Mówca: Henryk Siedlaczek (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-09-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Raciborzu (ZPiSdN) za kwotę 20 mln zł otrzymały zupełnie nową siedzibę, zaprojektowaną według najnowszych standardów dedykowanych pracy resocjalizacyjnej, wychowawczej i kształceniu zawodowemu młodzieży niedostosowanej społecznie i zdemoralizowanej. Jej zamknięty charakter pozwala na ścisłą kontrolę nad tą grupą młodzieży, której przebywanie na wolności grozi znacznym obniżeniem poziomu bezpieczeństwa obywateli. Nowa siedziba ZPiSdN w Raciborzu jest wyposażona według wszelkich unijnych norm i wymogów. Spełnia wszelkie kryteria zabezpieczeń. W miarę pozyskiwania przez dyrekcję nowych środków finansowych systematycznie jest rozbudowywany i unowocześniany monitoring oraz wyposażenie. Placówka może chlubić się okazałymi i uniwersalnymi obiektami sportowymi, otwartymi i zamkniętymi, spośród których część spełnia normy dla obiektów profesjonalnych. Znacznie ważniejsze jest jednak to, że nowa siedziba jest przystosowana do prowadzenia wszechstronnych szkoleń zawodowych dla wychowanków. Preferuje się kierunki: stolarz i ślusarz. W ostatnim czasie w profesjonalny sprzęt została wyposażona spawalnia. Wychowankowie uczą się spawania na nowoczesnym sprzęcie, zyskując w ten sposób dodatkowe umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Uniwersalność pomieszczeń warsztatowych pozwala na szybkie dostosowanie ich do bieżących potrzeb szkoleniowych. W szkole pomieszczenia klasowe wyposażone są w nowoczesny sprzęt multimedialny i inne techniczne środki nauczania wspomagające proces dydaktyczny umożliwiający wykorzystanie współczesnych metod i form uczenia. Pomieszczenia mieszkalne (internat) w pełni zabezpieczają prywatność wychowanków i pozwalają na indywidualne zajęcia popołudniowe. Pomieszczenia mieszkalne, podzielone na tzw. grupy, są przestronne i dobrze oświetlone światłem dziennym. Usytuowanie pomieszczeń w grupach jest takie, że wychowawca ma możliwość kontrolowania jednocześnie wszystkich pokoi wychowanków. Ponadto każde pomieszczenie jest wyposażone w kamerę monitorującą, z wyjątkiem pokoi wychowanków. Z informacji uzyskanych od dyrektora placówki wynika, że kadra pedagogiczna w tej placówce należy do najlepiej i najwszechstronniej wykształconych w Polsce, jeżeli chodzi o grono pedagogów resocjalizujących. Dlatego zdumienie budzi fakt, że ten szeroko pojęty potencjał naszej placówki zarówno w sferze materialnej, jak i intelektualnej nie jest w pełni wykorzystywany. Nasuwa się tu myśl o dużej niegospodarności graniczącej z marnotrawstwem. W placówce nominalnie może przebywać 60 wychowanków: 20 w schronisku i 40 w zakładzie. Jednak od pewnego czasu zmniejsza się liczba umieszczonych tu wychowanków wskutek znacznego ograniczenia skierowań młodzieży do placówek resocjalizacyjnych. Tendencja utrzymuje się w większości zakładów i schronisk. Prawdopodobnie obecnie w placówkach wolnych jest łącznie około 500 miejsc dla wychowanków. Na przykład w naszej placówce jest teraz 32 wychowanków. Zapisanych jest 38, lecz 6 nie powróciło z urlopu wakacyjnego. Przyczyn tego stanu rzeczy, jeżeli chodzi o małą liczbę wychowanków w placówkach resocjalizacyjnych, należy upatrywać w tendencyjnym kierowaniu młodzieży do młodzieżowych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapeutycznych w postępowaniu wychowawczym, bo są tańsze i podlegają ministerstwu edukacji, lub orzekaniu o skierowaniu do placówki resocjalizacyjnej w postępowaniu poprawczym w zawieszeniu. Należy zaznaczyć, że zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich podlegają Ministerstwu Sprawiedliwości. Ze sposobu zachowania się Ministerstwa Sprawiedliwości mogłoby wynikać, że przestępczość nieletnich w Polsce znacznie się zmniejszyła. Tymczasem fakty podawane w mediach i raporty Policji wskazują na wzrost liczby czynów przestępczych dokonywanych przez młodzież. Dane pochodzące z Komendy Wojewódzkiej Policji w Bydgoszczy w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. To miasto może być statystycznym przykładem, jeżeli chodzi o inne duże miasta w Polsce, dlatego można przyjąć, że w pozostałych podobnych miastach sytuacja dotycząca dynamiki zmian w zakresie przestępczości nieletnich jest zbliżona. Społeczność bydgoską można traktować jako reprezentatywną grupę badawczą. Wyszczególnienie liczba Wnioski, zawiadomienia, interwencje skierowane do instytucji i organizacji, z tego do: sądów rodzinnych 4099 szkół i innych placówek oświaty i wychowania 386 służby zdrowia i opieki społecznej 567 poradni wszelkich typów 122 innych instytucji i organizacji 195 Ujawnieni nieletni: pod wpływem narkotyków 154 pod wpływem alkoholu 468 członkowie subkultur młodzieżowych 214 Uciekinierzy z: domów rodzinnych 289 młodzieżowych ośrodków socjoterapeutycznych 891 schronisk dla nieletnich i zakładów poprawczych 6 Prostytuujący się: dziewczęta 0 chłopcy 0 Spotkania z młodzieżą 6170 Spotkania z pedagogami 5459 Analiza danych zawartych w tabeli silnie wspiera tezę o utrzymującym się zjawisku przestępczości nieletnich. Należy też podejrzewać silny wpływ na ten stan kondycji społeczeństwa zjawiska niedostosowania społecznego, na co wskazuje liczba skierowań, wniosków i zawiadomień do sądów rodzinnych, czyli 4099, a także liczba nieletnich będących pod wpływem alkoholu lub narkotyków, chodzi o 622 osoby, oraz uciekinierów z domu. O bezwzględnej zasadności umieszczania szczególnie niebezpiecznych wychowanków w zakładach poprawczych świadczy liczba dokonanych ucieczek: tylko 6 z zakładów poprawczych i prawie 900 z placówek podległych ministerstwu oświaty. Należy podkreślić, że te placówki nie mają tych zabezpieczeń technicznych, którymi dysponują zakłady poprawcze. Kolejny zestaw danych prezentuje dynamikę liczby przestępstw dokonanych przez nieletnich w kolejnych latach do 2013 r. Przestępczość nieletnich w I półroczu w latach 2010-2013: rok liczba czynów karalnych procent czynów karalnych w stosunku do 2010 r. liczba czynów o charakterze kryminalnym procent wszystkich czynów karalnych liczba przestępstw rozbójniczych 2010 64 619 100,0% 59 904 92,7% 8474 2011 61 149 94,6% 59 092 96,6% 7878 2012 59 856 92,6% 57 791 96,6% 8976 2013 51 198 79,2% 49 615 96,9% 8000 Dane opracowano na podstawie informacji dotyczącej stanu zagrożenia przestępczością nieletnich w Polsce w I półroczu 2013 r. - Biuro Prewencji Ruchu Drogowego KGP, Wydział Prewencji. Także te dane, wybrane z cytowanego dokumentu źródłowego, nie uzasadniają drastycznego spadku skierowań do zakładów poprawczych. Znacząco nie zmniejszyła się liczba czynów o charakterze kryminalnym, a w szczególności liczba przestępstw rozbójniczych. Biorąc pod uwagę fakt likwidacji w ostatnich latach kilku placówek resocjalizacyjnych podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, tym bardziej budzi zdumienie brak wypełnienia wychowankami zakładów poprawczych, w tym naszej na wskroś nowoczesnej placówki. Szanowny Panie Ministrze! Jak wynika z przedstawionych danych statystycznych, trudno mówić o braku potrzeby funkcjonowania placówki w Raciborzu, tym bardziej że jest to jeden z najlepszych i najnowocześniejszych tego typu ośrodków w Polsce. Dlatego dalsze funkcjonowanie i wspieranie placówek zajmujących się trudną młodzieżą powinno być jednym z ważniejszych priorytetów polityki Ministerstwa Sprawiedliwości w zakresie resocjalizacji nieletnich.