Mówca: Marek Rutka
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Zdrowie nie powinno mieć ceny. Pandemia spowodowana wirusem COVID-19, z którą walczymy od 1,5 roku, jest tego najlepszym przykładem. Batalia o powrót do zdrowia całego społeczeństwa powinna być prowadzona w sposób przemyślany, w sposób systemowy. Niestety należy przyznać, że tej systemowości, gdy mówimy o kwestiach zdrowotnych, często brakuje. Działania rozrzucone są po wielu ministerstwach, instytucjach, agencjach. Ich działania bardzo często są nieskoordynowane. To wszystko obniża z jednej strony skuteczność podejmowanych działań, a z drugiej zwiększa koszty tychże działań. Agencja Badań Medycznych jest instytucją pożyteczną i na pewno warta jest rozwijania. Pytanie jednak: Czy wszystkie proponowane w przedłożeniu zmiany zmierzają w kierunku właściwym? Przykładem tego jest zapis w art. 19 ust. 8. Zapis ten przyznaje prezesowi agencji prawo do jednoosobowego, arbitralnego rozpatrywania odwołań i protestów. Stąd też klub Lewicy podczas pierwszego czytania złożył poprawkę, która obliguje prezesa agencji do tego, aby decyzja w przypadku protestu została podjęta po zasięgnięciu opinii rady. Poprawka miała na celu zwiększenie demokratyzacji całego procesu, a na pewno zwiększenie transparentności podejmowanych decyzji. Niestety głosami rządzącej większości została odrzucona. Stąd pytanie: Dlaczego Zjednoczona Prawica obawia się tego, aby prezes nie podejmował decyzji jednoosobowo, w sposób arbitralny? W grę wchodzą przecież znaczne pieniądze, znaczne kwoty publicznych środków, a doświadczenie uczy, że jednoosobowe podejmowanie decyzji w kwestiach finansowych może nasuwać szereg zastrzeżeń, a przynajmniej wątpliwości, żeby nie powiedzieć: podejrzeń. Agencja ogłosiła w ubiegłym roku nabór wniosków dotyczący sytuacji epidemicznej związanej z COVID-19 w ramach niekomercyjnych badań klinicznych. Prace badawczo-rozwojowe dotyczą m.in. opracowania, jak czytamy w ogłoszeniu, skutecznej szczepionki na COVID-19. Można byłoby dodać: narodowej szczepionki. Chciałbym przy tej okazji na chwilę przy tej szczepionce i przy tym całym projekcie się zatrzymać. Całkowity budżet, jakim agencja dysponowała, wynosił 1036 mln zł. Ten budżet został rozdysponowany na 87 projektów. Tak że to wychodzi 12 mln zł na projekt. Nie jest to dużo, ale to są publiczne pieniądze. Mówimy: jednostkowo to nie jest dużo. I teraz odniosę to do kosztów, jakie poniesiono czy jakie rządy krajów poniosły na opracowanie skutecznych, działających już i wdrożonych do produkcji szczepionek przeciw COVID-19. Budżet Stanów Zjednoczonych wydał 2,2 mld dolarów - mówimy o samym budżecie, a nie o firmach komercyjnych - to jest ponad 8,5 mld zł. Przypomnę: całkowity budżet agencji to 1 mld. Natomiast jeśli podliczymy wszystkie wydatki, jakie poniosły rządy Stanów Zjednoczonych, Niemiec i Wielkiej Brytanii, a więc tych krajów, które opracowały i zarejestrowały skuteczne szczepionki, mówimy o kwocie 22 mld zł. Te kwoty wyglądają zdecydowanie inaczej, oczywiście bardziej imponująco, niż cały budżet agencji. Tutaj warto skupić się na tym, aby te środki publiczne, nie tak duże, ale jednak znaczne, były wydatkowane w sposób właściwy. Mamy doświadczenia chociażby z projektem budowy polskich samochodów elektrycznych, których miało już po naszych drogach jeździć ok. 1 mln. Okazało się, że spółka ElectroMobility Poland, która tak dumnie ogłaszała, że będziemy mieli polski samochód elektryczny... Polski - to jest tylko nazwa, ponieważ jest to wspólne dzieło inżynierów z Niemiec, z Włoch, natomiast jeśli chodzi o Polskę, zostały pieniądze i marka. No i pytanie: Czy w przypadku tej szczepionki z Polski to nie będzie tylko fiolka? Tak wygląda sytuacja z wydatkowaniem środków, co zresztą też zawarte jest w raporcie Najwyższej Izby Kontroli. Klub Lewicy oczywiście nie jest przeciwny funkcjonowaniu Agencji Badań Medycznych, jednak decyzję ostateczną podejmie (Dzwonek), gdy zorientujemy się, jak większość parlamentarna podejdzie do tych poprawek, które zgłosiliśmy. Dziękuję. (Oklaski)