Mówca: Robert Wardzała
Data: 2015-05-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska zwracam się do Wysokiej Izby o przyjęcie przygotowanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych sprawozdania z realizacji w 2014 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Opracowanie zawiera szczegółowe dane za okres ostatnich kilku lat, a w szczególności za rok ubiegły. Daje ono uzasadnione podstawy do tego, by traktować ustawę przyjętą ponad 90 lat temu jako skuteczne narzędzie zabezpieczenia polskiego interesu narodowego w kontekście obrotu nieruchomościami. Zestawienie pokazuje, że w sprawie wykupywania polskiej ziemi przez cudzoziemców nie ma powodu do niepokoju. Zainteresowanie obywateli innych państw wymagającym zezwolenia organów państwa polskiego inwestowaniem w nieruchomości w Polsce jest na umiarkowanym poziomie. Jest tak, mimo iż w porównaniu z rokiem 2013 odnotowano w 2014 r. prawie 11-procentowy wzrost liczby aktów notarialnych dotyczących nabycia przez cudzoziemców nieruchomości, które wpłynęły do ministra. Tak jak w ostatnich latach, większość nabywców nieruchomości stanowili obywatele i przedsiębiorcy z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dane zaprezentowane w rozpatrywanym sprawozdaniu potwierdzają, iż zainteresowanie cudzoziemców w sferze obrotu polskimi nieruchomościami od kilku lat kształtuje się na stałym poziomie. Z danych zgromadzonych w prowadzonych rejestrach wynika, iż cudzoziemcy zarówno na podstawie wymaganego zezwolenia, jak i bez obowiązku ubiegania się o zezwolenie nabyli w 2014 r. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni blisko 4077 ha na podstawie 4596 zarejestrowanych transakcji, w tym nieruchomości rolne i leśne o łącznej powierzchni ponad 766 ha na podstawie 451 zarejestrowanych transakcji, lokale mieszkaniowe i użytkowe o łącznej powierzchni ponad 570 tys. m 2 na podstawie 4463 transakcji, a poza tym zarejestrowano 163 transakcje nabycia udziałów lub akcji w spółkach będących właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości o łącznej powierzchni blisko 3481,5 ha. W 2014 r. najwięcej nieruchomości gruntowych cudzoziemcy nabyli w województwach mazowieckim, wielkopolskim i śląskim, a wśród nabywców dominowały podmioty reprezentujące obywatelstwo lub kapitał Niemiec i Holandii. Dodać należy, że w związku z tym, iż zezwolenie ważne jest dwa lata od dnia jego wydania, a wyłącznie od stron transakcji zależy, kiedy dojdzie do zawarcia umowy, dane dotyczące liczby zezwoleń w danym roku kalendarzowym nie pokrywają się z danymi dotyczącymi dokonywanych transakcji nabywania nieruchomości na podstawie zezwolenia. Ponadto nie każde zezwolenie oznacza faktyczne nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, gdyż strony transakcji mogą odstąpić od zamiaru zawarcia tej umowy. Stosownie do art. 6 ustawy nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne, a o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca orzeka sąd na żądanie m.in. ministra spraw wewnętrznych. Uprawnienie to posiada również właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości wójt, starosta, marszałek województwa, a także prokurator. W 2014 r. odnotowano 23 takie transakcje zawarte z naruszeniem przepisów ustawy. Wśród tych spraw w 10 przypadkach wskutek działań podjętych przez ministra spraw wewnętrznych strony transakcji same doprowadziły do stanu zgodnego z przepisami ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, natomiast w pozostałych 13 sprawach minister spraw wewnętrznych skierował do sądów pozwy o stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości z mocy prawa. Reasumując, w ciągu ostatnich 25 lat, bowiem dane gromadzone są od 1990 r., cudzoziemcy uzyskali ponad 24 700 zezwoleń na nabycie nieruchomości o łącznej powierzchni ok. 52 tys. ha. Na nabycie lub objęcie akcji lub udziałów w spółkach handlowych będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości w okresie ostatnich 19 lat, albowiem obowiązek uzyskania zezwolenia istnieje od 1996 r., wydano ponad 3300 zezwoleń dotyczących ponad 56 tys. ha nieruchomości. W latach 1990-2014 minister spraw wewnętrznych wydał niecałe 3800 decyzji odmownych przy liczbie ponad 28 tys. wszystkich zezwoleń, co stanowi ok. 13% wszystkich decyzji wydanych przez ministra w zakresie nabywania nieruchomości, akcji i udziałów przez cudzoziemców. Z danych zgromadzonych w elektronicznych rejestrach prowadzonych przez ministra od 1990 r. wynika, że do końca 2014 r. cudzoziemcy nabyli na podstawie zezwoleń i bez obowiązku uzyskania zezwolenia nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 52 900 ha, co stanowi 0,17% powierzchni całego kraju. Podsumowując, należy stwierdzić, że ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, która od wielu lat funkcjonuje w polskim porządku prawnym, zapewnia kontrolę obrotu nieruchomościami z udziałem cudzoziemców w Polsce. Świadczą o tym dane zawarte w niniejszym sprawozdaniu, w tym dotyczące podejmowanych przez ministra działań w obszarze badania legalności nabywania nieruchomości, akcji i udziałów przez cudzoziemców, skutkujących eliminowaniem z obrotu prawnego transakcji dokonywanych z naruszeniem przepisów ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Istotny jest również fakt, że ustawa pomimo swojego reglamentacyjnego charakteru gwarantuje zachowanie swobód europejskich przysługujących obywatelom i przedsiębiorcom państw stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz (Dzwonek) swobód przyznanym podmiotom Konfederacji Szwajcarskiej i nie stanowi przy tym bariery dla inwestycji wpływających na kondycję gospodarczą Polski. Z kolei rozpoczęte w 2014 r. prace nad nowelizacją przepisów ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i innych ustaw mają na celu jeszcze pełniejsze monitorowanie przez ministra spraw wewnętrznych nabywania przez cudzoziemców nieruchomości w Polsce oraz udziałów i akcji w spółkach posiadających nieruchomości. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska zwracam się z prośbą o przyjęcie sprawozdania. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)