Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2020-09-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę w imieniu klubu Koalicja Obywatelska przedstawić stanowisko w sprawie procedowanej dzisiaj ustawy. Skupię się na początku na tych dwóch częściach, które stanowią jakby korektę w zamyśle rządu czy to programu ˝Stop smog˝, czy to programu ˝Czyste powietrze˝. Te korekty są pożądane i oczekiwane, aczkolwiek nie rozwiązują problemu. Trzeba jednak przypomnieć, że o ile program ˝Stop smog˝ dotyczy gmin - termomodernizacja, wymiana źródeł ciepła dla najuboższych - o tyle program ˝Czyste powietrze˝, zarządzany przez narodowy fundusz ochrony środowiska, jest adresowany bezpośrednio do osób fizycznych posiadających domki jednorodzinne, też osób mających status ubóstwa energetycznego, ale i osób średniozamożnych, które mają dochody powyżej 100 tys. rocznie - te osoby mogą korzystać z ulgi podatkowej. Jednemu i drugiemu programowi brakuje z jednej strony systemowych rozwiązań i spójnych, efektywnych przedsięwzięć, z drugiej strony brakuje bardzo porządnych, systemowych regulacji prawnych, zwłaszcza takich, które dotyczą zapewnienia finansowania. Program ˝Czyste powietrze˝ w ogóle nie ma podstawy prawnej. Przeznaczone były na to według deklaracji premiera 103 mld zł, z tego 63 mld dotacji w ciągu 10 lat. Wydatkowano z tego mniej niż 3%. Obecnie program po wdrożeniu jest kalkulowany na 500 lat przy tym tempie. Program ˝Stop smog˝ jest programem niezwykle wąskim. Proszę zauważyć, że finansowany jest właśnie z tego, że Polacy kupują torebki foliowe. Na ten program w ciągu 4 lat było przeznaczone 1200 mln, a jest tak atrakcyjny, że wydane będzie do 2022 r. zaledwie 48 mln. Regulacja w tej ustawie oczywiście poszerza ten dostęp, ale w niewielkim stopniu, z tymi wszystkimi wadami, o których mówiłam. A przecież wystarczyło procedować nad projektem ustawy, systemowym, który dwa razy składaliśmy w Sejmie w poprzedniej kadencji. Pewnie to powtórzymy, złożymy go znowu, bo to jest jedyne rozwiązanie, które może cywilizacyjnie rzeczywiście to przyspieszyć i zapewnić Polakom czyste powietrze - tym Polakom, którzy dziesiątkami tysięcy umierają wcześniej z powodu złej jakości powietrza. Ale chciałabym się skupić na zasadniczej kwestii w tej ustawie, która moim zdaniem powinna być wyodrębniona w osobnej ustawie, a mianowicie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Ta centralna ewidencja nie spełnia podstawowych kryteriów, w tym kryterium funkcjonalności. Sposób gromadzenia danych i konfiguracja nie wskazują na żadną efektywność i spełnianie kryteriów bycia narzędziem, przede wszystkim dla samorządów, zarządzania jakością powietrza i jej poprawy. Ewidencja jest chaotyczna, dane będą pozyskiwane z różnych źródeł. Proszę wyobrazić sobie, że np. moja osiemdziesięcioparoletnia sąsiadka ma zeznać, wpisać do takiej ewidencji to, jak się nazywa, gdzie mieszka, jaki ma numer telefonu, jaki ma adres poczty elektronicznej i jaka jest efektywność źródeł ciepła w jej mieszkaniu wedle tabliczek znamionowych. Ale ona takich tabliczek nie ma, ma tylko taką kozę zwyczajną. Ma też obliczyć średnią temperaturę powietrza w domu, grubość ścian i stropów, nie mówiąc już o roku budowy domu - ona tego roku nie pamięta. I to wszystko ma być przetwarzane, kontrolowane. Oczywiście obciąża się tym samorządy, ale całością ma zarządzać centralna baza. W tej bazie mają być gromadzone dane osobowe. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zakwestionował zgodność gromadzenia i przetwarzania tych danych z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony danych osobowych. One są nieefektywne i nikomu niepotrzebne. (Dzwonek) W tej bazie mają być także gromadzone informacje o stanie finansowym, o dochodach poszczególnych obywateli i dotacjach dla nich. Na posiedzeniu komisji będziemy pytali o szczegóły tych rozwiązań i nie wykluczamy, że w drugim czytaniu złożymy poprawkę wyłączającą tę kwestię do odrębnej regulacji, skonsultowanej i porządnie, poważnie przygotowanej, bo taka ewidencja jest potrzebna, tylko ona musi być funkcjonalna, skuteczna i uwzględniająca ochronę danych osobowych obywateli, bo będziemy mieli kolejną bazę, z której można czerpać dotyczące obywateli informacje o wszystkim. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)