Mówca: Antoni Mężydło
Data: 2018-02-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko klubu co do sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, druk nr 2063. Projekt nowelizuje ustawę z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, rozszerzając jej zakres podmiotowy o dwie grupy osób. Po pierwsze, chodzi o to, aby dzieci matek pozbawionych wolności, wobec których stwierdzono nieważność orzeczenia, które przebywały z matkami w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia lub których matki w okresie ciąży przebywały w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia, miały możliwość uzyskania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z ich pobytem w więzieniu. W uzasadnieniu jest to dobrze uargumentowane zarówno merytorycznie, czyli w poczuciu elementarnej sprawiedliwości, o czym mówił tutaj pan poseł sprawozdawca, jak i formalnie, w oparciu o wartości demokratycznego państwa prawnego wyrażone wartościami konstytucyjnymi, innymi ustawami i orzeczeniami sądowymi. Projekt reguluje tę kwestię w sposób wyczerpujący, uwzględniając wszystkie kombinacje związane zarówno z uznaniem, jak i nieuznaniem orzeczeń wobec matek - w przypadkach poczęcia, urodzenia lub przebywania dziecka w więzieniu, a także uprawnień dla rodzin w razie jego śmierci. Drugi zakres rozszerzenia ustawy nowelizowanej powoduje, że o odszkodowanie będą mogły ubiegać się również osoby z potwierdzonym statusem działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które nie mają możliwości dochodzenia roszczeń za szkody i krzywdy wynikłe z represji za działalność antykomunistyczną na podstawie dotychczasowych przepisów ze względu na to, że nie były internowane lub więzione. W ramach tego rozszerzenia projektodawca zadbał o to, żeby w zakresie odszkodowania i zadośćuczynienia obowiązywały rygory ustawy nowelizowanej, co również trzeba przyjąć pozytywnie ze względu na to, że chodzi tu o wydatki budżetu państwa. Projekt ten został skierowany do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka do pierwszego czytania, które odbyło się w dniu wczorajszym. Komisja przyjęła go bez poprawek, rekomendując Sejmowi jego uchwalenie. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska opowiada się za uchwaleniem projektu ustawy zgodnie z przedłożeniem komisji, które jest tożsame z przedłożeniem senackim i nie wnosi żadnych poprawek. Jednak mam tutaj kilka pytań. Myślałem, że będzie szef urzędu do spraw kombatantów, bo pewnie on mógłby odpowiedzieć już dzisiaj, jeśli chodzi o pewne statystyki. Ze względu na to, że mam sporo tych pytań dotyczących statystyk, postaram się wykorzystać ten czas również na zadanie pytań. Ewentualnie pozostałe pytania zadam w czasie przewidzianym na zadawanie pytań. Panie Ministrze! Jeśli chodzi o tę pierwszą grupę osób, o którą rozszerza się zakres podmiotowy tej ustawy - art. 8b, nowo dodany do ustawy nowelizowanej art. 8b - to mamy tutaj podany ten przypadek petycji do marszałka Senatu, o którym już tutaj wspomniał pan poseł sprawozdawca. Dane z uzasadnienia wskazują na to, że tych osób było ok. 40, natomiast nie jest podane rozbicie na poszczególne kategorie. Może pan minister będzie wiedział. Jeśli nie, to prosiłbym o odpowiedź na piśmie, ile z tych osób pochodzi z okresu stalinowskiego, czyli okresu zaraz po wojnie, i czy w ogóle są, a jeżeli są, to ile takich przypadków dzieci, wobec których stwierdzono nieważność... wobec matek których uznano nieważność orzeczenia, jest z okresu stanu wojennego. Pytam, ponieważ ze względu na osobiste doświadczenia pamiętam tę historię, jak to na początku... Bo były dwa więzienia, Krzywaniec i Fordon, które były przystosowane - chodzi o takie przypadki - do przyjmowania takich matek. Pamiętam, że wtedy w podziemiu solidarnościowym, a szczególnie wśród osób ukrywających się, od razu padało podejrzenie w stosunku do koleżanek (Dzwonek), które poszły do takiego więzienia, że pewnie są w ciąży. Natomiast później, po kilku miesiącach okazywało się... Ja na przykład w swoim środowisku nie znalazłem ani jednej osoby, która przebywała czy w Fordonie, czy w Krzywańcu, która była w ciąży, która byłaby w ciąży albo miałaby urodzić w tym czasie dziecko.