Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2013-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

W Polsce ma być wprowadzona do obrotu benzyna z 10-procentowym udziałem bioetanolu. Jest na to paliwo norma PN, ale brak notyfikacji Unii Europejskiej na takie paliwo. Rząd w tej sprawie działa bardzo wolno. Zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi przez Unię Europejską ilość estrów FAME stosowanych jako biokomponent została ograniczona do 7%. Przyjęto, że można dodawać 10% biodiesla, tylko że ma być 7% estrów pierwszej generacji i 3% estrów drugiej generacji. Ostatnio w Parlamencie Europejskim została również wprowadzona propozycja dotycząca paliwa typu B10, ale w układzie 5,5% estrów pierwszej generacji i 4,5% estrów drugiej generacji. Tymczasem w Polsce temat biopaliw drugiej generacji nie został jeszcze rozpoczęty. Brak jest konkretnych działań zachęcających firmy, aby zainwestowały środki w opracowanie lub zakup technologii i instalacji do produkcji estrów drugiej generacji. To są duże koszty, a większość firm wyszła bardzo źle na estrach pierwszej generacji, dlatego przy obecnym stanie uregulowań prawnych nie mają najmniejszej ochoty inwestować środków w niepewny biznes. Unia Europejska chce również, aby do 2020 r. ilość estrów dodawanych jako biokomponent do oleju napędowego, uzyskiwanych z tzw. surowców żywnościowych, ograniczyć do 5%. Pozostałe 5% powinny stanowić estry uzyskane z surowców nieżywnościowych. W tej sprawie w Parlamencie Europejskim toczy się dyskusja. Polska nie zajęła odpowiedniego stanowiska, co jest poważnym problemem, ponieważ gdyby takie rozporządzenie weszło w życie, to musielibyśmy połowę estrów sprowadzać z zagranicy. Wynika to z faktu, że w Polsce co najmniej 95% estrów produkuje się z oleju roślinnego, Polska nie powinna się zatem na to zgodzić. Reasumując, chodzi o brak wiarygodnej strategii na następne lata, która dotyczy rozwoju rynku biopaliw, opóźnienia w implementacji zaleceń UE, jeżeli chodzi o ilość stosowanych biopaliw, brak jakichkolwiek działań powodujących pojawienie się w Polsce biopaliw drugiej generacji, brak jasnej polityki dla rolnictwa i wybranych flot. (Poseł Jan Łopata: Jak? Jeszcze raz.) (Głos z sali: Reasumuje.) Od początku istnienia tego rządu nic zasadniczo nie uległo zmianie. Rolnicy są załamani, ponieważ teoretycznie mają możliwość produkcji biopaliw, ale w rzeczywistości w sposób legalny ich nie produkują. Kwitnie natomiast produkcja estrów poza systemem. Jeżeli chodzi o rozwój zasobów i technologii wykorzystujących inne odnawialne źródła energii na terenach wiejskich, brak jest tutaj, szanowni państwo, rozwiązań prawnych i organizacyjnych. Energia ze źródeł odnawialnych miała stać się dodatkowym źródłem stałych dochodów rolników. Niestety, konkretnych zachęt jak nie było, tak nie ma. Brakuje regulacji prawnych, takich jak chociażby w sąsiednich Niemczech. Tam obowiązuje odrębna ustawa dotycząca pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. W Polsce rząd pracuje nad tą ustawą już chyba 6 lat. W Polsce nie ma ustawy o energii odnawialnej, a warunki produkcji energii ze źródeł odnawialnych są sprecyzowane w wielu aktach prawnych, które w żółwim tempie są nowelizowane lub zapowiedziano ich nowelizację. Na brak regulacji prawnych nakłada się uciążliwa biurokracja, z którą musi zmierzyć się rolnik, aby mógł czerpać zyski z produkcji energii odnawialnej. Najpierw musi założyć działalność gospodarczą, uzyskać koncesję na produkcję prądu, mieć warunki przyłączania do sieci energetycznej, a następnie pozwolenie na budowę. Wymogi te skutecznie zniechęcają zainteresowanych do podejmowania tego typu produkcji. Poza tym, aby odnawialnym źródłom energii zapewnić właściwą pozycję w energetyce, konieczne jest: utrzymanie stabilnych mechanizmów wsparcia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, wykorzystanie biomasy do produkcji energii cieplnej, intensyfikacja wykorzystania małej energii wodnej, wzrost wykorzystania energii wiatrowej, zwiększenie udziału biokomponentów na rynku paliw, rozwój przemysłu na rzecz energii odnawialnej. Wreszcie ważna sprawa, która w tym parlamencie nie może znaleźć swojego rozwiązania, chodzi o problem farm wiatrakowych. Ten problem nadal nie jest rozwiązany. Inwazja elektrowni wiatrakowych przy braku ustawowego zabezpieczenia interesów rolników, mieszkańców wsi i środowiska powoduje poczucie krzywdy i protesty społeczne. Posłowie Prawa i Sprawiedliwości w lipcu 2012 r. złożyli projekt ustawy ograniczający swawolę inwestorów i określający odległość wiatraków od siedzib ludzkich, minimum 3 km. Koalicji PO i PSL nie spieszy się z uchwaleniem ustawy. Ministrowie obecnego rządu, którzy są współodpowiedzialni za lokalizację farm wiatrowych, w rozmowie z posłami PiS kiwają głowami, wzruszają ramionami, to jest poza nami. W ministerstwach grasują lobbyści, chodzi o różnej maści ekspertów, którzy strzegą interesów inwestorów, najczęściej spółek zagranicznych. Państwo, które nie jest w stanie zabezpieczyć prawnie potrzeb własnych obywateli, jest w rozkładzie. Tymczasem rolnicy podpisują niekorzystne umowy przedwstępne, decydują się na przekazanie gruntów, zawierają umowy dzierżawy w formie aktów notarialnych. Nie ma w nich zapisów zabezpieczających czynsz za dzierżawę, który najczęściej będzie płacony, kiedy firma rozpocznie budowę, nie ma przy tym terminu. (Głos z sali: Dość.) (Poseł Marek Sawicki: To są ważne sprawy.) To są ważne sprawy, panie pośle. Po odrolnieniu działki rolnik straci dopłaty, a czynsz może czekać latami. Pobieranie czynszu za dzierżawę wymaga wystawienia faktur, opłacenia składki lub podwójnego KRUS, rejestrowania działalności i płacenia podatku dochodowego. W umowach nie ma mowy o liczbie elektrowni, a czynsz jest płacony od ilości elektrowni. Nie wiadomo, z jakich działek dzierżawca, inwestor wyodrębni teren pod drogi i inne elementy farmy. Na zyski z farm wiatrowych liczą samorządy. Przyjmując 15% wartości podstawy masztu, a następnie 2% tej kwoty, daje to niewielkie kwoty podatku od nieruchomości. Dlatego apelujemy do rządu, żeby ten problem jak najszybciej rozwiązać. Następna sprawa dotyczy zagospodarowania wspólnot gruntowych. Rząd, przed nim obecny minister, zapowiadał przedłożenie parlamentowi projektu ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Podobno projekt jest uzgodniony z członkami Rady Ministrów, także w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Czekamy na ten projekt, panie ministrze. Myślę, że pan odpowie, kiedy projekt będzie przekazany do parlamentu. Następną sprawą jest ochrona środowiska, chodzi o strefy obszarów szczególnie narażonych. Mam pytania: Jakie źródła finansowania gospodarstw, które znalazły się na strefach OSN i mają niewystarczające zaplecze infrastrukturalne do przechowywania gnojówki, gnojowicy i obornika, przewidziano w nowym PROW? A może warto sięgnąć po środki ministra rolnictwa, a nie PROW? PROW jest dla rolników, ma zwiększać konkurencyjność gospodarstw, a nie realizować zadania z zakresu ochrony środowiska. Zakończyłem trzeci obszar, teraz czwarty. (Głos z sali: To ile jeszcze będzie, Krzysiu?) (Głos z sali: Jest sześć obszarów, tak?) (Poseł Anna Zalewska: To taki jest armagedon na polskiej wsi? Trzeba tego posłuchać, bo inaczej się nie dowiemy.) (Głos z sali: To jest zabawa polityczna, panie pośle, zabawa polityczna.) Polityka społeczna, szanowni państwo. Brak skutecznych działań rządu PO-PSL w obszarze polityki społecznej i gospodarczej na rzecz poprawy jakości życia na wsi. Dotyczy to obszaru ministra rolnictwa, bo przypomnę, że w innych państwach są systemy ubezpieczeń, które także realizują zadania z zakresu polityki socjalnej, polityki społecznej. Szanowni państwo, podstawowym zagrożeniem dla obszarów wiejskich jest nie tylko ogólnie niski poziom ich rozwoju, ale także jego zróżnicowanie przestrzenne i regionalne oraz brak w działaniach rządu PO-PSL polityki społecznej w odniesieniu do tych ważnych regionów. W sferze społecznej na polskiej wsi mamy do czynienia z ogromnym zróżnicowaniem sytuacji i poziomu życia obywateli, z pozostawaniem dużych grup na skraju lub w obrębie wykluczenia społecznego, z dziedziczeniem niekorzystnych elementów statusu społecznego - biedy, niskiego wykształcenia, braku nie tylko możliwości, ale i ambicji oraz woli zmiany swojego położenia - wśród dużej części mieszkańców obszarów wiejskich naszego kraju. Decydują o tym: niski poziom dochodów ludności wiejskiej, niedopasowanie rynku pracy i trwałe, a nawet pogłębiające się bariery infrastrukturalne. W tej sytuacji można dostrzec realne zagrożenie wzrostu poziomu ubóstwa na polskiej wsi i dalsze pogłębienie różnic rozwojowych pomiędzy regionami oraz na osi wieś - miasto. Dotychczasowa polityka rządu PO-PSL wobec rolnictwa i obszarów wiejskich nie doprowadziła do zmniejszenia różnic w poziomie życia między miastem a wsią, a wręcz pogłębiła te dysproporcje, wyrażające się w szeregu obszarów kluczowych, takich jak: wzrost bezrobocia na obszarach wiejskich i utrwalenie bezrobocia strukturalnego, trwały dysparytet dochodów wiejskich gospodarstw domowych, rozwój obszarów ubóstwa i zagrożenia wykluczeniem społecznym oraz zaniedbania i braki w zakresie infrastruktury technicznej i społecznej, gorszy dostęp do dóbr oraz niższa jakość życia na obszarach wiejskich. Na obszarach wiejskich rozwija się bezrobocie strukturalne i występuje trwały wzrost bezrobocia w rolnictwie. Obrazuje to tabela, którą teraz widzimy. Wskaźnik zatrudnienia na wsi - II kwartał 2010 r. - 56%, II kwartał 2012 r. - 53%, II kwartał 2013 r. - 50%. A więc za czasów pana ministra nastąpił wzrost liczby bezrobotnych. To jest opracowane na podstawie materiałów przekazywanych przez rząd. Bezrobotni na wsi stanowią ponad 40% populacji bezrobotnych ogółem, chociaż na wsi mieszka tylko 39% ludności kraju, ale na przykład w województwie podkarpackim już 62% bezrobotnych mieszka na wsi. Poziom bezrobocia rejestrowego na wsi wynosił na koniec 2012 r. 874 tys. Bezrobotni na wsi to są z reguły ludzie młodzi (aż 63,7% bezrobotnych na wsi to ludzie do 34. roku życia) związani z rolnictwem, uwolnieni z gospodarstw rolnych w wyniku koncentracji produkcji rolnej (aż 83% bezrobotnych to ludzie młodzi związani wcześniej z rolnictwem). Jedną z podstawowych przyczyn obok braku miejsc pracy jest szybka dezagraryzacja polskiej wsi (obecnie aż 53,1% mieszkańców wsi to osoby z bezrolnych gospodarstw domowych). Wskaźnik zatrudnienia młodzieży wiejskiej w wieku 18-24 lat wynosi tylko 40%, dlatego zwiększa się migracja do miast i przede wszystkim emigracja. Wskaźnik zatrudnienia kobiet wynosił tylko 42%, co przy braku możliwości pracy oznacza defeminizację polskiej wsi. Z obszarów wiejskich wyjeżdżają ludzie młodzi, lepiej wykształceni, zdeterminowani, w tym kobiety, co stanowi stały trend od początku rządów ekipy PO-PSL. Trwały dysparytet dochodowy wiejskich gospodarstw domowych (rolników) do innych grup zawodowych. Blisko 1,5 mln gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 1 ha nie jest w stanie zapewnić rodzinom wystarczających dochodów, aby zaspokoić potrzeby życiowe. Dochody gospodarstw domowych na wsi stanowiły w środku okresu rządów PO-PSL 70,9% dochodów gospodarstw domowych w miastach ogółem i tylko 52% dochodów gospodarstw domowych w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców. Rozwój obszarów ubóstwa i zagrożenia wykluczeniem społecznym na obszarach wiejskich w Polsce. Łącznie widocznym ubóstwem na obszarach wiejskich zagrożonych jest 21,3% gospodarstw domowych. Różnice między ubóstwem na wsi i w miastach pogłębiają się pomimo wpływu dopłat bezpośrednich po 2007 r. Ubóstwem skrajnym, szacowanym na poziomie minimum egzystencji i dochodów: 466 zł na osobę na wsi, zagrożonych było dwukrotnie więcej gospodarstw domowych niż w miastach. Ubóstwem ustawowym, szacowanym przez GUS na poziomie uprawnień do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej: 477 zł na osobę na wsi, zagrożonych jest 12% gospodarstw, a więc trzykrotnie więcej niż w miastach, biorąc pod uwagę fakt, że po uwzględnieniu urealnienia tego progu świadczenia zamrożonego od 2006 r. szacowany wskaźnik jest jeszcze większy. Ubóstwem relatywnym - według GUS dochody w wysokości 655 zł na osobę - zagrożonych było na wsi 26% gospodarstw, podczas gdy w miastach - zaledwie 12%. Zagrożone ubóstwem są przede wszystkim dzieci i młodzież. Dzieci i młodzież do lat 18 stanowią 1/3 populacji zagrożonych skrajnym ubóstwem. Niski poziom wykształcenia na wsi (tylko 7,5% osób ma wyższe wykształcenie, w miastach - 23,2%) i wielodzietność oznaczają większe zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem. (Poseł Dorota Niedziela: Na stojąco słuchamy.) (Poseł Artur Dunin: Takich rzeczy trzeba słuchać na stojąco.) Celem polityki społecznej na obszarach wiejskich powinno być wyrównanie szans rozwojowych tych obszarów, które bez pomocy państwa skazane są na marginalizację lub długotrwałe problemy. Działań takich zdecydowanie nie podejmował rząd PO-PSL w ciągu ostatnich 6 lat. Wykluczenie społeczne - nieskuteczne przeciwdziałanie tworzeniu sfer ubóstwa na obszarach wiejskich i marginalizacji osób wykluczonych. Mieszkańcy obszarów wiejskich ponoszą największe koszty obecnego kryzysu gospodarczego. Nadal są dyskryminowani w wielu dziedzinach społecznych i ekonomicznych. Pogłębiają się obszary biedy na polskiej wsi. Według ocen Komisji Europejskiej ponad 60% rodzin mieszkających na polskiej wsi żyje poniżej poziomu minimalnego i jest skazanych na egzystencję w umiarkowanej biedzie. W ciągu minionych 6 lat zdecydowanie wzrosła liczba osób wykluczonych na obszarach wiejskich. Przybywa ludzi pozbawionych mieszkań. Wpływ na to ma stały spadek opłacalności produkcji rolniczej, brak nowych miejsc pracy poza rolnictwem i wpadanie w pętlę zadłużenia spowodowaną brakiem produkcji rolnej, co spowodowane jest anomaliami pogodowymi. Rząd PO i PSL nie przedstawił w ciągu minionych 4 lat żadnego programu rehabilitacji społecznej wykluczonych osób i grup zawodowo-społecznych. Brak jest rozwiązań prawnych, które zapobiegałyby ubożeniu mieszkańców wsi i marginalizowaniu społecznemu, ekonomicznemu, obywatelskiemu i cyfrowemu. Zaniedbania i braki w zakresie infrastruktury technicznej i społecznej, gorszy dostęp oraz niższa jakość życia na obszarach wiejskich. Niezależnie od miejsca zamieszkania każdy Polak powinien mieć dostęp do infrastruktury technicznej i społecznej na wysokim poziomie, powinien móc z niej korzystać oraz mieć zapewnione dobre warunki życia odpowiadające standardom jakości i dostępności na poziomie XXI w. Takich warunków nie zapewniono niestety mieszkańcom wsi w Polsce. Infrastruktura techniczna na wsi i obszarach wiejskich oraz jej dostępność zdecydowanie ustępuje dostępności infrastruktury w miastach, co stanowi nie tylko barierę rozwoju obszarów wiejskich, ale też obniża jakość życia na wsi i w małych miejscowościach. Szczególnie istotne są różnice w dostępności infrastruktury technicznej związanej ze środowiskiem naturalnym. Według danych GUS sieć kanalizacyjna była dostępna dla 23,5% mieszkańców wsi, ale aż dla 86% mieszkańców miast, komunalne oczyszczalnie ścieków odpowiednio dla 26,9% mieszkańców wsi oraz 88,2% mieszkańców miast, sieć gazowa analogicznie: dla 20% mieszkańców wsi i aż 73% mieszkańców miast. Korzystniejsza sytuacja jest tyko w przypadku dostępności sieci wodociągowej, gdzie różnica wynosi tylko 11%. To jest, panie ministrze, pana zdaniem infrastruktura techniczna na obszarach wiejskich. Czy ma pan jakiś program? Mają być na to przeznaczone środki, ale powinien być program budowy z podanymi ilościami, miejscowościami. Takiego programu pan nie ma. Infrastruktura społeczna na wsi jest znacznie gorsza, a mniejsza dostępność jej podstawowych elementów decyduje o niższym poziomie jakości życia na wsi. Na obszarach wiejskich na 10 tys. mieszkańców przypadały 2,2 placówki ZOZ, ale aż 3,9 placówek na mieszkańca miast. Liczba porad przypadających na jednego ubezpieczonego na terenach wiejskich wynosiła 3 rocznie i była ponad trzykrotnie mniejsza niż w przypadku mieszkańców miast - 10 porad na ubezpieczonego. Nowoczesna i sprawna infrastruktura techniczna i społeczna wspomagająca rozwój obszarów wiejskich to zadanie o kluczowym znaczeniu dla jakości życia na wsi. Niedostateczny stopień rozwoju infrastruktury na wsi będący efektem zaniedbań ze strony rządu PO-PSL nie tylko obniża standard życia i gospodarowania na tych terenach, lecz także decyduje o niskiej efektywności produkcji i mniejszej atrakcyjności obszarów wiejskich dla potencjalnych inwestorów. Szczególnie znamienne są niedostatki polityki społecznej rządu PO-PSL, jeśli chodzi o obszary wiejskie i rolników. Działanie niesprawiedliwe w odniesieniu do mieszkańców wsi to na przykład dodatkowe obciążenie rolników składką na NFZ czy podniesienie wieku emerytalnego do 67 lat. Pana ministerstwo, panie ministrze, ma w nazwie rolnictwo i rozwój wsi, a w tym zwrocie ˝rozwój wsi˝ zawiera się w zasadzie wszystko, co dotyczy rozwoju, dlatego pozwolę sobie też zwrócić uwagę na to, że obecnie rząd nie zapewnia mieszkańcom odpowiedniego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Polska służba zdrowia oceniana jest jako jedna z najgorszych w Unii Europejskiej. W rankingu Europejskiego Konsumenckiego Indeksu Zdrowia znalazła się na 27. miejscu wśród 29 państw Unii Europejskiej. Finansowanie opieki zdrowotnej w Polsce jest prawie najniższe w Europie. Na jedną osobę przypada trzykrotnie mniej środków niż w innych krajach Unii Europejskiej czy OECD. Komercjalizacja systemu opieki zdrowotnej wprowadzona przez PO i PSL spowodowała bardzo duże zróżnicowanie poziomu leczenia oraz dostępu do usług medycznych. Szczególnie na obszarach wiejskich i w małych miasteczkach odczuwalne jest utrudnienie w dostępie do ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych i szpitalnych. Dostanie się do lekarza specjalisty w wielu miejscach w Polsce graniczy z cudem. Brakuje lekarzy wszystkich specjalności: pediatrów, chirurgów, ginekologów, nie mówiąc o kardiologiach, okulistach czy reumatologach. Droga chorego ze wsi do specjalisty i do szpitala, jeśli takiego leczenia on wymaga, jest w przenośni i dosłownie bardzo długa, dlatego do szpitali często trafiają chorzy w bardzo ciężkim stanie. Między innymi dlatego w Polsce, jeśli chodzi o mieszkańców wsi, mamy znacznie gorsze wskaźniki długości życia. Bardzo źle wygląda opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą. Likwidacja gabinetów szkolnych była ogromnym błędem, wpłynęła na zły stan zdrowia dzieci z obszarów wiejskich. Zdarza się, że młody człowiek badany jest... (Poseł Marek Sawicki: Może przywrócić.) Może przywrócić, ale przez rok nie przywróci. (Poseł Piotr Walkowski: Może.) Nie. W Polsce mamy katastrofalną sytuację stomatologiczną. W wielu gminach brakuje lekarzy stomatologów. Stan uzębienia dzieci, młodzieży i dorosłych jest fatalny. Stomatologia to dział systemu opieki zdrowotnej, który został prawie w całości skomercjalizowany. Widać wyraźnie, że PO i PSL prowadzą całą służbę zdrowia w złym kierunku. Nie słyszałem, aby politycy PSL domagali się lepszego traktowania i finansowania służby zdrowia na wsi i w małych miasteczkach, a to tutaj braki są ogromne - potrzeby są wielkie, stąd oczekiwania duże. Prawo i Sprawiedliwość ma program funkcjonowania służby zdrowia. Przedstawiamy ten program na kolejnych kongresach. (Gwar na sali) Warto może o tym przypomnieć, żebyście z tego skorzystali, chodzi o zwiększenie finansowania opieki...