Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2021-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Dzisiaj mówimy o rolniczym handlu detalicznym, ale tak naprawdę to jest kontynuacja tego, co kilka lat temu zrobiło ministerstwo rolnictwa pod kierownictwem Marka Sawickiego i co zrobił rząd, kiedy to ministerstwo mówiło o sprzedaży bezpośredniej. To jest kontynuacja, tylko pod zmienioną nazwą. Cóż to takiego jest ta sprzedaż bezpośrednia albo rolniczy handel detaliczny? Czym to się różni od podstawowej produkcji rolnej? Otóż wyjaśnijmy, że dzisiaj wytwarzanie podstawowych produktów rolnych nie wymaga żadnego zezwolenia, nie wymaga żadnej zgody, nie wymaga żadnego specjalnego traktowania, ani nie wymaga ulg podatkowych. Czyli rolnik, opierając się na przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, może swoje produkty sprzedawać na wolnym rynku, nie płacąc za te produkty podatku. Czym jest sprzedaż bezpośrednia i dzisiaj omawiany rolniczy handel detaliczny? Otóż dotyczy to sytuacji, w której rolnik zamierza wyprodukowaną w swoim gospodarstwie żywność przetwarzać i w formie przetworów oferować na rynku, sprzedawać na rynku. Pamiętam tę dyskusję, bo ona toczy się wokół tego tematu od lat. Zawsze było takie niebezpieczeństwo, że produkty wytworzone na bazie produktów zwierzęcych, np. mleka czy mięsa, muszą spełniać określone warunki higieniczne, ponieważ one podlegają skomplikowanej obróbce i mają specyficzne właściwości. A więc aby ludzi nie narażać na niebezpieczeństwo, zawsze zwracamy uwagę na to, aby przetwarzanie produktów zwierzęcych odbywało się zgodnie z zasadami higieny i wymogami weterynaryjnymi czy bezpieczeństwa produkcji żywności. I to był taki swoisty hamulec, którego dzisiaj także doświadczamy, jeśli chodzi o większy rozwój sprzedaży bezpośredniej, rolniczego handlu detalicznego. Trochę inaczej to wygląda w przypadku produktów roślinnych, gdzie ta obróbka jest łatwiejsza. Chodzi np. o robienie wypieków na bazie mąk czy robienie przetworów owocowo-warzywnych na bazie owoców i warzyw wytworzonych w danym gospodarstwie, gdzie ryzyko niebezpieczeństwa żywnościowego dla potencjalnego konsumenta jest niewielkie i tę działalność łatwiej jest prowadzić. Ale też pamiętam tę dyskusję, wtedy kiedy mówiliśmy o kolejnych udogodnieniach, która dotyczyła kwestii podatkowych. Zawsze były obawy, że z powodu obecności na rynku żywności przetwarzanej przez duże podmioty, przez dużych graczy zmniejszą się wpływy do budżetu z tytułu podatku dochodowego. Dlatego trzeba stopniowo uwalniać rolniczy handel detaliczny czy sprzedaż bezpośrednią, po to aby to miejsce na rynku, które mają duże podmioty, pomału zajmowali rolnicy, którzy chcą sprzedawać swoje produkty w formie przerobionej. To nie rozwija się tak dynamicznie i dotyczy tylko 1% gospodarstw czy nawet mniej niż 1% gospodarstw właśnie ze względów podatkowych, ze względu na konieczność spełnienia wymagań weterynaryjnych czy wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności, jeżeli chodzi o produkcję zwierzęcą. Jeżeli pod tym względem nic nie zmienimy, to ten rolniczy handel detaliczny nadal będzie dotyczył 1% gospodarstw. Jakie dzisiaj są bariery, jeśli chodzi o szerszy rozwój, i jakie w związku z tym trzeba podjąć kolejne kroki, aby ten rodzaj sprzedaży zwiększyć i aby dotyczył on więcej niż 1% rolników? Dzisiaj on dotyczy głównie małych rolników, którzy posiadają gospodarstwa rozdrobnione i którzy ze względu na mały wolumen produkcji muszą zająć się przetwórstwem, po to aby zwiększyć wartość dodaną, aby uzyskać dodatkowe dochody z tytułu sprzedaży produktów przetworzonych do swojego gospodarstwa. Po pierwsze, należy spowodować, aby w ramach nowych programów pomocowych, planu strategicznego było realizowane wsparcie dla takich gospodarstw na zakup urządzeń, które będą umożliwiały to przetwórstwo i na zakup których dzisiaj wiele z tych gospodarstw nie stać. Ci rolnicy nie posiadają zdolności kredytowej, nie są w stanie zaciągnąć pożyczki, po to aby takie urządzenia kupić. A więc wsparcie techniczne w planie strategicznym powinno być zdecydowanie wyższe, niż jest nawet dzisiaj proponowane w tym projekcie. Po drugie, te produkty dotyczą wąskiego wycinka działalności rolniczej, dlatego że jest bariera w racjonalnym sprzedaniu tych produktów. Nie ma dzisiaj dużego odbiorcy, który byłby w stanie od rolnika trochę większego niż mały, drobny kupić te produkty i je zagospodarować. Przedstawiamy to zawsze obrazowo: np. gdyby producent wiśni wytwarzający w swoim gospodarstwie 10-20 t wiśni przerobił je na dżemy, soki, nie byłby w stanie racjonalnie tej produkcji sprzedać nawet w ciągu pozostałej części roku kalendarzowego poza zbiorami, bo po prostu nie ma takiego miejsca, nie ma takiego odbiorcy, nie ma takiego klienta, który taką liczbę słoików dżemu wiśniowego byłby w stanie kupić. Pozostaje więc pytanie: Czy nie warto - ono jest retoryczne, bo na pewno warto - rolników wesprzeć w relacjach handlowych wobec dużych odbiorców, dużych graczy na rynku? Chodzi o wymuszenie albo zaproponowanie - tak jest w niektórych krajach Europy Zachodniej - niektórym sklepom sieciowym wydzielenie określonych półek (Dzwonek), na których byłyby sprzedawane takie produkty. Jeżeli te wszystkie rozwiązania byśmy wprowadzili w życie, to moglibyśmy uznać, że ten rodzaj produkcji rolnej ma pewną szansę. Ponieważ kierunek wskazany w tym projekcie nie jest odwrotny od tego, który od lat proponujemy, klub Koalicji Polskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego poprze ten projekt, zakładając, że w odpowiednich momentach będą się pojawiały dalsze korzystne dla niego zmiany. (Oklaski)