Mówca: Sprawozdawca Zofia Czernow
Data: 2013-11-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu Komisji Finansów Publicznych mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1789 i 1837). Komisja Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 22 października szczegółowo rozpatrzyła powyższy projekt ustawy i po przeprowadzeniu szerokiej dyskusji rekomenduje Wysokiej Izbie uchwalenie ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Celem projektu ustawy jest wprowadzenie długookresowej stabilizującej reguły wydatkowej w całym sektorze finansów publicznych. Obowiązujące obecnie reguły fiskalne zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w ustawie o finansach publicznych są niewystarczające dla zapewnienia stabilności finansowej państwa. Konieczność zmian w tym zakresie szczególnie mocno uwidoczniła się w ostatnich latach kryzysu gospodarczego w strefie euro i związanego z tym spowolnienia gospodarczego w Polsce. W warunkach spowolnienia gospodarki obecne regulacje potęgują negatywne skutki spowolnienia zamiast im przeciwdziałać. Podczas prac nad nowelizacją budżetu posłowie wielokrotnie podnosili konieczność wprowadzenia rozwiązań systemowych, które gwarantowałyby bezpieczeństwo finansów publicznych i kontrolowany poziom zadłużania się. Rząd przedłożył Wysokiej Izbie projekt ustawy regulujący w sposób kompleksowy i długookresowy politykę wydatkową w całym sektorze finansów publicznych. Ogólnie mówiąc, polityka fiskalna według nowej reguły wydatkowej polegać będzie na ograniczaniu nadmiernego wzrostu wydatków i deficytu w czasach dobrej koniunktury gospodarczej w celu zwiększenia elastyczności polityki fiskalnej w okresie spowolnienia tego wzrostu. W okresie słabnących wzrostów konieczne jest bowiem zapewnienie wyższych wydatków niż tempo wzrostu gospodarki. Zatem wprowadzenie stabilizującej reguły wydatkowej oznacza zasadniczą zmianę polityki fiskalnej państwa. Celem jej wprowadzenia jest redukcja w długim okresie poziomu państwowego długu publicznego znacznie poniżej progu konstytucyjnego i utrzymanie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej 3% PKB. Stabilizująca reguła wydatkowa będzie określała poziom wydatków na każdy rok, a nie tylko w przypadku nierównowagi w finansach publicznych, jak to się dzieje obecnie. Nowa reguła finansowa obejmie prawie cały sektor finansów publicznych, z wyjątkiem nielicznych i niewielkich jednostek, które nie mają wpływu na generowanie wysokich deficytów. Podkreślić należy, że kwota wydatków sektora objętego regułą będzie miała charakter zagregowany, co oznacza, że wydatki niektórych jednostek będą mogły rosnąć szybciej kosztem wolniejszego wzrostu lub spadku wydatków innych jednostek. Przekroczenie limitu wydatków będzie możliwe jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 112d ustawy, tj. stanu wojennego, stanu wyjątkowego albo klęski żywiołowej na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzenie stabilizującej reguły wydatkowej stanowić będzie równocześnie realizację europejskich zobowiązań Polski, a mianowicie implementację dyrektywy Rady z listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich w zakresie reguł fiskalnych oraz realizację rekomendacji Rady z maja 2013 r. Warto zauważyć, że projektowane zmiany w polityce fiskalnej państwa są spójne z rekomendacjami Międzynarodowego Funduszu Walutowego dotyczącymi ograniczenia procykliczności dotychczas obowiązujących reguł. Projekt zakłada ścisłe monitorowanie działania reguły na wielu płaszczyznach, monitorowanie realizacji głównego celu reguły, monitorowanie przestrzegania limitu wydatkowego. Informacja w tej sprawie będzie częścią sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej każdego roku. Zakłada się, że po 5 latach od dnia wejścia w życie ustawy lub po ewentualnej aktualizacji wysokości średniookresowego celu budżetowego minister finansów dokona przeglądu funkcjonowania przepisów dotyczących ustalania kwoty wydatków z ewentualną rekomendacją zmian. Wysoki Sejmie! Projekt ustawy zakłada także istotne korzystne zmiany dla finansów jednostek samorządu terytorialnego. Zmiany w art. 243 ustawy o finansach publicznych zwiększają możliwości inwestycyjne samorządów. Proponowane zmiany zmierzają do wyłączeń z limitu rocznej spłaty zobowiązań m.in.: kredytów, pożyczek i papierów wartościowych, wraz z odsetkami, zaciągniętych na realizację programów sfinansowanych w co najmniej 60% ze środków Unii Europejskiej; określają zasady wyłączeń w odniesieniu do projektów finansowanych ze środków unijnych generujących dochód, co ułatwi samorządom realizację takich projektów; wydłużają okres stosowania wyłączeń z limitu zobowiązań w całym okresie spłaty tych zobowiązań. Zmiany te stwarzają samorządom szansę zwiększenia możliwości absorpcji środków unijnych w nowej perspektywie finansowej, co pozytywnie wpłynie na dalszy rozwój infrastruktury komunalnej w Polsce i na poprawę jakości życia Polaków. Będzie to także korzystne dla przedsiębiorców realizujących inwestycje komunalne. Ponadto projektowane zmiany normują szczegółowo kwestie postępowania naprawczego w jednostkach samorządu terytorialnego, ich zakres i okres realizacji, a także określają przypadki zastępczego ustalania budżetów przez regionalne izby obrachunkowe, co dotychczas nie było wystarczająco uregulowane. Przegląd i ocena zastosowanych rozwiązań dotyczących jednostek samorządu terytorialnego nastąpi po upływie 3 lat od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Podczas szczegółowego rozpatrywania projektu ustawy wykreślono z projektu art. 8 dotyczący Funduszu Rozwoju Inwestycji Komunalnych z uwagi na zakończenie procesu legislacyjnego w sprawie likwidacji tego funduszu. Reasumując, w imieniu Komisji Finansów Publicznych wnoszę o przyjęcie sprawozdania komisji w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)