Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-02-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Omawiany projekt wraca dziś pod obrady Sejmu po pracach w Senacie oraz Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Przyjęto tylko jedną poprawkę, znoszącą prawo do stosowania podsłuchu w postępowaniach dyscyplinarnych. Pozostałe poprawki, złożone przez senatorów opozycji, zostały odrzucone, podobnie jak wniosek o odrzucenie ustawy. Senacka poprawka nie zmienia zasadniczego kształtu i najważniejszych zapisów proponowanej nowelizacji. Głównym celem omawianego dziś projektu nowelizacji ustawy Kodeks karny jest zmniejszenie luki w podatku VAT i poprawa jego ściągalności. Nowe regulacje mają zdecydowanie zaostrzyć kary za wyłudzenia podatkowe. Surowe sankcje dotyczyć będą fikcyjnych faktur, a czyny zabronione oraz powiązane z wyłudzaniem mają być objęte szczególnymi regulacjami prawa karnego powszechnego. W odniesieniu do najbardziej szkodliwych dla budżetu wyłudzeń osoby zaangażowane w przestępczy proceder będą musiały liczyć się z karą więzienia od 5 do nawet 25 lat. Bez wątpienia przy tak szybko rosnącym procederze potrzeba surowszych kar. Nie można jednak w tym miejscu nie zapytać, czy 25 lat pozbawienia wolności jest karą adekwatną i proporcjonalną do ciężaru popełnionego czynu. Czy nie lepiej skupić się na odzyskaniu przez Skarb Państwa wyłudzonych kwot? Czy nie lepiej zapobiegać, niż skupiać się na karaniu? A zapobiegać w tym przypadku znaczy tak sformułować przepisy o VAT, żeby wyłudzenia były niemożliwe. Poza tym oczekiwalibyśmy, żeby ustawa zmierzała raczej do wyrównania szkody wyrządzonej przez oszusta niż w kierunku zaostrzenia kary pozbawienia wolności za przestępstwa VAT-owskie. Jak słusznie podniesiono w czasie jednej z poprzednich debat, ustawa najwidoczniej była pisana wyłącznie przez karnistów, bez porozumienia z finansistami, czyli urzędami skarbowymi. W naszej opinii tak wysokie zagrożenie karą nie może zostać uznane za adekwatne do czynu zabronionego opisanego w omawianej dziś nowelizacji. Jak wielokrotnie podnoszono podczas debat nad ustawą, kara 25 lat pozbawienia wolności jest karą przewidzianą w Kodeksie karnym dla najcięższych przestępstw, np. zbrodni zabójstwa. Co więcej, nawet w przypadku innych przestępstw przeciwko zdrowiu i życiu takiego zagrożenia próżno szukać. Niezależnie od górnej granicy ustawowego zagrożenia należy mieć na uwadze, że została jeszcze wyznaczona bardzo surowa dolna granica. Sąd nie będzie mógł więc, co do zasady, wymierzyć kary niższej niż ta podana w przepisie. Przypomina to czasy słusznie minione i afery mięsne czy cukrowe. Wówczas też stosowano kary nieproporcjonalnie surowe do wagi czynu. Niejednokrotnie w sprawach o wyłudzenie VAT zarzuty stawiane są przedsiębiorcom, którzy działali zgodnie z prawem. Dzieje się tak w związku z tym, że brali oni udział w łańcuchu dostaw, w którym na pewnym etapie ktoś popełniał przestępstwo. Organy ścigania wszystkich biorących udział w takim łańcuchu traktują jednakowo - jako działających w ramach grupy przestępczej, co w toku procesu okazuje się nieprawdą. Stosowanie tak surowych sankcji jak zaproponowane w projekcie ustawy może odbić się rykoszetem na takich właśnie uczciwych przedsiębiorcach, doprowadzając do upadku ich działalności. Niestety, w całym pakiecie VAT nie widać rozwiązań, które pozwolą skuteczniej oddzielić uczciwych od nieuczciwych płatników VAT. Widać tylko jeden zamysł, powracający jak mantra w rządowych projektach: surowe kary mają być panaceum na wszystkie społeczne problemy.