Mówca: Finansów Mateusz Szczurek
Data: 2013-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Przygotowując się do dzisiejszej debaty, zauważyłem kilka tematów, które powtarzały się, poruszane były wielokrotnie w ostatnich latach. Z ogromnym smutkiem zauważam, że ciągle powstają z martwych pewnego rodzaju dezinformacja i insynuacje. Gdy odniosę się pokrótce do wystąpień klubów, znowu prawdopodobnie usłyszą państwo takie same jak do tej pory sprostowania. W kilku wypowiedziach - tak kończyła wypowiedź pani poseł Szydło, dużo uwagi poświęcił tej sprawie Wincenty Elsner - padały sformułowania: ˝bajońskie długi˝, ˝galopujący dług publiczny˝, ˝wzrost kosztów obsługi długu˝, ˝przekazywanie nadmiernych kwot pieniędzy światowej finansjerze˝ itd. Ile razy z tego miejsca moi poprzednicy to prostowali, ile razy jeszcze ja czy też posłowie koalicji będziemy musieli to prostować, informować, że dług publiczny w Polsce rośnie w bardzo niedużym stopniu? Zmiana relacji długu publicznego do PKB pomiędzy 2008 i 2012 r. w Polsce wynosiła 10,6% PKB. W odniesieniu do tego, jak przeciętnie kształtowało się to w Unii Europejskiej, to jest połowa, mniej niż połowa tego. Jeżeli zaczniemy ekscytować się kwotami nominalnymi, nie odnosząc ich zupełnie do niczego, to będziemy zachowywali się jak przedszkolaki, które starają się udowodnić, jaką większą cyfrę znają czy potrafią wymienić. Dzięki temu, że wzrost gospodarczy w Polsce był tak dużo lepszy niż gdziekolwiek indziej w Unii Europejskiej i dzięki temu, że finanse publiczne pozostawały w tym czasie pod kontrolą, wzrost długu publicznego był niemal najmniejszy w całej Unii Europejskiej, powtórzę:10,6% do końca zeszłego roku. Jeżeli poseł Elsner uważa, że przekazanie części aktywów OFE do ZUS traktowane jest jako łatwy łup, to dlaczego w kolejnym zdaniu mówi, że będzie to użyte na obniżenie długu? Dla kogo jest to łup, skoro zmniejsza on dług publiczny, jak sam zresztą powiedział, o 7-8% w zależności od tego, w jaki sposób to liczymy? Do kwestii OFE nie chciałbym się za bardzo odnosić, bo debata w tej Izbie w czasie całego poprzedniego tygodnia była poświęcona temu zagadnieniu, ale muszę odnieść się do jednej sprawy. Padł zarzut ograbiania konta naszego i w tym samym zdaniu, w jednym zdaniu usłyszeliśmy również o obrabianiu konta mojego byłego pracodawcy. To naszego, czy pracodawcy? Coś tu się nie zgadza. Ta chęć udowodnienia, że rząd robi źle, koalicja robi źle, zaczyna być sprzeczna z logiką. Inwestycje rozwojowe, rozwój Polski. W świetle tego budżetu i ostatniego nie ma pracy ani perspektyw. Szanowni posłowie, to znów jest nieprawda. To, że bezrobocie jest dziś wyższe, niż było rok temu, musimy odnosić do sytuacji gospodarczej zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej. Już nie chcę powtórnie przedstawiać tych statystyk, które wszyscy znają, pokazujących, że wzrost PKB zarówno w tym półroczu, jak i w ostatnich latach był wiele wyższy od tego, jaki wiedzieliśmy w innych krajach Unii. Już nie chcę nawet mówić o tym, że PKB na głowę w porównaniu do średniej unijnej od 2007 r. wzrosło prawie o 12%, 12 punktów. To jest znacznie większy skok rozwojowy, znacznie większy wzrost dochodów przeciętnych ludności niż ten, który miał miejsce w poprzednich 10 latach. Wystarczy powiedzieć tyle, że priorytetem dla tego rządu dotychczas, jak wynika z tego, co obserwowałem z zewnątrz, i to obiecać mogę na przyszłość, jest los pracowników. Jeżeli warto walczyć o coś, zarządzając finansami publicznymi, to właśnie o ograniczanie bezrobocia, o większą ilość miejsc pracy. I o ile wzrost gospodarczy, PKB, to są sprawy trochę abstrakcyjne, choć oczywiście one się przekładają się na los przeciętnego przedsiębiorcy, pracownika i dobrobyt, o tyle znacznie istotniejszą statystyką jest ta informująca o tym, ile osób znalazło pracę w Polsce w ciągu ostatnich 4-5 lat. I znów Polska jest tu zdecydowanie na czele, nie licząc krajów takich jak Luksemburg czy Malta. 5,5-procentowy wzrost liczby pracujących w gospodarce w tych czasach to jest statystyka, dla której warto prowadzić te debaty, dla której warto w ogóle wchodzić w politykę. A niemal w całej Unii Europejskiej mamy do czynienia ze znaczącymi spadkami poziomu zatrudnienia. Mówimy tu o zatrudnieniu, nie o bezrobociu. Argumenty, że Polacy wyjeżdżają za granicę i że to tylko sprawia, że zmniejsza się bezrobocie, są nieprawdziwe. W Polsce są tworzone miejsca pracy. Tak więc argumenty, że nie ma pracy ani perspektyw, są niesłuszne. Rośnie współczynnik aktywności zawodowej, i znów niemal w największym stopniu. Poseł Zbrzyzny wspomniał o bezrobociu, o dramatycznych założeniach do budżetu na 2014 r. z bezrobociem na poziomie 13%. Przypomnę, że kiedy SLD oddawało władzę w październiku 2005 r., bezrobocie wynosiło 17,3, a statystyki, które są ujęte w budżecie... (Poseł Ryszard Zbrzyzny: Ooo!) ... a statystyki... (Poseł Cezary Olejniczak: Było 9%.) Nie. W październiku 2005 r. bezrobocie wynosiło 17,3%, w październiku 2007 r., pod koniec rządów poprzedniej koalicji, wynosiło 8,9%. W maju 2013 r. było to 10,7. Tyle że zarówno w 2005 r., jak i w 2007 r. Polska była w absolutnej czołówce pod względem wysokości bezrobocia, już nie mówiąc o tym, że 13% dotyczy bezrobocia na koniec roku, które zawsze jest wyższe. Tak że ten dramatyzm sytuacji bezrobotnych i dramatyzm sytuacji w zatrudnieniu warto czasami odnieść do tego, co dzieje się na całym świecie, co dzieje się z koniunkturą. Odniosę się do jeszcze jednej wypowiedzi dotyczącej prędkości ściągania podatków od kopalin. Aż tak dawno w szkole nie byłem. Jednostka prędkości to nie są złote albo tysiące złotych na godzinę. Tak więc porównywanie tego do prędkości światła jest troszkę kłopotliwe. Ale chciałbym powiedzieć już całkiem na serio, że obciążenia podatkowe w Polsce są niewielkie. Być może jest tak, że wzrost długu publicznego, który i tak był bardzo mały w ciągu ostatnich lat, mógł być mniejszy. Być może. Ale żeby tak było, obciążenia podatkowe musiałyby być bliższe przeciętnym w Unii Europejskiej. To, co mamy w tej chwili, w 2013 r., i to wliczając w to wpływy z ubezpieczeń społecznych, to jest poziom 32%. To jest pierwsza siódemka, jeśli chodzi o kraje z najniższym opodatkowaniem w całej Unii Europejskiej. Zawsze prowadząc politykę fiskalną i w ogóle politykę gospodarczą, trzeba wyważyć pomiędzy dbałością o finanse publiczne, wielkością deficytu budżetowego, z jednej strony, a obciążeniami fiskalnymi, z drugiej. Ta równowaga w dużej mierze zależy od sytuacji gospodarczej. Nie jest właściwe, aby obciążenia podatkowe w czasach tak trudnych dla gospodarki były nadmierne. Sporo padło słów na temat wysokości deficytu budżetowego, konieczności jej rewizji, spadku dochodów z VAT-u mimo utrzymanej wyższej stawki. To prawda, w tym roku deficyt będzie większy niż planowany w pierwotnej ustawie budżetowej, choć prawdopodobnie mniejszy niż w ustawie zrewidowanej. Ale przypomnę, że początek 2013 r. to czas najmniejszego wzrostu, a właściwie największego spadku popytu krajowego w historii Polski od transformacji. To, że polska gospodarka rosła, to prawda, ale to, jak słabo rosła w porównaniu do jej potencjału, jak wielka była słabość koniunktury, wzrost oszczędności prywatnych, to powodowało znacznie większe utrudnienia i spadek ściągalności podatków, niż mogłoby się wydawać, patrząc tylko na nominały, które były przecież bardzo korzystne w porównaniu do reszty Europy. I jeszcze odniesienie dotyczące zatrudnienia publicznego, płac dla znajomych itd. - to też padało wielokrotnie w wypowiedziach przedstawicieli klubów. Po raz kolejny to jest nieprawda. Zatrudnienie w państwowej sferze budżetowej od 2009 r. ciągle spada. Po wyłączeniu żołnierzy, funkcjonariuszy mówimy tutaj o 314 tys. zatrudnionych w trzecim kwartale 2013 r. Dla porównania w 2007 r. było to 320 tys. zatrudnionych w państwowej sferze budżetowej. Krótko mówiąc, nie ma żadnego uzasadnienia twierdzenie, że zatrudnienie w ostatnich latach rośnie jakoś istotnie, i też nie jest to planowane w 2014 r. A przypomnę, że ilość zadań, które pracownicy publiczni muszą wykonywać, również związanych z wykorzystaniem środków unijnych, rośnie. Jeśli chodzi o płace w sektorze, rozdawanie kiełbasy wyborczej itd., to jest oczywiście nieprawda. Płace są mrożone czy łączny fundusz płac jest mrożony od wielu, wielu lat. Jednym wyjątkiem - i tutaj odniesienie do polityki innowacyjnej i wspierania nauki - są płace pracowników publicznych szkół wyższych, które w 2014 r. będą rosły o 9,14% nominalnie. A więc znów jeżeli gdzieś podwyższamy płace, to tam, gdzie może się to przełożyć na wzrost innowacyjności. Jeszcze techniczna uwaga dotycząca wpływu nowego standardu rachunkowości ESA 2010, który nie wpłynie na dług - to jest oczywiście nieprawda. Na dług wpłynie, wpłynie również na deficyt budżetowy. Według szacunków Komisji koszty obsługi długu oczywiście będą z tego tytułu mniejsze. Ta część składki, która będzie trafiała do ZUS zamiast do OFE, będzie obniżała deficyt finansów publicznych. Tak zostało napisane w rekomendacji Komisji Europejskiej dotyczącej procedury nadmiernego deficytu. Z tym się zgadzamy i z tym nie będziemy się przecież kłócić. Krótko mówiąc, pierwsza runda dzisiejszej debaty niestety dosyć przypomina to, co widzieliśmy już wielokrotnie. Budżet przed nami nie jest łatwy. Polskę, polską gospodarkę stać na wyższy wzrost niż ten założony w ustawie budżetowej, sam liczę na to, że on rzeczywiście będzie wyższy realnie, ale jednocześnie założenia dotyczące inflacji dla podatników, dla obywateli mogą okazać się zbyt pesymistyczne, chociaż dla budżetu trudniejsze. 2,4% wzrostu inflacji w 2014 r. jest dosyć wysokim wskaźnikiem, co oznacza, że dochody budżetowe mogą pod tym względem ucierpieć, jeśli inflacja będzie rzeczywiście niższa, ale niższa inflacja to też wyższe realnie dochody rozporządzalne dla obywateli. W przeciwieństwie do 2013 r. jest to budżet, który jest bezpieczniejszy, bo też bezpieczniejsza jest sytuacja gospodarcza. Jest to pewien budżet przejścia. Nie oczekujemy, że wzrost gospodarczy będzie równie silny, jak był na przykład w 2011 r., nie oczekujemy, że wrócimy już zupełnie do normalności pod tym względem, że bezrobocie spadnie do poziomów, które by satysfakcjonowały ten rząd, ale jednocześnie ryzyko recesji jest już za nami. A to oznacza, że można z większym bezpieczeństwem planować dalszy rozwój systemu podatkowego, można z większym bezpieczeństwem i z oczekiwaniem patrzeć na przyszłość i na dalsze priorytety rozwojowe. To wszystko z mojej strony. Zapraszam teraz do zadawania pytań, na które będziemy odpowiadali w miarę ich... (Oklaski)