Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2015-12-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Projekt poselski zawarty był w druku nr 103, a sprawozdanie komisji - w druku nr 109. Szanowni Państwo! Polska, przystępując do Unii Europejskiej, zobowiązała się spełnić m.in. wymagania dotyczące systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków komunalnych wynikające z dyrektywy Rady nr 91/271/EWG, zgodnie z zapisami traktatu akcesyjnego. Okres przejściowy dla wdrożenia dyrektywy ściekowej upływa 31 grudnia 2015 r., a zatem od 1 stycznia 2016 r. musiałyby zostać naliczone kary za niewypełnianie wymogów dyrektywy ściekowej. Podstawą prawną naliczania kar za korzystanie ze środowiska przez podmiot prowadzący instalację służącą do oczyszczania ścieków komunalnych jest art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska. Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 292 Prawa ochrony środowiska w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W poprzedniej kadencji Sejmu Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zwracała się z dezyderatem w sprawie ˝Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych˝ - data tego dokumentu to 10 lipca 2013 r. - do ówczesnego ministra środowiska. Komisja wyrażała zaniepokojenie wynikami kontroli Najwyższej Izby Kontroli odnośnie do stanu realizacji ˝Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych˝. Zgodnie z tym raportem NIK prognozowała wykonanie w zaledwie 31% oczyszczania całkowitego ładunku zanieczyszczeń na dzień upływu okresu przejściowego, to znaczy na dzień 31 grudnia 2015 r. Na podstawie danych zebranych do czwartej aktualizacji ˝Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych˝ potrzeby inwestycyjne gmin w wypełnianiu wymogów dyrektywy Rady nr 91/271/EWG wynoszą łącznie ok. 28 450 mln zł. Budowa niezbędnych urządzeń kanalizacyjnych to wielki wysiłek finansowy dla samorządów gminnych, dla których jest to zadanie własne, przypominam, a zatem ściąganie w tej sytuacji opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych jest niecelowe, nawet powiedziałabym, przeciwskuteczne, bo ograniczałoby gminom środki, które powinny one przeznaczyć na budowę oczyszczalni ścieków i kanalizację. Z różnych powodów, finansowych, losowych i organizacyjnych, przedłużają się terminy zakończenia inwestycji w zakresie gospodarki wodnościekowej realizowanej przez gminy. Z planów inwestycyjnych przedstawionych przez aglomerację wynika, że po dniu 31 grudnia 2015 r. planowane jest wybudowanie 91 nowych oczyszczalni ścieków i przeprowadzenie innych inwestycji, np. przebudowy części osadowej i modernizacji obiektów oczyszczalni ścieków w 651 oczyszczalniach. Zwłaszcza dla małych gmin realizacja zadania mającego na celu osiągnięcie efektu ekologicznego, pomimo dofinansowania ze środków unijnych, jest zadaniem przerastającym ich możliwości finansowe, więc w takiej sytuacji nałożenie podwyższonych opłat może znacząco utrudnić realizację planowanych bądź rozpoczętych inwestycji. Dlatego proponuje się wprowadzenie zmian legislacyjnych wydłużających okres odroczenia pobierania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do gospodarki wodno-ściekowej, zmian w Prawie ochrony środowiska. Wysoka Izbo! Nowelizacja art. 317 ust. 1a Prawa ochrony środowiska, którą zawierał złożony do laski marszałkowskiej poselski projekt ustawy, dotyczy zmiany terminu odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej, o ile przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w aktualizacji ˝Krajowego programu oczyszczana ścieków komunalnych˝ i jeżeli to zostanie zrealizowane w terminie do 31 grudnia 2018 r. Dokonanie zmiany w ustawie Prawo ochrony środowiska umożliwi zakończenie przez gminy poczynionych inwestycji oraz nie będzie skutkować dodatkowym obciążeniem finansowym tych podmiotów, które realizują przedmiotowe przedsięwzięcia. To są gminy lub zakłady komunalne, które w imieniu gmin zajmują się gospodarką wodno-ściekową. Wysoka Izbo! Przepis art. 3 projektu ustawy pozwoli na szybsze wydanie przez właściwy organ decyzji o umorzeniu płatności podmiotom, które wykonały niezbędne urządzenia kanalizacji i oczyszczania ścieków. Zmiana legislacyjna odnosząca się do podmiotów, które zrealizowały przedsięwzięcia w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r., będzie stanowić dalszą motywację dla zobowiązanych podmiotów do podjęcia działań w zakresie ochrony środowiska. Art. 2 ustawy odnosi się do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza naliczanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. System do ewidencji tych opłat powinien być jednolity, wykorzystywany przez wszystkie urzędy marszałkowskie i połączony z krajową bazą informacyjną o emisji gazów cieplarnianych i innych substancji. Do tej pory ten system nie działa należycie. Nie może być tak, jak niejednokrotnie w kwestiach podatkowych, że podatki płacą tylko uczciwi albo mało rozgarnięci. Chodzi o to, żeby system jednakowo dotyczył wszystkich podmiotów i zapewniał dobry standard oraz spójność, żeby wszystkie podmioty zobowiązane do tych opłat były traktowane równo. Równe traktowanie to jest w końcu podstawowy wyróżnik państwa prawa. A zatem proponuje się wobec tych problemów i przeszkód zmianę terminów określonych w art. 60a tej ustawy i przesunięcie wejścia w życie regulacji ustawowych w tym zakresie na dzień 1 stycznia 2019 r., to znaczy o 3 lata. Proponuje się w odniesieniu do całości projektu zawartego w sprawozdaniu komisji, czyli w druku nr 109, wejście w życie omawianej tutaj ustawy z dniem 30 grudnia 2015 r. Wysoka Izbo! Wejście w życie proponowanych zmian w niniejszej ustawie nie spowoduje zwiększenia wydatków w budżecie państwa oraz w budżecie jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie projektodawców, których miałam zaszczyt reprezentować dzisiaj na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, a projektowana regulacja przyniesie pozytywne skutki społeczno-gospodarcze. Całość projektu zawartego w sprawozdaniu komisji w druku nr 109 została przyjęta 21 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa bardzo proszę o przyjęcie projektu zawartego w sprawozdaniu komisji w druku nr 109. Dziękuję bardzo.