Mówca: Adam Gawęda
Data: 2023-03-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość odnośnie do przyjętego przez Radę Ministrów dokumentu: ˝Przegląd Pracowniczych Planów Kapitałowych˝. PPK to dobrowolny i w pełni prywatny system długoterminowego oszczędzania, który ma podnieść bezpieczeństwo finansowe Polaków. Pracownicze plany kapitałowe są pierwszym programem oszczędnościowym skierowanym do ponad 11 mln obywateli, który powinien stać się i staje się prawdziwie powszechnym dzięki wpłatom zarówno po stronie pracodawcy, pracownika, jak i budżetu państwa. Przemiany demograficzne, które mają miejsce na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, stanowią naprawdę bardzo duże wyzwanie dla stabilności publicznych systemów emerytalnych na całym świecie. Polska na tej mapie nie jest odosobniona. Przypomnę tylko kilka faktów, które miały miejsce na przestrzeni ostatnich lat, a które bardzo znacząco wpłynęły na zmiany w systemie emerytalnym. Otóż po roku 1999, w 2003 r., z powszechnego systemu emerytalnego wyłączono służby mundurowe. W latach 2005 i 2007 przedłużono prawo do wcześniejszego nabywania emerytury. Prawo to obowiązywało do końca roku 2008. W 2005 r. wprowadzono też system emerytur górniczych. W 2009 r. wprowadzono obowiązek przekazywania środków do Funduszu Rezerwy Demograficznej. Wprowadzono stopniowe wydłużanie wieku emerytalnego - podkreślę to bardzo mocno - i to był rok 2013, z 65. do 67. roku życia. Wprowadziła to Platforma Obywatelska. Następnie w roku 2017 obniżono wiek emertytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Przypomnę tylko, jakie są bardzo ważne, istotne elementy wprowadzenia PPK, które przyczyniły się do zwiększenia partycypacji w tym programie. Otóż pośredni sukces reformy wprowadzonej poprzez PPK to większa liczba programów PPE. Wprowadzenie PPK przyczyniło się również do zwiększenia zainteresowania oszczędzaniem w ramach PPE. Na etapie wdrażania PPK pracodawca, prowadząc PPE, na odpowiednich warunkach mógł zwolnić się z obowiązku stosowania ustawy o PPK i uruchomienia tego programu. Według danych Komisji Nadzoru Finansowego na koniec 2008 r. funkcjonowało 1230 pracowniczych programów emerytalnych. W funkcjonującym blisko 20 lat systemie PPE oszczędzało 426 tys. osób, co stanowiło jedynie 2,6% liczby osób pracujących. Warto również tutaj przypomnieć, że konstrukcja pracowniczych planów kapitałowych nie pozwala na straty. Odkładanie pieniędzy w ramach PPK po prostu się opłaca. Pomimo niekorzystnych okoliczności towarzyszących niemal od samego początku PPK, takich jak pandemia wywołana wirusem SARS-CoV-2, a później agresja Rosji na Ukrainę, skutkujące niekorzystną koniunkturą na rynku kapitałowym i wzrostem inflacji, przeciętnie uczestnik PPK dzięki wpłatom pracodawcy co miesiąc zyskuje minimum 75% tego, co sam wpłacił. A jeśli dodamy do tego dopłatę roczną od państwa finansowaną ze środków Funduszu Pracy, to pracownik zyskuje prawie drugie tyle. Uczestnik PPK ma stały dostęp do środków, które może wycofać w dowolnym czasie lub wypłacić w przypadku wystąpienia zdarzeń losowych. To jest również bardzo ważne i mocne podkreślenie. Uczestnik PPK posiada nieograniczony i prosty dostęp do informacji o bieżącej wysokości środków zgromadzonych na jego rachunku PPK za pośrednictwem udostępnionej mu przez instytucję finansową dedykowanej aplikacji lub portalu. Każda z 17 instytucji finansowych oferujących zarządzanie PPK zapewnia uczestnikom możliwość bieżącego monitorowania wysokości środków gromadzonych na rachunkach PPK. Również z doświadczeń zagranicznych wynika, że osiągnięcie wysokiej partycypacji w programach podobnych do PPK wymaga czasu. Analiza przyrostu uczestników pokazuje, że w wielu krajach, w Nowej Zelandii czy Wielkiej Brytanii, ten proces wymaga pewnego czasu, ale też widać, że przykłady zagraniczne pokazują, że nasz system coraz lepiej działa, bo liczba uczestników w tym programie bardzo znacząco wzrasta. Na 31 stycznia 2023 r. w programie oszczędzało (Dzwonek) 2,55 mln osób, tj. 34,9% uprawnionych. Zważywszy na okoliczności towarzyszące wdrażaniu tego programu, tak jak już wspomniałem: pandemię, agresję Rosji na Ukrainę, brak zaufania obywateli do programów oszczędnościowych organizowanych przez państwo... Chodzi tu o reformę OFE z 2014 r., która to zaufanie podważyła, o czym już tutaj, w Wysokiej Izbie była mowa. Przecież 143 mld zł powędrowało...