Mówca: Jacek Protasiewicz
Data: 2018-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję, pani marszałek. Wysoka Izbo! Szanowny Panie Rzeczniku Praw Obywatelskich! Myślę, iż to, że dzisiaj obradujemy przy prawie całkowicie pustej sali z prawej strony, po pierwsze, wystawia świadectwo posłom koalicji rządzącej, posłom Prawa i Sprawiedliwości, Zjednoczonej Prawicy, wystawia świadectwo ministrom, a zwłaszcza ministrowi sprawiedliwości i jego zastępcom - ich też tutaj dzisiaj nie ma - dotyczące tego, jaki jest ich stosunek do praw człowieka w Polsce. Nie są tymi sprawami zainteresowani, są skupieni na posiadanej władzy i skoncentrowani na tym, ażeby z faktu posiadania tej władzy czerpać pełnymi garściami również korzyści materialne. A to, że jest pan obiektem niewybrednych ataków ze strony prokuratora stanu wojennego, który dzisiaj zasiada w ławach poselskich z nadania, rekomendacji Prawa i Sprawiedliwości, to, panie rzeczniku, jest dla pana komplement, to znaczy, że pan dobrze wykonuje swoje obowiązki. (Oklaski) Prokurator ze stanu wojennego, który nie rozliczył się ze swojej przeszłości ani nie pozbył się tamtego sposobu myślenia i działania, każdego rzecznika praw obywatelskich, prawdziwego rzecznika praw obywatelskich, który broni obywateli przed władzą, musi nie cierpień, nie znosić, musi go jego obecność, a już tym bardziej to, co mówi, irytować. Tak że nie dziwię się, że doszło do tej sytuacji, chociaż jest mi wstyd, że miało to miejsce na terenie polskiego Sejmu. I uważam, że tak jak przyjaciele i współpracownicy świadczą o człowieku, tak również i wrogowie o nim świadczą, a ten wróg świadczy o panu i o pana pracy jak najlepiej. Chciałbym panu, panie rzeczniku... Ach, jeszcze jedno zadnie do pana posła, który reprezentował Prawo i Sprawiedliwość w tej debacie: Wyrażał pan zdziwienie tym, dlaczego mamy dzisiaj do czynienia z informacją o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w 2017 r. w Polsce, więc chciałbym po prostu przywołać art. 212 polskiej konstytucji, który mówi wyraźnie, że rzecznik praw obywatelskich corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela. (Oklaski) A to, że mamy problem z przestrzeganiem tych praw, jest oczywiste dla każdego, kto z troską przygląda się temu, co dzieje się w Polsce w ostatnich latach, po wyborach w 2015 r., i dla każdego, kto zechciał poświęcić uwagę informacji, jaką pan wraz z zespołem współpracowników przygotował. Dla takiego każdego jest to oczywiste. Chciałbym panu, po pierwsze, pogratulować pracy w roku 2017, której odzwierciedleniem jest ta informacja, jest ten raport, na który składa się 900 stron bardzo szczegółowo opisanych zjawisk przykrych, groźnych, smutnych, jeśli chodzi o korzystanie z konstytucyjnych praw przypisanych obywatelom polskim, Rzeczypospolitej Polskiej. Gratulując panu tego raportu i wystąpienia, od którego ta debata się zaczęła, chciałbym panu również podziękować za ogrom pracy, która była wykonywana przez pana i pana biuro oraz oddziały terenowe w całej Polsce przez rok 2017, bo te 900 stron właśnie ilustruje ogrom pracy, jaką pan i pana współpracownicy włożyliście w wykonywanie swoich obowiązków, które traktujecie bardzo, bardzo poważnie i bardzo rzetelnie. To, co szczególnie zasługuje na uwagę ze strony klubu PSL - UED, jestem po konsultacjach w tej sprawie z moimi koleżankami i kolegami, to jest to, że tak wiele miejsca w raporcie i czasu w swoim wystąpieniu poświęcił pan osobom, które nie mogą w pełni korzystać właśnie z tych konstytucyjnych praw obywatelskich ze względów materialnych. Tak, to jest prawda, to jest ciągle problem Rzeczypospolitej Polskiej, że mamy zbyt wiele osób, które ze względu na biedę, ze względu na to, co pan nazwał bardzo precyzyjnie wykluczeniem komunikacyjnym, czyli mieszkanie w miejscowościach odległych od centrów gospodarczych, naukowych, kulturalnych, zwyczajnie rzecz biorąc, z pełni praw obywatelskich korzystać nie mogą. Cieszy nas, i chciałbym panu za to serdecznie podziękować, że zwrócił pan uwagę właśnie na problem osób bezdomnych, zwrócił pan uwagę na problemy osób starszych, również w ich miejscu zamieszkania, jak również mieszkańców domów pomocy społecznej. Na uwagę i podziękowanie zasługuje też spory fragment przygotowanego raportu oraz pańskiego wystąpienia, który poświęcił pan problemowi, z którym niestety boryka się Polska w XXI w., czyli problemowi nierównego traktowania kobiet i mężczyzn, zarówno w sferze publicznej, np. w edukacji, zatrudnieniu, jak i w sferze prywatnej, w sprawach związanych z życiem osobistym. Dziękuję panu, że zwrócił nam pan uwagę w przedłożonej informacji na problemy właśnie, powiedziałbym, braku elementarnych praw kobiet, gdy rozpatrywane są kwestie związane z obowiązkiem alimentacyjnym, opieką nad dziećmi oraz, na co zwrócił pan uwagę w swoim wystąpieniu, brakiem należytej opieki okołoporodowej, czyli prawem do w miarę komfortowych warunków urodzenia dziecka bez zbędnego bólu. To, co niepokoi, kiedy czyta się raport przez pana przygotowany i te informacje, to wzrost, znaczący, bo prawie o 40%, liczby przypadków i spraw, które wskazują na przemoc i nienawiść motywowaną przynależnością narodową, etniczną, rasową lub wyznawaną religią. Jeszcze bardziej niestety niepokoi, a powiedziałbym nawet: przeraża, to, że cały czas, ciągle mamy do czynienia z nadmierną liczbą przypadków nadużywania władzy przez funkcjonariuszy publicznych. Jestem z Wrocławia, gdzie najbardziej spektakularny przykład został szczegółowo opowiedziany przez dziennikarzy - przykład tortur i zamęczenia na policyjnym komisariacie Igora Stachowiaka. Ale chciałbym, powołując się na pana informacje, powiedzieć, że tego typu przypadków, tego typu spraw, w których rzecznik praw obywatelskich w 2017 r. podjął działania, było aż 31. Aż 31 przypadków, w których funkcjonariusze w mundurach nadużywali swojej władzy wobec obywateli. Szczególnie przykre, zatrważające jest to, że w wielu przypadkach, kiedy sprawy te trafiały przed sądy, sądy, jak wskazuje pan dr Bodnar, ustalając stan faktyczny, zwracały uwagę, że ofiary w większości zachowywały się w sposób spokojny, nie stawiały oporu przy zatrzymaniu, a to funkcjonariusze byli agresywni, nastawieni na konfrontację i tu powiem tak: o zgrozo, przekonani o swojej bezkarności. Dlaczego tak się dzieje? Pewnie jest wiele tego powodów, ale bez wątpienia przykład idzie z góry. I też chcę panu podziękować za to, że wspomniał pan o tym, co się dzieje w politycznym wymiarze stanowienia i egzekwowania prawa w Polsce. Powiedział pan o tym, że rok 2017 był rokiem spektakularnym, kiedy mogliśmy obserwować, po pierwsze, brak dialogu społecznego przy stanowieniu prawa i jego egzekwowaniu, brak, zaniechanie jakichkolwiek konsultacji społecznych przy stanowieniu najważniejszych rozstrzygnięć dotyczących swobód obywatelskich, a związanych właśnie ze sferą sądownictwa. I skoro funkcjonariusze, ci niskiego szczebla, w mundurach, policjanci, strażnicy więzienni widzą bezkarnych, bezczelnych, śmiejących się w oczy obywatelom ministrów, którzy udają, że nie łamią konstytucji, a ją łamią, posłów, którzy udają, że przedstawiają swoje projekty rozwiązań prawnych, a wszyscy wiedzą, że są one przygotowane przez rząd, to nic dziwnego, że mamy powody, ażeby się niepokoić o stan praw obywatelskich w Rzeczypospolitej Polskiej Anno Domini 2017 i 2018. Chcę panu powiedzieć, panie rzeczniku, że zdaniem klubu PSL - Unia Europejskich Demokratów dobrze pan wykonuje swoje obowiązki i że w każdej sprawie, a tych spraw obserwuję dużo jako członek Komisji Ustawodawczej, może pan liczyć na nasze wsparcie. I na koniec powiem jedną rzecz. (Dzwonek) Osobiście chciałbym panu podziękować za to, że ma pan odwagę - ma pan odwagę mówić prawdę o tym, co w Polsce się dzieje, i ma pan odwagę podejmować decyzje takie jak ta o wycofaniu się z rozpraw przed Trybunałem Konstytucyjnym, kiedy w jawny sposób mieliśmy do czynienia ze złamaniem zasady praworządności, ze zmianą składów orzekających, co jest skandalicznym naruszeniem obowiązującego w Polsce prawa. Niejeden być może, a i pewnie ten, kto był przez PiS swego czasu rekomendowany na rzecznika praw obywatelskich, w tej sprawie by milczał albo przyklaskiwał, ale nie pan. Za to serdecznie panu w imieniu PSL - UED...