Mówca: Maciej Gdula
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam wielką przyjemność reprezentować klub Lewicy i przedstawić jego stosunek do projektu ustawy z druku nr 2627 dotyczącego kooperatyw mieszkaniowych. To niezwykle ważny projekt - mówię to z pełnym przekonaniem - który powiększa liczbę podmiotów mogących realizować inwestycje mieszkaniowe. Oprócz inwestorów indywidualnych, samorządów, deweloperów będziemy mieli kooperatywy mieszkaniowe, czyli grupy ludzi, które zawiązują się po to, żeby zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Już wcześniej powstawały inwestycje realizowane de facto przez kooperatywy, ale nie było ram prawnych tych działań. Teraz te ramy powstaną. Trzeba przyznać, że to bardzo dobry kierunek. Generalnie popieramy tę inicjatywę, cieszymy się, że powiększa się liczba podmiotów, które będą mogły budować mieszkania, bo głód mieszkań w Polsce jest ogromny. Mówi się o nawet 2 mln brakujących mieszkań. Ostatnio, jak gruchnęła informacja z narodowego spisu powszechnego, że oto jest 2 mln pustostanów, wszyscy się ucieszyli: O, to będzie można jednak zasypać tę lukę! Niestety szybko się okazało, że 60% z tych 2 mln to są nieruchomości w zasobie publicznym i często tak zdegradowane, że nadają się do wyburzenia albo wymagają wielkich nakładów inwestycyjnych. A więc im więcej będzie podmiotów, które będą budowały mieszkania, tym lepiej. I teraz jakie są nasze zastrzeżenia już na wstępie do tego projektu? To są w zasadzie dwie bardzo istotne kwestie. Pierwsza dotyczy tego, kto może zawiązywać kooperatywę i czy nie powinniśmy wprowadzić jakichś rozwiązań, które mówią o tym, że wśród założycieli kooperatywy powinny być osoby, które nie mają prawa własności lokalu na razie. To znaczy, chodzi o to, żeby sposób zdefiniowania zakładania kooperatywy był taki, by musiały tam być jakieś osoby, które zaspokajają, można tak powiedzieć, pierwotną potrzebę mieszkaniową. (Głos z sali: Nie na handel.) To jest rzecz do obgadania w komisji. Myślę, że jest ważne, żeby to poszerzać. Druga rzecz wiąże się z kwestią, którą każdy legislator musi zakładać. Jeżeli jesteśmy w takich codziennych relacjach, to zazwyczaj zakładamy jak najlepsze intencje ludzi, i dobrze, że tak robimy, może częściej powinniśmy w Sejmie też tak postępować. Ale legislator musi mieć w tyle głowy, że ludzie mogą bardzo różnie wykorzystywać ramy prawne, czasami w taki sposób, że nadużywają tych intencji, które były u podstaw powstawania prawa. W tym wypadku jest takie zagrożenie w naszym przekonaniu i tutaj niewystarczająco dobrze jest zabezpieczony publiczny interes. O co chodzi? Mianowicie inwestycja mieszkaniowa to zawsze bardzo złożony, skomplikowany proces, wymagający kompetencji, wymagający kapitału. Kto będzie mógł sobie pozwolić na taką inwestycję? Ludzie, którzy mają wykształcenie, którzy mają doświadczenie. To mogą być także np. deweloperzy. Trzeba założyć, że to się może zdarzyć. I jednocześnie pojawia się w ustawie możliwość sprzedaży w ramach przetargów działek samorządowych na realizację celów mieszkaniowych i budów realizowanych przez kooperatywy. Jakie to może mieć konsekwencje? Wiadomo, że tutaj pojawia się zagrożenie korupcją, pojawia się zagrożenie nadużyciami. Znajomi samorządowcy sprzedadzą działkę znajomym deweloperom, którzy będą zorganizowani oczywiście jako kooperatywa. (Głos z sali: Wykluczeni są deweloperzy.) A potem nastąpi wydzielenie lokali i ich sprzedaż. Nawet jeżeli będzie to sprzedaż obłożona podatkiem, tak jak to się zazwyczaj dzieje - do 5 lat to 19% dzisiaj - to jednak jest zagrożenie, że to po prostu będzie sposób na pozyskiwanie tańszych gruntów przez deweloperów. Dlatego moim zdaniem powinniśmy dyskutować o tym, jak lepiej to zabezpieczyć. Ustawa to zabezpiecza przez prawo pierwokupu, przez instytucję odkupu, ale to jest niewystarczające w naszym przekonaniu, bo też praktyka pokazuje, że prawo pierwokupu nie działa w praktyce. To znaczy, ono nie jest realizowane faktycznie. Często jest prawo pierwokupu, ale samorządy nie mają wystarczających środków. A więc (Dzwonek) jesteśmy za tym, żeby w komisjach pracować. Generalnie pozytywnie patrzymy na to. I jeszcze jedna rzecz na koniec. Oczywiście jako przedstawiciel klubu Lewicy nie mogę o tym nie wspomnieć. Tak jak Kartagina powinna zostać zburzona, tak powinny być budowane publiczne mieszkania na wynajem. Bo tego nikt nie zastąpi, żadna inna instytucja nie da wystarczającej, dużej liczby mieszkań dostępnych dla ludzi. Dziękuję bardzo. (Oklaski)