Mówca: Michał Kowalski
Data: 2025-07-23 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Projekt ten, jak było wcześniej wspomniane, dotyczy wprowadzenia na stałe porad zdalnych, dostępnych dla wszystkich osób, które mogą korzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. W projekcie mówi się o zniesieniu obowiązku składania oświadczeń o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej przez osoby uprawnione oraz oświadczeń przedsiębiorców o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Prawo i Sprawiedliwość stoi na stanowisku, że ten projekt porządkuje pewne nabyte doświadczenia z ostatnich kilku lat funkcjonowania tej ustawy, i wyraża poparcie dla jego głównych założeń. Przypomnę tylko, że te założenia to zniesienie wszelkich oświadczeń. Osoby korzystające z nieodpłatnej pomocy prawnej nie będą już musiały składać oświadczeń o braku środków, a przedsiębiorcy - o niezatrudnianiu pracowników. Ma to na celu, szanowni państwo, uproszczenie procedur i ułatwienie dostępu. Popieramy takie rozwiązania, ponieważ sporo osób nie jest w stanie pokrywać takich kosztów. Celem projektu jest również pewne odformalizowanie procedury i likwidacja barier psychologicznych w dostępie do pomocy. Co do porad zdalnych na stałe i wprowadzenia możliwości korzystania z porad prawnych i obywatelskich przez telefon lub Internet, niezależnie od stanu epidemicznego, to my również popieramy takie rozwiązanie. Istotne jest też ujednolicenie dyżurów, czyli gwarancja, że te punkty będą czynne średnio pięć razy w tygodniu, po minimum 4 godziny. Zdalne konsultacje staną się natomiast równoważną formą świadczenia usług, co również znajduje pewną naszą przychylność. W sytuacjach, gdy nie można udzielić pomocy wyłącznie na odległość, bo jest potrzebna np. analiza pewnych dokumentów, adwokat lub radca prawny może wymagać osobistej obecności klienta w punkcie pomocy prawnej lub zarekomendować stawiennictwo w punkcie najbliżej miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. Dyżury w punktach nieodpłatnej pomocy, tak jak wspomniałem, mają się odbywać minimum 5 razy w tygodniu - to jest dobre rozwiązanie, które popieramy i które staraliśmy się wprowadzić - i muszą trwać przynajmniej 4 godziny dziennie. Co bardzo istotne, popieramy rozwiązania dla osób niepełnosprawnych lub osób, które mają trudności w komunikowaniu się. W ich przypadku taka pomoc również może być udzielona poza punktem. Jak wspomniałem wcześniej, w przypadku zagrożenia epidemicznego, epidemii lub stanu nadzwyczajnego starosta może zdecydować o udzielaniu pomocy wyłącznie zdalnie, czyli na odległość. Starosta może również określić techniczne warunki pełnienia tego typu dyżurów. Co istotne, nowelizacja przewiduje limit wydatków budżetowych na lata 2026-2035 w łącznej kwocie ponad 1,25 mld zł. Wydatki będą stopniowo wzrastać, co nas niezmiernie cieszy, od kwoty 112 mln w przyszłym roku do kwoty ponad 140 mln w roku 2035. Nowelizacja umożliwia również korzystanie z porad na odległość, o czym wspominaliśmy. Ma to zdecydowanie zwiększyć dostępność tego systemu, umożliwić specjalizację tych punktów oraz - co jest bardzo istotne i co dosyć mocno popieramy - skrócić czas oczekiwania na daną poradę. Bardzo nas cieszy, że w ramach nowelizacji wprowadza się tego typu rozwiązania. Zachowano możliwość udzielania pomocy poza punktem, o czym my też wcześniej wspominaliśmy i co spotkało się z naszą przychylnością. Panie Marszałku! Klub Prawa i Sprawiedliwości rekomenduje te zapisy w nowelizacji ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)