Mówca: Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jan Dworak
Data: 2015-07-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie marszałku, jeśli chodzi o pytanie pani posłanki Elżbiety Kruk o trzy zdemoralizowane instytucje wymienione przez pana prezydenta Kwaśniewskiego, otóż nie bardzo wiem, do czego mam się ustosunkować, mówiąc szczerze, nie podzielam tej opinii. Pani poseł, może pani poseł podziela tę opinię, ma pani forum, żeby tę instytucję naprawiać, jest pani członkiem rady programowej telewizji publicznej, bardzo proszę używać swoich możliwości wpływu, żeby ta instytucja, jeśli pani uważa, że jest zdemoralizowana, była zdemoralizowana mniej. Ja tak nie uważam. (Poseł Elżbieta Kruk: Nie jestem członkiem rady programowej, panie przewodniczący.) To żałuję, rzeczywiście. Pani posłanka Iwona Śledzińska-Katarasińska powiedziała, że kwota, o której mówiłem, czyli jak to sformułowała ogólnie, ok. 3 mld zł, to jest za dużo. Mogę tylko odnieść się do tego w taki sposób, że to wszystko zależy od tego, jakie zadania zostaną nałożone na media publiczne. Jeśli wzięlibyśmy pod uwagę te zadania, które w tej chwili mają realizować media publiczne, to nie wydaje się, żeby to było za dużo. Padały tutaj również pytania o los oddziałów telewizji publicznej, one są głęboko niedofinansowane. Mogę podać jeszcze kilka innych przykładów, filmy historyczne, programy dla dzieci i wiele innych tematów, których nie realizuje telewizja publiczna po prostu z braku pieniędzy. To tyle. Następne pytanie, pana posła Szymona Giżyńskiego, czy TVN-izacja TVP jest nieunikniona. Takie padło pytanie i nie potrafię na takie pytanie odpowiedzieć. Uważam, że nic nie jest zdeterminowane, jeśli będzie prowadzona właściwa polityka państwa wobec mediów publicznych. To się sprowadza przede wszystkim w pierwszej kolejności do finansowania, tak jak mówiłem, ale oczywiście nie tylko. Trzeba jeszcze użyć do tego innych narzędzi, mówiłem też o tych narzędziach. To są porozumienia finansowo-programowe, to jest cały szereg jeszcze innych narzędzi, których państwo może i powinno użyć w celu skłonienia do tego nadawców publicznych i umożliwienia im właściwego realizowania misji. Wtedy, wydaje mi się, ta kwota nie będzie zmarnowana i nie powinna być zmarnowana. Pan poseł Franciszek Stefaniuk mówił o ludobójstwie z lipca 1943 r. na terenach dawnej Polski, obecnej Ukrainy. Mogę tylko przekazać ten problem władzom telewizji publicznej. Nie mamy możliwości bezpośredniego wpływania na program telewizji publicznej ani żadnego innego nadawcy. Może warto sformułować tutaj taką ogólniejszą uwagę. Mianowicie krajowa rada chętnie będzie odpowiadała za kwestie, za które jest odpowiedzialna w świetle ustawy - zadania, którymi została obarczona przez ustawodawcę, są tam jasno sformułowane - ale nie może odpowiadać, a tego dotyczące pytania dość często się powtarzały, za działania nadawców. Nie taka jest rola krajowej rady, nie odpowiada ona za to, co dzieje się bezpośrednio na antenach nadawców, również tych publicznych. Mamy swoje środki oddziaływania przewidziane przez ustawodawcę, chodzi tu właśnie o porozumienia finansowo-programowe, możemy współtworzyć pewien strategiczny kierunek działania tych mediów, natomiast w świetle ustawy nie możemy odpowiadać za działalność programową nadawców, bo wszyscy nadawcy tworzą swoje programy samodzielnie i potem za nie odpowiadają. Tak więc mam prośbę, żeby obciążać nas za nasze, a nie mediów publicznych błędy, zaniechania czy zawinienia. Wracając do pytania, czy TVN-izacja TVP jest nieunikniona, myślę, że nic nie jest nieuniknione, jakkolwiek by rozumieć termin: TVN-izacja, którego wolę w tej chwili nie wyjaśniać, bo być może mylnie bym go zinterpretował. Myślę, że nic nie jest nieuniknione. Dostrzegam konieczność pracy nad programem mediów publicznych, tak żeby rzeczywiście zaspakajał potrzeby społeczne. Pan poseł Piotr Pyzik pytał, co zrobiliśmy dla małych przedsiębiorstw w zakresie Internetu mobilnego. Nie mogę na to odpowiedzieć, krajowa rada nie odpowiada za Internet mobilny. To jest pytanie pewnie do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, może ministerstwa cyfryzacji. Jeśli chodzi o rynek mediów, zadano pytanie dotyczące własności prasy. Ta kwestia również nie należy do kompetencji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Podajemy pewne dane dotyczące rynku mediów audiowizualnych i tzw. rynków sąsiadujących w ramach informacji, która jest elementem naszego sprawozdania. Czynimy to dlatego, żeby również państwo posłowie, Wysoka Izba, mogli sobie wyrobić zdanie na temat pewnych ogólniejszych procesów dziejących się w sferze mediów i na tym tle oceniać działalność mediów elektronicznych, ale odpowiadamy tylko za media elektroniczne. Podajemy tam również informacje dotyczące własności mediów także w tych sferach, których dotyczyło pytanie pana posła Pyzika odnoszące się do prasy, nie jest to jednak już kwestia naszej odpowiedzialności. Pani poseł Marzena Wróbel pytała o restrukturyzację telewizji publicznej i słynny outsourcing. To pytanie zresztą powtarzało się jeszcze w wypowiedziach kolejnych pytających osób. Chciałbym odpowiedzieć tak: znowuż chodzi tu o suwerenną decyzję telewizji publicznej i zarządu telewizji publicznej. Któryś z panów posłów pytał, czy wiemy, co tam się dzieje. Tak, dysponujemy wiedzą na ten temat. Wiemy, co tam się dzieje, natomiast nie mamy żadnej możliwości ingerencji, nawet gdybyśmy chcieli ingerować w tę trudną sytuację. Nie rozmawialiśmy o tym na posiedzeniu krajowej rady. Krajowa rada nie ma na ten temat wspólnej opinii. Nie ma potrzeby, żeby taką miała. Mogę powiedzieć, co ja o tym sądzę. Uważam, że rzeczywiście w normalnych warunkach telewizja publiczna i media publiczne powinny gwarantować dziennikarzom niezależność, również w zakresie właściwej formy zatrudnienia, natomiast te media wymagają głębokich przekształceń. Taki proces jest bardzo ryzykowny i trudny. Staram się nie oceniać go nadmiernie pochopnie, nie stoję po żadnej ze stron, rozumiem zarówno niepokój dziennikarzy, jak i racje zarządu, który podjął się tego bardzo ryzykownego zadania. Chciałbym powiedzieć tyle: nie dotarła jeszcze do mnie - mimo wielu kontroli tego procesu przeprowadzanych przez NIK i inspekcję pracy, jak również mimo procesów, które były w różny sposób wytaczane - żadna wiadomość czy informacja, z której wynikałoby, iż w tym procesie nadużyto prawa, iż zostały przekroczone normy prawne, co narażałoby telewizję publiczną na duże ryzyko dotyczące np. rekompensat czy odszkodowań. Nie słyszałem o tym. Jak już powiedziałem, chodzi tu jednak o bardzo trudną decyzję zarządu. Rozumiem zarówno argumenty zarządu, jak i żale oraz skargi dziennikarzy. Ten proces jest trudny. Rozumiem sytuację, w której to wszystko się dzieje. Jest to moja osobista odpowiedź. Chciałbym, żeby Telewizja Polska wyszła z tego procesu w lepszym stanie niż ten, w którym była przed jego rozpoczęciem. Proszę też wziąć pod uwagę to, że przez wiele lat słyszano wiele argumentów dotyczących pewnej niesprawności Telewizji Polskiej wynikającej z nadmiaru zatrudnienia. Kierując się na pewno chęcią racjonalizacji zatrudnienia, zarząd podjął taką trudną decyzję, więc może poczekajmy do finału tego procesu i wtedy zobaczymy, czym on się zakończy, nie przeszkadzajmy. Wyznaję, iż taki mam sposób patrzenia na te sprawy: nie przeszkadzajmy przed zakończeniem tej sprawy. Jak na razie, jak mówię, ona nie spotkała się z żadną uzasadnioną instytucjonalną krytyką. Pan poseł Tadeusz Tomaszewski pytał o czas rozpatrywania wniosków dotyczących abonamentu. Mówiąc szczerze, robimy w biurze, co możemy. Zwracaliśmy na to uwagę w debatach nie tylko w tym roku, ale i w roku ubiegłym. To jest sytuacja dla regulatora bardzo niekomfortowa. Jesteśmy jedyną instytucją, która obsługuje wszystkich płatników abonamentu w całej Polsce. Mamy do dyspozycji w tej sprawie tylko kilkunastu urzędników, którzy muszą pracować pod rygorem Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszystkie możliwości biura w mojej ocenie zostały wykorzystane. Niestety, rzeczywiście czas rozpatrywania wniosków czasami bywa zbyt długi. Jeśli chodzi o dostęp do ważnych wydarzeń w świetle zakupu praw do transmisji olimpiad przez jednego z wielkich nadawców - chodzi tutaj o Eurosport - to rzecz nie dotyczy tylko rynku polskiego. To są tak naprawdę zmagania tych wielkich graczy, z jednej strony komercyjnych, z drugiej strony Europejskiej Unii Nadawców. Przez długie dziesięciolecia EBU dysponowała takimi środkami finansowymi, że wykupywała te prawa dla swoich członków, czyli dla telewizji publicznej w krajach europejskich. W tej chwili siły komercyjne dysponują takimi środkami, że przebiły najwyraźniej ofertę EBU, która przecież też była złożona. Czy grozi to czymś, jeżeli chodzi o widzów? Nie, ponieważ polska lista ważnych wydarzeń jest prawem, została ona zaakceptowana przez Komisję Europejską. To dotyczy wszystkich nadawców europejskich. W związku z tym, jak widać, w przyszłości albo Eurosport będzie musiał nadawać na bezpłatnej antenie ogólnopolskiej, której nie posiada, w tej chwili nie posiada, albo będzie musiał sprzedać sublicencję któremuś z nadawców ogólnopolskich, którzy to nadadzą bezpłatnie. Mamy takich dobrych nadawców w tej chwili kilku, poczynając od telewizji publicznej, poprzez TVN, aż do Polsatu, ale na multipleksach jest więcej takich nadawców. W każdym razie nie wydaje się w tej chwili, żeby prawo polskiego widza do oglądania najważniejszych wydarzeń sportowych na bezpłatnych kanałach było zagrożone. Pan poseł Marek Matuszewski pytał o outsourcing. Wydaje mi się, że odpowiedziałem na pytania o to dość wyczerpująco. Pan poseł Andrzej Szlachta mówił o zatrudnieniu w oddziałach terenowych, a właściwie to też dotyczy outsourcingu. Według mojej wiedzy, jednak nie posiadam wiedzy detalicznej, w tym procesie outsourcowania było i jest zaangażowanych około 400 osób w skali całego kraju. Pan poseł Jacek Kwiatkowski pytał o abolicję, o to, czy krajowa rada przeprowadzi abolicję dla abonentów. Muszę odpowiedzieć, że krajowa rada nie ma takiego prawa. W ogóle abolicja jest rzeczą skomplikowaną. Wiemy to, bo prowadziliśmy bardzo merytoryczną i drobiazgową dyskusję w tym zakresie w Senacie, która dotyczyła zwolnienia 75-latków i ewentualnie zwolnienia innych. W ogóle ta kwestia, jeśli chodzi o abolicję, jest szalenie złożona w świetle konstytucji, zasady pewnej równości obywateli. Natomiast poprzestanę może na tym, co powiedziałem na początku. Krajowa rada w żadnej mierze nie ma takiej możliwości, żeby taką abolicję uchwalić czy wprowadzić w życie. Pani posłanka Barbara Bubula pytała o proces powoływania zarządu w telewizji publicznej. Cała sytuacja jest w tej chwili, o czym chciałbym zapewnić Wysoką Izbę, pod kontrolą. Za sprawą właściciela rozpoczęło się walne zgromadzenie kwitujące poprzedni zarząd i nie zakończyło się, zakończenie tego procesu jest przewidziane na 28 lipca. Mogę zapewnić Wysoką Izbę, że do czasu, w jakim nowy zarząd będzie musiał objąć swoje obowiązki, on zostanie wyłoniony przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. Proces jest skomplikowany. Myślę, że dobrze wszyscy pamiętamy te protesty w przestrzeni publicznej, które dotyczyły tego konkursu. To wymaga od krajowej rady szczególnego zastanowienia się, rozpatrzenia przez nią wszystkich aspektów, ale powiem, że nie jest zagrożone tutaj spokojne przekazanie władzy jednej ekipy, na której czele stoi pan prezes Juliusz Braun, ekipie następnej, która zostanie wyłoniona po tym konkursie. Padło jeszcze pytanie, a właściwie stwierdzenie pani poseł Barbary Bubuli, że widzowie pokazali czerwoną kartkę telewizji publicznej. To już jest kwestia oceny, nie ustosunkowuję się do tego. I na koniec - pan poseł Elsner zatroszczył się o los oddziałów telewizji publicznej. To jest uzasadniona troska, ja ją podzielam. Znowu wracamy do tej niesłychanie prostej i niesłychanie trudnej do pokonania kwestii, czyli braku pieniędzy. Może w obecnym stanie organizacyjnym telewizji można by pokusić się o to, żeby inaczej zorganizować pracę tych ośrodków, ale na pewno podstawowym brakiem, kłopotem jest brak środków finansowych na funkcjonowanie tych oddziałów. To byłoby na tyle. Jeśli pan marszałek pozwoli, jeszcze chciałbym krótko odnieść się do wystąpienia klubowego pani poseł Kruk, bo zostały poruszone bardzo ważne kwestie i nie chciałbym ich pozostawić bez ustosunkowania się do nich. Mianowicie chodzi o kwestię stosunku do twórczości filmowej, w której partycypowała telewizja publiczna. Przywołano tutaj dwa przykłady filmów: ˝Pokłosie˝ i ˝Obywatel˝. Pomijam to, że ˝Pokłosie˝ jest filmem z 2012 r., więc właściwie dość dawno był produkowany i nie wchodzi w zakres sprawozdawczy, ale rozumiem, że chodzi o coś innego, o pewną głębszą sprawę, a nie tylko o czas. Muszę powiedzieć, że bardzo zdziwiła mnie ta argumentacja - powiem, dlaczego - bo stosunek do tradycji jest rzeczą niesłychanie żywą w kulturze, szczególnie w polskiej historii i w polskiej tradycji. Spieramy się o naszą historię, w czasach zaborów czasami była to trochę zastępcza dyskusja polityczna, ale również w PRL-u nie brakowało przecież takich sporów, i to ostrych sporów. Na przykład pamiętam gigantyczny spór, który wywołał film Andrzeja Wajdy ˝Popioły˝. Pamiętam niesłychany atak na niego, że szarga historię Polski i że takiego filmu za pieniądze polskie nie powinno się robić. Pamiętam książkę pana pułkownika Załuskiego ˝Siedem polskich grzechów głównych˝, który wytykał, że Polacy się samobiczują, a przecież mamy tak bardzo wiele pięknych kart w historii. Oczywiście mamy wiele pięknych kart w historii i tylko o nie się nie spieramy. Spieramy się o te karty, sprawy, które są trudne. Uważam, że to jest jak najbardziej pożądany i właściwy spór. W ten sposób uczymy się patrzeć na siebie, na własną historię i szukać prawdziwych wartości. Ale jedno budzi we mnie protest, a mianowicie używanie rzeczywistego sporu o wartości, sporu o historię w celach czysto politycznych. Tak właśnie było w PRL-u. Pułkownik Załuski nie tylko pisał o ˝Popiołach˝, on chciał wywołać pewien skutek polityczny w walce frakcyjnej. Na szczęście PRL mamy za sobą. Chciałbym, żeby dyskusje o sprawach kultury i sprawach naszego poważnego sporu o przeszłość odbywały się rzeczywiście w poważnej atmosferze i żeby nie służyły dyskredytowaniu politycznemu kogokolwiek, raczej wypracowaniu naszego wspólnego stanowiska, a nawet wypracowaniu różnych stanowisk, ale w trosce o to, jak widzimy naszą przeszłość i jak chcemy budować naszą przyszłość, a nie w formie politycznego narzędzia, pani poseł. Dziękuję bardzo.