Mówca: Ireneusz Zyska (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-11-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, druk nr 963. Szkody, jakie wywołał spór dotyczący funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, będą bardzo trudne do naprawienia. Zaufanie obywateli do tej instytucji zostało poważnie nadszarpnięte. Podkreślić należy, że spór ten ma swój wyraźny początek - punkt zapalny, za który w pełni odpowiedzialna jest koalicja PO-PSL, jak również sędziowie Trybunału Konstytucyjnego mający pełną świadomość niekonstytucyjności przepisów ustawy o TK z czerwca 2015 r. jeszcze przed jej wejściem w życie, o czym świadczy treść maili sędziów trybunału z tamtego czasu ujawnionych przez jeden z informacyjnych portali internetowych. Chciałbym wierzyć, że rację ma pan Marek Magierowski, dyrektor biura prasowego kancelarii prezydenta, którego zdaniem omawiany projekt ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, cytuję, na pewno przybliża nas do zakończenia politycznego sporu wokół TK. Nie zdziwi mnie jednak, gdy obecny prezes Trybunału Konstytucyjnego pan prof. Andrzej Rzepliński przygotuje jakąś pokrętną interpretację przepisów tego projektu ustawy, np. precyzujących, kto tworzy Zgromadzenie Ogólne, np. art. 6 ust. 1, zgodnie z którym Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Co będzie, jeśli prezes Rzepliński uzna, że jego zdaniem słowo ˝urzędujący˝ odnosi się tylko do sędziów, którzy orzekają, czyli do 12 sędziów? Może wydawać się to niewiarygodne, ale patrząc na wypowiedzi sędziego Rzeplińskiego sugerujące ominięcie przepisów obecnej ustawy o TK poprzez uchwalenie regulaminu w zakresie wyboru kandydatów na nowego prezesa trybunału, nie powinniśmy być zaskoczeni, gdy do takiej sytuacji dojdzie. Nie zmienia to faktu, że przyjęcie ustawy jest konieczne chociażby ze względu na uszczegółowienie zasad wyłaniania i przedstawiania kandydatów na stanowisko prezesa lub wiceprezesa TK przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK oraz zakresu ich uprawnień wynikających z konstytucji i ustawy. Najważniejsze, by wprowadzone przepisy były stosowane, a w przypadku gdyby tak się nie stało, by prezes trybunału ponosił odpowiedzialność z tytułu łamania prawa. Należy również zgodzić się z fragmentem uzasadnienia, w którym wnioskodawca słusznie zauważa, że ˝Zgromadzenie Ogólne nie jest upoważnione do powoływania czy wybierania Prezesa albo Wiceprezesa TK. Konstytucyjnym organem dokonującym aktu powołania jest Prezydent RP [...] Jednocześnie trzeba stanowczo podkreślić, że art. 194 ust. 2 Konstytucji nie czyni Prezydenta RP notariuszem potwierdzającym uchwałę dotyczącą przedstawienia kandydatów przez Zgromadzenie Ogólne. To Prezydent ma decydujący głos w tej sprawie, a zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 21 Konstytucji to uprawnienie nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów (prerogatywa)˝. Wątpliwości, w naszej ocenie, budzi tak naprawdę jedna kwestia. Zgodnie z art. 11 ust. 4 projektu obradom Zgromadzenia Ogólnego w sprawie wyboru prezesa trybunału przewodniczy najmłodszy stażem sędzia trybunału. Jest to dość osobliwa, nieprzystająca do zwyczaju funkcjonowania organów kolegialnych propozycja, gdyż co do zasady obradami w sprawie wyboru prezesa lub przewodniczącego danego organu kolegialnego przewodniczy członek organu najstarszy wiekiem lub stażem. Uważamy, że ten mądry zwyczaj należy zachować także w tym przypadku. Ponadto proszę o potwierdzenie, czy przepis art. 11 ust. 7 projektu, zgodnie z którym każdy sędzia trybunału, o którym mowa w ust. 5, może zgłosić swoją osobę do procedury wyłaniania kandydatów na stanowisko prezesa trybunału, umożliwia zgłoszenie kandydata na prezesa przez innego sędziego trybunału. Nie wynika to expressis verbis z projektu ustawy. Koło Poselskie Wolni i Solidarni wnioskuje o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.