Mówca: Anna Maria Żukowska (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-01-21 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy z pełnym przekonaniem popiera komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, druk nr 868, wraz ze sprawozdaniem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, druk nr 1953. Przedłożona inicjatywa stanowi ważny i potrzebny krok w kierunku nowoczesnego państwa, które realnie wspiera aktywność obywatelską, zamiast ją ograniczać nadmiernym formalizmem. Celem projektowanych zmian jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego tzw. trybu S24 dla stowarzyszeń. Rozwiązanie to umożliwi uchwalanie statutu przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym, elektroniczne podpisywanie dokumentów założycielskich z użyciem podpisu kwalifikowanego, profilu zaufanego lub podpisu osobistego, a także znaczące przyspieszenie procedury rejestracyjnej poprzez zobowiązanie sądu rejestrowego do rozpoznania wniosku w terminie jednego dnia od daty jego wpływu. Projekt przewiduje również obniżenie opłat sądowych o połowę dla podmiotów korzystających z drogi elektronicznej. Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy podkreśla, że projekt jest w pełni zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 58 gwarantującym wolność zrzeszania się. Obecnie obowiązujące, długotrwałe i sformalizowane procedury rejestracyjne w Krajowym Rejestrze Sądowym stanowią w praktyce istotną barierę dla obywateli chcących podejmować wspólne inicjatywy społeczne. Projektowana ustawa skutecznie te bariery ogranicza, wzmacniając realne korzystanie z konstytucyjnych wolności. Proponowane rozwiązania pozostają również w zgodzie z prawem Unii Europejskiej i wpisują się w unijną strategię rozwoju społeczeństwa informacyjnego oraz jednolitego rynku cyfrowego. Od strony legislacyjnej projekt opiera się na sprawdzonych mechanizmach funkcjonujących już w odniesieniu do spółek handlowych, co zapewnia spójność systemową i przewidywalność stosowania prawa. Lewica pozytywnie ocenia przewidywane skutki społeczne, prawne i finansowe projektowanej regulacji. Ułatwienie zakładania stowarzyszeń przyczyni się do aktywizacji lokalnych społeczności, grup inicjatywnych i organizacji oddolnych, obniżając próg wejścia w działalność obywatelską. Cyfryzacja procedur odciąży sądy rejestrowe poprzez automatyzację części czynności formalnych, co przełoży się na sprawniejsze funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Obniżenie opłat sądowych do 125 zł w trybie S24 stanowi natomiast realne wsparcie finansowe dla nowo powstających organizacji pozarządowych. Jednocześnie Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy zwraca uwagę na konieczność odpowiedniego przygotowania wdrożenia nowych przepisów. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie pełnej wydolności i bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych Ministerstwa Sprawiedliwości oraz skutecznej weryfikacji tożsamości osób zakładających stowarzyszenia, tak aby zapobiegać ewentualnym nadużyciom. Istotne jest również, aby wzorzec statutu był sformułowany w sposób jasny, zrozumiały i zgodny z zasadą prostego języka. Przedłożony projekt ustawy stanowi odpowiedź na wieloletnie postulaty środowisk obywatelskich i usuwa anachroniczne bariery biurokratyczne hamujące rozwój ˝trzeciego sektora˝. W związku z powyższym Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy rekomenduje przyjęcie projektu ustawy wraz z poprawkami wypracowanymi w toku prac komisyjnych.