Mówca: Krzysztof Szulowski
Data: 2018-12-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W niedzielę, 16 grudnia 2018 r., odbyły się w Puławach uroczystości związane z odsłonięciem pomnika upamiętniającego rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Ich organizatorem była Komisja Międzyzakładowa NSZZ ˝Solidarność˝ w Grupie Azoty Puławy SA. Obchody rozpoczęła msza św. w parafii pw. św. Brata Alberta Chmielowskiego, której przewodniczył abp Stanisław Budzik, metropolita lubelski. Podczas homilii powiedział m.in.: Kościół w Polsce zachęca w roku liturgicznym, który rozpoczął się w pierwszą niedzielę adwentu, do tego, byśmy w mocy Bożego Ducha czuli się posłani do pełnienia zadań w ojczyźnie i Kościele. Mamy tak jak św. Jan Chrzciciel przygotowywać drogi Chrystusowi do ludzkich serc, prostować kręte ścieżki, wypełniać doliny, równać pagórki, nie powiększać podziałów, jakie są, ale je zasypywać, aby wszyscy ludzie ujrzeli zbawienie Boże. Bezpośrednio po mszy św. uczestnicy uroczystości udali się pod pomnik, który znajduje się przy Grupie Azoty Puławy, gdzie odbyła się druga część obchodów. Monument ma ponad 6 m wysokości. Składa się z krzyża, ścianki z napisem ˝Solidarność˝ oraz orła w koronie. Symbolika krzyża na tym pomniku jest nieprzypadkowa, jako że krzyże towarzyszyły pracownikom puławskich zakładów od dekad. Pierwszy krzyż zawisł na bramie głównej zakładu 17 grudnia 1981 r. w rocznicę grudniowej masakry na Wybrzeżu w 1970 r. Krzyż wisiał na bramie prawie 2 tygodnie. Pracownicy składali pod nim kwiaty, palili znicze i modlili się. 30 grudnia został zdjęty pod naciskiem ówczesnych władz i przeniesiony do kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Puławach. W następnych latach krzyż ten był noszony przez członków ˝Solidarności˝ podczas uroczystości kościelnych. Wiosną 1990 r., czyli już w całkiem nowych czasach, w ówczesnym zakładzie mechanicznym zakładów wykonano nowy, stalowy krzyż. Ustawiono go na rozjeździe dróg prowadzących do bramy nr 1 i bramy nr 2. Krzyż ten był wyrazem dziękczynienia za zwycięstwo ˝Solidarności˝ i jednocześnie pomnikiem historycznego czynu pracowników, pomnikiem ofiar okresu solidarnościowego zrywu z początku lat 80. Krzyż został poświęcony 2 czerwca 1990 r. przez bp. lubelskiego Bolesława Pylaka. Drugą część uroczystości rozpoczęto od odśpiewania hymnu narodowego. Z przemówień zgromadzeni mogli dowiedzieć się o historii strajku, który odbywał się w puławskich zakładach. W zakładach azotowych ogłoszono go 14 grudnia 1981 r. Wyłoniono wówczas komitet strajkowy, którego przewodniczącym został Zygmunt Woźny. Według oceny Służby Bezpieczeństwa strajkowało ok. 3 tys. osób. Był to najdłuższy strajk zakładowy na Lubelszczyźnie po wprowadzeniu stanu wojennego. W szóstym dniu strajku, tj. 19 grudnia 1981 r., zakłady azotowe zostały spacyfikowane przez ok. 500-osobowy oddział złożony z żołnierzy, milicjantów i ORMO. Po okolicznościowych przemówieniach abp Stanisław Budzik pobłogosławił pomnik. Podczas tej podniosłej uroczystości aktywny uczestnik wydarzeń z 1981 r. Jan Okoń, który był więziony za udział w strajku, przekazał na ręce przewodniczącego Komisji Międzyzakładowej NSZZ ˝Solidarność˝ w Grupie Azoty Puławy SA Piotra Śliwy krzyż, który towarzyszył strajkującym, a potem był przechowywany w jego domu. W uroczystości odsłonięcia pomnika udział wzięli uczestnicy strajku, duchowni z ks. abp. Stanisławem Budzikiem, parlamentarzyści lubelscy: Gabriela Masłowska, Krzysztof Szulowski, Włodzimierz Karpiński, Jakub Kulesza, senator Stanisław Gogacz, wojewoda lubelski Przemysław Czarnek, władze samorządowe, reprezentanci władz ˝Solidarności˝ i mieszkańcy Puław. Z okazji odsłonięcia pomnika upamiętniającego strajk w Zakładach Azotowych w Puławach wszystkim bohaterom ˝Solidarności˝ ziemi puławskiej, wielu już nieżyjącym, składam wyrazy najwyższego szacunku i uznania. Dziękuję wszystkim tym, którzy przyczynili się do powstania pomnika. Dziękują bardzo. (Oklaski)