Mówca: Radosław Lubczyk
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu poselskiego mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy, komisyjnego projektu ustawy, senackiego projektu ustawy, rządowego projektu ustawy i przedstawionego przez podkomisję stałą do spraw polityki społecznej projektu ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw. Jesteśmy zdania, że projekt ustawy jest potrzebny i podkreśla wagę każdej z osób, które walczyły na rzecz suwerenności i bezpieczeństwa Polski. Podstawą działań państwa jest zapewnienie rzetelnej opieki osobom, które odznaczyły się działalnością wybitną, a nawet były w stanie oddać swoje życie w imię funkcjonowania niepodległej Rzeczypospolitej. Cieszy podejście, w którym istotnie rozszerzamy zakres niektórych przepisów, chodzi np. o uwzględnienie sytuacji zdrowotnej kombatantów. Przepisy rozszerzają pomoc dla żyjących kombatantów i są realnym wsparciem w ich codziennym życiu w kraju, na rzecz którego poświęcili zdrowie. Jest to też wsparcie dla rodzin tych, którzy polegli w imię bezpiecznej Polski. Oceniamy pozytywnie propozycję brzmienia art. 12a ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, dzięki któremu do renty inwalidzkiej przysługiwać będzie dodatek pieniężny w wysokości 850 zł. Każda złotówka wsparcia na rzecz tych osób jest powinnością państwa i nie mamy wątpliwości, że jest to zmiana słuszna i potrzebna. Nie jesteśmy jednak w stanie przejść obok pewnych nieścisłości zawartych w projekcie ustawy podkomisji, które chciałbym podkreślić w swoim wystąpieniu. Wszelkie wymienione projekty odnoszą się do kombatantów i osób będących ofiarami represji wojennych i powojennych. Warto zauważyć, że jest to istotne uhonorowanie tych osób oraz otoczenie ich szczególną opieką ze strony państwa ze względu na wniesiony przez nie wkład w odzyskanie niepodległości i walkę o wolną Polskę. I o ile osoby represjonowane bezpośrednio przebywały na terenie Rzeczypospolitej lub były wywożone z terenu kraju do miejsc odosobnienia na terenach ZSRR, o tyle kombatanci wojenni - tak jak obecni weterani - służyli narodowi polskiemu poza granicami, uczestnicząc np. w walkach pod Monte Cassino czy też na Bliskim Wschodzie. Z jednej strony - co tu jest istotne i warte uwagi - zajmujemy się osobami, które na naszych oczach odchodzą z tego świata, a z drugiej strony, jeśli chodzi o prace nad zaopatrzeniem weteranów misji zagranicznych, wciąż przechowywane to jest w zamrażarce sejmowej. Dajemy uprawnienia kombatantom i osobom represjonowanym, jak np. w art. 13 ust. 3 pkt 1, który brzmi: pomoc pieniężna okresowa może być przeznaczona w szczególności na zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne. Czyli świadczenia mogą być przyznane bez względu na przyczynę powstania choroby. Jest to uzależnione głównie od potrzeb bytowych i kosztów ponoszonych ze względu na tę chorobę. Pomoc dla weteranów misji zagranicznych jest natomiast uzależniona od uszczerbków na zdrowiu powstałych na skutek działań w trakcie wykonywanych zadań. Co więcej, w kolejnym podpunkcie czytamy, że: pomoc pieniężna okresowa może być przeznaczona w szczególności na opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia. Natomiast weteranom służby poza granicami kraju ograniczamy dostęp do tej pomocy, uzależniając ją od stopnia ich niepełnosprawności, a nie np. od ogólnego stanu zdrowia. Wyliczenia w art. 18 projektu ustawy, który został opracowany przez podkomisję, są niezrozumiałe. W 2020 r. następuje spadek o 30 tys. zł w porównaniu z rokiem 2019, w 2021 r. o 10 tys. zł w porównaniu z rokiem poprzednim. W kolejnych latach spadek poniżej ustalonego limitu już nie następuje, co nie jest zrozumiałe w okresie między 2021 a 2028 r. Zwłaszcza, że np. w kolejnych punktach dotyczących ZUS, KRUS, Biura Emerytalnego Służby Więziennej czy Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ten spadek jest widoczny w różnych latach i nie jest to w żaden logiczny sposób ułożone. Zarówno kombatanci czy osoby represjonowane, jak i weterani misji zagranicznych w opracowywanych projektach ustaw powinni być traktowani jako ich jednolity odbiorca. Sposób uhonorowywania przywilejami wszystkich wymienionych grup powinien zostać ujednolicony. Trzeba wziąć pod uwagę fakt, że wszystkie te osoby przyczyniły i przyczyniają się do wolności i suwerenności Polski oraz bezpieczeństwa jej obywateli. Zarówno kombatanci wojenni, jak i weterani misji zagranicznych brali udział w walkach nie tylko na terenie kraju, lecz także w wielu zakątkach świata. Osoby represjonowane walczyły o wprowadzenie zmian demokratycznych w Polsce tak, jak robili to i robią weterani misji zagranicznych w innych krajach na świecie. Niepełnosprawni kombatanci i weterani poszkodowani podczas misji zagranicznych borykają się z podobnymi lub tymi samymi problemami zdrowotnymi. Zarówno wdowy po kombatantach czy osobach represjonowanych, jak i wdowy po żołnierzach, którzy brali udział w misjach zagranicznych, chowały mężów, którzy poświęcili życie dla ojczyzny. Szczególnego wsparcia wymagają nie tylko wdowy po tych żołnierzach, które często są w średnim wieku, lecz także ich rodzice oraz dzieci. Kolejnym problemem, który istnieje wśród wdów, jest problem związany z otrzymaniem renty po poległym żołnierzu. (Poseł Halina Szydełko: Tego nie dotyczy...) Ja wiem, ja wiem. Świadczenie to wdowa może uzyskać dopiero po spełnieniu wielu kryteriów, m.in. udowodnieniu, że śmierć nastąpiła na skutek czynu karalnego, co często z uwagi na trudności w przeprowadzeniu pełnego dochodzenia przez prokuraturę staje się niemożliwe. W rezultacie często jedyne środki na utrzymanie rodziny żołnierza poległego podczas misji zagranicznej stanowi dochód wdowy z zatrudnienia w jednostce wojskowej. Mam również pytanie dotyczące procesu legislacyjnego. Dlaczego tak późno omawiamy te zmiany? Omawiane projekty zostały przedstawione kilka lat temu, a przypomniano sobie o nich teraz. Co sprawiło, że zdecydowano się na prace nad nimi właśnie w tym momencie? Możemy się wyłącznie domyślać. Na koniec chciałbym jeszcze zwrócić uwagę na jedno zagadnienie, bardzo istotne zwłaszcza w kontekście prowadzonej obecnie przez rząd polityki historycznej. Dlaczego z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uchyla się art. 1 ust. 2 pkt 2, który mówi o tym, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej? W wyniku tej zmiany pozbawiamy honorowego tytułu kombatanta wszystkich poległych, którzy oddali życie w walce na rzecz ojczyzny podczas I wojny światowej, wszystkich powstań narodowych oraz walk o odzyskanie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub utrzymanie jego spójności. Oni nie żyją, nie ma ich już pośród nas, jednak symboliczne pozbawienie ich tego tytułu może być odebrane jako ujma wobec ich potomków, a przede wszystkim wobec wolnej Polski, za którą oddali życie. Ten gest niewątpliwie uderza w pamięć bohaterów, którzy nie mogą już zabrać głosu w swojej sprawie. Naszym obowiązkiem jest przypomnieć w ich imieniu o ich czynach. Projekt ustawy podkomisji jest potrzebny, choć, jak można zauważyć, znajdują się tam również treści, co do których potrzebujemy wyjaśnień. Nie ma jednak żadnych wątpliwości, że pomoc socjalna ze strony państwa powinna być zapewniona kombatantom lub ich rodzinom jako gest szacunku wobec osób, które poświęciły zdrowie lub życie w imię bezpieczeństwa i suwerenności Polski. Naszą powinnością jako reprezentantów narodu jest otoczenie ich opieką i zapewnienie im godnych warunków do życia. Klub Nowoczesna będzie głosować za przyjęciem projektu ustawy przygotowanego przez podkomisję stałą do spraw polityki społecznej. Dziękuję. (Oklaski)