Mówca: Waldemar Andzel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-07-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie 109. rocznicy urodzin Macieja Kalenkiewicza Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 1 lipca br. obchodziliśmy 109. rocznicę urodzin Macieja Kalenkiewicza ps. Kotwicz, podpułkownika Wojska Polskiego, cichociemnego, żołnierza Armii Krajowej, dowódcy partyzanckiego w okręgu Nowogródek. Maciej Kalenkiewicz przyszedł na świat l lipca 1906 r. w Pacewiczach na Wileńszczyźnie. W wieku 21 lat ukończył Oficerską Szkołę Inżynierii w Warszawie, następnie odbył staż liniowy w 1. Pułku Saperów w Modlinie. Mając 24 lata wstąpił na Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. Pełnił funkcję dowódcy plutonu w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie. W 1938 r. rozpoczął studia w Wyższej Szkole Wojennej, które przerwał w wyniku wybuchu wojny. Podczas kampanii wrześniowej Maciej Kalenkiewicz pełnił służbę jako oficer sztabu Suwalskiej Brygady Kawalerii, a następnie walczył w 110. Rezerwowym Pułku Ułanów. Po klęsce kampanii wrześniowej został zastępcą majora Henryka Dobrzańskiego ˝Hubala˝. Oddział opuścił w grudniu, by następnie przedostać się do Paryża, gdzie formowano nową polską armię. We Francji ukończył oficerski kurs saperów, wkrótce po tym dostał przydział do Komendy Głównej ZWZ w Paryżu. Po porażce Francji przybył do Wielkiej Brytanii i objął tam stanowisko dowódcy saperów w szkółce w Biggar. W trakcie pobytu na Wyspach Brytyjskich podjął starania o utworzenie lotniczej komunikacji z Polską. W grudniu 1941 r. ˝Kotwicz˝ powrócił do Polski - w ramach operacji ˝Jacket˝ został zrzucony nad krajem. W chwili zrzutu był już mianowany na stopień majora służby stałej. Lądowanie omyłkowo odbyło się na terenie należącym do Rzeszy. Straż graniczna zatrzymała Kalenkiewicza i trzech innych skoczków, jednak podczas próby przeszukania otworzyli oni do Niemców ogień i zdołali uciec. ˝Kotwicz˝ został ranny, ale udało mu się przedostać do stolicy. Przez dwa kolejne lata pracował w III Wydziale Operacyjnym ZWZ, opracowując m.in. plan ogólnokrajowego powstania. Dowodził też akcji ˝Taśma˝ - serii ataków na posterunki niemieckie na granicy GG i Rzeszy. W lutym 1944 r. Kalenkiewieź jako inspektor Komendy Głównej AK na okręg nowogródzki wyjechał na Nowogródczyznę. Niedługo później przejął on dowodzenie Zgrupowaniem Nadniemeńskim AK. W obliczu przewidywanej letniej ofensywy Armii Czerwonej Maciej Kalenkiewicz został włączony do grupy oficerów okręgu wileńskiego AK. Miała ona na celu opracowanie planu samodzielnego zdobycia Wilna przed nadejściem wojsk radzieckich. 18 maja żołnierze ˝Kotwicza˝ rozbili grupę radzieckich partyzantów w miejscowościach Rudzin, Olchówka i Krzywice. W czerwcu Kalenkiewicz został ranny w walce z Niemcami. Skutkiem tego była amputacja ręki i brak możliwości udziału w akcji zdobywania Wilna. Po okresie odpoczynku ˝Kotwicz˝ przejął dowodzenie nowogródzkim podokręgiem AK. Pod jego rozkazami znalazły się liczne grupy partyzantów z rozbitych oddziałów. Awansowano go wtedy na podpułkownika. 21 sierpnia oddział ˝Kotwicza˝ znalazł się w miejscowości Surkonty. Wkrótce uderzyła tam grupa operacyjna III Batalionu 32. Zmotoryzowanego Pułku Wojsk Wewnętrznych NKWD i Rejonowego Oddziału NKWD z Radunia. Wrogie siły były dziesięciokrotnie liczniejsze od polskich. Mimo odparcia pierwszego ataku i dużych strat po stronie nieprzyjaciół oddział ˝Kotwicza˝ został ostatecznie pokonany. Kalenkiewicz poległ razem ze swoimi 35 żołnierzami. Ich ciała pogrzebano w zbiorowym grobie niedaleko mogiły powstańców styczniowych. Dziękuję.