Mówca: Bartosz Józwiak
Data: 2017-03-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Kukiz’15 chciałbym przedstawić stanowisko w sprawie założeń poselskiego projektu ustawy o Poznańskim Związku Metropolitalnym. Prezentowany projekt zakłada utworzenie na obszarze województwa wielkopolskiego Poznańskiego Związku Metropolitalnego, który miałoby utworzyć zrzeszenie gmin i powiatów położonych na terenie wspomnianego województwa. Zakłada on też, że jednostki samorządu terytorialnego będą posiadały autonomię w kwestii podjęcia decyzji o przystąpieniu do tworzonego związku. Ustawa o związkach metropolitalnych wymaga minimalnej liczby mieszkańców w wysokości 500 tys., z wyjątkiem Śląska - tam jest ten poziom 2 mln, w projekcie jest mowa o 600 tys. Zgodnie z założeniami projektu 5% podatku dochodowego od osób fizycznych zebranego na terenie związku ma pozostawać w jego budżecie, czyli według szacunków projektodawców będzie to ok. 140 mln zł, które mogą zostać przeznaczone na rozwój gmin, które zdecydowały się ten związek utworzyć. Ponadto projekt zawiera szczegółowe regulacje dotyczące tworzenia związku, wyboru jego władz, mienia tego związku oraz finansów. Rozwiązania proponowane w projekcie są w zasadzie zbieżne z przepisami zawartymi w ustawie o związkach metropolitalnych. Wedle tej propozycji organa związku będą tworzone przez przedstawicieli gmin: w organie stanowiącym, czyli zgromadzeniu, po jednym przedstawicielu organu wykonawczego każdej jednostki, zarząd składający się z pięciu osób wybranych przez zgromadzenie, które nie mogą być jednocześnie członkami organu danej jednostki, czyli burmistrz, wójt, prezydent itd. Projekt ten jednak nie do końca reguluje wymogi, które powinny spełniać osoby zajmujące to stanowisko, ani w zakresie konkretnych kwalifikacji, ani doświadczenia. Zgodnie z zamierzeniem utworzenie związku ma usprawnić realizowanie zadań np. z zakresu transportu publicznego, promocji, koordynacji procesów związanych z planowaniem przestrzennym, rozwojem i pozyskiwaniem inwestorów, a więc tak jak mniej więcej rozumiemy zadania związków metropolitalnych. Przewiduje on, że uchwały zgromadzenia mają być podejmowane podwójną większością głosów. Większość taką uzyskuje się, jeżeli za przyjęciem uchwały głosuje większość ustawowego składu zgromadzenia i taka liczba delegatów reprezentujących gminy, iż mieszkańcy tych gmin stanowią większość ludności zamieszkałej na obszarze związku, przy czym delegat miasta Poznania ma mieć 40% głosów. To jest pewna wątpliwość, czy aby w taki sposób powinno być to uregulowane i wskazane, ale to jest kwestia do dyskusji. Związek jest tworzony teoretycznie przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia na wniosek właściwego ministra do spraw administracji publicznej lub na wniosek rady gminy. Należy tutaj nadmienić, iż w zasadzie istnieje już ustawa metropolitalna, ta, która była zgłoszona w 2015 r., ale tak naprawdę w praktyce uniemożliwione jest utworzenie tego związku metropolitalnego z takiego powodu, że do tej ustawy, uchwalonej, jak mówiłem, w 2015 r., nie zostały wydane akty wykonawcze. Dlatego uważamy, że w jakiś sposób należy to rozwiązać, ponieważ czekanie na te akty wykonawcze może być czekaniem tak naprawdę wielowiekowym, ponieważ jeśli nie ma woli, żeby te akty wydać, to ta ustawa nie zacznie funkcjonować. Dodatkowo warto nadmienić, iż podobny projekt znajduje się w Sejmie. Jest to projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim, który w zasadzie lada dzień będzie prawdopodobnie uchwalony - z tego, co wczoraj słyszeliśmy, pewnie jeszcze na tym posiedzeniu Sejmu. Pamiętajmy, że również była próba zgłoszenia przez stronę, przez partię rządzącą takiego związku metropolitalnego w odniesieniu do m.st. Warszawy, więc notabene w tamtej formule dość kuriozalna, również bez konsultacji z jakimikolwiek samorządami. Procedowany projekt w zasadzie powtarza dużą część rozwiązań ustawy o związku metropolitalnym, przy czym przenosi zadania na wyższy poziom administracyjny. I tutaj mamy pewne wątpliwości, bo za tym jakby nie idzie zwiększenie roli wyboru demokratycznego. Wpływ obywateli na wybór władz związku jest wyłącznie pośredni. W dalszym ciągu mogą oni wybierać wójtów, burmistrzów, radnych, ale dopiero spośród nich, wedle proponowanych przepisów, wyłaniani będą delegacji do władz związku. W proponowanej wersji na wybór zarządu związku mieszkańcy w zasadzie nie posiadają już wpływu, chociaż można by zaproponować rozwiązania, które prowadziłyby do bezpośredniego wyboru zgromadzenia takiego związku, chociażby łącząc to z różnego rodzaju innymi wyborami samorządowymi. Tym samym proponowane rozwiązania nie do końca dają nam gwarancję partycypacji i kontroli obywatelskiej w działaniach związku. Można by tu jeszcze wymienić kilka innych dyskusyjnych elementów tego projektu, jednak wydaje się, iż dalsze blokowanie powstawania metropolii ze względu na braki legislacyjne, właśnie te braki w zakresie wprowadzania aktów wykonawczych, jest jak najbardziej, jest bardzo negatywne. Te rozwiązania o utworzeniu związków powinny wejść w życie, gdyż te związki tworzone w sposób rozsądny i funkcjonujące na zasadach (Dzwonek) opłacalności ekonomicznej dają szansę prorozwojowe różnego rodzaju gminom. Konkludując, mimo zastrzeżeń klub Kukiz’15 popiera skierowanie projektu do dalszych prac legislacyjnych, w trakcie których będziemy mogli doprecyzować szczegóły, ewentualnie wyeliminować te niedoskonałości. Dziękuję bardzo.