Mówca: Daniel Milewski
Data: 2017-10-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję serdecznie. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nieznajomość prawa szkodzi. Ta prawda wywodząca się z łacińskiej paremii wyraża jedną z podstawowych zasad prawa. Blisko niej jest inna paremia, która oznacza, że nikt nie może usprawiedliwiać swoich działań lub zaniechań tym, że nie zna przepisów prawa. W doktrynie są one podstawą zasady uznającej, że już od czasów rzymskich powszechna jest znajomość prawa. Ciężko byłoby bez takiego założenia prowadzić ustabilizowane życie społeczne i gospodarcze. Jednak ilość regulacji prawnych stale rośnie, od poziomu lokalnego po międzynarodowy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów tworzonych na tej sali. Niezbędna w wielu kwestiach pozostaje pomoc, profesjonalna pomoc świadczona przez prawników, przez osoby, które wzięły na siebie trud stałego kształcenia się w znajomości prawa. Są wśród nas, w społecznościach w naszych okręgach jednak osoby, które z uwagi na swój status materialny lub sytuację życiową nie mają możliwości uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej. Naprzeciw temu problemowi miała wyjść ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej z 2015 r. Jej celem było doprowadzenie do stworzenia mechanizmów umożliwiających dostęp do uzyskania porady prawnej przez osoby w trudniejszej sytuacji życiowej, a wszystkim miała zagwarantować dostęp do informacji prawnej. Niestety już w momencie jej uchwalania widoczne były mechanizmy, które nie gwarantowały skutecznego osiągnięcia stawianych jej celów, a 2 lata jej stosowania uwidoczniły kolejne obszary, które są warte reakcji ustawodawcy. Do mojego biura, ale pewnie też do biur wielu z was, zgłaszały się osoby, które mówiły, że były w takim punkcie pomocy i tej pomocy nie otrzymały. I to właśnie trzeba naprawić, a prezydencki projekt wychodzi naprzeciw tym zmianom, tym wyzwaniom. Prezydencki projekt zmiany ustawy przewiduje zapewnienie dostępu do nieodpłatnej mediacji na etapie przedsądowym. Takie rozwiązanie stwarza szanse na rozwiązywanie konfliktów jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego oraz na zmniejszenie się liczby spraw, które wymagają rozstrzygnięcia przez sąd. Ustawa w myśl rozpatrywanego projektu zostanie uzupełniona o poradnictwo obywatelskie. Dzięki temu osoby, które uzyskały poradę i które mają trudności ze zrozumieniem skomplikowanego języka prawniczego, będą mogły uzupełnić uzyskaną wiedzę. Kolejną zmianą jest wprowadzenie do ustawy przepisów umożliwiających uzyskanie w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej informacji prawnej również w toku postępowania, a nie, tak jak dotychczas, tylko na etapie przedsądowym. Katalog spraw, które w świetle obowiązującej ustawy podlegają wyłączeniu, również zostanie zmieniony i zostaną one ograniczone do spraw ściśle związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ale z wyjątkiem przygotowania do jej rozpoczęcia. Zmiany rozszerzają również katalog osób uprawnionych do otrzymania pomocy prawnej w ramach ustawy, m.in. o osoby bezrobotne, niepełnosprawne, zadłużone czy osoby, wobec których wytoczono powództwo eksmisyjne lub którym wypowiedziano umowę najmu lokalu mieszkalnego. Dodatkowo z pomocy prawnej będą mogły skorzystać osoby, których dochód na członka rodziny nie przekroczył 2 tys. zł lub 3 tys. - w przypadku osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe, oraz te osoby, które uzyskały decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, czyli programu ,,Rodzina 500+˝. Uprawnienie do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej będzie następować na podstawie przedłożenia stosownego dokumentu lub złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności. Prezydencki projekt wprowadza również nowość, jaką jest obowiązek przekierowania osoby uprawnionej przez osobę udzielającą nieodpłatnej pomocy prawnej do innych systemów pomocy, o ile przedstawiony przez nią problem nie ma jedynie natury prawnej. Starostowie zobowiązani zostaną do publikowania wykazu jednostek, które prowadzą nieodpłatne poradnictwo rodzinne, psychologiczne, pedagogiczne, z zakresu praw konsumentów, praw pacjenta, ubezpieczeń społecznych, w ramach interwencji kryzysowej czy dotyczące przemocy w rodzinie lub w kwestiach uzależnień. Przedstawiony przez prezydenta projekt ustawy zmierza również do unormowania kwestii dotyczących dziedziny prawa lub problematyki nieodpłatnej pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego świadczonych podczas dyżuru oraz określenia różnych lokalizacji pojedynczych dyżurów składających się na jeden punkt, by rozmieścić je w taki sposób, by gwarantowały zachowanie prywatności i poufności, ale także by ułatwiały uzyskanie pomocy dla klientów innych systemów wsparcia. Ustawa wprowadza również przepisy uniemożliwiające w postępowaniu sądowym odmowę wyznaczenia odpowiednio obrońcy lub pełnomocnika z urzędu z powodu skorzystania przez wnioskującego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zdaniem Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wniesiony projekt ustawy ma logiczny i spójny charakter i oczywiście oceniamy go (Dzwonek) pozytywnie. Dziękuję serdecznie.