Mówca: Arkadiusz Mularczyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-04-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w 70. rocznicę śmierci niezłomnego jezuity o. Władysława Gurgacza SJ Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Ziemia sądecka wpisała w historię Polski XX w. wiele bohaterskich i niezłomnych życiorysów. Jednym z najznamienitszych jest życiorys Władysława Gurgacza, jezuity, filozofa i teologa. W tym roku przypada 70. rocznica jego śmierci i 105. rocznica urodzin. Zasłynął jako działacz podziemia antykomunistycznego po II wojnie światowej i kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, PPAN. Przyszedł na świat w Jabłonicy Polskiej koło Brzozowa 2 kwietnia 1914 r. Był synem Jana i Marii Gurgaczów, absolwentem gimnazjum w Korczynie. W 1931 r. wstąpił do Towarzystwa Jezusowego w Starej Wsi. W obliczu narastającego napięcia na arenie międzynarodowej w Wielki Piątek 7 kwietnia 1939 r. złożył na Jasnej Górze akt całkowitej ofiary za ojczyznę w niebezpieczeństwie. Po wybuchu wojny wraz z innymi klerykami został ewakuowany na Wschód. Dotarli do kierowanego przez jezuitów Papieskiego Seminarium Wschodniego w Dubnie. Później w obliczu sowieckich represji ruszyli z powrotem na Zachód. W Chyrowie zostali na krótko aresztowani. Później Gurgaczowi udało się przekroczyć granicę między polskimi terenami objętymi okupacją niemiecką i sowiecką. Powrócił do Małopolski, ale studia filozoficzne kontynuował w jezuickim kolegium w Nowym Sączu. Następnie studiował teologię w Starej Wsi. Latem 1942 r. zdał egzaminy teologiczne otwierające mu możliwość przyjęcia święceń kapłańskich. Otrzymał je na Jasnej Górze 24 sierpnia 1942 r. Później kontynuował naukę w kolegium jezuickim w Warszawie. W czasie wojny pogarszał się jego stan zdrowia, co prawdopodobnie uratowało mu życie. Tuż przed wybuchem powstania warszawskiego wyjechał do Starej Wsi, tymczasem w Warszawie podczas pacyfikacji kolegium zginęło wielu jego współbraci. Władysław Gurgacz duszpasterzował w Starej Wsi, a później w Gorlicach, gdzie był jednocześnie pacjentem i kapelanem w szpitalu powiatowym. Aktywnie angażował się w posługę kapłańską, doprowadzając do wielu nawróceń. Jedną z osób, którym udzielił wówczas teologicznej pomocy, był por. Jan Matejak ˝Brzeski˝, żołnierz AK i WiN, z którym połączyła go przyjaźń i wspólny los. Po przebytej z końcem 1946 r. operacji i rekonwalescencji, z początkiem 1947 r. posługiwał w Zakopanem, potem ponownie w Gorlicach, Nowym Sączu i Tęgoborzu. Ostatecznie jesienią 1947 r. został kapelanem służebniczek starowiejskich w Krynicy. Także tu spowiadał i wspierał opieką duszpasterską żołnierzy wyklętych, jednak uwagę bezpieki zwrócił na siebie przede wszystkim odważnymi kazaniami i naukami rekolekcyjnymi. Bezkompromisowy w sprawach wiary, nie wahał się ostro piętnować komunistycznego reżimu. Różnego rodzaju nieprzyjemności ze strony aparatu represji zdarzały się coraz częściej, a ich kulminacyjny moment nastąpił podczas odprawianych przez o. Gurgacza rekolekcji w marcu 1948 r. Miejscowi komuniści rozpętali wówczas swoistą nagonkę, podczas której sugerowali odpowiednie ˝zaopiekowanie się˝ niepokornym, głoszącym antykomunistyczne kazania księdzem. Dwukrotnie miało wówczas dojść do próby zamachu na jego życie - strzelali do niego pijani rzekomo milicjanci. Narastające poczucie zagrożenia sprawiało, że o. Władysław Gurgacz zacieśniał kontakty z ludźmi podziemia, m.in. z por. Matejakiem, nad którym roztoczył opiekę duchową jeszcze w Gorlicach. Zbiegło się to w czasie z innym wydarzeniem. Z początkiem 1948 r. z krynickim kapłanem nawiązał kontakt Stanisław Pióro ps. Emir, Mohort, dowódca konspiracyjnej organizacji z terenu Sądecczyzny, Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców, nazywanej też Polską Podziemną Armią Niepodległościową. Objęcie przez o. Gurgacza funkcji kapelana oddziału zbrojnego podziemia stało się zarzewiem konfliktu z władzami zakonu, które ostatecznie, dla zapewnienia jego współbraciom bezpieczeństwa, ogłosiły, że z dniem 28 czerwca 1948 r. został on dymisjonowany ze wspólnoty. Formalności związane z dymisją nigdy jednak nie zostały dopełnione. Historycy twierdzą, że działania przełożonych względem o. Władysława Gurgacza były pozorowane w celu ochrony innych zakonników stanowiących wspólnotę oo. jezuitów. O. Gurgacz sprawował moralną opiekę nad konspiratorami, odprawiał msze św., spowiadał, objaśniał Ewangelię, prowadził wykłady z etyki, teologii, filozofii, historii, a nawet matematyki. Przede wszystkim jednak dbał o to, by działacze PPAN kierowali się etyką chrześcijańską. Po kilku miesiącach działalności organizację dotknęły pierwsze represje. Latem 1948 r. aresztowana została większość działaczy PPAN. Wtedy wpadł m.in. por. Matejak. W górach w okolicy Hali Łabowskiej pozostało już tylko dwudziestu paru konspiratorów, jednakże i oni zginęli w walce bądź zostali aresztowani latem 1949 r. Stanisław Pióro ˝Emir˝ zginął śmiercią samobójczą w zasadzce bezpieki w Czechosłowacji, gdy wraz z kilkoma innymi partyzantami usiłował przedrzeć się do wolnego świata. Władysław Gurgacz został ujęty w Krakowie 2 lipca 1949 r. Prowadzący śledztwo funkcjonariusze wojewódzkiego urzędu bezpieczeństwa publicznego posiadali już wówczas rozległą wiedzę o PPAN. Mimo to o. Gurgacz w czasie prowadzonych przesłuchań przeciwstawiał się zarzutom stawianym jemu i jego kolegom z konspiracji. Jeszcze w pierwszej połowie lipca sformułowano akt oskarżenia. Bezpieka przygotowała następnie propagandową rozprawę. Proces rozpoczął się z początkiem sierpnia 1949 r. Już 14 sierpnia Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie pod przewodnictwem Władysława Stasicy ogłosił wyrok, w którym na karę śmierci skazano o. Władysława Gurgacza, Stefana Balickiego ˝Bylinę˝, Stanisława Szajnę ˝Orła˝ oraz kleryka Michała Żaka, który wspierał organizację, choć nie był jej członkiem. Ciała zamordowanych złożono do mogił na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W wyniku moich starań postanowieniem z 9 listopada 2007 r. za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej o. Władysław Gurgacz został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Przekazanie orderu nastąpiło 14 czerwca 2008 r. w Nowym Sączu, na dziedzińcu klasztoru oo. jezuitów przy ul. Piotra Skargi. Odznaczenie państwowe z rąk Jacka Sasina, ministra z kancelarii prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, odebrała siostrzenica bohatera Maria Kuczma. W uroczystościach wziął udział m.in. minister Antoni Macierewicz. Przebieg posiedzenia