Mówca: Czesław Hoc (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-12-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 1 lipca 2011 r. (poprzednia ustawa o tym tytule z dnia 13 września 1996 r.) została przyjęta głosami PO, PSL, SLD i PJN (głosowanie w Sejmie w dniu 13 maja 2011 r.) i weszła w życie w dniu l stycznia 2012 r. Do 1 stycznia 2013 r. gminy mają uchwalić lokalne regulaminy utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, wyznaczyć stawki opłat i szczegółowe zasady ich ponoszenia. Stawka ww. opłaty będzie zależała od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość lub ilości zużytej wody w danej nieruchomości, lub powierzchni lokalu mieszkalnego lub będzie ustalona stawka opłaty (ryczałt). Obowiązywać ma jedna opłata w gminie! Natomiast do 1 lipca 2013 r. gminy przejmą odpowiedzialność za odpady, wyłonią firmę przewożącą odpady w przetargach i ustalą stawki opłat dla mieszkańców za odbiór odpadów i ich zagospodarowanie. Osoby, które zaczną segregować śmieci, mają płacić mniej! Prawo i Sprawiedliwość uwarunkowało swoje poparcie tej ustawy przyjęciem 17 poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu. Większość koalicyjna je odrzuciła! Wobec wagi problemu i konieczności dostosowania do standardów europejskich gospodarki odpadami, z jednej strony, z drugiej zaś, nieprzyjęcia naszych poprawek - Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość w głosowaniu wstrzymał się! Wysoki Sejmie! Powszechnie wiadomo, że w hierarchii gospodarowania odpadami obowiązuje zasada ˝hierarchia 5 kroków˝: 1) ograniczaj (redukuj); 2) wykorzystuj ponownie; 3) poddawaj recyklingowi; 4) odzyskuj; 5) utylizuj. Zawsze w tej hierarchii zapobieganie powstawaniu odpadów powinno mieć najwyższe znaczenie, a składowanie najniższe! W skrócie zasada ˝3 R˝: reduce - unikanie odpadów; reuse - wielokrotne wykorzystanie (obrót wtórny); recycle - ponowne przetwarzanie surowców. Ustawa miała mieć wiele logicznych i perspektywicznych celów, m.in.: upowszechnić sortowanie śmieci, koniec z nielegalnymi wysypiskami w lasach, ˝drugie życie po życiu˝ odpadów - odzysk i ponowne ich wykorzystanie, tworzenie kompleksowej infrastruktury i skuteczniejsze ubieganie się o pieniądze unijne na tworzenie instalacji do zagospodarowania odpadów. Tymczasem w sytuacji, gdy poprawki PiS nie zostały przyjęte, ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminie zamiast rewolucji gospodarowania odpadami wprowadza rewolucyjne zubożenie obywateli! Co więcej, przeprowadzona jest w perfidny sposób, obarcza samych obywateli poprzez wybranie tego czy innego wariantu stawki opłaty. Jeszcze nie tak dawno premier Tusk mówił, że osobiście wyrzuci każdego z rządu, kto choć tylko pomyśli o podwyżce podatków! Tymczasem podwyżka podatku VAT, wydłużenie wieku emerytalnego, podwyżka składki rentowej i in., a tylko np. w mieście Koszalinie: wzrost czynszu za mieszkania komunalne i socjalne, wzrost cen biletów komunikacji miejskiej, wzrost nośników energii, wzrost cen wody i ścieków, wzrost ceny za przedszkola itd. wskazują, że premier Tusk jest nie tylko niepoważny w tym, co mówi, ale jest jeszcze w tym niewiarygodny. Tymczasem, w mojej ocenie, ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminie to bubel prawny i ewidentny zamach na kieszeń obywatela. Co więcej, to zrzucenie poważnego problemu na gminy, bez żadnego wsparcia finansowego. l. Wybór stawki opłaty lokalnej będącej daniną publiczną spośród czterech opcji to wybór pomiędzy zapaleniem płuc lub gruźlicą, lub odmą płuc, lub rakiem płuc. To nie jest wybór pomiędzy chorobą a zdrowiem. To zawsze wybór choroby! Albowiem istotą tego zapisu ustawy jest zawsze 100-200-procentowa podwyżka opłat! Dla niektórych może się to zakończyć faktycznie poważną chorobą, np. w przypadku ubogiej rodziny wielodzietnej wybór stawki od ilości osób lub od zużycia wody spowoduje dramatyczny wzrost kosztów życia. W opcji opłaty za zużycie wody rząd postarał się nawet, by nikomu nie przyszło na myśl np. budowanie studni (np. w przypadkach domków jednorodzinnych lub na wsi), bo w takich przypadkach obowiązkowo wprowadza podłączenie do kolektora odprowadzania ścieków (cena bardzo wysoka), a gdyby komuś przyszedł pomysł np. zbierania deszczówki, już za chwilę wprowadzi podatek od deszczówki. 2. Zarzuty niekonstytucyjności w aspekcie: procesu normowania pojęcia daniny publicznej (w tym - opłaty lokalnej), sposobu obliczania stawki opłaty i nieustanowienia granic jej wysokości, samego też pojęcia zamieszkania, a nade wszystko obowiązku gminy przeprowadzenia przetargu dla wyłonienia firmy obsługującej wywóz śmieci. Odnośnie do tego ostatniego zarzutu KP Prawo i Sprawiedliwość we wrześniu 2012 r. złożyło do laski marszałkowskiej projekt nowelizacji tejże ustawy, który przewiduje zachowanie uprawnień do udzielania zleceń na odbiór odpadów wyłącznie dla komunalnych zakładów budżetowych i jednoosobowych spółek komunalnych. Co więcej, z chwilą zmiany organizacyjno-prawnej, np. prywatyzacji spółki, w trakcie zlecenia gmina ma obowiązek wypowiedzenia jej umowy. Natomiast wiele miast w Polsce i organizacji samorządowych złożyło wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w kwestii właśnie obowiązku ogłaszania przetargów na wywóz odpadów, nawet gdy gmina ma własną zajmującą się tym spółkę, np.: Inowrocław, Katowice, Gdańsk, Szczecinek, Police, Zielona Góra, Bolesławiec, Chodzież, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, Warmiński Związek Gmin, Strzelce Opolskie, Zrzeszenie Prezydentów, Burmistrzów i Wójtów Województwa Lubuskiego oraz Związek Bieszczadzkich Gmin Pogranicza. Argumentacja jest prosta. Skoro odbiór odpadów jest zadaniem własnym gminy, toteż gmina ma prawo do zlecenia jej swojej spółce komunalnej. Wysoki Sejmie! Zatem ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach nie porządkuje i nie wprowadza standardów europejskich w gospodarowaniu odpadami. Co więcej, wprowadza drastyczne podwyżki dla obywateli, daje możliwość likwidacji spółek miejskich zajmujących się czystością w gminach oraz zrzuca poważny problem na barki samorządów bez żadnego wsparcia finansowego ze strony państwa. Nadal najczęściej zagraniczny inwestor, producent (vide - sklepy wielkopowierzchniowe) będzie utylizował w naszym kraju za darmo swoje opakowania z jednej strony, z drugiej zaś brak segregacji lub pozorna segregacja, brak odzysku surowców z odpadów (bez punktów skupu makulatury, punktów zwrotu opakowań szklanych, plastikowych itp.) i forsowanie tzw. edukacji ekologicznej w kwestii śmieci ograniczonej tylko do wyboru jednej z czterech opcji stawki opłaty skłania do sprzeciwu wobec tego rodzaju praktyk rządu. W chwili obecnej jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest postulat - zgłaszany wcześniej w poprawce Prawa i Sprawiedliwości - wydłużenia okresu przejściowego w celu pilnego opracowania i konkretnego wdrożenia faktycznej hierarchii gospodarowania odpadami, usunięcia ww. zastrzeżeń niekonstytucyjności, ewentualnej próby ustalenia jednolitej stawki opłaty (np. algorytm) czy też ustalenia opłaty od produkcji, podatek od towarów i konsumpcji.