Mówca: Katarzyna Królak
Data: 2025-07-22 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Nie licytujmy się na to, kto gdzie wygrywa, bo z tego, co wiem, to PiS wygrywa w szpitalach psychiatrycznych. Nie bawmy się w to i nie idźmy tą drogą. Nie chodzi tutaj o zwolnienie kogokolwiek z odpowiedzialności karnej. Prawo to sztuka dobra i słuszności i tutaj ma miejsce deregulacja, czyli upraszczanie ludziom życia, wyłączanie przepisów, które nie mają racji bytu, bo po prostu nie są stosowane. Ten projekt zakłada wprowadzenie zmian w trzech ustawach, tj. w ustawie - Kodeks spółek handlowych, w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz w ustawie o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy. W Kodeksie spółek handlowych wprowadzamy dwie zmiany: jedną w art. 18, a druga w art. 586. To jest to, o czym pan wcześniej poseł mówił, że likwidujemy karę pozbawienia wolności. Ta kara co do zasady nie była stosowana, a jeżeli już była stosowana, to z zastosowaniem probacji w postaci warunkowego zawieszenia jej wykonania. Czyli dostosowujemy prawo do życia, tak by ono upraszczało życie i było adekwatne do tego, co w danej sytuacji się dzieje. Drugi artykuł, który zmieniamy w Kodeksie spółek handlowych, to jest art. 18, który mówi o zakazie pełnienia funkcji w organach spółek handlowych przez okres 5 lat od uprawomocnienia się wyroku. I to jest bezwzględny zakaz, czyli sąd nie ma możliwości, żeby miarkować ten zakaz, bez względu na to, czy przestępstwo zostało popełnione umyślne czy nieumyślne, czy było duże, czy nie było duże. Co do zasady, w naszym systemie prawa jest tak, że sąd może badać, jaka była wina oskarżonego, i ważyć karę. Tutaj takiej wagi nie było. Zmiana powoduje, że to sąd ma możliwość określania wysokości i wymiaru kary. Druga ustawa, którą zmieniamy, to jest ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dzisiaj jest tak, że aby wykazać odpowiedzialność podmiotu zbiorowego, trzeba jednocześnie wykazać bardzo dużo różnych innych, jednocześnie zachodzących na siebie stanów, by można było mówić o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. W związku z tym ofiary działalności takiego podmiotu bardzo długo czekały na rekompensatę. Z jednej strony postępowania trwały latami, a z drugiej strony osoby reprezentujące taki podmiot zbiorowy, które było najłatwiej znaleźć, ponosiły zbyt dużą odpowiedzialność. Dlatego proponujemy zmiany w tej ustawie. Chcemy, po pierwsze, wprowadzić, tak jak pan minister powiedział, dodatkowy tryb, odrębny i alternatywny do trybu postępowania, który daje możliwość procedowania odpowiedzialności podmiotu zbiorowego bez warunku, czyli czekania na te wcześniejsze wszystkie określenia sądowe, które musiałyby po sobie nastąpić, żeby ta odpowiedzialność miała miejsce. Takie prawomocne poddanie się karze przez podmiot zbiorowy odpowiednio łagodziłoby odpowiedzialność karną reprezentującego ten podmiot. Reasumując: dzięki proponowanej zmianie, czyli instytucji dobrowolnego poddania się karze przez podmiot zbiorowy, prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o wydanie wyroku stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego i orzeczenie uzgodnionych z jego przedstawicielem kar i środków wymienionych w ustawie niezależnie od tego, czy postępowanie karne przeciwko osobie fizycznej reprezentującej podmiot zostało wszczęte, czy toczy się i w jakiejś jest fazie postępowania. Chodzi więc o ustalenie, że czyn zabroniony został popełniony przez reprezentanta podmiotu zbiorowego w warunkach jego zawinienia, tj. winy w nadzorze lub wyborze oraz winy organizacyjnej. Są to kluczowe warunki odpowiedzialności podmiotu zbiorowego. I dalej: sąd jest niezależny i może dostosować się do zalecenia prokuratora albo nie. Zmiana ta pozwoli na sprawniejsze kompensowanie szkód, czyli na sprawniejsze i łatwiejsze odszkodowania dla ofiar podmiotów zbiorowych. Dodatkowo poprzez wprowadzenie nowego trybu dzieli się równo odpowiedzialność między reprezentanta tego podmiotu i podmiot zbiorowy. Trzecia grupa zmian dotyczy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. (Dzwonek) Zmiany dotyczą odpowiedzialności karnej dla osoby wyznaczonej do zgłaszania generalnemu inspektorowi informacji finansowej. Dzisiaj jest często tak, że reprezentant wyznacza swojego pracownika, a ten pracownik nie dość, że ponosi odpowiedzialność karną, to ponosi również odpowiedzialność administracyjną.