Mówca: Joanna Fabisiak
Data: 2017-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Chciałabym przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska. Projekt ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej z druku nr 1550 zakłada powołanie instytucji państwowej o dużych uprawnieniach - szczególnie duże uprawnienia będzie miał dyrektor tej jednostki - przy jednoczesnym braku realnych... W każdym razie nie wskazano możliwości realizacji wielu zadań. Prawdą jest, że od wielu lat środowiska akademickie postulują utworzenie wzorem innych krajów europejskich instytucji, która zajmowałaby się umiędzynarodowieniem szkolnictwa wyższego, jednak proponowane w projekcie ustawy rozwiązania dalece odbiegają od oczekiwań środowiska. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dała temu wyraz w swojej opinii dotyczącej konsultowanego projektu. Jakie są główne wątpliwości, które chcielibyśmy zgłosić jako klub? Przede wszystkim bardzo rozstrzelony jest zakres zadań, istnieje zatem obawa, że te zadania i te problemy mogą być rozwiązywane tylko naskórkowo, bo nie starczy czasu i możliwości, by wejść w nie głębiej. Bo jeśli spojrzymy na to, że z jednej strony w zapisach ustawy mówi się o umiędzynarodowieniu uczelni, o rozważaniu, o przyznawaniu stypendiów i de facto grantów, mówi się o uznawalności dyplomów, mówi się o promocji języka polskiego, mówi się o zarządzaniu informacją akademicką - to jest tak wielki rozziew, że stąd wątpliwość dotycząca bardzo nierównego czy też niedostatecznego rozwiązywania tych problemów. Muszę wreszcie powiedzieć, że ta różnorodność zagadnień zleconych NAWA może być po prostu pomijana i nierozwiązywana. Skąd takie domniemanie? Otóż wskażę tylko trzy przykłady, bo na wiele pytań nie znajdujemy odpowiedzi w ustawie, więc chociaż kilka przykładów, które są niepokojące. Ustawodawca nie daje jasnej odpowiedzi, w jakim zakresie np. agencja będzie się zajmowała zagadnieniami potwierdzania kwalifikacji i nostryfikacji dyplomów uzyskanych za granicą. W cytowanej już opinii KRASP-u jest dużo więcej przykładów, dużo więcej wątpliwości. Brak też jest odpowiedzi dotyczącej udziału szeroko zdefiniowanego sektora nieakademickiego, jednostek takich jak szpitale, muzea czy firmy, przedsiębiorstwa, i jest pytanie: Czy naukowcy będą mogli podejmować tam badania? Brak odpowiedzi na bardzo przecież istotne pytanie. Kolejne pytanie. Mówi się o lektorach, o promocji języka polskiego, ale jakich lektorów ma to dotyczyć? Czy lektorów szkół wyższych, czy lektorów szkół w ogóle? Na czym ma polegać pomoc? A może warto byłoby wskazać - ale o tym w ustawie nie ma - że NAWA będzie interesowała się, pomagała także katedrom polskim w świecie? I wreszcie jeszcze jedno pytanie, nie znajdujemy na nie odpowiedzi, a pytanie jest niezmiernie ważne: Jakie mają być relacje - należy je przecież określić - między NAWA a NCBR-em, NCN-em czy choćby uczelniami? Bo to też jest tylko dotknięte. Rozumiem jednak, że na te wszystkie pytania będzie można odpowiedzieć w komisji i poprawić ten projekt ustawy, ale oczekiwalibyśmy czegoś bardziej doskonałego. Wreszcie ostatni problem to sprawa finansowania. Finansowanie ma być ze środków, które przyznane są na biuro uznawalności, bo całe to biuro będzie przeniesione, na program ˝Wiedza, edukacja, rozwój˝, ale także ogromne pieniądze, lwia część pieniędzy na studia dla wybitnych ma być przeniesiona do NAWA. Cóż zatem z tymi studentami? Czy można poprawić, podnieść jakość uczelni, poprawić poziom uczelni, jeśli nie będziemy inwestowali w tę młodzież, która jest wybitna? Bardzo proszę o odpowiedź na to pytanie. Jesteśmy bardzo zaniepokojeni takim potraktowaniem po macoszemu studentów wybitnych. (Dzwonek) Kończę już, pani marszałek. Wreszcie trzeba powiedzieć - mówi się o tym, że projekt nie rodzi skutków finansowych - że to nie jest prawda. Bo co prawda zarząd ma być 6-osobowy, ale ma przecież powstać finansowana ogromna, kilkunastoosobowa rada i wreszcie każdy projekt będą opiniowali eksperci, z całą pewnością nie wolontarystycznie. Te środki nie są wyliczone. Zatem, podsumowując, naturalnie projekt wart jest pochylenia i jak powiedziałam, będziemy pracowali i będziemy go poprawiali, niemniej w tym stanie przekazanym do pierwszego czytania ma on wiele niejasności i budzi jeszcze wiele wątpliwości. Dziękuję bardzo.