Mówca: Sprawozdawca Iwona Śledzińska-Katarasińska
Data: 2012-09-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie z prac komisji nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji, zawartym w druku nr 693. Projekt zamyka proces wdrażania do polskiego prawa przepisów europejskiej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, czego nie udało się w pełni wykonać w minionej kadencji parlamentu, na mocy ustawy z 25 marca 2011 r. Wówczas pojawiły się wątpliwości i nieporozumienia dotyczące szczególnej kategorii usług medialnych zwanych usługami na żądanie. Opinia publiczna została skutecznie zainfekowana poglądem, jakoby proponowane regulacje wkraczały w sferę wolności w Internecie i dotyczyły między innymi całkowicie prywatnych przekazów audiowizualnych zamieszczanych, a więc i udostępnianych przez prywatne osoby w celach odległych od komercyjnych. Wspominam o tym z dwóch powodów. Po pierwsze, w moim przekonaniu nie było w tamtej ustawie ani takich intencji, ani takiego niebezpieczeństwa. Po drugie, wsłuchując się jednak w te głosy sprzeciwu, postawiliśmy się jako państwo w trudnej sytuacji podsądnego, który, nie implementując dyrektywy w całości i przekraczając wszelkie możliwe terminy jej wdrożenia, może ponosić wymierne i wysokie koszty finansowe. Stąd szczególne znaczenie regulacji przedkładanych przez komisję kultury Wysokiej Izbie w druku nr 728. Mamy świadomość, że goni nas czas, ale mamy też obowiązek proponować zapisy na tyle precyzyjne i spójne, by nie pojawiło się pole do wybuchu kolejnych spekulacji, nie zawsze podszytych szlachetnymi intencjami. Komisja Kultury i Środków Przekazu pracowała nad rządowym przedłożeniem 20 września, przeprowadzając na jednym posiedzeniu pierwsze czytanie z udziałem przedstawicieli zainteresowanych środowisk i rozpatrując projekt artykuł po artykule. To tempo było możliwe, ponieważ projekt przygotowany w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji poddany był wielomiesięcznym, dogłębnym konsultacjom i zawierał bardzo szczegółowe, tudzież precyzyjne uzasadnienie. W posiedzeniu komisji poza zainteresowanym ministerstwem brali także udział, służąc wyjaśnieniami i pomocą, przedstawiciele Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Powracam do konkretów, do druku nr 728, i do istoty regulacji. Projektowana nowelizacja określa zasady i warunki dotyczące wykonywania działalności gospodarczej w dziedzinie audiowizualnych usług medialnych na żądanie. W szczególności nowelizacja ta określa zasady dotyczące stosowania do audiowizualnych usług medialnych na żądanie niektórych przepisów dotychczas obejmujących jedynie nadawanie programów telewizyjnych, ustanawiając w ten sposób pewien zakres podstawowych regulacji wspólnych dla wszystkich usług audiowizualnych, linearnych i nielinearnych, jak to się uczenie nazywa. Niezwykle istotnym przepisem jest definicja audiowizualnych usług medialnych na żądanie, która została sformułowana w taki sposób, aby nie zostały nią objęte czynności incydentalne, na przykład pewne materiały, filmy promocyjne lub instruktażowe czy też właśnie, o czym wspominałam wcześniej, treści audiowizualne prezentowane przez osoby prywatne. Tym razem, jak sadzę, proponowane przepisy nie powinny budzić wątpliwości i obejmują swym zakresem jedynie podmioty zawodowo świadczące usługi polegające na publicznym udostępnianiu audiowizualnych usług medialnych. Projekt jest dość wiernym odwzorowaniem dyrektywy, więc ma służyć w gruncie rzeczy trzem obszarom. Chodzi o brak dostępu małoletnich do szkodliwych dla nich treści, ochronę małoletnich, a także promocję, z kolei, dostępności tych usług dla osób niepełnosprawnych. Obie te regulacje powinny być przedmiotem powstających kodeksów dobrych praktyk. Taka jest idea, taka jest istota, mniej kontroli zewnętrznej, mniej nakazu a więcej samoregulacji. I oczywiście w tych regulacjach, co bardzo ważne, jest przyjęta nadrzędność pewnej kontroli ze strony Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która to Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, otrzymując nowe obowiązki, co zostało w ustawie expressis verbis przedstawione, będzie musiała zwiększyć zatrudnienie i uzyskać na to dodatkowe środki. Jednym z obowiązków jest promocja produkcji europejskiej. Temu służy większość regulacji prawa europejskiego. Tu chciałabym powiedzieć, że komisja do pierwotnych zapisów projektu rządowego wprowadziła pewną, moim zdaniem dość istotną, poprawkę. Otóż wszędzie tam, gdzie była mowa o produkcji europejskiej - dla jasności, aby nie było żadnych wątpliwości - dodaliśmy sformułowanie ˝w tym wytworzonych pierwotnie w języku polskim˝. To jest formuła, której używamy w ustawie o radiofonii i telewizji, a ta nowelizacja wchodzi w skład całej naszej dużej ustawy i wydaje się, że choć zapewne wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę, że jesteśmy w Europie, jesteśmy Europejczykami, i nasza produkcja jest europejska, to gdyby ktoś kiedyś miał co do tego jakiekolwiek wątpliwości, ma w ten oto sposób jasno to wyłożone. Uwzględniliśmy też jedną z uwag, jakie padały podczas tego posiedzenia komisji, dotyczącą tego, że być może miesięczne, trzydziestodniowe, vacatio legis przewidziane na wprowadzenie tej ustawy jest okresem zbyt krótkim dla przedsiębiorców, którzy będą musieli wdrożyć się do zupełnie nowego typu działalności i technologicznie, i merytorycznie. A więc komisja proponuje przedłużenie tego okresu do 3 miesięcy. Oczywiście zobaczymy, jak odniesie się do tego Wysoka Izba, w każdym razie zdaniem komisji było to słuszne. W czasie pierwszego czytania i rozpatrywania tego projektu zostały zgłoszone 4 wnioski mniejszości. Powiem o jednym z nich, który jest dość istotny. Otóż, tak jak mówiłam, kiedy rozszerzyliśmy pojęcie produkcji europejskiej o określenie ˝w tym wytworzonych pierwotnie w języku polskim˝, to część kolegów, członków komisji, uznała, że to jest jeszcze za mało, za słabo i wobec tego należy powiedzieć o pewnych kwotach. Stąd zgłoszony został wniosek mniejszości, który dotyczy nadania następującego brzmienia: Podmioty dostarczające audiowizualne usługi medialne na żądanie są obowiązane do przeznaczania co najmniej 20% zawartości katalogu na audycje europejskie, w tym co najmniej połowy audycji wytworzonych pierwotnie w języku polskim, oraz odpowiedniego wyeksponowania tych audycji w katalogu. Jako poseł sprawozdawca jestem zobowiązana do dość beznamiętnego przedstawienia także takiego wniosku mniejszości i trybu pracy, niemniej mimo wszystko prywatnie, nie tyle prywatnie, ile jako poseł chcę powiedzieć, że wydaje się, iż ten typ usługi audiowizualnej na żądanie jest bardzo specyficzną kategorią działalności audiowizualnej. To jest coś, z czego nie do końca zdajemy sobie sprawę, na czym to ma de facto polegać. W takim przypadku, tak mi się wydaje, te kwoty raczej ograniczałyby przedsiębiorców, którzy zdecydowaliby się na coś takiego, a przecież chodzi o to, abyśmy my, odbiorcy, widzowie, mieli dość bogaty pakiet z punktu widzenia tego, że to ja decyduję, kiedy i co chcę obejrzeć, jaki film polski czy film francuski lub jaki typ dokumentu czy też jaki typ audycji artystycznej. To ja wybieram, a jeśli tak, i jeśli ta oferta ma być dość bogata, to proponowałabym zbytnio naszych producentów nie krępować. Przepraszając za ten wątek wychodzący poza konwencję wystąpienia sprawozdawcy, wnoszę o przyjęcie propozycji w miarę szybko, Wysoka Izbo, bo, jak powiedziałam, te opóźnienia są bardzo kosztowne, co oczywiście w niczym nie ogranicza Wysokiej Izby w możliwościach zgłaszania poprawek. Dziękuję za uwagę.