Mówca: Ewa Szymańska
Data: 2016-03-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jesteśmy ciągle w atmosferze obchodów Narodowego Dnia Pamięci ˝Żołnierzy Wyklętych˝. Z tej mównicy wygłaszane były oświadczenia przedstawiające bohaterstwo tych niezłomnych żołnierzy. Ja również chciałam wspomnieć jednego z nich, zanim przejdę do meritum sprawy. Kpt. Antoni Rymsza pseudonim Maks, dowódca 3. Plutonu 5. Dywizji Wileńskiej AK, dowodzonej przez legendarnego mjra Zygmunta Szendzielarza ˝Łupaszkę˝. Pan Rymsza wraz z żoną Aldoną, sanitariuszką z tego samego oddziału, po wojnie ukrywali się pod przybranym nazwiskiem Wojtkowscy. Po ogłoszeniu przez komunistyczne władze amnestii dla akowców ujawnili się, wierząc, że będą mogli spokojnie żyć. Ale nie było im to dane. W sierpniu 1948 r. Antoni Rymsza został aresztowany przez ówczesne władze polskie i przekazany w ręce Sowietów. Był więziony najpierw w Warszawie, a później w sowieckim więzieniu w Legnicy, z której pochodzę. W Legnicy stacjonowały wtedy sowieckie wojska i znajdowała się siedziba ich dowództwa. W więzieniu w centrum miasta Antoni Rymsza poddawany był wymyślnym torturom podczas przesłuchań i śledztwa. W tym czasie do tego więzienia zwożono również innych akowców z całej Polski. Przetrzymywano również więźniów innych narodowości, w tym Rosjan. Skazanych na karę śmierci rozstrzeliwano nocą pod czerwonym murem na więziennym dziedzińcu przy huku ciągników artyleryjskich, aby zagłuszyły strzały. Rano więźniowie udający się do latryny lub na spacerniak widzieli mur wymalowany świeżym wapnem. Straceńców zakopywano najczęściej na terenie więzienia. Antoniego Rymszę w lutym 1949 r. skazano za zdradę Związku Sowieckiego i walkę przeciwko władzy radzieckiej na karę śmierci. Wyrok ten został zamieniony przez Wierchowny Sowiet na 25 lat zesłania na Kołymę. W sowieckich łagrach spędził 11 lat. Po powrocie zamieszkał w Prochowicach w powiecie legnickim. Prochowice są moim miejscem urodzenia. Zmarł tam 4 lipca 1994 r. w wieku 80 lat i został pochowany na prochowickim cmentarzu. A wracając do więziennego budynku i pochowanych na terenie więzienia skazańców, tego nie można już sprawdzić - budynku nie ma. Tuż po opuszczeniu w 1993 r. Legnicy i Polski przez wojska sowieckie ówczesne władze polskie podjęły decyzję o wyburzeniu więziennego budynku i wybudowaniu na jego miejscu stacji benzynowej. Od 1996 r. stoi tam stacja benzynowa Statoil. 2 lata później staraniem legnickich patriotów postawiono obok stacji benzynowej obelisk, pomnik poświęcony ofiarom bolszewizmu. Dzisiaj jest to miejsce składania hołdu żołnierzom wyklętym przez środowiska patriotyczne i mieszkańców Legnicy. Władze samorządowe nie biorą w tym udziału. Pieczołowicie natomiast dbają o inny pomnik: pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej. Pomnik, którego nie można usunąć bez uprzedniego uzgodnienia z Federację Rosyjską. Pomnik, za którego oblanie czerwoną farbą w 20. rocznicę opuszczenia Polski przez wojska sowieckie ukarany został grzywną młody człowiek, ukarany został przez polski sąd. Od kilku lat prowadzona jest w Legnicy patriotyczna akcja URSO - Usuń Resztki Sowieckiej Okupacji. Myślę, że nadszedł już czas, aby te resztki sowieckiej okupacji, symbole zniewolenia zniknęły z przestrzeni publicznej. Jesteśmy to winni niezłomnym żołnierzom wyklętym. Dziękuję. (Oklaski)