Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2020-01-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Infrastruktury przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Projekt jest zawarty w druku nr 121, a sprawozdanie Komisji Infrastruktury - w druku nr 156. Pierwsze czytanie projektu zawartego w druku nr 121 odbyło się na posiedzeniu Komisji Infrastruktury w dniu 15 stycznia tego roku, natomiast szczegółowe prace nad projektem po zakończeniu pierwszego czytania przeprowadziła podkomisja nadzwyczajna, której miałam zaszczyt przewodniczyć. W dniu wczorajszym Komisja Infrastruktury rozpatrzyła sprawozdanie podkomisji i przyjęła sprawozdanie z druku nr 156, które dzisiaj Wysokiej Izbie przedstawiam. Wysoka Izbo! Zmiany zawarte w omawianym projekcie dotyczą w zakresie obowiązków inwestora takich kwestii jak: procedura uzyskiwania odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, zasady sporządzania projektu budowlanego, przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę, samowola budowlana, uregulowanie kwestii nielegalnego użytkowania obiektu czy też doprecyzowanie budzących wątpliwości i niejasnych przepisów. Ponadto wprowadzane przepisy służą zwiększeniu bezpieczeństwa pożarowego oraz zapewnieniu sprawności przebiegu procesu inwestycyjnego w zakresie wydawania warunków przyłączania do sieci elektroenergetycznych, gazowych, ciepłowniczych, wodociągowych czy kanalizacyjnych, a także realizacji przyłączy do tych sieci. Dzięki nowym przepisom zostaną również uporządkowane kwestie kompetencyjne w zakresie wydawania pozwoleń na budowę obiektów budowlanych związanych z gospodarką morską, a także wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych. Wysoka Izbo! Art. 1 przedmiotowego projektu zawiera zmiany dotyczące ustawy Prawo budowlane. Zmiana druga w tymże art. 1 precyzuje zasady uzyskiwania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Doprecyzowanie tych zasad powinno wpłynąć chociażby na zmniejszenie liczby wniosków, które wymagają uzupełnienia. Że jest dużo wniosków, każdy, kto zna ten problem, wie; np. w latach 2016-2018 wpłynęło do ministra 9 tys. wniosków o zgodę na odstępstwo. Tak że problem jest istotny i warto te przepisy precyzować, żeby tych poprawek było jak najmniej i żeby procedowanie było sprawne. Osobną kwestią jest dostosowywanie do wymagań przeciwpożarowych istniejących obiektów budowlanych przy ich nadbudowie, rozbudowie, przebudowie albo zmianie sposobu użytkowania. Nie będzie teraz - jeśli przeprocedujemy ten projekt ustawy i ona zacznie obowiązywać - konieczności uzyskiwania zgody administracji architektoniczno-budowlanej oraz upoważnienia ministra. Zgoda na odstępstwo w zakresie przepisów przeciwpożarowych będzie mogła być udzielona w postanowieniu komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 6a ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, tak jak obecnie się to dzieje przy wydawaniu zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych na podstawie tegoż właśnie art. 6a ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Wysoka Izbo! Szczególne znaczenie ma zmiana ósma i zmiany następne, które porządkują zapisy art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego. Przepisy te były wielokrotnie nowelizowane. Wprowadzano bardzo liczne odesłania i wyjątki, co powoduje ogromne problemy z interpretacją tych przepisów. Jak by to powiedzieć, konia z rzędem temu, kto na pierwszy rzut oka rozstrzygnie, jaka procedura go czeka, jeśli chodzi o inwestorów. Natomiast po dokonaniu nowelizacji przepisów art. 29 i art. 30, czyli ich nowej redakcji, każdy inwestor będzie wiedział, jakie wymagania musi spełnić przy realizacji konkretnego zamierzenia budowlanego. Powiem to kolokwialnie: teraz każdy inwestor ma jak kawę na ławę wszystko wyłuszczone w sposób bardzo komunikatywny i jasny. Mianowicie art. 29 ust. 1 zawiera listę przedsięwzięć, których budowa nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Przykładowe takie inwestycje to budowa wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na której budynek został zaprojektowany, albo budowanie niecek dezynfekcyjnych - przypominam, żeśmy ostatnio to procedowali w związku z walką z ASF; trzeba te niecki dezynfekcyjne w sposób łatwy i skuteczny wykonywać. I, proszę państwa, w ust. 2 z kolei w tymże art. 29 jest lista budów, które nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę i nie wymagają zgłoszenia. Są to np. parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m 2 przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, takie obiekty jak wiaty, altany czy pochylnie dla osób niepełnosprawnych, czy ogrodzenia o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. W ust. 3 jest mowa o robotach budowlanych. To są roboty, które nie wymagają pozwolenia, a wymagają zgłoszenia, np. przebudowa sieci gazowych, docieplanie budynków o wysokości od 12 do 25 m, instalowanie krat na budynkach i podobne aktywności. Ust. 4 z kolei w tymże art. 29 zawiera listę robót budowlanych, które nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia. A więc treść jest jasna i myślę, że w sposób istotny ułatwi inwestorom planowanie wszystkich ich zamierzeń. Wysoka Izbo! Ożywioną debatę wzbudziła zmiana 15. w art. 1, która się odnosi do art. 34 Prawa budowlanego. Mianowicie te przepisy, które zawarte są w omawianym projekcie, wprowadzają podział projektu budowlanego na trzy części: projekt zagospodarowania działki lub terenu - jest obowiązek wykonywania go na zaklauzulowanym podkładzie geodezyjnym, mapie przyjętej do zasobu - projekt architektoniczno-budowlany i projekt techniczny. Trzeba podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami na etapie wydawania pozwolenia na budowę przez organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza się tylko co do zgodności z przepisami projekt zagospodarowania działki lub terenu, natomiast pozostała część projektu budowlanego jest weryfikowana tylko w zakresie kompletności, nie sprawdza się rozwiązań technicznych. Lepiej zatem przedkładać organowi administracji tylko te części projektu budowlanego, które organ weryfikuje, tzn. projekt zagospodarowania działki lub terenu czy projekt architektoniczno-budowlany. I tak właśnie będzie. Projekt techniczny jest niezbędny w momencie przystąpienia do wykonywania robót. Proponowane w niniejszej zmianie ustawy zapisy, w szczególności art. 42, który reguluje obowiązki inwestora, mówią jednoznacznie, że przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor jest obowiązany zapewnić sporządzenie projektu technicznego i przekazać kierownikowi budowy projekt budowlany, w tym projekt techniczny, o ile ten projekt jest wymagany - ale to, na podstawie przepisów, w zależności od stopnia skomplikowania zamierzenia budowlanego. Istotne jest również to, że zmniejszeniu z czterech do trzech ulega liczba egzemplarzy projektu budowlanego, który winien być przedłożony organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wysoka Izbo! Wprowadza się w zmianie 21. przepis, że nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat - oczywiście jeżeli obiekt został wybudowany. Ten zapis służy pewności inwestora, zapewnieniu tej pewności, czyli ochronie praw inwestorów, bo 5-letni okres jest, wydaje się, wystarczający na wzruszenie decyzji o pozwoleniu, jeżeli naruszałaby interesy podmiotów innych niż inwestor. Zmiana 30. z kolei i następne zmiany dotyczą postępowań legalizacyjnych. Wobec licznych wątpliwości i problemów z interpretacją dotychczasowych przepisów zostają one w niniejszej zmianie ujednolicone. Wprowadzane zmiany upraszczają procedurę, wprowadzają czytelne następstwo kolejnych kroków czy etapów postępowania, które podejmuje organ nadzoru budowlanego. Niniejsza zmiana ustawy wprowadza także nowe pojęcie czy nową procedurę: uproszczone postępowania legalizacyjne dla budów zakończonych ponad 20 lat temu. Proszę państwa, legalizacja czy zmniejszenie liczby nielegalnie eksploatowanych budynków leży w publicznym interesie, bo jeżeli obiekt nie jest zalegalizowany, nie podlega przepisom dotyczącym prawidłowego użytkowania, nie ma kontroli technicznych co do utrzymania we właściwym stanie technicznym budynku i narażone jest bezpieczeństwo użytkowników. I ta sytuacja się skończy, jeżeli obiekty zostaną pod pewnymi warunkami zalegalizowane. W celu legalizacji konieczne będzie przedłożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, inwentaryzacji powykonawczej oraz ekspertyzy technicznej. W tej uproszczonej procedurze organ nie będzie badał zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Skoro przez 20 lat lokalny samorząd - a przypominam, że to lokalne samorządy na poziomie gminnym tworzą dokumenty planistyczne, czyli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i inne dokumenty - organ na poziomie gminnym nie podjął żadnych działań, żeby ten obiekt tak czy inaczej zniknął z przestrzeni, to znaczy, że tak powiem, iż lokalne samorządy jakoś się pogodziły z jego wybudowaniem. Powiem nawiasem, że 20-letni okres wystarcza nawet do nabycia prawa własności przez zasiedzenie. Przepraszam, ale... (Poseł Małgorzata Chmiel: Koniec nielegalnych zabudów. Nie może to pani przez gardło przejść.) Każdego chrypka czeka, pani poseł. Proszę nie wyciągać zbyt daleko idących wniosków. A zatem mówię, że 20-letni okres wystarcza, żeby nawet nabyć prawo własności przez zasiedzenie. Uproszczone postępowanie legalizacyjne jednak nie będzie możliwe w każdym wypadku. Jeżeli mieliśmy do czynienia z taką sytuacją, że przed upływem tego 20-letniego okresu zostało wszczęte postępowanie czy, tym bardziej, została wydana decyzja o wstrzymaniu budowy czy rozbiórce, nie będzie można zastosować tej uproszczonej procedury. Proszę państwa, to jest oczywiste, że uproszczona legalizacja, zwłaszcza samowoli budowlanych, wobec których wydano nakaz rozbiórki, byłaby niesprawiedliwa w stosunku do osób, które wykonały np. nakaz rozbiórki konkretnej inwestycji. Wysoka Izbo! Dokonano zmian w części dotyczącej wydawania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznych, gazowych, ciepłowniczych, wodociągowych i kanalizacyjnych, a także realizacji przyłączy do tych sieci. Temu służą m.in. zmiany dokonane w ustawie Prawo energetyczne. To jest art. 5 projektu i w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. To jest art. 7 projektu. W ogóle w omawianym projekcie w artykułach od art. 2 do art. 23 wprowadza się zmiany do innych ustaw. Są one szczegółowo wymienione w odnośniku do tytułu ustawy. Z uwagi na brak czasu nie będę mogła ich tu szczegółowo omówić. W toku prac w podkomisji wprowadzono 13 poprawek merytorycznych. Pierwsze trzy poprawki służą zapewnieniu spójności ustawy z dnia 29 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych ze zmianami dokonywanymi w Prawie budowlanym niniejszą ustawą. Poprawka 4. doprecyzowuje w miejsce dotychczasowego sformułowania ˝opis konstrukcji˝ zapis, cytuję, ˝projektowane rozwiązania konstrukcyjne obiektu wraz z wynikami obliczeń statyczno-wytrzymałościowych˝ w art. 34 w ust. 3, który precyzuje zawartość projektu technicznego. Jest jasne, że nie wystarczy opis konstrukcji, potrzebne są rysunki i niezbędne obliczenia. Poprawka 5. dotyczy wycofania się ze zwalniania inwestorów budynków jednorodzinnych z obowiązku zawiadamiania organu nadzoru budowlanego o rozpoczęciu robót budowlanych, uznając słuszność zastrzeżeń Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, że zwolnienie z tego obowiązku inwestorów budynków jednorodzinnych będzie oznaczało w istocie brak informacji dla organu o osobie, która pełni funkcję kierownika budowy, oraz brak oświadczeń projektanta i sprawdzającego. Przywracamy obowiązek informowania nadzoru budowlanego o rozpoczęciu robót budowalnych przez wyżej wymienionych inwestorów. Poprawka 6. odnosząca się do art. 42 Prawa budowlanego w zmianie 26 prowadzi do wskazania wprost w ustawie przypadków, w których wymagane jest sporządzenie projektu technicznego, tak żeby nie było w tym zakresie żadnych wątpliwości. Art. 42, jak mówiłam, określa obowiązki inwestora. Mówi również jasno, że inwestor jest obowiązany przekazać kierownikowi budowy projekt budowlany, w tym projekt techniczny, oczywiście o ile ten projekt jest wymagany, co wynika z innych przepisów. Poprawka 7. odnosi się do już omówionej sprawy uproszczonego postępowania legalizacyjnego, a poprawki od 8. do 13. dostosowują zmiany w innych ustawach do zmian dokonywanych niniejszym projektem w ustawie Prawo budowlane. Wysoka Izbo! Na etapie prac komisyjnych wprowadzono z kolei dwie poprawki merytoryczne. Pierwsza z nich dotyczy zmiany 17. w art. 1 i uwzględnia kryterium zmiany 5% powierzchni zabudowy jako parametru, który określa istotne zmiany projektu, obok już uwzględnionych - wysokości, długości, szerokości oraz liczby kondygnacji. Tutaj też z kolei przyjęliśmy uwagę Izby Architektów. Druga poprawka dodaje nowy przepis przejściowy zgodnie z sugestiami Biura Legislacyjnego, który utrzymuje ważność obowiązujących gminnych dokumentów planistycznych, tzn. studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wprowadzono do tekstu projektu szereg poprawek przygotowanych przez Biuro Legislacyjne. Całość projektu (Dzwonek) została przyjęta przez Komisję Infrastruktury 18 głosami za, przy 5 przeciwnych i 3 wstrzymujących. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Infrastruktury proszę o uchwalenie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw zawartego w sprawozdaniu komisji w druku nr 156. Dziękuję bardzo. (Oklaski)