Mówca: Włodzimierz Bernacki
Data: 2016-12-01 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Otóż jeśli chodzi o pytania, które pojawiły się w wystąpieniach klubowych, oraz te pytania, które pojawiły się już w ostatniej części, bardzo często pojawiało się wskazanie na to, że wyróżnia się, dzieli się, dokonuje się podziału na uczelnie lepsze i gorsze, wskazania na uczelnie prowincjonalne i uczelnie centralne. W mojej opinii ten podział rzeczywiście ma tak naprawdę bardzo duże i wartościujące znaczenie, jednak z punktu widzenia funkcjonowania czy z punktu widzenia rozwoju nauki, szkolnictwa wyższego, jeśli spojrzymy na mapę Polski, to z pewną łatwością dostrzeżemy uczelnie lepsze, i tutaj będziemy mieli na myśli te, które dysponują, posiadają silną kadrę naukową. Mówiąc o silnej kadrze naukowej, mam na myśli kadrę, która nie tylko ma wiele publikacji, bo tutaj też można by poczynić taką uwagę, że w dotychczasowych rankingach te publikacje odgrywały bardzo istotną i ważną rolę. Doszliśmy w pewnym momencie nawet do takiego absurdu, że język polski był mniej naukowy niż języki obce. Więc silna kadra, uczelnie z bardzo silną kadrą naukową publikującą, ale również bardzo silne ośrodki, które uzyskując odpowiednie fundusze, mają możliwość prowadzenia bardzo bogatych i różnorodnych badań naukowych. Z drugiej strony będziemy mieli uczelnie, które posiadają kadrę naukową niejako, przepraszam za określenie, z zaciągu. To jest kadra naukowa, dla której pierwszym miejscem zatrudnienia, tym miejscem, gdzie lokowane są publikacje naukowe, są te uczelnie znaczące, natomiast w tych niejako drugich uczelniach, tych, które znajdują się najczęściej w przestrzeni otaczającej te wielkie ośrodki uniwersyteckie lub znajdujące się w przestrzeni, którą nazywamy prowincją, ale w pozytywnym tego słowa znaczeniu, ci ludzie prowadzą przede wszystkim działalność dydaktyczną. I to jest ten problem, który jest właściwy dla polskiego szkolnictwa wyższego, że w sposób, powiedziałbym, i też za sprawą konsultacji czy pomimo konsultacji przy wcześniejszych aktach prawnych regulujących funkcjonowanie szkolnictwa wyższego, doprowadzono do sytuacji, w której tak naprawdę doszło do rozdzielenia dwóch warstw: tej warstwy naukowej od warstwy, którą można określić jako warstwę dydaktyczną. Efekt tego jest fatalny, bo do dzisiaj, i dzisiaj, i pewnie jeszcze przez wiele lat będziemy odczuwać skutki tego rozszczepienia, tego dualizmu. Warto zadać sobie pytanie, czy w tej sytuacji powinniśmy promować te miejsca i te ważne ośrodki naukowe, które, prowadząc też dydaktykę, dają szansę młodym ludziom na to, aby mieli oni kontakt naprawdę z mistrzami, naprawdę z profesurą najwyższego światowego poziomu, i tam kierować środki, aby jeszcze bardziej je wzbogacić, czy też powinniśmy ten finansowy kocyk, który - jak dwukrotnie zaznaczyłem w komisji - jest za mały, próbować podzielić na takie malutkie kawałeczki, aby każdy otrzymał po równo. (Poseł Joanna Schmidt: Ale są też prywatne lepsze od publicznych. Panie pośle, co pan opowiada.) Otóż ta ustawa odnosi się - i to w perspektywie roku 2017 - do części 38. budżetu państwa: Szkolnictwo wyższe, rozdziału 80311, gdzie na zadania projakościowe przeznaczono 251 732 tys. zł. Z informacji, które przekazało ministerstwo, wynika, że poprzez przyjęcie tej ustawy, tej nowelizacji uruchomimy środki finansowe na poziomie 79 mln zł właśnie na to wsparcie projakościowe. Wydaje się - w mojej opinii - że dzięki temu te środki, jeszcze raz to powtarzam, będą mogły wejść w tę przestrzeń szkolnictwa wyższego. Kwestia następna, która się pojawiała, i to właściwie w wystąpieniach klubowych państwa posłów, to ten podział na prywatne i, jak to wskazywano, państwowe. Otóż pragnę państwu powiedzieć, że ten podział jest de facto i właściwie de iure nad podziałem na szkoły, które są szkołami publicznymi i szkołami niepublicznymi. Jaka jest różnica, nie chcę wchodzić tutaj w szczegóły. W mojej opinii nigdy nie mówiłem, że szkoły prywatne są szkołami gorszymi. Nikt z nas, z ludzi, którzy cokolwiek mają do czynienia ze szkolnictwem wyższym, nikt z nas nie mówi, że szkoły niepubliczne czy, jak tutaj mówiono, prywatne, są gorsze i są niedobre, że prywatne to złe, a publiczne, państwowe to dobre. Nie, ten podział jest podziałem niewłaściwym. Znów jest to podział wartościujący. W mojej opinii takich szkół niepublicznych można wskazać bardzo wiele, które rzeczywiście są szkołami prowadzącymi działalność dydaktyczną na bardzo wysokim poziomie. Tylko wracamy znów do punktu wyjścia, przynajmniej dla mnie punktu wyjścia, czyli tego, czy dana szkoła jest jednocześnie tym miejscem, gdzie prowadzi się działalność naukową. Jeśli szkoła prowadzi działalność naukową, pozyskuje środki na działalność naukową, jeśli ma sukcesy w tej przestrzeni naukowej, to rzeczywiście jest to szkoła, która zasługuje na miano szkoły bardzo dobrej. I teraz, wracając do tego podziału na szkoły publiczne i niepubliczne, to niestety, Wysoka Izbo, jeśli chodzi o szkoły niepubliczne, one w dużej części realizują się przede wszystkim jako szkoły w dosłownym tego słowa znaczeniu - jako szkoły wyższe, które przede wszystkim kształcą, natomiast w mniejszym stopniu prowadzą tę działalność, którą nazywamy działalnością naukową. Mówię: w mniejszym stopniu, bo tutaj też są wyjątki od reguły. W sytuacji tej, jeszcze raz powtarzam, małej kołdry, tych niedostatecznych środków finansowych, należało dokonać wyboru, czy wesprzeć te szkoły, które łożą duże środki zarówno na prowadzenie działań naukowych, jak również mają duże nakłady na wspieranie karier naukowych swoich pracowników, są tymi inkubatorami, są tymi miejscami, gdzie ta kadra jest budowana. Z drugiej strony są szkoły właśnie niepubliczne, które w dużej części korzystają - i dobrze, że korzystają, tu znów proszę mnie źle nie zrozumieć - z kadry, z tych ludzi, którzy stopnie, poszczególne stopnie naukowe czy tytuły naukowe zyskują czy zdobywają dzięki środkom właśnie funkcjonującym w przestrzeni szkół publicznych. To jest fakt i musimy to po prostu uznać za fakt. Dodam również, że jeśli chodzi o szkoły wyższe, jeśli chodzi o ten podział na publiczne i niepubliczne, to pamiętajmy, że szkoły niepubliczne obok tego celu ważnego i istotnego, jakim jest prowadzenie działalności dydaktycznej, realizują cel fundatora takiej szkoły, czyli cel merkantylny, o tym też pamiętajmy. Takiego celu wprost nie mamy czy on nie został wprost zdefiniowany, jeśli chodzi o szkoły wyższe. Owszem, mówimy tutaj o innowacyjności, mówimy o pewnych projektach, które będą w przyszłości realizowane i będą dawały szansę, już dają, są podstawy prawne do tego, żeby szkoły wyższe szły w tym kierunku właśnie poprzez innowacyjność, poprzez te działania i pozyskiwały środki na swoje funkcjonowanie również w tym wymiarze merkantylnym. Jeśli chodzi o konsultacje, szanowni państwo, jedną, właściwie dwie kwestie można podnieść. Wskażę przede wszystkim na jedną. W poprzedniej kadencji doświadczyłem takiej oto sytuacji - były prowadzone konsultacje chociażby przy kolejnych nowelizacjach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, konsultacje, w czasie których środowisko naukowe bardzo krytycznie podchodziło do krajowych ram kwalifikacji czy też do płatności za drugi kierunek i wskazywało na niekonstytucyjność tego - podaję tu tylko dwa takie najbardziej zjawiskowe, najbardziej mocne przykłady - a mimo to zdecydowana większość parlamentarna Sejmu VII kadencji zdecydowała zupełnie inaczej. Szanowni państwo, dziękuję. Chciałem podziękować wszystkim tym, którzy uczestniczyli w pracach w Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, w pracach nad tym projektem. Mam nadzieję, że w dalszych pracach nad tym projektem uda nam się osiągnąć kompromis. Dziękuję bardzo. (Oklaski)