Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-10-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, druk nr 816. Omawiana nowelizacja Kodeksu cywilnego dotyczy zmiany zasad pierwokupu nieruchomości. Projekt nakłada na nabywców (korzystających z prawa pierwokupu) obowiązek złożenia notariuszowi depozytu całej ceny nieruchomości jako gwarancji ochrony własności. Wyżej wymieniony depozyt pozwalałby notariuszowi przyjąć oświadczenie uprawniające do pierwokupu. Wysokość zabezpieczenia zostałaby określona w umowie sprzedaży podpisanej przez pierwotnego właściciela z osobą trzecią. Celem projektu jest ograniczenie ryzyka przejęcia prawa własności nieruchomości bez zapłaty oczekiwanej ceny. Jak przekonują inicjatorzy nowelizacji, zmiana zasad pierwokupu przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa transakcji dotyczących obrotu nieruchomościami. Jak wskazuje Krajowa Rada Sądownictwa w swojej opinii z 15 września br., obowiązujące przepisy Kodeksu cywilnego regulujące instytucję prawa pierwokupu są dostatecznie precyzyjne i nie budzą rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych ani Sądu Najwyższego, w związku z czym nie zachodzi konieczność ich nowelizacji. Jak rozumiem, autorzy projektu mają zamiar uniknąć nieścisłości, jakie ich zdaniem mogą wyniknąć z obecnie obowiązującego zapisu: ˝zobowiązany tytułem prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią˝. Tymczasem w doktrynie prawniczej termin ˝niezwłocznie˝ oznacza termin realny, mający na względzie okoliczności i czas. Nie powinno być więc tutaj wątpliwości. Brak również przesłanek, by uznać, że obowiązujące zapisy Kodeksu cywilnego w sprawie pierwokupu budziły trudności orzecznicze. Należy podkreślić, że na mocy proponowanych zmian ustawowych warunkiem skorzystania z prawa pierwokupu będzie uprzednie złożenie do depozytu notarialnego kwoty równej kwocie sprzedaży nawet wówczas, gdy między stronami transakcji został ustalony inny termin sprzedaży. Nałoży to na kupujących duży ciężar i utrudni im dokonanie transakcji. Najczęściej procedura taka wiąże się z formalnościami dotyczącymi uzyskania przez nabywcę kredytu. Jak doskonale wiemy, formalności takie potrafią trwać dłuższy czas. Tymczasem termin, w jakim uprawniony może skorzystać z prawa pierwokupu, wynosi 1 miesiąc w odniesieniu do nieruchomości i 1 tydzień w odniesieniu do innych rzeczy. Nabywcy mogą w tej sytuacji zwyczajnie nie zdążyć złożyć wymaganego depozytu, tracąc de facto swoje prawo pierwokupu. Zauważmy też, że projekt nie przewiduje nałożenia na notariuszy obowiązku przyjmowania rzeczonego depozytu. Poza wszystkim oczywiste jest, że takie dodatkowe czynności będą wiązały się z kolejnymi opłatami, jakie ponieść będą musieli nabywcy. Autorzy projektu przytaczają argument o trudnościach w uzyskaniu zapłaty po złożeniu oświadczenia o zamiarze skorzystania z prawa pierwokupu. Obowiązujący obecnie art. 601 Kodeksu cywilnego stanowi jednak jasno, że: ˝jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma być zapłacona w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny˝. Z przepisu tego wynikają różne sposoby zabezpieczenia zapłaty ceny. Istnieją więc na gruncie obecnie obowiązującego prawa instrumenty pozwalające wymóc ochronę interesu sprzedającego. Nie bez znaczenia przy ocenie projektu pozostaje fakt, że jego autorzy w sposób bardzo lakoniczny uzasadnili konieczność jego wprowadzenia. W naszej opinii obowiązujące obecnie przepisy w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy stron w przypadku prawa pierwokupu. Wysoka Izbo, w imieniu klubu PSL wnioskuję o skierowanie projektu do dalszych prac w niezmienionym kształcie.