Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-06-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiejsza debata dotyczy bardzo wrażliwego obszaru polityki zdrowotnej i społecznej. Mówimy o przeciwdziałaniu narkomanii, leczeniu substytucyjnym, dostępie do terapii dla osób uzależnionych od opioidów, bezpieczeństwie pacjentów oraz odpowiedzialności państwa za to, aby system leczenia był skuteczny, dostępny i możliwie najmniej stygmatyzujący. Osoba uzależniona, która decyduje się na leczenie, nie powinna trafiać na mur. Nie powinna słyszeć, że w jej województwie nie ma już miejsca w programie. Nie powinna codziennie pokonywać wielu kilometrów tylko po to, żeby otrzymać lek. Nie powinna wypadać z terapii, dlatego że system jest zbyt sztywny, zbyt odległy albo zbyt trudny pod względem organizacyjnym. Leczenie substytucyjne ratuje życie: zmniejsza ryzyko przedawkowań, zakażeń, wykluczenia społecznego i powrotu do niebezpiecznych zachowań. Daje człowiekowi szansę na stabilizację, leczenie, pracę, relacje i odbudowę codziennego funkcjonowania. Dlatego kierunek projektu, który rozszerza możliwość leczenia substytucyjnego o ordynację lekarską produktów zawierających buprenorfinę, należy ocenić pozytywnie. To może być ważny krok szczególnie dla osób mieszkających poza dużymi miastami, tam gdzie dostęp do programów substytucyjnych bywa ograniczony albo iluzoryczny. Dostęp do leczenia nie może zależeć od kodu pocztowego. Jednocześnie w takim projekcie szczegóły mają ogromne znaczenie. Potrzebna jest równowaga między większą dostępnością leczenia a bezpieczeństwem pacjentów i kontrolą nad wydawaniem produktów leczniczych. Szczególnie ważna będzie praktyczna organizacja wydawania leków. Pacjent musi wiedzieć, gdzie otrzyma lek, na jak długo, jak często będzie musiał zgłaszać się do lekarza i czy system będzie dostosowany do realnie dostępnych opakowań produktów leczniczych. Jeżeli lek w tabletkach jest dostępny w najmniejszym opakowaniu po 30 sztuk, a leki transdermalne pakowane są po 5 sztuk, to nie jest to drobny szczegół techniczny. To kwestia bezpieczeństwa terapii, kontroli wydawania leków i codziennego funkcjonowania pacjenta. Ważne są także przepisy dotyczące Centralnego Wykazu Osób Objętych Leczeniem Substytucyjnym. Taki wykaz może być potrzebny dla bezpieczeństwa leczenia, ale dane dotyczące uzależnienia należą do najbardziej wrażliwych informacji o człowieku. Ich ujawnienie może prowadzić do stygmatyzacji, problemów zawodowych, rodzinnych i społecznych. Dlatego system musi być bezpieczny, ograniczony do niezbędnych danych i oparty na zaufaniu pacjenta. Projekt dotyka także innych obszarów, w tym uprawnień służb i podmiotów publicznych, działania laboratoriów oraz regulacji dotyczących konopi włóknistych i produktów przeznaczonych do palenia lub wdychania bez spalania. W tych sprawach również potrzebna jest precyzja. Państwo powinno chronić zdrowie publiczne, ale nie powinno tworzyć chaosu interpretacyjnego ani przypadkowo uderzać w legalną działalność rolniczą, przemysłową czy przetwórczą. Najważniejsze w tej debacie powinno pozostać jedno: człowiek. Pacjent, który potrzebuje leczenia. Rodzina, która chce, żeby bliska osoba przeżyła i wróciła do zdrowia. Lekarz, który potrzebuje jasnych zasad. Farmaceuta, który musi wiedzieć, jak bezpiecznie wydać lek. I społeczeństwo, które ma prawo oczekiwać skutecznej ochrony zdrowia publicznego. Kierunek zwiększania dostępności leczenia substytucyjnego należy ocenić pozytywnie. Skuteczność tych zmian będzie jednak zależała od praktyki: od dostępności lekarzy, finansowania, organizacji wydawania leków, ochrony danych i tego, czy pacjent będzie traktowany jak osoba wymagająca pomocy, a nie jak problem administracyjny.