Mówca: - Członek Rady Ministrów ds. Europejskich Konrad Szymański
Data: 2020-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Było tu poruszonych wiele tematów, na tyle przekrojowych, że chciałbym udzielić zbiorczej odpowiedzi. Po pierwsze, problem cięć. To jest problem realny, ponieważ faktycznie, kiedy pierwszy raz zaprezentowano 2 lata temu projekt wieloletnich ram finansowych, wszyscy w Unii Europejskiej ze zdumieniem zauważyli, że to pierwszy raz, kiedy nawet Komisja Europejska nie chce bronić ambitnego, dużego, właściwie sformułowanego budżetu pod kątem skali. Ale wiedzieliśmy, że to nie jest koniec problemów, ponieważ jak się okazuje, sytuacja wewnętrzna w Unii Europejskiej zmienia się w taki sposób, że mamy do czynienia z rosnącą liczbą państw, które co prawda od święta i w dzień powszedni chętnie deklamują proeuropejskie deklaracje, ale kiedy przychodzi do tego, aby sformułować wspólną finansową odpowiedź, to patrzą w sufit. Czasami jest gorzej, czasami patrzą nie tylko w sufit, ale także aktywnie atakują nawet tak skromne propozycje budżetu jak te, które były przedstawione przez Komisję Europejską. Polski nie było w tym gronie. Polska, podobnie jak większość państw członkowskich Unii Europejskiej, również podobnie jak Parlament Europejski, co może zdziwić, ręka w rękę przez te 2 lata zabiegała o to, żeby budżet był odpowiednio duży. Kiedy pojawił się problem ekonomiczny, w szczególności jako konsekwencja pandemii, powiedzieliśmy to jeszcze mocniej. Kiedy widzieliśmy, że istnieje próba, istnieje plan, aby ten epokowy problem, dramatyczny problem konsekwencji ekonomicznych pandemii rozwiązać za pomocą działań udawanych, powiedzieliśmy to głośno, na tyle głośno, że niektórych, nawet w tej Izbie, to zabolało. Powiedzieliśmy głośno, że problem pandemii musi spotkać się z odpowiedzią adekwatną nie tylko pod kątem skali, która dzisiaj, także z uwagi na asertywną postawę takich stolic jak Warszawa, Paryż, Rzym, faktycznie osiągnęła poziom, który cieszy się polskim poparciem, ale również pod kątem wewnętrznej architektury tej odpowiedzi. Ta architektura w naszym przekonaniu powinna być zdecydowanie oparta na grantach. Myślę, że w tej Izbie nie ma nikogo, kto podważyłby sens takiej działalności, a nie tej opartej tylko i wyłącznie na montażach finansowych, jak to było w kwietniu, kiedy również usłyszeliśmy o olbrzymich sumach. Do dziś nie są one ubrane w kostium regulacji i decyzji, ale wszystkie sprowadzają się tylko i wyłącznie do montaży finansowych. To nie są nowe pieniądze w grze. Dzięki postawie także takich państw jak Polska dzisiaj nie tyle możemy, ile musimy rozpatrywać problem wieloletnich ram finansowych, od początku zaprezentowany błędnie, razem z europejskim instrumentem odbudowy, który radykalnie poprawił naszą sytuację indywidualną, ale również poprawił odpowiedź Unii Europejskiej na egzystencjalne problemy, z jakimi zmierza się nie tylko Unia Europejska, ale Europa, nasze państwa członkowskie. To spotkało się ze znaną, jak sadzę, państwu reakcją, czyli dalej utrzymującym się naciskiem na cięcia, pomimo katastrofalnych ekonomicznych konsekwencji pandemii. Robią to, jak mówiłem, te same państwa, które na co dzień nie tylko wymachują europejską flagą, ale są skłonne do tego, żeby innych rozliczać z europejskości, także Warszawę. Mamy dość bujne doświadczenia w tym zakresie z ostatnich 4 lata. Krótko mówiąc, jeśli państwo szukają odpowiedzi, dlaczego budżet nie jest tak duży, jakby mógł być, to proszę zwrócić uwagę na kilka innych stolic, nie na Warszawę, nie na polski rząd, ponieważ my w tej sprawie występowaliśmy po właściwej stronie zarówno racji ekonomicznych, jak również racji politycznych. Na koniec, kiedy byliśmy blisko porozumienia, musieliśmy skupić się już nie tylko na rozwiązaniu ogólnym, ale przede wszystkim bronić własnych interesów. Ten wskaźnik, który był tutaj przywołany, wskaźnik dotyczący cięć, mówi wszystko. Cięcia niestety, powtarzam: nigdy tego nie popieraliśmy, dotknęły 22% części grantowej Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy. Te cięcia w przypadku Polski wyniosły tylko 3% i to jest miarą sukcesu, jedną z wielu miar sukcesu negocjacji. Bo to już nie była kwestia oferty, życzliwości, europejskiej solidarności, to była kwestia ostrego zderzenia racji politycznych i racji gospodarczych na forum Rady Europejskiej. Myślę, że to należy zapamiętać, że w tym negatywnym trendzie, który generowany jest w innych stolicach, nie w Warszawie, utrzymaliśmy obronę polskich interesów i polskiego udziału w tej konstrukcji. Nie sposób oceniać tych dwóch instrumentów osobno, byłoby to całkowicie dziwaczne. Ten instrument odbudowy, podobnie jak wieloletnie ramy finansowe, oparty jest na jednej decyzji, decyzji również tej Izby. Chodzi o decyzję o zasobach własnych Unii Europejskiej. To jest jedyne źródło, które mamy, na którym opiera się i budżet, i instrument odbudowy. Więc nie tylko ze względów politycznych, choć te też są ważne, ponieważ równolegle pracowaliśmy nad dwoma instrumentami, lecz także ze względów czysto formalnych, zasadniczych musimy rozpatrywać razem, w którym kierunku idą te pieniądze. (Dzwonek) Było tu poruszone... Mam ograniczony czas?