Mówca: Sprawiedliwości Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro
Data: 2019-01-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję. Postaram się przedstawić możliwie szczegółową informację w związku z licznymi państwa pytaniami dotyczącymi detali i faktów, które są w tej sprawie szczególnie ważne, istotne, dyskutowane. Stąd moja skrupulatność w tej relacji. Postaram się jednak skracać te elementy, które mam tutaj przed sobą. Osadzony do chwili opuszczenia Zakładu Karnego w Gdańsku pozostawał w dobrym stanie psychicznym, w stanie remisji, pod stałą kontrolą lekarską, okresowo psychologiczną. Z uwagi na stabilny stan psychiczny lekarze nie formułowali szczegółowych zaleceń co do dalszego leczenia psychiatrycznego. W czasie pobytu w jednostce penitencjarnej skazany nie przejawiał zachowań agresywnych ani autoagresywnych, tu już jest mowa o tej ostatniej jednostce, i nie było żadnych wskazań, które zdaniem lekarzy, psychologów, jak również Służby Więziennej, wychowawców sygnalizowałyby jakiekolwiek symptomy naruszenia w tym przypadku standardów postępowania w ramach zdrowia psychicznego, czy nie sygnalizował żadnych problemów, które mogłyby wskazywać na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego. W toku pobytu Stefana W. w warunkach izolacji penitencjarnej psychologowie przeprowadzili z nim łącznie ponad 40, dokładnie 48 rozmów psychologicznych w celu kontroli stanu psychicznego. Opieka w Zakładzie Karnym w Gdańsku-Przeróbce, zarówno medyczna, jak i ambulatoryjna, była związana też dwukrotnie z konsultacją lekarza psychiatry. W wyniku obydwu badań oceniono, że pacjent jest w fazie remisji. Ponad 50 razy w regulaminowych odstępach był badany również przez lekarza ogólnego w ramach ambulatorium. W związku ze stabilnym stanem psychicznym nie było wskazań do dalszych konsultacji. Podczas wizyt omawiano z pacjentem terapię, proponowano leczenie ze względu na potrzeby wzmocnienia remisji. Pacjent każdorazowo kategorycznie odmawiał. W ramach badania kontrolnego przy zwalnianiu z zakładu karnego, czyli właśnie w Gdańsku, poinformowano skazanego o potrzebie pozostawania pod opieką lekarzy specjalistów w związku ze stwierdzonymi wcześniej schorzeniami. Stosownie do art. 168 § 3 i 4 Kodeksu karnego wykonawczego w wypadku zwolnienia z zakładu karnego skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności orzeczoną za przestępstwo umyślne powyżej 3 lat pozbawienia wolności, dyrektor był obowiązany powiadomić o tym Policję i tak też się stało. Chodzi o to, żeby Policja miała wiedzę na temat groźnych przestępców, którzy wychodzą na wolność, i mogła mieć ich pod kontrolą i monitować ewentualnie ich działania. W myśl art. 168 § 4 zgodnie z poleceniem dyrektora generalnego Służby Więziennej powiadomiono w sprawie Komendę Miejską Policji w Gdańsku telefaksem z dnia 15 listopada 2018 r. o mającym nastąpić w dniu 8 grudnia 2018 r. zwolnieniu osadzonego. Następnie w dniu 30 listopada 2018 r. do Zakładu Karnego w Gdańsku-Przeróbce wpłynął telefonogram z Komisariatu III Policji w Gdańsku, Wydział Operacyjno-Rozpoznawczy, Zespół do Spraw Poszukiwań i Identyfikacji z prośbą o podjęcie możliwych i dostępnych działań będących w gestii zakładu karnego, a mogących wpłynąć na plany i postawę skazanego wychodzącego na wolność. Z uwagi na ustalenia, z których wynika, że Stefan W. składa deklaracje słowne, w których oznajmia, że niesłusznie dostał tak wysoki wyrok, bo to nie była prawdziwa broń, tylko atrapa, i że jak wyjdzie z więzienia, to teraz dopiero zrobi napad z prawdziwą bronią, weźmie maczetę i pojedzie do Warszawy i tam zrobi napad albo wykorzysta tę atrapę broni, którą ma w więzieniu do dyspozycji. W związku z otrzymanymi informacjami wychowawcy oraz psycholog w ramach formalnych kompetencji, jakie przysługują przedstawicielom Służby Więziennej, przeprowadzili rozmowy ze skazanym. Ponadto rozpytano współosadzonych w celi, przeprowadzono też rozmowy z osobami, które zajmowały się osadzonym. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo poinformowano komisariat Policji w Gdańsku o rezultatach rozmowy i podjętych ustaleniach. Wynikało z nich, że Stefan W. nie deklarował żadnych działań agresywnych czy też przestępczych, zamiaru popełnienia przestępstwa, nie wykazywał też chęci dzielenia się co do swoich planów z przedstawicielami Służby Więziennej, wykazywał generalnie rozgoryczenie co do skrzywdzenia wyrokiem sądu. Deklarował niechęć wobec aparatu wymiaru sprawiedliwości, w związku z tym i sądownictwa, i utożsamiał poczucie krzywdy z rządzącą wówczas formacją polityczną, czyli Platformą Obywatelską. W rozmowie przyznał, że ma braci, tam są różne inne szczegóły, które są związane z jego relacją. W każdym razie ta treść relacji spisana przez wychowawcę została następnie przesłana do komisariatu Policji. W dniu 7 grudnia z osadzonym przeprowadzono końcową rozmowę w związku z końcem kary, który przypadał w dniu 8 grudnia 2018 r. Stefan W. został pouczony o konsekwencjach powrotu do przestępstwa oraz o możliwości uzyskania pomocy. Skazany w toku rozmowy oświadczył, że nie zamierza powrócić do miejsca zamieszkania i nie potrafi sprecyzować obecnego adresu. Odmówił też skorzystania z jakiejkolwiek pomocy. Zamierzał funkcjonować jako bezdomny i poruszać się po kraju, najogólniej mówiąc. Jeżeli chodzi o czynności nadzorcze w ramach nadzoru penitencjarnego, sprawowanych przez sędziów penitencjarnych, to warte odnotowania jest to, że skazany Stefan W. był dwukrotnie przedmiotem lustracji dokonanej przez sąd, przez sędziego, który badał sposób postępowania z osadzonym przez Służbę Więzienną i dokonywał oceny. Za każdym razem ta ocena ze strony sądu, ze strony sędziego lustratora, sędziego wizytatora do spraw penitencjarnych była pozytywna dla Służby Więziennej. Oceniono wszelkie środki podejmowane wobec osadzonego jako właściwe. Sędziowie ani w jednym, ani w drugim wypadku nie zgłaszali uwag. Dotyczy to zarówno lustracji z 21 listopada 2016 r., jak i tej przeprowadzonej w Zakładzie Karnym w Gdańsku-Przeróbce w roku 2017. Sędziowie, bo to się powtarza, wskazywali, że reakcja organów Służby Więziennej na ujawnienie się objawów choroby psychicznej była prawidłowa, skazany znajdował się pod właściwą opieką medyczną, jednakże jego choroba była w fazie remisji, co pozwoliło na pobyt i dobre funkcjonowanie w warunkach zakładu typu półotwartego. Sędzia dokonywał też innych ocen stanu kadrowego, nie będę już w to wchodził, w kontekście opisu i oceny całej jednostki, która też była oceniona pozytywnie. Mówię już o tej ostatniej jednostce, w której przebywał. Podsumowując wyniki przeprowadzonych czynności nadzorczych, stwierdzono, że warunki bytowe oraz stan opieki medycznej, psychologicznej i sanitarnej były bez jakichkolwiek zarzutów. Nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. By skrócić, dodam, że z informacji nadesłanej w dniu 24 stycznia 2019 r. przez prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku wynika, że w wydziale IV penitencjarnym prowadzono szereg postępowań dotyczących Stefana W., dotyczyły one m.in. wniosków, które on kierował, głównie to były wnioski o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Informowałem już Wysoką Izbę o efektach tychże działań. Zgodnie z art. 96 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego w systemie terapeutycznym odbywają kary skazani z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi. To jest niezwykle ważne, żeby to wybrzmiało, wobec wielu nieścisłości czy też nieprawdziwych informacji, czasami być może manipulacji, które pojawiały się w przestrzeni publicznej. Otóż tego właśnie systemu terapeutycznego dotyczy proces skazanych niepsychotycznych, w tym skazanych za przestępstwo określone w art. 197, 203 Kodeksu karnego, czyli chodzi o przestępstwa przeciwko tzw. wolności seksualnej, popełnione w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych, upośledzeniem umysłowym, a także uzależnieniem od alkoholu i innych środków odurzających lub psychotropowych. Otóż jeżeli przemawiają za tym względy lecznicze i wychowawcze, w oddziale terapeutycznym mogą odbywać karę także inni skazani za ich zgodą. Potrzeba skierowania w celu odbywania kary w systemie terapeutycznym powinna wynikać w szczególności z opinii psychiatrycznej. W niniejszej sprawie taki wniosek o opiniach psychiatrycznych nie został sformułowany na żadnym etapie postępowania wykonawczego. Mało tego, tak jak to chcę podkreślić, ten sprawca skazany był za przestępstwo związane z udziałem, z użyciem rozboju i sprawca czy skazany w trakcie odbywania kary został zdiagnozowany jako chory na zaburzenie typu psychotycznego, które dyskwalifikowało, tak jak wspomniałem, z przesłanek, ze stosowania przepisów ustawy o tzw. bestiach. Jednym słowem, w zakresie możliwości Służby Więziennej formułowane poglądy co do zatrzymania skazanego z końcem odbycia przez niego kary bądź skierowania go właśnie na podstawie tzw. ustawy o bestiach, która została w poprzedniej kadencji przyjęta przez Sejm, nie odpowiadają rzeczywistości. W praworządnym państwie nie jest możliwe wobec jakiegokolwiek sprawcy orzeczeniem czy decyzją dyrektora Służby Więziennej przedłużanie czasu odbycia kary. Przypomnę, że również sam pierwowzór, można powiedzieć, sprawcy, który legł u podstaw powołania ustawy o bestiach, niejaki Trynkiewicz, sprawca, który dopuścił się też 4-krotnie, ale nie napadu na bank, tylko 4-krotnego mordu dzieci na tle seksualnym, został wypuszczony w okresie funkcjonowania poprzedniego rządu na wolność i przez 2,5 miesiąca przebywał na wolności, dlatego że takie są standardy państwa prawa, mimo że w zakładzie karnym były opinie biegłych seksuologów, psychiatrów, jak również było stanowisko Służby Więziennej, że jest nieuchronne, że dopuści się on po raz kolejny podobnych przestępstw, za które trafił za kratki. Mimo tej wiedzy musiał zostać wypuszczony na wolność, ponieważ dopiero trwała procedura na mocy dopiero co uchwalonej ustawy o bestiach, a tenże sprawca właśnie do tej ustawy się kwalifikował, bo też z myślą o nim w pierwszej kolejności zostało to uchwalone i dlatego ostatecznie do tego zakładu trafił. (Poseł Krystyna Skowrońska: Do rzeczy.) Ta ustawa - i wymogi, i przesłanki, o których wspomniałem - uchwalona przez poprzedni parlament, która odgrywa pozytywną rolę, jeżeli chodzi o zapobieganie powrotom do przestępstwa najbardziej groźnych sprawców przestępstw bardzo ściśle opisanych w tym przepisie, niestety nie odnosiła się do wspomnianego sprawcy, nie mogła mieć zastosowania. I dlatego też podlegają manipulacji te informacje, z których wynika, że ta ustawa mogła mieć w tym wypadku zastosowanie. Najkrócej mówiąc, bo mój czas już dalece dobiegł końca, a mam jeszcze kilka ważnych informacji państwu do przekazania, chciałbym powiedzieć, że trwają intensywne prace, o których będzie mówił pan minister spraw wewnętrznych, ale też przede wszystkim minister zdrowia, związane z tym, aby stworzyć takie możliwości prawne, by w podobnych sytuacjach w przyszłości Służba Więzienna i przede wszystkim właściwi biegli specjaliści, lekarze mogli w sposób znacznie skuteczniejszy reagować i zapobiegać ewentualnemu wyjściu tego typu sprawców na wolność. Póki takich narzędzi państwo polskie nie posiada, to stosować ich też nie może. Chciałbym zwrócić państwu uwagę, że przepisy w zakresie Kodeksu karnego wykonawczego, które obowiązują w tym obszarze, były uchwalone w 1997 r. Były one też reakcją na pewne patologie, które miały miejsce w okresie minionym, związane z nadużywaniem leczenia psychiatrycznego i narzędzi związanych z umieszczaniem tam wbrew woli sprawców i pozbawianiem wolności czy stosowaniem badań, diagnoz w stosunku do osób, które nie godziły się na poddanie tego rodzaju terapii. Dlatego też uchwalony w 1997 r. kodeks, podobnie jak wcześniej ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, też są rezultatem pewnego nastroju i myślenia o znalezieniu równowagi pomiędzy sprawnością działania państwa i możliwością reakcji na przypadki zagrożeń związanych ze sprawcami chorymi psychicznie, jak też możliwym polem nadużyć, które może się pojawiać. Pamiętamy okres działań tzw. psychuszek i pamiętamy, że w roku 1997 ta pamięć była jeszcze bardziej żywa. Stąd też rozwiązania prawne, jakie zafunkcjonowały, jakie wówczas zostały zastosowane, nie przewidywały wtedy reakcji na historię typu Trynkiewicz, chodzi też o zdarzenia, niestety tragiczne zdarzenia, o których słyszeliśmy ostatnio. Jeżeli chodzi natomiast o zakres śledztwa, bo to jest moja druga rola, jaką chciałem państwu tutaj przedstawić w największym skrócie, myślę, że będę miał okazję uzupełnić tę swoją wypowiedź w drugiej części, wtedy szerzej na ten temat...