Mówca: Sprawozdawca Krystyna Sibińska
Data: 2013-11-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! 11 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność 24 artykułów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz określił termin, po którym te niezgodne artykuły tracą moc obowiązującą, na 18 miesięcy. To był równocześnie czas dany parlamentowi na stworzenie nowych przepisów, zgodnych z Konstytucją RP. Zostały opracowane cztery projekty dotyczące ogrodów działkowych: poselski projekt ustawy o ogrodach działkowych złożony przez Klub Parlamentarny Solidarna Polska, druk nr 1148, poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych złożony przez Klub Poselski SLD, druk nr 1170, obywatelski projekt ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych złożony przez Komitet Inicjatywy Ustawodawczej Projektu Ustawy o Rodzinnych Ogrodach Działkowych, druk nr 1204, oraz poselski projekt ustawy o ogrodach działkowych złożony przez Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska, druk nr 1240. Wszystkie cztery projekty zostały przedstawione na posiedzeniu plenarnym w dniu 19 kwietnia 2013 r. i wolą Wysokiej Izby skierowane do dalszych prac w Komisji Infrastruktury i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Dzisiaj, po kilku miesiącach wytężonej pracy, mam przyjemność i satysfakcję przedstawić sprawozdanie połączonych komisji dotyczące omawianych projektów. Połączone komisje pracowały na sześciu wspólnych posiedzeniach. Na dwóch pierwszych została podjęta decyzja o powołaniu podkomisji nadzwyczajnej w celu rozpatrzenia tych projektów. Podkomisja została powołana 10 maja 2013 r. w składzie piętnastoosobowym. Po przedstawieniu wszystkich projektów na posiedzeniu podkomisji członkowie podkomisji jako wiodący wybrali projekt obywatelski i ten projekt był przedmiotem dalszego szczegółowego rozpatrywania. Podkomisja pracowała na dwunastu wielogodzinnych posiedzeniach. W trakcie prac komisji i podkomisji złożono około 250 poprawek. 130 poprawek zostało złożonych przez poszczególne kluby: Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska, Klub Parlamentarny Solidarna Polska, klub PiS, klub Ruch Palikota, teraz Twój Ruch. Poprawki były również składane przez różne stowarzyszenia ogrodowe. Prawie 40 poprawek zostało złożonych przez poszczególne resorty, w tym Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Skarbu Państwa, Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Był to skutek opiniowania projektu obywatelskiego, ale również urobku podkomisji. Prawie 50 poprawek zostało złożonych przez przedstawicieli Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej, kilkadziesiąt poprawek zgłoszono w trakcie prac, ale również po ich zakończeniu, przez Biuro Legislacyjne. W międzyczasie pojawiały się różne stanowiska różnych środowisk, korespondencja była bardzo obfita. Były różne konferencje prasowe, artykuły, wywiady. Odbywały się spotkania w różnych konfiguracjach w biurach poselskich, ogrodach i w klubach. Były spotkania międzyklubowe, spotkania z panem premierem, były demonstracje. Różne osoby zlecały opinie prawne, w ramach prac komisji również je zlecaliśmy. Szanowni Państwo! Dlaczego o tym mówię? Dlatego że te liczby i te zdarzenia pokazują, jak trudna była to materia, jak wiele wzbudzała emocji, jak duże było zainteresowanie, jeżeli chodzi o prace nad przepisami dotyczącymi ogrodów działkowych. Mimo tych różnych zdarzeń, mimo różnych zdań, udało nam się wypracować dużo kompromisowych zapisów. W tym miejscu chcę bardzo gorąco podziękować wszystkim paniom i panom posłom, którzy pracowali w podkomisji i w połączonych komisjach, przedstawicielom poszczególnych resortów, w szczególności podsekretarzowi stanu w ministerstwie transportu panu ministrowi Piotrowi Styczniowi, który był praktycznie na każdym posiedzeniu komisji. Bardzo dziękuję przedstawicielom działkowców reprezentowanych zarówno przez Polski Związek Działkowców, jak i przez inne stowarzyszenia ogrodowe, oni też wnosili mnóstwo swoich pomysłów. Oczywiście współpracowało z nami Biuro Legislacyjne, współpracował sekretariat komisji, przesyłając nieustająco materiały i analizując to, co do tej pory zrobiliśmy. Ciężka praca jest za nami, specjalne podziękowania należą się tutaj reprezentantom Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej. Pan mecenas Bartłomiej Piech i pan mecenas Terlecki strzegli bardzo, bardzo mocno wszelkich zapisów, które były sygnowane przez prawie 1 mln działkowców. Byli nieustępliwi w wielu przypadkach. Ale mam satysfakcję, że udało się wiele przepisów poprawić, bo wiele z nich wymagało korekty, i panowie, którzy byli reprezentantami Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej, przyznali w tych przypadkach też nam rację. W dniu wczorajszym na wspólnym posiedzeniu Komisji Infrastruktury i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej zostało przyjęte sprawozdanie, które przedstawiam Wysokiej Izbie (druk nr 1811). Co zawierają nowe przepisy? W 81 artykułach uwzględniliśmy, mam wrażenie, całą materię, która dotyczy ogrodnictwa działkowego w Polsce. Przede wszystkim uporządkowaliśmy definicje. Myślę, że jest istotne to, co trzeba podkreślić, że zgodnie z definicją przyjętą w nowych przepisach działkowiec to od momentu, kiedy Wysoki Sejm uchwali ustawę, nie jest członek jakiegokolwiek stowarzyszenia, ale osoba, która ma umowę dzierżawy działkowej. Tak więc nie uczestnictwo w jakimkolwiek stowarzyszeniu, ale to, że dysponuje się działką, pozwala nazywać się działkowcem i korzystać z praw działkowca określonych w proponowanych przepisach. Określiliśmy bardzo ściśle cele rodzinnych ogrodów działkowych. Stanowi o tym art. 3, w którym mówimy o zaspokojeniu wypoczynkowych, rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa, mówimy o poprawie warunków socjalnych członków społeczności lokalnych, mówimy o pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej, mówimy o integracji wielopokoleniowej rodziny, o wychowywaniu dzieci w zdrowych warunkach, o aktywności, zdrowiu emerytów i rencistów. Mówimy też o przywracaniu społeczności i przyrodzie terenów zdegradowanych, mówimy o ochronie środowiska i przyrody, o oddziaływaniu na poprawę warunków ekologicznych, o kształtowaniu zdrowego otoczenia człowieka, ale też o tworzeniu warunków do udostępniania terenów zielonych dla społeczności lokalnych. Jest to w siedmiu rozdziałach. Mówię tu o przepisach ogólnych, o nowo wprowadzonym rozdziale dotyczącym zakładania i funkcjonowania rodzinnych ogrodów działkowych. Myślę, że jest to istotne, ponieważ w projekcie przygotowanym przez Komitet Inicjatywy Ustawodawczej brakowało przepisów mówiących o zakładaniu ogrodów. W art. 8 napisaliśmy, że na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, jakiegokolwiek, czy nowo powołanego, czy istniejącego, rada gminy może w drodze uchwały utworzyć rodzinny ogród działkowy na gruntach stanowiących własność gminy. Oczywiście przekłada się to na inne jednostki samorządu terytorialnego. Mówimy też o tym, jak takie grunty powinny być przygotowane, jak gmina powinna wesprzeć ogrodnictwo działkowe. Kolejny rozdział dotyczy likwidacji, w następnych definiujemy działkowców jako takich, ich prawa i obowiązki. Mówimy również o tym, że mogą powstawać organizacje działkowców. Mówimy o stowarzyszeniach, czyli o tym, że działkowcy będą mogli się stowarzyszać w stowarzyszeniach w oparciu o przepisy dotyczące stowarzyszeń. Mamy tu także wiele zmian w przepisach obowiązujących i, co jest naturalne, przepisy przejściowe i przepisy końcowe. Zamieszczamy absolutny zakaz zamieszkiwania na działkach w art. 12. Mówimy o tym, że w momencie, kiedy członek stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego ogród bądź ktoś inny poweźmie informację o naruszeniu przepisów prawa, m.in dotyczących zakazu zamieszkiwania czy wielkości budowanych altan, będą mogły interweniować organy administracji publicznej. Może to nawet doprowadzić do rozwiązania umowy dzierżawy działkowej. Piszemy również, że jeden działkowiec to jedna działka, czyli że tylko do jednej działki będzie mógł mieć prawo działkowiec. Tutaj zbijamy argument, że będzie jakaś możliwość zbierania, przejmowania działek po to, żeby w jakiś nieuprawniony sposób nimi handlować. Najdłuższa debata przetoczyła się w ramach zarówno podkomisji, jak i połączonych komisji w sprawie uwłaszczenia działkowców. Wszyscy twierdzimy, że takie było zalecenie Trybunału Konstytucyjnego, żeby jak najniżej zejść z prawami do działki, więc mówimy o tym, żeby te prawa były na jak najniższy poziom przeniesione, czyli na działkowców. Mieliśmy różne propozycje, mieliśmy różne pomysły. Zaczynaliśmy od propozycji przeniesienia prawa własności bądź prawa wieczystego użytkowania na działkowców. Wsłuchaliśmy się jednak w opinię prawników, tych, którzy mówili, że może być to niezgodne z konstytucją, i zaproponowaliśmy inną formułę - wspierało nas tutaj również ministerstwo transportu - czyli przeniesienie udziału w prawie własności bądź udziału w prawie wieczystego użytkowania. Przyznam - zresztą sami państwo doskonale o tym wiecie, jeżeli śledzicie różne informacje - że zatrzymaliśmy się nad tym punktem, nad tym artykułem na bardzo długo. Rozmawialiśmy z prawnikami, rozmawialiśmy z przedstawicielami inicjatywy ustawodawczej. A rozmawialiśmy po to, żeby wypełnić zobowiązania, obietnice złożone działkowcom, bo tak chcemy zrobić, żeby to prawo sięgnęło jak najniżej. I ostatecznie został wypracowany swego rodzaju kompromis. Mówi o tym art. 29, stary art. 30, po tych weryfikacjach. Mówimy tutaj o tym, że chcemy, aby zasady, warunki i tryb ustanawiania na rzecz działkowca tytułu prawnego do działki innego niż uregulowany w niniejszej ustawie określała odrębna ustawa. Chcemy potraktować to jako nasze wspólne zobowiązanie do tego, żeby pracować nad przepisami, które pozwolą uwłaszczyć działkowców, ale takimi przepisami, które nie będą wzbudzały żadnych kontrowersji, a po dyskusjach wydawało nam się, że to, co chcieliśmy zaproponować, może wzbudzać pewne kontrowersje. Dlatego ten art. 29 to jest nasze wspólne zobowiązanie. Taka była wola większości połączonych komisji, ale taką wolę wyrażają też przedstawiciele Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej. W związku z tym jest to, tak jak powiedziałam, nasze wspólne zobowiązanie. Co dalej w tych przepisach? Mianowicie to, że Polski Związek Działkowców staje się stowarzyszeniem, jego członkowie - członkami stowarzyszenia. Kto nie chce być członkiem stowarzyszenia, będzie mógł w każdej chwili złożyć deklarację rezygnacji z członkostwa, nie tracąc, tak jak powiedziałam, prawa do działki, tak jak - chcę podkreślić - nie trzeba być członkiem żadnego stowarzyszenia, żeby pozostać działkowcem. Wprowadzony został również obowiązek zwołania w ciągu 12 miesięcy zebrania. To zebranie ma na celu określenie się przez działkowców, czy chcą, by ich rodzinny ogród działkowy był prowadzony przez stowarzyszenie, które powstało z przekształcenia Polskiego Związku Działkowców, czy chcą, żeby ich ogrodem zarządzało inne stowarzyszenie wyodrębnione z tego rodzinnego ogrodu działkowego bądź powołane nowe. Zapisaliśmy również, że nie będzie to jedyna możliwość podejmowania takich decyzji przez działkowców. Również na wniosek 1/10 liczby działkowców danego rodzinnego ogrodu działkowego będzie możliwe składanie wniosku i decydowanie dalej o tym, w jaki sposób nasz konkretny rodzinny ogród działkowy ma być zarządzany. Pokrótce, szanowni państwo, panie marszałku, przedstawiłam to, co zapisaliśmy. Oczywiście są tutaj również przepisy, tak jak powiedziałam, zmieniające niektóre przepisy dotychczasowe. Mamy świadomość, że mogą zdarzyć się pewne niedoskonałości tego projektu, ale chcieliśmy zrobić to po wielu, wielu dyskusjach, z jak najmniejszą ingerencją w to, pod czym podpisało się prawie 1 mln obywateli, działkowców. Dlatego też, panie marszałku, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Infrastruktury i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej wnoszę o przyjęcie projektu ustawy przedstawionego w druku nr 1811. Bardzo dziękuję. (Oklaski)