Mówca: Maciej Wydrzyński
Data: 2012-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota chciałbym zaprezentować stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o środkach ochrony roślin (druk nr 740). Projekt tej ustawy jest implementacją do krajowego porządku prawnego dyrektywy 2009/128/WE ustanawiającej ramy wspólnego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów. Celem, który legł u podstaw ustanowienia powyższego aktu przez europejskiego ustawodawcę, było ograniczenie zagrożeń związanych z obrotem środkami ochrony roślin i ich stosowaniem. Obecnie rozwój sektora rolnictwa związany jest nierozerwalnie z rozwojem sektora przemysłu i nauki, które wzajemnie korzystają ze swojej działalności. Ingerencja człowieka w naturalną przestrzeń ziemi spowodowała nieodwracalne skutki w przyrodzie, która staje się mniej odporna na reakcje z chemicznymi czynnikami oddziałującymi na środowisko. Ma to naturalny wpływ na odporność roślin w procesie uprawy. Stąd pojawiły się środki ochrony roślin, które mają zapewnić odpowiednie warunki do upraw plantacyjnych. Nie jest to, jak w przypadku roślin z gatunku genetycznie modyfikowanych, ingerencja w nasiona i nie są to próby łączenia różnych odmian ze sobą, ale jest to próba zewnętrznej ochrony poprawiającej warunki sprzyjającej efektywniejszej uprawie. Niemniej jednak jest to ingerencja w środowisku naturalne, dlatego wszelkie działania prewencyjne, które stanowią najważniejszą część omawianego projektu, są określone na pierwszych stronach ustawy. Ustawa o środkach ochrony roślin wprowadza ustawowe pojęcie integrowanej produkcji. Ma ona polegać na stworzeniu systemu jakości żywności, który ma pozwolić na otrzymanie zdrowej produkcji roślinnej podlegającej certyfikacji. Metoda integrowanej produkcji w zamyśle ustawodawcy ma zabezpieczyć późniejszych przetwórców oraz konsumentów, tak by nie doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu pozostałości środków ochrony roślin, metali ciężkich, azotanów i innych pierwiastków oraz substancji szkodliwych. Ustawodawca bardzo jasno określił zasady prewencji uprzedniej związanej z wprowadzeniem produktu ochrony roślin na rynek krajowy, a także prewencji następczej, czyli postępowania w przypadkach wykrycia zagrożenia dla życia i zdrowia, a także system nakładania kar za udowodnione odstępstwa. Projekt ustawy zakłada m.in. w ramach kontroli prewencyjnej system szkoleń dla doradców świadczących usługi dotyczące stosowania środków ochrony roślin - według nowych przepisów obowiązek ukończenia odpowiedniego szkolenia obejmie osoby, które dokonują bezpośrednio sprzedaży tych środków ostatecznemu odbiorcy - poza tym szerokie obostrzenia prawne związane z ubieganiem się o wydanie zezwolenia na wprowadzanie środków ochrony roślin. Przedsiębiorcy prowadzący badania sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin oraz prowadzący szkolenia w zakresie środków ochrony roślin będą musieli wpisać się do rejestru. Ma zostać powołana przy ministrze właściwym do spraw rolnictwa Komisja ds. Środków Ochrony Roślin. Jej celem będzie opiniowanie, na wniosek ministra, spraw dotyczących substancji czynnych, sejnerów, synergetyków i środków ochrony roślin, szczególnie wydawanie opinii w zakresie oceny. Projekt ustawy zakłada gromadzenie i bieżące monitorowanie informacji na temat zatruć środkami ochrony roślin. Projekt rządowy bardzo precyzyjnie określa rolę zarówno ministra właściwego do spraw rolnictwa, który odpowiada za współpracę z Komisją Europejską, głównego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, jak i wojewódzkich inspektorów. Ruch Palikota chciałby jednocześnie w tym miejscu zwrócić uwagę na przepisy odwoławcze od decyzji ministra. Ten bowiem decyzję o wydaniu zezwolenia na wprowadzenie danego środka ochrony roślin podejmuje wedle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 127 § 3 ˝od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy˝. Sugerujemy, że podmiot, który otrzymał negatywną decyzję w sprawie zezwolenia na wprowadzenie środka ochrony roślin, powinien otrzymać jasno sprecyzowane przesłanki ponownej możliwości ubiegania się o wydanie zezwolenia, ponieważ ten rodzaj decyzji administracyjnej w swojej konstrukcji może powodować generalne problemy natury prawnej. Oczywiście dotyczy to tylko przypadków podjęcia negatywnej decyzji. Materia ustawowa regulowana w projekcie niniejszej ustawy jest niezwykle skomplikowana, a co za tym idzie rozwiązania systemowe powinny uwzględniać wiele potencjalnych zagrożeń, które mogą się pojawić w trakcie jej obowiązywania. Z satysfakcją trzeba przyznać, że ustawa o środkach ochrony roślin wraz z projektami aktów wykonawczych spełnia pokładane w niej nadzieje. Jest zrozumiała i przejrzysta, określa role poszczególnych organów nadzoru, obowiązki, jakie muszą być spełnione przed wprowadzeniem produktu na rynek krajowy, a także zasady obowiązujące w trakcie jego funkcjonowania na tym rynku. Duża w tym zasługa Komisji Europejskiej i dyrektywy 2009/128/WE, którą rząd musiał, jak wcześniej wspomniałem, umiejętnie przetransponować do naszego porządku krajowego. Stwierdzamy, że ta procedura się udała, dlatego Klub Poselski Ruch Palikota jest za przyjęciem w pierwszym czytaniu rządowego projektu ustawy o środkach ochrony roślin, druk nr 740. Dziękuję bardzo.