Mówca: Władysław Kurowski
Data: 2022-04-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawa i Sprawiedliwości w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, druki nr 2109 i 2141. Celem projektowanej ustawy jest rozwiązanie najpilniejszych problemów wynikających ze stosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak również złagodzenie skutków pierwszej ewaluacji jakości działalności naukowej, która jest przeprowadzana właśnie już od 1 stycznia tego roku. W przypadku ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce projektowane przepisy obejmują trzy kategorie najważniejszych zagadnień. Po pierwsze, konsekwencje braku zgody doktoranta na przeniesienie do innej szkoły doktorskiej w przypadku zaprzestania kształcenia w szkole doktorskiej w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej. Aktualnie bowiem art. 206 ustawy nie precyzuje konsekwencji braku zgody doktoranta na kontynuację kształcenia w innej szkole doktorskiej. W projekcie proponuje się w związku z tym wprowadzenie expressis verbis warunku uzyskania zgody u doktoranta na przeniesienie do innej szkoły doktorskiej i konsekwencji niewyrażenia takiej zgody tożsamej z tą w przypadku braku możliwości podjęcia przez doktoranta kształcenia w innej szkole doktorskiej w danej dyscyplinie, tj. obowiązkiem pokrycia przez podmiot prowadzący szkołę doktorską osobie, która utraciła możliwość ukończenia kształcenia, kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w trybie eksternistycznym. Druga grupa zagadnień dotyczy sposobu kontynuacji postępowań o nadanie stopnia doktora habilitowanego w przypadku utraty przez podmiot habilitujący uprawnień do nadania tego stopnia. To jest pewnego rodzaju uzupełnienie pewnej luki prawnej, która do dzisiaj występuje. Sposób ten będzie zależał od momentu, w którym nastąpi utrata uprawnienia. Jeżeli nastąpi ona jeszcze przed powołaniem komisji habilitacyjnej, wówczas postępowanie zostanie przekazane do prowadzenia podmiotowi wyznaczonemu przez Radę Doskonałości Naukowej. W przypadku utraty uprawnienia po powołaniu komisji habilitacyjnej komisja ta będzie kontynuowała swoje prace, a podjęta przez nią uchwała wraz z pozostałą dokumentacją postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego zostanie przekazana podmiotowi wyznaczonemu przez Radę Doskonałości Naukowej. Trzecie zagadnienie to jest możliwość nałożenia na uczelnię albo inny podmiot prowadzący szkołę doktorską administracyjnej kary pieniężnej w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z art. 206 ust. 1 i 2. Ostatnia zmiana w tej ustawie dotyczy dodania w art. 431 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 pkt 1 odesłania do art. 206 ust. 1 i 2, a tym samym możliwości nałożenia na uczelnię albo inny podmiot prowadzący szkołę doktorską administracyjnej kary pieniężnej w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego właśnie z art. 206 ust. 1 i 2. Da ona ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dodatkowy instrument kontroli realizacji przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie praw doktorantów, stanowiąc o ich lepszym zabezpieczeniu. Drugie duże zagadnienie, które w tym projekcie regulujemy, to są zmiany proponowane w przepisach wprowadzających. Służą one zapobiegnięciu restrykcyjnym skutkom pierwszej ewaluacji, która rozpoczęła się w styczniu br. na zasadach określonych w ustawie. Propozycje wychodzą również naprzeciw postulatowi Krajowej Reprezentacji Doktorantów dotyczącemu wydłużenia o kolejny rok - tj. do końca br. - terminu ostatecznego zakończenia przewodów doktorskich wszczętych na podstawie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Równocześnie doprecyzowano przepis dotyczący zamknięcia albo umorzenia postępowania awansowego wszczętego na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących. Ustawa wprowadza całkowicie nowy model oceny podmiotów prowadzących działalność naukową. Równocześnie od wyników ewaluacji będzie zależał zakres tej działalności prowadzonej przez podmiot, przede wszystkim uprawnienie do nadawania stopni naukowych lub stopni w zakresie sztuki oraz możliwość kształcenia doktorantów w szkołach doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Mając na uwadze powyższe, projektowana ustawa zmierza do złagodzenia skutków pierwszej ewaluacji. (Dzwonek) W związku z przedstawioną argumentacją klub Prawa i Sprawiedliwości popiera te dobre rozwiązania zawarte w projekcie omawianej ustawy. Dziękuję bardzo.