Mówca: Jan Szopiński
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt autorstwa Prawa i Sprawiedliwości został zgłoszony w trybie poselskim, który nie wymaga opiniowania, uzgodnień i konsultacji społecznych. Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu poselskie projekty ustaw mogą być wnoszone przez komisje sejmowe lub co najmniej 15 posłów podpisujących projekt. Jednak zarówno konstytucjonaliści, jak i opinia publiczna nie mają wątpliwości, że takie inicjatywy stanowią obejście prawa. Problemem jest to, że część takich inicjatyw, podobnie jak w tym przypadku, w przypadku zmian w Kodeksie wyborczym, dotyczy rozwiązań systemowych, za które odpowiedzialny jest rząd i w których przypadku można mówić tutaj o obejściu prawa. Lewica była, jest i będzie za wszelkimi działaniami, które podnoszą frekwencję w procesie wyborczym. PiS jednak, oprócz dobrych zmian w tej regulacji, zaproponował szereg zmian w ordynacji, które proces wyborczy komplikują bądź ten proces upolityczniają. Popieramy wsparcie w procesie wyborczym dla aktywizacji transportu publicznego, ale uważamy, że transport indywidualny jest działaniem dyskryminującym. Dobrym pomysłem jest zwiększenie komisji obwodowych, ale jednocześnie Prawo i Sprawiedliwość chce skomplikować proces liczenia głosów, co wydłuży prace komisji i spowoduje problemy z ogłaszaniem ich wyników. Projekt ten komplikuje również formalności dotyczące zgłaszania mężów zaufania i obserwatorów społecznych. Przyjęcie funkcji męża zaufania lub obserwatora społecznego tylko drogą elektroniczną to formalność zbędna i wykluczająca. Mianowicie ona wykluczy miliony osób z tego procesu, jako że one nie będą mogły zgłosić się w formie elektronicznej. Bardzo wątpliwa jest próba zniesienia wymogu, aby okręgowe komisje wyborcze składały się z sędziów. Obecnie byli to przewodniczący okręgowych komisji. Mają ich zastąpić komisarze wyznaczeni z klucza partyjnego. Niezrozumiały jest też brak regulacji ułatwiających głosowanie korespondencyjne za granicą. Projekt znosi wprowadzone kilka lat temu druki bezadresowe informujące wyborców o nadchodzących wyborach. Uzasadnienie tej sprawy nie wyjaśnia, dlaczego projekt ustawy, który rzekomo ma na celu zwiększenie frekwencji, znosi jeden ze sposobów informowania wyborców o wyborach. To dziwne i niepotrzebne zmiany przepisów. Dobrą praktyką w demokratycznym państwie powinno być niezmienianie prawa wyborczego w roku wyborczym. Majstrowanie przy Kodeksie wyborczym w roku, w którym mają odbywać się wybory, świadczy o wielkiej desperacji formacji rządzącej, a co za tym idzie, o, jak się wydaje, jasno rysującej się wizji porażki. Projekt jest naszpikowany kuriozalnymi zapisami, które pozwalają w przypadku przegranych przez was wyborów na próbę ich unieważnienia. Obecnie propozycje, które tutaj są zapisane, mają wspierać tylko jedną partię. To są działania nieuczciwe i dyskredytujące autorów projektu. Na koniec uprzejmie poproszę autorów tego projektu ustawy, aby zapoznali się z opinią - dołączoną w trakcie prac sejmowych - związku województw, który w przedstawionej opinii pisze do nas, że przeprowadzenie jesiennych wyborów na zasadach proponowanych w projekcie nowelizacji Kodeksu wyborczego w tej chwili wydaje się mniej niż prawdopodobne. Autorzy projektu nie uwzględnili tego, że nakaz zachowania 6-miesięcznej ciszy legislacyjnej nie dotyczy 6-miesięcznego okresu przed samym głosowaniem, ale terminu ogłoszenia wyborów, który przypada już w sierpniu. W myśl przepisu art. 98 ust. 2 konstytucji prezydent zarządza wybory nie później niż 90 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Sejmu i Senatu. Ponieważ obecna kadencja kończy się 12 listopada, prezydent musi ogłosić te wybory najpóźniej 20 sierpnia. W połączeniu z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego oznacza to, że trwający 6 miesięcy zakaz dokonywania zmian w prawie wyborczym powinien zacząć obowiązywać w dniu 20 lutego. W tej sprawie są dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego, do których odsyłam. Dziękuję bardzo. (Oklaski)