Mówca: Szymon Giżyński
Data: 2014-01-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Święte polskie daty przypadające na rok 2014, część druga. Wielkie uroczystości religijno-patriotyczne odbędą się w 2014 r. - i to wielokrotnie - w Królewskiej Katedrze na Wawelu. Już 8 marca 50. rocznica objęcia przez biskupa Karola Wojtyłę urzędu arcybiskupa metropolity krakowskiego. Zaledwie trzy tygodnie później, 28 marca, 650. rocznica uroczystej konsekracji wawelskiej katedry przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława Bogorię ze Skotnik, w obecności króla Kazimierza III Wielkiego. I jeszcze jedna krakowska katedralna rocznica: w 1664 r. Jan II Kazimierz Waza ufundował przy katedrze wawelskiej królewską Kaplicę Wazów, przewidzianą na mauzoleum gasnącej, polskiej gałęzi tej monarszej dynastii. Z katedry na Wawelu przenieśmy się do katedry gnieźnieńskiej - po zniszczeniu przez księcia czeskiego Brzetysława w 1038 r. - odbudowanej przez króla Bolesława II Szczodrego i konsekrowanej w 1064 r., czyli 950 lat temu. Okrągłorocznicową wędrówkę po polskich katedrach zakończmy we Lwowie, który w roku 1414, czyli 600 lat temu, został - po przenosinach z Halicza - stolicą katolickiej metropolii łacińskiej. Zwieńczeniem przeglądu rocznic chwalebnych i triumfalnych w roku 2014 niech będzie krótki powrót do najbardziej imponującej z nich, czyli 500-lecia bitwy pod Orszą. Król Zygmunt I, świadomy jej wielkiego międzynarodowego znaczenia i dziękczynnych dla Europy skutków, wysłał do europejskich stolic pojmanych w bitwie moskiewskich jeńców, by uprzytomnić obcym monarchom, kto zagraża polskiemu katolickiemu państwu. Warto również wiedzieć, że jeszcze przed 500-leciem wielkiej bitwy, które przypada 8 września, w święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, będziemy obchodzić inną, też okrągłą, rocznicę bitwy pod Orszą i też zwycięskiej nad Moskwą: 7 lutego 1564 r. A jakby komuś było mało, to pozostaje jeszcze jedna, choć nieokrągła, rocznica kolejnej zwycięskiej nad Moskwą bitwy: pod Orszą - 13 lipca 1508 r. Do moskiewskich najeźdźczych wojsk pod Orszą nad Dnieprem I Rzeczpospolita miała dobrą rękę. Z pól chwały przenieśmy się teraz na kazalnicę przestrogi. A na niej zasiadł sam ksiądz Piotr Skarga ze słynnego obrazu ˝Kazanie Skargi˝ namalowanego przez Jana Matejkę 150 lat temu i stanowiącego, wedle interpretacji krakowskiej szkoły historycznej bliskiej mistrzowi Janowi, zapowiedź upadku Polski, czego jednym z dobitnych dowodów były okoliczności powołania na tron ostatniego polskiego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. 250 lat temu, w 1764 r., zdecydowali o tym caryca Katarzyna II i król pruski Fryderyk II, jednocześnie dając sobie wzajemne gwarancje blokowania wszelkich reform, które mogłyby wzmocnić wewnętrznie Rzeczpospolitą. Inna złowroga i złowieszcza rocznica: 200 lat temu, w 1814 r., pruski minister Heinrich Karl baron von Stein składał na ręce cara protest przeciwko rzekomej pobłażliwości Rosji wobec prób odrodzenia się polskiej państwowości, a inny pruski polityk feldmarszałek Karl Friedrich Knesebeck forsuje koncepcję oparcia granic Prus z Rosją o Wisłę i Narew. Działo się to w okresie i wobec manifestacji polskich patriotycznych postaw, co przypomina 200. rocznica sprowadzenia z Lipska do Warszawy, 9 września, na ramionach oficerów trumny ze zwłokami księcia Józefa Poniatowskiego, by złożyć ją potem wśród grobów królewskich na Zamku Wawelskim w Krakowie. Wracając zatem ochoczo na karty chwały naszych dziejów, warto wskazać na rocznice urodzin i śmierci wielkich polskich patriotów, mężów stanu i artystów, które będziemy obchodzić w 2014 r. 4 marca mija 700. rocznica śmierci Jakuba Świnki, arcybiskupa gnieźnieńskiego, wskrzesiciela, po przeszło 200 latach, Królestwa Polskiego, gdy w 1295 r. w Gnieźnie koronował na króla Polski Przemysła II. Arcybiskup Jakub Świnka zwalczał niemieckie wpływy i osadnictwo na ziemiach polskich i torował drogę Władysławowi Łokietkowi na królewski Wawel. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)