. I on dalej pyta. (Poseł Leszek Galemba: Kto to taki?) I niech się tu nikt nie obrazi: Czy zaczniecie nas traktować jak normalnych ludzi, a nie jakichś murzynów, hołotę, gorszy sort? Wasz człowiek to mówi. Dalej odnosząc się do budżetu na sprawy rolne, mówi, że to najgorszy budżet w historii, jeżeli chodzi o czasy po 1989 r. Tyle na temat ASF-u i aż tyle. Nie chcę zachowywać się tak, jak wy się zachowywaliście. Nie chcę, żeby było tak jak wczoraj w komisji rolnictwa, że posłowie mówili: nie grać politycznie wielką sprawą ASF, chociaż w przeszłości grali. Idźmy dalej. Ustawa o doradztwie rolniczym, o jednostkach doradztwa rolniczego. Macie dzisiaj efekty, widać, co to przyniosło. Jakoś nie widać tłumów, które odwiedzają ośrodki doradztwa rolniczego, nie widać znaczącego podniesienia jakości funkcjonowania ośrodków doradztwa rolniczego, a widać wyraźnie, że rolnicy mają większe zaufanie do prywatnego, komercyjnego doradztwa niż do waszego zmienionego doradztwa. Mówiliście o tym, że zmiana będzie polegała na tym, że będzie lepiej, bo wyjmiemy to spod zarządzania sejmików, włożymy pod zwierzchność ministra, będzie on mógł realizować politykę centralną poprzez ośrodki doradztwa rolniczego. Realizuje, bo ośrodki doradztwa rolniczego, bardzo często to widzę, rozdają na spotkaniach z panem ministrem Jurgielem albo innym działaczem PiS-u karteczki z pytaniami, które mają zadać rolnicy. (Oklaski) Więc pod tym względem ośrodki doradztwa rolniczego działają bardzo sprawnie. Szkoda tylko, że nadal wyrzucacie ludzi. W jednym z powiatów, gdzie była duża klęska przymrozkowa na wiosnę, wyrzuciliście działacza, kierownika, tylko dlatego, że dobrze przeprowadził akcję szacowania strat, dobrze dla rolników, gorzej dla was, bo musicie wypłacić odszkodowania. (Poseł Robert Telus: Proszę skończyć - działacza czyjego?) Działacza, który od początku swojej kariery zawodowej po ukończeniu studiów pracował w doradztwie rolniczym... (Poseł Robert Telus: Polskiego Stronnictwa Ludowego.) ...bez przynależności politycznej. Bo gdyby on był z PSL-u, panie pośle, to pewnie byłby odwołany w październiku albo w listopadzie 2015 r. Celem zmiany miała być lepsza realizacja w terenie doradztwa rolnikom. Miała ona dawać możliwość dofinansowania doradztwa. Gdzie to wszystko jest? Pytanie: Gdzie to wszystko jest? Powiem tak, to mówiłem wcześniej, mówiliśmy to wcześniej: Rolnictwo jest inne w różnych częściach Polski, rolnictwo ma charakter regionalny, lokalny. Inne jest rolnictwo w Zachodniopomorskiem, inne w Podkarpackiem i jeżeli mielibyście intencje takie, że ośrodki doradztwa rolniczego mają być odpowiedzią na zmiany i na kształt rolnictwa w poszczególnych regionach, to zostawilibyście je samorządom lokalnym, ale że wam są potrzebne ośrodki doradztwa rolniczego do tego, żeby na rolników oddziaływać politycznie, więc sobie to scentralizowaliście. Tak jak zawsze centralizujecie. Tu pytanie, które stawiałem na początku: Czy minister Jurgiel jest pod tym względem samodzielny, czy znowu realizuje zadania centrali z Nowogrodzkiej? Realizuje zadania centrali z Nowogrodzkiej. Ustawa o ubezpieczeniu upraw, czyli pomoc rolnikom w przypadku klęsk żywiołowych, jeżeli dotknie ich jakieś niebezpieczne zjawisko. Oczywiście wszystkie tamte ustawy oceniam negatywnie, w kategorii szkodliwych dla rolnictwa, bo inaczej nie można tego określić. Minister rolnictwa i PiS zapowiadali szybką nowelizację przepisów dotyczących ubezpieczeń od klęsk żywiołowych, aby one były powszechne, tanie i skuteczne. Pierwszy projekt złożyliście 26 kwietnia 2016 r., tj. 5 miesięcy po wyborach. Widać tego nie było ani w teczce pani premier, ani pana ministra, bo pewnie by zostało przedstawione wcześniej. Co w tej ustawie zmieniliście? Napisaliście, że składka nie może być mniejsza niż 65%, co już było dawno zatwierdzone, i zapisaliście tzw. pakiety ryzyk, czyli że rolnik będzie mógł się ubezpieczyć od więcej niż jednego ryzyka. Jaki jest tego efekt? Mówmy o tym okresie, który jest najbardziej istotny dla rolnictwa w momencie ubezpieczania, czyli o okresie wiosennym. Mówmy też o roku 2016, kiedy już rządziliście. Otóż nie ma znaczącego wzrostu, a nawet w pewnym momencie był duży spadek liczby zawieranych polis, liczby ubezpieczanych hektarów. Mimo że składki są nadal dofinansowane w wysokości 65% , to praktycznie dla rolnika one są wyższe niż wtedy, kiedy były na poziomie 50%, sprawdźcie to. Rolnik dzisiaj, mimo że otrzymuje większą dotację z budżetu państwa do składki ubezpieczeniowej, płaci więcej, niż płacił wtedy, kiedy otrzymywał 50%, bo to wykorzystały firmy ubezpieczeniowe, w tym wasza flagowa, państwowa firma ubezpieczeniowa PZU. (Poseł Zbigniew Babalski: Wasza?) Wasza, przecież nie nasza. Kto jest prezesem, kto jest w zarządzie tej firmy? Wiem, że to boli i stąd te głosy. (Poseł Zbigniew Babalski: Wasza była przez 8 lat.) Mało tego, zapisaliście rzeczywiście te 900 mln zł w budżecie na dopłaty do składek ubezpieczeniowych, ale jeszcze rok się nie skończył, daleko do jego końca, a już zabraliście z tego chyba 400 mln. Zabraliście 400 mln, więc gdzie ta skuteczność, jeżeli chodzi o ubezpieczenie? I to, co się wydarzyło na wiosnę tego roku, 16, 17 kwietnia, a później na początku maja. Przed tym się już nie obronicie i nie obronicie tej waszej firmy ubezpieczeniowej, która ma przecież prawie monopol na obszarach wiejskich, wszyscy o tym doskonale wiemy. Otóż rolnicy przychodzili i chcieli się ubezpieczyć, ale nie mogli, bo nikt im nie przedstawiał oferty. Już nie zrzucicie tego na jakieś komercyjne firmy, korporacje międzynarodowe, na jakichś Niemców, Francuzów, Włochów czy kogokolwiek innego, którzy mają monopol na rynku ubezpieczeniowym. Wy macie ten monopol na rynku ubezpieczeniowym, więc dlaczego tych ofert nie przedstawiliście? Dlaczego rolnicy nie mogli się ubezpieczać? Prosta rzecz: żeby za jakąś chwilę zdjąć te 400 mln z tego systemu i przeznaczyć na coś innego. To w doskonały sposób zrobiliście. Dlaczego poszkodowani rolnicy na terenach, gdzie były nawałnice, gdzie były grady, gdzie były opady deszczu, do tej pory nie otrzymują środków za zniszczone budynki? Ile czasu od tych wydarzeń minęło? Jak to się ma do zapowiedzi, że natychmiast będzie dochodziło do wypłaty odszkodowań? Proszę pokazać rolnika, który w jednym i w drugim przypadku wziął cokolwiek, czyli w przypadku nawałnic i przymrozków wiosennych. Ja takiego rolnika nie znam. Jakie daliście warunki w tych ustawach dotyczących ubezpieczeń? Otóż daliście warunki, które powodują, że firmy ubezpieczeniowe, nie tylko ta wasza, ale inne firmy ubezpieczeniowe, w system wejść nie chcą, ofert nie przedstawiają, a rolnicy się nie ubezpieczają, nadal nie są tym objęci. Jak można inaczej ocenić tę ustawę, jak nie negatywnie? Co ta ustawa wprowadziła pozytywnego? Ponieważ pan minister zawsze dużo mówił, więc 9 września 2015 r., kiedy była susza w Polsce, czy była już końcówka tej suszy, powiedział tak: Rolnicy potrzebują sprawnego systemu ubezpieczenia upraw, a w przypadku takich zjawisk, jak tegoroczna susza, natychmiastowej pomocy z budżetu państwa. Co z tą pomocą? Co z wnioskiem do Komisji Europejskiej? Odwracam to pytanie. Rolnicy potrzebują sprawnego systemu ubezpieczenia upraw, a w przypadku takich zjawisk, jak tegoroczne przymrozki, jak tegoroczne nawałnice, oczekują natychmiastowej pomocy z budżetu państwa, panie ministrze, pani premier. Co z tą pomocą i z wnioskiem do Komisji Europejskiej? Odwracam to pytanie. Nie zachowuję się źle. Odwracam tylko pytanie, które było zadawane kiedyś. Przypomnę, że w 2015 r. na suszę było wyasygnowane przez koalicję PO-PSL 450 mln zł i nie na takich zasadach, jak jest dzisiaj, że skompletowane kilkustronicowe protokoły, że obwarowania - 70% minimum strat, że potrącanie tzw. kosztów nieponiesionych z tego tytułu, że np. owoców nie trzeba będzie zbierać, bo one uległy przemarznięciu. I to było 400 zł i 800 zł do 1 ha. Wy dzisiaj się chwalicie, że daliście 2 tys. Kto weźmie te 2 tys.? Wy to macie już policzone, bo nie wierzę, że wydaliście rozporządzenie, nie policzywszy tego. Znam takich bardzo niewielu. Postawiliście takie warunki, że 2 tys. nie trafi do większości. Do części trafi 1 tys. zł do 1 ha, jeżeli chodzi o uprawy tych twardych owoców z drzew, i 500 zł, jeżeli chodzi o owoce jagodowe. Przypomnę, że w 2016 r. była uruchomiona pomoc, którą również określiliście na poziomie minimum 70% strat spowodowanych przez grad. I ilu rolników wzięło pomoc? Jaka była skala waszej pomocy wówczas i jaka będzie skala waszej pomocy dzisiaj? Czy będzie to 450 mln zł? Przecież macie to policzone, przecież wasi ministrowie mówili, że to będzie 100 mln zł, 1/4 środków, jakie były na tamto zdarzenie, o którym mówiłem, a mówiłem o suszy. Gdzie ta efektywność, gdzie ta skuteczność, gdzie realizacja tego, co sami przedstawialiście? Jeżeli chodzi o liczby dotyczące ubezpieczeń, to proszę bardzo: w 2014 r. było objęte ubezpieczeniami 142 tys. ha, w 2016 r. - 116 ha. W 2016 r. już tej złej koalicji nie było. Powierzchnia upraw objęta ubezpieczeniami w 2014 r. - 3,27 mln ha, w 2016 r. - 2,3 mln ha. (Głos z sali: I to są liczby.) Te liczby nie kłamią. (Głos z sali: To są fakty.) W dół to idzie, a nie w górę, szanowni panowie, szanowni państwo. (Oklaski) A teraz dopłaty do kredytów klęskowych, które również podnosicie jako pomoc dla tych, którzy są poszkodowani. W 2014 r. dopłaty z budżetu państwa po to, aby kredyty były preferencyjne, czyli żeby rolnik nie musiał płacić komercyjnej stawki, były na poziomie 25 mln zł. 25 mln zł w 2014 r. Ile w 2016 r., kiedy wy rządziliście? 9,3 mln zł, mniej niż połowa. A ile w 2017 r., może ktoś odpowie? Nie znam dzisiaj rolników, którzy mieliby już przyznane kredyty klęskowe, z prostej przyczyny - bo banki nie mają limitów. Liczby nie kłamią, szanowni państwo, i dlatego to jest kolejny dowód na to, że minister rolnictwa powinien zostać odwołany. Kolejna rzecz, która jest przez was zapowiadana, ale nie jest wprowadzona w życie, to ustawa o funduszu gwarancyjnym. Pamiętam, jak przedstawialiśmy ten projekt, nasz projekt, w ubiegłej kadencji. On był poddawany przez was powszechnej krytyce - bo tam było przewidziane, że rolnicy również się będą na ten fundusz w ramach parapodatku składać - że oto nakładamy na rolników... że on będzie dodatkowym obciążeniem dla rolników. Zapowiadacie bardzo podobny system z zasileniem budżetowym, z tym że on jakoś światła dziennego nie może ujrzeć, cały czas jest tylko w rzeczywistości wirtualnej. On krąży gdzieś w wirtualnej rzeczywistości i wygląda na to, że go w tej teczce pana ministra i pani premier nie ma. To kolejna zapowiedź, która nie została zrealizowana, a która była fundamentem waszego programu wyborczego, który pozwolił wam oszukać Polaków i przejąć władzę. Jaka jest dzisiaj pozycja rolnika? Bo też często dzisiaj słyszymy, że oto pozycja rolnika tak bardzo się wzmocniła, tak bardzo wzrosła. I znowu cytat z ministra Jurgiela, tym razem z października 2013 r.: Konieczne są pilne działania w kierunku eliminacji dysproporcji, m.in. poprzez wsparcie tworzenia grup producentów, upowszechnienia umów kontraktacyjnych. Bardzo dobre dla mnie dwa tematy: grupy producenckie i umowy kontraktacyjne. Więc idźmy, zobaczymy, co w tej sprawie zrobiliście. Mówiliście o tym, że korporacje działające w gospodarce - korporacje ubezpieczeniowe, korporacje przetwórcze, korporacje handlowe - to zakała i zmora dla budowania pozycji i osiągania dochodu przez rolnika. I tu się częściowo zgadzamy, powiedziałbym, że prawie całkowicie. Na czym dzisiaj polegają te dysproporcje na rynku? Za chwilę będziemy mówili o tej ustawie, o tzw. przewadze kontraktowej. Otóż mamy z jednej strony najczęściej niezorganizowanego rolnika, a nawet jak on jest już w grupie producenckiej, to jeszcze słabej rynkowo, a z drugiej strony świetnie zorganizowanego odbiorcę jego produktu. Świetnie zorganizowanego, bo albo to jest międzynarodowe konsorcjum przetwórcze, niezależnie od branży, niezależnie od produktu, albo świetnie zorganizowany handel detaliczny lub handel hurtowy. I to są ci, którzy dzisiaj ogrywają rolników w dużej części. Więc co państwo zrobiliście, żeby to zmienić? Otóż w pierwszym przypadku, jeżeli chodzi o grupy producentów, osiągnęliśmy bodajże w 2014 r. efekt w postaci osiągnięcia obrotu produktami, np. owocami i warzywami na tym rynku, efekt obrotu poprzez grupy, przez organizacje rolnicze, na poziomie 25%. Za mało, bo kraje dobrze rozwinięte, kraje Europy Zachodniej, mają ten wskaźnik 80%, nawet 90%. Ale szliśmy w dobrą stronę. Ale wy wywróciliście ten system, mówiąc, że to potencjalni złodzieje, patologiczne środowisko, które wykorzystało środki unijne, i dzisiaj mamy efekt taki, że obrót produktami rolnymi organizacji rolniczych wynosi mniej niż 20%. Czyli już 5% przez ten rok przejęły te wielkie korporacje międzynarodowe, z którymi chcecie walczyć. A tak naprawdę tę walkę zaczęliście od wprowadzenia podatku, próby wprowadzenia podatku marketowego, a wtedy przecież słuchaliście ekspertów. Wtedy słuchaliście przedstawicieli tych marketów, którzy wyraźnie mówili: My ten podatek odrobimy na tych, którzy nam dostarczają, bo oni są słabsi, oni są drobni, oni są niezorganizowani. My to przeniesiemy. Ale i tak tego podatku nie przedłożycie z innych powodów, więc pod tym względem też jesteście nieskuteczni. Jeżeli więc występują te dysproporcje na rynku, to warto - i tu również się zgadzamy z tym - jakiejś grupie rolników, nawet nie tym niezrzeszonym w grupach i organizacjach producenckich, dać możliwość zarobienia na rynku i uzyskania takiej tzw. wartości dodanej, czyli marży z tytułu sprzedania przez samego siebie albo marży z tytułu przerobienia tego produktu i sprzedania go na rynku. Nazywamy to różnie: sprzedażą bezpośrednią, sprzedażą detaliczną. To również zapowiadaliście państwo. Było kilka projektów w poprzedniej kadencji, było w tej kadencji. Polega to generalnie na skróceniu łańcucha, na tym, o czym mówiłem wcześniej, żeby rolnik zarabiał nie tylko na wyprodukowaniu swojego produktu, ale na sprzedaży tego produktu, na przetworzeniu i sprzedaży tego produktu. Przedstawiliście pierwszy projekt 6 października 2016 r. Rok po wyborach. Dzisiaj mówicie, że ten projekt jest świetny, nawet słyszę, że się tym chwalicie. Tylko że w tej ustawie zapomnieliście skorelować wymagania rynku i możliwość dokonywania obrotu handlowego przez rolników z wymaganiem sanepidu, Inspekcji Weterynaryjnej, jeżeli chodzi o produkty zwierzęce. Rolnik niby może produkować i może sprzedawać, ale tak naprawdę to nie może, o czym świadczą wyniki. Znajdźmy te produkty w sklepach. W którym sklepie możemy znaleźć te produkty legalnie wyprodukowane, legalnie wprowadzone do obrotu? Trzeba było sobie policzyć i przygotować takie usprawnienia, które by oznaczały, że ten rolnik np. ten kilogram kiełbasy może wyprodukować i dystrybuować na prostych zasadach, na prostych warunkach. A dzisiaj ten rolnik musi tucznika zawieźć do ubojni, zapłacić po drodze za transport licencjonowanym pojazdem itd., przerobić, zapłacić, spełnić wymagania dotyczące bezpieczeństwa i na koniec ta kiełbasa będzie pięć razy droższa niż w sklepie. Kto to kupi? Kto to kupi? Kolejny wasz bubel prawny, który przygotowaliście, miał być lekiem na sytuację w rolnictwie, miał pobudzić patriotyzm konsumencki, czyli żeby Polacy jedli produkty polskie, do czego zachęcamy, bo one są rzeczywiście najlepszej jakości. Przygotowaliście taki znak ˝Produkt polski˝. Ta ustawa miała chyba ze dwie strony albo trzy strony, już nie pamiętam, łącznie z załącznikiem. Zadawaliśmy wówczas takie pytanie: Czy to da szansę rozwoju produktowi polskiemu z polskich surowców, wytworzonemu w oparciu o polskich producentów, o polskich pracowników na rynku? Nie będę się już nad tym pastwił. Znowu odpowiem na pytania. Proszę mi wskazać jeden produkt oznaczony tym logo, który rozpozna więcej niż 100 Polaków. Proszę mi wskazać sklep, gdzie produkt oznaczony tym logo jest dostępny. Wreszcie proszę mi powiedzieć, jaki udział w rynku mają produkty oznaczone tym logo. Coś próbujecie, ale nie macie pojęcia, jak to zrobić. Najpierw trzeba produkt wypromować, to logo, pokazać, że ono jest istotne, powiedzieć ludziom: kupuj ten produkt, to będziesz miał polski surowiec. To już jest po prostu nie tylko brak wiedzy, ale to są konsekwencje tego braku wiedzy w waszej działalności na rynku. I drugi konik, coś, co mi i polskim rolnikom bardzo leży na sercu. Również pan minister bardzo często to podnosi jako efekt swojego skutecznego działania w obronie tego drobnego, niezorganizowanego rolnika, poprawy jego sytuacji w kontekście sieci wielkopowierzchniowych. Nawet na dożynkach w Spale pan tak powiedział, panie ministrze, że mamy ustawę, która pozwoli rolnikowi w kontakcie z hipermarketem stać na lepszej pozycji, niż to było do tej pory. Po pierwsze, bardzo rzadko występuje taki kanał dystrybucji, że produkt bezpośrednio od rolnika trafia do hipermarketu. Ten produkt trafia przez pośredników i rolnik najczęściej swój produkt dostarcza nie do hipermarketu, nie do wielkiego zakładu przetwórczego, tylko rolnik najczęściej ten produkt dostarcza do punktu skupu. To są małe dostawy. A w tej ustawie zapisaliście jeden warunek progowy: żeby Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów mógł cokolwiek zrobić w obronie tego rolnika, to jego obroty z tym pierwszym odbiorcą, czyli z tym punktem skupu, muszą przekroczyć 50 tys. zł. Ile jest takich gospodarstw, które z jednym punktem skupu mają obroty ponad 50 tys. zł? Z drugiej strony: Ile jest takich punktów? Postawicie drugi warunek, że ten drugi, który wykorzystuje rolnika, a nie powinien, musi mieć roczne obroty powyżej 100 mln zł. Ile po drugiej stronie jest tych punktów skupu, które mają obroty powyżej 100 mln zł? Zróbcie taką analizę i wtedy zobaczycie, jaki bubel prawny przygotowaliście, i jeszcze mówicie, że to jest dobre dla polskiej wsi, dla polskiego rolnika. Czy wiecie, dla kogo to jest dobre? To jest dobre dla tych korporacji międzynarodowych, z którymi zapowiedzieliście walkę, bo one tymi przepisami są uwiarygodnione. Jest uwiarygodnione, że to, co robią, robią zgodnie z prawem. Wystarczyło zmienić ustawę o UOKiK-u i dać temu UOKiK-owi trochę kompetencji, a wy napisaliście takie zdanie, że jeżeli UOKiK stwierdzi jakieś działanie, które jest niemoralne, to wtedy może rozpocząć działania. Co to znaczy ˝niemoralne działanie˝? Jakie postępowanie, w którym trzeba udowodnić niemoralne zachowanie podmiotów na rynku, zakończy się sukcesem w postaci prawidłowego wyroku sądowego? Przecież takiego przedsiębiorcę obroni student I roku prawa, bo to jest nieprecyzyjne. Nie możecie tego zrozumieć? Nie rozumiecie, bo o tym wielokrotnie mówiliśmy. Umowy kontraktacyjne. Czego oczekuje środowisko rolnicze w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej w kontekście tych wielkich międzynarodowych koncernów, korporacji? Oczekuje wzmocnienia swojej pozycji, bo ono jest za słabe, my jesteśmy jako rolnicy za słabi w stosunku do tego wielkiego odbiorcy. A więc oczekuje wzmocnienia. Dostrzegła to przecież Komisja Europejska, chociaż się od wielu rzeczy w tej Komisji Europejskiej, poza dopłatami, odżegnujecie. Ta Komisja Europejska w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308 nakazała państwom członkowskim wprowadzenie umów kontraktacyjnych po to, żeby wzmocnić rolnika. I co wy z tego zrobiliście? A to byłoby dobre, bo dałoby rolnikowi możliwość planowania produkcji, on miałby umowę wieloletnią, wiedziałby, kiedy, za ile, w jakich parametrach jakościowych produkt sprzeda i kiedy dostanie za to pieniądze. Ułożyłyby się tym samym relacje między rolnikiem a odbiorcą jego produktu i wzmocniłoby się rolę dostawcy tego surowca, czyli tego rolnika. A co wy z tego zrobiliście? Ano zrobiliście tak, że tych wielkich, którzy tak naprawdę tych rolników wykorzystują, zwolniliście de facto z podpisywania tych umów, bo je przerzuciliście na te drobne punkty skupu, czyli oni nadal mogą robić, co chcą, ustalać ceny na poziomie centralnym, a na rolnika nałożyliście taki obowiązek, że jak chce sprzedać skrzynkę jabłek na rynku hurtowym w Broniszach albo na Elizówce w Lublinie, to z tym odbiorcą skrzynki jabłek musi podpisać umowę kontraktacyjną. To jest wasza wizja wzmocnienia rolnika i to jest wasza wizja uregulowania spraw na linii odbiorca - dostawca produktu. To jest wizja, która powoduje, że korporacje międzynarodowe, wielkie koncerny przetwórcze działające także w Polsce mają rolnika zakutego w dyby na kilka lat. Do tego doprowadziliście i ta ustawa jest karygodnie niekorzystna, nie tylko jest ona obojętna z punktu widzenia prawa. Grupy producentów - o tym już mówiłem. Określiliście sektor jako patologiczny. Odwróciliście się od dobrych zmian, które były. Dzisiaj rolnicy coraz mniej sprzedają przez grupy producentów, coraz więcej sprzedają przez korporacje międzynarodowe, coraz bardziej są pod tym względem wykorzystywani. Niby-lekiem na to miała być wasza ustawa o spółdzielniach rolników, która miała jakimiś metodami zachęcać do tego, żeby rolnicy zrzeszali się w spółdzielnie. A co tam w tej ustawie jest? Nawet dalej nie zaczęto procedować jej w Sejmie. Nawet jej proces legislacyjny nie nastąpił, bo po prostu zobaczyliście, że tam nic nie ma i będzie to obśmiane, co zresztą zostało zrobione w pierwszym czytaniu. No bo samo powiedzenie: zrzeszajcie się w spółdzielnie, będzie wam lepiej, to trochę za mało. Dajcie preferencje podatkowe. Dajcie wsparcie z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich dla grup producentów owoców, tak jak kiedyś było, a to zabraliście. Dajcie to, wtedy będziecie widzieli, jak ten mechanizm działa, jak rolnicy potrafią się zorganizować. Trochę wiary w tych rolników, trochę pragmatyzmu, jeżeli chodzi o to, czego chcą rolnicy i czego oczekują, i logiki w postępowaniu, bo u rolników pragmatyzm akurat jest. I ten pragmatyzm bardzo wyraźnie widać też w kwestii, którą podnosimy w naszym wniosku - kwestii embarga rosyjskiego. Tak, nie wy wprowadziliście embargo rosyjskie, ono zostało wprowadzone w 2014 r. w wyniku konfliktu między Komisją Europejską a Rosją. (Poseł Robert Telus: Kto rządził wtedy?) (Poseł Krystyna Skowrońska: Poproszę o inteligentne pytanie.) Zachęcam pana posła do wejścia na stronę sejmową, tam jest napisane, kto wtedy rządził. A więc mamy embargo rosyjskie od 2014 r. i nie mamy tu zarzutów, że wy nie znieśliście tego embarga, bo to embargo wprowadził Putin, nie wy, nie my, nie Unia Europejska. Ale mamy problem taki, że wy nic nie mówicie o tym na arenie międzynarodowej, nie wiem, czy w wyniku tej fobii antyrosyjskiej, czy fobii antyniemieckiej, antyunijnej, żeby ktokolwiek zaczął zmieniać to niekorzystne dla polskiego rolnictwa i dla polskiej gospodarki embargo na inne formy oddziaływania na Rosję. Nie ma takiej woli z waszej strony, nawet się wstydzicie o tym mówić. Umiecie kreować tylko wrogów, umiecie kreować przeciwników, nie umiecie budować pozycji, nie umiecie stosować tego pragmatyzmu. Bo sprzedaje się tam, i to każdy rolnik wie, gdzie ktoś chce kupić. Sprzedaje się temu, kto płaci więcej - nie patrzy się na to, jaką ktoś ma flagę, jak się jego kraj nazywa - temu się sprzedaje, a kupuje się od tego, który sprzedaje najtaniej. To jest zasada. Jak tej zasady się nie będzie stosować, to się padnie, tak jak poprzedni ustrój padł. Wy próbujecie zakłamać rzeczywistość, zakłamać prawa ekonomiczne, mówiąc, że jest inaczej, że kupi się od tego, który sprzeda drożej, i to jest lepiej, a sprzeda się temu, kto kupi taniej, i to jest lepiej. Nie, trzeba sprzedawać tylko temu, kto kupuje więcej. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) I teraz jest dyskusja, czy rynek rosyjski ma dla nas znaczenie. Padają takie głosy, że PSL, Platforma, inni przesadzają, jeżeli chodzi o znaczenie rynku rosyjskiego. Przypomnę, że 1 mln t polskich jabłek wyjeżdżało przed 2014 r. na rynek rosyjski. I powiem więcej, żeby za dużo nie powiedzieć, proponuję, żeby któryś z posłów PiS-u wsiadł do tira z jabłkami, z mięsem, z innymi produktami rolnymi i wysłuchał, jakie słowa padną po otwarciu tego tira. Bo to może paść albo: Guten Tag - co wam przez gardło nie przechodzi - albo: Zdrastwujtie, co wam też przez gardło nie przechodzi. Tam trafiają polskie produkty i to są najwięksi odbiorcy, mimo że nie chce to do was dotrzeć. Pragmatyzm polskiego rolnika polega na tym, że sprzedaje temu, kto chce kupić, a nie polega na tym, że będzie sprzedawał do Kenii, do Zimbabwe, do Tanzanii, jak wczoraj powiedział na posiedzeniu komisji rolnictwa pan minister, bo ani tam nie ma logistyki, ani tam nie ma pieniędzy, ani tam nie ma chętnych do zakupu tego produktu w takich ilościach, w jakich kupują ci po wschodniej i po zachodniej stronie naszego kraju. (Oklaski) Czy jest głos polskiego ministra rolnictwa w kwestii podjęcia rozmów z Rosją na temat uregulowania handlu? Jest ten głos? Nie ma. A ja słyszałem głos polityków z innych krajów Unii Europejskiej. I to nie są jacyś łamistrajkowie, to nie są jacyś kolaboranci, tylko to są ludzie rozsądnie myślący. Bo premier Orbán, na którego się tak powołujecie, jak trzeba było kupić elementy do swojej elektrowni atomowej, to kupił gdzie? Nie we Francji, nie w Wielkiej Brytanii, nie w Stanach Zjednoczonych, tylko kupił w Rosji. Przemyślcie to. Przemyślcie to, bo nie zmienicie tak polskiego rolnictwa, żeby fundamentalnie zmienić kierunki eksportu z kierunków europejskich: wschodnich i zachodnich na kierunki, rynki daleko położone. Notabene, jeżeli chodzi o sprawy wysyłki na rynki daleko położone, to można by znowu rozpocząć debatę na ten temat, co w tej sprawie zrobiliście. Bo pan prezydent, owszem, kontynuował działania, które my prowadziliśmy - zjadł z chińskim prezydentem po jabłku. Polskie jabłka są w Chinach znane. Tylko pytanie, co dalej zrobiliście, aby pomóc polskim przedsiębiorcom na tym rynku zaistnieć. Po pierwsze, obłożyliście ich opłatami. Jeżeli chcą się scertyfikować na eksport do Chin, to muszą poddać się kontroli i za to zapłacić. I to już, po pierwsze, spowodowało, że wielkość eksportu jabłek na rynek chiński w porównaniu do eksportu na rynek rosyjski jest jak 1 mln t do 1 tys. t. I to są dane. To jest ta skuteczność. Teraz nie wiem, czy kolejny temat poruszyć, ale spróbuję. Jest to bardzo bolący dla was temat: GMO. Tutaj to już było więcej posłów, którzy biegali kilka lat temu z mównicy na salę i odwrotnie, oskarżając przede wszystkim tę stronę sali o to, że jakimiś swoimi ukrytymi czy nawet jawnymi działaniami wprowadza GMO do Polski. A przecież ustawa o paszach i możliwości stosowania soi genetycznie modyfikowanej była w tej kadencji przygotowana, przegłosowana i funkcjonuje. Czyli do 2019 r. możemy soję genetycznie modyfikowaną stosować. Czy ona jest GMO, czy nie? Jest. Obroniliście Polskę przed GMO? Nie. Ale, powiem więcej, nawet dobrze zrobiliście w tym przypadku. Bo gdybyście zablokowali dopływ soi genetycznie modyfikowanej, to do końca wywrócilibyście polskie rolnictwo, wywrócilibyście drobiarstwo, trzodę itd., itd. Ale dzisiaj też nie okłamujcie Polaków i nie mówcie, że pod waszymi rządami Polska jest wolna od GMO, bo nie jest. Kupując dzisiaj każdy produkt mięsny w Polsce, kupujemy produkty wytworzone na bazie soi genetycznie modyfikowanej, którą wy wprowadziliście, a nawet, powiedziałbym więcej, którą chcieliście wprowadzić do 2021 r. Pan minister sam sobie nie wierzy, a taki projekt przedstawił. Dopiero sejmowa większość zdecydowała, że to będzie 2019 r. i skracamy ten okres o 2 lata, żeby kontynuować program koalicji PO-PSL rozwoju białka krajowego i produkcji białka krajowego. Nawet w siebie nie wierzycie. Ale idźmy dalej. Przecież w Sejmie pojawiła się niedawno ustawa o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych - 22 marca 2017 r. I kto ją referował? Kto ją przedstawił? Pierwszy wojownik walczący z GMO - tylko czy nie pseudowojownik - minister Szyszko, który co prawda w art. 49... (Głos z sali: Dzisiaj się na drzewa przerzucił.) ...pisze: Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia się strefą wolną od upraw GMO, ale już w ust. 2 tego artykułu pisze się: Dopuszcza się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prowadzenie upraw GMO. Co prawda wymienia się później pewne obostrzenia, szczególnie przypisując rolę poszczególnym ministrom, tylko pytanie, czy to jest bardziej liberalny zapis od tego, który był do tej pory, czy nie. I pytanie: A gdzie jest nowelizacja ustawy o nasiennictwie, którą tak mocno krytykowaliście, że my wprowadzamy odmiany genetycznie modyfikowane do rejestru, a wy takich odmian, mówiliście, nie wprowadzicie? Gdzie jest ta ustawa? Gdzie ta walka z GMO? I znowu można zacytować nie ludzi z PSL-u, z Platformy, z Kukiza ani z Nowoczesnej, tylko tych, którzy przychodzą na posiedzenia komisji rolnictwa i mówią o zdradzie, którzy mówią, że byli w zielonym miasteczku, pomagali PiS-owi wygrać wybory, a teraz pytają się: Co wy dzisiaj robicie w sprawie GMO, co robicie w sprawie żywności bezpośredniej, gdzie jesteście? Oszukaliście nas - padają takie słowa. I tu będzie trochę kontrowersji. Sprawa, która jest równie fundamentalna dla polskiej wsi jak obrót ziemią, jak wzmocnienie pozycji rolnika, to sprawa wieku emerytalnego rolników. To was boli szczególnie, bo ten temat bardzo mocno podnosicie. Wczoraj na posiedzeniu komisji też o tym mówiliście, więc ustalmy fakty. Do 31 grudnia 2017 r. stan jest taki, że mężczyzna po spełnieniu określonych warunków, wcale nie wygórowanych, bo może gospodarstwo np. wydzierżawić swoim dzieciom, w wieku 60 lat przechodzi na emeryturę, a kobieta w wieku 55 lat. Tak jest czy nie jest tak? (Głos z sali: Tak jest czy nie?) Tak jest. Jeżeli spełnia warunki do 31 grudnia 2017 r., jeśli osiąga taki wiek, to nabywa prawa emerytalne. I teraz kto próbował coś w tej sprawie zrobić? Bo mówicie o tym, że w 2012 r. podnieśliśmy wiek emerytalny dla rolników do 67 lat, kobietom o 12 lat, mężczyznom o kolejne. Tam było napisane, była wymieniona ta data i było też powiedziane w ustaleniach, że będziemy analizowali rozwój rynku pracy i systemu emerytalnego w Polsce i jeżeli uznamy, że jest potrzeba przedłużenia tego okresu, to go przedłużamy na kolejny etap. I takie propozycje złożyliśmy. (Poseł Robert Telus: W ustawie?) Tak, w projekcie ustawy. (Poseł Jan Łopata: Prezydent to złożył.) Odrzuciliście to. Mało tego, powiem więcej, bo nas możecie nie popierać, ale wówczas jeszcze w 100% wasz prezydent, dzisiaj nie wiem w ilu procentach, wówczas jeszcze w 100%, też taki projekt złożył. (Poseł Zbigniew Dolata: Prezydent Rzeczypospolitej.) Tak, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda złożył taki projekt, dla którego trochę więcej szacunku, drodzy koledzy. (Oklaski) Projekt pana prezydenta z waszego ośrodka politycznego odrzuciliście. I jak to dzisiaj wygląda? Niby obniżyliście z 67 do 65 lat, ale tak naprawdę to podnieśliście z 60 do 65. Taka jest prawda. (Oklaski) Jeżeli to do was nie dociera, to zapytajcie tych rolników, którzy dzisiaj przychodzą do oddziałów terenowych KRUS-u i pytają się, czy mogą przejść na emeryturę. Część tych rolników dostaje odpowiedź: proszę przyjść za 5 lat. To jest wasze dzieło. Nasze dzieło to było ustalenie warunków na takim poziomie, jak było kiedyś. A gdybyście chcieli to zrobić, czyli nie podnosić wieku emerytalnego dla rolników, to trzeba było albo poprzeć nasz projekt, albo poprzeć projekt pana prezydenta Andrzeja Dudy, albo zgłosić własny projekt, podtrzymując te 55 i 60 lat. Co to oznacza dzisiaj dla wsi? To oznacza, a to już zaczyna funkcjonować, też przemianę pokoleniową na obszarach wiejskich. Zróbmy sobie taką symulację. Rolnik według waszych przepisów może przejść na emeryturę w wieku 65 lat. Tak czy nie? Tak. Do tego czasu, żeby żyć, musi na czymś zarabiać, musi iść do sklepu i za coś kupić produkty, więc musi prowadzić gospodarstwo i z tego tytułu osiągać dochody, czyli do 65. roku prowadzi gospodarstwo. I teraz przyjmujemy założenie: jeżeli ma dziecko, które urodziło się, kiedy on miał 25, normalny wiek, to przejmie ono gospodarstwo wtedy, kiedy będzie miało 40 lat, czyli ten w waszym rozumieniu młody rolnik wtedy przejmuje gospodarstwo. 40-letni, perspektywiczny młody rolnik przejmuje gospodarstwo, młody rolnik w rozumieniu PiS, bo w moim rozumieniu młody rolnik ma 20-25 lat. Ale idźmy dalej, zróbmy inną symulację. Jeśli dzięki programowi 500+ rolnikowi urodziło się dziecko, kiedy miał 20 lat, zdarzają się takie przypadki, to dziecko przejmie gospodarstwo wtedy, kiedy będzie miało 45 lat. I jaka perspektywa przed tym człowiekiem w wieku 45 lat? Tym sposobem co najmniej o 5 lat wyhamowaliście proces przeobrażeń i przejmowania gospodarstw na polskiej wsi. Przed tym też nie uciekniecie, nie zakrzyczycie tego hasłem, że ktoś podniósł wiek emerytalny, bo nie podniósł dla rolników do 67 lat. Co dzisiaj można zrobić, żeby tego uniknąć? Albo podzielić gospodarstwo, co jest nieefektywne, ale niech ten rolnik mimo programu 500+ podejmie te czynności prokreacyjne dopiero, kiedy ma 40-45 lat. Nie wiem, czy jest wtedy już taki bardzo chętny do tych czynności prokreacyjnych, ale niech podejmie wtedy, bo to jest wasza wizja. Dopiero wtedy jego następca będzie przejmował gospodarstwo w normalnym wieku. To jest ocena i efekt praktycznie podwyższenia przez was wieku emerytalnego i tego też nie zakrzyczycie. Idźmy dalej. 4 marca 2015 r. minister Jurgiel mówił tak: Obecna koalicja wspiera koncepcję neoliberalnego rozwoju, wspiera proces globalizacji, w wyniku czego państwo narodowe, jakim jest Polska, traci moc zarządzania. Przykładem są wypowiedzi, że minister nic nie może, że o wszystkim decyduje Bruksela. Mówiliście wtedy, pan minister Jurgiel mówił wtedy albo o ministrze Sawickim, albo o ministrze Kalembie. Jakie jest niebezpieczeństwo dla polskiego rolnictwa? I tu wymieniacie: presja na upowszechnienie GMO. Mówiłem, co w tej sprawie robicie albo czego nie robicie. To wy wprowadzacie GMO, a nie hamujecie GMO. (Oklaski) Systematyczne podporządkowanie rolnictwa interesom korporacji transnarodowych. Starałem się to udowodnić. Nakładacie na rolników obowiązki podpisywania umów kontraktacyjnych, a nie na tych wielkich, którzy rolników ogrywają. Wzrost konkurencyjności rolnictwa krajów pozaunijnych. O, ten wątek trzeba będzie rozwinąć. Wzrost konkurencyjności rolnictwa krajów pozaunijnych. Co robicie? W efekcie oceny ministra rolnictwa upowszechniacie GMO, podporządkowujecie się korporacjom, obniżacie konkurencyjność rolnictwa, wspieracie albo dajecie możliwość, żeby rolnictwo krajów pozaunijnych miało lepsze warunki konkurowania w Polsce, czytaj: CETA, czytaj: warunki dla Ukrainy. I dalej, jeżeli chodzi o ochronę rynku - październik 2013 r., debata na temat wotum nieufności wobec ministra Kalemby. Minister Jurgiel mówi tak: Nie ma zdecydowanej woli ze strony rządu do ochrony europejskiego, a tym samym i polskiego rynku przed napływem tanich produktów rolnych z krajów nieprzestrzegających europejskich norm bezpieczeństwa żywności i warunków jej wytwarzania. Zmiany idą w kierunku ograniczenia i zmniejszenia barier celnych. To był zarzut. No to czym jest dzisiaj wasza zgoda, milcząca zgoda ministra rolnictwa na umowę CETA? Bo tak naprawdę nie wiem, czy jesteście za, takie głosy w PiS-ie są, czy jesteście obojętni, takie głosy w PiS-ie są, czy jesteście przeciwko umowie CETA, bo takie głosy też w PiS-ie są. To jest umowa zła dla polskiego rolnictwa, a najgorsze jest to, że ona jest... będzie przyjęta, a już obowiązuje w części handlowej przy milczącej akceptacji ministra rolnictwa. (Poseł Dominik Tarczyński: A kto ją wynegocjował, w jakich latach?) (Głos z sali: Nie przerywać!) Warunki importu produktów rolnych z Ukrainy - to bardzo proste pytanie i bardzo prosta odpowiedź. (Poseł Piotr Kaleta: Trudne pytania, trudne sprawy.) Negocjowali to urzędnicy europejscy, a finał negocjacji to rok, kiedy już rządzicie. (Poseł Dominik Tarczyński: A kto tam siedział, krasnoludki?) Właśnie, że tam od was nikt nie siedział niestety, bo gdyby tam ktoś od was siedział... wy tam jeździcie sobie tylko na wycieczki... gdyby ktoś siedział... ale o tym jeszcze za chwilę powiem. Warunki dla Ukrainy. Czy to jest zagrożenie dla polskiego rolnictwa, czy nie? Przed wojną już mówiono, że jeżeli Ukraina miałaby dostateczną ilość kapitału, dostateczną ilość pieniędzy, to byłaby w stanie wyżywić pół Europy, a może i więcej. Co robicie w tej kwestii, żeby te złudnie dobre dla Ukrainy warunki zmienić, tak aby one były korzystne dla rolnictwa? Bo to, że Ukraina będzie mogła eksportować na obszar celny Unii Europejskiej produkty rolne, nie przełoży się na dochody przeciętnego Ukraińca. Wiecie, kto to skonsumuje? To skonsumują oligarchowie, tak naprawdę oni będą mieli wsparcie z tego tytułu, i skonsumują ci, którzy zainwestowali na Ukrainie - obcy kapitał, który ma już znakomitą część ziemi ukraińskiej w swoim władaniu. To ich tak naprawdę wspieramy i to ich tak naprawdę poparliście, bo przecież posłowie w Parlamencie Europejskim ze strony PiS-u nie przeciwstawili się temu. Nie przeciwstawili się temu i nie powiedzieli ˝nie˝. A więc wam to odpowiada. A jakie są już efekty tego? Zobaczmy, co się działo w tym roku na rynku owoców. W momencie kiedy na drzewach polskich sadowników zostały resztki owoców, kiedy ruszyli oni z tymi owocami na rynki hurtowe po to, żeby wprowadzić cokolwiek środków finansowych do swoich gospodarstw, okazało się, że w ramach kontyngentów wjechała czereśnia z Ukrainy, wjeżdża dzisiaj malina z Ukrainy. I powiem nawet więcej - organizacje rolnicze interweniowały wówczas u waszych służb, żeby sprawdzić, jaka jest jakość tego importu z Ukrainy, czy firma, która to importuje, nie jest firmą krzak, i czy wreszcie ten produkt pochodzi z Ukrainy, jakie ma właściwości. Żadna z instytucji, które wam podlegają, nie podjęła jakichkolwiek czynności. Nic. Cena spadła o 50% w tym czasie... (Poseł Marek Kwitek: Kłamiesz.) ...i nie został zahamowany import. Tak samo dzisiaj nie jest zahamowany import malin z Ukrainy. I dzisiaj w Polsce mamy 50% zbiorów z ubiegłego roku i ceny na poziomie 50% tych z ubiegłego roku. Dlaczego? Bo jest ogromny import z Ukrainy. Co ma do tego zapowiedź ministra sprzed kilku lat, który mówił, że trzeba to zmienić i że pewnie będzie to realizował? Krótko o rynku pracy. Sytuacja się zmieniła. W Polsce maleje stopa bezrobocia, i dobrze. Gospodarka się rozwija, i dobrze. Przecież nikt nie będzie na złość PiS-owi bankrutował i doprowadzał do upadku swojej firmy, każdy chce się rozwijać, jest zapotrzebowanie na siłę roboczą. Te efekty ekonomiczne, które w wielu dziedzinach osiągaliśmy, osiągnęliśmy dzięki taniej sile roboczej z Ukrainy. Dzięki temu mieliśmy przewagę rynkową w stosunku do naszych największych odbiorców. Tak było do momentu, w którym zaczęliście przy tym manipulować. Zaczęliście manipulować, wprowadzając niby dyrektywę sezonową, tak naprawdę obciążając rolników dodatkowymi obciążeniami od 1 stycznia 2018 r. - i administracyjnymi, i finansowymi. I zwróćcie na to uwagę, jakie już dzisiaj są stawki, jeżeli chodzi o zbiór owoców. Te stawki z 7-8 zł netto za godzinę wzrosły już do ponad 10 zł netto za godzinę. To jest już efekt tego, że obywatele Ukrainy w dowolnej liczbie nie mogą do Polski wjechać, ale też efekt tego, że wyjeżdżają do innych krajów Unii Europejskiej. Pani premier kilka tygodni temu w krótkim swoim wstępnym wystąpieniu oceniającym ministra Jurgiela podała trzy elementy na jego obronę. Dwa już zbiłem, czyli kwestię obrotu ziemią i wieku emerytalnego. Ale pani premier powiedziała też, że pan minister uregulował ceny na rynkach. I tu jednak jest fundamentalna dyskusja. Jak minister może regulować ceny na rynku? (Głos z sali: Ustabilizować.) Czy może on regulować ceny na rynku? No, kiedyś mógł regulować ceny - byliście w opozycji, minister w waszym rozumieniu mógł regulować ceny. Kiedy nastąpiła zmiana i jest pan minister Jurgiel, a od rynku jest pan minister Bogucki, to już słyszę, że nasze możliwości wpływu na rynek są znikome, nie my ustalamy ceny. I pewnie tak jest w dużej części. Ale za chwilę pan minister Jurgiel jednak mówi: Udało mi się ustabilizować ceny i podnieść ceny na rynku mleka i na rynku wieprzowiny. Jeżeli pan minister ma takie możliwości regulowania cen na rynku, to niech pan minister ureguluje ceny malin, niech pan minister ureguluje ceny czarnych porzeczek i wielu innych produktów. Jeżeli nie ma takich możliwości, niech powie wyraźnie, że ceny na rynku mleka to wynik eksportu z krajów Unii Europejskiej i pobudzenia popytu na mleko, a żywiec to sprawa eksportu na rynki azjatyckie z innych krajów unijnych - ponieważ działamy w formule wspólnego rynku, to i u nas te ceny wzrosły. I teraz: ustabilizować ceny czy uregulować? Uregulować, czyli mieć wpływ, ustabilizować, czyli zapewnić ich równy poziom. Powiedziałbym, że najważniejsze z punktu widzenia rolnika nie jest ustabilizowanie ani uregulowanie, tylko zapewnienie cen stabilnych, takich, które pozwolą rolnikowi osiągnąć zysk, osiągać dochód. Rolnik powinien osiągać dochód ze sprzedaży swoich produktów - nie tylko z dopłat obszarowych, ale i ze sprzedaży swoich produktów. Czy uregulowaliście, ustabilizowaliście, czy doprowadziliście do odpowiedniego poziomu te ceny i czy je podnieśliście? Kilka przykładów, żeby nie za dużo. W 2017 r. w maju mleko 1,3 zł, w lipcu 2014 r. już było 1,32 zł - średnia cena. To wasze dane ze strony ministerstwa rolnictwa. Żywiec wieprzowy, lipiec 2017 r. - 5,7, lipiec 2013 r. - 5,81 (dane ze stron ministerstwa rolnictwa), rzepak, lipiec 2017 r. - 1597, lipiec 2012 r. - 2051. Podobnie z pszenicą. Tak więc po prostu zbieg okoliczności doprowadził do tego, że pani premier usłyszała na swoje ucho od ministra Jurgiela, że to on uregulował ceny, a tak naprawdę to rynek spowodował, że te ceny się zmieniły. Szanowni państwo, polityka w Unii Europejskiej. Co wyszło z tego waszego hasła - usamodzielnienia się Polski w decyzjach organów unijnych? Co wyszło z tego wstawania z kolan? Jakie są tego efekty? Można mnożyć te przykłady. Ja podam tylko jeden, może dwa. W wyniku rosyjskiego embarga, w wyniku negocjacji, które przeprowadził minister Sawicki, Polska wynegocjowała 300 tys. t rocznie limitu na tzw. wycofywanie owoców dla ludności ubogiej po to, żeby poprawić sytuację na rynku dla tych, którzy ponieśli straty w wyniku rosyjskiego embarga. A ile wy z tego zapewniliście w kolejnych latach? W kolejnych latach zapewniliście 50 tys. t, na ten rok 70 tys. t. Gdzie jest ten silny głos Polski? Gdzie jest to partnerstwo? Gdzie jest to pokazanie naszej tożsamości na poziomie europejskim? Wy nie tylko nie wstaliście z tych kolan, ale jeszcze bardziej się położyliście. Głos Polski, jeżeli chodzi o przyszłość wspólnej polityki rolnej po 2020 r., jest niesłyszany. Niesłyszany, i to nie jest moja opinia, tylko to jest opinia tych, którzy są w Brukseli i Strasburgu. Minister rolnictwa Niemiec rozmawia z ministrem rolnictwa Francji, jaki będzie system po 2020 r., ale przy stole nie ma ministra Jurgiela. Minister Jurgiel jest przy stole być może z ministrem z Czech, ze Słowacji, z Węgier, z tych krajów, które tak naprawdę niewiele znaczą w procesie podejmowania decyzji, bo nie mają większości, mimo że są równie ważne. Polska jest bierna i nie odgrywa roli adekwatnej do potencjału polskiego rolnictwa. Dowód na to to kwoty, które zostały przyznane na pomoc dla tych, którzy są poszkodowani przez ASF. Przecież to jest 10 razy mniej niż to, czego oczekiwał pan minister, a dużo mniej niż to, czego oczekują polscy rolnicy. Polska jest izolowana, taka jest prawda, przecież widzimy to po różnych głosowaniach. Wy tam jeździcie. Ale co z tego przychodzi? Pani premier użyła takiego sformułowania, a ja znowu zacytuję rolnika. Już nie pamiętam, jaka to była debata. Bodajże to była debata w sprawie odwołania ministra Błaszczaka. Mówiła pani wtedy o zakładaniu marynarek unijnym dygnitarzom, że nam honor nie pozwala zakładać marynarek unijnym dygnitarzom, że to nie my jesteśmy od tego. Rolnik mówi dzisiaj tak: dziś rzeczywiście nasi negocjatorzy, przedstawiciele nie zakładają marynarek unijnym dygnitarzom, decydentom, bo rozbierają się w innej szatni i nie wieszają swoich marynarek na wieszakach tam, gdzie wieszają swoje marynarki przedstawiciele ważnych w Unii Europejskiej, podejmujących decyzje krajów, tylko wieszają na gwoździu gdzieś w szatni pobocznej. (Oklaski) Taka jest ocena. Taka jest ocena waszej skuteczności na poziomie europejskim i na to są dowody, które podawałem. Żeby za dużo nie mówić, jeszcze dwie rzeczy. Prawo wodne, opłata paliwowa i kilka innych rzeczy, o których mówiliśmy kilka tygodni temu. Mówiliśmy o zagrożeniach w związku z tym dla polskiego rolnika. I rzeczywiście pani premier zareagowała. Natomiast nie było głosu ministra rolnictwa w obronie polskich rolników. To jest bolesne, że pan minister nie tylko nie realizuje programu PiS-u, ale też nie realizuje programu, który byłby dobry dla polskich rolników. Jakie były jego oczekiwania? Jako jeden z argumentów dobrej polityki na obszarach wiejskich jest wymieniany mechanizm programu 500+. Zgoda, ten element oddziałuje, tylko po pierwsze, jest to program socjalny, a po drugie, to nie bohater dzisiejszego wydarzenia jest autorem tego programu, tylko bardziej minister Rafalska, o której odwołaniu akurat nie dyskutujemy, tylko o odwołaniu ministra Jurgiela. A minister Jurgiel po prostu podpiął się pod to. Kilka wskaźników, które również pokazują sytuację na polskiej wsi. Pan minister bardzo często mówi także o tym, że będziemy poprawiać czy poprawiamy - czy jesteśmy w tym skuteczni - warunki funkcjonowania polskiej wsi, mieszkańców polskiej wsi, i wymienia tu najczęściej trzy elementy: posterunki Policji, służbę zdrowia i usługi pocztowe. Otóż reforma posterunków Policji w waszym rozumieniu - i to się nieraz dzieje, rzeczywiście - polega na tym, że policjantów ze służby czynnej, wśród mieszkańców, w terenie przesuwacie do komisariatów. I tych posterunków, może komisariatów, jest trochę więcej, ale policjantów w terenie mniej. To jest takie przelewanie ze szklanki do szklanki i określanie, czy suma jest inna. Suma tego płynu jest taka sama. Jeżeli chodzi o służbę zdrowia na obszarach wiejskich, to jakie wy macie w tym zasługi? Co w tym zakresie robicie? Ile ośrodków zdrowia otworzyliście? Ja nie słyszałem. Ośrodki zdrowia w większości są samorządowe. (Poseł Anna Paluch: Otwieranie ośrodków to pan wie, że to gminy.) I ulubione przez pana ministra usługi pocztowe, podnoszone przez pana ministra usługi pocztowe. Nawet wczoraj pan minister w komisji rolnictwa powiedział, że prowadzicie intensywne działania w sprawie zwiększania liczby placówek pocztowych na obszarach wiejskich, żeby rolnik, mieszkaniec wsi był lepiej obsługiwany. Nie widzi pan minister, że dzisiaj po polskiej wsi śmigają samochody kurierów różnych firm, docierają na podwórko, do domu rolnika? Pomijamy to. Powiedzmy, że to poczta ma obsługiwać. A więc jakie są te liczby? I to niech pani premier też zapisze. W 2014 r. na obszarach wiejskich, na wsi, było 2801 placówek pocztowych, w 2014 r. A ile w 2016 r.? To już nie ta zła koalicja rządziła w 2016 r. 2638 placówek. Ubyły 163 placówki pocztowe. Nie wzrosła ich liczba, ubyło placówek pocztowych na obszarach wiejskich. A liczba skrzynek pocztowych na wsi? Ja przepraszam, że takimi rzeczami zajmuję państwu czas, ale chcę się odnieść do tego, czym się chwali pan minister. Ubyło 15% skrzynek pocztowych w okresie 2015-2016. Czy to jest poprawa sytuacji na terenach wiejskich, czy to jest pogorszenie sytuacji? I jeszcze kilka innych wskaźników, skoro na wsi już jest tak dobrze. Dane Krajowego Rejestru Długów, które mówią o zadłużeniu mieszkańców wsi. Nie mam tego na takiej kartce, żeby to państwu pokazać, więc wsłuchajcie się w liczby. W 2015 r. liczba dłużników na obszarach wiejskich, na wsi, to 356 tys. osób, podmiotów. 356 tys. w 2015 r. W 2017 r. - 412 tys. Wzrost o 16%. O 16% wzrosła liczba dłużników na obszarach wiejskich w wyniku tych wspaniałych działań - mówię tu ironicznie - podnoszących dochodowość rolników. A kwota zadłużenia? W 2015 r. - 2,9 mld zł, w 2017 r. - 6,1 mld zł. 100%, dokładnie 103% wzrostu zadłużenia, kwoty zadłużenia na obszarach wiejskich. I to wcale nie są kredyty zaciągane na działalność rolniczą, tylko to są przeważnie obciążenia z tytułu opłat za energię, za tego typu zjawiska, za tego typu dobra. No, ale teraz już całkiem na poważnie... (Głos z sali: Brawo!) Nie no, budowanie... Wskaźnik dobrobytu na wsi na podstawie liczby skrzynek pocztowych na wsi... (Wypowiedź poza mikrofonem) Niech pan się, panie pośle Czartoryski, trochę nauczy. (Głos z sali: Dobre, dobre.) (Poseł Dominik Tarczyński: Dwie godziny żartów.) Wskaźnik zasobności obszarów wiejskich, ludności wiejskiej na podstawie skrzynek pocztowych to jest wasz argument mówiący o tym, jaka jest sytuacja dochodowa na wsi. (Głos z sali: Ale to były mailowe.) Skrzynki mailowe były, tak. Natomiast teraz jeszcze inne wskaźniki, już poza tym zadłużeniem, do którego prowadzicie na obszarach wiejskich. Bardzo poważne rzeczy teraz. Minister Jurgiel na dożynkach powiedział parę dni temu, że Polska będzie w tym roku miała rekord, jeżeli chodzi o eksport produktów rolno-spożywczych, i wymienił kwotę 25 mld euro. Oby tak było, bo ten trend byśmy podtrzymali. I ja tego życzę sobie, polskim rolnikom, nawet życzę tego panu ministrowi. W 2015 r. ten eksport był na poziomie 23,9 mld, w 2016 r. - 24,3, czyli lekko wzrósł. Ale zobaczmy, co się stało z importem, to jest bardzo istotne, albo z bilansem handlowym, bo bilans handlowy, czyli przewaga sprzedaży nad importem, spadł z 7,8 mld euro w 2015 r. do 7 mld w 2016 r. To są również dane z państwa strony, ministerstwa rolnictwa, to nie jest według jakiegoś ekonomisty związanego z opozycją. To oznacza, że w 2016 r. o 800 mln euro więcej kupiliśmy, niż sprzedaliśmy. Co oznacza ta przemiana w długim okresie? To oznacza, że niestety są złe tendencje. Wzrost zadłużenia na obszarach wiejskich itd., o czym mówiłem wcześniej, pokazuje, i to są poważne wskaźniki ekonomiczne, że na wsi nie dzieje się tak, jak mówicie czy jak mówią rolnicy czytający z kartek przygotowanych przez waszych pracowników ośrodków doradztwa rolniczego, czy nawet jak mówią przedstawiciele niektórych organizacji rolniczych na posiedzeniach komisji rolnictwa, wchodząc ministrowi rolnictwa w słowo. Możemy mówić też o kłamstwach, które podnosiliście w okresie wyborczym, dotyczących tego, jakie kwoty zostały wygospodarowane na wsparcie rolnictwa w okresie poprzednim, czyli wtedy, kiedy wy negocjowaliście, w 2006 r., i w okresie, kiedy minister Kalemba, minister Sawicki negocjowali nową perspektywę finansową. Wiecie dobrze, że tę debatę przegrywacie. Tę debatę nie tylko przegraliście w Sejmie, nie tylko przegraliście w komisji rolnictwa, ale też przegraliście w sądzie. W tym swoim periodyku ˝polska ziemia˝ napisaliście, a później sąd podjął decyzję i wydał wyrok, że macie to wszystko odkręcić, i dokładnie sytuację odwróciliście. I nie tylko musieliście to odkręcić, sprostować, ale jeszcze wpłacić 10 tys. zł na fundację, po to żeby te wasze kłamstwa były obnażone. Możecie powiedzieć, że bilans dla was jest korzystny, bo dzięki temu, że kłamaliście, przejęliście władzę, tylko że za chwilę ci, których oszukaliście, będą wyciągali wnioski. (Głos z sali: Brawo!) Podsumowanie. Analiza działalności ministra rolnictwa pod względem dokonanych i proponowanych zmian jest negatywna, i to zarówno jeżeli chodzi o poziom krajowy, jak i jeżeli chodzi o forum Unii Europejskiej. Możecie to zakrzyczeć, i pewnie takie będą za chwilę wasze głosy, ale wskaźniki ekonomiczne to wyraźnie pokazują: pogłębiają się niekorzystne zjawiska w polskim rolnictwie. Pogłębiają się. Nie prostujecie ich, nie poprawiacie ich, one się pogłębiają. W podległych instytucjach - nepotyzm i indolencja. To, co zarzucaliście nam, wy robicie dzisiaj. Ja już nawet nie będę tego podnosił. Ten wniosek to oczywiście ocena ministra Krzysztofa Jurgiela, tak jak mówiłem na początku, nie jego osoby, samego Krzysztofa Jurgiela personalnie, ale jego działalności jako ministra rolnictwa. Nie będziemy oceniali jego charyzmy, predyspozycji do pełnienia tej funkcji, robimy to tylko na podstawie tego, co zrobił i co obiecywał. Wyraźnie widać, że minister nie realizuje własnego programu, a sam nie ma chęci zrezygnować. Widać, że nie ma chęci, dobrze się czuje na tym stanowisku, na którym jest. Nie chcę powiedzieć, że się upaja, bo to by było naganne z mojej strony, ale nieźle wygląda w jego ocenie jego ministrowanie. Minister nie realizuje programu rolnego PiS ani pani premier. Nie ma takiej siły, by go odwołać, bo tu nie siedzą ludzie, którzy w tej sprawie podejmują decyzje. Wreszcie minister prowadzi politykę szkodliwą i dla polskiej wsi, i dla polskich rolników, i dla polskiej gospodarki. Mówię to z całym przekonaniem. Minister realizuje program, który pozwolił zmanipulować polską wieś i spowodował, że państwo dzisiaj sprawujecie władzę w Polsce. A ponieważ wniosek, jak mówiłem na wstępie, jest wnioskiem w interesie polskiej wsi, jesteśmy do tego nie tylko upoważnieni, ale też zobowiązani. Na podstawie wszystkich tych argumentów w imieniu wnioskodawców składam do Wysokiej Izby wniosek o to, aby wyrazić nieufność wobec ministra rolnictwa i rozwoju wsi Krzysztofa Jurgiela. Liczba argumentów, które przytoczyłem, jest wystarczająca do tego, żeby taką decyzję podjąć. (Oklaski) (Głos z sali: Brak! Argumentów brak!) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Joachim Brudziński)