Mówca: Krystyna Skowrońska
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Chciałabym przypomnieć, że dzisiaj, wychodząc na posiedzenie Sejmu, państwo musieli słyszeć komunikat Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który prognozy dla Polski wzrostu PKB zmienia z 1,5% na szacunek w wysokości 2,4%. Międzynarodowy Fundusz Walutowy. A państwo - zapytam - na czym oparliście swoje wystąpienia. Nie przedstawiono nawet jednego konkretnego szacunku, na którym państwo opieracie swoje wystąpienia. Zdrowy rozsądek niektórych nie zawsze wystarcza. Mówicie państwo, że jest mniej pieniędzy na subwencję oświatową. Przede wszystkim chcę powiedzieć, że przez ostatnie lata wynagrodzenia nauczycieli w tej Izbie dzięki rządowi koalicyjnemu Platformy Obywatelskiej i PSL zwiększono o 50%, subwencję oświatową zwiększono o 10 mld zł, a ubyło 1 mln uczniów. Jeżeli państwo posługujecie się półprawdami, to na końcu trzeba powiedzieć, że tylko tyle się doczytaliście. Do wystąpień i krytyki to pewnie pan minister powinien się odnieść, ale rzeczywiście trudno się tego słucha. Żeby przejść do argumentów, to m.in. jeden z posłów mówił, że Narodowy Bank Polski nie zaplanował zysku. Zwyczajowo tak się dzieje, a ustawa o Narodowym Banku Polskim mówi, że jest obligo płacenia 95% zysku Narodowego Banku Polskiego, jest procedura tworzenia rezerw, precyzyjna - wielokrotnie o tym rozmawialiśmy - i nie uszczuplamy z tytułu żadnych wypłat z zysku Narodowego Banku Polskiego polskich rezerw walutowych. Trzeba o tym pamiętać. Nie wszyscy, którzy państwa słuchają, znają się na tym doskonale, ale państwo powinniście dołożyć tu należytej staranności. W świetle tych prognoz ani uwag nie zawłaszcza się, nie nacjonalizuje się, nie robi się skoku na kasę w wypadku otwartych funduszy emerytalnych. Nikt z państwa nie odniósł się do tego, że otwarte fundusze emerytalne z naszych kieszeni na początku funkcjonowania wyciągały za pierwszą wpłatę 7%, prowizję w takiej wysokości zabierając każdemu, kto był w otwartym funduszu emerytalnym - z naszych kieszeni nasze ciężko zarobione pieniądze - po to, żeby zainwestować na nasze przyszłe emerytury. Dzisiaj mówimy - i tak wypowiadają się specjaliści, profesorowie, eksperci, przytoczę te informacje, przytoczę te opnie - że takie działanie jest działaniem ze wszech miar słusznym, takie działanie pozwala, abyśmy zdjęli z przyszłego pokolenia zobowiązanie w postaci dalszego zaciągania kredytu przez państwo. Dług publiczny dzięki temu się zmniejszy. (Oklaski) Zapowiada minister, premier, rząd, że również po raz drugi przy drugim podejściu będą zmniejszone prowizje. Te prowizje zmniejszaliśmy już raz. Pamiętacie państwo doskonale, jak o tych sprawach rozmawialiśmy. Jeżeli chodzi o uwagi dotyczące państwa i fiskalizmu, to eksperci wskazują, że to jest nieprawda. Gdyby tylko dobrze przeczytać uzasadnienie budżetu, to można zobaczyć, że relacja dochodów podatkowych do produktu krajowego brutto zmniejsza się. W 2012 r. - 18%, 2013 - 16,8%, a w 2014 wynosi 16,1%. A zatem poziom fiskalizmu państwa jest mniejszy w stosunku do produktu krajowego brutto. Przechodząc do rozmowy, do dyskusji o budżecie, chciałabym powiedzieć, że projekt budżetu państwa powinien być dobrą i rzetelną prognozą dzięki oszacowaniu dochodów w oparciu o zewnętrzne warunki makroekonomiczne, przychody podatkowe i niepodatkowe. Powinien on dokonywać sprawiedliwego podziału środków na politykę społeczną, na zapewnienie świadczeń, w tym również świadczeń emerytalno-rentowych, na wsparcie i rozwój poprzez zapewnienie środków na oświatę i naukę, inwestycje, z przeznaczeniem na zadania realizowane przez samorząd poprzez przekazanie mu subwencji, a co szczególnie ważne, na zapewnienie wykorzystania środków europejskich. W 2014 r. nastąpi wypłata środków z pierwszej perspektywy, ale jednocześnie rozpoczniemy realizację drugiej perspektywy, a także reform, których skutki finansowe będą miały wpływ na wykonanie budżetu państwa w 2014 r. i w latach następnych. Warto w tym miejscu zadać następujące pytania. Po pierwsze, czy przedłożony przez rząd projekt budżetu państwa spełnia te podstawowe kryteria? Po drugie, jak projekt budżetu oceniają eksperci? Państwo posłowie nie przyłożyli się, niestety, jeśli chodzi o rzetelne podejście do budżetu. Prognozę dochodów budżetu państwa oparto na przewidywanej wyższej niż w 2013 r. dynamice wzrostu PKB, czyli 2,5% w porównaniu z rokiem 2013, kiedy było to 1,5%. Opinię w tej sprawie wydał dzisiaj Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Na wzrost dochodów budżetowych będą miały wpływ czynniki makroekonomiczne. Realny wzrost PKB szacuje się na 2,5%, średnioroczny wzrost cen towarów i usług na 2,4%, nominalny wzrost wynagrodzeń na 3,5%, spadek zatrudnienia w gospodarce, z czego nie jesteśmy zadowoleni, na 0,1%, a wzrost spożycia prywatnego na 4,6%. W 2014 r. w stosunku do roku bieżącego zostanie ponownie zwiększony udział gmin we wpływach z PIT, wzrośnie on z 49,27% do 49,38%. W przypadku CIT ten udział zostanie na poziomie roku bieżącego. Wskazujemy, że w tym budżecie najistotniejsze zmiany podatkowe, które wpłyną na realizację dochodów, to utrzymanie stawek VAT, likwidacja tzw. ulgi w podatku VAT dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych na budownictwo. Będzie to jednocześnie powiązane z wprowadzeniem nowego programu ˝Mieszkanie dla młodych˝, na który przeznaczono w ustawie 600 mln zł. Chodzi także o objęcie tym programem tzw. budowania w systemie gospodarczym i zwrot podatku VAT osobom, które będą budować w taki sposób. Jakie są szacunki? Po dyskusji z Ministerstwem Finansów uznaliśmy, że według prognoz nie będzie to kwota mniejsza niż 300-400 mln zł. Zakładany jest wzrost stawki podatku akcyzowego. Mówiliśmy o wyrobach spirytusowych i papierosach, ale chodzi także o opodatkowanie akcyzą gazu ziemnego do celów opałowych i napędowych z wyłączeniem gospodarstw domowych. Przypomnę, bo nikt z przedmówców o tym nie wspomniał, że jest to harmonizacja z dyrektywą Unii Europejskiej. Zatem skończył się przejściowy okres stosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego i zaczyna obowiązywać takie rozwiązanie, które zostało przyjęte. Mamy cały pakiet nowych rozwiązań w stosunku do roku bieżącego, które będą realizowane w następnym roku. Są to zmiany dotyczące ulg w przypadku wychowywania dzieci, a także, przypomnę, kosztów wydłużonych urlopów macierzyńskich, bo są to dodatkowe koszty budżetowe. Jak mówili przedmówcy, m.in. pan profesor Rosati, który zabierał głos w imieniu klubu Platforma Obywatelska, dochody podatkowe wyniosą 247 980 mln zł. Mówiliśmy, że bardzo ostrożnie oszacowano dochody z tytułu podatku VAT. Zatem po stronie dochodów podatkowych zminimalizowano ryzyko niezrealizowania tej prognozy. W przypadku dochodów niepodatkowych prognoza wynosi 27 278 mln zł. Mówiliśmy, iż będą to dochody z cła. To ważne, aby tych dochodów z cła, które prognozuje się na 2 mld zł, było jak najwięcej, aby w przypadku przywozu towarów zza wschodniej granicy ta część, która przypada Polsce, czyli 15%, była pobrana właśnie u nas, a nie w Niemczech, nie we Francji, nie gdziekolwiek indziej, bo są to dodatkowe przychody, które tak naprawdę będą nas kosztowały najmniej. O wpłacie zysku Narodowego Banku Polskiego i o ustawie już mówiłam. Te rzeczy są niezwykle ważne, jeśli chodzi o dochody. Jeszcze raz wskazujemy, że po nowelizacji, która dotyczyła tego roku, były one zaplanowane z takim założeniem, żeby było bezpieczniej. Niektórzy mówią, że zbyt bezpiecznie. Zatem warto się zdecydować. Kiedyś przy nowelizacji budżetu mówiliście, że jest zbyt optymistycznie, a dzisiaj mówicie, że te dochody zaplanowano zbyt ostrożnie. Po stronie wydatków budżetu państwa kontynuowany będzie między innymi limit przy konstrukcji tych wydatków. Uwzględniono limit wydatków na 2014 r., biorąc pod uwagę konsekwencje tego, że deficyt sektora instytucji samorządowych i rządowych przekroczył w 2008 r. 3% PKB. W związku z procedurą nadmiernego deficytu konieczne było konstruowanie takich działań, które miałyby ograniczyć deficyt. W 2014 r. - tak jak w latach ubiegłych, o czym pewnie wszyscy wiemy i o czym będziemy mówić przy ustawie okołobudżetowej - po raz kolejny zamrożony będzie fundusz wynagrodzeń w jednostkach sektora budżetowego. Konsekwencją wydatków w budżecie, przechodzącą na rok bieżący, będą również podwyżki dla nauczycieli. Zaplanowano także wzrost wynagrodzeń w szkołach wyższych, gdzie wynosi on 9,14%, tak aby łącznie wzrost wynagrodzeń dla nauczycieli akademickich i pracowników nauki w latach 2013-2015 osiągnął 30%. Zaplanowano również środki na współfinansowanie projektów unijnych. W podsumowaniu warto też powiedzieć, że wprowadzono - o czym mówił pan premier - stabilizującą regułę wydatkową. To dobrze, bo powinniśmy mieć stabilizującą regułę wydatkową, tę przejściową, ale i docelową. Zadziała ona tylko w pewnym segmencie, dlatego że na dzisiaj mamy w budżecie 70-75% wydatków sztywnych zdeterminowanych ustawami. A zatem ogranicza się pole, na którym może funkcjonować ta reguła, i automatycznie nie możemy mówić o tym w odniesieniu do całej strony wydatkowej. Limit wydatków budżetowych będzie niższy o 0,8 od zaplanowanych. Chcę powiedzieć, że znaczący wpływ na zmniejszenie deficytu, m.in. do kwoty 47,7 mln zł, będzie miała wysokość kosztów obsługi zadłużenia, m.in. z projektowanym wprowadzeniem rozwiązań dotyczących otwartych funduszy emerytalnych. Przychody z prywatyzacji zaplanowano w wysokości 3,7 mld zł. A zatem, żeby powiedzieć o samych stronach budżetu, projekt zakłada, że dochody - przypomnę - wyniosą 276,9 mld zł, wydatki będą nie wyższe niż 324,6 mld zł, deficyt - 47,7 mld zł. Co ważne, jest kolejna perspektywa wykorzystywania środków europejskich, gdzie dochody będą wynosiły 77,9 mld zł, a wydatki - 78,3 mld zł, z ujemnym wynikiem w zakresie środków europejskich w wysokości 391 mln zł. Przygotowałam w ramach swojego wystąpienia omówienie grup wydatków oraz tego, jak one się kształtują. Są to informacje, które zostały zawarte w uzasadnieniu do ustawy budżetowej. Między innymi wskazano, jakie to są wydatki według grup ekonomicznych, a także wydatki budżetu państwa według działów, oraz uwzględniono kwestię subwencji. Obiecałam, że posłużę się realnymi opiniami, które otrzymał Sejm. Postaram się ograniczyć do konkluzji. Tak jak wszyscy państwo, z sytuacji, która jest na świecie, i z kryzysu nie byliśmy, nie jesteśmy i nie będziemy zadowoleni. Jakie to ma konsekwencje dla gospodarki światowej, europejskiej i polskiej, jestem przekonana, że państwo nie mówicie, ale w swoich sumieniach doskonale państwo o tym wiecie. Państwo doskonale wiecie, jak trudno jest znaleźć pole ograniczania wydatków. Jedna z największych gospodarek, gospodarka amerykańska, do dzisiaj nie ma budżetu. Pozamykane są instytucje i urzędy, państwo jest sparaliżowane. To jest przykład, w jakim momencie się znaleźliśmy. Gospodarka polska, w zupełnie innej sytuacji, w tym czasie potrafiła sobie poradzić. Trudno, nie jesteśmy zadowoleni, chcielibyśmy wzrostu. Gdyby wtedy, kiedy gospodarka się rozwijała, zachowano bezpieczniki, mielibyśmy zdecydowanie łatwiejszą sytuację. (Oklaski) Wracam do opinii. Konkluzja i wnioski z opinii dra Bohdana Wyżnikiewicza z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową: Jestem zdania, że projekt budżetu państwa na 2014 r. zasługuje na przyjęcie. Najważniejsze założenia makroekonomiczne na 2014 r., rzutujące na rzetelność przychodów budżetu, budzą stosunkowo niewielkie kontrowersje i dotyczą raczej wewnętrznej struktury wzrostu gospodarczego niż jego przewidywalnej dynamiki. Podobnie jak w poprzednich latach, niektóre założenia makroekonomiczne zawarte w uzasadnieniu są bardziej optymistyczne w porównaniu z aktualnym konsensusem prognoz dla polskiej gospodarki. Taka jest opinia. To nie jest budżet naszych marzeń. My też wymyślilibyśmy sobie w lepszych warunkach lepszy budżet. Opinia pana prof. dra Andrzeja Wernika, konkluzja: Ocena polityki fiskalnej znajdującej wyraz w projekcie ustawy budżetowej na 2014 r. jest trudna, gdyż nie jest to polityka jednoznaczna. (Poseł Maria Zuba: To nie jest dobranocka.) Nie wiem, czy pani poseł Zuba to przeczytała, bo się denerwuje. Przeczytam pani głośno. Jest moment na czytanie Fredry, moment na czytanie opinii. (Poseł Maria Zuba: Pani poseł, pani w tym momencie przesadza.) Nie zapewnia ona poprawy stanu... (Poruszenie na sali) Proszę ze mną nie polemizować.