Mówca: Maciej Banaszak
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Główny Inspektorat Transportu Drogowego od lipca 2011 r. na trwałe wpisał się do historii funkcjonowania polskiej infrastruktury drogowej. To od tego momentu zaczęły działać dwa filary nowego systemu skierowanego wyłącznie na ratowanie budżetu państwa. Funkcjonowanie pierwszego filara, czyli systemu CANARD, to pasmo ciągłych porażek, biorąc pod uwagę niedziałające fotoradary, potencjalną niekonstytucyjność systemu, niską ściągalność mandatów czy nieporadność ITD w sądach. Nieudolność rządzących sama więc po części unicestwiła system, który w ocenie Ruchu Palikota nigdy nie powinien powstać. Drugi z filarów, czyli system viaTOLL, ma się za to doskonale i to na ten system oraz powiązane z nim patologie powinniśmy zwrócić szczególną uwagę. W tym bowiem przypadku to nie system, ale sami obywatele stali się ofiarami nieporadności oraz nieznajomości prawa rządzących, uwikłani w postępowania administracyjne z ITD, obarczeni ciężarem dowodu oraz obowiązkiem kwestionowania wezwań do zapłaty opiewających na tysiące złotych. W 2011 r. zaczęły obowiązywać przepisy ustawy o drogach publicznych, które niestety na zawsze zmieniły świadomość oraz poczucie bezpieczeństwa użytkowników polskich dróg. To właśnie te przepisy dały Głównemu Inspektoratowi Transportu Drogowego prawo do nakładania tak drakońskich kar, prawdopodobnie najwyższego myta w Unii Europejskiej, za brak opłaconego przejazdu autostradą. Co więcej, aby uprościć procedurę i ułatwić Skarbowi Państwa grabienie kierowców, wprowadzono tryb postępowania administracyjnego z klauzulą natychmiastowej wykonalności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Oznacza to, iż obecne decyzje nakładające na kierowców kary idące w setki tysięcy złotych są natychmiast egzekwowane. Do zwykłego Kowalskiego puka komornik, żądając natychmiastowej zapłaty tysięcy złotych za przejazd autostradą. Pan minister Nowak chwalił się niedawno oddaniem 300 km autostrad w 2011 r. Mówiliście: Polska w budowie. Dziś jednak okazuje się, że ta niewielka liczba kilometrów dróg stanowi dla niektórych śmiertelną pułapkę. Z powodu waszej chciwości objęliście tym systemem pojazdy i zespoły pojazdów powyżej 3,5 t. Postanowiliście złupić rodziny jadące z dziećmi na wakacje autem z przyczepą kempingową czy, o zgrozo, kamperem. System przestał więc obejmować tylko duże firmy, profesjonalnie, zarobkowo zajmujące się transportem drogowym, a dotknął zwykłych obywateli. Przypomnijmy, że system ten jest nieudolną próbą implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe. W pkt 1 preambuły tej dyrektywy czytamy, że jej wprowadzenie ma na celu usunięcie zakłóceń konkurencji między przedsiębiorstwami transportowymi. Między przedsiębiorstwami transportowymi, a nie między obywatelami podróżującymi nad morze, na grzyby, do rodziny czy na wakacje. Żeby tego wszystkiego było mało, Główny Inspektorat Transportu Drogowego stworzył idiotyczną - drodzy państwo, nie boję się użyć tego słowa, jest ono powszechne w ustach prawników oceniających ten system - interpretację, że te najwyższe kary w Europie za brak opłaty, rzędu od 1500 zł do 3 tys. zł, należy nakładać nie jednorazowo, ale za każdorazowy przejazd przez bramkę. Wasza chciwość, na Boga, nie zna granic. Przy takim stosowaniu prawa warto na przykład wskazać, iż stosując stawkę maksymalną z rozporządzenia o opłatach, biorąc pod uwagę potencjalny przejazd kierowcy najdłuższym odcinkiem autostrady w Polsce, autostradą A4, która liczy obecnie około 580 km, kierowca musiałby wnieść opłatę w wysokości około 286 zł. Gdyby nie miał na taką opłatę, to kierowca, stosując praktykę transportu drogowego oraz biorąc pod uwagę liczbę miejsc poboru opłat, zapłaci karę w wysokości 24 tys. zł. Panie Ministrze! Zrobił pan z kierowców dojne krowy, które mają płacić za wasze urzędnicze Bizancjum. Ta praktyka sprawia, iż kierowcy otrzymują obecnie decyzje administracyjne o nałożeniu kar pieniężnych, które idą w setki tysięcy złotych, z klauzulą natychmiastowej wykonalności. Nie bez powodu wspomniałem, iż autostrady stanowią powoli śmiertelną pułapkę. Dziennik ˝Rzeczpospolita˝ podał, że 25 maja bieżącego roku kierowca, który miał wam zapłacić karę w wysokości 120 tys. zł, popełnił samobójstwo. Wolał umrzeć niż zapłacić wam tak wysoki haracz. Do mnie osobiście napisał pan Tomasz Czaja. (Dzwonek) Pani marszałek, jeszcze jedna minuta. Panu Tomaszowi naliczono karę w wysokości 258 tys. zł za przejazdy do rodziny. Pan Tomasz napisał: Proszę o pomoc, bo chodzę ze sznurkiem w kieszeni. Taka kara jest niesprawiedliwa. Skonstruowany przez was system budzi sprzeciw nie tylko kierowców i posłów opozycji. Jego funkcjonowanie zostało również podważone przez decyzje sądów administracyjnych, które stwierdzały, iż prawo nie przewiduje wielokrotnego karania za jeden przejazd. Oceną konstytucyjności systemu, jeżeli chodzi o wniosek jednego z sądów, ma się zająć również Trybunał Konstytucyjny. Odpowiednią interwencję podjął także rzecznik praw obywatelskich, stwierdzając, że stan rzeczy uwzględniający jedynie fiskalny interes państwa wymaga pilnej zmiany, w szczególności poprzez dostosowanie wysokości grożących kar do realiów życia społecznego oraz wymogu proporcjonalności. Całością działań związanych z systemem viaToll jest również mocno zaniepokojona Naczelna Rada Adwokacka. Panie ministrze, czy stanowiska tych instytucji nie dały panu do myślenia? Wzywam do odrobiny refleksji. Dziękuję.