Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2019-04-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedstawić stanowisko wobec sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3270 i 3284. Projektowana nowelizacja ma według intencji autorów doprecyzować obecnie obowiązujące przepisy, m.in. przepis dotyczący zwartości inwentarza archiwalnego, przepis regulujący udostępnianie kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale oraz przepis dotyczący dokumentów osobowych funkcjonariuszy i pracowników organów bezpieczeństwa państwa. W zakresie odnoszącym się do inwentarza archiwalnego projekt wprowadza przepis głoszący, że Instytut Pamięci Narodowej publikuje na stronie internetowej - tak jak jest to obecnie - inwentarz archiwalny, który zawiera opis jednostek archiwalnych pozwalający na identyfikację zagadnień lub osób, których dotyczą dokumenty. Dodaje się, że opis jednostki archiwalnej, np. konkretnej teczki, musi obejmować m.in. jej tytuł - identyfikujący rodzaj materiałów archiwalnych, ze wskazaniem danych osobowych - i miejsce przechowywania akt, a jednocześnie może być uzupełniony np. o kryptonim. Projekt zmienia także przepis odnoszący się do udostępniania do wglądu dokumentów, które dotyczą osób wnioskujących o to do Archiwum IPN. To np. osoby, które służyły w organach bezpieczeństwa państwa komunistycznego, były ich tajnymi informatorami lub pomagały im zdobywać informacje. W projekcie sprecyzowano: ˝Przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji go w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa˝. Projekt porządkuje także sprawy lustracyjne. Do ustawy dodaje się zapis, że Biuro Lustracyjne IPN - tak jak się to dzieje obecnie - przygotowuje i publikuje katalogi. Pracownicy biura prowadzą cztery takie katalogi. Jeden z nich dotyczy pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa, ze wskazaniem stopnia służbowego zajmowanych stanowisk oraz organów bezpieczeństwa państwa, w których pełnili służbę lub pracowali. W projekcie dodaje się przepis mówiący o tym, że biuro prowadzi rejestry oświadczeń lustracyjnych i analizę oświadczeń lustracyjnych oraz przygotowuje postępowania lustracyjne. Wysoka Izbo! Chcę wyrazić wątpliwość, czy tak złożony projekt powinien być przedstawiany jako projekt poselski. Padło to już dzisiaj z ust przedmówcy. Brakuje stanowiska rządu co do projektu. Podobnie nie mamy opinii żadnej instytucji, żadnego organu konstytucyjnego, począwszy od rzecznika praw obywatelskich, przez prokuratora generalnego, organizacje samorządów adwokackich czy radcowskich. Rozumiem, że Instytut Pamięci Narodowej nie ma inicjatywy ustawodawczej, ale w tej sytuacji bardziej zasadne wydaje się zgłaszanie podobnych projektów jako rządowych, po pracach w Biurze Legislacyjnym, po wydaniu odpowiednich opinii przez instytucje do tego uprawnione. Sam projekt, porządkujący techniczne aspekty funkcjonowania IPN, nie wzbudza większych wątpliwości. Większa przejrzystość i jasność przepisów, a także większa dostępność dokumentów archiwalnych, większy dostęp do nich przez katalogi będą z korzyścią i dla IPN, i dla wszystkich osób, które korzystają z archiwów tej instytucji. Z ostatecznym stanowiskiem klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów co do tego projektu wstrzymamy się do czasu finału prac nad tym projektem, bo faktycznie trochę niepokoi liczba poprawek do niego i tempo ich wnoszenia. Tym samym jest obawa o to, jaki ostatecznie ten projekt przybierze kształt: Czy pozostaną tylko te porządkujące (Dzwonek) aspekty, czy dojdą jakieś nowe? A więc z ostatecznym stanowiskiem wstrzymamy się do końca prac. Dziękuję bardzo.