Mówca: Robert Biedroń
Data: 2014-03-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Senatorze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Twój Ruch mam przyjemność przedstawić nasze stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy o petycjach, druk nr 2135. Oczywiście od razu zaznaczę, że nasz klub będzie popierał kontynuację prac nad tym ważnym projektem, który realizuje ważną zasadę konstytucyjną, bowiem w myśl art. 63 ustawy zasadniczej każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, skarg i wniosków określa ustawa. Niestety, tak się stało, że wbrew delegacji zawartej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej petycje nie zostały szczegółowo uregulowane w drodze ustawowej, co jest oczywiście naszym, ustawodawców, poważnym zaniedbaniem. Wielokrotnie zwracano na to uwagę. Mówię o doktrynie prawa, instytucjach państwowych, organizacjach pozarządowych. Apelowała o to wielokrotnie między innymi rzeczniczka praw obywatelskich pani prof. Irena Lipowicz, która podkreślała, dostrzegając ten deficyt w omawianym zakresie, że w jej ocenie to może wpływać na jakość dialogu między obywatelem a organami władzy publicznej, tym samym na sferę praw i wolności politycznych i społecznych jednostki. Dzisiaj mówimy, jeżeli chodzi o omawiany projekt, o tej sferze. W doktrynie prawa podkreśla się, że prawo do petycji jest jednym z najstarszych tradycyjnych praw ludzkich, że jest jednym z najstarszych praw gwarantowanych jednostce w państwach demokratycznych. To jest również jedno z najważniejszych praw politycznych. Zresztą większość krajów europejskich, i nie tylko europejskich, zna instytucję petycji. Tradycja składania petycji sięga już czasów Magna Carta Libertatum z 1215 r. Stany Zjednoczone w swojej konstytucji z 1791 r. gwarantowały tę zasadę. Wiele innych krajów, Włochy, Niemcy zaraz po II wojnie światowej, chcąc wprowadzać demokratyczne mechanizmy, przyjęło tę instytucję. Tak jest zresztą w większości krajów europejskich. Kraje sąsiednie uregulowały tę kwestię - Czechy, Litwa, Rosja, Ukraina, tam wszędzie też funkcjonuje to prawo do petycji. Dobrze, że Polska, pomimo że ma ten zapis konstytucyjny w art. 63, też tę kwestię w końcu reguluje. Także Unia Europejska wprowadziła przecież mechanizm petycji - wszyscy obywatele Unii, osoby fizyczne, prawne, które mieszkają na terenie Unii Europejskiej lub mają tam swoją siedzibę, mogą kierować indywidualne lub zbiorowe petycje do Parlamentu Europejskiego. Ten projekt, o którym rozmawiamy, to nie jest nowy projekt, bo trzeba przypomnieć, że był on już procedowany w Senacie VII kadencji. Jednak, ponieważ obowiązuje nas zasada dyskontynuacji, prace nad nim zostały niestety przerwane. Powstaje więc pytanie: Dlaczego tak długo musieliśmy czekać na ten projekt? Oczywiście cieszy ta inicjatywa Senatu i za to należą się podziękowania panom i paniom senatorom, ale od uchwalenia konstytucji minęło już 17 lat, w 1997 r. przyjęliśmy konstytucję. To jest zaniedbanie całej klasy politycznej, od 1997 r., że to prawo do petycji nie zostało jakoś uregulowane. I dobrze, że w ramach prac, także Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi, ten projekt został w jakiś sposób przygotowany. Za to na pewno znów należą się podziękowania wszystkim zaangażowanym stronom, ekspertom, senatorom, posłom, organizacjom pozarządowym. W imieniu klubu bardzo serdecznie dziękuję za to. Ważnym na pewno elementem tych prac było wysłuchanie publiczne. Tutaj chciałbym zwrócić uwagę, że organizacje pozarządowe zgłaszały uwagi do tego projektu. Dla nas jako klubu poselskiego niezrozumiały jest brak refleksji nad pewnymi propozycjami, na przykład odnośnie do treści art. 2 ust. 1, który mówi, że katalog podmiotów uprawnionych do składania petycji jest określony: ˝Petycja może być złożona przez osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, zwaną dalej podmiotem wnoszącym petycję, lub grupę osób do organu władzy publicznej, a także do organizacji lub instytucji społecznej wykonującej zadania zlecone z zakresu administracji publicznej, zwanej dalej podmiotem rozpatrującym petycję˝. Tutaj budzić może wątpliwości sprzeczność z zapisem konstytucyjnym (każdy - każdy - ma prawo do złożenia petycji) i powstaje pytanie, dlaczego na przykład podmiotem uprawnionym nie mogą być cudzoziemcy czy grupa cudzoziemców. Przecież wiemy, że często mają problemy, mieszkają w naszym kraju, dlaczego więc nie zostali wymienieni w tym artykule? Podobnie zagraniczne osoby prawne. To jest pytanie otwarte i być może w toku prac sejmowych warto by było na ten temat porozmawiać. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Także mam uwagę natury ogólnej, raczej bardziej prawodawczej, nieodnoszącą się bezpośrednio do tego projektu. Dotyczy ona niewłaściwego osadzenia w naszym systemie prawa instytucji wysłuchania publicznego. Tą kwestią też warto byłoby się zainteresować, ponieważ zdecydowana większość ekspertów, wiele organizacji pozarządowych - wynika to także z doświadczeń innych krajów - podkreśla, że instytucja wysłuchania publicznego jest instrumentem realizacji prawa do petycji, że jest tak traktowana w wielu różnych opiniach i ekspertyzach. Tymczasem w polskim systemie prawnym ona została uregulowana w przepisach ustawy o działalności lobbingowej w procesie tworzenia prawa, w tzw. ustawie lobbingowej, co oczywiście jest instrumentem lobbingu, a nie prawa do petycji. Popierając oczywiście inicjatywę Senatu uregulowania tej konstytucyjnej delegacji, postulujemy, żeby uporządkować przy okazji także ten stan prawny, być może poprzez nowelizację ustawy lobbingowej. Ja deklaruję, że jako Klub Poselski Twój Ruch podejmiemy taką inicjatywę legislacyjną, ale być może w toku pracy nad tym projektem warto byłoby podjąć próbę uregulowania tej kwestii. Odnosząc się do wypowiedzi kolegi, który występował, pana posła przedstawiciela Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska odnośnie do kosztów i innych wątpliwości - dla mnie to jest zadziwiające, że Platforma Obywatelska obawia się kosztów obywatelskości. Wybraliśmy taki system, system demokratyczny, który kosztuje, ale kosztują wybory, kosztują referenda, kosztują wysłuchania publiczne. To jest koszt demokracji. Myślałem, że kto jak kto, ale posłowie i posłanki, parlamentarzyści Platformy Obywatelskiej rozumieją, że demokracja musi kosztować. Rozumiem też, co podkreślał przedstawiciel Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, że niestety Platforma Obywatelska ma niechlubną tradycję odrzucania inicjatyw obywatelskich, niepochylania się nad nimi, ale może pora zrozumieć, że to jest integralna część społeczeństwa obywatelskiego i instrumentów demokracji i te koszty musimy ponosić. Ja nie mam takich obaw. Uważam, że bardzo dobrze, że takie instrumenty powstają. Podsumowując, oczywiście uchwalenie ustawy o petycjach oznacza nobilitację dla konstytucyjnego prawa do petycji. Jak słusznie zauważył pan senator Augustyn, jest to ostatnia dyspozycja konstytucyjna (Dzwonek), jaka została nam do wykonania. Dlatego, jeśli chodzi o wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego - znów zgadzam się z panem senatorem Augustynem, że nadal należy je wzmacniać - każda tego typu inicjatywa jest godna pochwały i poparcia. Dlatego Klub Poselski Twój Ruch będzie głosował oczywiście za kontynuacją prac nad tym projektem. Serdecznie dziękuję. (Oklaski)