Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2020-04-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, druk nr 279. Podejmujemy dziś dyskusję nad bardzo ważnym rządowym projektem ustawy, który odpowiada na wyzwania związane z potrzebą wprowadzenia rozwiązań dotyczących szybkiego izolowania osoby dotkniętej przemocą od osoby stosującej przemoc w sytuacji, gdy stwarza ona zagrożenie dla życia lub zdrowia domowników. Epidemia koronawirusa spowodowała, że w rodzinach, w których wcześniej nie było napięć, mogą one się pojawić. Zostając w domu, każda rodzina musiała się skonfrontować z własnymi mechanizmami radzenia sobie w stanie kryzysu. Negatywne emocje - i te wśród małżonków, i te wśród dzieci, bo mówimy tylko o przemocy związanej z małżeństwem, z parami, natomiast jest i inna przemoc, przemoc stosowana przez dzieci wobec rodziców - występują między ludźmi, później przenoszone są na dzieci. Izolacja sprzyja sytuacjom konfliktowym, stresowym, a to może pobudzać agresję osób, które wcześniej nie miały skłonności do stosowania przemocy, i te zachowania eskalować. Przemoc w rodzinie przestała być już postrzegana jako sprawa prywatna, dotycząca jedynie osób stosujących przemoc i dotkniętych przemocą. W sprawie zabrało głos Ministerstwo Sprawiedliwości, które przygotowało przepisy, o których mówimy, dzięki którym to sprawca przemocy domowej będzie musiał natychmiast opuścić mieszkanie, a osoby pokrzywdzone będą skutecznie chronione. Ustalone zostały także wytyczne dla podmiotów, które w ramach Funduszu Sprawiedliwości wspierają pokrzywdzonych. Organizacje pozarządowe zwracają uwagę na pilną potrzebę zmian legislacyjnych ze względu na rosnącą falę przemocy w związku z izolacją. W tym stanie rzeczy procedowany projekt daje efektywne instrumenty ochrony prawnej osobie doznającej przemocy. Pozwala na wprowadzenie rozwiązań szczególnych dotyczących tej kategorii spraw, które pozwolą sądowi na sprawne przeprowadzanie postępowań. Proponuje się m.in. wprowadzenie odrębnego postępowania w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia oraz zakazanie zbliżania się do mieszkania i bezpośredniego otoczenia, co jest bardzo ważne. Umożliwia się sądowi wydanie szczególnego rodzaju postanowienia o zabezpieczeniu oraz doręczeniu orzeczeń sądu i pism sądowych przez policję lub Żandarmerię Wojskową. Ponadto w projektowanej ustawie określa się terminy do wydania przez sąd postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz postanowienia zabezpieczającego, z utrzymaniem zasady natychmiastowej wykonalności postanowienia wydanego w sprawie w przypadku zmiany okoliczności zarówno w czasie przed jego uprawomocnieniem, jak i wówczas gdy jest już prawomocne. Ułatwieniem dla wnioskodawcy związanym z szybkim dostępem do sądu ma być projektowane ustawowe zwolnienie go od kosztów sądowych przewidywanych w nowelizacji ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zupełnie nowym instrumentem mającym służyć bardziej skutecznej ochronie osoby dotkniętej przemocą jest dodanie Policji, a także Żandarmerii Wojskowej w zakresie jej właściwości uprawnienia do wydania nakazu natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i bezpośredniego otoczenia lub zakazu zbliżania się do mieszkania i bezpośredniego otoczenia. W tym celu nowelizuje się przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i ustawy z dnia 24 sierpnia o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Przepisy przewidujące możliwość zastosowania izolacyjnych środków chroniących ofiary przemocy w rodzinie istnieją m.in. w Austrii, której ustawodawstwo stało się wzorcowe dla innych państw. Instrumentami austriackimi służącymi walce z przemocą w rodzinie są m.in. środki zapewniające natychmiastową izolację osoby stanowiącej zagrożenie od ofiary w przypadku stosowania przemocy, nakaz opuszczenia mieszkania, w którym mieszka osoba zagrożona, i jego bezpośredniego otoczenia, nakaz opuszczenia mieszkania i bezpośredniego otoczenia wydany przez sąd. To są regulacje, które już obowiązują w krajach Unii Europejskiej. Opowiem także, że we Francji wystarczy pójść do apteki, przekazać pewne hasło, które oznacza przemoc domową, i są podejmowane czynności. Projektowane rozwiązania powinny realnie poprawić sytuację osób dotkniętych przemocą. Przyczynią się do przeciwdziałania zjawisku przemocy w rodzinie, a także będą pomocne w kształtowaniu prawidłowych relacji między członkami (Dzwonek), przy zachowaniu bezpieczeństwa i godności osób dotkniętych przemocą w rodzinie. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zdecydowanie rekomenduję dalsze procedowanie nad projektem ustawy. Dziękuję.