Mówca: Ewa Wolak
Data: 2015-04-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Przepisy projektowanego aktu normatywnego mają uregulować wymagania, jakim ma odpowiadać sprzęt elektryczny i elektroniczny wprowadzany na polski rynek, oraz zasady postępowania ze zużytym sprzętem w sposób zapewniający przede wszystkim bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzi oraz ochronę środowiska. Pan minister szczegółowo przedstawił najważniejsze elementy projektu ustawy. Pozwólcie państwo, że ja też je zaakcentuję. Wysoka Izbo! Celem rządowego projektu ustawy jest zapewnienie zgodności polskiego prawa z prawem Unii Europejskiej przez dokonanie pełnej transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. System zarządzania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym został utworzony na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. W 2012 r. Komisja Europejska przedstawiła nową dyrektywę, wprowadzającą istotne zmiany na rynku sprzętu i zużytego sprzętu. Przyjęcie tych aktów normatywnych było odpowiedzią Unii Europejskiej na narastający problem pozbywania się przez konsumentów zużytego sprzętu w nieprawidłowy sposób. Większość sprzętu elektrycznego i elektronicznego zawiera substancje niebezpieczne, w szczególności rtęć, freon, ołów, więc takie odpady pozostawione w nieodpowiednich miejscach mogą stać się niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska naturalnego. Zatem celem dyrektywy, a tym samym projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym jest zwiększenie masy zbieranego zużytego sprzętu oraz przygotowanie do ponownego użycia takich odpadów, stosowanie recyklingu i innych form odzysku. Ponadto zgodnie z dyrektywą przepisy projektu ustawy zawierają regulacje dotyczące funkcjonowania podmiotów zaangażowanych w cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego, tj. wprowadzających sprzęt do obrotu w Unii Europejskiej, konsumentów oraz podmiotów zajmujących się bezpośrednio zbieraniem zużytego sprzętu i jego dalszym przetwarzaniem. Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Do najważniejszych przepisów zawartych w projekcie ustawy, a związanych oczywiście z dostosowaniem rodzimego prawodawstwa do prawa Unii Europejskiej, należą w szczególności przepisy dotyczące podziału sprzętu elektrycznego i elektronicznego na sześć grup, o których już mówił pan minister. Następna sprawa to obowiązek sprzedawcy detalicznego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych sprzedającego sprzęt w sklepach o powierzchni poświęconej sprzedaży tego sprzętu wynoszącej co najmniej 400 m 2 do nieodpłatnego przyjęcia małogabarytowego zużytego sprzętu, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności zakupienia przez nabywcę nowego sprzętu. Projekt zakłada zwiększenie poziomu zbierania zużytego sprzętu. Obecnie jest to 35% sprzętu wprowadzonego do obrotu w poprzednich 3 latach, w latach 2016-2017 poziom ten będzie wynosił nie mniej niż 40%, w 2018 r. - 50%, a w 2021 r. - 65% masy wprowadzonego do obrotu sprzętu obliczonej jako średnia z 3 poprzednich lat. Zatem wszelkie starania rządu, aby ten poziom uzyskać, są podyktowane wprowadzeniem tego projektu ustawy. Szanowni Państwo! Ustawa wprowadza objęcie obowiązkiem osiągnięcia minimalnego poziomu zbierania również zużytego sprzętu pochodzącego z innych źródeł niż gospodarstwa domowe oraz zwiększenie poziomu odzysku i recyklingu zużytego sprzętu o 5% w stosunku do obecnie obowiązujących poziomów. Zdefiniowany zostaje nowy podmiot na rynku sprzętu i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego - autoryzowany przedstawiciel, którego będą mogli wyznaczać w Polsce producenci, którzy nie mają siedziby na terenie naszego kraju, a wprowadzają na rynek polski swoje produkty. To dość ważna sprawa. Będzie on wykonywał obowiązki producenta określone ustawą dla wprowadzającego sprzęt za pośrednictwem organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zostają też określone zasady przemieszczania używanego sprzętu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest zużytym sprzętem. Podmiot transportujący produkt, co do którego odpowiednie służby będą miały uzasadnione podejrzenia, że są to odpady, będzie miał możliwość wykazać, że transportuje sprzęt, a nie zużyty sprzęt. Wraz z nowymi rozwiązaniami prawnymi niewynikającymi wprost z postanowień dyrektywy projekt ustawy przewiduje też inne zmiany. Jest to m.in. zwolnienie z konieczności uiszczenia opłaty produktowej wprowadzających sprzęt, którzy wprowadzają do obrotu sprzęt małogabarytowy, czyli taki, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm, o łącznej średniorocznej masie sprzętu nieprzekraczającej 100 kg, oraz wprowadzających sprzęt, którzy wprowadzają do obrotu wielkogabarytowy sprzęt, czyli taki, którego którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekracza 50 cm, o łącznej średniej masie sprzętu nieprzekraczającej 1000 kg. Dodatkowo projekt ustawy wprowadza zakaz zbierania niekompletnego zużytego sprzętu oraz części z takich zużytych urządzeń przez podmioty inne niż prowadzący zakład przetwarzania, odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości oraz prowadzący punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w gminie. Ma to zminimalizować nielegalny i przede wszystkim niebezpieczny dla zdrowia i życia ludzi demontaż sprzętu w celu sprzedaży pewnych jego elementów do tzw. punktów skupu złomu w celu uzyskania z tego procederu korzyści finansowej. Ponadto ustawa przewiduje audyt zewnętrzny organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz prowadzących zakłady przetwarzania celem sprawdzenia, czy przestrzegają ustawy Prawo ochrony środowiska, w szczególności w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem, co ma zapewnić rzetelną i obiektywną weryfikację wiarygodności danych zawartych w dokumentach ewidencyjnych, celnych oraz w fakturach. Rządowy projekt ustawy przewiduje kontrolę podmiotu składającego wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na przetwarzanie zużytego sprzętu. Właściwy organ przed wydaniem decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów występować będzie z wnioskiem do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o przeprowadzenie kontroli instalacji, w której ma być prowadzony demontaż zużytego sprzętu oraz w której następuje przygotowanie do ponownego użycia zużytego sprzętu lub odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu, w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w projekcie ustawy oraz określonych w innych przepisach dotyczących ochrony środowiska. Oczywiście do projektu ustawy przeniesiono część przepisów z dotychczas obowiązującej ustawy z 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Pojawiło się wiele pytań ze strony przedsiębiorców: Na ile należy wzmocnić i poprawić skuteczność działania Inspekcji Ochrony Środowiska, jaki status powinna mieć organizacja odzysku, w jakim stopniu należałoby zmienić ustawę w zakresie obowiązku odbioru zużytego sprzętu przez detalistów? Myślę, że te wszystkie problemy będą przedstawiane i rozwiązywane w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platformy Obywatelskiej rekomenduję przyjęcie, oczywiście po pracach w komisji, rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym przedstawionego w druku nr 3244. Dziękuję.