Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2014-06-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Projekt, o którym dzisiaj mówimy, zawiera zmiany do dwóch artykułów. Jednym z nich jest artykuł w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. A mianowicie dodaje się do art. 119 2 dwa paragrafy w następującym brzmieniu: § 1. Rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wskazać osobę przysposabiającą, którą może być wyłącznie krewny lub powinowaty rodziców dziecka za zgodą tej osoby złożoną przed sądem. Osobą wskazaną może być również małżonek jednego z rodziców (˝przysposobienie ze wskazaniem˝); § 2. Sąd opiekuńczy niezwłocznie przesyła odpis protokołu o wskazaniu do ośrodka adopcyjnego celem zarejestrowania w wojewódzkim banku danych. Zaś w Kodeksie postępowania cywilnego zmieniamy treść art. 585 na niniejszą: § 1. Sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie na wniosek przysposabiającego, złożony za pośrednictwem ośrodka adopcyjnego. Ośrodek ten składa sądowi wniosek wraz z dokumentami wymaganymi przez właściwe przepisy oraz w każdym przypadku opinię o tym wniosku; § 2. Wniosek ten składa się w sądzie opiekuńczym właściwym dla przysposabiającego lub osoby mającej był przysposobioną. Skąd te zapisy? Wydawało się, że wprowadzona w życie 1 stycznia 2012 r. ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w sposób właściwy uporządkowała proces adopcji. Powierzyła ona organizację ośrodków adopcyjnych marszałkowi województwa, ale też wzmocniła rolę ośrodków adopcyjnych, choćby poprzez to, że to one przeprowadzają właściwe szkolenia, obowiązkowe dla kandydatów na rodziców adopcyjnych, ośrodki adopcyjne stwierdzają, czy kandydaci na tych rodziców spełniają określone warunki, mają pozytywnie ocenione przez ośrodek adopcyjny motywacje czy zapewniają takie warunki, w których przysposobione małe dziecko będzie się czuło jak we własnej, biologicznej rodzinie, Wydawało się, że to wszystko daje gwarancję dobrej opieki dzieciom przysposabianym. A jednak wystarczy w Internet, w Google wklepać jedno hasło: zaadoptuję dziecko, żeby w ciągu 10 minut znaleźć drogę do adopcji maluszka, świeżo urodzonego, przez pośrednika, który potrafi dojść do mamy, która się zrzeka władzy rodzicielskiej nad swoim dzieckiem, i oczywiście za odpowiednią opłatą taką adopcję przeprowadzić. Jest to tzw. adopcja ze wskazaniem, do tej pory nienazwana w prawie, ale uwzględniana przez sędziów sądu rodzinnego, wynikająca z takiego oto rozumienia, że władza rodzicielska ma swoje prawa, zatem mama może wskazać osobę lub osoby, którym chce powierzyć swoje dziecko. I nic nie stawałoby na przeszkodzie temu, żeby ten fakt zaakceptować, gdyby nie to, że informacja o mamie, która chce takie dziecko do adopcji przekazać, kosztuje w jednym z naszych województw kilka tysięcy euro. Nie tak dawno, parę miesięcy temu, dotarła do nas wszystkich podawana w prasie informacja o wyroku skazującym zarówno dla mamy, która sprzedała dziecko, jak i dla rodziców adopcyjnych, którzy je kupili. Ile takich adopcji przeprowadzamy bez wiedzy o tym, że jest to po prostu handel dziećmi, tego nie wiemy. W 2005 r. badanie robione przez organizację pozarządową ˝Przyjaciółka˝, tj. koalicję rodzicielstwa zastępczego, wykazało, że w roku 2005 ponad 2000 dzieci było adoptowanych, z czego przez ośrodki adopcyjne zaledwie 600. Nie wiemy zatem nic o losach tych dzieci, które metodą wskazywania przez mamy trafiły do swoich rodziców adopcyjnych często poza granice Polski. Informacje rzecznika praw dziecka w tym względzie, także bardzo alarmujące, spowodowały, że członkowie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny postanowili wystąpić z własnym projektem, którego celem jest ograniczenie zagrażającego dobru dziecka i łamiącego jego prawa tzw. podziemia adopcyjnego. Chcemy wprowadzić taką definicję ustawową adopcji ze wskazaniem, której treść pozwoli na zachowanie adopcji pełnej jako podstawowej formy adopcji, co da wyraz, mamy nadzieję, przekonaniu, że dziecko pochodzące z danej rodziny powinno w tej rodzinie pozostać, stąd ograniczenie tego kręgu wskazanych rodziców adopcyjnych do krewnych i powinowatych rodziców dziecka. Mamy nadzieję, że ta nowelizacja pozwoli uchronić dzieci przed ich przekazywaniem przez rodziców w celach finansowych osobom nieposiadającym kwalifikacji i predyspozycji osobistych do opieki nad dziećmi. Sprawi ona, mamy nadzieję, że utracą rację bytu liczne otwarcie i legalnie działające strony internetowe kojarzące osoby chcące przysposobić dziecko z rodzicami, którzy noszą się z zamiarem oddania dziecka do adopcji. Słowem, chcemy ukrócić handel dziećmi w Polsce. Trudno mi pogodzić się z taką opinią dołączoną do projektu ustawy, zawartą w piśmie skierowanym do komisji przez prokuratora generalnego, w którym pisze on o ograniczeniu instytucji przysposobienia ze wskazaniem, w sytuacji gdy instytucja ta ma długą tradycję jurydyczną, i, jak wykazuje doświadczenie, najczęściej w sposób prawidłowy wypełnia stawiane przed nią cele społeczne˝, bo życie, informacje prasowe, nasza wiedza wskazują na zupełnie inne działanie tego rodzaju przepisów prawnych. Jestem przekonana, że w trakcie dalszych prac, o co wnoszę do Wysokiej Izby, wszystkie niedociągnięcia i niedomogi komisyjnego projektu ustawy zostaną naprawione, a dzieci w Polsce będą właściwie chronione przed handlem nimi. Składam Wysokiej Izbie projekt tej ustawy z prośbą o dalsze prace nad nim. Dziękuję bardzo. (Oklaski)