Mówca: Anita Sowińska
Data: 2022-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Pani Ministro! Wysoka Izbo! Debatujemy dzisiaj nad budżetem państwa. Musimy jednak zdać sobie sprawę z tego, że jest to pewnego rodzaju fikcja, bo widzimy tylko fragment sytuacji finansowej państwa. Debatę można by porównać do sytuacji, w której małżonkowie siadają przy stole i liczą, ile mają przychodów i ile mają wydatków. Ustalają, ile wydadzą na czynsz, ile na opłaty, ile na żywność, a ile zainwestują w lodówkę. Jeżeli wydatki przekraczają przychody, muszą wziąć kredyt, bo bilans musi się zgadzać. Tyle że się niestety nie zgadza, bo mąż zaciąga w tajemnicy długi, poza ustalonym budżetem domowym. Żona nic o tym nie wie, albo udaje, że nie wie, a dzieci nie mają świadomości, że ojciec je zadłuża na boku i to one te długi będą spłacać. Dokładnie tak samo jest z naszym budżetem państwa. Duża część wydatków nie jest w nim w ogóle ujęta. Środki te mogą wynosić tylko w tym roku nawet 75 mld zł. Rząd nazywa te pieniądze specjalnymi funduszami, takimi jak np. Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 czy Fundusz Solidarnościowy, ale faktycznie są to środki, nad którymi ani społeczeństwo, ani parlament nie mają kontroli. Dla porównania: oficjalny deficyt budżetowy, czyli różnica między planowanymi przychodami a wydatkami, wynosi 68 mld zł. Zatem - wracam do przykładu naszego gospodarstwa domowego - nasza rodzina bierze oficjalny kredyt na pewną kwotę, ale na drugie tyle, a nawet więcej, mąż zadłuża rodzinę nieoficjalnie w chwilówkach. Po co to robi? Nie wiadomo. Mógłby to przecież robić w ramach ustaleń z rodziną. Może robi to dlatego, że nikt go nie kontroluje, albo po to, żeby móc oszukiwać ludzi, że budżet jest zrównoważony. Otóż nie jest zrównoważony. Moi przedmówcy dużo już powiedzieli o budżecie na przyszły rok, ale ja skupię się tylko na dwóch jego podstawowych wadach: wydatkach na pensje w budżetówce i braku wydatków na inwestycje energetyczne. Jeśli chodzi o pensje w budżetówce, to największymi poszkodowanymi są nauczycielki i nauczyciele, którzy mają otrzymać podwyżkę w wysokości niecałych 8%, czyli mniej niż wynosi inflacja. Nie jest to zresztą pierwszy rok. Rząd po raz kolejny wykorzystuje nauczycielki i obniża im realne płace. Nie lepiej jest z urzędnikami i urzędniczkami. Wzrost cen jest około dwukrotnie wyższy niż wzrost płac, co oznacza realny spadek płac. Tu przychodzi mi na myśl pewna refleksja, że jeszcze kilka lat temu PiS zapewniało nas, że chce wyrównać płace mężczyzn i kobiet. Dziś okazuje się, że to kobiety w największy stopniu dostaną po kieszeni, bo znacząca większość osób pracujących na stanowiskach nauczycielskich i urzędniczych to są właśnie kobiety. Ale właściwie mnie to nie dziwi, bo nie pierwszy raz Zjednoczona Prawica toczy wojnę z kobietami. Drugi obszar, który jest bardzo niepokojący w budżecie na 2023 r., to są niewielkie wydatki w energetyce. Potrzeby są duże - inwestycje w rozwój sieci przesyłowych, wiatraki na lądzie, magazyny energii, termomodernizacja budynków. Dlaczego podkreślam rolę inwestycji w transformację energetyczną? Bo są to wydatki kluczowe z punktu widzenia bezpieczeństwa kraju i przyszłości całej gospodarki. Obecnie mamy do czynienia z potężnymi zaburzeniami na rynkach energii, powodującymi wiele ryzyk gospodarczych i społecznych. Dlatego wydatki na energetykę powinny być porównywalne do wydatków na obronność. Od nich zależy nasze bezpieczeństwo - fizyczne, społeczne i gospodarcze. Inwestycje w czystą i zieloną energię to inwestycje w tanią energię przyszłości. Bez niej nasz kraj utraci konkurencyjność na rynku globalnym. To jest absolutnie być albo nie być naszego społeczeństwa. Pieniądze na rozwój energetyki mogłyby pochodzić z Krajowego Planu Odbudowy. W KPO były zaplanowane pieniądze na zieloną transformację. Spośród całkowitej kwoty 170 mld w planie ok. 42% środków miało być przeznaczone m.in. na inwestycje w instalacje wiatrowe, remonty budynków, modernizację kolei, inwestycje w zieloną transformację miast lub wsparcie technologii wodorowych. Ponad 70 mld na zieloną transformację. Tracimy dziejową szansę na skok cywilizacyjny, który przyczyniłby się do zapewnienia ludziom dobrego standardu życia i ochrony klimatu. Tych pieniędzy w tym budżecie nie ma. Nie ma też funduszy unijnych, bo te blokuje nieodpowiedzialny rząd. I znów pozwolę sobie porównać budżet państwa do budżetu rodziny. Dom się sypie, dziury są w dachu, okna są nieszczelne. Rodzina płaci wysokie rachunki za ogrzewanie, a mimo to nie inwestuje w termomodernizację i wymianę ogrzewania, bo nie ma z czego. Rodzina mogłaby dostać te pieniądze w ramach współpracy, w ramach spółdzielni, jaką jest Unia Europejska, ale ojciec mówi: nie, my wolimy mieć własną dziurę w dachu, nieszczelne okna i starą kozę. A na boku, w tajemnicy zadłuża rodzinę chwilówkami, doprowadzając ją do bankructwa. Chciałbym opowiedzieć państwu historię z happy endem, ale niestety nie mogę. Ta historia nie skończy się dobrze. Jedyną szansą jest wymiana złego gospodarza domu. Koalicyjny klub Lewicy nie poprze ustawy budżetowej. Dziękuję. (Oklaski)