Mówca: Jacek Protasiewicz
Data: 2022-05-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Ustawa o zmianie Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia w Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego, która już dzisiaj jest przedmiotem ponownej debaty i drugiego czytania w naszej Izbie, tylko pozornie ma taki charakter organizacyjno-techniczny, aczkolwiek większość zapisów - gdyby ktoś chciał spojrzeć w tekst dokumentu, o którym dyskutujemy - ma właśnie tego typu charakter. Chodzi o to, aby zachować ciągłość pracy osób zatrudnionych w dotychczasowym Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, zachować ciągłość funkcjonowania kadry zarządzającej, zapewnić, że rozstrzygnięte granty i już podpisane umowy na realizację projektów zachowują swoją moc, oraz - mimo zmiany nazwy i charakteru tej instytucji - zachować ciągłość procedur i umów stypendialnych, jakie zostały zawarte przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Ma to również swój wymiar polityczny i on jest bardzo oczywisty. Ta zmiana jest reakcją na agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, która rozpoczęła się 24 lutego, a zwłaszcza ogrom zbrodni, których na terenie ukraińskim dokonują rosyjscy najeźdźcy. Jest to zrozumiałe, że w tej sytuacji, zamiast skupiać się na dialogu z Rosjanami, ze społeczeństwem rosyjskim, wprowadzamy zmianę formuły funkcjonowania tego centrum na współpracę z najbliższymi sąsiadami Rzeczypospolitej Polskiej: z Ukraińcami, z Białorusinami, z Litwinami, a także - za sprawą poprawek i wniosków pana posła Zalewskiego - z Gruzinami i Mołdawianami oraz wszystkimi przyszłymi społeczeństwami, które wejdą w skład Unii Europejskiej czy podpiszą z nią umowy stowarzyszeniowe. Chciałbym zaznaczyć, że w imieniu klubu Koalicji Polskiej wyrażam satysfakcję, że uwzględniono pewien nasz postulat wypowiedziany w trakcie pierwszego czytania, ażeby całkowicie nie zamykać się na przedstawicieli społeczeństwa rosyjskiego, tych, którzy nie dali się zwieść propagandzie wojennej, szerzej, nie wierzą w tę strategię, w mit odbudowy mocarstwowości na wzór nawet sowieckiej bardziej niż carskiej, żeby z tymi Rosjanami starać się utrzymywać dialog. Bo nawet jeżeli ich dzisiaj jest 10%, nawet może i mniej, to to jest ta wartościowa część społeczeństwa rosyjskiego, której nie wolno stracić z oczu, której trzeba pomóc, podać rękę, bo może się zdarzyć, że ci ludzie będą mieli kiedyś dużo większy wpływ na zmianę stanowiska i sposobu myślenia społeczeństwa rosyjskiego. Chciałbym powiedzieć jeszcze o jednej rzeczy, powtórzyć w zasadzie słowa z pierwszego czytania, że rzeczywiście bardzo dobry jest wybór patrona, który będzie uwzględniony w nazwie nowego centrum, czyli Juliusza Mieroszewskiego, który rzeczywiście, było to wspomniane przez pana posła Babinetza, jest jednym z kreatorów czy wizjonerów - obok Jerzego Giedroycia, ale nie tylko, tych już współczesnych, podrugowojennych - nawiązywania współpracy, partnerstwa pomiędzy Polakami a społeczeństwami i narodami, które kiedyś wchodziły w skład I Rzeczypospolitej. Nie mogę się jednak zgodzić z panem posłem Babinetzem, że powołanie w 2011 r. Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia było jakimś strategicznym błędem. Były to inne czasy i rzeczywiście obok programów, które były realizowane chociażby przez fundacje solidarności międzynarodowej, nakierowane na społeczeństwa ukraińskie, białoruskie, litewskie, gruzińskie czy mołdawskie, warto było poświęcić uwagę w szczególności Rosjanom, zwłaszcza po zajęciu Krymu i po ponownych narodzinach imperializmu, ducha imperialistycznego w narodzie rosyjskim. A skoro pan (Dzwonek) wymienił księcia Jerzego Adama Czartoryskiego, to tylko chciałbym, panie pośle, przypomnieć, że jednak on był zwolennikiem rozwoju państwa polskiego w ramach cesarstwa rosyjskiego, wielkim przyjacielem cara Aleksandra, a nawet znaczącym politykiem rządu carskiego, rosyjskiego. A więc mając świadomość tego, co się dzieje na Ukrainie, i krytyczną ocenę tego, jak wygląda dzisiejsza polityka rosyjska, o przyzwoitych Rosjanach nie zapominajmy. Dziękuję. (Oklaski)