Mówca: Henryk Smolarz (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-11-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedmiotem dzisiejszej debaty są dwa projekty ustaw, rządowy, zawarty w druku nr 1858, oraz senacki, zawarty w druku nr 232, które dotyczą zmian w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych oraz w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej. Oba projekty odnoszą się do kwestii niezwykle wrażliwej społecznie: praw nabytych funkcjonariuszy, ich rodzin oraz osób, które przez lata wykonywały zadania państwowe, często w warunkach pełnej odpowiedzialności, a mimo to zostały potraktowane w sposób nierówny wskutek reorganizacji służb. Wysoka Izbo! Nie można abstrahować od genezy problemu. Przez lata w Służbie Celnej oraz w Krajowej Administracji Skarbowej funkcjonowały grupy osób, które wykonywały de facto te same obowiązki co funkcjonariusze, ale z przyczyn organizacyjnych, prawnych, czy czysto formalnych nie uzyskały pełnego statusu służbowego. Późniejsze reformy, w tym reforma KAS z 2017 r., doprowadziły do ucywilnienia części funkcjonariuszy, często bez wystarczającego uzasadnienia, a następnie, na mocy art. 150 ustawy, do ich ponownego powrotu do służby. Ten okres przerwy, zwany pauzowaniem, przestał być traktowany jak służba, choć faktycznie był skutkiem decyzji administracyjnych, nie wyborów tych osób. Mamy więc do czynienia z sytuacją, w której część funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej znalazła się w gorszym położeniu, niż osoby wykonujące identyczne zadania. To nie jest tylko problem emerytalny, to kwestia zaufania do państwa, równości wobec prawa i podstawowych zasad sprawiedliwości społecznej. Dlatego projekty ustaw, zarówno rządowy, jak i senacki, mają wspólny cel: przywrócić równowagę i zapewnić, aby okresy wykonywania zadań służbowych były traktowane w sposób adekwatny, niezależnie od formalnych zmian statusu. W toku prac Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny wysłuchaliśmy przedstawicieli związków zawodowych, ekspertów, strony rządowej i samych funkcjonariuszy. Ich głos był jasny, lata pracy na rzecz państwa nie mogą przepadać. Nie można budować systemu emerytalnego, który jednych nagradza, a innych, wykonujących tę samą pracę, pozostawia z poczuciem krzywdy. Wysoka Izbo! Trzeba równocześnie zauważyć, że projekty, mimo słusznego kierunku, wymagają dopracowania. Zgłoszone poprawki legislacyjne oraz opinie Forum Związków Zawodowych, Krajowej Izby Radców Prawnych, Prokuratury Krajowej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jednoznacznie wskazywały, że kierunek jest dobry, ale przepisy muszą być precyzyjne, aby uniknąć wątpliwości interpretacyjnych i niepotrzebnych sporów sądowych. Dlatego komisje podjęły decyzję o skierowaniu projektów do podkomisji nadzwyczajnej, która zajęła się doprecyzowaniem grup osób objętych ustawą, ustaleniem maksymalnych okresów zaliczanych jako służba, jednoznacznym określeniem zasad wydawania zaświadczeń przez kierowników jednostek KAS, oraz oceną skutków finansowych, aby system był stabilny i przewidywalny. Wysoka Izbo! Z perspektywy Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi, ta ustawa nie jest ustawą branżową. To jest ustawa o zaufaniu do państwa. Jeżeli państwo korzysta z pracy funkcjonariuszy, musi mieć odwagę uczciwie tę pracę rozliczyć. Dlatego PSL - Trzecia Droga popiera i opowiada się za przyjęciem rozwiązań, które przywracają równość traktowania, kończą wieloletnie spory sądowe, zabezpieczają interes funkcjonariuszy i budżetu państwa, oraz wzmacniają rangę służby publicznej. Polska potrzebuje nie tylko nowych ustaw, ale też poczucia sprawiedliwości, także tej emerytalnej.