Mówca: Elżbieta Kruk
Data: 2016-05-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ciekawie było słuchać tych refleksji pani poseł przedstawicielki wnioskodawcy o sytuacji mediów publicznych po kilku latach nicnierobienia, choć wszyscy oczekiwali reformy i poprawy sytuacji i funkcjonowania mediów. Mówiła pani poseł, że projekt przedłożony istniał od lat - ciekawe, że nie ujrzał światła dziennego... (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Ujrzał.) ...choć kolejni ministrowie kultury w rządzie PO-PSL zapowiadali reformę mediów. Widać uznali, że projekt ten do niczego się nie nadaje, być może jest niebezpieczny dla mediów publicznych. (Oklaski) (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Ujrzał, pani poseł.) Przedłożony projekt nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji ma, jak czytamy w uzasadnieniu, polegać na nowatorskim ujęciu mediów publicznych. Analiza zapisów projektu wskazuje natomiast, że to nowoczesne ujęcie oznacza po prostu realizację znanego od lat celu Platformy Obywatelskiej, tj. likwidacji albo przynajmniej marginalizacji mediów publicznych. Zmiany idą w kierunku nie tylko niesłużącym ich stabilnemu rozwojowi, ale każącym zadać pytanie, czy udałoby się je mediom publicznym przetrwać. I tak porównajmy listę zadań mediów publicznych w ustawie o radiofonii i telewizji z 1992 r. z listą, którą proponuje się w projekcie. Propozycja wykreślenia z ustawy ust. 1a w art. 21 definiującym misję publiczną może spowodować nieobliczalne skutki, aż do uniemożliwienia mediom publicznym wykonywania zadań wynikających z realizacji misji, bowiem nie będzie już do nich należało np. tworzenie i rozpowszechnianie programów. Cóż to może oznaczać? Że nie będzie już jednostek mediów publicznych, ale jakieś spółki, które będą realizowały misję publiczną na zlecenie czy w systemie grantów. Dalej, prowadzenie działalności produkcyjnej związanej z twórczością audiowizualną. Co więc z teatrem? Jaka będzie jego przyszłość? Co będzie z możliwością realizacji filmów fabularnych? Uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych, tworzenie i udostępnianie programów edukacyjnych na użytek środowisk polonijnych oraz Polaków zamieszkałych za granicą, popieranie twórczości artystycznej, literackiej, naukowej oraz działalności oświatowej i działalności w zakresie sportu. Nie będzie więc misji kulturotwórczej czy mecenatu mediów publicznych, wbrew oczekiwaniu społecznemu. W art. 21 ust. 2 proponuje się przeformułować w taki oto sposób, że likwidowałoby to znaczną część odniesień do wartości, bez których media publiczne tracą sens istnienia. Nie ma tu już mowy o tym, że programy i inne usługi publicznej radiofonii i telewizji powinny kierować się odpowiedzialnością za słowo, rzetelnie ukazywać całą różnorodność wydarzeń i zjawisk w kraju i za granicą, sprzyjać swobodnemu kształtowaniu się poglądów obywateli, sprzyjać rozwojowi kultury, nauki, oświaty ze szczególnym uwzględnieniem polskiego dorobku intelektualnego i artystycznego, respektować chrześcijański system wartości, za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki czy służyć umocnieniu rodziny. Komu te zapisy mogą przeszkadzać? Jakie intencje leżą u podstaw ich wykreślenia? Proponuje się dalej usamodzielnienie oddziałów regionalnych telewizji publicznej i przekształcenie ich w samodzielne spółki. Z całkowitą beztroską, nie licząc się z sytuacją finansową, wprowadza się dalszą dekoncentrację mediów publicznych, chociaż Polska już jest europejską rekordzistką, jeśli chodzi o liczbę nadawców publicznych. Istnieje natomiast nie tylko przekonanie, ale są też badania międzynarodowe, które pokazują, że tylko silny nadawca publiczny jest w stanie wpłynąć na poziom programowy rynku. Istotnym elementem projektu ustawy jest nowy sposób finansowania mediów publicznych. Autorzy projektu proponują utworzenie funduszu mediów publicznych, na który corocznie będzie przekazywane co najmniej 0,3% wydatków budżetu państwa. Każdą ustawę można zmienić, parlament to może zrobić co roku. (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Wszystko można zmienić.) Wnioskodawcy sami przyznają zresztą, że trudno precyzyjnie określić skalę wydatków budżetowych, bo te zależą od wielkości budżetu. Wynika z tego, że dziś byłaby to suma nawet niesięgająca połowy tej, którą za adekwatną uznała Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Przy tym finansowanie mediów publicznych z budżetu państwa powszechnie jest postrzegane jako najbardziej ryzykowne, ponieważ tworzy jednak zależność od struktur państwa i nie uwzględnia potrzeb planowania w dłuższym horyzoncie czasowym działalności programowej. Projekt nie tworzy więc dostatecznego i bezpiecznego finansowania, a bez tego nie ma niezależnych mediów publicznych. Zgodnie z projektem jednostki publicznej radiofonii i telewizji, choć to już przecież nie będą jednostki publicznej radiofonii i telewizji, tylko jakieś spółki, opracowują corocznie w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji plany finansowo-programowe. Jednak, aby uzyskać publiczne finansowanie (Dzwonek), muszą sporządzić wnioski o przyznanie środków na realizację określonych programów i audycji. Rada funduszu rozpatruje i opiniuje te wnioski i przyznaje środki - można powiedzieć, granty, powtarzam to - na określone programy i audycje.