Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Ta regulacja jest niezwykle ważna, niezwykle istotna, choć ma pewne mankamenty, o których wcześniej kilka osób powiedziało, ale nigdy nie ma doskonałych regulacji. Po to jest komisja, żeby w tej komisji pracować nad różnymi problemami, które się tu pojawiają, a na pewno nie wynikały one ze złej woli projektodawców, żeby dopracować rozwiązania. Zacznijmy może od początku, od istoty rzeczy, jeżeli chodzi o kwestię, którą dzisiaj poruszamy. Otóż ta istota wynika tak naprawdę z regulacji przepisów Kodeksu cywilnego i ogólnych zasad Kodeksu cywilnego. Istota polega na tym, że właśnie te umowy, o których mówimy, umowy lichwiarskie, polegają na tym, że relacje pomiędzy świadczeniem jednej strony a świadczeniem drugiej strony są po prostu wyraźnie zaburzone na rzecz jednej ze stron. Niestety, tak to wygląda. Dłużnik, w tym wypadku pożyczkobiorca, jest po prostu wyzyskiwany. Podam państwu pewne dane, jeżeli chodzi o te sprawy, jak traktowano lichwiarstwo przed wojną, żebyście państwo mieli świadomość skali problemu. Otóż przed wojną, jeżeli odsetki przekraczały kwotę 10%, to już były traktowane jako lichwa. Zerknijmy do przepisów Kodeksu cywilnego, chodzi o regulacje antylichwiarskie, jeżeli chodzi o same odsetki. Maksymalna wysokość odsetek, to jest regulacja antylichwiarska, nie może wynosić więcej w stosunku rocznym niż czterokrotność stopy lombardowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, dzisiaj to jest już 16% samych odsetek. Ta regulacja zmierza do tego, żeby ograniczyć możliwość pobierania innych opłat, prowizji - chodzi o szereg elementów, o dokumenty, które się przedkłada - z uwagi na zasadę przewidzianą w art. 359 Kodeksu cywilnego czy zasadę swobody umów, jeżeli chodzi o obciążanie tak naprawdę kredytobiorcy gigantycznymi kosztami. Przecież, jeżeli chodzi o kwestie parabanków, tzw. chwilówek, to są odsetki idące często w dziesiątki, a czasami w setki procent nie w skali roku, ale w skali miesiąca czy kilku miesięcy, to jest istna paranoja. Dzisiejsze regulacje, najogólniej rzecz ujmując, Kodeksu cywilnego, a przecież do tych regulacji musimy się odwołać, w relacji konsument - przedsiębiorca, bo o takiej w ustawie mówimy, nie zabraniają czy też nie pozwalają na to, aby unieważnić taką umowę, chyba że udowodnimy, że ta czynność prawna jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, wtedy będzie to czynność nieważna. Proszę sobie jednak wyobrazić dziesiątki, setki tysięcy osób, które chodzą po sądach i domagają się stwierdzenia, przepraszam, ustalenia nieważności takiej umowy. Przecież te sądy nie zajmowałyby się niczym innym, tylko kwestiami umów zawartych z parabankami. Zdarzają się takie przypadki, ale one są wyjątkowe. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy, żeby te inne koszty, oprócz odsetek, które zostały, podkreślam, uregulowane w art. 359 K.c., wziąć w ryzy i ustalić, jaka może być maksymalna wysokość innych pobieranych prowizji, opłat, opłat wstępnych i wielu innych kosztów, które ponosi konsument, w tym wypadku kredytobiorca. Zatem w tym kontekście to rozwiązanie jest ze wszech miar uzasadnione. Dziwi mnie tylko jedna rzecz. Rząd, mimo że była gigantyczna afera związana z Amber Gold, do dzisiaj nie przygotował żadnego projektu. Widać przecież, jeżeli chodzi o regulacje poprzednio obowiązującej ustawy o kredycie konsumenckim, że te regulacje tam były, zatem nie jest to aż tak wielka trudność. Powstaje zatem pytanie: Dlaczego? To jest pytanie retoryczne, które na tej sali warto by postawić. Zakładam, że rząd będzie pracował jeszcze kilka, być może kilkanaście miesięcy, skończy się ta kadencja i dalej będziemy w punkcie wyjścia. Będzie kolejna afera, nie wiem, czy Amber Gold, czy jakaś inna, a rząd dalej będzie mówił, że nad tym popracuje, że coś z tym robi. Cieszę się, że pojawiła się ta inicjatywa ustawodawcza, dlatego że z całą pewnością ten problem trzeba załatwić. Jest jeden problem, który się akurat w tym projekcie pojawia, dotyczący kwestii kwalifikowania kosztów. Które z tych innych kosztów, chodzi chociażby o kwestie dotyczące kosztów dochodzenia roszczeń, czyli zastępstwa prawnego, odsetek za zwłokę, które przecież, jak patrzymy na art. 481 Kodeksu cywilnego, są niezależne chociażby od szkody. Jak więc zakwalifikować te koszty, które z nich będą się mieścić w tych 5%, a które w tych 5% mieścić się nie powinny? A w rzeczy samej w tym przypadku będziemy mieli do czynienia nie tylko z parabankami, ale też z bankami. Trzeba wyważyć interesy stron, bo może być tak, że w pewnym sensie wylejemy dziecko z kąpielą. Banki, które dochodzą swoich roszczeń, muszą ponieść te koszty, koszty zastępstwa prawnego, opłat i wielu, wielu innych rzeczy. W związku z powyższym wyważmy tu interesy, ale rozsądnie, podkreślam, po to (Dzwonek), ażeby ta ustawa pod względem legislacyjnym była dobra, weszła w życie i nikt nie czynił zastrzeżeń czy nie zarzucał jej tak daleko idących błędów, które mogłyby narazić ją chociażby na pozostawanie w sprzeczności z podstawowymi zasadami konstytucji. Nie sądzę, aby tak było, ale warto nad nią pracować. Cieszę się, że taki projekt się pojawił. Solidarna Polska ten projekt w pełni popiera i prosi o skierowanie go do dalszych prac w komisji. Myślę, że tam doprecyzujemy go, dopracujemy i wyjdzie z tego legislacyjna perełka. Tego bym sobie i państwu życzył. Dziękuję. (Oklaski)