Mówca: Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki
Data: 2015-09-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Pozwólcie, że na początku pozdrowię rolników z gminy Jabłonna Lacka, mojego rodzimego powiatu, a także z rejonu łódzkiego. (Oklaski) Serdecznie witam. Szanowni państwo... (Poseł Zbigniew Babalski: Ma pan wsparcie, panie ministrze.) Dziękuję bardzo, na wsparcie opozycji też zawsze mogę liczyć, wiem o tym doskonale, a to wsparcie w rolnictwie jest niezwykle potrzebne, szczególnie w tym bardzo trudnym roku. Dziękuję za takie sympatyczne słowa na początku. Panie i panowie, rzeczywiście mamy sytuację nadzwyczajną, jeśli chodzi o suszę. Są opracowania Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dotyczące wyliczania klimatycznego bilansu wodnego. Mamy komunikat, że w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia wystąpiła susza rolnicza, często nazywana także suszą klimatyczną. Zagrożenie upraw odnotowuje się w przypadku 99% ich powierzchni na terenie Polski. Suszą dotkniętych zostało 14 grup upraw. Trzeba wyraźnie podkreślić, że to zagrożenie suszą rolniczą oceniane jest przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dopiero wtedy, kiedy straty w plonach wynoszą powyżej 20% w odniesieniu do średniej z wielolecia. Tegoroczna susza jest szczególnie dotkliwa i chciałbym zaznaczyć, że w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do całkowitej utraty plonów. Deficyt wody notowany w bieżącym roku był średnio o ok. 270% wyższy niż deficyty odnotowane w ciągu ostatnich 10 lat, na co wskazują dostępne dane. Skutki obecnej suszy będą częściowo odwracalne w przypadku roślin wieloletnich, ale w przypadku trwałych użytków zielonych niekoniecznie. Natomiast w przypadku jednorocznych roślin pastewnych, takich jak kukurydza, rośliny strączkowe czy ziemniaki, poprawa warunków pogodowych we wrześniu nie spowoduje istotnej poprawy stanu uprawy tych gatunków. Susza utrudnia także prawidłowe wykonanie pożniwnych zabiegów uprawowych lub wymusza rezygnację z ich wykonania i znacznie ogranicza możliwości prawidłowej uprawy gleby. Wykonanie siewów ozimych jest zagrożone, mamy opóźnienia w siewie rzepaku, co może powodować straty także w przyszłorocznych plonach. Zanim przystąpię do omówienia pomocy, jaką państwo proponuje rolnikom poszkodowanym przez suszę, chcę jeszcze podać komunikat z dnia dzisiejszego, a dokładnie z wczorajszego wieczoru, dotyczący prac komisji powołanych przez wojewodów w poszczególnych województwach, szacujących straty. Dziś liczba gmin, w których dokonano oceny, szacunku strat, wynosi już prawie 1400. Jeśli chodzi o liczbę poszkodowanych gospodarstw, jest ich ponad 200 tys. Powierzchnia upraw dotkniętych suszą, zgodnie z meldunkami tych komisji, to już prawie 1800 tys. ha przy szacowanej wartości strat na poziomie ponad 1 mld zł. W celu udzielenia pomocy finansowej gospodarstwom rolnym poszkodowanym przez suszę w 2015 r. Rada Ministrów 31 sierpnia przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia programu pomocy dla rolników i producentów rolnych, którzy ponieśli szkody w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, spowodowane wystąpieniem suszy. Przewiduje się pięć form tej pomocy. Pierwsza to oczywiście tradycyjnie preferencyjny kredyt na wznowienie produkcji oraz poręczenie lub gwarancje spłaty tego kredytu. Kredyt na wznowienie produkcji może zostać przeznaczony na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej: kwalifikowanego materiału siewnego, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, paliwa na cele rolnicze, inwentarza żywego. Oprocentowanie kredytu preferencyjnego wynosi obecnie, w zależności od banku, od 1,74% do 2,09%. W przypadku braku ubezpieczenia od co najmniej jednego ryzyka oprocentowanie kredytu, w zależności od banku, wynosi od 2,61% do 3,135%. Warunkiem udzielenia tej pomocy jest w szczególności dołączenie przez kredytobiorcę do wniosku o udzielenie kredytu bankowego protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Wojewoda potwierdza wystąpienie szkód spowodowanych przez suszę, sporządzając adnotację w protokole. Druga forma pomocy to pomoc finansowa na każdy hektar powierzchni upraw, na której wystąpiła susza, zadeklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, w wysokości maksymalnie 400 zł na 1 ha, a w przypadku uprawy owocujących drzew i krzewów owocowych - w wysokości maksymalnie 800 zł na 1 ha. Pomoc będzie przyznawana w drodze decyzji administracyjnej przez kierownika powiatowego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 30 września na formularzu opracowanym i udostępnionym przez agencję na stronach internetowych przez nią administrowanych. Producent rolny do wniosku o pomoc będzie załączał kopię protokołu szacowania strat. Trzecia forma pomocy to udzielenie pomocy w opłacaniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne KRUS oraz regulowanie zaległości z tego tytułu w formie odraczania terminu płatności składek, rozkładania ich na dogodne raty. Rolnicy, którzy ponieśli szkody spowodowane przez suszę, mogą także ubiegać się o zmianę dotychczasowych warunków spłat należności z tytułu zadłużenia. Możliwe będzie także umarzanie w części lub całości bieżących składek. Czwarta forma pomocy to odroczenia płatności do Agencji Nieruchomości Rolnych z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy bez stosowania opłat i odsetek za okres odroczenia oraz ulgi w opłatach czynszu dzierżawnego wnoszonego przez producentów rolnych, którzy ponieśli szkody spowodowane przez suszę. Piąta forma, też oczywiście tradycyjna, z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, dotyczy możliwości zastosowania przez wójta, burmistrza lub prezydenta ulgi w podatku rolnym za 2015 r. Program ten zgłoszony został do Komisji Europejskiej jako zgodny z przepisami rozporządzenia Komisji Europejskiej, a zatem przedmiotowa pomoc będzie mogła być udzielana, jeśli szkody w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód wyniosły powyżej 30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższym i najniższym poziomie produkcji. Ponadto wielkość pomocy pomniejszona będzie o 50%, jeżeli w 2015 r. co najmniej połowa powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie byłaby ubezpieczona od co najmniej jednego ryzyka - żeby nie mylić z ubezpieczeniem od suszy, co najmniej od jednego ryzyka. W dniu 14 sierpnia skierowany został do Komisji Europejskiej wniosek o ustalenie dla Polski, na podstawie art. 219 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, nadzwyczajnej pomocy z budżetu Unii Europejskiej dla producentów bydła w związku z pogarszającymi się warunkami prowadzenia produkcji rolniczej spowodowanymi długotrwałą suszą. Podjęte zostały również prace nad projektem rozporządzenia, które umożliwi wcześniejszą zaliczkową wypłatę dopłat bezpośrednich. Należy zauważyć, że uwzględniając przepisy Unii Europejskiej, przedmiotowe zaliczki będą mogły zostać wypłacone po 15 października. Jeśli chodzi o dyskusje, które odbyliśmy w poniedziałek na posiedzeniu Rady Ministrów w Brukseli, Komisja Europejska proponuje, żeby w bieżącym roku zaliczki były wypłacane do wysokości 70%, jeśli chodzi o płatność bezpośrednią, i 85%, jeśli chodzi o działania dotyczące rozwoju obszarów wiejskich. Z tym że pozostaje do rozstrzygnięcia do końca tygodnia problem, czy agencje państw członkowskich będą mogły wypłacać zaliczki bez zaliczenia kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. Na 28 państw 19 państw zgłaszało w dyskusji, w tym Polska, konieczność odstąpienia przy wypłacaniu zaliczek od wykonania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu. Te kontrole powinny być przeprowadzane wtedy, kiedy rolnikowi byłaby wypłacana ostatnia transza płatności rozliczającej. Dyskusja na temat suszy połączona była z dyskusją o trudnej sytuacji na rynkach rolnych w Unii Europejskiej, szczególnie chodzi o rynek mleka i rynek wieprzowiny. Na ten cel Komisja Europejska proponowała wstępnie 300 mln euro, później podniosła to do 500 mln euro, przy czym 400 mln euro to prawdopodobnie będzie pomoc bezpośrednia dla producentów bydła, 100 mln euro będzie na pozostałą pomoc na rynku, głównie na dopłaty do przechowalnictwa prywatnego w sektorze mleka i sektorze mięsa wieprzowego. Jednym z kryteriów podziału tych środków ma być wysokość spadku cen na poszczególnych rynkach w poszczególnych państwach, ma być także brany pod uwagę wpływ embarga rosyjskiego na dany rynek, jak również elementy związane z bieżącymi trudnościami wynikającymi z suszy. Jeśli chodzi o wartość krajowego programu pomocowego, Rada Ministrów przyjęła na bezpośrednią pomoc suszową kwotę 450 mln zł. Chcielibyśmy, jak powiedziałem wcześniej, żeby wnioski były składane do końca września, wtedy agencja ma możliwość uruchomienia płatności już od 10 października. Dodatkowo dostaliśmy uzupełniające 17 mln na dopłaty do materiału siewnego i 21,6 mln zł na pomoc dla producentów porzeczek w związku z niskimi cenami. Jeśli chodzi o pomoc producentom porzeczek, jeśli będą korzystali z pomocy na obniżone ceny, nie będą korzystali z pomocy suszowej. Pomoc na obniżone ceny dla producentów porzeczek będzie realizowana w formie de minimis. Pomoc suszowa nie będzie realizowana w formie de minimis, będzie realizowana w formie krajowego programu zgłoszonego do Komisji Europejskiej, a więc nie pomniejsza naszej puli de minimis i nie pomniejsza puli de minimis gospodarstw rolnych. To tyle informacji. Jestem przekonany, że po wystąpieniach klubowych, ale także po pytaniach, będę miał okazję w niektórych sprawach udzielić wyjaśnień rozszerzających. Dziękuję bardzo. (Oklaski)