Mówca: Kinga Gajewska
Data: 2021-02-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Państwo Posłowie! Projektowana ustawa jest próbą rozwiązania niezwykle ważnego problemu, a mianowicie problemu braku monitoringu karier absolwentów nie tyle szkół wyższych, bo to już w jakimś stopniu potrafimy określić, ile młodzieży szkół branżowych. Na potrzebę realizacji takiego monitoringu wielokrotnie wskazywały szkoły, uczelnie, jak również wskazywali przedsiębiorcy. Sam kierunek jest właściwy, ważny, zwłaszcza w aspekcie dostosowania kierunków studiów, szkół branżowych i dalszej drogi zawodowej do potrzeb rynku. Wskazywaliśmy również w ubiegłym tygodniu potrzebę dostosowania takiej oferty edukacyjnej do osób ze specjalnymi potrzebami, osób z zespołem Aspergera czy z afazją. Monitoring późniejszych karier tych osób na pewno będzie bardzo pozytywnym działaniem. Natomiast w projekcie ustawy nie wybrzmiewa jednoznacznie wiele spraw. Bardzo cenne jest to, że rząd chce pochylić się nad problemem dalszej drogi i karier absolwentów, pracować, jak rozumiem, nad dostosowaniem kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy, zwłaszcza że całkiem niedawno przy ogromnym deficycie lekarzy i pielęgniarek rząd nie zatrzymywał ich w kraju, stwierdzając: niech jadą. To bardzo cenna zmiana nastawienia, a więc jako opozycja za nią dziękujemy. Mamy również ogromne wątpliwości co do wykorzystywania zebranych danych, których jest naprawdę dużo. Są to dane wrażliwe, łącznie z danymi o zarobkach. Niepokoić może także niedostateczne skupienie, jeśli chodzi o zapisy ustawy, na celach niniejszego monitoringu. W ramach konsultacji sektorowe rady, Urząd Ochrony Danych Osobowych, jak również minister do spraw Unii Europejskiej wskazywali na brak wskazania celów monitoringu, które są najważniejsze, dane zbieramy przecież w jakimś celu. Podmioty te musiały się upominać - i słusznie - o uwzględnienie i zapisanie celowości projektowanych zmian. Cel nadrzędny monitoringu, jakim jest dostosowanie - jeszcze raz podkreślę - kierunków i treści kształcenia do wymogów rynku pracy, jest w tym wypadku najważniejszy. Takie podejście w ustawie nie wybrzmiało, dlatego obawiam się, że zakończy się to na monitoringu i zbieraniu danych wrażliwych. Musimy pamiętać, że za tą ustawą muszą pójść konkretne działania. Dzięki zebranym danym musimy wskazać dalszy kierunek kształcenia kolejnych pokoleń. W projekcie ustawy jedynie hasłowo wspomina się o stworzeniu warunków do lepszego dostosowania oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy. W projekcie brak jest jakichkolwiek informacji, w jaki sposób dane uzyskane z systemu monitorowania karier będą wpływały na szkoły, kierunki kształcenia i programy nauczania. Nie zostało też sprecyzowane, w jaki sposób miałyby one dostosowywać ofertę kształcenia do potrzeb rynku pracy, brakuje tutaj praktycznych wskazań. Mam nadzieję, że monitorowanie absolwentów szkół ponadpodstawowych pójdzie ministerstwu troszeczkę lepiej niż monitoring tzw. dzieci zaginionych w zdalnej edukacji i monitoring nauczycieli, których ministerstwo nie może się jednoznacznie doliczyć. Zdaniem projektodawcy przetwarzanie danych związanych z monitoringiem karier absolwentów szkół ponadpodstawowych nie wymaga nakładów inwestycyjnych, ponieważ będzie odbywać się z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury informatycznej oraz systemów baz danych, oprogramowania analitycznego Centrum Informatycznego Edukacji, ZUS-u, okręgowych komisji egzaminacyjnych oraz Ośrodka Przetwarzania Informacji - Państwowego Instytutu Badawczego. Realizacja działań związanych z monitoringiem będzie oznaczała wykonywanie co roku zapytań do baz danych danej instytucji. Nie wydaje się, by wdrożenie systemu monitoringu było możliwe bez poniesienia pewnych nakładów, a zapewnienie narzędzi informatycznych czy przede wszystkim przeszkolenie kadr i obarczenie ich nowymi zadaniami na pewno będzie miało jakiś wpływ na finansowanie. Tak że projekt trzeba na pewno jeszcze dopracować, ale jesteśmy oczywiście za tym, żeby nad nim pracować. Dziękuję. (Oklaski)