Mówca: Spraw Zagranicznych Jacek Czaputowicz
Data: 2018-03-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję za udzielenie mi głosu. Chciałem się odnieść do pierwszej części debaty, w której przez przedstawicieli klubów zostały przedstawione stanowiska. Cenię sobie debatę, cieszę się, że ona jest prowadzona w spokojny sposób. Padają merytoryczne argumenty. Na pewno niektóre sugestie, które są tu zgłaszane, są do uwzględnienia. Chciałbym - o tym powiedziałem w swoim exposé - żeby wpływ na kształt polityki zagranicznej miały instytucje określone w konstytucji: prezydent, premier, parlament, a jeżeli i parlament - to także głos opozycji jest ważny. Dziękuję za przedstawienie stanowiska klubu przez panią poseł Małgorzatę Gosiewską i od razu odniosę się do wypowiedzi pana przewodniczącego Schetyny i pana Trzaskowskiego. Nie jest tak, że ja jako osoba - dziękuję też za uznanie mojej działalności opozycyjnej - czuję się notariuszem polityki, z którą się nie zgadzam, jest wręcz odwrotnie. Uważam, że rząd Mateusza Morawieckiego prowadzi słuszną politykę zagraniczną, broni interesów Polski w Europie i na świecie, polskiej racji stanu, zasługuje na wsparcie. Utożsamiam się z tą polityką, tak jak z polityką klubu Prawa i Sprawiedliwości. Jeśli chodzi o wypowiedź pana przewodniczącego Schetyny dotyczącą szeregu kwestii... Pierwsza kwestia. Rada Bezpieczeństwa, wspólny sukces - tak. Mi się wydaje, że należy, i to robię, docenić także działania moich poprzedników na stanowisku ministra spraw zagranicznych, oczywiście mojego bezpośredniego poprzednika, pana Witolda Waszczykowskiego, ale także pana Grzegorza Schetyny i wcześniejszych ministrów spraw zagranicznych. Niektóre dłuższe działania - ich rezultaty stanowi np. członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa - zostały zainicjowane wcześniej, szczęśliwie rząd koalicji je zrealizował. Dotyczy to także pewnych działań odnoszących się do Sojuszu Północnoatlantyckiego, modernizacji polskich Sił Zbrojnych - tak, trzeba to dostrzegać i ja to robię. Jeśli chodzi o o konkretne zarzuty przedstawione przez pana przewodniczącego Schetynę, to trudno się zgodzić z zarzutem, że prowadzimy politykę konfliktu ze wszystkimi. Nie, celem Polski jest współpraca, ale czasami jest tak, że nasze interesy się różnią, wówczas jeżeli bronimy zdecydowanie polskich interesów, jak ma to miejsce w przypadku prawa Polski do reformy systemu sądownictwa, następuje zderzenie interesów i wówczas występują pewne konflikty. Istotę dyplomacji stanowią konflikty i ich rozwiązywanie. Nie jest też tak, że pani kanclerz Merkel przyjeżdża wszędzie od razu i jeżeli ona przyjeżdża do Polski kilka dni po powołaniu, traktujemy to jako uznanie dla roli Polski w polityce Niemiec. Zresztą jest to potwierdzone w umowie koalicyjnej, w programie rządu. Jesteśmy otwarci, o czym mówiłem, by podjąć tutaj propozycję współpracy i dalej ją rozwijać. Jesteśmy członkami Trójkąta Weimarskiego. To, że nie ma spotkań w tej formule - chodzi o przedstawicieli władz - to nie jest nasza wina. Będę w najbliższym czasie z wizytą w Paryżu, mam zaproszenie od ministra Le Driana, będziemy mówić na ten temat. Zarówno Niemcy - rozmawiałem z ministrem spraw zagranicznych Niemiec - jak i Polska są gotowe do wznowienia inicjatywy. Być może pierwsze spotkanie powinno się odbyć na szczeblu właśnie ministrów spraw zagranicznych. Mamy nadzieję na późniejsze spotkanie na szczeblu głów państw, szefów rządów. Gdy prowadzimy współczesną politykę zagraniczną, nie możemy odrywać się od historii. Jak widzimy, w naszym sporze, np. z Izraelem, z Ukrainą, historia jest częścią współczesności. Dlatego nie zgodzę się z zarzutem, że Prawo i Sprawiedliwość koncentruje się na przeszłości, natomiast nie patrzy w przyszłość. Nie. Żeby można było prawidłowo prowadzić politykę zagraniczną w przyszłości, musi być ona zakorzeniona w dorobku historycznym kraju. Jest to pewnym atutem... Nasza piękna historia oporu podczas II wojny światowej przeciwko agresji zewnętrznej jest naszym atutem i musimy to wykorzystywać, a na pewno nie możemy zgodzić się na zrównywanie nas ze sprawcami, tak jak to się czasami przedstawia. Nowelizacja ustawy o IPN ma temu służyć. Chcę przypomnieć Wysokiej Izbie: To nie jest tak, że posłowie opozycji byli przeciwko przyjęciu tej ustawy. Dopiero później, po rozpoczęciu dyskusji, okazuje się, że wszyscy mieli świetne pomysły. Pan przewodniczący Grzegorz Schetyna odniósł się do prac nad budżetem Unii Europejskiej. Uważam, że jest to rzeczywiście bardzo ważne zadanie, by polska dyplomacja, szerzej, polskie państwo brało aktywny udział i walczyło o jak najlepsze warunki budżetowe, zwłaszcza jeśli chodzi o politykę spójności i wspólną politykę rolną. Odnosząc się do wystąpienia pana posła Piotra Apela z Kukiz’15, przypomnę, a może powiem to jeszcze raz wyraźniej, że rzeczywiście polskie wydatki na obronność są o 0,01 mniejsze niż 2% PKB, ale wynika to tylko i wyłącznie z tego, że wzrost gospodarczy był większy niż zakładany. Gdybyśmy wzięli pod uwagę jako punkt wyjścia ten zakładany wzrost gospodarczy, wówczas byłoby to 2%. Innymi słowy, brzmi to może paradoksalnie, ale w tym wypadku zbyt szybki rozwój gospodarczy niejako przeszkadza we właściwej prezentacji tego zagadnienia. Oczywiście jest to szczegół, trzeba to wyjaśniać i nie tworzyć jakiegoś większego problemu z tego faktu. Zabiegamy także o interesy polskich rolników. W rokowaniach Unii Europejskiej z Mercosur nasi przedstawiciele są aktywni w tej kwestii. Nie jest to poza obszarem naszych aktualnych zainteresowań. Pani poseł Katarzyna Lubnauer odniosła się do wielu wątków... (Poseł Witold Zembaczyński: Pani przewodnicząca.) Pani przewodnicząca, przepraszam. Na pewno nie zgodzę się z tezą, jakoby klub Prawa i Sprawiedliwości, partia czy ja, mentalnie był poza Unią Europejską. Jeżeli ja mówię z tej trybuny, że jesteśmy za silną, zjednoczoną Unią Europejską, to mówię po prostu prawdę, ale Unią taką, która uwzględnia interesy wszystkich państw, w tym interesy Polski, Unią, która opiera się na czterech swobodach, Unią, która opiera się na konkurencyjności, Unią, która bierze pod uwagę głos obywateli. Jest to wizja Unii Europejskiej. Nie oznacza to, że realizacja tej wizji nie służy integracji europejskiej. Uważamy wręcz odwrotnie, że Unia Europejskiej przetrwa tylko wtedy, gdy będzie ewoluować, zmieniać się, reformować, biorąc pod uwagę stanowisko i głosy swoich obywateli, a głosy te są najpełniej wyrażane w wyborach bezpośrednich do parlamentów narodowych. Pan przewodniczący Władysław Kosiniak-Kamysz zwrócił uwagę, że biała księga należy do zakresu literatury czy literatury fikcji. Nieprawda. Brałem udział w prezentacji białej księgi akredytowanym w Warszawie ambasadorom z państw Unii Europejskiej. W ubiegłym tygodniu w Brukseli odbyła się prezentacja przez ekspertów. Różne kwestie są dyskutowane i przekazywane. W białej księdze pokazujemy, że polski system reform mieści się w tym, co rozumiemy pod pojęciem wartości europejskich, że te rozwiązania, które tutaj występują, występują też w innych państwach Unii Europejskiej. Nie jest tak, że inne państwa zwracają nam uwagę, że jakieś dotyczące ich rozwiązania są źle przedstawione. Chodzi nam o pokazanie, że rozwiązania przyjęte przez polski parlament, przez Sejm i Senat, występują w innych państwach. Jako przykład podam rozwiązanie dotyczące wyboru Krajowej Rady Sądownictwa. W Polsce został zastosowany system, który występuje w Hiszpanii. U nas 3/5, w Hiszpanii 2/3, to jest jedyna różnica. Istotą wskazania jest, że w innych państwach Unii Europejskiej Krajowa Rada Sądownictwa jest wybierana przez parlament, dlatego trudno nam zarzucić, gdy przyjmujemy te rozwiązania, że one odbiegają od tego. (Poseł Cezary Grabarczyk: Ale jest jeszcze konstytucja. Konstytucja, panie ministrze.) O ile dobrze pamiętam ten fragment konstytucji, to stanowi ona, że sposób wyboru Krajowej Rady Sądownictwa określa ustawa, i ustawa tak to określiła. Pan przewodniczący Kosiniak-Kamysz podniósł także kwestię reparacji. Proszę nie czynić z problemu reparacji jakiegoś pola konfliktu między Polską i Niemcami. W czasie mojej wizyty zagranicznej w Berlinie w styczniu tego roku rozmawiałem na ten temat z ministrem spraw zagranicznych Sigmarem Gabrielem. On sam powiedział, że Niemcy są gotowe do zanalizowania tej kwestii i zgadzają się na prace wspólnej komisji. Zwracałem na to uwagę i prosiłem mojego partnera, żeby spojrzeć na to zagadnienie z naszej perspektywy. Jaka ona jest? Otóż Niemcy wypłaciły reparacje i odszkodowania, zadośćuczynienie państwom i obywatelom w Europie. Pytanie do mojego partnera było takie: Czy uważacie, że to, co dostało państwo polskie, i to, co dostali polscy obywatele, jest proporcjonalne do strat, które ponieśli, które ponieśliśmy? To jest to główne pytanie. Myślę, że to jest tryb, że to jest sposób prezentowania tego zagadnienia. Po tej dyskusji minister spraw zagranicznych Niemiec zgodził się na przyjrzenie się tej problematyce. Mamy tutaj zgodę, proszę tutaj nie sugerować, że to jest jakieś duże pole konfliktu. Jeśli chodzi o pracowników delegowanych, pan poseł Rafał Trzaskowski opowiadał się... Rzeczywiście, tutaj są prowadzone pewne dyskusje. Myślę, że pewna współpraca - mamy jedną rację stanu, polską - na forum Parlamentu Europejskiego, to było tutaj podnoszone, i w tej Izbie między stroną rządową, większością parlamentarną i opozycją w polityce zagranicznej, jest potrzebna. My się różnimy od innych państw. Czym się różnimy od innych państw? Otóż polaryzacją polityczną niespotykaną w innych państwach Europy. Jeśli chodzi o opozycję - tłumaczę to mojemu partnerowi Fransowi Timmermansowi - często nie jest to problem z uregulowaniami prawnymi, jeśli chodzi o art. 7. Problem polega na tym, że proces polityczny w Polsce sprzyja negowaniu władzy, kwestionowaniu. Oczywiście opozycja może zagłosować za, może być przeciw, może wstrzymać się od głosu... (Poseł Magdalena Kochan: Naprawdę?) Tak. I może wyjść z sali. To jest istota demokracji i tak to się odbywa. W Polsce opłaca się wyjść z sali, powiedzieć, że wszystko jest nielegalne, że wszystko jest niewłaściwe, że nie ma mandatu do sprawowania... To jest istota. Myślę, że też głównym problemem jest to, jak zmienić te relacje, żeby opozycja brała pod uwagę rację stanu. (Poseł Magdalena Kochan: Zgadzamy się, panie ministrze.) Dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)