Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2021-12-02 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedłożone prezydenckie projekty dotyczące sędziów pokoju są wyrazem magicznego myślenia, że oto dorzucimy jakieś rozwiązanie i będzie cud, i wszystko się rozwiąże. Otóż nic bardziej mylnego. Jeżeli ktoś myśli, że poprawi sytuację w wymiarze sprawiedliwości rozwiązaniami bazującymi na małych wymaganiach merytorycznych, małym lub żadnym doświadczeniu proceduralnym zamiast na profesjonalizmie i specjalizacji sędziów, to jest w błędzie. Tym projektem prezydenckim PiS robi wszystko, by zniszczyć niezależność sądów, a twierdzenie, że sędziowie pokoju będą wybierani w wyborach powszechnych, bezpośrednich, to, proszę państwa, czysta fikcja i chwyt reklamowy, by przekonać obywateli do pomysłu. A oto przykłady z projektu ustawy. Art. 3 projektu o sądach pokoju mówi o wyborach powszechnych, ale w art. 20 i 21 jest mowa o powołaniu na stanowisko sędziego pokoju, na wniosek KRS, przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Rodzi się zatem pytanie, kto tak naprawdę powołuje sędziów. W art. 12 pkt 24 ustawy - Przepisy wprowadzające dodaje się do Kodeksu wyborczego przepisy dotyczące powszechnych wyborów sędziów pokoju. Stwierdza się tam, że wybory są bezpośrednie, problem w tym, że w świetle art. 3, 20 i 21 ustawy o sędziach pokoju mamy do czynienia z modelowym przykładem wyborów pośrednich. Taki zapis powoduje, że prezydent będzie miał możliwość odmowy powołania kandydata mimo uzyskania przez niego poparcia w wyborach powszechnych. Należy również zauważyć, że projekt przewiduje kadencyjność. Czy to będzie jedna, dwie czy trzy kadencje, to i tak będzie to naruszenie art. 179, z którego wynika, że sędziowie powoływani są na czas nieoznaczony, co również jest wyrazem niezawisłości. Tak więc ok. 4 tys. wybranych osób przejdzie przez neo-KRS, a to oznacza, że państwo PiS robi wszystko, by zniszczyć niezależność sądów i upolitycznić te wybory. Jakby tego było mało, kandydować na sędziów pokoju mogą osoby należące do partii politycznych. Osoba, która została wybrana, dopiero w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów powinna złożyć oświadczenie o rezygnacji z przynależności do partii politycznych. Projektodawcy, uzasadniając te projekty, powołują się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2007 r., ale, powołując się na to orzeczenie, cytują wygodny dla nich fragment uzasadnienia. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nie ma znaczenia, czy chodzi o sprawy mniejszej, czy większej wagi. W każdym przypadku sąd powinien być niezależny, a sędziowie niezawiśli. Skoro sędziowie mają być wybierani w wyborach powszechnych, a następnie rozstrzygać w sprawach na terenie swoich okręgów wyborczych - pamiętajmy przy tym, że obywatele mogą dokonywać wpłat na kampanię - to czy będzie można uznać, że będą sądem niezależnym? To orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, o którym powiedziałam, jest swoistym memento dla projektodawców opiniowanych ustaw w zakresie konsekwencji powoływania do życia instytucji niezgodnej z konstytucją. I jeszcze jedno, proszę państwa - koszty. Ok. 4 tys. sędziów pokoju, mniej więcej 1300 asystentów i ponad 7800 pracowników administracji. Wiecie państwo, jaki to będzie koszt w ciągu 10 lat? 8,7 mld zł. Wyobrażacie sobie państwo takie koszty? Gdyby chociaż część przeznaczyć na wymiar sprawiedliwości, na zwiększenie liczby pracowników administracyjnych dobrze opłacanych, na jednego asystenta dla sędziego, na odpowiednią liczbę referendarzy i sędziów, biorąc pod uwagę liczbę mieszkańców i ilość wpływających spraw, to naprawdę sądy działałyby dobrze. Dobra procedura, dobra informatyzacja, profesjonalizm sędziów, wręcz specjalizacja, bo trudno, by sędzia znał się wszystkim - to są drogi do rozwiązania problemów wymiaru sprawiedliwości. I jeszcze jedna bardzo ważna rzecz. Jeżeli mówimy o czynniku społecznym, to mamy dzisiaj ławników. Państwo ma ogromną rolę w propagowaniu takiego udziału obywatela w wymiarze sprawiedliwości, a przez lata niestety tego nie było. Mediacja, proszę państwa, to bardzo ważny sposób rozwiązywania problemów wymiaru sprawiedliwości. Lepsza najgorsza ugoda niż najlepszy wyrok, bo jest zawierana pomiędzy stronami. (Dzwonek) W związku z tym, że tych projektów nie da się poprawić - ani dotyczącego sądów pokoju, ani dotyczącego ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o sądach pokoju - składamy wniosek o odrzucenie projektów prezydenckich z druków nr 1760 i 1761. Wniosek ten składamy panu marszałkowi. (Oklaski)