Mówca: Rady Ochrony Pracy Janusz Śniadek
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Stanowisko Rady Ochrony Pracy w sprawie działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2021 r. Rada Ochrony Pracy na posiedzeniu 14 czerwca 2022 r. zapoznała się ze sprawozdaniem z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2021 r. Dokument przedstawili główny inspektor pracy pani Katarzyna Łażewska-Hrycko oraz jej zastępcy: Jarosław Leśniewski i Dariusz Mińkowski. W roku sprawozdawczym inspektorzy pracy przeprowadzili 55 800 kontroli w 45,4 tys. podmiotów zatrudniających łącznie 3,4 mln osób. Liczba naruszeń przepisów prawa pracy ujawnianych w trakcie kontroli przekroczyła 600 tys., co należy uznać za niepokojące zjawisko. Ponad 40% spośród przeprowadzonych kontroli stanowiły tzw. kontrole skargowe mające na celu sprawdzenie zasadności otrzymywanych skarg pracowniczych. Dotyczyły one głównie problemów związanych z wypłatą wynagrodzeń za pracę, nieprawidłowości w zasadzie w zakresie czasu pracy, warunków i bezpieczeństwa pracy, stosunku pracy, czasu pracy, legalności zatrudnienia. W 2021 r. inspekcja pracy wprowadziła m.in. kontrole realizacji obowiązków w zakresie zapobiegania rozprzestrzenianiu się koronawirusa oraz działań podejmowanych przez zakłady pracy w celu zapewnienia osobom pracującym odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie pandemii. Państwowa Inspekcja Pracy zbadała także prawidłowość zawierania umów cywilnoprawnych, wypłaty minimalnego wynagrodzenia dla osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych, przestrzegania przepisów o ograniczeniu handlu w niedziele i święta, legalności zatrudnienia obywateli polskich i cudzoziemców oraz prawidłowości funkcjonowania agencji zatrudnienia. Ponadto inspekcja pracy prowadziła kompleksowe kontrole przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy w budownictwie, które od lat jest objęte wzmożonym nadzorem Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy zbadali okoliczności i przyczyny 1924 wypadków przy pracy zaistniałych w 2021 r. i zgłoszonych do Państwowej Inspekcji Pracy, w których poszkodowane zostały 2104 osoby, w tym 681 osób doznało ciężkich obrażeń ciała, a 243 osoby poniosły śmierć. Wśród poszkodowanych śmiertelnie w zbadanych wypadkach przy pracy dominowały osoby pracujące w następujących sektorach: budowlanym - aż 103 osoby, przemysłowym - 42 osoby, transportowym i magazynowym - 32 osoby, rolniczym i leśnym - 16 osób, handlu i napraw - 13 osób. W wyniku ubiegłorocznych kontroli inspektorzy wydali 175 700 decyzji dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy, 4400 decyzji nakazujących wypłatę świadczeń, 10 900 poleceń ustnych i 189 800 wniosków wystąpienia. W 2021 r. Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła 1325 tzw. pierwszych kontroli. To forma kontroli typowo prewencyjnych prowadzonych na zasadzie audytu i z założenia, o ile nie zostaną stwierdzone rażące nieprawidłowości, bezsankcyjna. W 2021 r. strategią pierwszej kontroli objęte zostały mikroprzedsiębiorstwa, tzn. zatrudniające do dziewięciu pracowników, oraz małe zakłady zatrudniające 10-49 pracowników, funkcjonujące na rynku nie dłużej niż 3 lata, które nie były uprzednio kontrolowane. Niemal w każdym przypadku inspektorzy stwierdzili różnego rodzaju nieprawidłowości zmuszające do zastosowania odpowiednich środków prawnych w postaci decyzji i wniosków w wystąpieniach oraz poleceń. Ubiegłoroczne działania kontrolno-nadzorcze Państwowej Inspekcji Pracy doprowadziły do: likwidacji bezpośrednich zagrożeń dla życia i zdrowia u prawie 40 tys. osób, przeprowadzenia badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia dotyczących ponad 80 tys. osób, wypłaty dla 40 tys. pracowników wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy na łączną kwotę 47 900 tys. zł, wypłaty ponad 5 tys. osób pracującym na podstawie umów zlecenia lub umów o świadczenie usług, wobec których stwierdzono naruszenie przepisów dotyczących minimalnej stawki godzinowej, kwoty łącznej wyrównującej w wysokości 1,1 mln zł, zawarcia prawie 9800 umów o pracę z osobami pracującymi wcześniej na podstawie umów cywilno-prawnych lub bez umów potwierdzonych na piśmie. Jednocześnie wyeliminowano nieprawidłowości w zakresie m.in. oceny ryzyka zawodowego, szkolenia pracowników, stosowania środków ochrony indywidualnej. Równolegle z działaniami kontrolno-nadzorczymi Państwowa Inspekcja Pracy prowadziła wielokierunkową działalność prewencyjno-promocyjną, w tym m.in. kampanie prewencyjne i konkursy skierowane do maksymalnie dużych i zróżnicowanych grup osób świadczących pracę, a także do pracodawców, którzy są odpowiedzialni za zapewnienie pracującym bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, oraz do studentów, uczniów i rolników indywidualnych. Odbiorcami działań prewencyjnych PIP w roku 2021 było 121 tys. osób. Inspekcja pracy prowadziła również szeroko zakrojoną działalność poradniczą w okręgowych inspektoratach pracy oraz w Głównym Inspektoriacie Pracy, udzielając w roku sprawozdawczym ponad 648 900 porad prawnych i technicznych. Największym zainteresowaniem cieszyło się, podobnie jak w latach ubiegłych, poradnictwo w zakresie stosunku pracy, wynagrodzeń i czasu pracy. (Głos z sali: Przecinek.) (Głos z sali: Ha, ha, ha!) (Poseł Mirosława Nykiel: I można by na tym skończyć.)