Mówca: Spraw Zagranicznych Grzegorz Schetyna
Data: 2014-11-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Ta formuła jest trochę niewdzięczna, bo trudno dokładnie odpowiedzieć na tak dużą liczbę pytań, więc jeśli chodzi o te, na które nie odpowiem, oczywiście czuję się zobligowany, żeby odpowiedzieć pisemnie, i będziemy to robić bardzo szybko, w ministerstwie na pewno to zrobimy. Może zacznę od pytań pana posła Szczerskiego. Tak? Czy rozmawia pan jeszcze? Już pan kończy. Zarzut o brak oświadczeń Trójkąta Weimarskiego. Powiem po kolei, a zacznę od tych spraw, bo wprost zostało powiedziane, że nie było żadnej aktywności Trójkąta Weimarskiego w sprawie Ukrainy. Oświadczenie było. Jest tutaj, mam je przed sobą. Jest to oświadczenie z 31 marca 2014 r., kiedy to trzech ministrów spraw zagranicznych spotkało się w Berlinie w sprawie Ukrainy przed obradami ministrów spraw zagranicznych NATO. Oświadczenie mówi o misji OBWE na Ukrainie, aneksji Krymu, solidarnej europejskiej odpowiedzi na kryzys, umowie stowarzyszeniowej Ukrainy z Unią Europejską. Tak że je mam i służę, mogę je przekazać. Dlaczego zabrakło nam odwagi, by postawić weto na posiedzeniu Rady Europejskiej w sprawie pakietu klimatyczno-energetycznego i zaproponować opt-out dla Polski? Było też pytanie o to, czy konkluzje oznaczają wzrost cen energii oraz czy zamykają drogę wzrostu polskiemu przemysłowi. Weto. To jest jasne, że weta używa się wtedy, kiedy nie ma innego wyjścia, kiedy trzeba zablokować. Przypomnę, że to już jest ostatni czas, kiedy głosy będą liczone w ten sposób. Trzeba sobie zdawać z tego sprawę, chcąc uprawiać skuteczną politykę. Weto nie jest celem samym w sobie. Jest tu różnica między klubami w Polsce, różnica polityczna. Wiem, że największy klub opozycyjny uważa inaczej. Te negocjacje zostały wykorzystane bardzo, bardzo dobrze. One były trudne i udało się z nich wydobyć tyle, ile mogliśmy. Więcej naprawdę nie można było. Uważam, że to jest sukces, i mówię o tym wprost. Weto dla weta nie byłoby żadnym sukcesem, sprawa by wróciła w gorszym dla nas wydaniu. Nie musieliśmy wetować porozumienia, nie nakładano na Polskę żadnych dodatkowych obciążeń redukcyjnych w porównaniu do tych już istniejących. Polsce udało się wynegocjować możliwość kontynuacji przyznawania darmowych uprawnień dla polskiej energetyki do 2030 r. i to jest swoisty kompromis opt-out. Uprawnienia te są dodatkową zachętą do planowania inwestycji w Polsce, będą więc znacznym impulsem rozwoju polskiej gospodarki. I to jest sukces. Pytanie o konieczność wykorzystania klauzuli rewizyjnej w przyszłym roku w odniesieniu do pakietu klimatyczno-energetycznego 2030 to następne pytanie. Polska od początku zabiegała o uwzględnienie klauzuli rewizyjnej w konkluzjach Rady Europejskiej. Mogę zapewnić pana posła, że Polska nie omieszka ich wykorzystać, jeśli polityka klimatyczno-energetyczna Unii będzie odbiegać od ustaleń Rady Europejskiej z października bieżącego roku. Będziemy wnosić, aby Rada Europejska oceniła wyniki konferencji klimatycznej, szczytu klimatycznego w Paryżu w przyszłym roku i uwzględniła te działania. Jeżeli reszta świata nie będzie zdolna do podjęcia tak ambitnych zobowiązań dotyczących redukcji gazów cieplarnianych, jakie podejmuje Unia Europejska, będziemy za obniżeniem ambicji europejskich. Kampania promująca członkowstwo Polski w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Mówiłem o tym bardzo wyraźnie, to jest cel. Możemy wracać do tego, że kiedyś, w czasie polskiej prezydencji nie wykorzystaliśmy tej szansy, ale to historia. Dzisiaj rzeczywiście angażujemy się i będziemy nad tym pracować. Jest spora szansa. Prowadzimy dużo rozmów i spory lobbing w tej sprawie. Polska kandydatura do Rady Bezpieczeństwa na lata 2018-2019 to dla nas priorytetowa sprawa, jeśli chodzi o skuteczność polityki. Intensywnie nad tym pracujemy, uważam, że z wielkimi szansami na sukces. Trzeba szukać partnerów politycznych na świecie, za mało jest nas w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Trudno na to odpowiadać. Mówiłem o tym, starałem się mówić o tym, co udaje nam się robić, o planie pracy, aktywności, o Mediolanie, obecności pani premier Kopacz, wielu rozmowach bilateralnych, także rozmowie z premierem Chin. Nasza obecność. Mówiłem o tym, mówiłem o formule 16+1, czyli 16 krajach środkowoeuropejskich i Chinach, z bardzo mocnym akcentem na to, że pomysł tych konsultacji jest nasz. Uważam, że jest to bardzo dobra droga i zawsze będę to podkreślał. Jeśli chodzi o sprawy wschodnie, o to, czy jakieś scenariusze rozgrywają się obok nas, powiem, że na całe szczęście nie jesteśmy zaangażowani w konflikt na Ukrainie, we wschodniej części Ukrainy. Angażujemy się, tak jak możemy, żeby minimalizować związane z nim straty, ale ten konflikt jest. Fizycznie możemy angażować się tylko w to, żeby wypełniać punkty porozumienia mińskiego, abyśmy mogli mieć pewność, że nie będzie więcej ofiar. Uważam oczywiście, że ta sprawa będzie wracać i tutaj potrzebny jest nowy pomysł. Będę się upierał, że nawet największe nasze zaangażowanie nie wystarczy, żeby tę sprawę skutecznie rozwiązać. Tu potrzebny jest głos całej Unii Europejskiej i może lepiej powiedzieć: całego wolnego świata. Mówił pan o tym, żeby stać się latarnią dla południowego Kaukazu. Robimy to i cały plan, projekt Partnerstwa Wschodniego temu miał służyć. Z różnych powodów tempo tej drogi wielu różnych krajów jest różne, my na to nie wpłyniemy, tak będzie. Uważam, że ta droga powinna być otwarta, powinniśmy pilnować, żeby możliwości były te same, trzeba, żebyśmy oczywiście angażowali się, nakłaniali, ale czy te szanse zostaną wykorzystane, to zależy od poszczególnych krajów. Jak wiemy, wybierają czasami inne warianty, przykład Armenii jest bardzo symptomatyczny. Postulat odbudowy Grupy Wyszehradzkiej. Otóż byłem z drugą wizytą w Pradze tak naprawdę, żeby podkreślić, że to ma sens. Silna Grupa Wyszehradzka, powiem więcej: z nową energią, ze skutecznym znalezieniem wspólnoty rozumienia i spojrzenia politycznego, to jest klucz. Im silniejsza Grupa Wyszehradzka, im silniejsza nasza w niej pozycja, w sposób naturalny, ze względów geograficznych, ludnościowych, jest na to zawsze wielka szansa, tym jesteśmy silniejsi w Unii Europejskiej, to jest oczywiste. Wiem, że są różnice i rozmawiamy o tym, mówię, przekonuję partnerów wyszehradzkich: szukajmy tego, co wspólne, jeżeli różnią nas relacje z Rosją czy stosunek do Rosji, szukajmy tego, co możemy zrobić wspólnie, np. pomoc dla Ukrainy. Znajdujemy porozumienie, ale nie jest to prosta zgoda. Są rzeczy, które nas różnią, ale jak powiedziałem, zbyt dużą wartością jest Wyszehrad, zbyt dobrym jest narzędziem w polityce regionalnej i europejskiej, żeby z niego nie skorzystać, żeby go zostawić. Uważam, że to byłby błąd, i wiem, że będzie trudne, żeby go ożywiać, żeby go motywować, żeby dodawać energii, pokazywać, że może być grupą, że może mówić, może opisywać rzeczywistość w podobny sposób. Warto to robić. I oczywiście to, o czym w tym kontekście wzmiankowałem, wspólna polityka energetyczna. Interkonektory, nie lekceważyłbym tego, bo jednak projekt terminalu w Świnoujściu plus interkonektory północ - południe dają szansę, możliwość dywersyfikacji źródeł gazu i dają podmiotowość energetyczną, czyli polityczną, w perspektywie. Nie lekceważyłbym tego, bo wiem, rozmawiałem ze Słowakami, jak bardzo im zależy na tym, żeby mieć taką możliwość zapewnioną. Będziemy to robić. Format normandzki, dlaczego Weimar nie był wystarczający, żeby rozwiązać sprawy ukraińskie. Nic nie było wystarczające, żeby wtedy to zrobić. Rzeczywiście w najważniejszym momencie, mówiłem o tym, o obecności w połowie lutego, kiedy ludzie ginęli na Instytuckiej i na Hruszewskiego, to ministrowie Trójkąta Weimarskiego zdecydowali o tym, że ludzie przestali ginąć, że doszło do przełomu politycznego. Później wariant normandzki, nieskuteczny politycznie, niczego nie przyniósł tak naprawdę. Jeżeli mówimy o Mediolanie, to Mediolan był tak naprawdę kontynuacją pomysłu normandzkiego, tak się stało, z jakim skutkiem, pan poseł wie, ja także. Teraz jest pytanie, co będzie dalej, kto będzie uczestniczył w rozmowie, jak będzie skonstruowany ten dialog. To jest sprawa, która staje przed nami, przed europejską społecznością, przed Unią Europejską, przed Federicą Mogherini. Powiedziałem dzisiaj: jesteśmy otwarci, chcemy się angażować, bo uważamy, że nasze doświadczenie, wspólna historia predestynuje nas do tego, żeby pomóc, żeby być użytecznym, żeby ułatwić znalezienie porozumienia. Zagraniczna polityka energetyczna, o tym mówiłem. Świnoujście, dywersyfikacja źródeł. Kontrakt podpisany z Katarem na niecałe 1,5 mld gazu rocznie, jest jeszcze miejsce, możemy przyjąć do 5 mld m 3 gazu rocznie. Rozmawiamy ze Stanami, z partnerami amerykańskimi, kanadyjskimi i australijskimi w tej sprawie. Wydaje się, że to jest ważna rzecz i jest to coś interesującego dla partnerów Europy Środkowej. Wiadomo, że to jest oferta, że to jest coś konkretnego. Jesteśmy bliscy, żeby skończyć ten terminal. Przy zakończeniu tych wariantów i wariantu interkonektorów będziemy mogli mówić rzeczywiście o bezpieczeństwie energetycznym, nie tylko dla Polski, ale dla całego regionu. Znaczenie Bałtyku, współpracy z krajami nordyckimi, mówiłem o tym dużo w pakiecie, rozumiem, że tutaj się zgodziliśmy z posłem Szczerskim. Zadbać o Polaków, polskie dziedzictwo za granicą. Wspieramy nauczanie języka polskiego w krajach migracji zarobkowej. Uważamy, że język jest czymś ważnym, jest taką podstawą do potencjalnych powrotów z krajów emigracji zarobkowej i długotrwałych pobytów młodych Polaków. Dlatego będziemy inwestować w oświatę, naukę języka polskiego, żeby nie zamykać drogi powrotu do ojczyzny. Wspieramy media polonijne, dbamy o infrastrukturę szkolną i w domach polskich, finansujemy wiele takich projektów, ale oczywiście wiem - mówiła o tym poseł Fabisiak - że tych pieniędzy jest za mało, że w krajach Zachodu, gdzie jest Polonia, też te potrzeby są spore. Są, ale będziemy wspierać przede wszystkim Polaków na Wschodzie i to będzie priorytet, bo wiemy, że tam naprawdę te pieniądze są najbardziej potrzebne. To mówię wprost. Chcielibyśmy, żeby tych projektów finansowanych było więcej, dużo, dużo więcej niż teraz. Jest, jak jest, pieniędzy jest tyle, ile zostało wyznaczonych w budżecie, ale będziemy to robić, konsekwentnie też będziemy chcieli walczyć o to, żeby rok po roku ten budżet mógł wzrastać. Prowadzimy razem z ministerstwem kultury wiele programów na rzecz zachowania polskiego dziedzictwa. Rocznie przeznaczamy ponad 90 mln zł na wszystkie kwestie związane z dbałością o polskie dziedzictwo za granicą, jak mówił pan poseł Szczerski. O interkonektorach... O dyplomacji ekonomicznej, bo to już jest... Bazy NATO. Jeszcze może odpowiem posłowi Szczerskiemu, kiedy będą w Polsce bazy NATO, co z oddziałami natowskimi. Żołnierze NATO ćwiczą w Polsce. Chociażby wczoraj było ich 1,5 tys. w Polsce. Jeśli chodzi o te kwestie, współpraca szkoleniowa, wojskowa, organizacyjna ciągle trwa, to wszystko się dzieje. To oczywiście jest niewystarczające, ale mówię o pewnym etapowaniu. Musimy przyzwyczaić się do działania konsekwentnego, które przyniesie nam rezultaty w perspektywie czasu. To będzie trwało, ale musimy być sensownym, rzeczowym, rzetelnym partnerem, który nie tworzy problemów, tylko jest filarem w ich rozwiązaniu, i dawać taką gwarancję. Wydaje mi się, że taka nasza pozycja w NATO i w tej części Europy jest optymalna. Przeciwko rozpadowi Europy na strefę euro i poza euro - dokładnie o tym mówiłem. To znaczy, musimy przygotowywać, reformować gospodarkę, wzmacniać siłę naszego pieniądza i być gotowym do tego, żeby się można było w tej sprawie wypowiedzieć. Ale nie możemy pozwolić na to, żeby Europa się dzieliła właśnie na te dwa kluby. O tym wszyscy mówimy, każdy rząd to powtarza, nie będzie trzeba unikać Europy dwóch prędkości, to jest najważniejsze. Nie można sobie na to pozwolić, bo straty wynikające z uznania takiego faktu czy ze stwierdzenia, że to jest coś naturalnego i musiało się zdarzyć, będą dla nas w perspektywie czasu bardzo bolesne. Pan premier Miller - o dyplomacji ekonomicznej. Mówiłem o tym naprawdę dużo, wydawało mi się, że... Chciałem podkreślić, że to cała konstrukcja jakby nowego spojrzenia na wyzwania dla polityki zagranicznej w przyszłym roku. Przecież przyszły rok będzie zamknięty wyborami, a później jest następna kadencja i przecież polska polityka zagraniczna będzie musiała być prowadzona. Zależało mi więc na tym, żeby właśnie wejść w ten rok i żeby dzisiaj powiedzieć, że chcemy otworzyć tę drogę, że to jest dla nas ważne, że chcemy pomóc polskiej przedsiębiorczości, że chcemy na to bardzo wyraźnie postawić, żeby te akcenty postawione dzisiaj, wprowadzone w przyszłym roku, zupełnie wprost powiem, nie dały możliwości zmiany, odejścia od tego, bo uważamy naprawdę, że to jest bardzo ważne i powinniśmy utrzymywać to spojrzenie i tę wizję w następnych kadencjach. Nie ma ważniejszej rzeczy niż poszukanie pomysłu dla polskiej gospodarki poza Polską, poza Europą, w dyplomacji ekonomicznej, w pomocy polskiej przedsiębiorczości. Skutki na Wschodzie, rolnicy - o tym już także mówiłem. Będziemy promować. Oczywiście to, co udało się zrobić... Ta sytuacja z embargiem czy z efektem embarga dla polskich producentów jest bolesna, ale proszę też pamiętać, że jest nadprodukcja na przykład jabłek, ten rok pod względem urodzaju jest nieporównywalny do żadnego innego roku przez wiele, wiele lat, więc też jesteśmy zakładnikami tej sytuacji. Przecież te ceny tak drastycznie spadły nie tylko dlatego, że jest embargo rosyjskie, tylko dlatego że jest nadprodukcja, a rynek jest bezwzględny. Oczywiście, tak jak mówiłem, Singapur, Brazylia, Kanada to rynki, gdzie udało się pomóc jakby przesterować czy przekierować możliwość polskiego eksportu. To jest ministerstwo rolnictwa, ale też uważam, że akurat MSZ to wskazany i chyba najlepszy z możliwych podmiotów do współpracy czy z ministerstwem rolnictwa, czy z Ministerstwem Gospodarki przy takich projektach, żeby sobie wzajemnie pomagać, żeby się wspierać, wykorzystywać możliwości dyplomatyczne, możliwości placówek. Po to jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Brak czytelnej strategii wejścia do strefy euro. Euro nie może być fetyszem, nie możemy mówić, że musimy wejść do strefy euro jak najszybciej, a potem przechodzimy do następnego punktu na następnej stronie, bo to jest rzecz poważna i musimy być do tego gotowi, przygotowani. To wszystko musi być przemyślane i policzone. To jest cały proces wzmacniania polskiego złotego, polskiej waluty i przygotowanie się do tego procesu. Ale równolegle, też o tym mówiłem, unia gospodarcza i walutowa. Musimy mieć gwarancję, że wchodzimy do przestrzeni, która jest przyjazna, skuteczna i jest lepszym światem dla nas niż strefa poza euro. To nie jest tak, że jak będziemy w strefie euro - bo słyszałem takie głosy - to będziemy bezpieczni. Czy zwiększyło się bezpieczeństwo Grecji czy Łotwy? Przecież te kraje są w strefie euro. Nie można żyć takim mitem. Te sprawy trzeba po prostu bardzo spokojnie analizować, przygotować, a przede wszystkim trzeba liczyć. To jest odpowiedzialność tych, którzy prowadzą polską politykę. Liczyć i wiedzieć, jakie są konsekwencje decyzji, nieodwracalnych decyzji. Przypomnę, że od 2009 r. mamy w Ministerstwie Finansów pełnomocnika rządu do spraw wprowadzenia euro, który te sprawy prowadzi. Nie żyjmy mitem, bardzo proszę, bo to sprawie nie pomoże. Pan premier Miller pytał o procedury wizowe wobec studentów z Ukrainy. Przygotowałem się, także będą liczby. Wydawanie wiz dla studentów pochodzących ze Wschodu jest jednym z priorytetów, jeżeli chodzi o działalność polskiej służby konsularnej. W ciągu pierwszych 10 miesięcy bieżącego roku wydano 22 tys. wiz w celu odbycia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich lub studiów trzeciego stopnia, z tego ponad 15 tys. obywatelom Ukrainy. Te liczby są imponujące. (Poseł Leszek Miller: Ale chodzi o to, żeby nie musieli.) Takie wnioski wizowe przyjmowane są bez rejestracji i poza kolejnością. W konsulatach wydzielone zostały... (Poruszenie na sali) (Poseł Leszek Aleksandrzak: Gdzie?) Ale po co się denerwować? To jest niepotrzebne. (Poseł Robert Biedroń: Tylko uściślamy, panie ministrze.) Dziękuję bardzo.