Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2015-06-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Pan minister Marek Michalak przedstawił efekty swojej działalności zaledwie za rok 2014. Ta Izba była świadkiem relacjonowania działalności pana ministra i jego urzędu w poprzednich latach i oceniała ją tak jak tę, jako bardzo skuteczną, choć do ocen z racji procedury sejmowej, a także faktu, że rzecznik praw dziecka to instytucja konstytucyjnie umocowana w naszym kraju, nie mamy prawa. A więc komisja informację przyjmuje, zapoznaje się z nią, ale nie ocenia jej. Trudno po tak bogatym doświadczeniu i po dyskusji, która miała miejsce w trakcie posiedzenia Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, nie powiedzieć, jak wysoko ocenialiśmy aktywność tego urzędu, którego roczny budżet zamyka się w kwocie niewiele większej niż 10 mln zł, w którym pracują, o ile dobrze pamiętam, 72 osoby. Z tej działalności wynika 50 tys. spraw, do których rzecznik i ta niewielka grupa osób przystąpili w roku ubiegłym, wcześniej oceniając, czy sprawy te nadają się do rozpatrzenia czy nie. Zatem spraw, które wpłynęły do tego urzędu, było znacznie więcej. Przystąpiono do rozpatrzenia ponad 50 tys. spraw. To jest niezwykła aktywność, która pozwala propagować, informować, namawiać do przestrzegania i przyjmowania do wiadomości, że nie ma dzieci, są ludzie, że dzieci są pełnoprawnymi obywatelami naszego kraju, choć nie głosują, bo zgodnie z ustawą działalność pana rzecznika obejmuje tylko tych, którzy jeszcze nie ukończyli 18 roku życia. Warto o tym pamiętać, bo przecież najtrudniej jest nam burzyć bariery, które mamy we własnych umysłach, a jeszcze często uważamy, że władzę rodzicielską możemy sprawować tak, jak chcemy, a więc stosując także kary cielesne. Pamiętam dyskusję w 2010 r., to, jak szerokim echem przez Polskę się przetoczyła i jak wielkim oburzeniem niektórych napawał fakt, że oto dzisiaj ja - rodzic, właściciel swojego dziecka, nie mogę go bić. Jak to? Wydaje się, że te działania rzecznika praw dziecka uświadamiają coraz większej rzeczy rodziców, że dziecko krzywdzone oddaje te krzywdy później i że dziedziczy się to, co się wynosi z domu. W związku z tym im mniej jest przemocy w naszym domu, tym większy będzie za chwilkę brak przemocy wśród tych, którzy wyjdą z rodzinnych, szczęśliwych domów. W tej aktywności pana rzecznika praw dziecka bardzo trudno byłoby zastąpić i jest ona bardzo wysoko oceniana przez wszystkich posłów naszej komisji. Jeżeli chodzi o przystąpienia do spraw sądowych, to, proszę państwa, rzecznik dysponuje tym narzędziem, za pomocą którego może bronić praw dzieci, określonych w innych artykułach, innych ustawach, nie tylko w tych wchodzących w zakres jego kompetencji. Przypomnę słynne problemy z ubiegłego roku, związane z dziećmi przebywającymi w zakładach opieki leczniczej, kiedy złe interpretowanie może niezbyt precyzyjnie zapisanego prawa powodowało, że dzieci te utrzymywano także w zakresie socjalnym wyłącznie z pieniędzy przeznaczonych na procedury medyczne. Oczywiście wtedy nie było możliwe utrzymywanie dzieci, udzielanie im opieki na właściwym poziomie. Tam obecność rzecznika praw dziecka i przystąpienie do kilkudziesięciu spraw po to, żeby zmienić wadliwe prawnie, ale jednak prawomocne orzeczenia sądów rodzinnych, a także zmiana ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej spowodowały, że te kwestie zostały unormowane i już dzisiaj żadne dziecko przebywające w takim zakładzie nie jest pozbawione dobrej opieki, a osoby sprawujące tę opiekę nie są pozbawione dobrej za nią płacy. Wystąpienia generalne pana rzecznika, o których mówił przed chwilką, dotyczą tak wielkiej liczby i skali problemów, że nie będę tego powtarzać. Powiem tylko tyle, że zanim pan rzecznik wystąpi albo w ślad za wystąpieniem generalnym jest podejmowana pewna aktywność, która nie jest zbyt powszechna w naszym kraju, a szkoda. Chodzi o bezpośrednią rozmowę z ministrem, z jego pracownikami, z grupą posłów, którzy razem z panem ministrem idą do określonego ministerstwa i upominają się o zmiany w prawie, których można dokonać za pomocą rozporządzenia lub uważniejszego, baczniejszego przyglądania się wykonywaniu już uchwalonego prawa. Efekt tej sprawy jest taki, że wystąpienia to jedna kwestia, a znaczna szybkość w zakresie reagowania urzędów centralnych na te wystąpienia to druga kwestia. Dzieje się tak, chyba że te wystąpienia dotyczą bardzo trudnych i drogich rozwiązań, na które musimy albo jeszcze chwilę poczekać, albo do których będziemy dochodzić stopniowo, ewolucyjnie, tak żeby osiągnąć efekt, o który nam chodzi. Tak więc ta współpraca z ministerstwami, z organami administracji centralnej jest tak odbiurokratyzowana, bliska i aktywna, że jest naprawdę godna najwyższego szacunku. Jeżeli chodzi o propagowanie polskich rozwiązań prawnych i myśli pedagogicznej na arenie międzynarodowej, powiem państwu, że w poniedziałek w tym tygodniu odbyło się Zgromadzenie Parlamentarne Polska - Ukraina. Przyjechali do nas parlamentarzyści ukraińscy i jednym z tematów, na jakie mówili, czymś, czego muszą się od nas nauczyć, jest właściwe funkcjonowanie prawne, jeżeli chodzi o takiego ministra, jak pan minister Michalak, rzecznik praw dziecka w Polsce. To była wielka satysfakcja. Wielką satysfakcją jest także fakt, że działalność pana ministra na arenie międzynarodowej i na forum zgromadzenia Narodów Zjednoczonych zaowocowała rekomendacją ONZ dotyczącą wdrażania we wszystkich krajach świata naszych, polskich rozwiązań z ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka. Zresztą przetłumaczono tę ustawę na pięć podstawowych języków świata. Gdyby nie działalność pana ministra Michalaka, zapewne do dzisiaj niewiele krajów by o tym wiedziało. Ta aktywność naprawdę jest godna szacunku. Ostatnia już kwestia wynika z naszej codziennej praktyki, co podkreślali posłowie w trakcie debaty nad informacją o działalności pana rzecznika za rok 2014. Chodzi o to, że reakcja pana rzecznika na każdą naszą poselską interwencję w sprawie indywidualnej - często są to sprawy nieomawiane szeroko w gazetach, ale wymagające szybkiej, małej reakcji - jest natychmiastowa i za tę współpracę wielu z nas dziękowało. Jestem przekonana, że urząd rzecznika praw dziecka jest w Polsce bardzo potrzebny, a działalność pana ministra i jego współpracowników zasługuje na najwyższy szacunek. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisja Edukacji Narodowej zapoznały się z informacją o działalności rzecznika pana Marka Michalaka za rok 2014. Bardzo dziękuję. (Oklaski)