Mówca: Jacek Brzezinka
Data: 2015-04-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe stanowią istotną część polskiego rynku finansowego. Liczba członów kas, czyli osób, które korzystają z usług spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, zgodnie z informacjami publikowanymi przez Komisję Nadzoru Finansowego to dziś blisko 2,5 mln osób. W większości są to osoby, które ulokowały w kasach swoje oszczędności. Warto więc podkreślić, że wnosząc o przedstawienie informacji bieżącej w sprawie bezpieczeństwa środków zgromadzonych w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska proponuje rozmowę o bezpieczeństwie oszczędności członków kas, ulokowanych w formie depozytów w kasach, wynoszących łącznie ponad 12 mld zł. Podjęcie na forum Wysokiej Izby kwestii bezpieczeństwa środków zgromadzonych w SKOK-ach jest przede wszystkim naturalną konsekwencją zdarzeń, jakie w ostatnim czasie miały miejsce w sektorze spółdzielczych kas, ale przyczyniły się do tego także pojawiające się w mediach informacje o występujących w tym sektorze - można by dzisiaj powiedzieć - nieprawidłowościach. Mianowicie chodzi o działania podejmowane czy prowadzone nie w interesie członków kas, mające wpływ na stabilność działania całego sektora spółdzielczych kas. Na przykład z niedawnych publikacji ˝Wprost˝ czy ˝Gazety Wyborczej˝ powołujących się na zgromadzone przez KNF materiały wynika, iż majątek zlikwidowanej w 2010 r. Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych, która przez kilkanaście lat, mówiąc kolokwialnie, kontrolowała system SKOK-ów, został przekazany do spółki będącej własnością kilku osób odgrywających w systemie kas kluczową rolę, nie zaś do instytucji związanych ze SKOK-ami, np. Kasy Krajowej. Trzeba powiedzieć, że te informacje medialne znajdują potwierdzenie w tym, co na posiedzeniach podkomisji nadzwyczajnej zajmującej się sytuacją w SKOK-ach przedstawiają osoby, które w ostatnim czasie pełniły funkcje zarządców komisarycznych. Sytuacja w sektorze jest trudna. Świadczy o tym fakt, że po przeprowadzeniu tzw. audytu otwarcia ponad 40 z 52 działających dziś kas zostało objętych postępowaniem naprawczym, w wielu został wprowadzony zarząd komisaryczny. W stosunku do dwóch kas - SKOK Wspólnota i SKOK Wołomin została ogłoszona upadłość, dwie kolejne zostały przejęte przez banki. W sprawach związanych z działalnością kas prokuratura prowadzi ponad 2200 postępowań. Pod koniec 2014 r. doszło do zatrzymań osób związanych ze SKOK Wołomin. Nadzieję na poprawę sytuacji kas dają działania Komisji Nadzoru Finansowego, która po wejściu w życie nowej ustawy o SKOK-ach objęła niezależnym nadzorem ich działalność. Warto w tym miejscu przypomnieć, że stało się to dopiero po przeszło sześciu latach od zgłoszenia pierwszej propozycji objęcia spółdzielczych kas niezależnym nadzorem. Uchwalona bowiem w 1995 r. ustawa o SKOK-ach nie przewidywała możliwości sprawowania takiego nadzoru przez instytucje państwowe, publicznego nadzoru nad działalnością kas nie wprowadziła również uchwalona w 2006 r. ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym, która integrowała nadzór nad tym rynkiem i stworzyła Komisję Nadzoru Finansowego, a zgłoszone w trakcie prac parlamentarnych nad tym projektem poprawki posłów Platformy Obywatelskiej zostały odrzucone przez rządzącą wówczas koalicję PiS-Samoobrona-LPR. Dlatego też na przełomie lat 2007 i 2008 posłowie Platformy przygotowali i złożyli projekt nowelizacji ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, który wprowadzał bezpośredni nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad tym sektorem rynku finansowego. Prace nad tym projektem nie zostały w Sejmie zakończone z uwagi na fakt, że został wniesiony projekt całościowo regulujący kwestie działalności spółdzielczych kas. W międzyczasie, bo o tym też chciałbym powiedzieć, wniesiony został przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego projekt ustawy o spółdzielniach, w którym również znalazła się propozycja objęcia kas nadzorem KNF, choć trzeba powiedzieć, że przyjęte w projekcie rozwiązania zakładały, iż będzie to nadzór sprawowany za pośrednictwem Kasy Krajowej, a więc w mojej ocenie byłby to nadzór pozorny, a Wysoka Izba uznała to rozwiązanie za niewystarczające. Mimo że Sejm już 5 listopada 2009 r. uchwalił wniesioną przez posłów Platformy Obywatelskiej nową ustawę o SKOK, jej wejście w życie zostało opóźnione o blisko 3 lata na skutek złożenia przez ówczesnego prezydenta Lecha Kaczyńskiego wniosku o zbadanie jej zgodności z konstytucją. To opóźnienie na pewno nie pozostało bez wpływu na sytuację kas. Cel i okoliczności przygotowania oraz złożenia tego wniosku są szeroko opisywane i komentowane w mediach, dlatego w tym miejscu nie będę tego wątku rozwijał, również z uwagi na upływający czas. Dziś rzeczywisty obraz sytuacji kas i bezpieczeństwa zgromadzonych w nich środków (Dzwonek) członków kas przedstawiają publiczne informacje Komisji Nadzoru Finansowego zarówno okresowe, jak i przygotowane jednorazowo z uwagi na znaczenie zawartych w nich informacji. Zmierzając do konkluzji mojego wystąpienia, chciałbym zwrócić uwagę, że podczas posiedzenia sejmowej Komisji Finansów Publicznych w dniu 19 lutego, uzupełniając obraz sytuacji panującej w kasach, przewodniczący KNF przekazał nam następujące informacje - wstępna analiza danych przekazanych przez kasy wykazuje, że w 2014 r. SKOK odnotował stratę w wysokości 126 mln zł, a niedobór funduszy własnych wynosił ok. 300 mln zł. W związku z powyższym w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska proszę panią minister o przedstawienie informacji, jak dziś, w ocenie ministra finansów, wygląda bezpieczeństwo depozytów członków kas, czy minister finansów dostrzega bądź identyfikuje zagrożenia, które mogą mieć wpływ na dalszą stabilną działalność kas. Informacji takiej, co ważne, oczekuje blisko 2,5 mln członków kas, a więc ludzi, którzy powierzyli kasom swoje oszczędności. Dziękuję. (Oklaski)