Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-04-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Służbie Więziennej i ustawy Kodeks karny wykonawczy, druki nr 2290 i 2346. Omawiany projekt ma na celu umożliwienie ministrowi sprawiedliwości przekazywanie Służbie Więziennej zadań należących do podmiotu dozorującego w ramach systemu dozoru elektronicznego, SDE. Nowelizacja będzie też miała znaczenie w wypadku ewentualnych dalszych modyfikacji przepisów odnoszących się do SDE, czyli np. objęcia tym systemem osób tymczasowo aresztowanych w ramach tzw. aresztu domowego. Jak dowodzą autorzy projektu, wprowadzenie takich modyfikacji podczas obowiązywania umowy z wyłonioną w przetargu prywatną firmą wymagałoby aneksowania tej umowy i uzgadniania nowych zapisów, co nie będzie konieczne, gdy zadania te wykonywać będzie SW. Obecnie Służba Więzienna zajmuje się prowadzeniem Centrali Monitorowania SDE. W ramach tej działalności np. rejestruje każde przerwanie lub nawiązanie łączności z nadajnikiem posiadanym przez skazanego i zawiadamia kuratora sądowego oraz sąd o nieprzestrzeganiu obowiązków dozoru. Z kolei prywatna firma - wyłoniona w ramach przetargu - wykonuje zadania podmiotu dozorującego, czyli np. zakłada i zdejmuje skazanemu nadajnik, instaluje rejestrator stacjonarny w domu skazanego oraz kontroluje prawidłowość działania tych urządzeń i niezwłocznie usuwa usterki. Zadania te wiążą się m.in. z koniecznością wysyłania tzw. patroli terenowych do miejsc zamieszkania skazanych. Projekt ma na celu wycofanie podmiotów prywatnych z udziału w systemie SDE i przejęcie bezpośredniej kontroli nad całością systemu przez podległą ministrowi sprawiedliwości Służbę Więzienną. W ocenie wnioskodawców przedstawione propozycje poprawią funkcjonowanie systemu dozoru elektronicznego w Polsce. Niezależnie od tego, czy poprawią, projekt ten jest kolejnym elementem szerszego obrazu. Mowa o tendencji obecnej władzy do centralizacji i upaństwowienia kolejnych obszarów dotąd obsługiwanych przez podmioty prywatne, samorządowe czy pozarządowe. Nie jesteśmy entuzjastami tej wizji państwa i społeczeństwa, zwłaszcza że niejednokrotnie powierzanie realizacji zadań publicznych firmom prywatnym czy samorządom przyczyniało się do tego, że te zadania były realizowane w sposób efektywniejszy. Ważniejsze od przeniesienia kolejnych prerogatyw pod skrzydła ministra sprawiedliwości wydaje się, by rejestratory przenośne w ramach dozoru elektronicznego były w Polsce częściej stosowane. W tej chwili ich wykorzystywanie jest niewielkie. Dozór elektroniczny jest systemem bardzo korzystnym zarówno dla systemu penitencjarnego, jak i dla samych skazanych. System ten umożliwia skazanym kontakt z rodziną i zmniejsza zaludnienie jednostek penitencjarnych. Jest też tańszy w utrzymaniu. Na tym powinniśmy się, Wysoka Izbo, skupić, na możliwie szerokim zastosowaniu tej formy sankcji, zamiast dogęszczać i tak już mocno obsadzone czy wręcz przeludnione więzienia i przenosić kolejne uprawnienia na rzecz Służby Więziennej i ministra sprawiedliwości. Należy pochwalić samą chęć zmian w systemie dozoru elektronicznego, bo wymaga on naprawy. Liczymy jednak, że zobaczymy kolejne kroki rządu zmierzające do upowszechnienia stosowania systemu, a nie tylko do przenoszenia kompetencji w tym zakresie z jednej instytucji do innej.