Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-02-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Rzeczniku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko wobec sprawozdania komisji o prezydenckim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Omawiany dziś projekt ma na celu podwyższenie poziomu ochrony małoletnich ze szczególnym uwzględnieniem małoletnich poniżej lat 15, a także osób nieporadnych ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny. Projekt przewiduje zaostrzenie odpowiedzialności za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu osoby małoletniej. Obecnie czyn ten zagrożony jest karą od roku do 10 lat więzienia, a w sytuacji gdy następstwem przestępstwa jest śmierć - od 2 lat do lat 12. Nowelizacja zakłada, że będzie to odpowiednio od 2 lat do 12 lat oraz od 5 lat do 15 lat więzienia. Surowsza odpowiedzialność karna grozić ma za pozbawienie wolności dziecka poniżej lat 15 - co najmniej 3 lata więzienia, handel dziećmi poniżej lat 15 - od 5 lat więzienia, porzucenie małoletniego lub osoby nieporadnej - od 3 miesięcy do 5 lat, a w przypadku zgonu takiej osoby - od 2 lat do 12 lat, oraz uprowadzenie małoletniego lub osoby nieporadnej - od 3 miesięcy do 5 lat. Projekt przewiduje, że sprawca rozboju w stosunku do małoletniego czy pobicia będzie surowiej traktowany niż ktoś, kto pobije osobę dorosłą. Sądy, wymierzając kary we wszystkich sprawach, będą zobowiązane do sprawdzenia, czy przestępstwo zostało popełnione na szkodę małoletniego. Projekt wraca pod obrady Sejmu po pracach w komisji. Do projektu zawartego w sprawozdaniu podkomisji komisja wniosła poprawki polegające m.in. na zaostrzeniu kary za przestępstwa na małoletnich oraz zmianie terminu wejścia w życie ustawy. Wysoka Izbo! Niewątpliwie życie, zdrowie, nietykalność fizyczna i godność małoletnich wymagają szczególnej opieki oraz ochrony państwa. Dzieci nie są w stanie samodzielnie dbać o swoją podmiotowość, niejednokrotnie pozostają wobec przestępców bezbronne, zaś szkody, jakich doznają, odciskają piętno na całym ich przyszłym życiu. Pamiętajmy również, że dobro dziecka jest wartością chronioną przez konstytucję Rzeczypospolitej - w art. 72 ust. 1. Dotychczasowe kary za przestępstwa wobec małoletnich niejednokrotnie zaburzały powszechne poczucie sprawiedliwości. Zgodnie z tym poczuciem kary za takie przestępstwa powinny być zaostrzone. Nie można jednak kolejny raz nie zapytać o to, czy rzeczywiście zdaniem projektodawcy skala przemocy wobec dzieci i młodzieży ulegnie zmniejszeniu po zaostrzeniu kar za przestępstwa wobec nich. Czy nie jest tak, że to nie surowość, ale nieuchronność kary naprawdę zapobiega popełnianiu przestępstw? Dobrym krokiem w tym kontekście, właśnie w kierunku nieuchronności kary, jest wprowadzony w projekcie obowiązek zawiadomienia organów ścigania np. o akcie pedofilskim czy pobiciu dziecka. Osobie, która będzie miała wiedzę o takim pedofilskim akcie i nie powiadomi o nim organów ścigania, miałaby grozić kara do 3 lat pozbawienia wolności. Ten środek powinien przyczynić się do ograniczenia zjawiska tzw. znieczulicy społecznej, a więc sytuacji, kiedy dramat dzieci pozostaje w czterech ścianach domu, placówki wychowawczej czy ośrodka kolonijnego. Mamy obowiązek reagować i dobrze, że obowiązek ten zostanie wzmocniony jeszcze dodatkową sankcją karną. Trzeba nam więcej działań ukierunkowanych na wzrost wykrywalności i nieuchronność kary. Tylko takie środki mogą w naszym uznaniu skutecznie ograniczać skalę przestępczości, której ofiarami są nieletni. Niezależnie od powyższego najważniejszą rolę gra edukacja i pomoc skierowana do rodziców. Badania pokazują, że poziom akceptacji wobec kar cielesnych w Polsce spada. W naszym przekonaniu ten wzrost świadomości społecznej na temat problemu przemocy wobec nieletnich nie bierze się z penalizacji takich czy innych zachowań, bierze się natomiast z akcji i kampanii społecznych, jakie w ostatnich latach w Polsce przeprowadzono. Równolegle do środków prawnokarnych musi być uruchomiona kampania informacyjna, inaczej samo zaostrzenie kar nie przyniesie tych efektów, których oczekujemy. Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego, myślę, że podobnie jak inne kluby, jest jak najbardziej za dalszymi pracami i uchwaleniem tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)