Mówca: Ryszard Zawadzki (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-06-25 (Sejm RP, kadencja 7)

4 lipca 2015 r. przypadnie 93. rocznica włączenia ziemi rybnicko-wodzisławskiej do odradzającej się II Rzeczypospolitej. Włączenie tego obszaru do Polski było niezwykle ważne z wielu powodów. Przede wszystkim Polska uzyskiwała uprzemysłowiony rejon z kilkunastoma kopalniami węgla kamiennego, koksownią w Radlinie oraz innymi zakładami przemysłowymi, co przynosiło państwu wymierne korzyści gospodarcze. Włączenie ziemi rybnicko-wodzisławskiej do II Rzeczypospolitej było również ważne ze względów prestiżowych - symbolicznie, pierwszy raz od setek lat granica Polski na odcinku ok. 17 km sięgnęła Odry. Włączenie części Górnego Śląska do Polski pozwoliło również na patriotyczne wychowanie pokolenia Polaków, którzy w latach 1939-1945 niejednokrotnie dali temu wyraz, walcząc o Polskę na prawie wszystkich frontach II wojny światowej. Warto przypomnieć jednak fakty, bez których włączenie ziemi rybnicko-wodzisławskiej nie byłoby możliwe. 22 maja 2015 r. w wodzisławskim Liceum Ogólnokształcącym im. 14. Pułku Powstańców Śląskich uroczyście obchodzono dzień patrona szkoły. W auli szkoły odbył się konkurs wiedzy o powstaniach śląskich. Miejscowa młodzież wykazała się dużą wiedzą historyczną o wydarzeniach, dzięki którym rozstrzygnęła się przynależność części Górnego Śląska do odrodzonej II Rzeczypospolitej. Przy tej okazji warto wspomnieć o roli, jaką odegrał m.in. 14. Wodzisławski Pułk Piechoty. Po wybuchu I i II powstania śląskiego los Górnego Śląska wciąż nie był przesądzony. Zarządzony przez międzysojuszniczą komisję plebiscyt miał rozstrzygnąć o dalszej przynależności tych terenów. 20 marca 1921 r. ówczesna ludność Górnego Śląska brała udział w jednym z najważniejszych głosowań w historii II Rzeczypospolitej. Wyniki plebiscytu nie zadowoliły jednak żadnej ze stron. W miastach przeważali Niemcy, zaś osiedla robotnicze i wsie zdominowane były przez ludność polską. Za przykład może posłużyć sytuacja w dzisiejszym powiecie wodzisławskim, gdzie w osiedlach robotniczych takich jak Pszów czy Radlin w ponad 70% dominowała ludność polska. Na wsiach, np. w Turzy czy Wilchwach, za przyłączeniem tych terenów do państwa polskiego głosowało ponad 90% mieszkańców. Zupełnie inaczej było w mieście Wodzisławiu, gdzie Niemcy plebiscyt wygrali, choć w całej okolicy dominowała ludność polska. Wobec niekorzystnych propozycji podziału Górnego Śląska coraz lepiej zorganizowani polskojęzyczni mieszkańcy tych ziem jeszcze raz chwycili za broń. Nocą z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie. Powstanie to zadecydowało o późniejszym bardziej korzystnym dla Polski podziale Górnego Śląska. Najważniejszą bitwą III powstania śląskiego jest doskonale znana bitwa w rejonie Góry św. Anny. Mało znany jest z kolei fakt, że na odcinku południowym powstańczego frontu również doszło do bardzo istotnej bitwy, która mogła przesądzić o losach powstania, a w konsekwencji doprowadzić do niekorzystnego podziału Górnego Śląska. Nad ranem 3 maja 1921 r. powstańcy śląscy z 14. pułku wodzisławskiego opanowali Wodzisław Śląski. Pomimo zaskoczenia miejscowi Niemcy nie zamierzali oddać miasta w ręce Polaków. Kiedy oddziały powstańcze przygotowywały się do wymarszu na nowe pozycje, z kawiarni Niemca Willmanna oraz wieży kościoła ewangelickiego posypały się strzały. Ranny został dowódca pułku Józef Michalski, a powstańcy poszli w rozsypkę. Znamiennym pozostaje fakt, że ranni i rozbici powstańcy ukrywali się w zabudowaniach należących do wodzisławskich mieszczan pochodzenia niemieckiego, a ci, jak np. Niesler, nie wydali ich przeszukującym miasto żołnierzom Freikorpsu. Powstańcy śląscy nie dali jednak za wygraną i jeszcze tego samego dnia ponownie zdobyli Wodzisław Śląski. Niebawem front polsko-niemiecki ukształtował się na linii rzeki Odry. Dziś w tym miejscu przebiega granica powiatów raciborskiego i wodzisławskiego. Kiedy wydawało się, że losy powstania rozstrzygać się będą wyłącznie w okolicach Góry św. Anny, na dość spokojnym już odcinku południowym frontu doszło do dramatycznego zwrotu akcji. 23 maja 1921 r. w okolicy miejscowości Olza nad rzeką Odrą doszło do kontrataku niemieckiego. Niemcy zachęceni zluzowaniem części polskich oddziałów zaatakowali most kolejowy nad Odrą. Z zaskoczenia zdobyli most i przełamali front. Powstańcy wpadli w panikę. Przerwanie frontu w tym miejscu groziło wyjściem Niemców na tyły powstańców i zajęciem terenów wokół Rybnika, Żor i Wodzisławia. W sprzyjających warunkach mogło to nawet doprowadzić do upadku całości powstania. Poświęcenie powstańców śląskich jeszcze raz dało o sobie znać. W pobliskim Pszowie w Kopalni Węgla Kamiennego Anna górnicy pod przywództwem Edwarda Łatki skonstruowali pociąg pancerny, a raczej uzbrojony w karabin maszynowy, oraz opancerzony wagon towarowy i przystąpili do kontrataku. Pomysłowość i heroizm pszowskich powstańców przyczyniły się do opanowania sytuacji na południowym odcinku frontu. Dzięki opanowaniu sytuacji przez powstańców 14. pułku piechoty zażegnano niemiecką próbę wyjścia na tyły walczących powstańców z grup północ i wschód. III powstanie śląskie przyniosło wymierne korzyści stronie polskiej. W czerwcu i lipcu 1922 r. znaczna część Górnego Śląska została włączona do odradzającej się II Rzeczypospolitej. Do Wodzisławia Śląskiego wojska polskie wkroczyły 4 lipca 1922 r. Dzień ten na zawsze zapisał się w historii miasta. Przebieg posiedzenia