Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2014-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! To, co dzisiaj rozważamy, o czym dzisiaj debatujemy, a co Platforma Obywatelska wespół z PSL-em ogłasza jako wielki sukces, to pytanie o stan majątkowy polskich emerytów i rencistów, o ich sytuację finansowo-majątkową, ich zdolność do tego, żeby, jak powiedziała moja przedmówczyni, mogli przeżyć. Nie - dobrze żyć, ale - przeżyć. Panie ministrze, żeby uzmysłowić panu pewne aspekty, o których dzisiaj chcemy rozmawiać, przedstawię pewne dane i wartości statystyczne. Według wszelkich danych, o tym się już mówi, poziom życia czy koszty życia w Niemczech są porównywalne do tych, jakie są w Polsce, a niektórzy twierdzą wręcz, że są niższe. Mam tu dane dotyczące chociażby cen produktów żywnościowych - mogę je panu zostawić - są one porównywalne. Co wynika z propozycji, o której pan mówił, z uzasadnienia? Wynika, że 40% świadczenia emerytalnego przeznaczane jest przez polskich emerytów i rencistów właśnie na żywność, drugie 40% na utrzymanie mieszkania. To 80% świadczenia, które oni otrzymują. To jest napisane w waszym uzasadnieniu, i słusznie, bo rzeczywiście tak jest. A jaka jest najniższa emerytura? Otóż, proszę zauważyć - a te najniższe emerytury i renty rzeczywiście pobiera ok. 20% emerytów w Polsce - to są dane statystyczne: najniższa emerytura to 844 zł, zaś renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy - 648 zł. Powiem panu, jak to wygląda w innych krajach, bo mówimy o kosztach życia, mówimy o świadczeniu przelewanym z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o rentach rolniczych. Panie ministrze, warto na ten temat porozmawiać. Proszę zauważyć, że w innych krajach te świadczenia są naprawdę nieporównywalnie wyższe. Podam panu te dane, jeżeli chodzi o Europę. Średnia emerytura w Polsce to 1900 zł, mówimy o emeryturze rolniczej i emeryturze ZUS-owskiej. W Niemczech - 8100 brutto przy podobnych kosztach utrzymania. Tam koszty utrzymania mieszkania są wyższe, panie ministrze. Ale idźmy dalej. Proszę bardzo, Dania - 7200, Anglia - 6200, Francja - 5 tys. Polski emeryt otrzymuje średnio 1900 zł, a najniższe emerytury i renty, o których przed chwilą powiedziałem, nie wystarczą nawet na minimum egzystencji. Takie są fakty, a dotyczy to ok. 20% polskich emerytów i rencistów. Jest debata, pojawia się pytanie, co zrobić, żeby ten stan rzeczy zmienić. Proponujecie minimum 36 zł dla osób pobierających te świadczenia do kwoty ponad 3 tys. zł. Oczywiście ta wielkość będzie się proporcjonalnie zmieniać. Jeżeli świadczenie będzie wyższe, to wartość tego świadczenia, gdyby była to waloryzacja proporcjonalna czy procentowa, będzie się zwiększać. Zgadza się pan ze mną? A więc ta waloryzacja kwotowa nie będzie miała dla nich większego znaczenia. Będzie to miało znaczenie dopiero dla osób pobierających powyżej 3 tys. zł, ale obejmie to naprawdę niewielką liczbę osób, bardzo niewielką, które dostaną więcej niż 36 zł. Rodzi się pytanie: Co zrobić, żeby ten stan rzeczy zmienić? Dwa aspekty są ważne - m.in. wysokość świadczenia, wysokość waloryzowanej kwoty, ale istotna jest, panie ministrze, wysokość kwoty wolnej od podatku, która obejmowałaby też emerytów i rencistów, o co apelowała między innymi Solidarna Polska. Znowu podam panu przykład, żeby nie być gołosłownym. Proszę zauważyć, że w Niemczech jest to kwota 8 tys. euro, czyli 32 tys. zł, w Polsce - 3091 zł, kwota niezmieniona od lat. Wielka Brytania - 40 tys. zł. W Holandii 18 tys. euro opodatkowane jest stawką 2,5%. To są wartości, o których mówimy. 36 zł tego stanu absolutnie nie zmieni i nie jest to żaden sukces, nie jest to żadna pomoc dla polskich emerytów i rencistów. Przepraszam, że to powiem, to jest jałmużna, panie ministrze, tak niestety trzeba to określić. Przy tych kosztach życia, kosztach utrzymania to jest naprawdę jałmużna. Nie mówmy o tym, że jest to wielki sukces. Rozumiem, że przepisy ustawy są tak skonstruowane, jeżeli chodzi o ustawę dotyczącą waloryzacji świadczeń, że wartość inflacji ma tu kluczowe znaczenie, ale jest drugi aspekt, na który nie zwraca pan uwagi, a na co warto zwrócić uwagę - chodzi o minimalnie 20-procentowy realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia. Dlaczego zawsze jest na tym poziomie 20%? Dlaczego emerytom i rencistom nie można zaproponować więcej? Można, tylko nie ma takiej woli politycznej. Panie ministrze, pieniądze wyciekają na prawo i lewo i ma pan tego pełną świadomość. Ostatni przykład dotyczy ok. 3-3,5 mld związanych z podatkami, które będą czyszczone, panie ministrze, i doprowadzą nas do rajów podatkowych. (Dzwonek) Na to zgody nie ma, ale też nie ma pieniędzy na to, żeby pomóc polskim emerytom i rencistom. Oczywiście popieramy to rozwiązanie, bo jest to rozwiązanie idące w dobrym kierunku, ale, panie ministrze, jest to rozwiązanie dalece niewystarczające, które na pewno nie rozwiąże problemów socjalnych, nie poprawi statusu socjalnego polskich emerytów i rencistów. Oni cały czas żyją w dużej biedzie. Trzeba do nich w końcu realnie wyciągnąć rękę, tak jak to zaproponowaliśmy - do 1000 zł kwota wolna od podatku, co daje emerytom i rencistom ok. 180 zł realnego wsparcia. Sprawiedliwa Polska apeluje, aby się nad tym zastanowić, a przynajmniej dla tej grupy podatkowej podwyższyć kwotę wolną od podatku. Jak panu pokazałem, w innych krajach się da, w Polsce też można. O to apeluję w imieniu Sprawiedliwej Polski. Dziękuję uprzejmie.