Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2012-06-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko, opinię na temat projektu ustawy o podatku dochodowym, druk nr 424, i projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o podatku dochodowym, druk nr 425. Wnioskodawcy projektów, wychodząc z założenia, że podatek dochodowy powinien być jednolity, proponują uchylenie trzech obowiązujących dziś ustaw regulujących podatki dochodowe: ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także zastąpienie ich jedną nową ustawą, która miałaby wejść w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. W efekcie prac wnioskodawców powstaje więc nowa ustawa, właściwie dwie ustawy dotyczące podatku dochodowego, dużego rozmiaru, bo liczące ponad 250 stron, z których miałyby korzystać na co dzień nie tylko osoby prawne, przygotowane w jakiś sposób do realizacji nawet bardzo trudnego prawa. Będzie to też dokument, na podstawie którego będzie ustalany i rozliczany podatek dochodowy również od osób fizycznych, a więc prawie wszystkich obywateli naszego kraju, w tym również rolników. Już sam fakt niezwykle obszernego, dużego, opasłego dokumentu budzi poważne wątpliwości, czy będzie on uproszczeniem rozliczeń podatku, czy wręcz przeciwnie - dokumentem nieprzyjaznym, trudnym i mało czytelnym. Rozdzielenie tego projektu ustawy na dwa dokumenty wydaje się prawie konieczne i niezbędne. Takiego rozwiązania oczekują również przedsiębiorcy, związki przedsiębiorców i pracodawców, które bardzo aktywnie włączają się w prace porządkujące prawo gospodarcze. Przedsiębiorcy oczekują zmian w prawie podatkowym. Oczekują m.in. zrównania pozycji podatników prowadzących działalność gospodarczą poprzez ustawę podatkową regulującą opodatkowanie dochodów przedsiębiorców niezależnie od ich formy działalności oraz, co wydaje się logiczne, odrębnej ustawy podatkowej regulującej opodatkowanie dochodów osobistych uzyskiwanych przez osoby fizyczne. Taki podział ustaw podatkowych spowodowałby to, że wobec wszystkich przedsiębiorców obowiązywałyby takie same regulacje niezależnie od formy prawnej, w jakiej prowadzona jest działalność gospodarcza, a przepisy dotyczące osób fizycznych osiągających przychody wyłącznie np. z umowy o pracę czy umowy-zlecenia byłyby bardziej przejrzyste i jasne dla przeciętnego podatnika. Omawiany projekt ustawy o podatku dochodowym obejmuje regulacje w dużej mierze niezmienione, po prostu przeniesione z dzisiaj obowiązujących uregulowań prawnych, zaś tylko niektóre zapisy zostały zmodyfikowane. Natomiast wprowadzone do projektu nowe regulacje wywołują już wiele uwag i kontrowersji. Ustawa zawiera, a właściwie powtarza, podstawowe definicje uregulowane już w ustawie Ordynacja podatkowa, ale nie wyjaśnia, nie definiuje innych, które wystąpiły - np. podatku należnego czy kosztów podatkowych - których pozycja w tym projekcie ustawy zdecydowanie wzrasta. Zakres podmiotowy został poszerzony o nowe podmioty, tj. handlowe spółki osobowe prowadzące księgi rachunkowe. Należy zwrócić uwagę, że w dotychczasowym stanie prawnym nie są one opodatkowane, ale opodatkowani są wspólnicy tych spółek. Przy czym, zmieniając ten zakres podmiotowy, wnioskodawcy nie wskazali skutków podatkowych. Stąd powstaje wątpliwość, czy akurat ta zamiana nie prowadzi do sytuacji podwójnego opodatkowania podatkiem dochodowym zarówno dochodu spółki, jak i jej wspólników. Pragnę również zwrócić uwagę na korzystne elementy, które wnosi nowy projekt ustawy o podatku dochodowym. Do tych korzystnych w naszej ocenie zmian należą niektóre zapisy interpretacyjne, np. przy kwestionowaniu cen w przypadku zbycia rzeczy lub praw majątkowych przez organy podatkowe. Przy czym te nowe przepisy nie obciążają podatnika kosztami opinii biegłych przy ustalaniu prawidłowej wartości przychodu. Na uwagę w projekcie ustawy zasługują również rozwiązania prorozwojowe dla przedsiębiorców i gospodarki. To też było już podkreślane przez moich przedmówców. Uważamy, że w tej dziedzinie naszej działalności każdy element uproszczenia, ułatwienia, zwiększenia impulsu rozwoju, innowacji zasługuje na uwagę i na podkreślenie. Wprowadzone dotychczas przez rząd dwie ustawy deregulacyjne usunęły wiele barier biurokratycznych w tym zakresie. Wiemy o tym, że w końcowej fazie przygotowywania przez resort gospodarki jest trzecia z kolei ustawa, która w ponad 70 propozycjach deregulacyjnych poprawi płynność finansową przedsiębiorstw, wprowadzi korzystne dla przedsiębiorców zmiany rozliczeń w podatku VAT, ograniczy obowiązki informacyjne, a także podniesie próg zaliczenia środków trwałych z 3,5 tys. zł do 5 tys. zł. Omawiana dzisiaj nowa ustawa o podatku dochodowym proponuje wyłączenie z podstawy opodatkowania wydatków inwestycyjnych. Jest to wprowadzenie nowej kategorii wydatków, które przy rozliczeniu rocznym mogą pomniejszyć dochód podlegający opodatkowaniu do wysokości 50% dochodu. Obecnie, dokonując inwestycji, przedsiębiorca jest relatywnie wyżej opodatkowany od podmiotów, które nie inwestują, i w tym punkcie ta nowa propozycja jest według nas rozwiązaniem dobrym, prorozwojowym, motywacyjnym, będącym dla przedsiębiorców zachętą do inwestowania w rozwój swoich zakładów pracy, w gospodarkę. Na uwagę zasługuje również regulacja w zakresie ulgi inwestycyjnej podnosząca limit odliczenia z 50% do 75% kwoty będącej równowartością wydatków poniesionych na nabycie nowej technologii. Niestety należy stwierdzić, że wnioskodawcy projektu bardzo skromnie, a wręcz, powiedziałabym, lakonicznie w uzasadnieniu zapisów projektu ustawy podchodzą do kwestii skutków finansowych dla budżetu państwa i dla jednostek samorządu terytorialnego, co przy projekcie dotyczącym tak ważnej sfery - systemu podatkowego - jest rzeczą niedopuszczalną. Podobnie mało przekonujące jest również wprowadzenie ponownego obowiązku składania przez przedsiębiorców deklaracji w okresach kwartalnych, miesięcznych w trakcie roku podatkowego. Sądzę, że nie takiego kierunku zmian oczekują od nas przedsiębiorcy. W zasadzie to, co zostało wcześniej wyeliminowane, wracałoby z powrotem w postaci ustawy o podatku dochodowym. Warunkiem jednak, który w naszym przekonaniu zdecydowanie dyskredytuje omawiany projekt ustawy o podatku dochodowym, jeśli chodzi o skierowanie go do dalszych prac w parlamencie, jest brak pogłębionych analiz, prac analitycznych, brak szczegółowego omówienia skutków budżetowych dla poszczególnych pozycji zawartych w projekcie ustawy, jednym słowem, brak rzetelnie przeprowadzonej oceny skutków regulacji, a jest ona w naszym przekonaniu w zasadzie podstawowym dokumentem, który powinien otwierać jakąkolwiek dyskusję nad nowym aktem prawnym tak istotnym, powtarzam, dla sektora finansów publicznych, a w tym dla budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Wysoki Sejmie! Dla uzupełnienia negatywnej oceny przedstawianych projektów dodam jeszcze jednoznacznie negatywną ocenę projektu ustawy o podatku dochodowym pod kątem zgodności z prawem Unii Europejskiej wydaną przez Biuro Analiz Sejmowych. Projekt ustawy zawiera przepisy sprzeczne z prawem Unii Europejskiej. Dlatego też, z uwagi na powyższe, projekt ustawy nie może otrzymać pozytywnej rekomendacji ze strony mojego klubu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)