Mówca: Krajowej Rady Sądownictwa Antoni Górski
Data: 2013-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Panie Pierwszy Prezesie Sądu Najwyższego! Wysoki Sejmie! Przede wszystkim chciałbym podziękować za wypowiedzi przedstawicieli klubów parlamentarnych, które co do zasady pozytywnie oceniły ubiegłoroczną działalność Krajowej Rady Sądownictwa. Jak w całej działalności całorocznej, może i są mniej udane przedsięwzięcia, ale ogólna ocena - tak to odbieram - jest pozytywna. To jest powód do zadowolenia. Przekażę taką ogólnie pozytywną opinię kolegom członkom Krajowej Rady Sądownictwa. Jeśli chodzi o ustosunkowanie się do głosów, to chciałbym powiedzieć, że w wypowiedziach zwłaszcza przedstawicieli poszczególnych klubów parlamentarnych przebija taka oto intencja, żeby Krajowa Rada Sądownictwa miała więcej władzy, czyli więcej odpowiedzialności za stan sądownictwa. Ja co do zasady zgodziłbym się z taką tendencją, ale przecież musimy obracać się na kanwie obecnie obowiązującego prawa. W tym zakresie Krajowa Rada Sądownictwa, o czym wspomniałem na samym początku, nie ma uprawnień bezpośrednio nadzorczych nad sądownictwem. Trafnie zwrócono tu uwagę, że nie ma przedstawiciela Ministerstwa Sprawiedliwości, bo znaczna część tych uwag odnosiła się do kwestii sprawowanego nadzoru, a ten nadzór administracyjny, jak wiemy, należy do Ministerstwa Sprawiedliwości. Zgłaszane były też bardzo ciekawe uwagi dotyczące zmian w samej kompetencji, składzie, sposobie powoływania Krajowej Rady Sądownictwa. Z zainteresowaniem wysłuchiwałem tych propozycji. Proszę pozwolić, że nie będę się do nich odnosił, bo mają one bardzo wstępny charakter, a ja nie mam umocowania do takiego od razu ustosunkowywania się do tych propozycji, chyba że byłyby one wyraźnie sprzeczne z konstytucją, a czegoś takiego oczywiście nie ma. W związku z tym, jeśli pan marszałek pozwoli, ograniczę się tylko do tych pytań, które zadano bezpośrednio. Pan poseł Adam Abramowicz... Oczywiście jest tak, że jeśli jest trzy tysiące sześćset z końcówką zgłoszeń, to może wśród tej powodzi zdarzyć się jakiś przypadek nieudanego powołania. Ale proszę przyjąć do wiadomości, że ta podstawowa funkcja i to podstawowe zadanie jest przez radę wykonywane z najwyższą starannością. Widzę tutaj byłego członka Krajowej Rady Sądownictwa, widziałem też panią poseł, obecną członkinię. Te zespoły, które są powoływane, starają się jak najdokładniej prześwietlić wszystkich kandydatów i później odbywa się dyskusja, nie tylko w ramach zespołu. Panie pośle, stanowisko zespołu jest uzasadnione, a następnie odbywa się dyskusja na posiedzeniu plenarnym. Jeżeli w ramach danego naboru są zgłoszenia od przedstawicieli korporacji - adwokackiej, radcowskiej, prokuratorskiej - wtedy na posiedzenie zespołu zapraszani są przedstawiciele tych korporacji. Krajowa Rada Sądownictwa wybiera osobę, która uzyskuje najwyższe oceny. Oczywiście pan ma rację, że jest to jakiś czynnik, że można byłoby kierować się tym, iż w małym sądzie jest osoba, która pracuje kilka czy kilkanaście lat, ma akceptację miejscowego środowiska. Musimy jednak zadać sobie pytanie, czy to jest wystarczający argument, czy to są wystarczające walory w zestawieniu z kimś, kto ma znacznie wyższe notowania, jeśli chodzi o jego kwalifikacje i oceny. To jest na pewno problem, przyznaję to, ale chciałbym pana poinformować, że to są, po pierwsze, rzadkie przypadki, a po wtóre, wcale nie jest tak łatwo, jak pan wspominał, zmienić sąd - tak łatwo nie jest. (Poseł Adam Abramowicz: Ale tak jest, przedstawię panu przypadki.) Tak, mamy 10 tys. sędziów, a więc w tej skali takie przypadki oczywiście się zdarzają, ale raczej są takie narzekania, i krajowa rada tym też się zajmowała, że minister sprawiedliwości nie uwzględnia wniosków, czasami nawet w sytuacjach zdecydowanie uzasadnionych. Jeśli chodzi o pytanie pani poseł Małgorzaty Pępek - nie mamy innych możliwości i propozycji poza przywróceniem instytucji asesora sądowego. To od razu mówię krótko. Co do pytania pana posła Tomaszewskiego, to będzie w następnym punkcie sprawa wydłużenie wieku sędziów Sądu Najwyższego. To może trochę przekracza ten punkt, ale chciałbym powiedzieć, że Krajowa Rada Sądownictwa opiniowała ten projekt co do zasady pozytywnie, z jednym właściwie takim podstawowym argumentem, że jeżeli sędziowie najwyższej instancji sądowej mają dostateczne zdrowie, stan zdrowia im na to pozwala, to ze względu na kapitał ich doświadczenia i wiedzy trudno byłoby w jakimś sensie odsyłać ich na emeryturę czy w stan spoczynku. Co do zasady rada tę propozycję opiniowała pozytywnie. W całej rozciągłości zgadzam się z zastrzeżeniem pani poseł Barbary Bubuli, że jest przesadna jurydyzacja życia społecznego, lawina przepisów. Jednak w tym zakresie chyba nie jest dobrym adresatem Krajowa Rada Sądownictwa, która tylko opiniuje, a nie ma nawet inicjatywy ustawodawczej co do tej wąskiej dziedziny, jaką jest wymiar sprawiedliwości. Pojawiały się też tutaj głosy - pozwolę sobie, jeśli pan marszałek się zgodzi, odnieść się do nich w sposób zbiorczy - krytykujące orzeczenia sądów. Chcę powiedzieć, że Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem powołanym do ocen, także konkretnych, orzeczeń. To byłoby przekraczanie kompetencji rady i nie mogę podjąć tego wątku, który niektórzy z państwa posłów przedstawiali - że nie taki wyrok, w zawieszeniu, uniewinnienie itd. To jest kwestia sądu odwoławczego. Mogę jednak zgodzić się z jednym, że być może nasze sądy odwoławcze za rzadko sięgają do instytucji tzw. wytyku, kiedy stwierdzą rażące naruszenie prawa, a jest przecież taka możliwość i w ustawie o Sądzie Najwyższym, i w ustawie o ustroju sądów powszechnych. Być może ta instytucja jest za rzadko używana w takich sytuacjach i to jest właściwy instrument do napiętnowania orzeczenia, które było rażąco niezgodne z prawem. Wreszcie kwestia informatyzacji. Ogromnie trudny problem, bardzo kosztowna inicjatywa. Ona ma za zadanie, po pierwsze, przyspieszenie procesów. Co do tego Krajowa Rada Sądownictwa wyrażała zdecydowane wątpliwości, czy to przyspieszy. Na pewno może to doprowadzić do podniesienia tzw. kultury prowadzenia rozpraw i wykluczenia zdarzających się przypadków nieporozumień na tle treści protokołów sądowych. Jest tylko jedna kwestia, mianowicie że takie zapisy powinny być transponowane później, żeby nie obarczać sędziów odwoławczych, bo wtedy ile czasu musi taki sędzia strawić, żeby odsłuchać cały ten proces i sobie notatki robić. Powinna być transpozycja takiego protokołu na protokół tradycyjny. To w instancjach odwoławczych wydaje się bardzo konieczne, już nie mówiąc o tym, jak to by ułatwiło pracę pełnomocników. Ale z tym się również wiążą koszty i czy wykonanie tego będzie realne, to zobaczymy. Na tym bym, panie marszałku, skończył. Dziękuję bardzo.