Mówca: Maciej Lasek
Data: 2022-05-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw tylko z pozoru jest zwykłą techniczną zmianą podziału kompetencji. Według wnioskodawców proponowane przepisy mają na celu zapewnienie wykonywania zadań dotyczących przygotowania i realizacji inwestycji, inwestycji towarzyszących oraz innych zadań, zawartych w programie Centralny Port Komunikacyjny. To ciekawe, że po 5 latach od ogłoszenia realizacji budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego rząd podejmuje decyzję, że aby ten projekt mógł być zrealizowany, konieczne jest jego przesunięcie spod ministra właściwego do spraw transportu do ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Pełnomocnik rządu do spraw CPK próbował tłumaczyć posłom Komisji Infrastruktury, że infrastrukturalnie projekt się wyczerpał na poziomie strategicznym. Nikt nie wie, jak może infrastrukturalnie wyczerpać się projekt, dla którego nie jest znana lokalizacja linii kolejowych, drogowych, a nawet samego lotniska. Projekt, co do którego nadal nie wiadomo, jaki będzie obszar oddziaływania inwestycji, ile tysięcy rodzin będzie przymusowo wywłaszczonych i jaki będzie jego wpływ na lotniska regionalne oraz Lotnisko Chopina w Warszawie. Tu zresztą ciekawostka - pan minister wczoraj zapewniał nas, że decyzja o zamknięciu Lotniska Chopina jeszcze nie zapadła, pomimo że analizy ruchu oraz konfliktu tras dolotowych i odlotowych wyraźnie wskazują na brak uzasadnienia dla bezpiecznej i ekonomicznej koegzystencji tych dwóch lotnisk. Przypomnę, że założenia i koncepcja budowy CPK zostały określone już w 2017 r. Szacowany koszt tej inwestycji wtedy przygotował pełnomocnik rządu do spraw CPK wraz z zespołem doradczym. Koszty komponentu lotniczego oszacowano wtedy na ok. 19 mld zł, a całość przedsięwzięcia - na kwotę ok. 35 mld. Według najnowszych szacunków CPK z bieżącego roku, ale jeszcze sprzed wojny w Ukrainie, samo lotnisko miałoby kosztować już 35 mld zł, a komponent kolejowy - który jest oczywiście znacznie rozbudowany w stosunku do tego, który był planowany na początku - ponad 200 mld zł. Oczywiście można tłumaczyć, że wspomniane 35 mld było tylko koncepcją, ale budowa komponentu lotniczego w ciągu 5 lat podrożała dwukrotnie, a koszt rozdmuchanego komponentu kolejowego zwiększył się ponad dziesięciokrotnie. Czy te koszty są realne? Oczywiście, że nie. Szacunki nie uwzględniają wielu niezbędnych wydatków, takich jak wydatki na tabor kolejowy oraz wsparcie LOT-u. Nie uwzględniają też galopujących cen materiałów budowlanych, inflacji oraz kosztów wywłaszczeń tysięcy ludzi, których domy na nieszczęście stanęły na drodze tego projektu. Nawet Najwyższa Izba Kontroli uważa, że w koncepcji CPK nie przedstawiono pełnego uzasadnienia biznesowego, a harmonogram realizacji CPK miał charakter ogólnikowy i wskazywał niemożliwe do dotrzymania terminy realizacji poszczególnych zadań. W takiej sytuacji nie dziwię się ministrowi właściwemu do spraw transportu, że zgadza się pozbyć ze swojego resortu tej przewymiarowanej i źle zaplanowanej inwestycji, co do której ciągle nie wiadomo, skąd mają pochodzić środki na realizację całego projektu i jaki będzie całkowity koszt ich pozyskania oraz koszt obsługi tego długu, w jakim stopniu pozyskanie tych środków osłabić może niezależność naszego państwa i oczywiście czy w obliczu trwającej wojny za priorytet należy uznać arbitralną zmianę systemu transportu z rozproszonego na centralistyczny, znacznie trudniejszy do ewentualnej obrony przed aktami dywersji, terroru czy działań wojennych. Jednak wracając do przedmiotowego projektu, należy podkreślić, że pomysł realizacji CPK poza Ministerstwem Infrastruktury oznaczać będzie jeszcze gorszą koordynację z innymi programami infrastrukturalnymi. Co więcej, zapowiada to pogorszenie i tak żenująco słabej koordynacji projektów kolejowych realizowanych przez spółkę CPK z projektami kolejowymi, które mają być realizowane przez PKP PLK, a które nadal pozostają pod nadzorem Ministerstwa Infrastruktury. Zgoda na takie rozwiązanie spowoduje, że będziemy mieli dwa ministerstwa, które będą realizowały budowę i rozwój projektów drogowych, kolejowych i lotniczych. Powinniśmy więc z góry przygotować się na chaos i konflikt kompetencyjny. Trzeba też wskazać, że projekt przewiduje przyznanie pełnomocnikowi kompetencji pozostających dotychczas we właściwości ministra właściwego do spraw transportu, czyli m.in. w zakresie sprawowania nadzoru nad Przedsiębiorstwem Państwowym Porty Lotnicze, powoływania i odwoływania prezesa i wiceprezesów PPL. Tak nadzwyczajne wyróżnienie pełnomocnika - kosztem ministra infrastruktury - to przepis na konflikty, spory kompetencyjne. Nieprawdopodobna, praktycznie pozbawiona kontroli władza powierzona zostanie osobie, która niestety nie potrafiła zarządzić nawet sporem z kontrolerami lotniczymi. Poprzez to rozwiązanie dojdzie do sytuacji, w której CPK, spółka celowa, praktycznie zawłaszcza przedsiębiorstwo Porty Lotnicze. Będzie mogła dyktować politykę lotnisk, w których PPL ma udziały, a jest to 11 lotnisk plus Lotnisko Chopina. Wysoka Izbo! Ustawę tę można śmiało nazwać ustawą wielkiej ucieczki pełnomocnika do spraw CPK z Ministerstwa Infrastruktury. Nie da się ukryć, że nieudolność w nadzorowaniu lotnictwa wyczerpała możliwości jego współpracy z ministrem właściwym (Dzwonek) do spraw transportu i dlatego chce on się schronić pod skrzydła ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Tylko dlaczego dzieje się to kosztem realizacji innych projektów infrastrukturalnych i lotnisk regionalnych? Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska - Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni wnoszę o odrzucenie w drugim czytaniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o działach administracji rządowej. Projekty takie jak ten powinny być realizowane w Ministerstwie Infrastruktury. (Oklaski)