Mówca: Czesław Hoc
Data: 2012-04-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec ˝Sprawozdania z realizacji 'Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych' w roku 2010 oraz przyjętego przez Radę Ministrów harmonogramu zadań wykonywanych w ramach programu wieloletniego 'Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych' w roku 2011 wraz z kierunkami realizacji tego programu na lata 2012 i 2013˝, druk sejmowy nr 52, oraz stanowiska Komisji Zdrowia ustalonego na jej posiedzeniu w dniu 28 marca 2012 r., druk sejmowy nr 268. Komisja Zdrowia zarekomendowała Sejmowi przyjęcie tego dokumentu. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość także podzielił opinię Komisji Zdrowia z dnia 28 marca br., z pewnymi dość zasadniczymi zastrzeżeniami. Pomimo tych istotnych uwag, o których poniżej, uważamy, że ów program jest istotnym przedsięwzięciem, można nawet powiedzieć, że jest wymiernym i wielce pożądanym dokumentem, ponad podziałami partyjnymi, i dlatego należy go doceniać i wzmacniać, ale jednocześnie stale poprawiać, modyfikować i reformować. Tymczasem na przełomie marca i kwietnia tego roku zaistniały dramatyczne okoliczności w niektórych szpitalach onkologicznych w Polsce spowodowane brakiem leków przeciwnowotworowych, co w poważnym stopniu zakłóciło i osłabiło sens i wyniki tego programu. I tylko dlatego, że sprawozdanie dotyczy roku 2010, Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość będzie rekomendować Wysokiemu Sejmowi przyjęcie tego dokumentu, ale na wyraźnych zasadach warunkowych. Wierzymy bowiem, że po skandalicznym zaniedbaniu Ministerstwa Zdrowia w aspekcie brakujących cytostatyków w leczeniu chorych na nowotwory ten dramat pacjentów się nie powtórzy, a sam ˝Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych˝ obecnie i w przyszłości będzie eliminował tego rodzaju ignorancję resortu zdrowia. Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoki Sejmie! Jak pamiętamy, realizacja ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ jest oparta na ustawie z 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu wieloletniego programu, ale właściwa realizacja rozpoczęła się dopiero od 1 stycznia 2006 r., czyli rok 2010 był czwartym rokiem realizacji tego programu. Dwa główne cele ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ to, po pierwsze, zahamowanie wzrostu zachorowań na nowotwory, po drugie, osiągnięcie średnich europejskich wskaźników w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów. Zatem to dobrze, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wypowiedział wojnę głównym zabójcom polskich kobiet i mężczyzn, to jest rakowi piersi, szyjki, błony śluzowej trzonu macicy oraz jajnika, rakowi jelita grubego. Dobrze też, że najpierw zdecydowaliśmy, i słusznie, że postawimy na programy edukacyjne, badania przesiewowe lub skryningowe, na programy profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów, w myśl podstawowej zasady ˝wczesne rozpoznanie, lepsze rokowanie˝, albowiem tylko wczesne wykrycie nowotworu jest zdecydowaną szansą na całkowite wyleczenie. Nie zapominano też o opiece nad rodzinami wysokiego genetycznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe raka piersi, raka jajnika oraz raka jelita grubego i raka błony śluzowej trzonu macicy. W ramach tego programu zaprowadzono rejestr pacjentek oraz otoczono szczególną opieką te, które są nosicielkami mutacji genu BRCA1. Kontynuowano również program kontroli jakości w diagnostyce guzów litych u dzieci. I w końcu ustalono programy inwestycyjne, stawiając na zakupy wysokiej klasy sprzętu i aparatury medycznej. Byłoby już zupełnie dobrze, gdyby efekty tego były widoczne wyraźnie. Niestety tak nie jest. Nie zahamowaliśmy istotnie wzrostu zachorowań na nowotwory. Nie osiągnęliśmy średnich europejskich wskaźników w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów czy też średnich europejskich wskaźników skuteczności leczenia, a przecież jest to możliwe. Pozytywny przykład zapobiegania leczeniu chorób serca - tam się udało. Wysoki Sejmie! Podkreśliłbym trzy wskaźniki, które determinują sukces w zwalczaniu nowotworów. Pierwszy to wskaźnik 5-letniego przeżycia od momentu wykrycia choroby nowotworowej. Niestety nadal jest zły. Nadal wśród Polaków wskaźnik 5-letniej przeżywalności wynosi u mężczyzn z rozpoznaniem raka 37%, a u Polek 46%, przy czym np. w Szwecji kobiety przeżywają w 62% przypadków, a w Wielkiej Brytanii w 52%. A więc wymiernego efektu nie ma. Pieniądze są, program jest, ktoś bierze konkretne pieniądze, a efekt jest mizerny. Drugim wskaźnikiem jest czas, jaki upłynie od chwili rozpoznania histopatologicznego nowotworu złośliwego do momentu dostępu do nowoczesnego i innowacyjnego leczenia przeciwnowotworowego. Niestety nadal jest to okres kilkumiesięczny - włączenie nowoczesnej terapii onkologicznej. I znowu program jest, pieniądze są, ktoś je inkasuje, a pożądanego efektu brak. Trzeci wskaźnik to nakłady na leczenie chorób nowotworowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Ponownie źle. W Polsce jest to poniżej 50 euro na jednego mieszkańca, podczas gdy w innych krajach, np. w Niemczech czy Francji, jest to powyżej 200 euro. To są konkrety i ich brak. Polska jest na 3. miejscu spośród 28 krajów europejskich pod względem ryzyka zgonu spowodowanego chorobami nowotworowymi, czyli spośród obywateli 28 krajów europejskich, jeśli jesteś Polakiem i zachorujesz na raka, to jesteś najbardziej narażony, że umrzesz z powodu tej choroby nowotworowej. Gorzej mają tylko Węgrzy i Czesi. Problemem jest także pojęcie terapii niestandardowej. To, co w Polsce niestandardowe, w całej Unii Europejskiej jest przyjęte za normę. Jednocześnie poziom frustracji chorych z powodu ograniczenia możliwości dostępu do nowoczesnego leczenia nowotworów wzrasta. W dobie Internetu pacjenci, rodziny, dotknięci chorobą nowotworową bardzo szybko zdobywają najnowsze informacje na temat sposobów leczenia, które stosowane są na świecie. Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoki Sejmie! Nie przytaczam szeregu liczb, kwot, rodzajów badań itd. wykazanych w tym programie, albowiem było to już dzisiaj powiedziane, ponadto wszystko jest szczegółowo podane w obszernym sprawozdaniu. Natomiast pragnę zwrócić uwagę na bardzo poważny aspekt praktyczny i jego istotę w osiąganiu konkretnych efektów. Daje to bowiem pewien asumpt do próby tłumaczenia kwestii niechęci czy też obawy przed rozpoznaniem raka u pewnej grupy pacjentów. Otóż gdyby pacjent miał pełną świadomość, że w momencie podejrzenia lub rozpoznania raka będzie traktowany z należytą starannością, będzie poddany ściśle określonym procedurom, będzie traktowany w sposób równy i sprawiedliwy, prowadzony wyraźną i profesjonalną ścieżką diagnostyczno-terapeutyczną, wówczas można byłoby oczekiwać bardziej aktywnego i osobistego zaangażowania się w proces wczesnego wykrycia nowotworu złośliwego. Tymczasem pacjent podświadomie bądź nawet świadomie konstatuje z doświadczenia własnego, z relacji rodziny, znajomych, że w momencie podejrzenia lub rozpoznania dopiero czeka go droga przez mękę. Nie dość, że wysoce traumatyczne rozpoznanie, to dodatkowa gehenna w labiryncie przychodni specjalistycznych, oddziałów onkologicznych, klinik i instytutów oraz zakładów radioterapii onkologicznej. Dramatyczne kolejki, szukanie znajomości, uznaniowość urzędników Narodowego Funduszu Zdrowia, w końcu upokorzenia lub odczucie bycia intruzem i utrata podmiotowości. Wszystko to sprawia, że ci pacjenci odrzucają moment wczesnego rozpoznania, irracjonalnie oddalają tę chwilę, nie będąc pewnym, czy podołają tym piętrzącym się przeciwnościom. Dlatego tak ważne są pozytywne efekty tego programu i obowiązkowe standardy postępowania tak w okresie rozpoznania, jak i w czasie leczenia. Tak ważna jest swoista mapa drogowa dla pacjenta z podejrzeniem czy rozpoznanym już rakiem. Tak istotna jest równa, czytelna i sprawiedliwa dostępność nowoczesnych, innowacyjnych leków. Tylko wymóg poprawy wszystkich wskaźników onkologicznych, tylko kompleksowe działania, łącznie z kształceniem akademickim studentów medycyny i empatią dla indywidualnej podmiotowości pacjenta, gwarantują sukces. Za rok będziemy omawiać sprawozdanie z 5-letniego trwania tego programu. Będzie czas na już zdecydowane wnioski i decyzje, łącznie z nowelizacją pewnych zapisów ustawy o ustanowieniu wieloletniego ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝. A zatem Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość z uwagi na powyższe warunkowo rekomenduje Wysokiemu Sejmowi przyjęcie sprawozdania. Dziękuję.