Mówca: Gabriela Masłowska
Data: 2015-11-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kodeks pracy określa godziwy tryb rozstania się z pracownikami. Niewielka część pracowników otrzymujących znacząco ponadprzeciętne wynagrodzenia, nierzadko w wyniku powiązań lub układów, została rażąco uprzywilejowana poprzez przyznanie prawa do odpraw lub do wynagrodzenia z tytułu zakazu konkurencji przez okres dłuższy niż przysługujący większości pracowników. Przyznanie tych praw do odpraw lub wynagrodzenia z tytułu zakazu konkurencji, jak wskazuje doświadczenie, nie jest zasadne ekonomicznie dla pracodawców, stanowi bowiem nadmierne obciążenie podmiotów dokonujących wypłat, a także nie ma racjonalnego uzasadnienia gospodarczego i społecznego. Otrzymujemy informacje od wyborców, że wiele umów przyznających lub podwyższających wysokie odprawy lub odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji zostało zawartych w ostatnich miesiącach, w przeddzień wyborów do Sejmu i Senatu. Dobra zmiana oznacza również wyeliminowanie tej patologii w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, w spółkach komunalnych i w odniesieniu do innych państwowych osób prawnych. W przedłożonym projekcie ustawy proponujemy opodatkowanie stawką 65% nadwyżki dochodów z tytułu odszkodowania za niepodejmowanie zatrudnienia w podmiotach konkurencyjnych, otrzymywanych powyżej 12 miesięcy. Również stawką 65% będą opodatkowane odprawy i odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę czy umowy o świadczenie usług zarządzania, za rozwiązanie jej przed upływem terminu, na jaki została zawarta, jeśli wysokość odprawy przekroczy wysokość 3-miesięcznego wynagrodzenia podatnika. Powyższe przepisy dotyczą spółek, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, ich związki, inne osoby prawne, komunalne dysponują bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników lub na walnym zgromadzeniu. Proponujemy wejście w życie ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r. Wysoka Izbo! Jesteśmy przekonani, że nie ma powodów do dalszego pogłębiania rozwarstwienia płacowego. Aż 91% badanych Polaków ocenia poziom rozwarstwienia w Polsce jako zbyt wysoki. Pogłębianie rozwarstwienia płacowego jest jedną z głównych przyczyn nierówności dochodowych, a zatem nierówności społecznych. Świat dziś nie radzi sobie z nierównościami. Nierówności nie sprzyjają przede wszystkim rozwojowi gospodarki rynkowej m.in. z tego powodu, że stwarzają barierę dla popytu. Z aktualnych publikacji Międzynarodowego Funduszu Walutowego wynika, że jeśli udział najbogatszych w podziale dochodów przekracza 20%, to produkt krajowy brutto zaczyna maleć. Jeżeli udział najbiedniejszych zaczyna rosnąć, to dochody ich trafią na rynek i produkt krajowy brutto wzrasta. (Oklaski) Amerykański specjalista od zarządzania austriackiego pochodzenia Peter Drucker twierdził, że jeśli płaca szefa w relacji do wynagrodzenia pracownika przekracza jego 20-krotność, to powoduje to, że dynamika gospodarcza zaczyna słabnąć. Z tych powodów m.in. Niemcy, Norwegowie, w ogóle kraje skandynawskie, podnoszą płace minimalne i podnoszą podatki. W ten sposób spłaszczają dochody, które, tak uzyskane, przeznaczane są na świadczenia publiczne. Dzięki temu jakość życia w Skandynawii jest najwyższa na świecie. W Polsce nierówności dochodowe mocno się zaznaczają i są na wysokim poziomie, jakkolwiek dalej nie wzrastają. Otóż są one większe niż w Skandynawii, Japonii, chociaż mniejsze niż w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Przyczyną powstawania w Polsce tych nierówności dochodowych i społecznych, które nie uzyskują akceptacji społecznej, jest wysokie zróżnicowanie płac i szybszy wzrost zysków niż produktu krajowego brutto. Duże rozwarstwienie dochodowe w Polsce powoduje utrudniony dostęp wielu grup społecznych, dużych kręgów społecznych do wielu usług publicznych w zakresie ochrony zdrowia, oświaty, kultury i wielu, wielu innych, utrudnia awans społeczny, ale nie tylko. Jest to powód wielu konfliktów społecznych, ponieważ wiąże się z utratą zaufania do instytucji publicznych. Dalszą tego konsekwencją są oczywiście procesy demograficzne. Nierówności płacowe mierzone stosunkiem 10% najwięcej zarabiających w Polsce do dochodów 10% najmniej zarabiających w ciągu ostatnich 20 lat w Polsce wzrosły najbardziej we wszystkich państwach członkowskich OECD. Jak wspomniałam, rodzi to wiele konsekwencji natury społecznej, ogromne poczucie niesprawiedliwości społecznej. Musimy podjąć wobec tego debatę publiczną także na ten temat. Zaproponowany projekt ustawy m.in. stanowi także krok w tym kierunku. Zwracam się do Wysokiej Izby o debatę publiczną na ten temat i poparcie projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska)