Mówca: Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Zacznę od podziękowań dla wszystkich, którzy w komisji i podkomisji pracowali nad rządowym projektem ustawy. Oceniamy tę pracę bardzo wysoko. Wiele merytorycznych argumentów wymieniono przy tej okazji. Sądzę, że to, co może być oczywiście też zarzutem, iż tych zmian nie było wiele, to jest efekt tego, że ta dyskusja była pogłębiona i merytoryczna. Odnosząc się do uwag, które przedstawiciele klubów przedstawili Wysokiej Izbie, chciałbym zwrócić uwagę panu posłowi Jachowi z klubu Prawa i Sprawiedliwości, że w naszym przekonaniu to właśnie Sejm jest miejscem debaty nad projektami ustaw. Trudno mi przyjąć zarzut, że w jakiejś pozaformalnej, pozasejmowej procedurze należałoby wcześniej pracować nad takimi projektami. Niczego nie ukrywaliśmy. Od lipca roku 2012 założenia do projektu ustawy zostały poddane konsultacjom społecznym i wszyscy w tej sprawie mogli się wypowiedzieć. Zwrócę uwagę także, że jako pierwsza te założenia poznała Rada Bezpieczeństwa Narodowego w kwietniu roku 2012. Staraliśmy się, żeby ta informacja była możliwie szeroka i dyskusja możliwie pełna. Zwrócę też uwagę, że wychodząc naprzeciw tym głosom, które wskazywały na potrzebę wcześniejszej dyskusji, zanim jeszcze projekt rządowy wpłynął do Wysokiej Izby, spotykaliśmy się z szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego, z komisją sejmową i komisją senacką, wiele godzin dyskutując, rozważając różne elementy, przyjmując rozmaite uwagi. Natomiast miejscem debaty właściwym dla projektów rządowych jest Wysoka Izba i tutaj w ramach określonej procedury ta debata się odbyła. Chciałbym podziękować panu posłowi Penkalskiemu za słowa pod adresem żołnierzy, słowa wsparcia dla Wojska Polskiego. Bardzo cenimy to poparcie, które pan poseł był uprzejmy wyrazić też dla tego projektu, zwłaszcza że wiemy, że pański klub miał tutaj różne wątpliwości. W naszym przekonaniu dobro Sił Zbrojnych jest głównym celem też i naszym, więc cieszę się bardzo z tego, co pan był uprzejmy powiedzieć. Pan przewodniczący Stanisław Wziątek mówił o tym, jakby dotknął dość istotnego czy podstawowego pytania, jakie są przyczyny zmian. Przy całym szacunku do pana posła, jaki żywię, chcę zwrócić uwagę, że to nie jest tak, że obecny system obowiązywał od 20 lat i teraz postanowiliśmy go zmieniać. Były różne momenty przez te 20 lat. Najpierw nie było dowództw rodzajów Sił Zbrojnych, był sam Sztab Generalny. Potem, przy okazji nowej konstytucji, wprowadzono te zmiany. A nie kiedy indziej, tylko za rządów pańskiego ugrupowania, panie przewodniczący, podjęto decyzję, wprowadzono Dowództwo Operacyjne jako zupełnie nowy element w systemie dotychczasowym. A więc w naszym przekonaniu, proponując to przedłożenie rządowe, my kończymy tę reformę, którą państwo zaczęli, a którą pan minister wtedy Bronisław Komorowski zaprojektował, będąc ministrem na przełomie wieków. Konsekwencją tego, że powołane zostało Dowództwo Operacyjne, czyli taki organ połączony, jest stworzenie po stronie szkolenia również takiej połączonej jednostki. Myślę, że dowodów - mówił o tym pan marszałek Ludwik Dorn, nie chcę sypać rozmaitymi przykładami, miałem okazję też Wysokiej Izbie o tym mówić - na nieefektywność obecnego systemu jest dużo. Sądzę, że też jeśli chodzi o efektywność działania, zwiększenie cywilnej kontroli nad armią, przepływ informacji, jasne rozliczanie z odpowiedzialności, to zalety tego, co proponujemy, są bardzo wyraźne. Jeśli chodzi o to, o czym mówił pan marszałek Ludwik Dorn, rzeczywiście tak jest. Sprawa sekretarzy stanu - to jest jakoś tam przepisane. Odkąd pamiętam, w ministerstwie obrony jest jeden sekretarz stanu, znakomity zresztą sekretarz stanu, tu obecny, pan minister Czesław Mroczek. Nie ma żadnej intencji, żeby powiększać tę liczbę. A zatem jakby pod rozwagę Wysokiej Izby tego rodzaju zmiana... To znaczy to, że to jest w tym projekcie, bierze się z tego, że nie dotykaliśmy tutaj struktury ministerstwa, to nie była taka intencja, więc zauważenie pewnych elementów, które są i w dzisiejszych przepisach, a które nie odpowiadają ani rzeczywistości, ani intencjom, jest istotne. Jeśli chodzi o sprawę dyrektora generalnego - jak to pan marszałek Ludwik Dorn był uprzejmy ująć: te duże łychy dziegciu - nie widzę powodu, żebyśmy się mieli jakoś upierać. Na tym etapie procedury jest to w rękach Wysokiej Izby. Nie ma tu żadnej intencji powiększania roli dyrektora generalnego, więc jeśliby ktoś pytał o moje skromne zdanie w tej sprawie, to uważam, że ta poprawka pana marszałka jest zasadna. Jeśli zaś chodzi o sprawę naczelnego dowódcy, uważam, że ta sprawa jest dużo bardziej skomplikowana. W naszym przekonaniu bardzo istotną przesłanką wprowadzenia tych nowych regulacji jest to, że chcielibyśmy, aby struktura Sił Zbrojnych i dowodzenie Siłami Zbrojnymi czasu pokoju jak najbliższe były tym, które będą w czasie wojny, wręcz tożsame z nimi, żeby nie było takiej sytuacji - przeżyliśmy ją w historii - kiedy dopiero sytuacja wojenna wywołuje zmiany struktur, które nie są w stanie się wtedy efektywnie zająć obroną naszego państwa, tylko zajmują się przekształceniem się i uformowaniem. Stąd wiele rozwiązań i cała filozofia tego projektu, które sprawiają, że chcemy, aby dowódca operacyjny i Dowództwo Operacyjne byli odpowiedzialni za prowadzenie operacji. I stąd taka przyjęta filozofia, żeby nie w sytuacji wojny czy zagrożenia, ale wcześniej funkcjonowała osoba przygotowana do tego i wiedząca o tym, że jest odpowiedzialna za dowodzenie w czasie wojny. To jest rozwiązanie obecne w praktyce i przepisach innych krajów. W naszym przekonaniu zadania tej osoby powinny być doprecyzowane w ustawie o stanie wojennym - jest to właściwa regulacja do tego, aby różne elementy przewidzieć, zapisać, tak aby nie było tych wątpliwości, o których mówił pan marszałek, wątpliwości oczywiście też biorących się z tego, że zapewne trzeba może wskazać procedury, jak taką osobę się zmienia, jeżeli się zmienia. Jak mówię, nie chcę tutaj na ten temat bardziej szczegółowej dyskusji wywołać. Odnosząc się do jednej szczegółowej uwagi pana przewodniczącego Stanisława Wziątka mówiącej o tym, że przychylaliśmy się do dwóch poprawek, dwóch propozycji zmian w projekcie rządowym, dotyczących Inspektoratu Wsparcia i Żandarmerii Wojskowej, ja bym przyjął to bardziej jako dowód naszej otwartości na dyskusję. W dzisiejszym stanie rzeczy Inspektorat Wsparcia podlega szefowi Sztabu Generalnego. Nie jest to struktura bezpośrednio podległa ministrowi. Uznaliśmy po dyskusjach, biorąc też pod uwagę stanowisko szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, że dla prostoty tej struktury i lepszej współpracy dowódcy generalnego z inspektoratem wsparcia lepsza jest taka sytuacja, żeby przychylić się do tych głosów, które padały w podkomisji, aby właśnie tak podporządkować. Jeśli chodzi o sprawy żandarmerii, to jest ona w tej chwili podporządkowana bezpośrednio ministrowi. Głosy, które się pojawiały czy to w podkomisji, czy to w przestrzeni publicznej, mówiły o tym, jak ważne jest to, żeby żandarmeria podlegała właśnie bezpośrednio ministrowi, bo jest ona odpowiedzialna, realizuje swoje zadania wobec każdego żołnierza: od szefa sztabu generalnego po szeregowego. Aby nie było tutaj żadnych wątpliwości, tak jak inne służby wojskowe, powinna podlegać ministrowi. Wobec tych głosów uznaliśmy, że lepiej jest zachować obecny stan. Myślę, że te dwie poprawki są oczywiście zasadne i że u swojego zarania nie chodziło o jakieś niedopracowanie projektu, dlatego że każda z tych kwestii była wcześniej bardzo szeroko dyskutowana, natomiast na tamtym etapie dyskusji rządowej zwyciężały inne argumenty. Na koniec chciałbym jeszcze odnieść się do kwestii konstytucyjności. W moim przekonaniu ta sprawa wygląda tak, że jeśli chodzi o Radę Ministrów, to Rada Ministrów na etapie procedury rządowej starała się o to, aby eksperci wypowiedzieli się niezależnie co do konstytucyjności tych regulacji. Informowaliśmy, że te prace trwały wiele miesięcy. Prosiliśmy ekspertów o to, aby wyrazili własny pogląd. Nie sugerowaliśmy, że ma być tak lub inaczej. Pod wpływem różnych uwag dokonaliśmy pewnych zmian w tym projekcie. Z tego, co wiem, komisja sejmowa też posiłkowała się ekspertyzami. Mogę powiedzieć tak: w naszym przekonaniu projekt jest zgodny z konstytucją. Ważnym argumentem, który nie jest może argumentem natury prawnej, ale natury politycznej, jest to, że te wątpliwości konstytucyjne dotyczą kompetencji prezydenta Rzeczypospolitej jako zwierzchnika Sił Zbrojnych, a właśnie prezydent w sposób jednoznaczny i zdecydowany popiera te rozwiązania. Prezydent - i przecież też jego zespół prawny - nie widzi w najmniejszym stopniu jakiegoś umniejszenia kompetencji prezydenta czy jakichkolwiek uchybień. Myślę więc, że o tym też trzeba pamiętać. Dobrym prawem klubów parlamentarnych jest zgłaszanie do Trybunału Konstytucyjnego. Oczywiście Trybunał Konstytucyjny we właściwym dla siebie trybie i terminie będzie mógł tę regulację ocenić. Bardzo dziękuję za te głosy. Chcę też zapewnić Wysoką Izbę, że biorąc pod uwagę terminy, jakie są zapisane w projekcie ustawy, bardzo intensywnie pracujemy w ministerstwie obrony, po to aby - jeżeli Wysoka Izba uchwali ten projekt, a prezydent podpisze ustawę - od pierwszego momentu być bardzo dobrze przygotowanym do wdrożenia tych rozwiązań, tak aby w najmniejszym stopniu nie było nawet cienia ryzyka, że bezpieczeństwo państwa i funkcjonowanie Sił Zbrojnych, choćby przez chwilę, będą zagrożone. Bardzo dziękuję.