Mówca: Joanna Scheuring-Wielgus
Data: 2022-11-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ja bym chciała do debaty na temat tej ustawy dorzucić coś, co uważam za szczególnie ważne. O tym nie rozmawiamy, nie debatujemy, ale wielokrotnie podczas debaty na temat pedofilii, szczególnie w Kościele, ten temat był poruszany, nie tylko przez ekspertów, polityków, księży, ale również przez samą komisję. Chciałabym porozmawiać na temat zadośćuczynienia i wprowadzić ten temat do debaty, póki jeszcze pracujemy nad nowelizacją tej ustawy. Szanowni Państwo! Najbardziej skutecznym sposobem na przeciwdziałanie przemocy seksualnej są w zasadzie dwie rzeczy: ukaranie sprawców, ale również uznanie odpowiedzialności moralnej i materialnej szczególnie Kościołów, zakonów i związków wyznaniowych jako instytucji, które przez wiele, wiele lat tolerowały i cały czas tolerują tę patologię, czyli przestępstwa seksualne, w swoich szeregach. Dlaczego to ważne? Dlatego że każda osoba powinna mieć zapewnioną realną możliwość uzyskania przed sądami krajowymi odszkodowania i zadośćuczynienia związanego z naruszeniem jej podstawowych praw jako człowieka. Oczywiście nie wszyscy mają taką odwagę, żeby się na to zdecydować i domagać się tego zadośćuczynienia, w zasadzie z trzech powodów. Po pierwsze, boją się, ponieważ nie czują wsparcia ze strony organów ścigania i nie mają do nich zaufania. Po drugie, czują strach, krępują się o tym mówić, obawiają się napiętnowania nie tylko w instytucjach sprawiedliwości, ale również w społeczeństwie. Ale trzecim takim bardzo ważnym powodem, dla którego te osoby nie czują się na siłach, żeby samodzielnie uzyskać zadośćuczynienie, odszkodowanie, jest kwestia tego, że Kościół przez wiele, wiele lat - i robi to w zasadzie nadal - starał się wyciszać sprawy i odwodzić ofiary od tego, aby zawiadamiały organy ścigania. Kościół wielokrotnie, o czym szeroko pisały media, szantażuje ofiary, aby wycofały się ze swoich zeznań. Wielokrotnie też Kościół namawia - albo daje jakieś symboliczne 500 zł, o czym zaraz powiem - do tego, żeby ofiara księdza pedofila milczała. Szanowni Państwo! Chciałabym w tym miejscu przypomnieć sondaż zlecony przez komisję do spraw pedofilii, przedstawiony w styczniu tego roku, przeprowadzony przez CBOS, w którym odpowiadano na pytanie, czy osoba zgwałcona przez przestępcę powinna dostać odszkodowanie. 90% Polek i Polaków uważa, że tak. Uważam więc, że kwestia zadośćuczynienia i odszkodowania dla ofiar, szczególnie księży pedofilów, powinna być rozważana i że powinniśmy o tym mówić głośno. Drodzy Państwo! Oczywiście sprawy dotyczące odszkodowania się toczą. Pierwszą, taką bezprecedensową sprawą była sprawa Towarzystwa Chrystusowego, które musiało dać ofierze, gwałconej przez wiele, wiele lat dziewczynce, 1 mln zł odszkodowania. Tych spraw jest oczywiście więcej, ale mogłoby być ich jeszcze więcej, gdyby po pierwsze, rzeczywiście wymiar sprawiedliwości działał jak trzeba, a po drugie, Kościół poczuwał się do współodpowiedzialności za to, co wyczynia się w jego szeregach. W związku z tym składam na ręce marszałka trzy poprawki. Dwie dotyczą kwestii zadośćuczynienia dla ofiar. Jedna poprawka dotyczy... Oczywiście w toku prac komisji została wzięta pod uwagę poprawka mówiąca o tym, żeby była grzywna za utrudnianie prac związanych z działalnością komisji. Uważam jednak, że te kary powinny być większe i bardziej dotkliwe. W związku z tym trzecia poprawka, którą składam, dotyczy przepisów karnych dla osób, które utrudniają lub udaremniają przeprowadzenie czynności w postępowaniach wyjaśniających. Według mojej poprawki kara za to, że ktoś utrudnia albo uniemożliwia śledztwo w danej sprawie, wynosi do 1 mln zł. (Oklaski)