Mówca: Ryszard Galla
Data: 2017-05-24 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Nie ma, ale chyba będzie jeszcze pan minister, tak? Będzie. Panie Senatorze! Wysoka Izbo! Myślę, że należą się tutaj słowa wyjaśnienia, bo tak naprawdę w tych wystąpieniach, które dotychczas mieliśmy okazję słyszeć, bardzo wyraźnie można było zauważyć, że mówimy o dwóch różnych projektach, aczkolwiek z tego samego źródła. To był projekt, także senacki, nowelizacji ustawy, którą przyjmowaliśmy w Sejmie w kwietniu 2016 r., ale projekt, który bardzo niebezpiecznie definiował totalitaryzm, rozszerzając go wręcz, powiedziałbym, o kwestie militaryzmu, w tym pruskiego, niemieckiego, rosyjskiego, ale także o nacjonalizm chociażby ukraiński. W wyniku ekspertyzy prof. Grzegorza Janusza, którą osobiście zleciłem w takiej mojej działalności w komisji samorządu, która procedowała nad tym projektem, a także, myślę, w wyniku rozmów z posłami doszliśmy do wniosku, że... I tutaj, panie marszałku, należą się panu serdeczne słowa podziękowania za wycofanie projektu tamtej ustawy w trakcie drugiego czytania, a także, panie senatorze, podziękowanie dla pana i Senatu za wycofanie w ogóle tego projektu z Sejmu. Dzisiaj praktycznie mamy nowy projekt, aczkolwiek mógłbym powiedzieć, że chyba ten pierwotny, nowelizacji bez poprawek, które w Senacie były zgłoszone, który uzupełnia w jakiś sposób ustawę, która została przyjęta w 2016 r. Oczywiście mówimy tutaj o totalitaryzmie, mówimy o komunizmie i myślę, że nikt nie ma wątpliwości, że jeśli są pewne kwestie do uregulowania, powinny być uregulowane. Ale jak państwo pamiętacie, w tych bardzo niebezpiecznie rozszerzających propozycjach można było dotknąć różnego rodzaju miejsc upamiętnień. Jestem posłem, który reprezentuje województwo opolskie, czyli generalnie mówiąc, Śląsk, a tak naprawdę różne zakątki Polski, jeśli chodzi o różnego rodzaju miejsca upamiętnień, w tym miejsca upamiętnień z okresu I wojny światowej. Niektórzy posłowie pytali mnie m.in., czy to tak będzie, że u mnie w gminie miejsce upamiętnienia z okresu I wojny światowej, które odrestaurowaliśmy w ostatnim okresie, będzie musiało być usunięte. Według mojej wiedzy i tamtych zapisów nowelizacji ustawy tak, według tych zapisów powiem: na razie nie. Ale chciałbym tutaj bardzo mocno zaapelować do posłów, szczególnie posłów komisji, które będą procedowały nad tym projektem, aby z rozwagą podchodzić do zapisów i tak naprawdę pamiętać o tym, żebyśmy rzeczywiście nie doprowadzili do tego, aby rozpętała się w Polsce tzw. wojna pomnikowa. Przytoczę tylko historycznie - jest tutaj pan poseł Duda z ziemi opolskiej - że w latach 90. mieliśmy ponadpartyjną komisję przy wojewodzie, komisję, która składała się z przedstawicieli różnych środowisk, także biskupa, w której pracowaliśmy nad tym, aby te wszystkie pomniki, które gloryfikowały okres hitleryzmu, zniknęły. Tak się stało. Mamy te rzeczy uporządkowane i myślę, że nie warto by było w tej chwili, szczególnie w naszym regionie, wszczynać nowej batalii o rozbiórkę tych pomników. Projekt tej ustawy w dobrej wierze to przyjmuje, nie przewiduje takiej sytuacji i mam nadzieję, że tak będzie. Dlatego też na pewno w trakcie procedowania nad tym projektem osobiście włączę się mocno w prace nad tym, aby ten projekt był uzupełnieniem ustawy z kwietnia 2016 r., a także nie dotykał tych miejsc upamiętnień, które są bardzo ważne, istotne dla różnych zakątków Polski. Tak że bardzo apeluję do wszystkich posłów, abyśmy rzeczywiście tutaj bardzo rozważnie spoglądali na projekt i później realizację tej ustawy. Jest pan minister. Chciałbym także podziękować, bo jak państwo wiecie, to nie tylko opinia pana prof. Grzegorza Janusza, ale także, myślę, dwie istotne opinie: opinia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także opinia Instytutu Pamięci Narodowej, bardzo istotnie zwracały uwagę, że to rozszerzenie definicji totalitaryzmu jest mocno niebezpieczne, bardzo mocno ingerujące w różne miejsca upamiętnień, które są bardzo cenne dla danej społeczności. Tak że za to także serdecznie dziękuję. Dziękuję bardzo.