Mówca: Izabela Kloc
Data: 2013-11-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie sposób dzisiaj nie odnieść się do wczorajszej rekonstrukcji rządu. Powstał megaresort - rozmawiamy dziś przecież o polityce rozwoju - wielki kombinat do przetwarzania pieniędzy unijnych na kolejne lata, które powinny być zresztą dużo większe. I chyba tylko pan Tusk jest oszołomiony tą liczbą i swoim rzekomym sukcesem w negocjacjach, bo w rzeczywistości to była porażka. Nieraz już z tej mównicy o tym mówiłam. Tych pieniędzy jest dużo mniej, niż nam się należało. Pieniądze, które dotrą do Polski, owszem, wystarczyłyby na wiele inwestycji, ale zależy to też od tego, jakie kontrakty podpisze ta władza. Żeby nie było tak, jak teraz się dzieje, że za jakiś czas CBA znów zapuka do drzwi. Zadaję pytanie: Czy dalej ta władza planuje budowę najdroższych autostrad na świecie? To, jak pieniądze będą dzielone, jest zapisane właśnie w tej ustawie. Czy na rzeczywiste wyrównywanie poziomu życia Polaków, czy też - i tu pozwolę sobie na złośliwość - na podkarmianie swoich tłustych kotów? Wygląda na to, że rząd wybrał drugą opcję, a pani minister Bieńkowska, niedługo wicepremier, będzie tego pilnować tak jak właśnie dzisiaj w Sejmie swoją nieobenością. Ustawa ta jest podporządkowana w całości programowaniu rozwoju kraju w oparciu o wytyczne Unii Europejskiej - już nie będę wymieniać tych wszystkich aktów prawnych - jest dowodem na uniżoną, poddańczą postawę Tuska wobec Unii Europejskiej, jest też emanacją przyjętych przez rząd strategii i programów, o których pan minister dzisiaj wspominał. A więc ta ustawa w istocie sankcjonuje przyjęty w dokumentach programowych rządu model polaryzacyjno-dyfuzyjny rozwoju kraju. Prawo i Sprawiedliwość od wielu lat kategorycznie się temu sprzeciwia. Dotychczasowe działania programowe rządu wskazują na to, że chodzi ślepo na pasku - mogę tak powiedzieć - Komisji Europejskiej, ale i Banku Światowego, który wyraźnie zalecał zasadnicze przewartościowanie relacji pomiędzy spójnością a konkurencyjnością. Według tego nowego podejścia polityka regionalna ma zostać zorientowana - tak też się dzieje w tych dokumentach programowych i w tej ustawie - na wykorzystanie potencjału obszarów dużych metropolii miejskich, będących lokomotywami rozwoju społeczno-gospodarczego. Aktywizowanie obszarów o niskim poziomie rozwoju jest - tu cytuję za Bankiem Światowym - marnotrawstwem ograniczonych środków publicznych, bowiem działania te nie mogą być efektywne, kierując się przesłankami socjalnymi i społecznymi. To jest właśnie nic innego jak realizacja tego modelu polaryzacyjno-dyfuzyjnego - bogaty ma się bogacić, a biedny nich sobie radzi. Pytanie: Czy rząd sobie to wszystko uświadamia? Czy działał celowo na niekorzyść Polski, zgadzając się na przeorientowanie zasad tej polityki, a tym samym znaczące zmniejszenie środków unijnych dla Polski ze 106 mld euro - są wyliczenia - na 72 mld euro? Dobitnie istotę tego problemu przedstawia prof. Zawiślak. Pozwolę sobie zacytować: większość ludzi to są ludzie biedni, a praktyka polega na tym, że najlepszy sposób robienia pieniędzy na biednych to utrzymać ich w tym stanie w dalszym ciągu, i systemowe uwarunkowania są tak ustawiane, że biedny ma pozostać biedny, bo na nich, na biednych, się zarabia, szczególnie w kryzysie. Wypisz wymaluj tak wygląda polityka Tuska. Jest ona typowym przykładem zasady Pareto, która mówi o tym, że 80% majątku jest w posiadaniu 20% mieszkańców kraju. Środki finansowe uzyskane z polityki spójności są mniejsze - ostatecznie do podziału na programy zostało w Polsce 67,5 mld euro. Tak zapisaliście w projekcie umowy partnerstwa. Natomiast sam proces programowania, wydatkowania tych środków jest bardziej skomplikowany - pan poseł o tym właśnie mówił - mało przejrzysty, ukierunkowany terytorialnie, punktowo. Największe środki skierowano do miast wojewódzkich, ale tak naprawdę bez wyznaczania rozwojowych priorytetów wynikających z faktycznych potrzeb i problemów naszego społeczeństwa. To, co zapisuje się w programach wojewódzkich, jest wręcz śmieszne. Otóż szansą rozwoju województwa, nie zdradzę którego, jest moda na zdrowe odżywianie i zdrowy styl życia. Tak, szanowni państwo, zdrowie to moda - może być wykorzystane do robienia kasy. Programowanie rozwoju jest całkowicie podporządkowane celom europejskiej polityki ustalonej w Brukseli. Takim przykładem mogą być odnawialne źródła energii, przejście na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach, bez uwzględnienia naszych wewnętrznych atutów, np. węgla. To samo można powiedzieć o braku w polityce spójności znaczących akcentów położonych na rolnictwo i obszary wiejskie, które powinny być w przypadku Polski strategicznym czynnikiem rozwojowym nie tylko w PROW. Rząd po prostu nie wie czy też nie chce wiedzieć, czego Polska potrzebuje, by się rozwijała, wykorzystała swoje atuty i zmniejszała dysproporcje rozwojowe zarówno między regionami, wewnątrz regionów, jak i pomiędzy ludnością najbogatszą i najbiedniejszą. Mówienie o autostradach, budowanych kilka razy drożej niż w Niemczech, jako o skoku cywilizacyjnym jest nieporozumieniem, podczas gdy kolejki do lekarza są kilkumiesięczne, ba, kilkuletnie, a bieda ludzi coraz bardziej się pogłębia. Prof. Zawiślak - pozwolę sobie drugi raz zacytować profesora - twierdzi, że społeczeństwu nie wystarczy dać tego, czego ono żąda, czego się domaga, społeczeństwu trzeba dać to, czego ono potrzebuje. Ale rząd - jeszcze raz podkreślam - tego nie wie, zasłania się technokratami unijnymi. Co Unia każe, to robimy. Unia mówi: innowacje, my też mówimy: tak, innowacje. Ale już zupełnie bez refleksji dla kogo, jak, w jakim celu. W dokumentach strategicznych trudno to znaleźć. Dlatego też minister rozwoju regionalnego, niedługo wicepremier, i jego pomocnicy, premier, cały rząd, ale też samorząd skupiają się na tym, jak podzielić Polskę na obszary funkcjonalne i jeszcze inne jednostki. Cała debata wraz z organizacjami samorządowymi skupia się na tym, by dane miasto, miasteczko, dana wieś znalazły się w obrębie takiego obszaru, bo inaczej nie dostaną z Unii ani grosza. Czysta paranoja, obłęd. Zajmujecie się państwo sprawami trzeciorzędnymi, a nie powiedzieliście Polakom, na co w istocie należy przeznaczyć fundusze unijne, aby służyły rozwojowi, dobru wspólnemu i aby zostały skierowane na rozwiązanie palących problemów, a jednocześnie na wykorzystanie najważniejszych atutów Polski, które mogłyby nam przynieść duże dochody i poprawić sytuację polskich rodzin. Tak, rodzin. Tego wyrazu w waszych dokumentach unikacie jak diabeł święconej wody, a to właśnie rodzina powinna być podmiotem prowadzenia polityki rozwoju. To ona jest lekarstwem na wszelkie bolączki rozwojowe, także te demograficzne, to w niej wychowuje się młode pokolenie. Takie będą Rzeczypospolite, jakie młodzieży chowanie. Wydaje się, że jest to odległe od tematyki funduszy unijnych, ale naszym zdaniem, jeżeli już inwestować, to przede wszystkim w człowieka, w zrównoważony rozwój, w którym na pierwszym miejscu jest nie maszyna, nie narzędzie pracy, nie pieniądz i zysk, ale właśnie człowiek. Tak postępuje i będzie postępować Prawo i Sprawiedliwość. Konsultacje ze stroną samorządową w sprawie projektu też dają dużo do myślenia. Istnieje uzasadniona obawa, że w samorządzie terytorialnym, szczególnie gminnym, obszary funkcjonalne czy też inne obszary, nie będę ich wymieniać, bo jest ich dużo, będą wyznaczane przez zarządy województw, a więc tak naprawdę decyzje będą podejmowane w luksusowych gabinetach partyjnych dygnitarzy PO. (Poseł Cezary Olejniczak: Nie wiadomo.) (Poseł Krystyna Pawłowicz: Cicho, panie pośle Olejniczak.) Szefowie gmin będą czapkować pod drzwiami czy to marszałka województwa, czy przywódcy jakiegoś obszaru funkcjonalnego. Generalnie na takie ustawienie gminy nie powinny się godzić - i nie godzą się - określając odpowiednie stanowiska. (Poseł Piotr Zgorzelski: A może będą dygnitarze z innych partii.) Zagmatwane, rozbudowane procedury, oczywiście mniejsze środki dla gmin. Podział środków na cele tematyczne, ponad 60%, głównie na duże sieci transportowe i gospodarkę emisyjną... (Gwar na sali) (Poseł Anna Paluch: Proszę nie przeszkadzać.)