Mówca: Wioleta Tomczak
Data: 2026-04-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Nie szkodzi, pozdrowienia są zawsze ważne. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wracając do projektu ustawy, powiem, że to rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i stosuje się je od początku 2025 r. Polska ma więc obowiązek stworzyć przepisy wykonawcze, które pozwolą administracji państwowej realizować zadania przypisane państwu członkowskiemu. W praktyce oznacza to jedno: bez tej ustawy Polska nie będzie mogła wydawać armatorom świadectw zgodności FuelEU, które są warunkiem prowadzenia działalności w europejskich portach. Rozporządzenie FuelEU Maritime obejmuje statki o pojemności brutto powyżej 5 tys. GT, zawijające do portów Unii Europejskiej i, co kluczowe, niezależnie od bandery. Celem rozporządzenia jest stopniowe ograniczenie średniej rocznej intensywności emisji gazów cieplarnianych wynikających ze zużycia energii na statkach. FuelEU Maritime ustanawia harmonogram redukcji intensywności emisji, czyli 2% w latach 2025-2030, 6% od 2030 r., a następnie dalsze redukcje. Rozporządzenie obejmuje nie tylko dwutlenek węgla, ale również inne gazy cieplarniane, w tym metan i podtlenek azotu. Ocena emisji odbywa się w podejściu od źródła do kilwatera, czyli z uwzględnieniem całego cyklu życia paliwa: od produkcji i transportu do spalania na statku. Wysoka Izbo! FuelEU Maritime działa w modelu opartym na celach neutralnych technologicznie. Nie wskazuje jednej technologii, tylko premiuje wykorzystanie paliw odnawialnych i niskoemisyjnych oraz czystszych rozwiązań energetycznych. Natomiast aby ten system mógł funkcjonować w praktyce, armatorzy muszą posiadać formalne potwierdzenie zgodności. Mechanizm wygląda następująco: armator wybiera akredytowanego weryfikatora, z którym uzgadnia plan monitorowania emisji i któremu raportuje dane. Weryfikator dokonuje oceny raportów i oblicza saldo zgodności. Dopiero na tej podstawie możliwe jest wydanie dokumentu potwierdzającego spełnienie wymogów rozporządzenia. Podkreślam, że ten proces już trwa. Armatorzy już monitorują emisję i raportują dane, a weryfikatorzy przygotowują rozliczenia. Właśnie w tym miejscu pojawia się rola omawianej ustawy. Projekt wprowadza przepisy, które umożliwiają wydawanie świadectw zgodności FuelEU, określają zasady pobierania opłat w FuelEU w sytuacji przekroczenia dopuszczalnej intensywności emisji, wskazują właściwe organy administracji, w tym urzędy morskie, które będą realizowały zadania wynikające z rozporządzenia, oraz zapewniają armatorom możliwość odwołania się od rozstrzygnięć administracyjnych. Jest to absolutnie niezbędne, bo bez tych przepisów Polska nie ma narzędzi prawnych, by wykonywać obowiązki państwa administrującego wobec armatorów. Dodatkowo przypomnę, że w kolejnych latach system będzie coraz bardziej restrykcyjny, a brak świadectwa zgodności może oznaczać realne konsekwencje operacyjne dla statków. Od pewnego momentu jednostki bez odpowiednich dokumentów mogą mieć istotnie utrudniony dostęp do portów w Unii Europejskiej. Klub Parlamentarny Polska 2050, który mam zaszczyt reprezentować, popiera projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki oraz niektórych innych ustaw. Dziękuję serdecznie.