Mówca: Stanisław Huskowski
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt i przyjemność zabrać głos w imieniu posłów Platformy Obywatelskiej, którzy wnieśli projekt ustawy o ogrodach działkowych. 11 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok w sprawie zgodności ustawy z 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych z konstytucją. Trybunał uznał 22 artykuły tej ustawy za niezgodne w całości lub częściowo z ustawą zasadniczą. Zgodnie z decyzją trybunału poza jednym art. 10 wszystkie pozostałe artykuły niezgodne z konstytucją tracą moc obowiązującą 20 stycznia 2014 r. Trybunał dał zatem parlamentowi półtora roku na usunięcie wad prawnych lub uchwalenie nowej ustawy. Obowiązująca dzisiaj ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych, a także jej poprzedniczka z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych stworzyły praktycznie monopol na zarządzanie ogrodami działkowymi w Polsce, oddając sferę ogrodów w ręce jednej organizacji - Polskiego Związku Działkowców - utworzonej nie na podstawie ogólnych przepisów, na przykład o stowarzyszeniach, ale wspomnianą ustawą z 1981 r., czyli 33 lata temu. Polski Związek Działkowców użytkuje dzisiaj ponad 44 tys. ha gruntów będących w większości, ogromnej większości własnością gmin. Część użytkowanych przez PZD gruntów jest własnością Skarbu Państwa. Grunty wchodzące w skład zasobów PZD to w niewielkiej części ogrody z przedwojenną jeszcze historią, zakładane na mocy dekretu z 1946 r., a także ustawy z roku 1949. Po roku 1981 r. ogrody tworzone były na mocy ustawowego bezpłatnego przejęcia przez PZD gruntów gminnych i Skarbu Państwa. Umożliwiała to ustawa z 1981 r., a dokładnie jej nowela z 1995 r., która w swoim art. 8 w ust. 1 nakazywała nieodpłatne przekazywanie Polskiemu Związkowi Działkowców w użytkowanie tych gruntów, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod pracownicze ogrody działkowe. Podobnie uczyniła to następczyni tej ustawy, czyli ustawa z 2005 r. Trybunał Konstytucyjny kilkakrotnie kwestionował te zapisy, obowiązek przekazywania przez gminy i Skarb Państwa na ogrody tych gruntów, które są objęte planami zagospodarowania. Pierwszy raz uczynił to już 20 listopada 1996 r., sprawa K 27/95, czyli rok po uchwaleniu tej noweli ustawy, zresztą za czasów, kiedy lewica, SLD było przy władzy. W orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny zakwestionował to, że ustawa nakazuje samorządom przekazywanie na ogrody działkowe przecież nie tak dawno, 5 lat wcześniej, skomunalizowanych gruntów. Ale to orzeczenie trybunału nie weszło w życie, nie dokonano zmiany w polskim systemie prawnym, ponieważ zostało uchylone przez Sejm uchwałą z 24 kwietnia1997 r. Wówczas parlament miał prawo, Sejm miał prawo odpowiednią większością odrzucać orzeczenia trybunału. Nie oznaczało to oczywiście usunięcia wady prawnej, dalej to orzeczenie było niezgodne z konstytucją, ale nie obowiązywało, bo Sejm większością lewicowych posłów odrzucił to orzeczenie trybunału. Co więcej ustawodawca, znów lewicowy, w 2005 r. powtórzył ten zapis w art. 10 ust. 1, ten sam uznany już przez trybunał za niekonstytucyjny. Zresztą zrobił to bardzo świadomie. Byłem wtedy senatorem, pamiętam te dyskusje w Senacie, kiedy z trybuny wskazywałem, że jest to niekonstytucyjne. Ale oczywiście większość, to był początek kampanii wyborczej, zresztą dotkliwie przegranej przez lewicę, lewica chciała podarować PZD dalej te frukta, niekonstytucyjnie. (Poseł Zbyszek Zaborowski: Działkowcom.) Nie, bo to Polskiemu Związkowi Działkowców dawano te frukta, a nie działkowcom. Drugi raz 9 grudnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 61/07 ponownie orzekł niekonstytucyjność przepisu, który zobowiązywał gminy do nieodpłatnego przekazywania związkowi działkowców w użytkowanie gruntów, stwierdzając przy tym: ˝Analogiczny do obecnie zaskarżonego art. 10 ust. 1 ustawy działkowej przepis art. 8 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych został zakresowo uznany za niezgodny z zasadą demokratycznego państwa prawnego˝ - to jest orzeczenie trybunału. Dalej: ˝Tym samym oczywiste jest, że w zasadę tę w tym samym zakresie godzi również art. 10 ust. 1 ustawy działkowej. Zdumienie musi budzić fakt...˝ - pisze trybunał w swoim wyroku - ˝...że unormowanie, którego niekonstytucyjność została orzeczona przez Trybunał Konstytucyjny, zostało przez ustawodawcę ponownie uchwalone w nowej ustawie. To, że w dawnym systemie konstytucyjnoprawnym Sejm miał możliwość oddalenia orzeczeń trybunału, nie zwalania ustawodawcy od obowiązku respektowania dokonanych przezeń ustaleń i nie uchyla nakazu powstrzymywania się od uchwalania przepisów jawnie niekonstytucyjnych˝. Koniec cytatu z orzeczenia trybunału z 2008 r. Orzeczenie to odnosiło się zresztą tylko do gruntów gminnych, gdyż w takim zakresie było zaskarżone przez samorządy. Trzeci raz trybunał orzekł niekonstytucyjność nakazu nieodpłatnego przekazywania na rzecz PZD gruntów w odniesieniu do Skarbu Państwa, stało się to 11 lipca 2012 r., tego ostatniego wyroku. W jaki sposób PZD włada gruntami i w jakim zakresie? Grunty, którymi dzisiaj dysponuje Polski Związek Działkowców, są w ponad 60% w użytkowaniu wieczystym PZD. Swoiste uwłaszczenie umożliwiała ustawa z 1995 r. Jej art. 2 stanowił, że Polskiemu Związkowi Działkowców przysługuje roszczenie w stosunku do gmin i Skarbu Państwa nieodpłatnego przekazania w użytkowanie wieczyste gruntów, na których są ogrody stałe i których istnienie jest zgodne z miejscowym planem. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane rok później, w 1996 r., uchyliło ten przepis jako niezgodny z konstytucją, ale też nie stało się obowiązujące, bo większość lewicowa odrzuciła wówczas w uchwale w 1997 r. to orzeczenie. Dopiero wyrok trybunału z 20 lutego 2002 r., sprawa K 39/00, stwierdzający naruszenie przez wyżej wymienione przepisy art. 165 i 167 konstytucji, oraz dwa wyroki Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2003 r. i z 2004 r., spowodowały, że PZD przestał móc skutecznie wysuwać roszczenia o przekazanie nieodpłatne gminnych gruntów w użytkowanie wieczyste. Trybunał wówczas w uzasadnieniu napisał, że, tu cytat: ˝preferencyjne, nieusprawiedliwione obiektywnymi przesłankami uwłaszczenie PZD kosztem mienia komunalnego jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony własności jednostek samorządu terytorialnego˝. Podmioty zaskarżające do trybunału poszczególne zapisy zawarte w ustawach o pracowniczych i rodzinnych ogrodach działkowych to organy samorządów terytorialnych. Mówię o tych historycznych zaskarżeniach, które stały się podstawą wyroków trybunału, w 1996 r., 2002 r. i 2008 r. Były to: Rada Miejska w Wąbrzeźnie, Rada Miasta Rejowiec Fabryczny, Rada Gminy Warszawa-Centrum, Rada Gminy Piaseczno, Rada Miasta Wrocławia. W swoich wnioskach argumentowali oni, że przepisy nakazujące im nieodpłatne pozbywanie się mienia komunalnego, czyli gruntów, na rzecz PZD lub nakazujące bezpłatne uwłaszczanie PZD na gminnych gruntach uderzają w interesy całej wspólnoty gminnej i poprzez ograniczenie możliwości dysponowania tymi gruntami i pobierania z nich pożytków powodują spadek dochodów własnych gmin. I te racje podzielał Trybunał Konstytucyjny, te racje, że gmina ze swoich gruntów, zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, pobiera pożytki, dysponuje tymi gruntami i z tego utrzymuje różne publiczne zadania, które wypełnia gmina wobec swoich wszystkich mieszkańców. Ale ta różnica interesów gmin i Polskiego Związku Działkowców zaostrza się wraz ze zmianami cywilizacyjnymi, a w szczególności z rosnącymi potrzebami rozwoju miast. Gminy potrzebują nowych terenów rozwojowych, inwestycyjnych, a szczególnie miasta - i to duże miasta - potrzebują terenów uzbrojonych, dobrze zlokalizowanych w celu przeznaczenia ich na działalność gospodarczą albo na budownictwo mieszkaniowe. To naturalne, że gmina, a szczególnie duże miasto, w celu rozwoju potrzebuje nowych terenów. Czy jest normalne, że dzisiaj w Warszawie buduje się na Białołęce, gdzieś za Ursynowem osiedla, do których trzeba doprowadzić infrastrukturę, drogi, komunikację miejską, wodę, gaz, prąd, ciepło? Trzeba tam wybudować przedszkola, szkoły, bo ich tam nie ma, przecież to jest ugór. To wszystko obciąża tych mieszkańców, którzy kupią tam mieszkania, a w większości tak naprawdę wszystkich mieszkańców miasta, wszystkich mieszkańców, którzy muszą łożyć na te wszystkie inwestycje. Bywałem na wielu konferencjach, bo zajmowałem się planowaniem przestrzennym. Na wielu konferencjach, zarówno krajowych, jak i zagranicznych, w których brałem udział, zdziwienie budzą polskie miasta czy miasta państw Europy Środkowej czy Środkowo-Wschodniej, w których jest tzw. zjawisko rozlewania się miast. Mianowicie nowe budynki mieszkaniowe powstają na obrzeżach albo w gminach podmiejskich. Miasta się rozlewają. Budzi to zdziwienie u urbanistów z bogatych państw, z bogatych miast Zachodu, którzy mówią: nas na to nie stać. Jak was stać na to, żeby budować całą tę infrastrukturę? Jak was stać na to, żeby to wszystko, tak wielkie koszty ponosili mieszkańcy tych miast? Dziwią się nam, że nie następuje proces urbanizacji miasta, tylko wyrzucania nowych osiedli na obrzeża. Jest to niebywale kosztowne. Czy jest to w interesie wszystkich mieszkańców tych miast? Absolutnie nie. Czy jest to w interesie tej garstki, która ma akurat swoje działki np. w samym centrum dużych miast? To jest może 4%, liczyłem, 4% wszystkich działkowiczów w Polsce ma działki w centrach dużych miast, 96% ma na obrzeżach. Sytuacja powstała po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tym ostatnim, z 11 lipca 2012 r. - jeszcze później wrócę, odniosę się do tej sprawy, jeśli chodzi o rozstrzygnięcia w naszym projekcie - wymaga rozstrzygnięć ustawowych, których kierunek można wywieść wprost z uzasadnienia do tego wyroku. Trybunał Konstytucyjny pisze co prawda, że - tu jest cytat: ˝postrzegany jako tzw. ustawodawca negatywny nie jest władny wskazywać parlamentowi, jak powinien na nowo uregulować stosunki społeczne w obszarze ogrodnictwa działkowego˝. Dalej dodaje - cytuję: ˝Może natomiast i powinien zaznaczyć, jaki obszar swobody regulacyjnej Sejmowi został pozostawiony po obaleniu domniemania konstytucyjności kontrolowanego aktu, a także w kontekście wcześniejszych orzeczeń trybunału odnoszących się do kwestii konstytucyjności ustaw regulujących funkcjonowanie ogrodów działkowych w Polsce˝. Jako że głównym zarzutem trybunału wobec kwestionowanej ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z 2005 r. jest zagwarantowany ustawowo monopol Polskiego Związku Działkowców, trybunał pisze w swoim ostatnim wyroku - cytuję ponownie: ˝Prawne gwarancje uprzywilejowanej pozycji majątkowej scentralizowanej, 'tworzonej odgórnie', z gwarancją monopolu organizacji działkowców nie da się pogodzić z europejskim standardem ochrony prawa własności˝. W pkt 10 trybunał pisze tak - cytuję: ˝PZD to osoba prawna, która powstała na mocy przepisów ustawy z 1981 r., a obecnie działa na mocy art. 25 ust. 3 w związku z art. 27 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych˝. Skoro więc związek powstał na mocy ustawy, to tylko w tej samej formie może dojść do likwidacji tego podmiotu. Dalej: ˝Do likwidacji PZD jako podmiotu prawnego - w stwierdzonych warunkach prawnych - konieczna jest jednakże interwencja ustawodawcy. Wyrok trybunału w tym zakresie stanowi więc zobowiązanie ustawodawcy do wszczęcia postępowania legislacyjnego. Jest oczywiste, że ustawa likwidująca PZD będzie musiała objąć zakresem swej regulacji również kwestie praw majątkowych tej organizacji˝. Dalej trybunał pisze tak: ˝Trybunał podkreśla jednak, że znaczna większość gruntów oddanych do tej pory w użytkowanie wieczyste lub użytkowanie PZD jest własnością jednostek samorządu terytorialnego. W celu ochrony własności komunalnej należy zatem przyjąć, że prawo użytkowania wieczystego przyznane PZD wraz z likwidacją tego podmiotu wygaśnie, a pełnia praw rzeczowych nie zostanie automatycznie przyznana Skarbowi Państwa, lecz powróci do właścicieli gruntów, a więc albo do Skarbu Państwa, albo do jednostek samorządu terytorialnego˝. Niniejszy projekt zakłada więc likwidację Polskiego Związku Działkowców, rozdysponowuje mienie tej organizacji pomiędzy Skarb Państwa a gminy - mienie tej organizacji, bo mienie działkowców, które jest na działkach, pozostaje oczywiście mieniem działkowców. Rozdysponowujemy w naszym projekcie mienie PZD, likwidując je, pomiędzy te dwa organy. Grunty, budynki i urządzenia znajdujące się w granicach ogrodu, niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania ogrodu działkowego i przeznaczone do wspólnego korzystania przez działkowców stają się mieniem właściciela gruntu. Pozostałe mienie przechodzi na rzecz Skarbu Państwa i wchodzi w skład tworzonego specjalnie Krajowego Funduszu Ogrodowego. Likwidacji podlega także Fundusz Rozwoju Rodzinnych Ogrodów Działkowych, istniejący przy PZD, którego aktywa zasilają także Krajowy Fundusz Ogrodowy. Tak więc cały ten majątek skupia się w Krajowym Funduszu Ogrodowym. Minister właściwy do spraw skarbu państwa powołuje likwidatora mienia PZD i Funduszu Rozwoju Rodzinnych Ogrodów Działkowych. Działkowcy według naszego przedłożenia zachowują prawa do swoich altan, obiektów gospodarczych i innych budowli. Projekt w znacznym też stopniu chroni prawa działkowców do dalszego korzystania z działek. Czyni to, silnie ograniczając władztwo właścicieli gruntów, czyli gmin i Skarbu Państwa, nad swoim mieniem. Ustanawia na gruntach, na których w dniu wejścia w życie ustawy istnieją ogrody działkowe, obowiązek zawarcia przez właścicieli ze stowarzyszeniami ogrodowymi reprezentującymi działkowców bezterminowych umów na prowadzenie ogrodów, czyli na mocy ustawy wszyscy staro-nowi właściciele, że tak ich nazwę, czyli gminy i Skarb Państwa, muszą zawrzeć bezterminowe umowy z powstającymi stowarzyszeniami zawiązywanymi przez działkowców na warunkach tej ustawy. Likwidacja ogrodów jest możliwa jedynie dla realizacji inwestycji celu publicznego - to jest takie sformułowanie - lub innego celu zapisanego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. I tu wracam do poprzedniego wątku. W obu tych przypadkach właściciel gruntu, czyli gmina czy Skarb Państwa, będzie miał obowiązek zapewnienia działkowcom działek w innych ogrodach lub odtworzenia ogrodu w innym miejscu. Tak więc jeżeli właściciel ogrodu skorzysta z jednego z tych dwóch zapisów o likwidacji ogrodu, musi odtworzyć ogród w innym miejscu, o podobnym standardzie do tego, który likwiduje. Co więcej - podobnie do tego, jak jest dotychczas, jak jest w projekcie obywatelskim i w innych projektach - musi wypłacić odszkodowanie działkowcom. Tylko że w obecnym stanie prawnym oraz w projekcie obywatelskim jest tak, że działkowcom należy się tylko zwrot za ich altankę, ich mienie indywidualne, czyli jeżeli mają pompę, mają studnię, nasadzenia, to im się za to należy zwrot, natomiast my uważamy, że zwrot im się należy również za części wspólne, za to, co było robione ze składek działkowców. Skoro oni 20 lat temu składali się na transformator zasilający ogrody albo na dom działkowca, to jeżeli się ich przenosi w inne miejsce, na nowy teren ogrodu działkowego, to należy się im zwrot ich indywidualnych nakładów, i to według ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli dobrych przepisów, które przewidują zwracanie takim osobom pieniędzy po kosztach odtworzenia. Dlaczego tego nie ma w projekcie obywatelskim i nie ma tego teraz? Dlatego że w projekcie obywatelskim jest, że zwrot się należy, ale PZD. My zaś uważamy, że należy się indywidualnym działkowcom, jeżeli się na to składali. To jest dla nas zupełnie oczywiste. Ale PZD chce chronić i zabierać te pieniądze. Co więcej, w projekcie obywatelskim mowa jest o tym, tak zresztą jest obecnie, że jeżeli właściciel gruntu, ten który powoduje likwidację ogrodu, odtwarza ogród w innym miejscu i niektórych elementów starego ogrodu nie odtworzy, to tylko za te nieodtworzone elementy ogrodu musi zapłacić PZD - ale PZD, nie działkowcom. Natomiast naszym zdaniem skoro grunty wracają do właściciela, to gmina, która ma wybudować nowy ogród w nowym miejscu, powinna go odtworzyć w podobnym standardzie do standardu ogrodu likwidowanego, czyli jeżeli był tam dom działkowca, to ma wybudować dom działkowca, bo przecież on będzie gminny. Zresztą na mocy dalszych przepisów, o czym powiem, oczywiście będzie on oddany nieodpłatnie w użytkowanie działkowcom. Ma ona obowiązek odtworzenia tego majątku w nowym miejscu, ale też zwrócenia pieniędzy działkowcom za ich mienie i ich udziały w częściach wspólnych. Nie wiem, dlaczego Polski Związek Działkowców tego typu rozwiązań nigdy nie forsował. Te pieniądze miały zawsze wpływać do kasy związku, a nie do kieszeni działkowców, którzy są ˝stratni˝ na tym, że będą mieć ogród w innym miejscu, nie w starym, a często przyzwyczajenia są silniejsze nawet niż sama chęć uprawy działki czy odpoczynku na działce. Są oni przyzwyczajeni do miejsca, do którego jeżdżą. Ograniczenie władztwa gmin i Skarbu Państwa nad ich gruntami rozciąga się także na pobieranie pożytków z mienia. Nasza ustawa, podobnie zresztą do tego, jak jest obecnie i jak jest w projekcie obywatelskim, zwalnia nieruchomości gruntowe, a także budynki posadowione tam i użytkowane zgodnie z prawem z podatków i opłat lokalnych. Ogranicza też opłaty roczne, jakie działkowcy będą zobowiązani płacić na rzecz właściciela gruntu, ponieważ trybunał też w tym orzeczeniu z 1996 r. - a i w orzeczeniu z 2002 r., o ile pamiętam, też się odnosi do tego - mówi, że nie można właściciela gruntu, a przecież właścicielem w każdym przypadku jest gmina lub Skarb Państwa, całkowicie pozbawiać władztwa nad rzeczą, którą posiada. Można w interesie innej, chronionej konstytucyjnie wartości ograniczyć to władztwo. W tym przypadku tą wartością inną chronioną konstytucyjnie jest oczywiście interes działkowców. Jest prawie milion działkowców i należy się im ochrona. W ich interesie można ograniczyć właścicielskie prawa wynikające z konstytucji, ale parlament powinien zważyć, w jakim stopniu, żeby drastycznie nie naruszyć tych praw. W tym kontekście odnosi się to również do pożytków, w związku z czym wprowadzamy opłaty na rzecz gminy, które mieliby ponosić działkowcy, ale specjalnie skalkulowaliśmy to na takim poziomie, by działkowcy de facto nie płacili więcej niż płacą dotychczas. Dotychczas część składki, którą płacą co roku działkowcy, idzie na utrzymanie wyższych struktur PZD, czyli struktury okręgowej, zarządu okręgowego, jak i rady krajowej. Część składki: jeśli się policzy, ile jest hektarów - 19 gr za metr - to 35% z tego idzie na te wyższe szczeble, czyli zarząd okręgowy i radę krajową, tj. około 30 zł ze składek płaconych przez działkowca idzie dzisiaj na te wyższe szczeble PZD. Sporo idzie na zarządzanie bezpośrednio ogrodem, z tym się zgadzamy - dzisiaj robi to zarząd ogrodu rodzinnego (ROD), zgodnie z naszym projektem będzie to robiło stowarzyszenie powołane przez działkowców, które też będzie miało koszty i na pewno też jakieś pieniądze na ten cel działkowcy będą musieli płacić. Naszym zdaniem będą to porównywalne czy takie same kwoty, natomiast to, co będzie musiał działkowiec płacić raz na rok gminie, to będzie około 30 zł. Dlaczego około 30 zł? Bo właśnie dzisiaj płaci tyle na wyższe szczeble PZD. W związku z tym w przypadku statystycznego działkowca - w odniesieniu do większej lub mniejszej działki może to być nie 30, tylko 38 albo 25 zł, ale dzisiaj też tak jest, że gdy ktoś ma większą działkę, to więcej płaci, a jak mniejszą, to mniej - kiedyś to wyliczałem, jest to 31,20 zł, a więc z punktu widzenia działkowca, jeśli chodzi o pieniądze, nic się nie zmieni. Co więcej, z punktu widzenia działkowca nic się nie zmieni albo zmieni się bardzo niewiele nie tylko jeśli chodzi o pieniądze. Dalej będzie miał bezterminowo tę samą działkę, będzie mógł powołać stowarzyszenie, które będzie zarządzało tym ogrodem, przy czym nie ma obowiązku przynależności do tego stowarzyszenia. Powołane stowarzyszenie, żeby podpisać umowę z gminą, będzie musiało się wykazać odpowiednim poparciem - po prostu lista z podpisami działkowców - przy czym wystarczy zdobycie 30-procentowego poparcia. To znaczy, gmina musi podpisać umowę z tym stowarzyszeniem, które będzie miało największe poparcie, co najmniej 30% działkowców. Kiedy już będzie to pierwsze stowarzyszenie, to żeby je obalić i powołać inne, trzeba mieć już 50% poparcia, bo większość powinna decydować. Ale to nie znaczy, że trzeba się zapisywać do tego stowarzyszenia. Projekt rozwiązuje też problem byłych właścicieli, którzy odzyskali już lub w przyszłości odzyskają tytuł prawny do gruntów, na których obecnie funkcjonują ogrody działkowe. To jest problem kilku miast, głównie Warszawy - dekrety Bieruta i bezprawnie odebrane byłym właścicielom prawa do gruntów, na których teraz są ogrody działkowe. Ale są też takie sytuacje, że odbierano prawo własności, wywłaszczano byłych właścicieli, by przekazywać grunty na cele na przykład publiczne, których to celów potem nie zrealizowano. Ci byli właściciele sądownie odzyskują dzisiaj prawo do swoich starych gruntów, i słusznie. Nasz projekt zakłada, że byli właściciele będą mogli odzyskać władztwo nad swoim gruntem, ale dopiero po dwóch latach od jego odzyskania. Dlaczego po dwóch latach, w odróżnieniu zresztą od tak chwalonego projektu obywatelskiego (projekt obywatelski natychmiast każe oddać, jeżeli byli właściciele odzyskali swoje grunty)? My uważamy, że przynajmniej te dwa lata są potrzebne - oczywiście gdybyśmy napisali: 10 lat, to na pewno nie byłoby to zgodne z konstytucją - chcemy dać czas działkowcom, którzy będą nagle postawieni w dramatycznej sytuacji (dowiadują się, że prawnie, sądownie były właściciel odzyskał ten grunt), żeby mogli choćby zlikwidować swoją działkę, żeby nie inwestowali już w altankę, żeby mogli szukać miejsc wolnych w innych ogrodach i przenieść się w takie miejsce, a nie nagle, z dnia na dzień, na ulicę. Pozwoli to na uporządkowany proces likwidacji działek i da czas działkowcom właśnie na poszukiwanie dla siebie miejsca, a także na rozmowy z gminą o ewentualnym utworzeniu nowego ogrodu, bo sądzę, że w niektórych przypadkach gminy będą przecież rozumiały to, że działkowcy nagle tracą swój dobytek, to, co na tej działce lokowali, możliwość zachowywania swoich przyzwyczajeń. Mądra gmina, która ma jakieś grunty, które można by było przeznaczyć na działki, która zacznie to organizować, nie zrobi tego w ciągu miesiąca, potrzebuje na to więcej czasu. Stąd ten termin dwuletni - wydaje się, że w tym czasie będzie ona w stanie zorganizować inny ogród działkowy. Ogrody prowadzić będą stowarzyszenia ogrodowe zakładane przez działkowców z tego ogrodu lub ich małżonków. Te stowarzyszenia będą zawierały umowy, o których mówiłem, o prowadzeniu ogrodu, bezterminowe. W umowie zapisane będą zasady korzystania z gruntów, budynków i urządzeń znajdujących się w ogrodzie na częściach wspólnych, będzie też określona wysokość opłat rocznych - mówiłem o tych maksymalnych, gmina będzie mogła, nasza ustawa to mówi, ustalać je tylko do tej kwoty. Byłem ostatnio na kilkunastu spotkaniach, w kilkunastu miejscowościach w Polsce, z udziałem wielu działkowców, a także samorządowców. Burmistrzowie in gremio zawsze mówią: przecież my zrezygnujemy z tych opłat albo: dobrze, zrezygnujemy, ale pod warunkiem, że otworzycie ogrody dla wszystkich mieszkańców, żeby mogli tam spacerować. Dzisiaj niektóre ogrody są otwarte, ale mnóstwo jest zamkniętych, mam katalog zdjęć działek zamkniętych przed mieszkańcami. Dlaczego nie otworzyć ich na przykład od godz. 10 do zmierzchu, na dzień, powtarzam: na dzień, nie na noc? Dlaczego nie? Będzie narzędzie, żeby burmistrz mógł przekonywać: otwórzcie, nie będę pobierał tych pieniędzy. One i tak dla gminy są niczym, bo 30 zł od działkowca to w budżecie przeciętnej gminy 2000 czy 3000 zł rocznie. To co to za pieniądze dla gminy? Więcej będzie być może kosztował gminę urzędnik, który ma podpisywać te umowy, bo jednak trochę czasu mu to zajmie. Ta opłata ma zatem, naszym zdaniem, naprawdę charakter prawie symboliczny. Takie umowy pomiędzy gminą a stowarzyszeniem działkowym zgodnie z naszym projektem ustawy będzie można wypowiedzieć, jeżeli zajdzie któraś z ustawowo przewidzianych przesłanek, oczywiście jeżeli stowarzyszenie przestanie działać, rozwiąże się, ogłosi stan upadłości. Dorocznie stowarzyszenie będzie miało obowiązek wobec działkowców wywiesić w miejscu publicznym, oczywiście na działkach, rozliczenie ze składek pobranych od działkowców, którego kopię będzie musiało przekazać do gminy, żeby wykazać, że się z tego rozliczyło. Tu nie chodzi o to, że gmina będzie to kontrolowała, bo nie po to to jest, tylko żeby udowodnić, że działkowcy dostali tę wiadomość. Dzisiaj owszem, zarządy rodzinnych ogrodów działkowych na różne sposoby rozliczają się ze swoimi działkowcami, ale już nie krajowa rada czy zarządy okręgów. Te sprawozdania finansowe są tajne. Proszę państwa, od dziewięciu miesięcy zajmuję się przygotowaniem projektu ustawy o ogrodach działkowych. Szukałem wszędzie, nie ma tych sprawozdań, są tajne. Zdobyłem je oczywiście, bo niesubordynowani działacze Polskiego Związku Działkowców z wyższych szczebli, którzy mają już dosyć bycia w tym związku, przynieśli mi kopie tych uchwał, kopie tych sprawozdań finansowych itd. Tak więc to wszystko akurat mam. Będę chętnie służył, odpowiadając na pytania, jeśli będą, bo tam są smaczki, naprawdę piękne. (Poseł Ryszard Zbrzyzny: Ludzie listy piszą.) Projekt przewiduje też... (Poseł Ryszard Zbrzyzny: Mam inne listy.) Panie pośle Zbrzyzny, będzie pan mógł wejść na trybunę i mówić, więc niech pan teraz nie przerywa, niech pan nie przerywa. (Poseł Ryszard Zbrzyzny: Bo pan bzdury opowiada.) To, co pan mówi, świadczy tylko o pana niskiej kulturze. Projekt przewiduje też powołanie funduszu ogrodowego w celu finansowania inwestycji na terenach będących częścią wspólną ogrodu. Fundusz ogrodowy w każdym ogrodzie powstanie dzięki wpływowi środków z pierwszej opłaty rocznej działkowców. Tej opłaty rocznej - wnoszonej w myśl naszej ustawy przez działkowców do stowarzyszenia ogrodowego, które co roku powinno przekazywać ją gminie - stowarzyszenie w pierwszym roku nie przekaże ustawowo do gminy po to, żeby utworzyć z tych pierwszych opłat zalążek funduszu ogrodowego w każdym ogrodzie. A potem 20% z tych 30 zł - z tej opłaty, którą działkowcy będą wnosili na rzecz gminy - czyli 6 zł, działkowcy będą płacili, zasilając ten fundusz ogrodowy. Po co jest fundusz ogrodowy? Mówimy dokładnie: na remonty, bieżące utrzymanie urządzeń wspólnych, ewentualne inwestycje, albo jeżeli działkowcy zaciągną kredyt na jakąś inwestycję, to oczywiście na spłatę jego rat. Co więcej, a o czym już wcześniej mówiłem, pieniądze ze spieniężenia majątku PZD, który nie służy działkowcom ani ogrodom, tylko jest poza tym wszystkim, likwidator, likwidując PZD, przeznaczy w całości na Krajowy Fundusz Ogrodowy, który jest powołany wyłącznie po to - i to jest napisane w naszej ustawie - żeby dotować te fundusze ogrodowe z poszczególnych ogrodów, którym brakuje pieniędzy na inwestycje wspólne. Czyli jeżeli fundusz ogrodowy w ogrodzie np. Bajka w jakiejś tam miejscowości, w którym jest 300 działkowców, ma na koncie z tej pierwszej składki rocznej oraz z dodatkowych składek, powiedzmy, 8 tys. zł, a chce wyremontować ogrodzenie, które będzie kosztowało 22 tys. zł, to o pokrycie tej różnicy występuje do krajowego funduszu. Krajowy Fundusz Ogrodowy ma utworzyć regulamin, zgodnie z którym wszystkie pieniądze będzie przekazywał wyłącznie na cele właśnie tych lokalnych funduszy ogrodowych. Nasz projekt wprowadza także nowe narzędzie - i tu już się zbliżam do końca - do walki z działkowcami łamiącymi zakaz wykorzystywania działki do celów mieszkaniowych albo prowadzenia działalności gospodarczej. Zmorą niektórych ogrodów działkowych jest to, że poszczególni, pojedynczy działkowcy, a w niektórych ogrodach jest nawet więcej takich przypadków, łamią zakaz zaspokajania potrzeb mieszkaniowych na działce z tej dzisiaj istniejącej ustawy. To nie dotyczy oczywiście wyjazdów weekendowych, letnich itd., tylko to dotyczy łamania zakazu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych na działce. Dzisiaj PZD oraz państwo walczą z tym, powiedziałbym, bardzo nieudolnie, niekonsekwentnie. Jest to niewyraźne. PZD czasem wypowiada działki zbuntowanym działkowcom, żeby ich ukarać. Próbuje im je wypowiedzieć, oni bronią się sądownie, a czasem w przypadku tzw. swoich PZD nie zauważa tego i toleruje takie przypadki. Uważamy, że prawo trzeba egzekwować. Jeżeli powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego, którzy to prawo powinni egzekwować, są nieudolni, niewładni czy brakuje im pieniędzy czy czegoś innego - bo już nie wiem - to należy wprowadzić przynajmniej jakiś przepis, który ewidentnie od samego początku będzie karał tych, którzy łamią to prawo. Tak uważamy i wprowadzamy taki przepis. Mianowicie wprowadzamy zasadę, że jeżeli ktoś łamie np. zakaz zamieszkiwania na działce - czasem są to dacze, całoroczne domy, domki itd. - to burmistrz, wójt lub prezydent będzie mógł, nie musiał, ukarać co roku takiego działkowca karą, jednorazową, ale co roku, w wysokości trzykrotności podatku od budynków przeznaczonych do działalności gospodarczej. Podatek od budynków przeznaczonych do działalności gospodarczej jest różnej wysokości w różnych gminach. W mniejszych miastach zazwyczaj to jest kilkanaście złotych, w dużych miastach to jest dwadzieścia kilka złotych. Pomnóżmy trzykrotnie, to w mniejszych miastach będzie około 50 zł, w dużych miastach 80 zł za 1 m 2 - taka kara roczna. Do tej wysokości wójt, burmistrz, prezydent będzie mógł ukarać takiego niesubordynowanego mieszkańca. Co w przypadku na przykład willi - zdarza się, że takie w Polsce są - o 100 m 2 , 150 m 2 na działce? To daje kilka, a nawet kilkanaście tysięcy złotych rocznie. Przynajmniej taką karą będą oni zagrożeni i zastanowią się, czy nie warto jednak nie kpić sobie z prawa. Jeżeli natomiast to będzie biedna rodzina? Nie wiem, żona maltretowana przez męża uciekła z dziećmi z mieszkania i zamieszkała na działce albo będą to bezdomni. Przecież wójt, burmistrz, prezydent będzie to rozumiał i nie będzie karał takich ludzi takimi karami, odstąpi od tego. (Głos z sali: Będzie rozumiał?) Troszeczkę zaufania do samorządów. Nasz projekt zawiera propozycję wejścia w życie ustawy. Jest to data 1 stycznia 2014 r. Wydaje się nam, że do tego czasu nie tylko zakończy się proces legislacyjny, ale także działkowcy, a przynajmniej część z nich, zdążą założyć stowarzyszenia ogrodowe, by być gotowymi do negocjacji z właścicielami gruntów w celu zawarcia umowy o prowadzenie ogrodu. Szanowni państwo, w naszym głębokim przekonaniu nasz projekt przynajmniej w zasadniczych założeniach jest zgodny z konstytucją i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czego, jak pokazują już pierwsze opinie zamówione przez Sejm, nie można powiedzieć o innych projektach. Zatem rekomendujemy państwu ten projekt, który jest dobry dla działkowców - chroni wszystkie ich prawa do działki, do altanki, i to w sposób bezterminowy. Nie wprowadza nowych obciążeń, natomiast jest zgodny z konstytucją, czyli jest bezpieczny dla działkowca. Gdyby parlament uchwalił ustawę, która znów będzie sprzeczna z konstytucją, to w moim głębokim przekonaniu jako czytelnika, który kilkakrotnie czytał wyroki Trybunału Konstytucyjnego, ten ostatni i te poprzednie, trybunał uchyli po raz kolejny ustawę i nie da już 18 miesięcy parlamentowi na dostosowanie ustawy do konstytucji, bo ma takie prawo. Tutaj pisze, że wyjątkowo daje taką możliwość, żeby dać szansę i ochronić działkowców, ale nie da kolejny raz. Co wtedy będzie? Trybunał pisze zresztą, co będzie, jeżeli ta ustawa wejdzie w życie natychmiast, bez vacatio legis - wszyscy działkowcy straciliby wszelkie prawa, również do swoich altanek, działek, do wszystkiego. Inaczej mówiąc, przyjęcie niekonstytucyjnego kolejnego projektu skutkować może tym, a właściwie prawie na pewno będzie skutkowało tym, że trybunał to obali i że działkowcy stracą wszystko. To jest gra milionem działkowców w Polsce, interesem miliona działkowców w Polsce, gra niezwykle niebezpieczna, która dla tego miliona może źle się skończyć, jeżeli w imię populistycznych haseł i pseudorozdawnictwa nie swoich rzeczy da się działkowcom coś, co trybunał potem i tak uzna za niekonstytucyjne. Panie marszałku, w imieniu klubu wnoszę o to, żeby ten projekt, zresztą powie to kolega w imieniu klubu, został skierowany do dalszego procedowania do dwóch komisji - Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Infrastruktury. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Eugeniusz Tomasz Grzeszczak)