Mówca: Andrzej Szejna
Data: 2025-11-21 (Sejm RP, kadencja 10)

Panowie Ministrowie! Panie Marszałku! 1 maja 2004 r. Polska dołączyła do europejskiej wspólnoty państw demokratycznych, w której rozwój, bezpieczeństwo, solidarność i praworządność stanowią fundamentalne kierunkowskazy przyszłości. Pierwsza prezydencja w 2011 r. była dla nas wyzwaniem, któremu sprostaliśmy. Udowodniliśmy, że potrafimy przewodzić rodzinie europejskich ojczyzn z zaangażowaniem, rozwagą i poszanowaniem interesów poszczególnych krajów oraz Unii Europejskiej jako zbiorowości. W styczniu 2025 r. ponownie przypadło nam to wyjątkowe, cykliczne wyzwanie. Oczywiście byliśmy na nie gotowi, choć przejęliśmy stery Unii Europejskiej w czasach, kiedy Europa mierzy się z rosyjską agresją wobec Ukrainy na niespotykaną dotąd skalę, aktami sabotażu i dywersji, nielegalnej imigracji, dezinformacji, rosnącej globalnej rywalizacji o źródła energii i stawia czoła wymaganiom transformacji energetycznej i katastrofom naturalnym uderzającym w konkurencyjność gospodarki. Polska odpowiedziała na te niebezpieczeństwa jasnym przekazem: bezpieczeństwo. Polska prezydencja przez pół roku w imieniu 27 państw Unii Europejskiej powtarzała: bezpieczeństwo Europy. Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej była dynamiczna, innowacyjna i stanowcza. Z pełną determinacją, odwagą i doświadczeniem zmierzyliśmy się z globalnymi wyzwaniami stojącymi przed Europą i z potrzebą formułowania nowej definicji bezpieczeństwa, szczególnie w dziedzinie obronności opartej na ścisłej współpracy i solidarności oraz budowaniu strategicznej autonomii komplementarnej ze wzmacnianiem relacji transatlantyckich. W okresie 6 miesięcy prezydencji Polski w Unii Europejskiej Unia głęboko się zmieniła. Zjednoczyła się i podjęła decyzje zwiększające bezpieczeństwo w obszarze obronności i ochrony granic, cyberprzestrzeni, konkurencyjności, energii, żywności i ochrony zdrowia. Polska prezydencja postawiła i zrealizowała kluczowe cele we wszystkich siedmiu priorytetowych wymiarach bezpieczeństwa: zewnętrznym, wewnętrznym, informacyjnym, ekonomicznym, energetycznym, żywnościowym i zdrowotnym. Unia Europejska pod przewodnictwem Polski wprowadziła mechanizm finansowania obronności SAFE, Security Action for Europe, który gwarantuje 150 mld euro na inwestycje w sektorze obronnym. Instytucje Unii Europejskiej uznały Tarczę Wschód za projekt strategiczny dla bezpieczeństwa Unii. Unia Europejska przedłużyła sankcje wobec Federacji Rosyjskiej i przyjęła kolejne pakiety sankcji. Zmieniliśmy podejście Unii Europejskiej do nielegalnej migracji i zwiększyliśmy ochronę wschodniej granicy Unii. Uzgodniliśmy Cyber Blueprint, nowy system wspólnego reagowania Unii Europejskiej na poważne ataki w cyberprzestrzeni. Unia Europejska uruchomiła ambitny program ograniczenia biurokracji: 5 pakietów uproszczeń Omnibus zwiększających konkurencyjność europejskich firm. Unia Europejska przyjęła mapę drogową REPowerEU, plan nieodwracalnego odejścia od importu energii z Rosji. Uzgodniliśmy działania Unii Europejskiej na rzecz wzmocnienia opozycji rolników w łańcuchach żywnościowych. Uzgodniliśmy pakiet farmaceutyczny, który zwiększy dostępność tańszych zamienników leków i pozwoli rozwijać się europejskim producentom leków. Nowe, zmieniające się warunki otoczenia międzynarodowego, takie jak eskalacja konfliktów globalnych wpływających na rynek wewnętrzny i konkurencyjność, zmiana polityki administracyjnej USA wobec Ukrainy, rewizja amerykańskiej polityki celnej i dotychczasowych reguł gry w handlu światowym wpływały na realizację założonych celów. Bez wątpienia konsekwentnie wdrażaliśmy jednak zaplanowany program prezydencji, obejmujący zwiększenie zdolności obronnych Unii Europejskiej, ochronę granic, budowę konkurencyjności w globalnym wyścigu dotyczącym innowacji i rozwoju technologii, niezależności energetycznej, suwerenności żywnościowej i bezpieczeństwa lekowego. Wprowadziliśmy szeroko rozumiane bezpieczeństwo do głównego nurtu prac, dowodząc, że Europa nadal musi być najbezpieczniejszym miejscem na świecie przez najbliższe lata, że właśnie 2025 r. to ostatni moment na wzięcie odpowiedzialności za obronność i wzmacnianie europejskiej jedności, by stworzyć podstawy długofalowej i wielopłaszczyznowej odporności Unii Europejskiej. Ze świadomością tego, jak ważny jest jednolity rynek Unii Europejskiej i wymiana handlowa, polska prezydencja podkreślała, że Unia Europejska zbudowana jest na silnych wartościach i wymiarze społecznym, co stanowi kluczową inwestycję w przyszłość na rzecz konkurencyjności i bezpieczeństwa. Polska, wykorzystując początek cyklu instytucjonalnego w Unii Europejskiej, skutecznie przedstawiła wizję celów dla Unii Europejskiej, które stały się przewodnim motywem agendy unijnej na najbliższe lata, szczególnie akcentując bezpieczeństwo, bez którego nie ma np. konkurencyjności. I na odwrót, nie ma konkurencyjności gospodarki bez bezpieczeństwa, oczywiście nie tylko w wymiarze ekonomicznym. Z naszej inicjatywy bezpieczeństwo i konkurencyjność zostały umieszczone w konkluzjach Rady Europejskiej i planie prac Komisji Europejskiej na kolejne 5 lat. Flagowe inicjatywy Komisji Europejskiej związane z obronnością, jak plan ReArm Europe, Gotowość 2030, czy biała księga w sprawie europejskiej obronności definiują program ponownego uzbrojenia Unii Europejskiej, komplementarnego z funkcjonowaniem Paktu Północnoatlantyckiego. Priorytety ekonomiczne prezydencji, uproszczenia, dokończenie budowy jednolitego rynku, obniżenie cen energii i wsparcie przemysłów energochłonnych znalazły odzwierciedlenie w głównych inicjatywach Komisji Europejskiej, w ˝Kompasie konkurencyjności˝ i ˝Pakcie dla czystego przemysłu˝. Prezydencja wytyczyła kierunki uproszczenia prawa Unii Europejskiej, podkreślając konieczność szybkiego, ambitnego i proinnowacyjnego podejścia dla poprawy otoczenia biznesowego i zwiększenia pewności regulacyjnej. Chcieliśmy i potrafimy sprawić, abyśmy byli konkurencyjni. Dlatego w dynamicznym, niezwykle szybkim tempie udało nam się zmierzyć z ograniczeniem barier dla przedsiębiorstw. Upraszczanie prawa Unii Europejskiej jest zadaniem permanentnym, obliczonym na wiele lat. Dlatego przekazaliśmy priorytet dotyczący uproszczeń do dalszych prac pod przewodnictwem duńskim. Największe osiągnięcia polskiej prezydencji, w innych wymiarach, dotyczą w szczególności bezpieczeństwa zewnętrznego, wewnętrznego, cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa żywnościowego. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Rozpędziliśmy proces zwiększenia inwestycji w europejskie zdolności obronne i przemysł obronny. Dzięki naszej determinacji Unia Europejska zapewniła dodatkowe środki na finansowanie obronności. Ogłoszony przez Komisję Europejską, poparty jednogłośnie przez liderów Unii Europejskiej długofalowy plan ReArm Europe przewiduje zmobilizowanie przez państwa Unii Europejskiej w najbliższych latach do 800 mld euro na cele obronne. Przyjęcie instrumentu SAFE, który umożliwi udzielanie państwom Unii Europejskiej pomocy finansowej, w formie pożyczek gwarantowanych przez budżet Unii Europejskiej o łącznej wartości 150 mld euro, to wielkie osiągnięcie prezydencji i istotny krok w kierunku zwiększenia autonomii strategicznej Unii Europejskiej. Polska prezydencja rozpoczęła również nowy rozdział w relacjach ze Zjednoczonym Królestwem. W wyniku pierwszego w historii szczytu instytucjonalnego Unia Europejska - Zjednoczone Królestwo, który odbył się w czasie prezydencji, ustanowiono regularny dialog Unia Europejska - Zjednoczone Królestwo i potwierdzono strategiczne partnerstwo. Polska prezydencja dowiodła, że bezpieczeństwo Europy zależy od bezpieczeństwa jej wschodniej granicy. Unia Europejska zatwierdziła działania realizowane w Polsce w ramach Tarczy Wschód jako sztandarowy projekt na rzecz bezpieczeństwa Unii Europejskiej i podlegający wsparciu Unii Europejskiej. Tarcza Wschód to największa operacja umocnienia wschodniej flanki NATO od 1945 r. W trzecią rocznicę rosyjskiej agresji na Ukrainę przyjęto 16. pakiet sankcji gospodarczych i indywidualnych wobec Rosji, który wprowadził nowe ograniczenia eksportowe i importowe, w tym dotyczące sektora energetycznego. Następne po nim były kolejne pakiety, 17. i 18. Co ważne, chciałbym to podkreślić na koniec, przedstawiliśmy zdecydowaną odpowiedź Unii Europejskiej na presję migracyjną. Polska wpłynęła na podejście Unii Europejskiej do nielegalnej migracji jako zagrożenia hybrydowego, i postrzeganie ochrony zewnętrznych granic Unii Europejskiej tak, by rozwiązania dotyczące migracji uwzględniały aspekt bezpieczeństwa. Wcześniej, po 17 października 2024 r., Rada Europejska ogłosiła w konkluzjach, że Rosja, Białoruś ani żaden kraj europejski nie mogą nadużywać prawa międzynarodowego i wartości europejskich, w tym prawa do azylu. Rada wyraziła solidarność z Polską, przyznając, że wyjątkowe sytuacje wymagają odpowiednich, nadzwyczajnych środków. Doceniła ogromny wysiłek, jaki włożyliśmy w odzyskanie kontroli (Dzwonek) na atakowanej hybrydowo granicy z Białorusią, zapewniając tym samym bezpieczeństwo całej wspólnocie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym również podziękować panom ministrom, rządowi i parlamentowi za tę pełną sukcesów prezydencję, która w cyklu, który przekazujemy sobie wzajemnie między krajami członkowskimi, była jednym z diamentów, z którego możemy być dumni. Dziękuję. (Oklaski)