Mówca: Ludwik Dorn
Data: 2014-11-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Zacznę od wyrażenia uznania, bo w wystąpieniu pana ministra znalazł się element, którego od dawna u kolejnych ministrów mi brakowało. Chodzi o kwestię dyplomacji gospodarczej, trafnej diagnozy, że jeżeli gdzieś możemy liczyć na przyrosty eksportu, to w kierunkach pozaeuropejskich, bo jednak szykuje się kolejna fala osłabienia wzrostu gospodarczego w Europie. To było cenne. Tutaj, kiedy byłem wicepremierem, wielu przedstawicieli życia gospodarczego, także spółek Skarbu Państwa, skarżyło się na brak wystarczającego kontaktu z MSZ. Ani przedtem, ani potem nie było lepiej. Natomiast słuchając pana, miałem wrażenie, że minister spraw zagranicznych - i to bardzo dobrze - stąpa po ziemi. Kiedy jeden z mówców, przedstawiciel klubu PiS mówił, że najgłupszym uzasadnieniem pragmatyzmu, niemocy jest stwierdzenie, że Europa nie składa się z 28 Polsk, to mówił rzecz całkowicie nierozsądną, a w dodatku straszliwie strzelił sobie w stopę, bo pamiętam, kto broniąc się przed radykalnymi krytykami własnej polityki zagranicznej, powiedział, że trzeba przyjmować do wiadomości, że Europa nie składa się z samych Polsk. Tym kimś był śp. Lech Kaczyński, który był politykiem trzeźwym, racjonalnym i wyciągał wnioski także z porażek własnej polityki, którym nie zawinił, po prostu okoliczności zwracały się niekiedy przeciwko rozsądnej polityce. Natomiast teraz część krytyczna, panie ministrze. Mówiąc o pozycji Polski, zwłaszcza w Unii Europejskiej, w sposób oczywisty pudrował pan brodatego. Nie mam o to pretensji, bo taka jest konwencja tego rodzaju wystąpień, tylko minister spraw zagranicznych, pudrując brodatego, powinien pokazywać, że ma w ręku maszynkę do golenia. Tej maszynki do golenia mi zabrakło. Od 2008 r. pogarsza się w Unii Europejskiej pozycja Polski i jest to oczywiste. Dwie próby przełamania tego stanu rzeczy skończyły się porażką. Pierwszą była próba wdarcia się do kręgu decyzyjnego w Unii Europejskiej. Robił tak śp. Lech Kaczyński, ale rozbił się o zamknięte drzwi saloników Tbilisi, gdzie realną rozmowę prowadził prezydent Sarkozy z prezydentem Saakaszwilim, negocjując jednocześnie z Putinem. Lech Kaczyński to zrozumiał, wszyscy to wtedy zrozumieli. W 2009 r. zmienił się układ sił w Unii Europejskiej, zniknęło G6, pojawił się czynnik dominujący, czyli Niemcy. Generalnie rzecz biorąc, przy bardzo mocnych uwagach krytycznych w stosunku do premiera Tuska i ministra Sikorskiego element dostosowawczy, który polegał na tym, że nie usiłujemy się wedrzeć do kręgu decyzyjnego, tylko wślizgnąć i prosić, co rozumiałem, był tą drogą, która pozostała. Tylko że i ta polityka też skończyła się porażką w związku z kryzysem wschodnim, z wojną na Ukrainie. Tak jak Lech Kaczyński odbił się od zamkniętych drzwi w Tbilisi, tak premier Tusk, potem premier Kopacz i pan, panie ministrze, odbiliście się od zamkniętych drzwi formatu normandzkiego i mediolańskiego. Jest w związku z tym pytanie, co należy z tym zrobić, bo Polska nie ma ustalonej, ugruntowanej pozycji politycznej w Unii Europejskiej. Co więcej, wszystko wskazuje na to, że konieczna będzie kolejna oportunistyczna adaptacja do zmieniającej się sytuacji, że nie do utrzymania jest ta linia, którą popierałem, a o której w jednym z wystąpień mówił pan premier Tusk, że w sprawie ukraińskiej mamy być pół kroku przed Stanami Zjednoczonymi, krok przed Niemcami. To było słuszne, no ale jest format normandzki, rzecz nie do przełamania. W związku z tym trzeba zrobić, tylko bardziej konsekwentnie i z większą determinacją, to co próbował zrobić minister Sikorski w listopadzie 2008 r. Wiemy o tym z depeszy ambasadora Asha, pamiętamy wykład w Atlantic Council. On tam wtedy zaproponował, mówił, że naruszenie przez Rosję integralności Ukrainy, próba zmiany granic Ukrainy siłą powinny się spotkać z reakcją NATO. Wiedział, że reset po wyborach w Stanach Zjednoczonych, reset stoi w przedpokoju i już nie przebiera nogami, tylko kopie w drzwi. Potem, kiedy się nie dało, to niekiedy z nadgorliwością się do tego resetu dostosował. (Dzwonek) Już kończę, panie marszałku. Co należałoby zatem teraz zrobić? Zakreślić pewne warunki brzegowe, a warunkiem brzegowym będzie za dziewięć miesięcy kwestia przedłużenia bądź nie sankcji wobec Rosji. Oczekuję od pana ministra, że teraz powie tutaj, z tej trybuny, że bez rozwiązania kryzysu wschodniego w sposób szanujący pełną, łącznie z Krymem, integralność terytorialną Ukrainy Polska będzie się opowiadać przeciw ograniczaniu sankcji, a za przedłużeniem sankcji, i to jest nasz egzystencjalny interes. Inaczej będę musiał wstrzymać się od głosu w sprawie wniosku PiS-u. Jeżeli pan minister zarysuje taką linię, to będę głosował przeciw wnioskowi o odrzucenie pańskiej informacji. Dziękuję.