Mówca: Piotr Kowal
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko naszego środowiska w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw z druku sejmowego nr 1606. Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o całym tym długim tytule to jest przede wszystkim transpozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego wody poprzez dostosowanie listy i wartości badanych parametrów do aktualnego postępu technicznego i naukowego, a także poprawa dostępu do odpowiedniej jakości wody, zwłaszcza dla wrażliwych i zmarginalizowanych grup, to są najważniejsze cele tej nowej dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Weszła ona w życie w styczniu 2021 r., a termin na zaimplementowanie jej zapisów do krajowego systemu prawnego wyznaczono na styczeń 2023 r. Jednocześnie określono przepisy przejściowe, których terminy sięgają do 2029 r. Zatem jednym z najważniejszych celów projektowanej ustawy jest poprawa ochrony zdrowia obywateli poprzez zapewnienie lepszej jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Nowe przepisy rozszerzają zakres parametrów, jakim odpowiadać ma woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, regulują proces nadzoru nad jakością wody oraz wprowadzają podejście oparte na ryzyku w całym łańcuchu dostaw wody, tj. od ujęcia przez system zaopatrzenia aż do kranu u odbiorcy. Obecnym problemem jest nie tylko dostęp do wody pitnej, ale również jej zanieczyszczenie m.in. farmaceutykami i mikroplastikiem. Mikroplastik występuje w ponad 90% wód butelkowanych oraz w powyżej 72% próbek wody wodociągowej. Mikroplastik zawiera bisfenol A i związki rozregulowujące układ hormonalny. Wywołują one m.in. problemy z płodnością, raka piersi, raka prostaty czy otyłość. Woda z kranu jest zdecydowanie tańsza i mniej narażona na zanieczyszczenie mikroplastikiem. Woda butelkowana może kosztować od 150 do 1000 razy więcej za litr niż woda z kranu - według danych z raportu think tanku działającego przy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Dlatego przed podmiotami dostarczającymi i kontrolującymi wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi stoi wiele wyzwań, które zmierzają do zapewnienia wszystkim obywatelom dostępu do bezpiecznej wody. Efektem przyjęcia projektu tej ustawy będzie również konieczność realizacji wielu inwestycji, przede wszystkim w infrastrukturę wodociągowo-kanalizacyjną, której stan ma bezpośredni wpływ na jakość wody, ale również w zakresie systemu badań i kontroli czy kampanii informacyjnych oraz szkoleń. Ponadto przepisy zakładają zapewnienie dostępu do wody oraz szersze informowanie konsumentów o jakości zużywanej wody. Co więcej, zarówno informowanie konsumentów, jak i wynikający z ustawy wymóg monitorowania strat wody uwidocznią potrzebę oszczędnego korzystania z zasobu, jakim jest woda. Zwiększy to również zaufanie konsumentów do wody kranowej i wpłynie na kształtowanie postaw w duchu zrównoważonego rozwoju i spadku spożycia wody butelkowanej. Dzięki korzystaniu z kranówki konsumenci przyczynią się także do ograniczenia ilości plastikowych odpadów oraz redukcji śladu węglowego związanego z produkcją, przechowywaniem wody butelkowanej i utylizacją plastikowych śmieci. Zaoszczędzona zostanie ogromna ilość energii potrzebnej do produkcji butelek i butelkowania wody w ramach transportu, schłodzenia w sklepach i recyklingu. Dostawcy wody, w tym również przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne, również skorzystają na wdrożeniu proponowanych rozwiązań. Nastąpi poprawa funkcjonowania sieci wodociągowych dzięki modernizacji infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, ograniczenie strat wody poprzez redukcję wycieków oraz obniżenie kosztów ich działalności i powiększenie przychodów. Uważamy, że wypracowanie i wdrożenie optymalnych i dostosowanych do polskich realiów przepisów prawnych umożliwi realizację zapisów dyrektywy i zapewni dostęp do czystej i zdrowej wody w całym kraju. Szanowni Państwo! Jako klub parlamentarny Lewicy oczywiście wspieramy projekt rządowy, natomiast myślę, że to też jest doskonała okazja do tego, żeby poruszyć temat, który na Zachodzie nie jest nieznany, a u nas w Polsce jeszcze nie było okazji go zaimplementować prawnie. W związku z tym chciałem złożyć dwie poprawki. Pierwsza poprawka dotyczy tego, aby wprowadzić obowiązek, dzięki któremu każdy klient lokalu gastronomicznego, restauracji będzie miał umożliwiony dostęp do 0,5 l wody z kranu, co ma na celu właśnie ograniczenie zużycia ilości wody butelkowanej - oczywiście chodzi o bezpłatny dostęp. Mając świadomość tego, że trzeba odpowiedniego czasu na wdrożenie tych przepisów i poinformowanie producentów (Dzwonek), proponujemy, aby weszło to od 1 lipca 2026 r. Druga poprawka jest techniczna. Pani marszałek, składam poprawki i dziękuję za uwagę. (Oklaski)