Mówca: Stanisław Chmielewski
Data: 2015-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Panie Prezesie! Wysoki Sejmie! Przypadł mi zaszczyt, już po raz kolejny, zajęcia się sprawą informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, tym razem w 2014 r., druk nr 3328, która została złożona przez prezesa pana sędziego Andrzeja Rzeplińskiego do Wysokiej Izby w kwietniu i była rozpatrywana w ramach wspólnego posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Ustawodawczej w czerwcu. Pan prezes o tym wspominał. W czasie tego posiedzenia zajmowaliśmy się treścią przedłożonej informacji. Powiem na wstępie, dziękując oczywiście za tę informację, a mówię to po raz kolejny, że jest ta informacja przygotowana w taki sposób, że pozwala każdemu obywatelowi, w tym i nam jako posłom, zapoznać się z pracą trybunału w danym okresie, w tym przypadku w 2014 r., ale też dowiedzieć się, jaka jest waga merytoryczna tej pracy. Myślę, że liczba spraw, które wpływają do Trybunału Konstytucyjnego - to ponad 500 spraw w 2014 r. - świadczy o tym, iż nasi obywatele rozumieją w sposób bardzo dobry rolę trybunału w ramach naszego demokratycznego państwa prawnego, zresztą zgodnie z tym, jak została ona określona w naszej konstytucji, a w konsekwencji potem również w ustawie dotychczas obowiązującej z 1997 r. Trybunał jest organem władzy sądowniczej powołanym do badania zgodności z konstytucją aktów normatywnych i umów międzynarodowych, a także do wykonywania zadań określonych przez akty wskazane przeze mnie wcześniej. To badanie hierarchiczności, zgodności hierarchicznej aktów normatywnych jest tu podstawowym zadaniem. A jednym z efektów tego badania są orzeczenia, które zapadają, wskazujące, jak się okazuje, również na to, że rezultat pracy ustawodawcy, parlamentu nie zawsze jest zgodny z konstytucją. Mniej więcej tak pół na pół to się w tym zakresie, w jakim to trafia do trybunału, potwierdza, zarówno co do zgodności, jak i niezgodności. Ale następstwem tego jest oczekiwanie ze strony nas wszystkich - mam na myśli obywateli demokratycznego państwa prawnego - że nastąpi wtedy reakcja ustawodawcy. Pan prezes i mój przedmówca skupili się na kwestiach związanych z obciążeniem pracą i efektami pracy trybunału, a ja bym chciał powiedzieć, że i w tym zakresie, mam tu na myśli odpowiedź ze strony ustawodawcy na orzeczenia trybunału, następuje cały czas poprawa, pewien progres pozytywny. Senat, który zajmuje się na co dzień tym elementem odpowiedzi, przygotowywaniem projektów na kanwie orzeczeń trybunału, w roku 2014 przygotował 15 odpowiednich projektów. Ale, co jest ważne, również Rada Ministrów w tymże roku 2014 przygotowała 18 projektów w tym zakresie, które zostały rozpatrzone. Sami obywatele też w tym zakresie się odnieśli do pracy trybunału, przygotowując wespół z posłami, z tego co pamiętam, dwa projekty. Oczywiście, czy to jest wystarczające, to jest zawsze kwestia dyskusji, ale cieszy to, że dzisiaj mamy już wypracowane formuły przygotowywania tych projektów, które się sprawdzają i które, jak myślę, prowadzą do tego, iż stwierdzone uchybienia w systemie prawnym są usuwane. Istotną informacją jest dla mnie osobiście, jak i dla mojego klubu - występuję w imieniu klubu Platforma Obywatelska - informacja o tym, iż nasi obywatele starają się, wtedy kiedy już w ich ocenie zawiodą wszystkie inne sądy, wykorzystywać skargę do Trybunału Konstytucyjnego, aby wykazywać, że przepis, który narusza ich prawa, jest w niezgodzie z naszą konstytucją. A cieszy to, że tych skarg w ostateczności pozytywnie rozpatrzonych nie jest na tyle dużo, aby można było mówić o tym, że nasze sądownictwo w sposób nieprawidłowy stosuje normy naszego systemu prawnego, i to zarówno sądownictwo powszechne, jak i sądownictwo administracyjne. Doceniam pracę, wkład trybunału w rozpatrzenie tych skarg na każdym etapie, bo to rozpatrzenie zawsze ma w sobie efekt merytoryczny, poza tym bardzo wstępnym momentem, i myślę, że tak będzie dalej, to znaczy nasi obywatele - w ramach edukacji, którą również wśród swoich zadań na ważnym miejscu stawia Trybunał Konstytucyjny, jak i całej edukacji obywatelskiej - będą z tejże możliwości korzystali. Chcę również odnieść się do tego, kiedy autorytet trybunału rośnie. Rośnie on na pewno wtedy, kiedy orzeczenia są merytoryczne, kiedy są właściwie przedstawiane obywatelom, ale też kiedy zapadają stosunkowo szybko. I tutaj cieszy nasz klub patrzenie w sposób pozytywny na ten efekt pracy, jaki nastąpił niedawno, a więc przygotowanie i uchwalenie w ramach prac parlamentarnych nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Trwało to prawie dwa lata, ale materia na pewno jest ważka i, jestem o tym przekonany, ta zmiana, która wynika z nowej ustawy, jeżeli chodzi o tok postępowania, winna się przełożyć na skrócenie czasu rozpatrywania poszczególnych spraw i - co jest bardzo ważne, co podkreślił pan prezes - zwrócenie się ku sprawom najważniejszym dla obywateli, w zakresie ich praw i wolności, po to żeby stosunkowo szybko ewentualnie sprawdzać, czy zarzuty niekonstytucyjności stawiane prawu są właściwe, czy też nie. Myślę, że to jest jakby najlepsze nasze jako władzy ustawodawczej podziękowanie za minione kilkanaście lat pracy Trybunału Konstytucyjnego - to, iż ta nowa ustawa, przy pozytywnej ocenie ze strony pana prezesa trybunału, stwarza nowe warunki, które będą mogły być, jestem o tym przekonany, właściwie wykorzystane przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego w ramach ich codziennej pracy. Tyle tytułem uwag ogólnych. Przedmówca, pan poseł Damian Raczkowski, w imieniu komisji przedstawił również istotne momenty orzecznicze, nie chciałbym się tu powtarzać, bo to zresztą bardzo dobrze wynika z samego sprawozdania. Chcę podziękować za ten kolejny rok pracy na rzecz ochrony naszych obywateli, ochrony ich praw i wolności, jak też ochrony systemu demokratycznego w państwie, w Rzeczypospolitej Polskiej, i tylko tyle powiedzieć, że jeżeli chodzi o wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego, nie wyobrażam sobie innej drogi niż wybieranie osób, które gwarantują z jednej strony bezstronność, apolityczność, ale z drugiej strony najwyższą wiedzę, kulturę prawniczą, która jest potrzebna każdemu sędziemu Trybunału Konstytucyjnego - trybunału, który zajmuje się oceną naszego prawa. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski)