Mówca: Krzysztof Lipiec
Data: 2014-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Panie Profesorze Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość chciałbym przedstawić stanowisko w odniesieniu do przedłożonej przez przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa informacji z działalności za 2013 r. Najpierw na pańskie ręce, panie profesorze, pragnę złożyć gratulacje z tego powodu, że został pan powołany na ten chyba zaszczytny jednak urząd, bo pan jest pierwszym sędzią Rzeczypospolitej, reprezentuje pan dosyć szerokie grono ludzi, którzy sprawują wymiar sprawiedliwości w naszym państwie. A, jak pan profesor powiedział, ten zaszczyt jest tym większy, że właśnie sędzia sądu administracyjnego zajął to stanowisko. Sądzę, że to jest dobry znak, dobry sygnał i że Krajowa Rada Sądownictwa będzie organem, który rzeczywiście stanie na straży niezawisłości i niezależności sądów. Mówię ˝stanie˝, bowiem to nie jest tak, że ta misja, która zgodnie z konstytucją została powierzona Krajowej Radzie Sądownictwa, jest do końca spełniona. I z całą pewnością jest tak, że nie jest to wynikiem złej woli Krajowej Rady Sądownictwa, ale tego, że tak naprawdę za tą wielką misją nie poszły żadne inne konkretne działania, tak aby zadania stania na straży niezawisłości sędziowskiej i niezależności sądów mogło być do końca przez Krajową Radę Sądownictwa wypełnione. Otóż nie ma Krajowa Rada Sądownictwa takowych instrumentów, aby rzeczywiście to ważne przesłanie, ten ważny atrybut władzy sędziowskiej mogły być w naszym państwie do końca wypełnione. A stanie na straży niezawisłości sędziowskiej jest bardzo ważnym elementem demokratycznego państwa prawnego. To nie ulega żadnej kwestii. Prawo i Sprawiedliwość podtrzymuje stanowisko, że rzeczywiście władza sądownicza, wymiar sprawiedliwości powinny być niezawisłe i niezależne, ale tak do końca nie jest. Sądzę, że dzisiejsza debata jako jedna z niewielu debat w polskim Sejmie dotyczy tak naprawdę funkcjonowania władzy sądowniczej w Polsce, więc nie chciałbym się odnosić już do kwestii, o których pan profesor wspomniał zarówno w informacji przedłożonej na piśmie, jak i w informacji ustnej. Ale odniosę się jednej rzeczy tylko, bo zauważyłem pewien dysonans pomiędzy tym, co jest napisane w sprawozdaniu, a tym, o czym pan profesor dzisiaj powiedział. Otóż w informacji jest napisane, że po 25 latach funkcjonowania wolnego państwa istnieją zagrożenia dla niezawisłości sędziowskiej. Dzisiaj pan profesor stwierdził, że tak nie jest. Ja uważam, że jednak są takie sytuacje, gdzie z niezawisłością sędziowską mamy poważny problem. Jeśli mówimy o niezawisłości sędziowskiej, to tę niezawisłość należy postrzegać również w ten sposób, że to nie jest tylko kwestia nacisków na sędziego z zewnątrz, ale że to jest też kwestia związana z osobowością tego, kto sprawuje ten ważny urząd sędziowski. Bardzo często się spotykamy z takimi sytuacjami, kiedy w bardzo jaskrawy sposób widać, że sędzia nie uwzględnia tylko tych kwestii, które są uzależnione od ustawy, ale że jest coś, co kryje się za tym, że wydane przez niego orzeczenie nie do końca jest sprawiedliwe. Co więcej, przynosi ludziom poczucie krzywdy. Zdaję sobie sprawę z tego, że jest to rzecz, którą bardzo trudno jest, że tak powiem, wyłapać i stanąć na straży właśnie takiej niezawisłości. Chciałoby się powiedzieć, że trzeba by było wpływać na sędziego, tak aby on był do końca niezależny. Myślę, że ta kwestia jest rzeczą bardzo istotną i bardzo trudną do wyważenia w tym staniu na straży niezawisłości i niezależności sędziowskiej. Jeśli chodzi o sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, to w naszym postrzeganiu jest tak, że wymiar sprawiedliwości, sądy są jednak w Polsce w głębokim kryzysie. To nie ulega żadnej kwestii. To, o czym teraz mówię, to jest nic innego jak to, co w publicznej sferze jest bardzo często podnoszone przez naszych wyborców. Ludzie postrzegają sądy jako instytucje, gdzie bardzo często spotykają się z niesprawiedliwością i z krzywdą. Bardzo często dzieje się też tak, że mamy do czynienia z sędziami dyspozycyjnymi. O tym świadczy chociażby słynna afera sędziego na telefon z Gdańska. Było bardzo głośno na ten temat. To są rzeczy, które kładą się cieniem na wymiarze sprawiedliwości. Ten stan rzeczy z pewnością trzeba zmienić. Wiem, że jest to trudne przedsięwzięcie, bo z pewnością będzie to wymagało również poruszenia spraw, które dotyczą materii konstytucyjnej, nie tylko tego ustawodawstwa zwykłego, które najczęściej komplikuje sprawę wymiaru sprawiedliwości w naszym państwie. Tak jest chociażby z nadzorem nad sądami. Zmieniła się ustawa o sądach powszechnych. Ten nadzór również się zmienił, powiem w ten sposób, akurat dla ludzkich spraw, które w starych zapisach ustawowych były, że tak powiem, dla nas jako parlamentarzystów bardziej korzystnymi zapisami, bowiem jeśli podejmowaliśmy skargę naszych wyborców na wymiar sprawiedliwości, wówczas szła interwencja do ministra sprawiedliwości i w trybie nadzoru administracyjnego minister mógł spowodować tyle, że jakaś sprawa została chociaż przyspieszona, a w przypadku postępowań egzekucyjnych, bo takich interwencji jest bardzo dużo, ten nadzór był tak jakby większy z tego względu, że to już nie dotyczyło kwestii niezawisłości sędziowskiej i prezesi sądów również w stosunku do tych, którzy wykonują egzekucje sądowe, działali bardziej sprawnie. Dzisiaj my, parlamentarzyści, jesteśmy tak naprawdę całkowicie pozbawieni możliwości dbania o interesy wyborców, wtedy kiedy oni mają poczucie krzywdy. Nie ma takiej instytucji, aby ludziom można było pomóc i nie dotknąć niezawisłości sędziowskiej. Chcę się odnieść do jednej ważnej kwestii i podziękować Krajowej Radzie Sądownictwa za jasne i zdecydowane stanowisko, kiedy minister sprawiedliwości dokonywał zniesienia sądów, za wniesienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego, aktywną pracę przedstawicieli Krajowej Rady Sądownictwa również nad nowym projektem ustawy w tej sprawie. To był bardzo ważny sygnał i przejaw tego, że rzeczywiście Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów. Ale warto przywołać takie fakty. Myślę, że to mogłoby być również ważnym aspektem przyczynienia się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Otóż nie może być tak, że obywatel przed władzą sądowniczą spotyka się z takim murem. Niejednokrotnie była podnoszona kwestia, że język postępowania sądowego, szczególnie w takich sytuacjach, kiedy obywatel staje przed sądem jako strona bez żadnego pełnomocnika, język sędziego jest dla niego niezrozumiały, a często zdarza się tak - i ja to wiem z moich osobistych doświadczeń z wyborcami - że kiedy obywatel pyta już nie sąd, ale sędziego po sprawie, jak należy rozumieć dane orzeczenie, to pan sędzia wtedy odpowiada: sąd, co miał powiedzieć, to powiedział. I obywatel zostaje, że tak powiem, w rozterce, bo nie wie, co z tym dalej czynić. A więc są takie rzeczy, które można poprawić, to współdziałanie na szczeblu władza sądownicza - obywatel. Dzisiaj mamy do czynienia z taką sytuacją, że nad władzą sądowniczą nie ma tak naprawdę żadnej kontroli społecznej. (Dzwonek) Przedstawiciele władzy sądowniczej wręcz bardzo ostro reagują wtedy, kiedy obywatele próbują dyskutować z wyrokami, a chyba w demokratycznym państwie prawnym nie powinno tak być. Panie Profesorze! Wysoki Sejmie! Mój klub, klub Prawa i Sprawiedliwości, przyjmuje informację Krajowej Rady Sądownictwa przedstawioną przez pana profesora, przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa. Dziękuję bardzo.