Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2020-01-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o poselskim projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw. Wysoka Izbo! Niniejsza regulacja zawarta w druku nr 159 doprecyzowuje w ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, które przepisy należy stosować do postępowań administracyjnych wszczętych przed dniem 31 grudnia 2014 r. i dotychczas niezakończonych dotyczących udzielenia koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, tzn. objętych własnością górniczą, z wyłączeniem złóż węglowodorów. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem zawartym w omawianym projekcie ustawy stosowane będą przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2014 r., co pozwoli na wyeliminowanie jakichkolwiek niepewności interpretacyjnych w tym zakresie. Przyjęta reguła intertemporalna potwierdza poszanowanie praw nabytych stron pozostających nadal w toku postępowań koncesyjnych. Pozostaje ona również w zgodzie z zasadą zaufania obywateli do państwa i do prawa. Wysoka Izbo! Projekt ustawy dotyczy wyłącznie wprowadzenia przepisu przejściowego do wspomnianej już ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2014 r. poz. 1133, z późn. zm., która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2015 r. Ta ustawa zmieniająca Prawo geologiczne i górnicze zawiera szereg przepisów przejściowych odnoszących się m.in. do postępowań w zakresie węglowodorów, zatwierdzania dokumentacji hydrogeologicznych, dokumentacji geologiczno-inżynierskich czy też postępowań dotyczących opłat eksploatacyjnych. Nie zawiera natomiast żadnych przepisów dotyczących postępowań o udzielenie koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą, oczywiście z wyłączeniem złóż węglowodorów. Wysoka Izbo! Wspomnianą przeze mnie ustawę z 11 lipca 2014 r. z pełną odpowiedzialnością za słowo można nazwać ustawą nieszczęśliwą, bublem prawnym, po prostu ustawą, która wprowadziła bardzo wiele komplikacji i bałaganu w sferze, którą reguluje. W VIII kadencji przepisy tej ustawy z 11 lipca 2014 r. były trzykrotnie nowelizowane i poprawiane ustawami, których projekty zawarte były w drukach nr 364, 996 i 2551. Występowały bardzo poważne problemy w interpretowaniu przepisów uchwalonych ustawą z 11 lipca 2014 r. Błędy w przepisach uniemożliwiały prawidłowe prowadzenie postępowań koncesyjnych. Konieczne było wprowadzanie samoistnej podstawy prawnej w przypadku zmiany koncesji, żeby nie korzystać z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonano korekty przepisów przejściowych regulujących kwestię koncesji udzielonych na podstawie przepisów sprzed wejścia w życie nowelizacji z 2014 r., w tym spraw dotyczących ważnych praw nabytych. Wysoka Izbo! Dokonywano również modyfikacji przepisów regulujących zasady wykonywania koncesji i naliczania opłaty koncesyjnej, podział pomiędzy uprawnione podmioty. Te zmiany, które były dokonywane, jak mówię, w VIII kadencji, dały możliwość objęcia przepisami wykonawczymi koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie węglowodorów z wniosków złożonych przed dniem 30 września 2014 r., a udzielonych po tej dacie. I pytanie, skąd ta data się wzięła. Ano z przepisu o charakterze retroaktywnym, który był zawarty w art. 11 ust. 2 tej ustawy z 2014 r., który umorzył wszystkie wnioski o wydanie koncesji złożone w okresie 3 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy. Skoro zatem ustawa weszła w życie 1 stycznia 2015 r., to właśnie 30 września stanowi tę graniczną datę. Umorzono postępowania z wniosków złożonych po 30 września, ale były wszczęte postępowania z wniosków złożonych wcześniej. I tu pojawiły się, jak mówię, naprawdę ogromne problemy. Nie było przepisów, które umożliwiłyby prawidłowe naliczenie opłat eksploatacyjnych, koncesyjnych, podziału tych opłat między uprawnione podmioty, nie było podstaw prawnych do egzekucji. Można by jeszcze długo mówić o tych błędach. Natomiast wracając do omawianego projektu z druku nr 159, który również... Wracam do tej działalności prawodawczej z ubiegłej kadencji, ponieważ omawiany projekt ustawy zawarty w druku nr 159 odpowiada również na komplikacje i problemy wywołane przez tę nieszczęsną nowelizację z 11 lipca 2014 r. Otóż projekt z druku nr 159 precyzuje, iż do postępowań wszczętych przed dniem 31 grudnia 2014 r. i dotychczas niezakończonych dotyczących udzielenia koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą stosowane będą przepisy dotychczas obowiązujące, czyli w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2014 r., a więc na dzień przed wejściem w życie tej nieszczęsnej nowelizacji. Przepis ten jest konieczny ze względu na będące nadal w toku postępowania koncesyjne toczące się przed ministrem klimatu, dawnym ministrem środowiska, w II instancji. Postępowania te toczą się na tym etapie na skutek orzeczeń sądów administracyjnych uchylających poprzednie rozstrzygnięcia ministra środowiska kończące te postępowania. Natomiast postępowania przed sądami administracyjnymi w każdej z tych spraw, które się toczą, toczyły się ok. 4 lat. To też jest kamyczek do ogródka sądownictwa: Dlaczego stosunkowo nieskomplikowane sprawy trwają latami? Wysoka Izbo! Ustawa o zmianie Prawa geologicznego i górniczego z 2014 r. odmiennie uregulowała zasady dotyczące udzielania koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą, wprowadzając tzw. procedurę open door. To znaczy, że w przypadku złożenia wniosku koncesyjnego ogłasza się możliwość składania kolejnych wniosków koncesyjnych w sprawie wykonywania tej samej działalności w tej samej przestrzeni. Organ ocenia wówczas wszystkie złożone wnioski. Na tym polega procedura open door. Ona pozwala na przeprowadzenie postępowania koncesyjnego na wniosek przedsiębiorcy, przy czym to minister wyznacza czas i obszary, dla których chce udzielić koncesji. To jest procedura dużo sprawniejsza i tańsza, więc warto było ją wprowadzić. Natomiast postępowań w sprawie wniosków, które były złożone przed końcem 2014 r., nie da się prowadzić na podstawie procedury open door - i to jest zasadniczy problem - bo jedne przepisy nie przystają do drugich. Trudno kontynuować postępowanie wszczęte ponad 5 lat temu na podstawie nowych przepisów. Ze względu na to, że ww. postępowania były wszczęte przed wejściem w życie ustawy z 2014 r., tzn. na podstawie przepisów wówczas obowiązujących, a obecnie w II instancji w ogóle nie można zastosować tych nowych regulacji, bo one są po prostu nieprzystawalne do siebie, należy rozstrzygnąć ustawowo, iż te postępowania, które są kontynuacją wieloletniej procedury, powinny zakończyć się na podstawie tych samych regulacji, na podstawie których zostały wszczęte. Uchwalenie omawianego tutaj projektu ustawy zawartego w druku nr 159 całkowicie i jednoznacznie wyeliminuje niepewność co do ustalenia, które przepisy należy stosować do tych postępowań. W porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost, tzn. w przypadku braku przepisu przejściowego, który odnosi się jednoznacznie do danych stosunków, zastosowanie w tym przedmiocie mają przepisy nowej ustawy, więc po prostu musimy to rozstrzygnąć ustawą, o której tutaj rozmawiamy. Ta zasada stosowania nowych przepisów nie ma charakteru bezwzględnego. Są sytuacje, gdy nowych przepisów po prostu nie da się zastosować. Wówczas powinno się stosować dotychczasowe przepisy. A więc brak jest jednoznacznych reguł wskazujących, kiedy należy odstępować od tej ogólnej zasady bezpośredniego stosowania nowych przepisów. Nie wiemy, proszę państwa, jaką interpretację w tym zakresie przyjęłyby sądy administracyjne, które będą badać rozstrzygnięcia w II instancji, bo należy zakładać, że będzie się toczył proces odwoławczy czy dalsza kontynuacja w trybie sądowym. Minister klimatu ze względu na wagę tych postępowań koncesyjnych musi mieć pewność, jakie przepisy należy zastosować do tych postępowań, a tę pewność dają właśnie przepisy ustawowe, które jednoznacznie przesądzają, że postępowania będą się toczyć na podstawie przepisów, które obowiązywały w momencie ich wszczynania. Wysoka Izbo! W trakcie szczegółowych prac nad projektem... Przypominam, że dzisiaj odbyło się pierwsze czytanie tego projektu. To jest projekt bardzo krótki, 2-artykułowy. To niecałe, że tak powiem, pół stronicy druku. W trakcie szczegółowych prac nad projektem przyjęto poprawkę proponowaną przez Biuro Legislacyjne, odnoszącą się do tytułu ustawy. To oczywiście znalazło odzwierciedlenie w druku nr 175 zawierającym sprawozdanie komisji. Całość sprawozdania komisji została przyjęta 21 głosami za, przy 10 głosach przeciwnych i 2 wstrzymujących się. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa uprzejmie proszę o uchwalenie projektu ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, zawartego w sprawozdaniu komisji ochrony środowiska z druku nr 175. Dziękuję bardzo. (Oklaski)