Mówca: Kamil Wnuk
Data: 2026-04-30 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję, panie marszałku. Będę miał pytania, ale najpierw troszkę też powiem, co sądzi Polska 2050 na temat projektu. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przede wszystkim: Drodzy Rodacy! To bardzo ważny temat, który państwo poruszacie. Na pewno dyskusja nad tym tematem jest bardzo potrzebna. Ogólnie w ekonomii jest tak, że popyt powinien być równy z podażą. Tak samo jest w mieszkalnictwie pod każdym względem: jeżeli mamy np. rynek, to sprzedający powinien mieć takie same prawa jak kupujący, a w przypadku najmu wynajmujący powinien mieć takie same prawa jak najemca. Wszyscy wiemy, że w Polsce tak to nie wygląda, że dużo większe prawa dzisiaj ma najemca. Ma dużo większą ochronę, zwłaszcza jeżeli wynajmuje tę nieruchomość, mieszka z dziećmi bądź z osobą niepełnosprawną. Osoba wynajmująca niestety ma dużo mniejszą ochronę, dużo węższy garnitur możliwości, które może realizować w przypadku, gdy są jakieś nieprawidłowości. Znam wiele przykładów: Ktoś wynajmuje mieszkanie, powiedzmy, samotnej matce. Ta osoba potrafi przez dłuższy okres nie płacić żadnego czynszu ani pozostałych wynikających z umowy opłat. Osoba, która wynajmuje to mieszkanie, często jest w takiej sytuacji, że albo sama musi za tego najemcę opłacać te opłaty, albo może także przez spółdzielnię mieszkaniową czy wspólnotę stracić to mieszkanie, ponieważ spółdzielnia czy wspólnota może wejść na drogę sądową właśnie z właścicielem, a nie z najemcą. Tak że ważne jest, żeby wyrównać szanse pomiędzy wynajmującym a najemcą za pomocą legislacji. Pozostaje pytanie o szczegóły przedstawionego przez państwa projektu. Czy ten projekt w takiej postaci realizuje to zadanie? Czy te działania, które wyrównują szanse wynajmującego i najemcy, są rzeczywiście adekwatne czy raczej idzie to w innym kierunku - czy wpadamy z jednej skrajności w drugą? Dzisiaj dużo większą ochronę ma najemca, a mniejszą ma wynajmujący, a w przypadku realizacji państwa projektu poselskiego w takiej postaci, w jakiej jest on przedstawiony dzisiaj w druku sejmowym, dojdzie do odwrócenia sytuacji o 180 stopni. To znaczy: wynajmujący będzie miał bardzo ogromne prawa, a najemca nie będzie miał praktycznie żadnych praw. Oczywiście dotyczy to przypadku, gdy nie realizuje tego, co jest zawarte w umowie wynajmu. Rozpatrywany projekt dotyka realnego i poważnego problemu, ale brak równowagi między sytuacją właściciela a ochroną lokatorów powoduje, że ten projekt w takiej postaci nie jest dobry. Jest po prostu za daleko idący w jedną stronę, bo brakuje mechanizmów ochrony lokatorów. Po pierwsze, radykalnie skraca się okres ochrony w sytuacji zaległości czynszowych. Tutaj jest tak, że nawet w przypadku braku tych opłat przez jeden miesiąc, już po tym miesiącu można w odniesieniu do takiej osoby tak naprawdę prowadzić działania skutkujące wrzuceniem ją z mieszkania. Brakuje tutaj tej ochrony, a jak wiemy, w życiu ludzkim są różne sytuacje. Czasami ktoś nie płaci tych opłat, bo nie chce płacić, a czasami są to przyczyny niezależne od człowieka, gdy nastąpi jakiś kryzys chorobowy czy też np. rodzinny. I nie ma tutaj rozwiązania, co robić w takich sytuacjach, nie ma tutaj oceny sytuacji, tylko po prostu jest decyzja wynajmującego, która w bardzo kiepskiej sytuacji stawia najemcę. Po drugie, projekt znacząco ogranicza prawo do najmu socjalnego i osłabia rolę sądu jako gwaranta ochrony osób najsłabszych. To jest kolejny przykład tego, że niestety w tym projekcie mówi się tylko o prawach jednej strony - wynajmującego, a brakuje tak naprawdę tej drugiej części. Aby projekt, aby legislacja była dobra, należy pamiętać o obu stronach, obu podmiotach zawierających umowę w danym zakresie. Natomiast chyba najbardziej kontrowersyjny punkt dotyczy kierunku zmian dotyczących miru domowego, możliwości działania właściciela wobec osoby zajmującej lokal. To jest bardzo nieokreślone. Na podstawie przepisów, które są proponowane w tym projekcie ustawy, możemy z tak naprawdę błahego powodu takiej osoby pozbyć się z mieszkania, a po prostu inaczej to zdefiniować. To jest szeroki temat do dyskusji. Na pewno 5 minut na sali plenarnej Sejmu to zdecydowanie za mało, żeby omówić szczegóły tego projektu. Na pewno bardzo ważne jest, żeby o tym rozmawiać. Na pewno ten projekt powinien trafić do komisji po to, żeby można było szczegółowo przygotować taki projekt, który będzie dobry, który będzie dobry dla wynajmujących i w którym zwiększy się ochronę wynajmującego, ale jednocześnie w tym wszystkim nie zapomni się jednak o ochronie najemcy, której brakuje w tym projekcie. Dlatego taka jest opinia Polski 2050. Dziękuję.