Mówca: Grzegorz Adam Woźniak
Data: 2017-05-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Dyrektorze! Mam zaszczyt w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość przedstawić stanowisko wobec projektu z druku nr 1500. Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw zgodnie z jego uzasadnieniem jest wprowadzenie do polskiego systemu prawnego możliwości wykonywania przez mieszkańców gminy, powiatu czy województwa inicjatywy uchwałodawczej. Tutaj od razu trzeba zaznaczyć, że przyznanie mieszkańcom danej jednostki samorządu inicjatywy uchwałodawczej jest obecnie możliwe, na co zresztą uwagę zwracają wnioskodawcy projektu. Wprowadzenie tego typu rozwiązań jest bowiem dopuszczalne na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów samorządowych ustaw ustrojowych w statucie gminy, powiatu czy też województwa. Możliwość zamieszczenia w statucie jednostki samorządu terytorialnego unormowań dotyczących inicjatywy ustawodawczej mieszkańców potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2013 r. Tu krótka sentencja tego wyroku: uprawnienie do przedkładania organom władzy projektów uchwał wiąże się niewątpliwie z ustaleniem trybu pracy rady, która to kwestia, jak wynika wprost z art. 22 ustawy o samorządzie gminnym, należy do materii statutowej. Uprawnienie zaś do przyznania inicjatywy uchwałodawczej grupie mieszkańców wiązać należy z podmiotowym aspektem definicji wspólnoty samorządowej zawartej w art. 1. Podnosi się tutaj, że wyposażenie obywateli w inicjatywę uchwałodawczą powinno być istotnym instrumentem aktywności obywatelskiej mieszkańców dającym możliwość większego uczestnictwa w działaniach na rzecz gminy. Nie podaje się przy tym w wątpliwość, że polski ustawodawca dopuszcza wyposażenie mieszkańców jednostki samorządu w możliwość zgłaszania projektów uchwał i poddawania ich pod głosowanie. Nie ma zatem potrzeby rozstrzygania omawianego zagadnienia w drodze ustawowej, ponieważ może to być uregulowane w statucie jednostki samorządu. Ponadto postanowienia statutu odnoszące się do inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców nierzadko mają mniej sformalizowany charakter, który muszą spełniać mieszkańcy zamierzający skorzystać z takiego uprawnienia w zakresie, w jakim przewiduje dodanie specjalnego rozdziału dotyczącego inicjatywy uchwałodawczej, a tym samym są korzystne dla zainteresowanych. Tutaj można podać przykład statutu województwa lubuskiego, który jedynie określa, kto może wystąpić z inicjatywą uchwałodawczą, warunki, jakie powinien spełniać projekt uchwały, oraz wymóg wskazania przez wnioskodawców swojego przedstawiciela. W efekcie mogłoby zatem dojść do sytuacji, jeżeli rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy weszłyby w życie, że sprawdzone, czytelne i proste przepisy statutowe zostałyby zastąpione przez ustawową, dużo bardziej rozbudowaną, mniej przyjazną procedurę. W projekcie ustawy brak jest bowiem przepisów przejściowych, które pozwalałyby na zastosowanie dotychczasowych przepisów statutowych do czasu uchwalenia nowych. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki) Reasumując, mając na względzie, że możliwe jest przyznanie mieszkańcom inicjatywy ustawodawczej w statucie, akcie prawa miejscowego, którego istotną cechą jest elastyczność pozwalająca na dostosowanie przepisów normujących tę materię do lokalnych warunków, przedłożony projekt oceniamy negatywnie. Na ręce pani marszałek składam wniosek o jego odrzucenie. (Poseł Piotr Zgorzelski: Ale nie ma pani marszałek, jest pan marszałek.) Składam więc na ręce pana marszałka. Dziękuję bardzo.