Mówca: Piotr Szeliga
Data: 2013-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska przedstawić nasze stanowisko dotyczące informacji Rady Ministrów o realizacji rządowego programu preferencyjnych kredytów mieszkaniowych ˝Rodzina na swoim˝ oraz zamierzeniach w sprawie wprowadzenia po dniu 31 grudnia 2013 r. systemu wspierania rodzin w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych wraz ze stanowiskiem komisji. System budownictwa mieszkaniowego, wprowadzony ustawą z dnia 8 września 2006 r., jest jednym z głównych filarów solidarnej polityki gospodarczej naszego państwa. Już przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zawierają szereg norm programowych w zakresie szeroko rozumianego prawa do mieszkania. Chociażby art. 75 konstytucji zobowiązuje władze publiczne do prowadzenia takiej polityki mieszkaniowej, której celem byłoby zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych obywateli, przeciwdziałanie bezdomności oraz wsparcie rozwoju budownictwa socjalnego i poparcie działań obywateli dążących do uzyskania własnego mieszkania. Sposób realizacji normy art. 75 konstytucji pozostawia do decyzji ustawodawcy. Dlatego też projektodawcy przedstawiają akt mający na celu wypełnienie konstytucyjnego prawa obywateli do mieszkania. Rozwój budownictwa mieszkaniowego jest niezbędny nie tylko z punktu widzenia polskich rodzin, ale również z punktu widzenia polskiej gospodarki. Zapewnienie polskim rodzinom dachu nad głową oraz wsparcie inwestycji mieszkaniowych w celu stabilizacji polskiej gospodarki w czasach kryzysu powinno być działaniem priorytetowym naszego państwa. Proponowana ustawa stanowić będzie wydłużenie kończącego się powoli programu wsparcia polskich rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Na mocy ustawy z dnia 8 września 2006 r. wprowadzono nowy system budownictwa mieszkalnego, skierowanego głównie do rodzin i osób samotnie wychowujących dzieci, pod nazwą ˝Rodzina na swoim˝. Celem wyżej wymienionego programu była pomoc adresatom programu w uzyskaniu własnego mieszkania lub domu. Na mocy nowelizacji tej ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. do katalogu osób, które mogą ubiegać się o kredyt z dopłatami Skarbu Państwa, dodano również osoby samotne niewychowujące dzieci. Szczegółowe warunki, kryteria oraz cele kredytowania nieruchomości nakreślono w przepisach merytorycznych przedmiotowej nowelizacji. Tak jak już wielu tutaj moich przedmówców podkreśliło, program ten bez wątpienia sprawdził się, był programem dobrym i także my ze zdziwieniem przyjmujemy to, że właśnie takie dobre programy kończy się, wygasza się je nie wiadomo z jakiego powodu. Z jednej strony mówi się, że rzekomo pieniądze są dalej na program, ale właśnie chce się zastąpić dobry program gorszym programem. Aby temu zapobiec, Solidarna Polska złożyła już wcześniej projekt ustawy o wsparciu finansowym młodych rodzin w zdobywaniu własnego mieszkania. Proponowany projekt ustawy przedłuża funkcjonowanie programu ˝Rodzina na swoim˝ na czas nieoznaczony. Projekt dodatkowo wprowadza zawężenie kręgu adresatów dopłat Skarbu Państwa do młodych małżeństw, w których przypadku choć jedno z małżonków nie ukończyło 40. roku życia. Zgodnie z założeniami projektu ustawy autorstwa Solidarnej Polski przez 10 lat Skarb Państwa w wypadku małżeństwa zaciągającego kredyt stosowałby dopłaty w wysokości 50% należnych odsetek. Ponadto każde dziecko pozostające na utrzymaniu małżeństwa byłoby podstawą do zwiększenia pomocy państwa o kolejne 10%, nie więcej jednak niż do osiągnięcia wysokości 40% dopłat. Choć Platforma Obywatelska z taką dumą reklamowała program ˝Mieszkanie dla młodych˝, okazuje się, że jest on całkowicie nieatrakcyjny dla osób starających się o własne mieszkanie i w konsekwencji może doprowadzić do poważnej zapaści na rynku mieszkaniowym. Już od jakiegoś czasu analitycy rynku mieszkaniowego zwracali uwagę, że założenia programu ˝Mieszkanie dla młodych˝ wcale nie są tak atrakcyjne, jak starają się to przedstawić rządowi spece od PR. Program ˝Mieszkanie dla młodych˝ ogranicza się jedynie do nowego budownictwa, czyli rynku pierwotnego. Oznacza to, że w najbliższym czasie należy oczekiwać poważnych zmian w strukturze transakcji na rynku mieszkaniowym. Nowy rządowy program w zasadzie uniemożliwia uzyskanie dofinansowania rodzinom z małych miasteczek i wsi, gdzie raczej nie ma szans na kupno mieszkania na rynku pierwotnym. Takie rodziny nie mogą liczyć na dofinansowanie budowy lub kupna domu, które jeszcze do końca 2012 r. gwarantował program ˝Rodzina na swoim˝. Zdaniem analityków taki stan rzeczy doprowadzi w Polsce w najbliższym czasie do powstania drastycznej różnicy w cenie mieszkań z rynku wtórnego i pierwotnego. Mieszkania z rynku wtórnego będą znacznie traciły na wartości. Okazuje się, że różnice na korzyść programu ˝Rodzina na swoim˝ są znaczne. Projekt lansowany przez rząd Donalda Tuska adresowany jest bowiem de facto jedynie do osób, które mają zdolność kredytową i stać je na zakup mieszkania. W tej kwestii zlikwidowany program ˝Rodzina na swoim˝ wypadał bez porównania lepiej. W grudniu 2012 r., czyli w ostatnim miesiącu składania wniosków o kredyt w programie ˝Rodzina na swoim˝, w Warszawie można było kupić mieszkanie na rynku pierwotnym, którego cena za metr kwadratowy nie przekraczała około 5800 zł. W przypadku nieruchomości o powierzchni 50 m 2 finansowanej w całości kredytem zaciągniętym na 30 lat z oprocentowaniem 6%. w ciągu 8 lat obowiązywania dopłat kredytobiorca zaoszczędzi na odsetkach ponad 77 tys. zł (przy założeniu stałego oprocentowania i stopy referencyjnej dla dopłat). Rata w okresie dopłat będzie niższa średnio o 805 zł. Okazuje się, że gdyby w tym samym czasie działał już program ˝Mieszkanie dla młodych˝, to zarówno bezdzietna rodzina, jak i single mogliby liczyć jedynie na 29 tys. jednorazowego wsparcia. Co prawda w przypadku osób posiadających na utrzymaniu dziecko dopłata wyniosłaby ponad 43 tys. zł, a po pojawieniu się trzeciego potomka otrzymaliby dodatkowe 14,5 tys. zł, jednak i tak maksymalna dopłata byłaby dla nich o prawie 20 tys. zł niższa niż w przypadku programu ˝Rodzina na swoim˝. Z zestawienia wynika, że miesięczna rata w całym okresie kredytowania w ramach programu ˝Mieszkanie dla młodych˝ zmniejszyłaby się jedynie o 260 zł w porównaniu z tradycyjnym kredytem, a jak wcześniej wspomniałem, w ramach programu ˝Rodzina na swoim˝ byłoby to 805 zł. Nowy program jest więc bez wątpienia nieatrakcyjny dla osób, które zamierzają nabyć mieszkanie. Zgodnie z planami rządu na program ˝Mieszkanie dla młodych˝ rząd chce przeznaczyć w przyszłym roku około 600 mln zł. Jeśli projekt przejdzie procedurę parlamentarną, dopłaty ruszą najwcześniej od 1 stycznia 2014 r. Program ˝Rodzina na swoim˝ od 2007 r. pomógł w zakupie pierwszego mieszkania około 181 tys. rodzin. Zgodnie z zapowiedziami rządu Donalda Tuska z programu ˝Mieszkanie dla młodych˝ będzie mogło skorzystać jedynie około 36 tys. kredytobiorców rocznie. W imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska wnoszę także o odrzucenie informacji Rady Ministrów o realizacji rządowego programu preferencyjnych kredytów mieszkaniowych ˝Rodzina na swoim˝ oraz zamierzenia w sprawie wprowadzenia po dniu 31 grudnia 2013 r. systemów wspierania rodzin w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych z druku nr 1257.