Mówca: Tomasz Latos
Data: 2014-02-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu sejmowej Komisji Zdrowia przedstawić sprawozdanie komisji w sprawie informacji o realizacji działań wynikających z ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ w 2012 roku, druk nr 1960. Od razu powiem, że komisja po rozpatrzeniu tego sprawozdania podjęła decyzję o przyjęciu tego sprawozdania. Chciałbym też powiedzieć, że większość spraw, o których należałoby tu wspomnieć, została omówiona w obszernym wystąpieniu pana ministra, a także pana posła sprawozdawcy, ponieważ te dokumenty w jakimś sensie są wobec siebie komplementarne. Jest to kontynuacja tego samego programu w kolejnych latach, a więc pozwolę sobie z tych względów nieco skrócić swoje wystąpienie. Dokument dotyczący sprawozdania za rok 2012 składa się z dwóch części. W pierwszej z nich opisano zjawisko narkomanii z perspektywy epidemiologicznej, trendów, jakie obserwujemy w naszym kraju. Monitoring zjawiska narkomanii i dostępności narkotyków opiera się na gromadzeniu i analizowaniu danych w ramach pięciu kluczowych wskaźników Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii. Wykorzystuje się tu przyjęte w Europie jako standardy badania dotyczące rozpowszechniania, używania narkotyków, populacji generalnej, zgłaszalności do leczenia i ilości zgonów. Jak już powiedział zarówno pan minister, jaki i pan poseł sprawozdawca, również na tym posiedzeniu dotyczącym sprawozdania za rok 2012 przytoczono pewne dane z badań ESPAD, które jednak alarmują, pokazując wzrost korzystania przez młodych ludzi, tu przytoczę ponownie te dane: ponad 24% piętnasto- i szesnastolatków i 37% siedemnasto- i osiemnastolatków, jest to wzrost wyraźny w stosunku do roku 2007, jeżeli chodzi o korzystanie z konopi indyjskich i ich pochodnych. Jest to z pewnością, i tak to odebrała komisja, alarmujące i wynikające zapewne z jakiegoś rozluźnienia pewnej obyczajowości, może tak to określę, w tej sferze. Używanie tych tak zwanych miękkich narkotyków traktuje się za mniej szkodliwe czy za wręcz nieszkodliwe, stąd najprawdopodobniej doszło do tego wzrostu, jeżeli chodzi o korzystanie z tych narkotyków. Innym obszarem, który jest monitorowany, jest oczywiście zgłaszalność do leczenia. Tutaj obserwuje się te dane w systemie, w którym ocenia się zgłoszenia z powodu uzależnienia od narkotyków. Stworzono obowiązek dotyczący placówek ambulatoryjnych i stacjonarnych, które mają za zadanie rzetelne monitorowanie sytuacji epidemiologicznej, przekazywanie do analizy statystycznej liczby pacjentów objętych świadczeniami. Następnym obszarem jest kwestia problemowego używania narkotyków. Tutaj można mówić, że w ramach monitorowania zjawiska narkomanii prowadzi się analizy mające na celu oszacowanie rozmiaru zjawiska problemowego używania narkotyków. Oszacowanie to pozwala głównie na ocenę zapotrzebowania i poziomu dostosowania oferty terapeutycznej do potrzeb osób uzależnionych. W skali globalnej problemowe używanie może być jednym ze źródeł oceny skuteczności prowadzonej polityki profilaktyki i prewencji oraz oceny zagrożenia tym zjawiskiem. W części pierwszej informacji przedstawionej przez pana ministra wysokiej komisji zawarte były szczegółowe opisy działań realizowanych w ramach kilku obszarów kluczowych, na których opiera się profilaktyka narkomanii. Tak na przykład w obszarze pierwszym, jakim są działania edukacyjne i profilaktyczne w Polsce, chodzi o promocję zdrowia psychicznego, promocję zdrowego stylu życia, informowanie o szkodliwości środków odurzających i substancji psychotropowych oraz działalność interwencyjną, w tym zobowiązanie odpowiednich organów administracji państwowej, instytucji nadzorowanych oraz samorządów lokalnych do podejmowania konkretnych działań w tym obszarze. Inną ważną sprawą, która została podkreślona w wystąpieniu pana ministra, jest zwiększenie w roku 2012 w stosunku do roku 2011 leczenia substytucyjnego przez Narodowy Fundusz Zdrowia o 5,3%. Również pan minister zwrócił uwagę na finansowanie świadczeń związanych z leczeniem antyretrowirusowym osób zarażonych wirusem HIV - nastąpił wzrost o 6,5% powyżej kwoty wydatkowanej w roku 2011. W zakresie ograniczenia podaży w roku 2012 zlikwidowano 15 miejsc nielegalnej produkcji amfetaminy. Kolejną sferą, którą pan minister był uprzejmy omówić, na którą był uprzejmy zwrócić uwagę, jest kwestia tzw. dopalaczy i likwidacji zagrożenia dopalaczami. Przypominam Wysokiej Izbie, że były w tej sprawie już stosowne nowelizacje ustawy. Trzeba jednak obiektywnie powiedzieć, że w jakimś sensie legislacja, czyli my jako parlamentarzyści, jest niestety spóźniona w stosunku do innowacyjnych działań, jeśli mogę to tak określić, producentów dopalaczy. Kolejną sprawą jest funkcjonowanie w ramach współpracy międzynarodowej. Głównym celem ˝Krajowego programu przeciwdziałania narkomanii˝ jest udział w realizacji międzynarodowej polityki narkotykowej, co również zostało podkreślone w wystąpieniu pana ministra. Kolejną sprawą są badania i monitorowanie problemu, zjawiska narkomanii. Jest to realizowane na podstawie danych statystycznych pozyskanych przez instytucje na własne potrzeby albo w ramach zobowiązań sprawozdawczych poprzez projekty badacze, centralne lub finansowane z grantów naukowych. Wreszcie pozwolę sobie podać szereg wniosków, które na końcu wystąpienia przytoczył pan minister. Oto w skrócie one. Zintensyfikowano działania ukierunkowane na upowszechnienie programów promocji zdrowia i profilaktyki uniwersalnej w szkole. Ponadto zintensyfikowano działania adresowane do dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem, wykluczeniem społecznym, które mają specjalne wymogi edukacyjne. Podjęto działania, aby gromadzić w systemach statystycznych dane zgodnie z treścią krajowego programu na lata 2011-2016. Uzyskano efekt szerszego zaangażowania samorządów wojewódzkich w upowszechnianie programu z zakresu profilaktyki opartej na naukowych podstawach. Podniesiono kwalifikacje zawodowe osób zaangażowanych w działalność profilaktyczną. Rozwijano i upowszechniano ofertę terapeutyczną dla osób zgłaszających się z powodu problemowego używania konopi indyjskich Zwiększono dostęp do programów leczenia substytucyjnego, o czym już wspomniałem. To jest program, który ciągle wymaga dużej troski, intensyfikacji działań. Zwiększono sieć placówek udzielających świadczenia w trybie ambulatoryjnym i realizujących programy readaptacji społecznej. Zwiększono zaangażowanie urzędów, w tym marszałkowskich, w programy redukcji szkód. Rozwijano poprzez organy ścigania działania, które służyły skuteczniejszemu ściganiu przestępstw dokonywanych za pomocy Internetu. Ograniczono wreszcie liczbę krajowych upraw konopi indyjskich i wypracowano nowe rozwiązania i działania służb zajmujących się redukcją podaży. Myślę, że, jak powiedziałem, pozostałe elementy, które stanowiły integralną część tego sprawozdania, były komplementarne z informacjami dotyczącymi programu za rok 2011, przedstawionymi przez pana posła Rajmunda Millera. Powtórzę zatem moją konkluzję z początku wystąpienia, że Komisja Zdrowia rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie tego sprawozdania. Dziękuję bardzo.