Mówca: Wojciech Zubowski
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec omawianych dziś projektów ustaw: obywatelskiego projektu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, poselskiego projektu ustawy o ogrodach działkowych złożonego przez klub Solidarna Polska, poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, złożonego przez klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej, i poselskiego projektu ustawy o ogrodach działkowych, złożonego przez klub Platformy Obywatelskiej. Zanim przejdę do omówienia poszczególnych propozycji, również pozwolę sobie na przywitanie działkowców, zarówno tych przysłuchujących się z galerii sejmowej, jak i tych oglądających transmisję z posiedzenia Sejmu. Szanowni Państwo! Przechodząc do rzeczy, na terenie Polski funkcjonuje ok. 5 tys. rodzinnych ogrodów działkowych. Zajmują one powierzchnię ok. 44 tys. ha. Dla wyobrażenia, jest to powierzchnia większa niż Wrocław i Kielce razem wzięte. Liczba zagospodarowanych działek to ok. 966 tys., korzysta z nich ok. 4 mln osób. I znowu dla porównania - liczba emerytów Polsce to prawie 5 mln, więc to tak, jakby z działek korzystało 4 na 5 emerytów w Polsce. Wśród tak licznej rzeszy działkowców są przedstawiciele wszystkich grup społecznych, zawodów, osoby o najróżniejszym statusie materialnym i różnych poglądach. Ogrody działkowe są dla wszystkich i służą wszystkim, często całym pokoleniom, zarówno jako miejsce wypoczynku, jak i źródło, miejsce uprawy własnych warzyw czy owoców. Nie da się też przecenić znaczenia działek jako zielonych płuc miast, często stanowiących jedyną oazę zieleni w krajobrazie wypełnionym stalą i betonem. Nie da się też przecenić znaczenia ogrodów, możliwości uprawiania własnego ogrodu przez osoby starsze, dla których ogrody stanowią nie tylko miejsce wypoczynku, mają też oddziaływanie terapeutyczne, są miejscem, gdzie spędzają one czas z rodziną, miejscem, gdzie mogą się spotkać i mają przyjaciół czy znajomych. Tych ważnych atutów można by wymienić o wiele więcej, wymieniając niektóre z nich, chcę podkreślić, jak duże znaczenie mają regulacje, o których dziś rozmawiamy. 11 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok kwestionujący 24 przepisy dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Warto zaznaczyć, że rozstrzygnięcie zawierało też dwa zdania odrębne, w składzie sędziowskim nie było więc pełnej zgodności co do treści orzeczenia. Zgodnie z wyrokiem zakwestionowane artykuły utracą ważność w ciągu 18 miesięcy po jego ogłoszeniu, to jest 21 stycznia 2014 r. Konieczne zatem jest uregulowanie kwestii ogródków działkowych w sposób z jednej strony realizujący wymogi orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a z drugiej - jak najlepiej chroniący działkowców. Pamiętajmy o tym, że tak długi czas był dany Sejmowi po to, żeby przygotować ustawę, która zabezpieczać będzie prawa działkowców, a nie, jak wydaje się po analizie niektórych projektów, deweloperów. Każdy z przedstawionych projektów stara się te wskazania realizować, odmienną sprawą pozostaje ocena tych chęci w porównaniu z faktycznymi zapisami poszczególnych ustaw. Pozwolę sobie na krótkie przedstawienie opinii uzyskanych w trakcie konsultacji do poszczególnych projektów ustaw. Zacznę od projektu przedstawionego w druku nr 1148, wniesionego przez Klub Parlamentarny Solidarna Polska. O projekcie w sposób jednoznacznie negatywny wypowiedział się podmiot najbardziej nową ustawą zainteresowany, czyli Polski Związek Działkowców, jednakże nie tylko on. Zastrzeżenia do projektu miały takie podmioty, jak Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej, który już choćby w pierwszym akapicie przedstawianych opinii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego informuje, że projekt zawiera jednak rozwiązania nie od końca dopracowane lub czasem niemożliwe do wykonania z formalnego punktu widzenia, a w ostatnim zdaniu tej opinii podsumowuje: ze względu na istotny charakter stwierdzonych uwag ustawę w tym kształcie opiniuje się negatywnie. Województwo zachodniopomorskie pozytywnie odniosło się do chęci uporządkowania spraw związanych z funkcjonowaniem ogrodów działkowych, zresztą tego chcą wszystkie strony, ale wymieniono kilkanaście uwag ogólnych i jeszcze więcej zastrzeżeń co do szczegółów zaproponowanych rozwiązań. Również zdaniem Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego zaproponowany projekt wymaga licznych zmian i poprawek. Opinię tę podziela też Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Uwagi wniosła też Krajowa Rada Notarialne, a prokurator generalny stwierdził, że projekt budzi zastrzeżenia merytoryczne, legislacyjne i wymaga dalszych analiz w toku procesu legislacyjnego. Kolejnym projektem, o którym chciałbym powiedzieć, na razie może troszeczkę krócej, jest projekt obywatelski przedstawiony w druku nr 1204, który również został poddany analizie. I tak Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego podnosi zarzuty niezgodności z konstytucją niektórych z proponowanych rozwiązań. Od siebie dodam, że część tych zarzutów będzie, powiedzmy, zniwelowana poprzez rozwiązania, które zaproponuje Prawo i Sprawiedliwość. Wracając do opinii. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa również podnosi zarzuty niekonstytucyjności proponowanej ustawy, choć jednocześnie powołuje się na zapisy w projekcie niewystępujące. Mam tu na myśli art. 61 projektu, który nie mówi o możliwości wyodrębnienia się z ROD po 24 miesiącach, tylko w ciągu 24 miesięcy. To jest odwrócenie sprawy o 180 stopni. Natychmiast nasuwa się pytanie o jakość opinii zawierających takie błędy. Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej przekazał uwagi z województw podkarpackiego i opolskiego, jednakże zgłaszane zastrzeżenia miały za zadanie wskazać kierunek porządkujący proponowane rozwiązania. Z kolei projekt zmiany ustawy wniesiony w druku nr 1170 przez Sojusz Lewicy Demokratycznej ma za zadanie dostosować ustawę zakwestionowaną przez Trybunał Konstytucyjny do orzeczenia, czyli chce dokonać poprawek w zakwestionowanej ustawie. O propozycji wypowiedziała się Prokuratoria Generalna, która uznała, że propozycje te nie spełniają wymogów zgodności ze wskazaniami zawartymi w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego i wskazuje się tutaj uchybienia proponowanych rozwiązań. Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej w przedstawionych opiniach poparł zmiany zgodne z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i również wskazał zapisy wymagające doprecyzowania. Liczne uwagi zostały zgłoszone przez Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego. Ponieważ do projektu z druku nr 1240, złożonego przez posłów Platformy Obywatelskiej, w zasadzie do wczoraj nie było opinii, więc nie chciałem powtarzać tych zastrzeżeń, które zostały zgłoszone wcześniej przez pana posła Bartosza Kownackiego, ponieważ jednak pojawiła się opinia Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej, muszę o niej wspomnieć. Otóż opinia ta zawiera liczne uwagi i zastrzeżenia do projektu Platformy. Najważniejszy jest jednak zarzut często podnoszony przez posłów Platformy w stosunku do projektu obywatelskiego. Otóż ta opinia potwierdza wątpliwości nasuwające się przy czytaniu projektu Platformy, że ten projekt jest niekonstytucyjny. Państwo proponujecie rozwiązania, które mogą być przez Trybunał Konstytucyjny zakwestionowane, a tego samego argumentu bardzo często używacie w stosunku do pozostałych projektów, szczególnie w stosunku do projektu obywatelskiego. Okazuje się, że wasze rozwiązania również budzą wątpliwości. (Poseł Jerzy Kozdroń: Ale w jakim zakresie? Można konkret?) Można konkret. Może w takim razie, skoro panowie tego oczekujecie, przeczytam fragment tej opinii. (Poseł Jerzy Kozdroń: Nie opinii, zapis.) Chodzi o art. 45 i 47, państwo tam wprowadzacie zapisy mówiące o nieważności czynności prawnych dokonanych w ciągu 18 miesięcy od momentu wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Proszę państwa, prawo nie działa wstecz. Szanowni państwo, Prawo i Sprawiedliwość zamierza poprzeć projekt obywatelski i skierować go do dalszej pracy w komisji nie tylko dlatego, że uważamy, że żaden projekt obywatelski nie powinien być odrzucany w pierwszym czytaniu, ale również dlatego, że projekt ten w sposób najbardziej komplementarny zabezpiecza interesy działkowców. W wyniku dyskusji nad decyzją o złożeniu własnego projektu lub poparciu projektu obywatelskiego ze względu na zgodę co do ogólnych założeń postanowiliśmy poprzeć projekt obywatelski, jednocześnie wyraźnie akcentując, że w czasie prac w komisji zamierzamy zgłosić poprawki, które naszym zdaniem usuną wątpliwości i uwzględnią zastrzeżenia zgłaszane przez podmioty, do których kierowano ten projekt na etapie konsultacji, a zarazem wzmocnią pozycję prawną pojedynczych działkowców, zwiększą gwarancję swobody zrzeszania się i zapewnią pełniejszą ochronę ogrodów. Warto wspomnieć o tym, że propozycje tych zmian były już omawiane z przedstawicielami Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej i w zdecydowanej większości udało się wypracować stanowiska w ich sprawie uwzględniające założenia obu stron. Pozwolę sobie teraz na krótkie omówienie przynajmniej części propozycji, które zamierzamy przedstawić. W art. 7 projektu obywatelskiego proponujemy wskazać ministra właściwego do spraw środowiska jako centralny organ administracji rządowej w zakresie ogrodów działkowych. Chcemy, by w sprawach ogrodów działkowych wypowiadał się minister, któremu te sprawy, przynajmniej teoretycznie oczywiście, powinny być jak najbliższe, to znaczy sprawy związane ze środowiskiem i z zielenią. W art. 12 proponujemy dodać pkt 3 umożliwiający przejęcie przez stowarzyszenie ogrodowe obowiązków gminy poprzez zawarcie odpowiedniej umowy. Są większe szanse na wyrażenie przez gminę zgody na utworzenie nowych ogródków działkowych, kiedy gmina będzie mogła scedować część obowiązków za zgodą stowarzyszenia na to właśnie stowarzyszenie. W art. 14 pkt 2 proponujemy wykreślenie słowa ˝całkowity˝, ponieważ nie rozróżniamy całkowitego i niecałkowitego zakazu zamieszkiwania. W art. 16 chcemy dodać pkt 4 i 5 dające możliwość zaskarżenia uchwalanego regulaminu ogrodu działkowego w przypadku jego niezgodności z ustawą. W art. 22 proponujemy zmianę pkt 3 i 4 poprzez wprowadzenie konieczności wyrażania przez działkowców zgody na likwidację ogrodu działkowego. To jest, proszę państwa, kolejny element wzmacniający ochronę, którą mają mieć ogrody działkowe, i wzmacniający ochronę działkowców. Kolejna istotna propozycja zmian dająca uprawnienia działkowcom zawarta jest w art. 25. Chcemy, by w przypadku likwidacji ogrodów odszkodowanie z tytułu likwidacji działki trafiło do działkowca; odszkodowanie nie tylko za składniki majątkowe znajdujące się na działce, ale również, określmy to tak, za prawo do działki. W art. 26 proponujemy dodanie zapisu regulującego przyznawanie odszkodowania przy likwidacji ROD i przewidującego możliwość zwrócenia się do sądu o wydanie rozstrzygnięcia co do jego wielkości. Jest to też zmiana mająca na celu uniknięcie pojawiających się zarzutów o zbyt uprzywilejowaną pozycję działkowców. Tu dajemy możliwość, by w razie jakichś sporów zwrócić się z prośbą o rozstrzygnięcie do niezawisłego sądu. Zmiana w art. 27 polegać ma na dodaniu działkowca do grupy podmiotów, które objęte będą odszkodowaniami w przypadku częściowej likwidacji ROD. Zapisy projektu obywatelskiego nie przewidywały tak szerokiej ochrony dla działkowców. My chcemy, by działkowcy byli jak najszerzej w przypadku jakichkolwiek zmian czy w przypadku likwidacji chronieni. W art. 37 proponujemy dodać zapisy dotyczące jawności finansów rodzinnych ogródków działkowych dla działkowców użytkujących dane ogrody działkowe, czyli ma być pełna wiedza na temat tego, jakiej wielkości środki są zbierane, na co są wydawane i jaki jest tutaj przepływ pieniądza. W art. 49 chcemy zaproponować stworzenie możliwości ubiegania się o prowadzenie ROD osobom, które dopiero zamierzają zostać użytkownikami działek. Moim, naszym zdaniem ta propozycja niweluje zarzuty niekonstytucyjności w stosunku do projektu obywatelskiego, wedle którego jedynymi uprawnionymi podmiotami, które mogą ubiegać się o zakładanie ogrodów działkowych, miały być już istniejące stowarzyszenia, czyli te, które działki już prowadzą. Chcemy, by, jeżeli grupa obywateli będzie miała chęć prowadzenia działek i jeżeli będzie gdzieś de facto nowy ogródek tworzony, mogła ona założyć stowarzyszenie i ubiegać się o prawo do jego prowadzenia. W art. 61, który też był dyskutowany pod kątem zgodności z konstytucją, chcemy w pkt 1 umieścić zapisy umożliwiające wyodrębnianie się oddzielnych stowarzyszeń ogrodowych z istniejących struktur stowarzyszeń w dowolnym momencie. Przypomnę, że w projekcie obywatelskim był to okres 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy. My chcemy, by było to, oczywiście z uwzględnieniem odpowiednich zapisów, bezterminowe. Szanowni państwo, oczywiste jest, że w trakcie dalszych prac mogą pojawić się propozycje zmian tu nieprzedstawionych. Pozwoliłem sobie na przedłożenie propozycji, które mogą zyskać akceptację odpowiedniej komisji, i, mam nadzieję, ją zyskają. Pomysłów na funkcjonowanie ogrodów działkowych jest wiele. Warto by było wypracować jeden, który będzie spełniał zalecenia Trybunału Konstytucyjnego, będzie chronił działkowców i ich ogrody, a jednocześnie uzyska jak największe poparcie społeczne. Jak widać, z jednej strony, żaden z przedstawionych projektów nie uzyskał wyłącznie pozytywnych opinii, z drugiej strony, trudne jest znalezienie rozwiązania na szybko, które zadowalałoby wszystkich. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość składam wniosek o utworzenie komisji, której zadaniem będzie wypracowanie wspólnego projektu ustawy o ogródkach działkowych, najlepiej na podstawie projektu dziś przedstawionego przez pełnomocników Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej. Działki nie powinny być towarem luksusowym. Pamiętajmy, że najczęściej korzystają z nich osoby starsze, proszę państwa. Młodzi wyjechali, więc nie zabierajmy tym, którzy zostali, prawa do wypoczynku. Dziękuję bardzo.