Mówca: Małgorzata Kidawa-Błońska
Data: 2021-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo proszę o spokój. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Barbara Socha: Szanowna pani poseł, była okazja do tego, żeby zadać pytanie bądź się wypowiedzieć i bardzo proszę o chwilę... (Głos z sali: Ale są limity.) (Poseł Wanda Nowicka: Są limity. Ja chciałam zadać pytanie, a nie mogłam.) Bardzo proszę panie poseł o spokój. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Barbara Socha: Obiecuję odstąpić swój czas, jeżeli jest taka możliwość regulaminowa. Nie, nie ma, pani minister. Bardzo proszę odpowiadać na pytania. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Barbara Socha: Jeśli chodzi o kwestie związane z edukacją i znajomością procesów demograficznych, to uważam, że my wszyscy tutaj jako osoby, które mają wpływ na stanowienie prawa, na legislację w tym kraju, jesteśmy zobowiązani do tego, by mieć podstawową wiedzę w tym zakresie. Myślę, że jednym z zadań instytutu jest upowszechnianie wiedzy dotyczącej demografii. Kiedy przysłuchiwałam się tej debacie, otrzymałam SMS-a od znajomej osoby, która tę debatę nazwała oceanem ignorancji, jeśli chodzi o demografię. Szanowni państwo, mamy zapaść demograficzną nie od roku, nie od 6 lat, nie od 2015 r., mamy zapaść demograficzną od 20-25 lat. Naszym największym problemem w kontekście demograficznym od czasów rozpoczęcia transformacji, czyli od 1989 r., jest to, że nie został wykorzystany wyż demograficzny stanu wojennego, który powinien zaowocować na początku lat dwutysięcznych. A na początku lat dwutysięcznych, szanowni państwo, mam na myśli lata 2002 i 2003, w Polsce urodziło się najmniej dzieci od czasów II wojny światowej. (Głos z sali: Rządy lewicy.) Absolutnie nie jest prawdą to, co dzisiaj padało kilkakrotnie - że w ubiegłym roku urodziło się w Polsce najmniej dzieci. To jest nieprawda. Najmniej dzieci urodziło się w 2002 r. i 2003 r. Wiem dokładnie, sama pierwsze dziecko urodziłam w 2002 r. To są osoby, które w tym roku poszły na studia. To jest nasze najnowsze młode pokolenie, które już zaczyna wchodzić na rynek pracy, wejdzie na niego w 100% za 5 lat, i to są najmniej liczne roczniki w historii powojennej Polski. Co to oznacza?To oznacza dwie rzeczy, szanowni państwo. Po pierwsze, urodziło się wtedy najmniej dzieci, mimo że było relatywnie dużo kobiet, które mogły rodzić, było ich ponad 10 mln. W zeszłym roku, kiedy mieliśmy do czynienia z rzeczywiście małą liczbą urodzeń - zjawiskiem nie do pominięcia jest pandemia, ale abstrahujmy od pandemii - w Polsce nie było nawet 9 mln kobiet, które mogły rodzić dzieci. Do populacji kobiet w wieku prokreacyjnym było wliczone 8800 tys. kobiet. To jest największa tragedia i katastrofa demograficzna. 20 lat temu demografowie bili na alarm. Mówicie dziś, że mamy zapaść demograficzną, 200 tys. ujemnego przyrostu naturalnego. To, że tak będzie, było wiadomo 20 lat temu. Demografowie od 20 lat apelują o stworzenie odpowiednich instytucji, które skoordynują polityki w tym zakresie. Przekonanie, że jeden instrument, nawet taki radykalny, kosztowny i duży, jakim jest program 500+, miałby odwrócić trendy demograficzne, najlepiej świadczy o braku elementarnej wiedzy w zakresie demografii. Francuski instytut studiów demograficznych INET to instytucja, która od 70 lat prowadzi analizy, projektuje polityki, gwarantuje ciągłość wiedzy każdemu kolejnemu rządowi francuskiemu. Potrzeba powołania instytutu jako jednostki badawczej, analitycznej i, co ważne - nie mamy tego w Polsce - projektującej w tym zakresie polityki publiczne, to potrzeba, którą najlepiej pokazuje przykład francuski. To nie jest kwestia na jedną kadencję, to nie jest kwestia na dwie kadencje ani na dekadę, tylko to jest kwestia na co najmniej kilka następnych dekad. Nam zależy na tym, szanowni państwo, żeby ciągłość tej polityki, jej spójność i kompleksowość była również po tym, jak zmieni się władza. Przecież nie będziemy rządzić wiecznie, po nas przyjdą następne ekipy rządzące. Potrzebne jest skumulowanie wiedzy, ciągłość tych polityk po to, by każdy kolejny rząd nie wynajdował koła od nowa i by nie było takiego koncertu życzeń, jaki tu dzisiaj słyszeliśmy: a może zróbmy to, a może zróbmy tamto, a może zróbmy coś innego. Potrzebne są badania, potrzebna jest polityka oparta na wiedzy. Wiedza rozwija się na świecie, zmienia się. To nie jest tak, że coś, co wprowadzili Francuzi 30 lat temu, dzisiaj zadziała w Polsce, jak mówił pan poseł z Konfederacji. Tak nie jest. Polityki się rozwijają, są różne nowe odkrycia, nowe badania na świecie. Taki ośrodek powinien również służyć temu, żeby śledzić najnowsze badania światowe. A my dzisiaj, przygotowując chociażby strategię demograficzną, korzystaliśmy, szanowni państwo, z oceny, z ewaluacji programu 500+ wykonanej - przez kogo? - przez amerykańskie instytuty. Ta potrzeba jest dzisiaj bardzo ważna. Nie jest to oczywiście zadanie konieczne tu i teraz, w tym momencie, tzn. tak, jak istnieliśmy bez tego tyle lat, tak możemy istnieć. Oczywiście, że 30 mln zł można wydać na wiele innych celów, ale trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, czy to jest cel dla nas istotny, czy chcemy, by polityki demograficzne w Polsce były prowadzone w spójny sposób, konsekwentnie, długofalowo, a nie chaotycznie, nie od kadencji do kadencji. Dzisiaj potrzeba nam konsekwencji, bo tylko wtedy te polityki będą skuteczne. Każdy demograf powie, że w momencie... Czy program 500+ zadziałał, czy nie zadziałał? Przede wszystkim 6 lat to jest za mało, żeby to ocenić. Amerykańskie instytuty twierdzą, że zadziałał, i to lepiej niż inne instrumenty, np. węgierskie - takimi porównaniami dysponujemy dzięki badaniom tego typu - ale to też nie oznacza, że te instytuty, polityki mają odnieść skutek w ciągu roku, tym bardziej że w przestrzeni medialnej, publicznej torpeduje się pomysłami, że będą zlikwidowane. W takich warunkach te instrumenty nie mają szansy zadziałać w pełni, tak jak mogłyby zadziałać, gdyby było przekonanie o ich trwałości. Myślę, że na tym zakończę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)