Mówca: Sprawozdawca Andrzej Gałażewski
Data: 2012-05-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nazwa tego punktu jest skomplikowana, będę musiał przytoczyć tę nazwę co najmniej dwukrotnie, takie jest moje zadanie. W imieniu Komisji do Spraw Unii Europejskiej i Komisji Spraw Zagranicznych przedstawiam Wysokiej Izbie sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej nr 2011/199/UE z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro. Połączone Komisje: do Spraw Unii Europejskiej oraz Spraw Zagranicznych zebrały się w dniu 11 stycznia 2012 r. w celu przeprowadzenia pierwszego czytania. Obradom przewodniczyła pani poseł Agnieszka Pomaska, przewodnicząca Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Rząd reprezentował pan Maciej Szpunar, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, który zaprezentował projekt ustawy. Projekt z druku nr 37 został skierowany do komisji przez panią marszałek Sejmu 1 grudnia 2011 r. Chciałbym przedstawić Wysokiemu Sejmowi zasadnicze kwestie zawarte w projekcie ustawy oraz w dużym skrócie opinie zaprezentowane podczas pierwszego czytania. Projekt ustawy zawiera jedną podstawową kwestię, zgodę Sejmu na ratyfikację zmian w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zmiana dotyczy art. 136 traktatu, w którym proponuje się dodanie ust. 3 o następującym brzmieniu: Państwa członkowskie, których walutą jest euro, mogą ustanowić mechanizm stabilności uruchamiany, jeżeli będzie to niezbędne do ochrony stabilności strefy euro jako całości. Udzielenie wszelkiej niezbędnej pomocy finansowej w ramach takiego mechanizmu będzie podlegało rygorystycznym warunkom. Koniec zapisu. Zmiana traktatu będzie przeprowadzona w trybie art. 48 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej - tzw. procedura kładki - który zezwala Radzie Europejskiej, stanowiącej jednomyślnie, po konsultacji z Parlamentem Europejskim, Komisją Europejską i w niektórych przypadkach Europejskim Bankiem Centralnym przyjąć decyzję zmieniającą wszystkie lub niektóre postanowienia części trzeciej Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Decyzja taka nie może zwiększać kompetencji przyznanych w innych traktatach, a jej wejście w życie jest uzależnione od późniejszego zatwierdzenia przez państwa członkowskie, zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi. W poprzedniej kadencji Sejmu taki tryb zmian traktatowych został wprowadzony do znowelizowanej ustawy o umowach międzynarodowych. W marcu ubiegłego roku Rada Europejska przyjęła jednomyślną decyzję w sprawie zmiany art. 136, tak aby mogła ona wejść w życie 1 stycznia 2013 r. Proponowana zmiana nie wpływa pośrednio ani bezpośrednio na inne części traktatu i nie zmienia w żaden sposób kompetencji Unii określonych w traktacie. Celem zmiany jest jedynie stworzenie podstawy prawnej, która umożliwi podejmowanie działań niemożliwych przed modyfikacją traktatu. Zgodnie z treścią tej decyzji cały mechanizm stabilizacyjny zostanie utworzony bezpośrednio przez państwa członkowskie, których walutą jest euro. Zdaniem rządu przedmiotowa decyzja podlega ratyfikacji zgodnie z art. 89 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czyli po uprzedniej zgodzie wyrażonej w ustawie przyjmowanej przez Sejm i Senat w trybie określonym przez ustawę o umowach międzynarodowych, to znaczy przyjmowanej większością głosów. Biuro Analiz Sejmowych przedstawiło cztery opinie ekspertów i ich zdania były podzielone. Część ekspertów uważała, że ratyfikacja zmiany traktatu powinna być przyjęta przez Sejm i Senat zgodnie z art. 90 Konstytucji RP, czyli większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów lub senatorów. Eksperci prezentujący takie zdanie kierowali się przekonaniem, że w wyniku zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej państwo polskie przekazuje Unii część swoich kompetencji. Nie wykazali jednak, jakie to są kompetencje. Tryb wyrażenia zgody przez Sejm i Senat na ratyfikację zmian w traktacie był główną osią debaty podczas pierwszego czytania projektu ustawy, przy czym dotyczyła ona nie tylko zmiany traktatu, ale także hipotetycznego zamiaru przystąpienia Polski do umowy o Europejskim Mechanizmie Stabilności jednocześnie z przystąpieniem do strefy euro lub wcześniej. Zwolennicy ratyfikacji w trybie art. 90 Konstytucji RP przyznawali, że co prawda sama zmiana art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie przenosi kompetencji Rzeczypospolitej Polskiej do instytucji Unii Europejskiej, ale stwarza potencjalne możliwości w przyszłości, kiedy ewentualnie zostanie podjęta procedura przystąpienia Polski do umowy ustanawiającej Europejski Mechanizm Stabilności. Zgodnie z opinią przeciwników tej koncepcji oraz opinią Biura Legislacyjnego Sejmu nie można przyjmować rozwiązań prawnych niezwiązanych bezpośrednio z tematem proponowanych zmian traktatowych jedynie na podstawie przypuszczenia, że w przyszłości dojdzie do podjęcia sugerowanej decyzji. Do projektu ustawy zgłoszono trzy poprawki. Biuro Legislacyjne Sejmu wniosło dwie poprawki redakcyjne. Obie poprawki zostały przyjęte. Poseł Krzysztof Szczerski zgłosił poprawkę następującej treści: Po art. 1 dodać art. 1a w brzmieniu: Przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Europejskiego Mechanizmu Stabilności, Traktatu o ustanowieniu Europejskiego Mechanizmu Stabilności przed przyjęciem przez Polskę waluty euro wymagać będzie odrębnej zgody Sejmu RP wyrażonej w trybie art. 90 Konstytucji RP. Poprawka nie została przyjęta. Połączone komisje: Komisja do Spraw Unii Europejskiej i Komisja Spraw Zagranicznych rekomendują Wysokiemu Sejmowi uchwalenie ustawy o ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro, w poprawionej wersji zamieszczonej w sprawozdaniu komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)