Mówca: Paweł Szałamacha
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Ustawę zawartą w druku nr 1515 rozpatrujemy czy oceniamy w kontekście załamania się budżetu w połowie bieżącego roku. Ten kontekst jest chyba wszystkim nam znany, ale warto o tym wspomnieć, ponieważ po 5 miesiącach - czekamy jeszcze na dane za pół roku - dochody z VAT są niższe o 12% niż rok wcześniej, dochody z akcyzy są prawie o 5% niższe, a dochody z podatku dochodowego od osób prawnych o 14% niższe. Rząd, co naturalne, wobec tego szuka sposobów na zwiększenie dochodów. Jest to pewna reakcja na stan faktyczny. To nie jest projektowanie jakiegoś spójnego systemu danin. To polityka reaktywna. Od kilkunastu miesięcy my jako klub Prawo i Sprawiedliwość zwracaliśmy uwagę na te niepokojące zjawiska, tę szarą strefę w obrocie paliwami. Chodzi o węgiel, złom, inne szczególne towary. Opracowaliśmy także projekt ustawy VAT-owskiej, który nie może się doczekać faktycznego odmrożenia i rozpatrzenia przez Izbę. Wobec tego mamy projekt rządowy, czyli zmiany w ustawie VAT-owskiej, zmiany w Ordynacji podatkowej, które zostały przedstawione przez pana ministra i przez mojego przedmówcę z klubu Platforma Obywatelska. Deklarowanym celem oczywiście jest tu zwiększenie skuteczności walki z oszustwami podatkowymi. Tak jak tu było powiedziane, można wyróżnić trzy podstawowe punkty, jeśli chodzi o zmiany, czyli właśnie to rozszerzenie katalogu towarów objętych odwróconym obciążeniem, czyli takiej specyficznej sytuacji, w której sam odbiorca wystawia fakturę niejako na siebie. Dotyczy to tego obrotu wewnątrzwspólnotowego. To jest bardzo ciekawe, że rozszerzana jest ta lista towarów, ale gdybyśmy chcieli poszukać w uzasadnieniu jakieś symulacji, jakichś liczb, obliczeń, dlaczego tak minister postępuje, to w zasadzie jesteśmy zdani na jego intuicję, na jego głos wewnętrzny. Wnioskodawca twierdzi, że dwuletni okres obowiązywania mechanizmu odwrotnego obciążenia dla złomu pozwala, cytuję, na sformułowanie wniosku, iż wprowadzenie tego mechanizmu w znacznym stopniu ograniczyłoby wyłudzenia lub nadużycia podatkowe w tej branży. Mamy 40 stron uzasadnienia do ustawy i brak jakiegoś zamarkowania, że tak powiem, ile realnie budżet zyskał. Czy opieramy się do końca na intuicji ministerialnej? Moim zdaniem oczywiście tak. Natomiast wśród dwóch pozostałych punktów jest ten, o którym wspomniał przedmówca, czyli ten miesięczny termin rozliczenia. Techniczna sprawa polega na ujednoliceniu. Można iść w tym kierunku, tutaj trzeba to zrobić sensownie. To jest oczywiście bardzo skomplikowana, techniczna, legislacyjna robota. To, co wzbudziło największe zainteresowanie opinii publicznej w pierwszym etapie tych prac, kiedy Ministerstwo Finansów zarysowało kierunek, w którym będzie podążało, czyli odpowiedzialność solidarna, to ta najbardziej kontrowersyjna część przepisów. Chyba wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę. Rząd argumentuje, że w obecnych regulacjach nie ma rozwiązań, które pozwoliłyby na pociągnięcie do odpowiedzialności nabywców za zobowiązania podatkowe sprzedawców, gdy istnieje właśnie przypuszczenie, że całość jest po prostu tą karuzelą, łańcuszkiem wyłudzania VAT-u. Dlatego proponuje się wprowadzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy towaru za VAT, który powinien odprowadzić zbywca. Dotyczy to na razie tylko wybranych grup towarów. W uzasadnieniu widzimy, że wiele krajów Unii Europejskiej poszło dalej, to znaczy jest to zasada stosowana wobec obrotu gospodarczego w całości, nie tylko wobec tego, co robi Świętokrzyska, czyli wyrobów stalowych, paliwa i złota, ale wobec ogółu obrotu gospodarczego. My także możemy się zapytać, dlaczego są tym objęte paliwa i gaz, a nie np. węgiel, dlaczego jest objęte jedynie złoto, a nie inne metale szlachetne, np. srebro. (Dzwonek) Są dwie przesłanki, które powinny być spełnione łącznie, żeby powstała ta odpowiedzialność solidarna, czyli wartość miesięcznej sprzedaży 50 tys. zł, co, jak czytamy w uzasadnieniu, jest wynikiem pierwszej propozycji rządowej, a później dyskusji z zainteresowanymi podmiotami, z branżą. Druga przesłanka, która jest najbardziej istotna, ma charakter wysoce ocenny, co jest zawsze ryzykowne w relacjach fiskus - podatnik. Chodzi o wiedzę, o to, czy podatnik wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać itd. Nie będę już cytował, bo kolega z Platformy Obywatelskiej powiedział już, jak dalej brzmi ten przepis. Ta przesłanka, a także towarzyszące jej tzw. kryteria egzoneracyjne, czyli wyłączające solidarną odpowiedzialność, każą nam się bardzo mocno zastanowić. Opowiadając się za skierowaniem tego projektu do dalszych prac w komisji, rezerwujemy sobie oczywiście prawo do zgłoszenia poprawek uściślających, zwłaszcza dotyczących tych ostatnich powodów, tak aby system nie łapał poniekąd hurtowo w sieć uczciwych podatników, żeby ten cel legislacyjny był rzeczywiście spełniony.