Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Mieszkowski
Data: 2017-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Posiadanie broni przez młodych ludzi to szaleństwo i myślę, że sztuka jest taką przestrzenią, która daje nam jakieś pole do refleksji, do debaty, do postawienia sobie pytania o sens naszego istnienia. Ale artyści również zastanawiali się nad zniewoleniem, nad niepodległością i myślę, że nasze obrady, które odbyły się kilka dni temu - w komisji kultury oczywiście - dotyczące uczczenia 100. rocznicy polskiej awangardy są niezwykle ważne, dlatego że przede wszystkim wszyscy uznali, że 100. rocznica awangardy jest ważną rocznicą. Na marginesie chcę powiedzieć, że bardzo rzadko w polskim parlamencie czcimy artystów - za rzadko, za rzadko - i to jest okazja, żeby skorzystać z tej 100. rocznicy i powiedzieć cztery zdania o polskiej kulturze, która jak wiadomo jest naszym najważniejszym bytem intelektualnym, bytem egzystencjalnym. Jak ktoś powiedział, to gospodarka jest częścią kultury, a nie odwrotnie. Odczytam państwu tekst tej uchwały. Myślę, że warto zapoznać się z treścią. ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia - i tutaj okaże się którego - 2017 r. w sprawie uczczenia polskiej awangardy w 100. rocznicę jej inauguracji W 2017 roku mija 100 lat od zapoczątkowania polskiej awangardy - artystycznego nurtu, który radykalnie zmienił sposób myślenia o sztuce, wyznaczając jej nowe kierunki i cele. Oficjalnym początkiem polskiej awangardy było uznane za manifest otwarcie I Wystawy Ekspresjonistów Polskich 4 listopada 1917 roku w siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, na której zaprezentowano między innymi stanowiące dziś kanon prace Leona Chwistka, Tytusa Czyżewskiego i Zbigniewa Pronaszki. Przez swoją artystyczną działalność polscy awangardziści istotnie wpłynęli na proces przemian społecznych dokonujący się w Polsce początków XX wieku. Twórczość takich artystów jak Stanisław Ignacy Witkiewicz, Władysław Strzemiński, Katarzyna Kobro, Tadeusz Peiper czy przedstawicieli ruchów korespondujących i dyskutujących z ich działalnością - futurystów i skamandrytów - stanowiła siłę napędową rozwoju kultury otwartej, a jednocześnie wpływała na konstytuowanie się na nowo artystycznej tożsamości niepodległej Polski. Polska awangarda jako nowatorski kierunek artystyczny charakteryzujący się poszukiwaniem nowych form w sposób istotny wpłynęła na rozwój sztuk wizualnych, teatru, filmu i architektury, akcentując pozycję polski na kulturalnej mapie świata. Jej tradycje były kontynuowane przez kolejne pokolenia plastyków, między innymi Romana Opałkę, Henryka Stażewskiego, Wojciecha Fangora, Alinę Szapocznikow, Natalię LL, Tadeusza Kantora. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, doceniając szczególną rolę i znaczenie ruchu awangardowego w tworzeniu kultury międzywojennej Polski, upamiętnia 100. rocznicę jego inauguracji˝. Nawiązując do wczorajszego exposé pana premiera Mateusza Morawieckiego, który powiedział, że kultura jest ważna, i to było jedyne, co powiedział o polskiej kulturze tak naprawdę, chcę wyraźnie podkreślić, że polska kultura to przestrzeń wolności. Myśląc o awangardzie polskiej i o 100. rocznicy bardzo, bardzo ważnego czasu dla polskiej awangardy, chcę przywołać dwie instytucje. Myślę tutaj mianowicie o Muzeum Sztuki w Łodzi, które jest absolutnym wydarzeniem muzealnym w historii Polski. Jest to niezwykle otwarte, nowoczesne muzeum, które zgromadziło w swoich zbiorach dzieła najlepszych artystek i najlepszych artystów. I myślę, że warto tutaj przywołać trzy nazwiska: Mariana Mnicha, Ryszarda Stanisławskiego - wieloletniego partnera wybitnej polskiej rzeźbiarki, która zrobiła światową karierę - co prawda po śmierci, ale mimo wszystko - co było ukoronowaniem jej pracy, myślę mianowicie o Alinie Szapocznikow, w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku kilka miesięcy temu odbyła się monograficzna wystawa tej wybitnej artystki, i Jana Suchana, który był inicjatorem obchodów 100. rocznicy awangardy polskiej. Drugą osobą instytucją jest Bożena Kowalska - krytyczka sztuki, historyczka sztuki, osoba, która przez wiele lat, właściwie od zawsze, towarzyszyła polskiej awangardzie. W latach 1972-2001 prowadziła Galerię 72 w Chełmie. Była to bardzo ważna, prestiżowa galeria. Kiedyś były takie czasy, że na polskiej prowincji, w małych miastach można było prowadzić naprawdę wybitne, niezwykle ambitne galerie, które prezentowały najlepsze dzieła sztuki. Bożena Kowalska jest również autorką monografii poświęconej Romanowi Opałce, Janowi Berdyszakowi, Kajetanowi Sosnowskiemu czy Henrykowi Stażewskiemu. Bardzo proszę o zaakceptowanie tej uchwały w sprawie rocznicy. I ta uchwała, myślę, może być taką przestrzenią właśnie do sklejenia polskiego społeczeństwa, bo artyści jak nikt inny potrafią wprowadzić przestrzeń dialogu, który staje się rzeczywistą wartością demokratyczną. Dziękuję bardzo. (Oklaski)