Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa i ustawy o samorządzie powiatowym. Intencją wnioskodawców, jak rozumiem, jest ujednolicenie możliwości zakładania spółek akcyjnych, spółek komandytowych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w sferze użyteczności publicznej i w celu zaspokajania potrzeb wspólnoty samorządowej na wszystkich trzech szczeblach: w gminach, w powiatach i w województwach. Po wystąpieniach przedstawicieli wnioskodawców mogliśmy odnieść wrażenie, że propozycja ta jest jednolita dla wszystkich szczebli samorządu. Pragnę jednak zwrócić uwagę, że stworzenie nowych możliwości w stosunku do ustawy o samorządzie województwa z 1998 r. oraz ustawy o samorządzie powiatowym dla powiatów i województw oznacza jednak pewne ograniczenie możliwości działania w tej sferze podstawowej jednostki samorządu terytorialnego, jaką jest gmina, zresztą jedynej jednostki opisanej w konstytucji. Do tej pory nie wprowadziliśmy samorządu powiatowego i wojewódzkiego do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Reforma była późniejsza od przyjęcia konstytucji. Przypomnę, że gminy posiadają znacznie szerszy zakres swobody udziału w spółkach poza sferą użyteczności publicznej. Mogą one bowiem tworzyć spółki handlowe lub wstępować do nich w czterech przypadkach: gdy jest to uzasadnione względami społecznymi, to znaczy gdy istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty na rynku lokalnym, nawet dotyczące innych obszarów niż obszar zadań własnych gminy, przy jednoczesnym wysokim poziomie bezrobocia ujemnie wpływającym na poziom życia wspólnoty samorządowej, dotychczasowy art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej, gdy zbycie składnika mienia komunalnego mogącego stanowić wkład niepieniężny gminy do spółki albo rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową, gdy spółka zajmuje się czynnościami bankowymi i ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego oraz gdy spółka jest ważna dla rozwoju gminy. Zwracam uwagę, że w propozycjach grupy posłów ten katalog jest znacząco ograniczony. Jak już wspomniałem, samorząd wojewódzki otrzymuje nowe możliwości, ale też następuje pewne istotne ograniczenie, nie wiem, czy zamierzone przez wnioskodawców. Do tej pory w ustawie o samorządzie oprócz spółek były wpisane spółdzielnie. Tutaj są one wykreślone. Ponadto przy działalności promocyjnej, edukacyjnej i wydawniczej była wpisana również działalność telekomunikacyjna, służąca zaspokajaniu potrzeb wspólnoty regionalnej. Trzeba raz jeszcze sprawdzić, czy nie była wpisana świadomie, ponieważ dzisiaj np. tworzenie sieci szerokopasmowego Internetu jest realizowane również poprzez pieniądze unijne na poziomie regionalnym. Niedobrze byłoby, gdyby przy okazji tej nowelizacji takie możliwości zostały utrącone. W przypadku gminy, w przeciwieństwie do instytucji powiatu i województwa, istnieje również coś takiego jak domniemanie kompetencji, a więc jeżeli inne organy władzy publicznej, które oczywiście działają w ramach ustaw, nie są zobowiązane do zaspokojenia potrzeb społecznych w danym zakresie, istnieje domniemanie kompetencji gminy. Być może warto jednak zastanowić się, dlaczego gmina miała tak szerokie możliwości działalności gospodarczej w sferze użyteczności publicznej i służącej szerzej zaspokajaniu potrzeb wspólnoty lokalnej. Moją wątpliwość budzi również długi okres dostosowawczy: 10 lat. Bardzo bym prosił wnioskodawców o wyjaśnienie, dlaczego aż 10 lat, bo trochę traci się sens podejmowania decyzji ustawowej, jeżeli okres dostosowawczy jest tak długi. Reasumując, chcę powiedzieć, że jest szereg wątpliwości związanych z tą propozycją, ale mam nadzieję, że w toku (Dzwonek) prac w komisjach sejmowych nasze wątpliwości zostaną rozwiane i deklarowane intencje nie będą się rozmijać z rzeczywistością i potrzebami społecznymi wspólnot na trzech poziomach samorządu. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)