Mówca: Agnieszka Hanajczyk
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Platforma Obywatelska w sprawie umorzenia należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą (druk nr 382). Przedmiotem projektu jest umorzenie niezapłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Umorzeniem mają być objęte także należne od składek odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe oraz naliczone koszty egzekucyjne. Materia przedmiotowa projektu dotyczy okresu od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. O zakresie podmiotowym nie będę mówiła szerzej, jest on precyzyjnie określony w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Warunkiem umorzenia będzie złożenie wniosku w terminie 12 miesięcy od daty wejścia w życie projektowanej ustawy oraz uregulowanie wszystkich pozostałych niepodlegających umorzeniu składek, odsetek za zwłokę i pozostałych powstałych kosztów, w tym opłat i kosztów egzekucji, w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia. Należy wspomnieć, że spełnienie warunku nastąpi także wówczas, gdy należności niepodlegające umorzeniu zostaną rozłożone na raty na warunkach ogólnych i spłacone w ramach udzielonego układu ratalnego, który musi zostać zawarty nie później niż w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, natomiast spłata zobowiązań może zostać rozłożona na raty realizowane w terminach wykraczających poza ten okres. Osoby, które oczekują na proponowane w projekcie rozwiązania, wskazują, że zaległości z tytułu niezapłaconych składek powstały nie z ich winy, a z przyczyn od nich niezależnych, to jest z powodu częstych zmian w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w zakresie dotyczącym zbiegu tytułów do ubezpieczeń, oraz interpretacji tych przepisów. Zmiany te utrudniały prawidłowe określenie tytułu, z którego osoby te powinny obowiązkowo podlegać ubezpieczeniom, a ponadto powodowały niemożność do 2008 r. zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Spotykałam się z takimi osobami w biurze poselskim, one często podnosiły fakt, iż normą była niejednolita interpretacja ZUS-u, który w podobnych przypadkach zajmował całkowicie odmienne stanowisko lub, co istotniejsze, zmieniał wcześniej wydane interpretacje w konkretnych sprawach. Zasadne wydaje się pytanie, czy zaległości powstałyby, gdyby przepisy dotyczące tej materii były jasne, precyzyjne, spójne i jednolite. Art. 2 projektu poselskiego zawiera ograniczenie kręgu podmiotowego. Z umorzenia nie mogą skorzystać osoby, które w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. wykorzystywały zasady zbiegu tytułów do ubezpieczenia i w celu obniżenia składki emerytalnej i rentowej uciekały w umowę o pracę nakładczą. Z treści przepisu wynika, że nie skorzystają z umorzenia składki ci, którzy jako płatnicy zgłaszali do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z którymi zawarli umowę o pracę nakładczą. Pewne wątpliwości w zakresie tej regulacji wyraził Sąd Najwyższy, uznając, że nie należy sankcjonować zachowań ubezpieczonych, które polegają na wykorzystywaniu błędów ustawodawcy, gdyż to ten ostatni nie przewidział pewnych zachowań. Należy także pamiętać, że przewidziane przez projekt ustawy umorzenie należności stanowi pomoc publiczną, a zatem trzeba mieć na uwadze zgodność propozycji ustawowej z unijnymi regułami konkurencji. Biuro Analiz Sejmowych jednoznacznie stwierdza, iż projekt ustawy będzie podlegał ratyfikacji Komisji Europejskiej. W związku z tym zgodność projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej będzie zależna od wydania przez Komisję Europejską pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie zgodności planowanej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Opinie ZUS-u i Krajowej Rady Komorniczej zawierają pewne propozycje zmian, ale rozumiem, że głębsza analiza przedmiotowego projektu odbędzie się na posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny czy na posiedzeniu komisji do spraw rynku pracy. Wszyscy przedsiębiorcy, którzy na mocy ustawy będą mieli umorzone należności na własne ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności, nie będą mieli uwzględnionego okresu, za który dokonano umorzenia przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych. To oczywista konsekwencja nieopłacania składek we wnioskowanym okresie. Sądzę, że wszystkich nas bardzo cieszy fakt, że Związek Rzemiosła Polskiego z zadowoleniem przyjął przedłożoną do zaopiniowania inicjatywę i wyraża nadzieję, że zostanie ona pozytywnie zweryfikowana w procesie legislacyjnym. Proponowany poselski projekt ustawy niewątpliwie wychodzi także naprzeciw oczekiwaniom Stowarzyszenia Poszkodowanych Przedsiębiorców. Pani poseł Mrzygłocka wspominała już o statystyce, ja chciałabym jeszcze wspomnieć, bo to jest dosyć ciekawa statystyka, że według informacji ZUS-u do grudnia 2011 r. zakład, czyli ZUS, wydał 17 839 decyzji stwierdzających niepodleganie ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących pracę nakładczą. (Dzwonek) Jeśli chodzi o odwołania od wydanych decyzji, to w 98% spraw zapadły wyroki potwierdzające prawidłowość decyzji wydanych przez ZUS. Powyższe dane wskazują na poważny spór, jaki zaistniał między wieloma przedsiębiorcami a ZUS-em. Powiem jeszcze tyle, że najczęściej uzasadnieniem decyzji była pozorność umowy o pracę nakładczą, zawarcie umowy o pracę nakładczą celem obejścia przepisów czy też sprzeczność umowy o pracę nakładczą z zasadami współżycia społecznego. Dlatego tak ważny jest procedowany dzisiaj projekt ustawy, który z jednej strony wychodzi naprzeciw osobom prowadzącym pozarolniczą działalność, a z drugiej - łagodzi niekorzystne skutki spowolnienia gospodarczego. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska wnioskuję o skierowanie przedmiotowego projektu do dalszych prac. Dziękuję bardzo.