Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2021-04-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rosnące zadłużenie Polek i Polaków, tak jak wysoka bezskuteczność egzekucji, jest faktem. Jest to ogromny problem prawny, jak również społeczny. Czas pandemii z pewnością tej sytuacji nie poprawia. Z kolei dla obrotu gospodarczego ważne jest, aby jego uczestnicy mieli możliwość weryfikacji informacji na temat kontrahenta, dotyczących jego wypłacalności. Wprowadzony ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. Krajowy Rejestr Zadłużonych ma w sposób kompleksowy doprowadzić do cyfryzacji, elektronizacji postępowań tak upadłościowych, jak restrukturyzacyjnych oraz umożliwić każdemu zainteresowanemu weryfikację kontrahenta. No właśnie - każdemu. Diabełek zawsze tkwi w szczegółach, a w przypadku tej ustawy - w projektowanym do niej rozporządzeniu i dostępności rejestrów, w poziomie ochrony danych. Tu pojawia się szereg wątpliwości i pytań. Podstawowym narzędziem do poszukiwania danych ujawnionych w rejestrze będzie numer PESEL, numer NIP czy sygnatura sprawy. Czy w takim razie dzięki dostępności rejestru każdy, kto zna np. PESEL danej osoby, będzie mógł sprawdzić swojego potencjalnego partnera, nie tylko biznesowego, ale np. przyszłą żonę czy przyszłego męża? Na ile takie informacje powinny być udostępniane osobom postronnym? Czy rejestr nie otwiera nowych, nadmiarowych możliwości kontroli dla pracodawców i kontrahentów? Czy takie zapisy nie naruszają ochrony danych osobowych? Czy nie będzie tak, że po numerze PESEL każdy będzie mógł sprawdzić, czy dana osoba ma długi, w jakiej wysokości, czy są to długi alimentacyjne? Już obecnie wpisy do istniejących rejestrów dłużników są dość jednostronne, czasem niezasadne, a co gorsza, bywają nieaktualne. Pamiętajmy, że dane w tym rejestrze mają być przetrzymywane przez 10 lat, a w przypadku dłużników alimentacyjnych - 7 lat. Problem z numerem PESEL i RODO w tym przypadku to nie jedyna wątpliwa kwestia. Powstaje też pytanie, czy takie rozwiązanie nie narusza konstytucji, a konkretnie art. 47 o prawie do ochrony życia prywatnego czy art. 51, według którego władza publiczna nie może pozyskiwać, gromadzić, udostępniać innych informacji o obywatelach niż te niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Czy rejestr w obecnym kształcie spełnia zawarte tam konstytucyjne warunki? Niniejsze przedłożenie zawarte w druku nr 1016 zmienia ustawę z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Co jest istotą przedłożenia? Otóż dnia 30 sierpnia 2019 r., rok po przyjęciu ustawy o krajowym rejestrze dłużników, została uchwalona ustawa o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i okazało się, że rozwiązania przyjęte w tych dwóch projektach nie są ze sobą spójne. Niniejsze przedłożenie dostosowuje rozwiązania przyjęte w tych dwóch ustawach, tak by umożliwić realizację celów ustawy Prawo upadłościowe za pośrednictwem rozwiązań teleinformatycznych przyjętych w ustawie o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Zmiany mają umożliwić obsługę postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych, w szczególności nieprowadzących działalności gospodarczej, za pomocą systemu teleinformatycznego obsługującego postępowania sądowe, w którym tworzy się i przetwarza akta sprawy. W konsekwencji przyjętych rozwiązań jedynym narzędziem do składania pism i dokumentów w postępowaniu upadłościowym, a także restrukturyzacyjnym ma być system teleinformatyczny obsługujący postępowania sądowe, który został stworzony w oparciu właśnie o przepisy ustawy o rejestrze. Ponieważ wprowadzone zmiany mają obejmować osoby fizyczne i rozszerzać zastosowanie rozwiązań teleinformatycznych do upadłości konsumenckich, rodzi się kolejne pytanie: Co z osobami wyłączonymi cyfrowo, skoro w postępowaniach upadłościowych system ten ma być jedynym, jak rozumiem, czyli jedynym dostępnym narzędziem do wykorzystania? Czy system teleinformatyczny jest już na tyle gotowy, a przede wszystkim czy jego użytkownicy zdążą się przygotować do jego obsługi do dnia 1 lipca br., wskazanego jako termin wejścia w życie ustawy? Mam wątpliwości, ponieważ obecny proces legislacyjny zakończy się prawdopodobnie z końcem maja, zostanie ok. miesiąca, żeby się w ten system wdrożyć. Przy takich wątpliwościach w imieniu klubu Lewicy składam poprawkę w zakresie właśnie zmiany terminu wejścia w życie niniejszej ustawy o krajowym rejestrze dłużników oraz niniejszego projektu zmiany ustawy. Dobrze, proszę.