Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2013-03-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Kiedy mówimy o środowisku kombatantów, weteranów, inwalidów wojennych, to powinniśmy zawsze pamiętać - a jestem przekonana, że pamiętamy - o nieprawdopodobnym szacunku, jaki winniśmy tym ludziom za to, że ich życie, ich młodość, zamiast przebiegać tak jak nasze, bez wojny, mijały w tragicznych warunkach, których sobie nawet chyba dzisiaj, po tylu latach pokoju, nie potrafimy wyobrazić. Oni przeżyli czasy, kiedy życie ludzkie nic nie znaczyło, a odwaga była ogromnie cenna, a zarazem powszechna. Trudno było przeżyć zwykły dzień, a oni mieli odwagę podnieść czoło i z determinacją, poświęceniem własnego zdrowia i życia walczyć o dzisiejszą niepodległość. My, Polacy, mamy szczególną w tym względzie pamięć, bo chyba jesteśmy jedynym narodem, który ma i najpiękniejszy, i najdramatyczniejszy pomnik, jaki kiedykolwiek stał na tej ziemi - pomnik Małego Powstańca, dziecka, które w za dużym chełmie, w za dużych butach, z wielkim karabinem stoi i walczy o wolną Polskę. Pomnik ten jest najpiękniejszy, bo to dziecko wierzyło, że Polska jest dobrem największym, i najtragiczniejszy, bo zamiast bawić się, uczyć i spędzać szczęśliwe dzieciństwo, walczyło o wolną i niepodległą ojczyznę. Melchior Wańkowicz pisał: Kto żyje na polskiej ziemi, musi wierzyć Polsce. Ja Polsce wierzę. Jestem przekonana, że złożenie tego projektu ustawy przez klub Prawo i Sprawiedliwość wynika z naprawdę dobrych intencji. Nie mogę się jednak pogodzić z wnioskiem i tezą stawianymi w uzasadnieniu, tu odczytam państwu: powszechne są przypadki pozostawiania tych osób, czyli kombatantów, weteranów, samym sobie, w zapomnieniu, niedostatku, często w nędzy. Nie mogę się z tym zgodzić, bo warto przypomnieć, że jeżeli chodzi o świadczenia emerytalne i rentowe wypłacane inwalidom wojennym, kombatantom, osobom represjonowanym, to w 2012 r. średnia emerytura w tej grupie wynosiła 2293 zł, przy czym średnia emerytura w pozostałej grupie emerytów była równa 1783 zł, a średnia renta - 1323 zł. Warto przypomnieć, że w przypadku inwalidów wojennych uznajemy, że mają oni prawo do otrzymywania dwóch świadczeń jednocześnie: i emerytury, i renty, przy czym sami wybierają, które z tych świadczeń jest wypłacane w 100, a które w 50%. Wszyscy z tej grupy są doposażani w 50-procentowy ryczałt, który pomaga im zapłacić rachunki za ciepło, gaz, prąd, chodzi o tzw. ryczałt energetyczny. Warto przypomnieć, że otrzymują oni dodatki kombatanckie, dodatki na pielęgnację w przypadku inwalidów wojennych. Warto także powiedzieć, że oni i ich rodziny, jeśli pozostają na ich bezpośrednim utrzymaniu, otrzymują bezpłatne leki i zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny. Te świadczenia dotyczą także wdów i wdowców po żołnierzach. Warto przypomnieć, że samorządy w tym kraju zwalniają z opłat w zakresie komunikacji miejskiej tę grupę osób, którym przecież absolutnie należy się szacunek. W związku z tym chcę także powiedzieć, że uznajemy, że przeznaczenie dla naszych poprzedników, którzy walczyli o wolność i niepodległość, blisko 4 mld zł jest naturalne i oczywiste. Tak więc nie wolno mówić, że zostawiamy tę grupę w zapomnieniu i w nędzy. Pragnę także przypomnieć, że pod koniec ubiegłego roku z kancelarii premiera do kierownika urzędu do spraw kombatantów trafiło jako specjalny zastrzyk środków finansowych, w celu uzupełnienia budżetu czy też rozdysponowania tej kwoty wśród osób, które wymagają naszego wsparcia, 500 tys. zł. Chodziło o grupę najsłabiej wyposażonych. Co więcej, wtedy z inicjatywy pana posła przewodniczącego Piechoty i mojej własnej, jak również członków zarządu Armii Krajowej, jej żołnierzy, kombatantów został złożony pewien wniosek, który następnie uwzględnił pan premier. Bardzo chcieliśmy, żeby wybór sposobu rozdysponowania tej kwoty należał do samych zainteresowanych. Warto także przypomnieć, że emerytury i renty otrzymywane z KRUS i ZUS są opodatkowane, natomiast wszystkie inne świadczenia wypłacane kombatantom - nie. Te świadczenia nie podlegają podatkowi od osób fizycznych. Ustawa przewiduje nowe rozwiązania prawne, to prawda. Niektóre z nich, jak ustanowienie korpusu weteranów, wyznaczenie odpowiedniej kwoty za pochówek weterana, asysta honorowa przy pogrzebie, możliwość zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, a nade wszystko ustanowienie 1 września dniem weterana, są dobre i zapewne potrzebne. Powstaje jednak pytanie, czy mylenie, krzyżowanie kompetencji na przykład Biura Bezpieczeństwa Narodowego, które zostało powołane do zupełnie innych ustawowych zadań, bez uzupełnienia ustawowego tych kompetencji, z kompetencjami kierownika urzędu do spraw kombatantów jest właściwe. Czy krzyżowanie kompetencji marszałków województw, dobrze zresztą przez nich wypełnianych, integrujących społeczności weteranów i kombatantów, z kompetencjami wojewodów jest właściwe? Naszym zdaniem - nie. Wprowadzi więcej zamieszania, niż już dziś zorganizowany sposób rozstrzygania tych kwestii. Dotyczy to chyba także zaprzyjaźnienia się urzędników urzędów marszałkowskich z samymi kombatantami. Muszę powiedzieć, że to środowisko, z którym mamy częsty kontakt, pod koniec ubiegłej kadencji skarżące się na niedowład służby zdrowia, na niewłaściwą według niego opiekę, spotkało się z taką odpowiedzią Sejmu, że z inicjatywy posłanek: wiceprzewodniczącej Komisji Zdrowia pani Beaty Libery, wiceprzewodniczącej Komisji Obrony Narodowej pani Jadwigi Zakrzewskiej, a także mówiącej do państwa te słowa oraz posła przewodniczącego Komisji Polityki Społecznej i Rodziny pana Sławomira Piechoty spotykaliśmy się wielokrotnie z tym środowiskiem, ale także z prezesem ZUS, KRUS, z prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia, po to, żeby rozstrzygnąć kwestie bolące to środowisko. Chodziło o zapewnienie im pierwszeństwa w ramach opieki medycznej, zarówno w systemie zamkniętym, jak i ambulatoryjnym i POZ. Muszę powiedzieć, że z naszej inicjatywy odbyło się spotkanie wszystkich marszałków z tym środowiskiem, byli tam posłowie i marszałkowie województw. Zaowocowało ono podpisaniem w wielu miastach wojewódzkich kontraktu ˝Szpitale przyjazne kombatantom˝. Ten proces trwa, na pewno w tej kwestii możemy jeszcze wiele poprawić, wiele zrobić, ale ten sposób działania nie może mieć takiej oto opinii, że ani państwo polskie, ani posłowie tego Sejmu nie zajmują się w ogóle problemem kombatantów, bo się zajmują i jest to dla nich bardzo ważna i potrzebna praca. Chcę także powiedzieć, że w opiniach, które są dołączone do poselskiego projektu ustawy o korpusie weteranów, jest wiele uwag krytycznych, zarówno prokuratora generalnego pana Andrzeja Seremeta, jak i marszałków województw oraz prezesa ZUS. Tak więc projekt ustawy wymaga prac, dalszych poprawek legislacyjnych, które pewnie wniesiemy. Chcę także powiedzieć, że ten projekt ustawy nie rozstrzyga kwestii już rozstrzygniętych przez premierów Rzeczypospolitej Polskiej, a mianowicie myślę o 200 tys. kombatantów, którzy otrzymali patent weterana walk o wolność i niepodległość ojczyzny. To tytuł, który, jak już powiedziałam, przyznawali premierzy Rzeczypospolitej Polskiej, tam wydawana jest legitymacja z godłem polskim i krzyżem. To także musimy rozstrzygnąć, bo ustawa i propozycje rozwiązań proponowanych przez Prawo i Sprawiedliwość nie rozwiązują tych kwestii. W sumie, doceniając inicjatywę, ale nie zgadzając się z uzasadnieniem, wiedząc, jak ważna jest to sprawa dla tego środowiska i dla pamięci historycznej, dla patriotyzmu kolejnych po nas pokoleń, wnioskujemy o przekazanie tego projektu do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz w Komisji Obrony Narodowej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)