Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2022-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dlaczego Polska odmawiała współpracy w unijnych śledztwach dotyczących m.in. nadużyć w wydawaniu unijnych pieniędzy i przestępstw VAT-owskich? Czy dlatego, że minister niesprawiedliwości, prokurator generalny Zbigniew Ziobro skorzystał z przysługującego Polsce prawa weta i zablokował powołanie instytucji, która by wiązała wszystkie państwa? W konsekwencji tego weta Polska nie przystąpiła do Prokuratury Europejskiej. Mogliśmy usłyszeć, że w ten sposób polska prokuratura realizuje założenia, na których opiera się współpraca z instytucjami unijnymi, jednakże z poszanowaniem polskiej suwerenności oraz wartości konstytucyjnych. A jaki był tego efekt? Od początku działania prokuratury europejskiej, tj. od 1 czerwca ub.r., europejska prokurator generalna Laura Kövesi zwracała się w 23 sprawach do władz polskich z prośbą o współpracę, a wszystkie te prośby zostały odrzucone. Co na to prokurator krajowy? To nieprawda, jesteśmy otwarci na współpracę, a wniosków o pomoc w śledztwach było tylko 7. No cóż, czy wniosków było 23, czy tylko 7 - fakty pozostają faktami. Polska nie przystąpiła do instytucji Prokuratury Europejskiej. Choć wydawałoby się, że w oparciu o regulacje unijne zobowiązana była z nią współpracować, przede wszystkim udzielając informacji w sprawach o charakterze transgranicznym, to, jak do dziś pokazała praktyka, zabrakło podobno rozwiązań prawnych do wymiany informacji czy wzajemnego stosowania takich instrumentów jak europejski nakaz dochodzeniowy, czy europejski nakaz aresztowania. To po prostu jest niekorzystne dla każdej ze stron, niekorzystne dla nas jako polskich obywateli, niekorzystne dla nas jako obywateli i obywatelek Unii Europejskiej. Ten impas prawny, to nieco groteskowe przerzucane się liczbami i półprawdami ma szansę przerwać i zakończyć dzisiejsze przedłożenie. Wprowadzane nowelizacją Kodeksu postępowania karnego nowe przepisy mają zagwarantować odpowiednie stosowanie w relacjach z Prokuraturą Europejską przepisów o doręczeniach w sprawach karnych, powołaniu wspólnego zespołu śledczego, wystąpieniach o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego czy realizacji europejskiego nakazu aresztowania. Wszystko to ma odbywać się za pośrednictwem prokuratora krajowego. Czy po wprowadzeniu tych przepisów ta współpraca będzie w końcu przebiegała poprawnie? Jak zawsze pokaże to rzeczywistość, bo projekt zawiera furtkę. Zgodnie z § 2 dodawanego art. 615a Kodeksu postępowania karnego, jeżeli wykonanie żądanej czynności lub udzielanie informacji byłoby sprzeczne z zasadami polskiego porządku prawnego lub naruszałoby suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator wystosują odmowę. No właśnie, o tej odmowie, o tym, czy to narusza suwerenność, czy też nie, zdecyduje już arbitralnie niekoniecznie niezależny prokurator. Skoro Polska nie przystąpiła do Prokuratury Europejskiej, to regulacje gwarantujące prawidłową współpracę z Parlamentem Europejskim to bezwzględne minimum, bo pamiętajmy, co jest na szali. Na szali są środki unijne. Uruchomienie Prokuratury Europejskiej otworzyło nowy etap w historii integracji europejskiej. Podstawową misją tego europejskiego organu jest ochrona funduszy unijnych właśnie przed przestępcami, i to właśnie Prokuratura Europejska ma obserwować wdrażanie Funduszu Odbudowy, aby upewnić się, że fundusze zostaną w pełni wykorzystane, będą służyć, będą przeznaczone dokładnie na to, do czego zostały powołane. Mają pomóc wyjść z kryzysu. Pamiętajmy, że brak współpracy, brak sukcesów w zwalczaniu międzynarodowej przestępczości podatkowej, brak współpracy z prokuraturą europejską z pewnością nie ułatwią Polsce wypłaty środków unijnych właśnie z europejskiego Funduszu Odbudowy i w konsekwencji realizacji Krajowego Planu Odbudowy. Bez tych środków ze skutkami inflacji, pandemii czy wojny w Ukrainie jako kraj sobie z pewnością nie poradzimy, a zapłacimy koszty, poniesiemy koszty, tak jak teraz ponosimy my wszyscy, Polki i Polacy, każdego dnia robiąc chociażby codzienne zakupy. Chociaż teraz nie rozmawiamy o Prokuraturze Europejskiej, pamiętajmy, że tak naprawdę (Dzwonek) wszystko sprowadza się do tego, o czym ostatnio wszyscy doskonale wiemy - wypłaty środków z europejskiego Funduszu Odbudowy, a to wiąże się z przestrzeganiem praworządności przez nasz kraj. Bez Prokuratury Europejskiej, bez współpracy z Prokuraturą Europejską nasza praworządność, praworządność naszego kraju zawsze będzie podawana w wątpliwość. Dziękuję.