Mówca: Eugeniusz Tomasz Grzeszczak
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Przepraszam, pani minister. Panie pośle, przepraszam, tu trwają obrady. Proszę bardzo, pani minister. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Hanna Majszczyk: Nie chcieliśmy przedkładać tempa pracy nad jakość tej pracy. Ja podczas pierwszego czytania, które odbyło się na posiedzeniu połączonych komisji, zwróciłam uwagę, że opóźnienie w prezentacji tych kierunków założeń było spowodowane tym, że przede wszystkim współpracowaliśmy z Bankiem Światowym i ekspertami zewnętrznymi, tak aby ta praca i kierunki rozwoju nie opierały się tylko na tym, co minister finansów - ze swojego punktu widzenia fiskalnego - widziałby jakby w nowym formułowaniu tego systemu. Zwracałam uwagę również na to, że eksperci odwodzili nas od tego, aby w ogóle stosować jakiekolwiek kryteria różnicujące sytuację dochodową w województwach. My wyczuwaliśmy, że to się nie spotka z aprobatą jednostek samorządu terytorialnego, dlatego w prezentacji przedstawionej korporacjom pokazaliśmy również nasze podejście, od strony ministra finansów, które jednak wyznaczało kierunki różnicujące potencjał dochodowy, to, jak podchodzić do faktycznego potencjału dochodowego województw. Jak się okazało, w tym jednym przypadku korporacje poparły w całości nasze podejście, a nie ekspertów. Aczkolwiek zwracam także uwagę na to, że wszystkie korporacje stwierdziły, iż prezentowane kierunki rozwiązań jak najbardziej zasługują na pozytywną ocenę. Umówiliśmy się, że będziemy współpracować po to, aby kryteria różnicujące potencjał dochodowy i potrzeby wydatkowe poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego były określone we współpracy z samorządami. Czy wagi zaprezentowane przez resort są wagami, które z punktu widzenia samorządów są adekwatne do ich wyobrażenia o tym, jak różny potencjał dochodowy i różne potrzeby wydatkowe należy ważyć? Co się okazało? Jesteśmy po kilku spotkaniach grupy roboczej i strona samorządowa przedstawiła jak gdyby różne dodatkowe progi w przypadku kryteriów i wag, które zaprezentowało Ministerstwo Finansów łącznie z Bankiem Światowym i ekspertami. Jeżeli chodzi o ekspertów, to w odniesieniu do gmin i powiatów strona samorządowa jak najbardziej popiera te kierunki różnicujące i zaprezentowała dodatkowe kryteria bądź też wagi, ale daliśmy sobie trzy tygodnie czasu i strona samorządowa poprosiła o kolejny czas po to, aby wypracować wspólne stanowisko. Co to pokazuje? Nie chcemy pospieszać strony samorządowej, aby ten projekt nie skończył tak jak kilka poprzednich, którymi próbowaliśmy te sprawy wyprostować w Wysokiej Izbie. Nie wiem, czy pan poseł pamięta, ale trzy lata temu powstał w Wysokiej Izbie projekt, który miał odnosić się również do gmin i powiatów. Były różne propozycje rozwiązań. W efekcie nie uzyskano konsensusu. Nie chcemy doprowadzić do tego, aby w fundamentalnych założeniach tego systemu korekcyjno-wyrównawczego były tak duże podziały, jeśli chodzi o wyobrażenia, jakie są różnice w potencjałach dochodowych i jakie są zróżnicowane potrzeby wydatkowe, abyśmy mogli od nowa zaczynać tę dyskusję w Sejmie, bo myślę, że ta kwestia powinna być wypracowana łącznie z samorządem, zanim ten projekt trafi do Wysokiej Izby. A więc z mojego osądu i postępu prac, i tej współpracy, która jest bardzo dobra, bo wszyscy członkowie tego zespołu i wszystkie korporacje uczestniczą w tych pracach, członkowie zespołu są bardzo aktywni, mają swoje przemyślenia... Jak się jednak okazuje, już nawet przy konstrukcji części tego systemu są pewne różnice rysujące się wśród poszczególnych korporacji i trudno jest im wypracować wspólne stanowisko. Stąd mój sceptycyzm co do tego, żebyśmy próbowali narzucać na siłę... Tu nie chodzi jeszcze o pieniądze, tu chodzi o różnicowanie kryteriów potencjału dochodowego i strona samorządowa prosi nas jeszcze o dodatkowy czas, aby mogła przedstawić wspólne stanowisko. Z tego powodu uważamy, że opracowanie systemu przedłużającego jeszcze o rok rozwiązania dla województw jest jak najbardziej zasadne, bo pamiętajmy, że tak naprawdę w październiku wszystkie jednostki samorządu terytorialnego powinny być poinformowane o tym, jakie subwencje i mniej więcej w jakich kwotach mogą być im przekazane. Jeżeli chodzi o pytanie pana posła Szlachty, to nie znam dokładnie tej propozycji, chętnie się z nią zapoznam. Myślę, że chodzi o to, jeśli dobrze zrozumiałam pana posła, żeby wprowadzić dodatkową rezerwę do budżetu, aby ona zasypywała, jak rozumiem, różnicę pomiędzy np. rokiem 2016 a rokiem 2015, tak aby nie było żadnych ruchów w tym zakresie. Chciałabym zwrócić uwagę na to, że to byłaby w ogóle zmiana systemu, który obowiązuje, bo system, który jest proponowany w tym projekcie, który jest powieleniem rozwiązań obowiązujących w roku 2015 w odniesieniu do województw, bazuje na systemie, który określa dochody z okresu N minus dwa, czyli jeżeli bierzemy pod uwagę rok 2016, to wtedy bazuje się na dochodach z roku 2014. A więc obowiązujący system, który w tym zakresie nie ulega zmianie ani nie ulegał zmianie również w 2015 r., bo są to jedyne znane dochody, na których można bazować jako na tych, które mamy w sprawozdaniach i które są faktyczne... One są zmienne i system z założenia powoduje, że z roku na rok te dochody nie są adekwatne rok do roku. Chciałabym tylko zwrócić uwagę, że jeżeli chodzi np. o województwo podkarpackie, to biorąc pod uwagę średnie dochody przypadające na mieszkańca, w tym województwie te dochody rosną o 7,11 zł na głowę, a to jest dużo, jeżeli chodzi o poziom subwencji. Dlatego może się wydawać, że przy załącznikach dodanych do projektu ustawy, analogicznych do tych, które były w ubiegłym roku, tylko dane są troszeczkę inne, bo poziomy dochodów są inne, te różnice muszą występować z powodu różnicy w dochodach. Co do zasady w dziewięciu województwach rosną dochody na mieszkańca, co od razu powoduje, że poziomy subwencji się zmieniają, bo one dosypują do średnich dochodów, a jeżeli nasze własne dochody są wyższe, to wiadomo, że to dosypanie jest mniejsze, bo uzyskaliśmy w naszym województw wyższe dochody na jednego mieszkańca. Z tego należy się, rozumiem, cieszyć. Po to, żeby województwo, mówiąc w uproszczeniu, nie traciło w stosunku do tego, co uzyskałoby, gdyby obowiązywał system jeszcze sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym przedłożeniu projektu poselskiego, podobnie jak w roku 2015, proponuje się rezerwę, która będzie wyrównywała tę różnicę. Ona jest tu proponowana w wysokości 210 mln zł. Z naszych wyliczeń wynika, że ona pokrywa się właśnie z różnicą, która wynika z wysokości subwencji, które są prezentowane, a zatem powoduje to, że żadne województwo nie traci, o czym mówił również wcześniej pan poseł Jaros z Platformy Obywatelskiej. Dlatego też moim zdaniem taka propozycja całkowicie zmieniałaby system. To byłaby w ogóle incydentalna zmiana systemu na jeden rok, bo dzisiaj ten system nie zakłada takiej sytuacji. (Poseł Piotr Zgorzelski: A poprawka?) Już mówię. Dodatkowo, jeżeli chodzi w ogóle o stworzenie takiej rezerwy, nawet jeśli miałaby ona łamać system, jestem osobiście temu przeciwna, dlatego że oznaczałoby to, że trzeba byłoby obciąć inne dotacje dla samorządów po to, żeby przeznaczyć je na województwa, na tę zmianę systemu. A nie wiem, z jakich obciąć rezerw, które zawsze są w budżecie państwa przeznaczone na dotacje dla samorządu terytorialnego. Jeżeli chodzi o poprawkę, jak najbardziej ją popieram. Ona, tak jak mówił pan poseł, ma charakter techniczny i doprecyzowuje, jak należy liczyć wszystkie subwencje i dotacje, że jednego ustępu nie należy brać pod uwagę, bo sytuacja, o której mówiłam przed chwilą w odpowiedzi na pytanie pana posła Szlachty, zmienia się w każdym roku, dlatego bierze się pod uwagę to, jaki jest poziom dochodów na jednego mieszkańca w poszczególnych województwach. I tak np. w roku 2015 mamy wśród województw dwóch płatników, bo jest województwo dolnośląskie i województwo mazowieckie, a w roku 2016 właśnie ze względu na zmianę tych poziomów dochodów będzie jeden płatnik - będzie to województwo mazowieckie. Stąd jest tylko to techniczne doprecyzowanie, moim zdaniem całkowicie poprawne i uszczegóławiające obecne zapisy. Dziękuję bardzo.