Mówca: Zbigniew Girzyński
Data: 2015-04-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Wystąpienie ministra spraw zagranicznych prezentujące główne tezy polityki zagranicznej rządu to jedno z najważniejszych wystąpień w ciągu całego roku prac polskiego Sejmu. Skłania ono do refleksji i do pewnego zastanowienia się nad głównymi kierunkami polityki zagranicznej. Jedną taką refleksją, ale ważną, chciałbym się z panem ministrem podzielić, ciesząc się, że będzie jej mógł wysłuchać osobiście. Otóż jeden zarzut, jaki mam jako poseł, ale przede wszystkim jako Polak, wobec polskiej polityki zagranicznej ostatnich wielu lat, podkreślam, nie ostatniego roku, to brak pewnej konkretnej myśli przewodniej, która by tworzyła wizję na przyszłość. Taką myśl sformułował minister Jan Parys w rządzie Jana Olszewskiego, kiedyś, u zarania lat 90. To była integracja Polski ze strukturami Paktu Północnoatlantyckiego z powodu kluczowych spraw bezpieczeństwa. Wówczas to było przez część sceny politycznej mocno kwestionowane, ale stało się wkrótce czymś, co łączyło wszystkie strony sceny politycznej i nadało naszej polityce zagranicznej, wsparte potem przez integrację ze strukturami Unii Europejskiej, pewien wspólny kierunek działania. Przystąpienie Polski do NATO i do struktur Unii Europejskiej spowodowało, że brak jest dzisiaj takiej jasnej, klarownej wizji celu. Pana poprzednik na stanowisku minister Sikorski niestety nie sformułował takiego celu, a w zasadzie sformułował nawet, bo odcinając się, w nieudolny zresztą sposób, werbalnie od, jak to nazwał, ˝jagiellońskiej polityki˝ śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego, kreślił w jednym ze swoich wywiadów wizję ˝piastowskiej polityki zagranicznej˝. To był błąd, podkreślam to bardzo stanowczo, to był błąd, za który wielokrotnie go krytykowałem, na dodatek jeszcze było to przez niego fatalnie realizowane. Tymczasem kluczem do przyszłości Polski i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej są sprawy porozumienia krajów, które mają podobne jak Polska doświadczenia historyczne i podobne bardzo dalekosiężne interesy. Tym podstawowym aspektem, pan się nim dzisiaj dużo zajmował i bardzo dobrze, są kwestie relacji polsko-ukraińskich, bo one stanowią oś porozumienia, które powinniśmy w perspektywie kilku, kilkunastu lat budować, porozumienia krajów Europy Środkowo-Wschodniej. To jest wprost nawiązanie do koncepcji marszałka Józefa Piłsudskiego - tworzenia federacji państw tzw. Międzymorza. Marszałek Piłsudski w 1925 r. mówił: ˝Ja przegrałem swoje życie. Nie udało mi się powołać do życia dużego związku federacyjnego, z którym świat musiałby się liczyć˝. Dziś jest to możliwe, ponieważ zmieniły się wektory polityki zagranicznej na Ukrainie. To nie było do końca możliwe jeszcze kilka lat temu. Jeszcze niedawno Ukraińcy patrzyli z nadzieją na Rosję, tam widząc wsparcie. Jeszcze niedawno obowiązywała ugoda perejasławska między Moskwą a Ukrainą. Ona została przez Putina podarta, podeptana, a Ukraińcom tak naprawdę Putin napluł w twarz. To spowodowało, że oni dziś odwrócili się w stronę Polski. Zacytuję tutaj słowa, które kończą przepiękną powieść Henryka Sienkiewicza ˝Ogniem i mieczem˝, który tak pisze o tym, co się stało wówczas w wyniku powstania Chmielnickiego: ˝Opustoszała Rzeczpospolita, opustoszała Ukraina. Wilcy wyli na zgliszczach dawnych miast i kwitnące niegdyś kraje były jakby wielki grobowiec. Nienawiść wrosła w serca i zatruła krew pobratymczą˝. Ta nienawiść zatruwała krew Polaków i Ukraińców przez 360 lat. Dziś zaczyna się to zmieniać. Jest wiele trudnych spraw - ja panu dziękuję, że pan jako pierwszy bodajże od wielu lat polski minister spraw zagranicznych w trakcie tak ważnego wystąpienia potrafił użyć słowa ˝Wołyń˝ i przypomnieć o tej sprawie, to jest ważne - zdajemy sobie wszyscy sprawę, że jest pewien rachunek krzywd, które będziemy z trudem starali się naprawiać. Natomiast ta oś między Polską a Ukrainą powinna zostać w dalszej perspektywie obudowana innymi państwami, takimi jak kraje bałtyckie, także Białoruś - tu słuszna uwaga marszałka Dorna z jego wystąpienia - jak Słowacja, Rumunia, Mołdawia, w jakiejś perspektywie Finlandia i inne kraje skandynawskie. Taki związek państw, który powinniśmy docelowo powołać - a powstawanie takiego związku, jak chociażby ostatnie rozmowy między Słowakami, Czechami i Austriakami pokazują, myśl o tym jest również obecna w innych koncepcjach politycznych - będzie skutecznym, bo porównywalnym, jeśli chodzi o ilość ludzi i potencjał, nawet dużo silniejszym partnerem dla Rosji, potrafiącym skutecznie jej się przeciwstawiać. Będzie partnerem do naprawdę poważnych rozmów ze Stanami Zjednoczonymi, (Dzwonek) z Turcją, z Chinami czy z krajami Kaukazu, o których też pan wspominał. Dlatego na koniec - być może to moje ostatnie wystąpienie w trakcie debat o polityce zagranicznej, kończymy tę kadencję Sejmu - bardzo pana ministra serdecznie proszę o uwzględnienie tego w koncepcjach realizowanej przez Polskę polityki zagranicznej, ponieważ od tego zależy nie tylko bezpieczeństwo naszego pokolenia, ale i pokolenia naszych dzieci, wnuków i dalszych pokoleń. Gdy zawiązywano umowę w Krewie, nikt nie przypuszczał, że ten, wydawałoby się, trudny wówczas związek Polski i Litwy doprowadzi po 200 latach do powstania państwa, które było mocarstwem europejskim przez kilka stuleci. Pozwolę sobie panu ministrowi wręczyć artykuł mojego autorstwa, który zamieszczony zostanie w czasopiśmie politologicznym ˝Nowa Polityka Wschodnia˝ i który o tych ważnych sprawach traktuje, poddając go pod rozwagę i licząc, że będzie uwzględniony w pracach koncepcyjnych pana resortu. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)