Mówca: Jerzy Meysztowicz
Data: 2016-02-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Pani Prezes! Wysoka Izbo! Chciałbym przedstawić stanowisko klubu Nowoczesna w sprawie przyjęcia raportu o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2014 r. Na podstawie raportu możemy ocenić, jak zostały wydane pieniądze publiczne. Pragnąłbym zauważyć, iż słabość raportów polega na tym, że są jedynie statystycznym podsumowaniem, a nie oceną pomocy publicznej pod względem jej ekonomicznych skutków, jak również kosztów jej efektywności. Zwrócić należy uwagę na wzrost wydatków związanych z udzieleniem pomocy publicznej w latach 2011-2014. Ogólna wartość pomocy wskazuje tendencję rosnącą, a w 2014 r. odnotowuje się jej największy, prawie 15-procentowy wzrost w porównaniu z rokiem ubiegłym. W 2014 r. odnotowano znaczny wzrost wartości pomocy udzielonej dużym przedsiębiorcom. Ich udział zwiększył się o 19% w stosunku do roku 2013. Na przestrzeni ostatnich lat, od 2011 r. należy zauważyć dominującą pomoc regionalną, jednak w 2014 r. jej wartość spadła o 10%. Ale i tak jej udział w ogólnej wartości pomocy przekracza zawsze - i jest to tendencja stała - ok. 40%. Wynika to przede wszystkim z wysokiej wartości pomocy regionalnej udzielonej ze środków unijnych, tj. przez marszałków województw w ramach regionalnych programów operacyjnych, jak również przez prezesa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Tak wysoka wartość pomocy regionalnej związana jest również z utrzymującą się możliwością korzystania ze zwolnień z podatku dochodowego przez przedsiębiorców prowadzących swoją działalność w specjalnych strefach ekonomicznych. W omawianym raporcie szczególną uwagę przykuwa wysokość pomocy publicznej dla 10 przedsiębiorstw spośród 46 tys. podmiotów, którym pomoc została udzielona. Są to przedsiębiorcy działający w sektorze przede wszystkim energetycznym, transportu lotniczego, radiofonii i telewizji, górnictwa oraz odpadów. Otrzymali oni 30% całkowitej wartości udzielonej pomocy publicznej. Najwięksi beneficjenci to PGE, Tauron, EDF Polska, Enea, GDF Suez Energia. Otrzymali oni pomoc głównie na podstawie ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz ustawy z 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej. Natomiast spółka publiczna, jaką są Polskie Linie Lotnicze, otrzymała 600 mln wyłącznie na restrukturyzację. Stanowi to aż 90% ogólnej wartości pomocy udzielonej na ratowanie i restrukturyzację. Przedsiębiorcą, który otrzymał pomoc o znacznej wartości, była też Spółka Restrukturyzacji Kopalń - 366 mln. Środki te były przeznaczone na realizację zadań związanych z likwidacją kopalń, rekultywacją i naprawą szkód górniczych, zabezpieczeniem przed zagrożeniem wodnym, gazowym. Pomoc ta została udzielona w całości na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015. Kiedy przyjrzymy się pewnym wykresom, które zostały załączone do raportu, można by było zwrócić uwagę na pewne dysproporcje. I tak, jeśli chodzi o udział województw w ogólnej wartości pomocy publicznej na tle udziału ogólnej liczby przedsiębiorstw, widzimy, że wiele województw ma podobną ilość przedsiębiorstw, natomiast wartość pomocy udzielanej w tych województwach jest bardzo różna. I tak województwa świętokrzyskie, lubelskie, podlaskie i opolskie mają podobną ilość przedsiębiorstw, natomiast zdecydowanie najmniejsza pomoc została udzielona w województwie opolskim. Podobnie można zaobserwować dysproporcje, jeśli chodzi w ogóle o pomoc publiczną dla województw. Oczywiście liderem tutaj jest województwo mazowieckie, ale tutaj takim outsiderem jest województwo opolskie, które rzeczywiście we wszystkich tych rankingach ląduje na ostatnim miejscu. Tak samo jest ze średnią wartością pomocy publicznej przypadającą na jednego przedsiębiorcę. Tutaj należy podkreślić właśnie tę dysproporcję. I tak w województwie łódzkim ta wartość wynosiła ponad 12 tys., natomiast w województwie opolskim - ponad 1 tys. zł. Widzimy, jaka to jest olbrzymia dysproporcja. Oczywiście też można rzucić okiem na zestawienie, jeśli chodzi o wartość udzielaną w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. Dobrze, że mikroprzedsiębiorstwa osiągnęły całkiem niezwykły rezultat, bo mikroprzedsiębiorstwa uzyskały 26% wsparcia, jeśli chodzi o pomoc publiczną. Tu też można byłoby zwrócić uwagę na fakt, że spośród samorządów, które udzielają pomocy publicznej, oczywiście najmocniejsze są samorządy wojewódzkie i one udzieliły najwięcej: 250 spośród 316 powiatów oraz 158 z prawie 2,5 tys. gmin. To wydaje się dosyć mały wskaźnik, tak że widać, że gminy nie dysponują środkami, które mogłyby być przeznaczone na pomoc publiczną. Reasumując, klub parlamentarny Nowoczesna jest za przyjęciem raportu. Dziękuję.