Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2025-06-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Pośle Zimoch, bardzo mi się pana maksyma spodobała, mini-maks, minimum słów, maksimum spraw. Postaram się też, by było krótko i na temat. Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie dwóch rządowych projektów proponowanych w ramach pakietu deregulacyjnego, a są to projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zawarty w druku sejmowym nr 1304 oraz projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw z druku sejmowego nr 1311. Co do pierwszego z projektów, przedłożenie, jak wspomniałam, ma charakter deregulacyjny i koncentruje się przede wszystkim na dalszej cyfryzacji postępowania cywilnego, przy czym dotyczy zarówno profesjonalnych pełnomocników, jak i stron działających samodzielnie. Zmiany te obejmują szereg rozwiązań upraszczających procedury sądowe, usprawniających komunikację pomiędzy sądem a uczestnikami postępowania oraz ugruntowujących pozycję portalu informacyjnego jako głównego kanału wymiany dokumentów. Pozytywnie należy ocenić takie rozwiązania jak umożliwienie składania licznych rodzajów pism procesowych, w tym środków odwoławczych, za pośrednictwem portalu informacyjnego, precyzyjne wskazanie momentu skutecznego wniesienia pisma do sądu w przypadku składania go drogą elektroniczną, uregulowanie form doręczeń elektronicznych oraz obowiązku wzajemnego doręczania pism pomiędzy profesjonalnymi pełnomocnikami przez portal. Warto podkreślić, że w ocenie skutków regulacji wskazano, że planowane zmiany nie generują dodatkowych obciążeń finansowych dla budżetu państwa. To też ważny aspekt potwierdzający racjonalność ekonomiczną projektowanych zmian. Równocześnie warto jednak przytoczyć opinię rzecznika finansowego, która choć co do zasady jest pozytywna, ponieważ rzecznik zgadza się z potrzebą cyfryzacji i uproszczenia postępowań, to jednak zwraca się w niej uwagę na fakt, że pełna funkcjonalność portalu informacyjnego będzie kluczowa dla powodzenia wprowadzanych zmian. W tym kontekście podzielamy zastrzeżenie, że kluczowe będzie zapewnienie jego bezawaryjności i intuicyjności, co powinno być priorytetem Ministerstwa Sprawiedliwości i czemu powinna być poświęcona szczególna uwaga. Co do druku nr 1311, czyli zmian w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, chciałabym zaznaczyć, że projektowane zmiany w ustawie o KRS idą konsekwentnie w kierunku dalszej cyfryzacji postępowań rejestrowych. Wprowadza się pełną cyfryzację nie tylko akt rejestrowych, ale także sposobu składania wniosków o wpis, w tym również przez podmioty z rejestru stowarzyszeń, fundacji i zakładów opieki zdrowotnej. Jedną z głównych nowości jest możliwość udostępnienia informacji z KRS podmiotom realizującym zadania publiczne za pośrednictwem usług teleinformatycznych, z uwzględnieniem bezpieczeństwa danych i przy spełnieniu szeregu wymogów organizacyjno-technicznych. To rozwiązanie ma istotne znaczenie z punktu widzenia zarówno efektywności działania administracji, jak i przejrzystości życia publicznego. Ale w toku konsultacji publicznych w sprawie tego projektu pojawiły się też i głosy krytyczne, w tym ze strony samych sędziów wydziałów rejestrowych. Zgłaszano obawy co do potencjalnego wykluczenia cyfrowego niektórych podmiotów, małych podmiotów, w tym fundacji czy małych stowarzyszeń, braku obowiązku wydania rozporządzenia opisującego techniczne funkcjonowanie systemu teleinformatycznego oraz dysfunkcjonalności istniejącego już systemu KRS. Ministerstwo Sprawiedliwości słusznie zaznacza, że zmiany te są kontynuacją rozpoczętego już procesu informatyzacji, a liczne instrukcje obsługi i szkolenia będą niwelowały czy też niwelują ryzyko cyfrowego wykluczenia. Wskazuje też, że nawet osoby działające dotychczas papierowo często w przeszłości i tak korzystały z profesjonalnej pomocy prawnej, a zatem przejście na formę cyfrową nie musi koniecznie oznaczać dodatkowych kosztów lub barier. Ale chciałam zwrócić uwagę, że takie ryzyko istnieje. Znów ocena skutków regulacji potwierdza, że projekt nie przewiduje nowych wydatków ze środków publicznych, natomiast stwarza realną szansę w dłuższej perspektywie i może przyczynić się do uproszczenia i przyspieszenia obsługi rejestrowej, w tym również dla samych sądów. Z uwagi na charakter proponowanych zmian, ich spójność z dotychczasowym kierunkiem cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, a w konsekwencji przewidywaną poprawę zarówno efektywności postępowań, jak i dostępności, odbieramy to rozwiązanie jako odpowiadające na potrzeby współczesnego świata i współczesnego społeczeństwa. Popieramy kierunek proponowanych zmian, a w konsekwencji oczywiście oba przedłożenia rządowe. Oczywiście jesteśmy chętni do dalszej pracy i współpracy. Dziękuję. (Oklaski)