Mówca: Ewa Lieder
Data: 2016-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie projektu, który jest projektem obywatelskim, to jest bardzo ważne, dlatego musimy na niego troszeczkę inaczej spojrzeć. Projekt ten ma przede wszystkim na celu zapewnienie odpowiedniego zabezpieczenia środków finansowych przeznaczonych na wypłatę wynagrodzeń dla nauczycieli, polegającego na zastąpieniu zmiany finansowania wynagrodzeń nauczycielskich z formuły oświatowej subwencji ogólnej na dotację celową. Nowoczesna popiera niniejszą ideę, ale przede wszystkim popiera inicjatywy obywatelskie i zaangażowanie społeczeństwa w sprawowanie władzy. Uważamy, że partie polityczne powinny aktywizować obywateli, aby zapewnić jak najlepsze funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego. Liczymy na to, że również partia rządząca weźmie w końcu pod uwagę głos społeczeństwa i zacznie się z nim liczyć. Najważniejsze jest, aby istniała pewność finansowania wynagrodzeń nauczycielskich, której w obecnym stanie prawnym nie ma. Umożliwi to prawidłowe funkcjonowanie systemu oświaty i edukacji w naszym kraju. W dotychczasowym stanie prawnym finansowanie zadań oświatowych należy do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, które w części finansowane są przez państwo w formie oświatowej subwencji ogólnej. Środki przeznaczone na regulowanie wynagrodzeń dla nauczycieli nie są zabezpieczone we właściwy sposób, co wynika z faktu, iż nie ma obowiązku rozliczania ich pod kątem celowości wykorzystania. W związku z powyższym nic nie stoi na przeszkodzie wydatkowania ich na realizację innych przedsięwzięć. Z uwagi na to należałoby się zastanowić nad zapewnieniem nadzoru nad ich wydatkowaniem właśnie pod kątem celowości ich wykorzystania. Od dłuższego czasu samorządy zwracają uwagę na to, że środki przeznaczone na ten cel są niewystarczające, tak samo jak dochody własne samorządów. W tym miejscu problematyczne staje się zapewnienie wypłaty wynagrodzeń zagwarantowanych ustawowo. Związek Nauczycielstwa Polskiego zasygnalizował problem, jakim jest próba obejścia postanowień Karty Nauczyciela, w czego następstwie może dochodzić do prywatyzacji szkół przez przekazywanie ich prowadzenia takim podmiotom, jak stowarzyszenia i fundacje. Taki zabieg pozwala na ominięcie obowiązku stosowania postanowień karty, gdyż mają one zastosowanie tylko do nauczycieli zatrudnionych w szkołach państwowych. Zasygnalizowana bezprawna praktyka może zostać przerwana przez modyfikację przepisów dotyczących zasad finansowania zadań oświatowych. Wprowadzenie proponowanych zmian, polegających na częściowym przeniesieniu ciężaru finansowania z jednostek samorządu terytorialnego na budżet państwa, może zapewnić lepszą realizację zadań o charakterze edukacyjnym. Projekt ten nie rozwiąże jednak w zupełności problemów jednostek samorządu terytorialnego związanych z finansowaniem wynagrodzeń nauczycielskich, albowiem proponowana ustawa zakłada zabezpieczenie środków w budżecie państwa w ramach dotacji celowej i przekazywanie w tej formie do organów prowadzących szkoły będących jednostkami samorządu w trybie określonym w art. 28 ust. 8a ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Samorządy terytorialne argumentują brak poparcia dla projektu tym, że nie uwzględnia on wszystkich kosztów funkcjonowania oświaty publicznej ani oceny skutków proponowanych zmian dla systemu oświaty. W kontekście tej ustawy wyraźny jest dysonans pomiędzy oczekiwaniami Związku Nauczycielstwa Polskiego a samorządów terytorialnych. Samorządy obawiają się sytuacji, w której wyodrębnienie dotacji celowej będzie skutkowało koniecznością zwiększenia wkładu finansowego z dochodów własnych samorządów do realizacji pozostałych zadań oświatowych. Propozycje ze strony samorządów to wydzielenie wypłaty wynagrodzeń nauczycieli w odrębne zadanie o charakterze zadania zleconego bądź podział oświatowej subwencji ogólnej osobno na realizację zadań oświatowych i na wynagrodzenia nauczycieli szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Problemem jest dysproporcja w sytuacji finansowej gmin. Bogatsze samorządy lepiej sobie radzą z wydatkami ponoszonymi na edukację, co dla uczniów chodzących do szkół w biedniejszych gminach jest po prostu dyskryminujące. Nowoczesna jest za skierowaniem projektu do prac w komisjach i tu się zgadzam absolutnie z Kukiz’15, że projekt powinien zostać skierowany do obydwu komisji, czyli edukacji i samorządu terytorialnego. Trzeba wziąć pod uwagę ujednolicenie szans edukacyjnych w imię sprawiedliwości społecznej oraz likwidację tzw. białych plam, czyli miejsc, gdzie poziom edukacji jest efektem zacofania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)