Mówca: Krajowej Rady Sądownictwa Antoni Górski
Data: 2013-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo Posłowie! Wysoki Sejmie! Wypada na wstępie przypomnieć, że Krajowa Rada Sądownictwa jest konstytucyjnym organem powołanym, jak mówi art. 186 konstytucji, do stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Jest jedynym organem, w skład którego wchodzą przedstawiciele wszystkich trzech władz: 15 sędziów wybranych przez wszystkie szczeble sądownictwa, dwóch sędziów, którzy z mocy ustawy wchodzą w skład, czyli pierwszy prezes Sądu Najwyższego i prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, dwóch przedstawicieli władzy wykonawczej, czyli z urzędu pan minister oraz przedstawiciel wyznaczony przez prezydenta Rzeczypospolitej, czterech posłów i dwóch senatorów. W takim składzie pracowaliśmy również w roku 2012. Podstawowe zadania rady precyzuje ustawa i one właściwie są dwa. Pierwsze i najważniejsze to jest wybór kandydatów na urząd sędziowski wszystkich szczebli. Informacja o działalności rady została Wysokiemu Sejmowi dostarczona, więc oczywiście przedstawię to tylko skrótowo, a przedstawienie tej pracy nie może pomijać liczb, więc niestety i te liczby tutaj będą przekazywane. A więc ile zgłoszeń? 3624 zgłoszenia w ubiegłym roku, które pochodziły od 1629 osób, do wszystkich szczebli, jak mówię, sądów. Przewodniczący do rozpoznania wstępnego tych zgłoszeń, tej ogromnej ilości zgłoszeń, powołał 376 zespołów. Kiedy zespół, który ma za zadanie zapoznanie się wstępne z dokumentacją, uznaje, że nie ma dostatecznych podstaw do przedstawienia rekomendacji co do listy kandydatów, wtedy zwraca się do rady o odroczenie posiedzenia i przeprowadzenie rozmowy z kandydatami. W ubiegłym roku przeprowadzono takich rozmów 277. Rezultatem tych prac było przedstawienie panu prezydentowi 346 osób do powołania na urząd sędziego wszystkich szczebli w naszym sądownictwie. Przedstawienie panu prezydentowi tych kandydatów odbywa się w formie plenarnej uchwały rady. Uchwała ta jest uzasadniana i doręczana wszystkim zainteresowanym. Osoby, które są niezadowolone, a więc takie, które nie otrzymały pozytywnej uchwały, mają prawo zaskarżenia tej uchwały do Sądu Najwyższego. W ubiegłym roku wniesiono 28 odwołań, Sąd Najwyższy z tych 28 uwzględnił trzy, w tym dwa częściowo, jedna uchwała została uchylona w całości. Drugim bardzo istotnym i bardzo również pracochłonnym zadaniem rady jest opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. W tamtym roku takich opinii i stanowisk rada wydała aż 214. Pracowaliśmy na 15 posiedzeniach plenarnych, czyli raz w miesiącu, a w trzech miesiącach były dwa posiedzenia rady. To jest ogromny wysiłek, gdyż, jak wspomniałem, większość członków w radzie to sędziowie orzekający dojeżdżający z całej Polski. Podkreślam to, bo to przybliża, uzmysławia, jak dużym wysiłkiem ta praca jest prowadzona, wykonywana. Inne prace to uchwały w sprawie przenoszenia sędziów w stan spoczynku, takich spraw było 44. Chcę powiedzieć, że rada jest bardzo rygorystyczna, jeśli chodzi o przenoszenie wcześniejsze sędziego w stan spoczynku z powodu stanu zdrowia. Jeżeli tylko są jakiekolwiek wątpliwości, to niezależnie od wniosków zainteresowanych i wniosków kolegiów powołujemy dowody z opinii biegłych, czasami nawet przeciwko orzecznikowi ZUS-u, żeby tutaj nie było żadnych wątpliwości co do zasadności takiego wniosku. W ubiegłym roku rada wystąpiła z dwoma wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności aktów prawnych dotyczących sądownictwa. Pierwszy wniosek dotyczył sławetnego rozporządzenia o reorganizacji sądów rejonowych. Ten wniosek został rozpoznany, trybunał uznał, że art. 20 u.s.p., który daje upoważnienie ministrowi do znoszenia i tworzenia sądów, jest zgodny z konstytucją, przy, chciałbym to podkreślić, czterech zdaniach odrębnych sędziów orzekających. Drugi wniosek dotyczył obszernej noweli z 2011 r. do u.s.p. i, jak się orientuję, jest w trakcie końcowych prac przygotowawczych przed rozprawą w Trybunale Konstytucyjnym. Kolejnym bardzo ważnym zadaniem Krajowej Rady Sądownictwa jest stanie na straży przestrzegania etyki zawodowej przez sędziów. Odbywa się to w ten sposób, że napływające skargi w tym zakresie rozpoznaje Komisja do Spraw Etyki Zawodowej Sędziów, z sędzią Sądu Najwyższego na czele, a więc osobą z dużym autorytetem osobistym i zawodowym. Jeżeli stwierdza się jakieś nieprawidłowości w postępowaniu sędziów, komisja ta zdaje sprawozdanie na posiedzeniu plenarnym. Bywa tak, że zaprasza takiego sędziego na rozmowę i muszę powiedzieć, że jest to bardzo skuteczny środek perswazji. Jeśli młody sędzia w czymś się zapędzi, na rozprawie niewłaściwie się zachowa, a przewodniczący komisji dyscyplinarnej zwróci uwagę z należytą kulturą, merytorycznie, daje to efekty. Krajowa rada ma prawo zaskarżania orzeczeń w sprawach dyscyplinarnych. Wszystkie orzeczenia dyscyplinarne wydane w pierwszej instancji są z urzędu doręczane Krajowej Radzie Sądownictwa, przewodniczący kieruje takie orzeczenie do komisji do spraw dyscyplinarnych i przewodniczący takiej komisji przedstawia propozycję - zaskarżyć orzeczenie czy nie. Rada przyjęła w tym zakresie takie stanowisko, że nie składa odwołań na korzyść sędziów, uznając, że sędzia na tyle jest zorientowany, że sam może i powinien się bronić. W ubiegłym roku w związku z tym zaskarżonych zostało 9 orzeczeń na niekorzyść sędziów, w tym 7 odwołań wniesionych przez Krajową Radę Sądownictwa zostało uwzględnionych, w jednym wypadku z zastosowaniem najsurowszej kary, czyli wydalenia ze służby. To są te najbardziej merytoryczne wątki pracy i najbardziej pracochłonne. Niezależnie od tego staramy się, jeśli tylko jest trochę czasu, organizować spotkania i konferencje ważne dla wymiaru sprawiedliwości. I tak w ubiegłym roku odbyła się konferencja na temat kluczowy dla sądownictwa, a zwłaszcza dla prac samej rady, tj. na temat niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Udział w tej konferencji wzięli: pan marszałek Senatu, wicemarszałek Sejmu, minister sprawiedliwości. To była taka bardzo poważna, gruntowna konferencja ze świetnymi referatami. Można by rzec, że można mieć z tego satysfakcję. Drugą taką istotną rzeczą było seminarium poświęcone stosowaniu w orzecznictwie krajowym orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Staramy się także utrzymywać kontakty międzynarodowe i to dosyć skutecznie. W ubiegłym roku Krajowa Rada Sądownictwa została wybrana do Komitetu Sterującego Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. W skład tego komitetu wchodzą przedstawiciele 8 państw członkowskich Unii, więc można to uznać za sukces, za docenienie działalności polskiej rady. Staramy się także utrzymywać kontakty dwustronne, a więc zapraszać przedstawicieli poszczególnych rad i bywać z rewizytami. W ubiegłym roku byli u nas przedstawiciele, zresztą stawili się bardzo licznie, krajowej rady z Turcji i przedstawiciele rady z Łotwy. Nasza delegacja była na Litwie i we Francji. Oprócz tego bierzemy udział w spotkaniach, które organizuje Sąd Najwyższy, zapraszając Krajową Radę Sądownictwa. W ubiegłym roku były to spotkania z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości z Czech, Niderlandów i Korei. Uroczystym i bardzo sympatycznym akcentem działalności rady jest wręczanie medalu ˝Zasłużony dla Wymiaru Sprawiedliwości˝ sędziom odchodzącym w stan spoczynku, którzy swoją pracą i postawą etyczną na takie wyróżnienie zasłużyli. Uroczystość ta ma podniosłą formę, odbywa się ona w siedzibie rady. Udział w niej biorą prezesi najwyższych organów sądowych, przedstawiciel prezydenta, ministra sprawiedliwości. To jest takie podsumowanie pracy ludzi, którzy poświęcili całą pracę zawodową służbie dla wymiaru sprawiedliwości. Informację o tejże pracy za ubiegły rok kończy lista postulatów. Jest ich osiem. Chciałbym zaakcentować pierwszy postulat, którym jest przywrócenie instytucji asesora sądowego. Wspominam o tym po raz kolejny. Mogę z zadowoleniem powiedzieć, że w tej mierze mamy na razie, póki co, dobre wiadomości. Otóż na początku tego roku w siedzibie Senatu odbyła się konferencja na temat przywrócenia instytucji asesora sądowego, przygotowywana merytorycznie przez Krajową Radę Sądownictwa, a organizowana wspólnie z Senatem. Potem odbyła się bardzo merytoryczna, poważna dyskusja. Po tej dyskusji opracowane zostały ostateczne założenia do projektu mającego na celu przywrócenie tej instytucji. Chciałbym ze szczególną satysfakcją podkreślić świetną współpracę, jeśli chodzi o tę kwestię, z ministrem sprawiedliwości - i to zarówno z obecnym ministrem, jak i z jego poprzednikiem. Złożyliśmy wspólnie taki projekt panu prezydentowi. Mamy jego obietnicę poważnego pochylenia się nad tym projektem i ewentualnie wystąpienia z inicjatywą ustawodawczą do Wysokiego Sejmu. Jeśli pan marszałek pozwoli, to na tym skończę, żeby nie zabierać państwu cennego czasu. (Oklaski)