Mówca: Tadeusz Woźniak
Data: 2013-12-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska w sprawie sprawozdania Komisji Skarbu Państwa o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Marszałek Sejmu skierowała do Komisji Skarbu Państwa do pierwszego czytania projekt ustawy zawarty w druku nr 1685. Komisja po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 21 listopada 2013 r. wniosła o uchwalenie przez Wysoką Izbę projektu bez poprawek. Projekt ustawy składa się z tytułu oraz trzech artykułów. Ma on na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. stwierdzającego niezgodność art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z konstytucją. Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, narusza gwarancję płynącą z art. 64 ust. 2 w związku z art. 37 ust. 3 konstytucji. Senat proponuje nadanie nowego brzmienia art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej. Projektowana zmiana sprowadza się do tego, że w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 września 1939 r. wprowadzona zostanie przesłanka miejsca zamieszkania na wymienionych terenach, której spełnienie będzie oceniane z uwzględnieniem przepisów obowiązujących we wskazanej wyżej dacie, tj. przepisów dopuszczających posiadanie kilku miejsc zamieszkania zgodnie z prawem obowiązującym w II Rzeczypospolitej. Dodatkowo proponuje się, by zmieniony art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej regulował wprost sytuację osób, które znajdowały się w analogicznym położeniu jak spadkodawca osoby, która wniosła skargę konstytucyjną w sprawie SK 11/12. Służyć temu ma sformułowanie odwołujące się do braku możliwości powrotu na byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W następstwie projektowanej nowelizacji wzrośnie liczba jej beneficjentów, gdyż jej zakresem podmiotowym zostaną objęte także te osoby, które - lub których spadkodawcy - na Kresach Wschodnich miały jedynie dodatkowe miejsce zamieszkania. Jednocześnie należy zauważyć, że wobec braku oznaczenia w art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej konkretnego punktu czasowego spełnienie warunku posiadania miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie rozpatrywane na podstawie zdarzeń i okresów, w których dochodziło do migracji ludności w związku z tzw. układami republikańskimi oraz umowami zawartymi z byłym ZSRR. Przepisy ustawy rekompensacyjnej stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W projekcie zaproponowano również przepis przejściowy, którego celem jest stworzenie możliwości wznowienia postępowania w sprawach, które zostały rozpatrzone negatywnie ze względu na niekonstytucyjny warunek domicylu. Prawo to dotyczy zarówno właścicieli, jak i ich spadkobierców. Oderwanie od Rzeczypospolitej Polskiej Kresów Wschodnich, zwanych po wojnie terenami zabużańskimi, pozostanie na zawsze niepowetowaną stratą. Nie da się prawidłowo ocenić strat materialnych, a tym bardziej strat moralnych przesiedlonych obywateli polskich, niemniej projektowana ustawa umożliwi pewnej grupie naszych rodaków uzyskanie choćby symbolicznej rekompensaty z państwowego funduszu celowego, jakim jest Fundusz Rekompensacyjny. Ustawa w proponowanym brzmieniu może budzić pewne wątpliwości co do jej stosowania w praktyce, niemniej jednak Klub Parlamentarny Solidarna Polska uważa przyjęty kierunek za właściwy i dlatego w głosowaniu poprze projekt ustawy w brzmieniu zaproponowanym przez Senat. Dziękuję. (Oklaski)