Mówca: Ewa Lieder
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Proponowany projekt zakłada zmianę sposobu wyboru władz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Członkowie rad nadzorczych będą powoływani i wyznaczani już nie przez sejmiki województw, jak było dotychczas, ale przez ministra środowiska, wojewodę oraz zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, czyli w skrócie przez administrację rządową. To po prostu centralizacja i przejęcie funduszu przez partię rządzącą. A miejmy świadomość, że to 2 mld zł funduszy w skali roku do rozdysponowania na przedsięwzięcia ekologiczne. W radach nadzorczych wojewódzkich funduszy regionalni dyrektorzy ochrony środowiska będący regionalnymi konserwatorami przyrody albo wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska będą zastąpieni przez członków rad wyznaczonych przez wojewodę spośród przedstawicieli nauki lub organizacji pozarządowych, jak się można spodziewać, bezkrytycznie przychylnych decyzjom Ministerstwa Środowiska. Przewodniczący regionalnych rad ochrony przyrody albo przewodniczący regionalnych komisji do spraw ocen oddziaływania na środowiska będą wymienieni na członków rad wyznaczonych przez zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Przewodniczący komisji właściwych do spraw środowiska sejmików województw będą wymienieni na członków rad wyznaczonych przez wojewodę. Z rad całkowicie zostaną wyeliminowani dyrektorzy do spraw ochrony środowiska urzędów marszałkowskich oraz przedstawiciele organizacji ekologicznych zgłoszeni przez organizacje działające i posiadające struktury organizacyjne na terenie danego województwa, cieszące się poparciem największej liczby tych organizacji. Ten projekt dąży do wyeliminowania z funkcji nadzorującej niezależnych organizacji ekologicznych, które są solą w oku partii rządzącej, a w tym przypadku ministra Szyszki. Jedynym przedstawicielem samorządu pozostaje wiceprzewodniczący rady nadzorczej. Nie da się zaprzeczyć temu, że zmiany w wojewódzkich funduszach prowadzą do centralizacji systemu finansowania ochrony środowiska i podporządkowania go administracji rządowej. W skład rady nadzorczej powoływany będzie przedstawiciel narodowego funduszu. Samorządy przestaną mieć jakikolwiek wpływ na to, jakie projekty ekologiczne zostaną dofinansowane. Projekt budzi niepokój ze względu na to, że przestaną być spełniane potrzeby lokalnych społeczności, ponieważ do tej pory fundusze były niezależne od rządu i zajmowały się problemami ekologicznymi na swoim podwórku bez względu na kierunek polityki obrany przez rząd i Ministerstwo Środowiska. Proponowana nowelizacja ma na celu zabranie tej niezależności. Art. 15 konstytucji mówi o zasadzie decentralizacji władzy publicznej, która obejmuje samorząd terytorialny jako formę udziału obywateli w rządzeniu o zapewnionej zdolności wykonywania zadań publicznych przy jednoznacznym zagwarantowaniu samodzielności w ich realizacji. Proponowane zmiany naruszają tę zasadę konstytucyjną, ponieważ w demokratycznym państwie nie powinniśmy dążyć do scentralizowanej administracji. Art. 16 ust. 2 konstytucji mówi o zadaniach publicznych wykonywanych przez samorząd w imieniu własnym i skupionych na zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, także zadań zleconych, określonych w ustawach zgodnie z zasadą proporcjonalności. Według art. 165 konstytucji oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego podmiotowość prawna jednostek samorządu terytorialnego opiera się na samorządności społeczności lokalnych w sprawach lokalnych oraz innych przekazanych przez ustawy. Proponowane zmiany są ingerencją w samodzielność samorządowej osoby prawnej, jaką jest wojewódzki fundusz ochrony środowiska. Proponowana wymiana personalna na osoby rekomendowane przez administrację rządową jest naruszeniem samodzielności wojewódzkich funduszy. Projekt jest na tyle groźny i budzący sprzeciw samorządów, że projektodawcy obeszli etap konsultacji, co było możliwe dzięki temu, że jest to projekt grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości. Reasumując, ustawa jest niezgodna z polską konstytucją, ogranicza rolę i kompetencje samorządu, jego wpływ na inwestycje lokalne w dziedzinie ekologii, kolejną instytucję całkowicie podporządkowuje administracji rządowej, czyli bezpośrednio partii rządzącej, jest kolejną ustawą kadrową, dlatego Klub Poselski Nowoczesna składa wniosek o odrzucenie jej projektu w całości w pierwszym czytaniu. Dziękuję. (Poseł Piotr Zgorzelski: Słusznie.)