Mówca: Ewa Malik
Data: 2016-06-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w odniesieniu do obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, druk nr 461. Zaprezentowana przez przedstawiciela wnioskodawców nowelizacja ustawy dotyczy kwestii uprawnień do deputatu węglowego, która szczególnie na Górnym Śląsku, w miejscu lokalizacji przemysłu węgla kamiennego, budzi liczne dyskusje i jest tematem wciąż bardzo żywym w środowisku pracowników tej branży. Tradycja związana z uprawnieniami górników do poboru części zapłaty za pracę pod ziemią w postaci deputatu węglowego jest długa i sięga okresu przedwojennego. Jednakże w ostatnich latach w związku z problemami finansowymi przedsiębiorstw górniczych, złą sytuacją na rynku węgla kamiennego z powodu z jednej strony wysokich kosztów wydobycia węgla, a z drugiej z powodu spadku cen węgla pojawił się wcale niemały problem z wypłatami deputatu węglowego. Każda ze spółek węglowych w sposób indywidualny podejmowała decyzję o rozwiązaniu kwestii deputatu węglowego, co wpłynęło na zróżnicowanie dostępu do tego swoistego uprawnienia, które zarządy spółek traktowały jako świadczenie archaiczne w formie czy wręcz stanowiące przeżytek oraz duże obciążenie dla budżetów samych przedsiębiorstw węglowych stojących nieraz przed widmem zapaści. Praktyką zarządów decydujących o deputatach stało się wypłacanie według uznania lub odbieranie bądź zawieszanie tych górniczych świadczeń. Realizacja tego uprawnienia przybiera też różne formy. Niektórym emerytom deputat wypłaca ZUS, innym deputat jest wypłacany w sposób tradycyjny. Wobec tego stanu rzeczy w środowisku górniczym na Śląsku wzrasta frustracja z powodu takiego zróżnicowania w podejściu pracodawców do kwestii wypłat deputatu. Obecnie sytuacja wygląda tak, że np. SRK - Spółka Restrukturyzacji Kopalń wypłaca emerytom i rencistom górniczym deputat węglowy, a fedrujące przedsiębiorstwa górnicze nie wypłacają tego świadczenia w ogóle. Obywatelska inicjatywa nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego jest próbą naprawy sytuacji nierównego traktowania byłych pracowników branży węglowej. Proponowana regulacja jest jednym ze sposobów rozwiązania problemu uprawnień do deputatu węglowego. Według wnioskodawców pozwala na rozwiązanie bolesnego na Śląsku problemu, dając gwarancję równego w tym względzie statusu emerytów i rencistów górniczych, i czyni to poprzez sięgnięcie do budżetu państwa po środki na wypłatę omawianych świadczeń. To rozwiązanie ma także na celu ˝odciążenie˝ spółek górniczych, które generalnie są w bardzo trudnej sytuacji, co też znacznie ma obniżyć koszty wydobycia węgla. Kwestia udzielenia dotacji budżetowej na wypłaty deputatów zawarta została w zapisach zmieniających art. 13 ustawy. Z kolei w art. 30a odpowiednią zmianą zapisów wyeliminowano ograniczenia czasowe wypłacania deputatów z dotacji budżetowej. Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości rekomenduje Wysokiej Izbie skierowanie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego do dalszych prac w komisji poselskiej. Wprawdzie projekt z druku nr 641 jest obarczony błędem legislacyjnym, jednakże w tym wypadku przeważa pogląd, iż należy uszanować obywatelską inicjatywę, pod którą podpisy złożyła rzesza obywateli z południa Polski popierających roszczenia byłych pracowników branży górniczej w zakresie ich uprawnień do deputatu węglowego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)