Mówca: Katarzyna Czochara
Data: 2017-10-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Pragnę poinformować państwa o tym, iż w dniu 23 października br. mszą św. w starej kaplicy na cmentarzu na Półwsi w Opolu pożegnaliśmy śp. Ryszarda Kowalczyka, opozycjonistę, który wraz z bratem Jerzym wysadził w 1971 r. w akcie protestu przeciwko komunistycznej władzy aulę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Uroczystość pogrzebowa miała charakter państwowy. Ciało śp. Ryszarda Kowalczyka zostało pochowane w alei zasłużonych opolskiego cmentarza. Pogrzeb odbył się z udziałem asysty honorowej, orkiestry wojskowej oraz pocztów sztandarowych. Ryszarda Kowalczyka odznaczono pośmiertnie złotym medalem ˝Za zasługi dla obronności kraju˝. Na pogrzebie obecny był brat zmarłego Jerzy Kowalczyk, który mówiąc o wysadzeniu auli, w rozmowie z reporterką Radia Opole stwierdził: To buntowniczy duch narodu ujawnił się w nas. Tamten system prześladowania ludności odpowiedzialny jest za to, więc nie należy się tak dziwić, że powstawały bunty w naszym społeczeństwie. Tak się zawsze kończy. Tak się zawsze tworzy jakaś rewolucja, opór, jeśli społeczeństwo jest prześladowane przez elitę rządzącą. Właśnie 6 października 1971 r., kilkanaście godzin później, mieli zostać nagrodzeni i odznaczeni zasłużeni dla reżimu komunistycznego funkcjonariusze MO i SB, ci, którzy kilka miesięcy wcześniej, w grudniu 1970 r., brali udział w robotniczej masakrze na Wybrzeżu. Na posiedzeniu Egzekutywy KW PZPR w 1970 r. w Gdańsku Zenon Kliszko i Stanisław Kociołek stwierdzili: Mamy do czynienia z kontrrewolucją, a z kontrrewolucją trzeba walczyć za pomocą siły. Jeśli zginie nawet 300 robotników, to bunt zostanie zdławiony. Na podstawie tej decyzji gen. armii Wojciech Jaruzelski wydał rozkaz strzelania do bezbronnych robotników. Milicja i wojsko użyły ostrej amunicji. Padli zabici. Do walki z demonstrantami rzucono 5 tys. milicjantów i 27 tys. żołnierzy. Użyto również 550 czołgów i 700 transporterów opancerzonych. Rok później niektórzy z nich mieli być właśnie odznaczeni w Opolu. Kowalczykowie właśnie w ten sposób chcieli zaprotestować przeciwko nagradzaniu morderców. 28 sierpnia 1972 r. w sądzie wojewódzkim w Opolu rozpoczął się proces obu braci. Prokuratorzy zażądali dla obu braci kary śmierci. 8 września 1972 r. Sąd Wojewódzki w Opolu uznał Kowalczyków za winnych wybuchu w auli. Jerzy został skazany na karę śmierci, a Ryszard dostał 25 lat pozbawienia wolności. Po protestach kary złagodzono dla obu braci. Obecny na pogrzebie Sławomir Cenckiewicz, dyrektor Centralnego Archiwum Wojskowego, podkreślał, że władza ludowa robiła wszystko, aby sens tego czynu wypaczyć. Oczywiście on był nagłośniony przez propagandę komunistyczną, ale w taki sposób hybrydowy - mówił Cenckiewicz. Tylko ten wątek terrorystyczny był eksponowany. Natomiast jeśli chodzi o ten wątek, dlaczego oni to zrobili, jaki to miało związek z masakrą grudniową w 1970 r. i bezpośrednio z Trójmiastem, to tego nikt się nie miał dowiedzieć, chyba że słuchał Radia Wolna Europa. Natomiast Andrzej Gwiazda tak wspominał to wydarzenie: Reakcja była natychmiastowa. Ludzie na ulicy, w tramwaju, w pracy gratulowali sobie, że jednak znalazł się w kraju ktoś, kto obronił honor nie tylko gdańszczan i gdynian, ale całego narodu polskiego. W pogrzebie udział wzięli przedstawiciele najwyższych władz państwowych i samorządowych, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy pan Andrzej Dera. W imieniu ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza (Dzwonek) list okolicznościowy odczytał podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej pan Wojciech Fałkowski. W imieniu ministra spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Błaszczaka list okolicznościowy odczytał komendant wojewódzki Policji w Opolu insp. Jarosław Kaleta. W imieniu szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jana Kasprzyka głos zabrał pan Piotr Kolanowski z Departamentu Uroczystości Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W imieniu prezydenta Opola głos zabrał wiceprezydent Opola Marcin Rol. W ceremonii pogrzebowej uczestniczył również poseł na Sejm Antoni Duda. Ceremonia ta była ważna dla wielu z nas, również dla prezesa Prawa i Sprawiedliwości Jarosława Kaczyńskiego, w imieniu którego złożyłam pamiątkową wiązankę. Szanowni Państwo! Miałam ten zaszczyt osobiście poznać pana Ryszarda Kowalczyka oraz jego brata Jerzego. Poznałam też ich wspaniałą...