Mówca: Jacek Żalek (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Sprawiedliwa Polska przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdania z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych w roku 2013. Postępujący rozwój technologiczny oraz szeroka gama usług świadczonych drogą elektroniczną sprawia, iż stale rośnie liczba podmiotów gromadzących dane osobowe obywateli. Warto zauważyć, że wprost proporcjonalnie do korzyści wynikających z takiego stanu rzeczy wzrasta też liczba potencjalnych i realnych zagrożeń. Z tego względu należy przywiązywać szczególną wagę do działań podejmowanych przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych. W 2013 r. generalny inspektor ochrony danych osobowych przeprowadził 173 kontrole zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Do najczęstszych uchybień w kontrolowanych jednostkach należało niedopełnienie obowiązku informacyjnego, tj. wyraźnego i czytelnego poinformowania osób o fakcie wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych, a także o konsekwencjach wynikających z wyrażenia zgody na przetwarzanie tych danych. W wielu przypadkach podmioty nie zgłaszały GIODO prowadzonych zbiorów danych, a ponadto zawarte w nich dane przekraczały dopuszczalny zakres informacji. Działania kontrolne wykazały też przypadki istotnego naruszenia prawa, które wiązały się z uzyskaniem danych szczególnie chronionych. Ponadto wykazano, iż część kontrolowanych jednostek nie posiada odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w celu zabezpieczenia danych przed ich udostępnianiem osobom nieupoważnionym, utratą lub zniszczeniem. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, iż u części podmiotów dokumenty zawierające dane osobowe przekazywane były pocztą elektroniczną, co stanowiło karygodne naruszenie zasad bezpieczeństwa. Mimo istniejących uchybień, łącznie z utrudnianiem przeprowadzenia kontroli, generalny inspektor ochrony danych osobowych w podsumowaniu działań przeprowadzonych w ubiegłym roku wskazuje na rosnącą świadomość zagrożeń związanych z przetwarzaniem danych osobowych wśród osób odpowiedzialnych za wykonywanie tych czynności. Poza działalnością kontrolną w kompetencjach generalnego inspektora ochrony danych osobowych znajduje się udzielanie odpowiedzi na pytania prawne. Jak podkreśla on w swym sprawozdaniu, zakres tematyczny tych pytań jest niezwykle szeroki ze względu na fakt, iż problematyka ochrony danych osobowych obejmuje wiele sfer życia. Zagadnienia występujące w pytaniach prawnych najczęściej dotyczyły: administracji, banków, służby zdrowia, zatrudnienia, mieszkalnictwa i Internetu. Dodatkowo rośnie liczba skarg zgłaszanych generalnemu inspektorowi ochrony danych osobowych. Wskazuje to na rosnącą świadomość obywateli w zakresie swoich praw i sposobów ich dochodzenia. Realizując ustawowe zadania, generalny inspektor ochrony danych osobowych kieruje również wystąpienia do podmiotów publicznych i prywatnych, w których sygnalizuje konieczność wprowadzenia zmian poprzez dostosowanie praktyk tych podmiotów do obowiązujących przepisów. W roku 2013 generalny inspektor wystosował 121 wystąpień do podmiotów sektora publicznego i prywatnego. W przypadku podmiotów publicznych wystąpienia były związane z istniejącymi lukami prawnymi, które skutkowały przetwarzaniem danych osobowych przez te same instytucje w różnych zakresach bądź w nieodpowiednich celach. Wystąpienia do podmiotów prywatnych dotyczyły nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych. Na szczególną uwagę zasługuje formułowany przez generalnego inspektora wniosek, iż zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne mają tendencję do zbierania jak największej ilości informacji. Szczególnie niepokojący wydaje się fakt braku niezależnego organu posiadającego wgląd do danych gromadzonych przez Policję i służby specjalne. Ma to szczególne uzasadnienie, zważywszy na niedawne informacje o masowej inwigilacji obywateli w USA. Niekontrolowane gromadzenie danych osobowych oraz dostęp różnych organów do tych informacji może prowadzić do niewłaściwego ich wykorzystania. Kolejną sygnalizowaną przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych kwestią jest jego działalność dotycząca edukowania i podnoszenia świadomości społecznej w sprawach dotyczących prawa do prywatności i ochrony danych osobowych. Generalny inspektor prowadzi wiele działań edukacyjno-informacyjnych. Bierze udział w spotkaniach i konferencjach w kraju i za granicą. Angażuje się w wydawanie publikacji, organizuje konferencje prasowe, konkursy i bezpłatne szkolenia. Warto wspomnieć o takich inicjatywach jak: Dzień Bezpiecznego Internetu, ogólnopolski program edukacyjny ˝Twoje dane - twoja sprawa. Skuteczna ochrona danych osobowych. Inicjatywa edukacyjna skierowana do uczniów i nauczycieli˝, kampania ˝Nie daj się okraść, chroń swoją tożsamość˝ czy uchwalona w zeszłym roku podczas 35. Międzynarodowej Konferencji Rzeczników Ochrony Danych i Prywatności ˝Deklaracja warszawska w sprawie upowszechniania się aplikacji w społeczeństwie˝. Działania te mają szczególne znaczenie w dobie upowszechniania się Internetu. Przepływ informacji w sieci generuje wiele nowych możliwości, jednak pociąga to za sobą również wiele zagrożeń. Od wiedzy obywateli na temat zarządzania swoimi danymi w cyfrowym świecie zależy ich bezpieczeństwo. Zakres niebezpieczeństw jest bardzo duży: od niechcianych ofert marketingowych, które są przesyłane na pocztę elektroniczną, po włamania na konta bankowe czy blokowanie oficjalnych witryn rządowych. Z tego względu działania generalnego inspektora ochrony danych osobowych przyczyniające się do bezpieczeństwa obywateli i przestrzegania prawa do prywatności i ochrony danych osobowych zasługują na uznanie i wsparcie. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Poselski Sprawiedliwa Polska po rozpatrzeniu sprawozdania generalnego inspektora ochrony danych osobowych wnosi o jego przyjęcie.