Mówca: Sprawozdawca Barbara Dolniak
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Odbyła się gorąca dyskusja, bo i temat wyjątkowo gorący, a sposób jej przedstawiania przez niektórych posłów odbierał im rozsądek wypowiedzi. Przyjęliście państwo w czasach, gdy sprawowaliście władzę, taką metodę rządzenia: im więcej aresztowanych, tym większy sukces PiS-u. Uważaliście, że sprawowanie władzy może się odbywać przez zamykanie wszystkich dookoła, czy trzeba, czy nie trzeba, ważne, żeby na konferencji prasowej wygłosić komunikat. Pod koniec 2016 r. tymczasowo aresztowanych było w Polsce 5396 osób, a pod koniec 2020 r. były to już 8692 osoby, czyli nastąpił wzrost o ok. 60%. To była emanacja waszego postępowania i waszej realizacji wymiaru sprawiedliwości. Odbieraliście państwo sędziom prawo do podjęcia decyzji, czy w danym wypadku zastosować środek zabezpieczający, zapobiegawczy, czy też nie, w oparciu o konkretne materiały. Państwo uważaliście, że należy sędziemu związać ręce, bo wymyśliliście rozwiązania, które według was są najlepsze. To nie przynosiło pozytywnych efektów. Potraktowaliście państwo tymczasowe aresztowanie jako swoistego rodzaju sposób na wykonanie kary. Tymczasowe aresztowanie nie jest karą, tylko jest środkiem zapobiegawczym. Taki jest jego cel. I nie jest prawdą, że gdy wykluczyliśmy od pewnego progu możliwość stosowania obligatoryjności tymczasowego aresztowania, gdy są spełnione jeszcze inne przesłanki.... Proszę państwa, nie wolno nam zapominać o treści art. 258 Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym tymczasowe aresztowanie i pozostałe środki zapobiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi: uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu; uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. Jak więc wynika z powyższego, sędzia ma możliwość na podstawie ogólnych przepisów zastosowania środka zapobiegawczego, jakim jest tymczasowe aresztowanie. Zasadne są argumenty ministra z kancelarii pana prezydenta, że w ten sposób oto ktoś będzie mógł uciec, ktoś będzie mógł mataczyć, ktoś będzie mógł nie odpowiadać na pytania, a przy okazji popełniać kolejne czyny bezprawne. Jak popełni kolejne czyny bezprawne, to mamy kolejny zarzut w stosunku do takiej osoby, ale to sędzia oceni w konkretnym przypadku, czy nie zachodzi uzasadniona obawa ucieczki, np. w sytuacji, gdy ktoś nie ma stałego miejsca pobytu w kraju, i to pozwoli sądowi na podjęcie rozstrzygnięć. Wy przyjęliście metodę, która w państwie demokratycznym nie wydaje się zasadna. Ona do niczego pozytywnego w konsekwencji nie prowadzi. Proszę państwa, okazało się, że w roku 2025 Skarb Państwa wypłacił rekordowe ponad 10 mln zł odszkodowań za niesłuszne areszty, a np. w roku 2023 było prawie 23 tys. wniosków o areszt. Przywołał pan art. 208 Kodeksu karnego, tylko że zarówno w roku 2024, jak i 2025 było zero tymczasowych aresztowań. Proszę państwa, ja się zgadzam, że można wyciągnąć z Kodeksu karnego fragment artykułu czy dwóch lub trzech, przeczytać je z odpowiednią intonacją i zrobić na sali plenarnej czy podczas przemówienia odpowiednie wrażenie, ale Kodeks postępowania karnego trzeba czytać całościowo, w przeciwnym razie umykają nam rozwiązania, które są np. w części szczególnej, i nie jest to prawdziwy stan rzeczy. W ciągu 10 lat, proszę państwa, zapłaciliśmy 111 mln zł odszkodowań. Te rozwiązania, które proponujemy, są dobrymi rozwiązaniami, bo np. mamy w tej uchwalonej wcześniej, a teraz ponownie procedowanej ustawie zapis dotyczący zakazu dołączania do wniosku o areszt tajnych załączników, do których obrońca nie miał dostępu. Mówimy o tym, że osobie zatrzymanej, która w tym momencie w gruncie rzeczy pozostaje sama, będzie przysługiwał obrońca przez 24 godziny na dobę w ciągu 7 dni. Proszę państwa, debata w zakresie tego projektu była debatą szeroką i każdy mógł zabrać głos w postępowaniu. Niestety nie było przedstawiciela z Kancelarii Prezydenta zarówno w pracach przed posiedzeniem w podkomisji, jak i podczas prac komisji, a szkoda, bo wtedy może byśmy jeszcze dogłębniej wyjaśnili cel i zadania tych zmian, które projekt wprowadza. Dlatego też komisja w dniu dzisiejszym opowiedziała się za tym, żeby Wysoka Izba przyjęła ponownie przedmiotowy projekt ustawy. Odnosiłam takie wrażenie, że państwo zapominają o jednej podstawowej rzeczy. Jeżeli przepis się nie sprawdza, nie jest skuteczny w praktyce, to należy go zmienić. Należy tak wprowadzić nowe rozwiązanie, żeby przepis stał się skuteczny. Natomiast państwo macie taką regułę postępowania: to, co uchwaliliśmy, nie jest do zmiany, nie ma szansy. Proszę zobaczyć, jak wyglądało procedowanie nad szeregami przepisów w tym kodeksie, które zmieniał PiS. Dzisiaj oponuje jakimkolwiek zmianom, nie chce dokonać rozsądnej oceny. Składa weto tylko dlatego, że zmiany dotyczą przepisów uchwalonych przez PiS za rządów Zbigniewa Ziobry w Ministerstwie Sprawiedliwości. Toczy się również dyskusja dotycząca osoby podejrzanej. Proszę państwa, to wymaga dyskusji, bo takie sytuacje zdarzają się na porządku dziennym. Ziobro, Romanowski - to są osoby, którym prokurator nie może postawić zarzutów tylko dlatego, że uciekły za granicę i tam poprosiły o azyl. W związku z tym musi być możliwość podejmowania przez prokuratora określonych działań, by można było prowadzić postępowanie i wykonać czynności, które są niezbędne dla dalszego toku postępowania. Nie ma możliwości tworzenia prawa w taki sposób, że nie słuchacie tego, co mówi obywatel, a pan prezydent wyraźnie usłyszał sprzeciw wobec swojego weta, i to wśród naprawdę oddanych sobie wyborców. Mam nadzieję, że jeszcze raz państwo przeanalizujecie te uwagi zgłaszane wobec prezydenta, bo zatrzymywanie braku zmian przepisów, które nie są dobre i nie służą obywatelowi, nie może mieć miejsca tylko dlatego, że zostały przez was uchwalone. Dziękuję bardzo. (Oklaski)