Mówca: Sprawozdawca Bartłomiej Wróblewski
Data: 2016-07-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Przedstawiam w imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka sprawozdanie o poselskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, druki nr 558 i 693. Sejm na 20. posiedzeniu w dniach 9 i 10 czerwca 2016 r. na podstawie art. 39 ust. 2 regulaminu Sejmu skierował projekt tej ustawy, a także obywatelski projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym do komisji sprawiedliwości w celu rozpatrzenia. Posiedzenia komisji odbyły się w dniach 21 i 29 czerwca. Na pierwszym posiedzeniu w dniu 21 czerwca komisja powołała podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia wymienionych projektów ustaw, której miałem zaszczyt przewodniczyć. Podkomisja odbyła pięć posiedzeń, z czego cztery miały charakter merytoryczny. Pisemne opinie co do projektów ustaw przedstawiły: Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, Krajowa Rada Sądownictwa, Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, Krajowa Izba Radców Prawnych, a także Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Efektem prac podkomisji i komisji był projekt ustawy załączony do sprawozdania z druku nr 667. W związku z nieoczekiwanym wycofaniem przez przedstawicieli Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej projektu obywatelskiego w dniu wczorajszym prace legislacyjne w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka rozpoczęły się od nowa. Na posiedzeniu komisji sprawiedliwości w dniu 5 lipca 2016 r. ponownie przyjęto, że projektem bazowym w dalszych pracach legislacyjnych będzie poselski projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z druku nr 558. Jako decydujący wskazywano argument, że projekt zasadniczo przywraca regulacje wcześniejszej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 r. Rozwiązania tej ustawy są dobrze znane organom państwa, w tym Trybunałowi Konstytucyjnemu, ponieważ na jej podstawie orzekał on w latach 1997-2015. Zwracano uwagę, że projekt przywraca regulacje, których konstytucyjność nie była kwestionowana i które jednocześnie nie budziły większych kontrowersji społecznych. Komisja zakończyła swoje prace w dniu 6 lipca 2016 r. W trakcie prac komisji przedstawiciele większości klubów wyrażali pogląd o celowości przyjęcia nowej ustawy bądź zmiany ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wielokrotnie podkreślano, że nowa ustawa powinna rozwiązać wszystkie - bądź przynajmniej ich znaczną część - spory wokół sądu konstytucyjnego, odpowiadać standardom konstytucyjnym, a jednocześnie spełniać oczekiwania społeczne dotyczące legitymizacji i transparentności działań trybunału. W związku z przyjętym założeniem, że projekt będzie bazował na przepisach ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z 1997 r., w trakcie prac komisji dyskutowano przede wszystkim o tych rozwiązaniach projektu, które stanowiły odstępstwo od regulacji obowiązujących do 2015 r. Szczegółowo omawiano propozycje, którym niekiedy odpowiadały zgłoszone formalnie poprawki autorstwa - bądź przez nich inspirowane - przedstawicieli Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej oraz posłów klubów: Prawa i Sprawiedliwości, Platformy Obywatelskiej, Nowoczesnej, Kukiz’15, Polskiego Stronnictwa Ludowego, a także posła niezrzeszonego Janusza Sanockiego. Wszystkie regulacje załączonego projektu zostały w sposób systematyczny omówione i przyjęte na posiedzeniu komisji sprawiedliwości w dniach 5-6 lipca. Należy zwrócić uwagę, że prace te niemal całkowicie pokrywały się z wcześniejszym systematycznym omówieniem tych regulacji najpierw w podkomisji nadzwyczajnej, a następnie w komisji w dniach 21 i 29 czerwca. W nadesłanych opiniach oraz w trakcie dyskusji zgłaszane były wątpliwości co do niektórych instytucji i regulacji projektu. W wyniku dyskusji i dzięki zgłaszanym poprawkom pewną część wątpliwości udało się wyeliminować bądź złagodzić. Przyjęto 36 poprawek, w tym poprawki dotyczące wyboru prezesa i wiceprezesa trybunału przez zgromadzenie ogólne, postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów, postępowania przed trybunałem, zasad i trybu orzekania, regulacji zmieniających, przejściowych, dostosowujących i końcowych. Niektóre poprawki miały charakter redakcyjny. Część zgłaszanych poprawek została odrzucona, co było motywowane wątpliwościami konstytucyjnymi bądź faktem, że nie realizują one celu ustawy, jaki sformułowali wnioskodawcy. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka po rozpatrzeniu projektu ustawy wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt tej ustawy w brzmieniu zaproponowanym w sprawozdaniu komisji z druku nr 693. Chciałbym za oddaną współpracę podziękować paniom i panom posłom, a także wszystkim ekspertom i uczestnikom prac komisji. W razie szczegółowych pytań pozostaję do dyspozycji Wysokiej Izby.