Mówca: Sprawozdawca Waldemar Andzel
Data: 2016-03-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jako poseł sprawozdawca w imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny mam zaszczyt przedstawić senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, druki nr 291 i 316, który przewiduje zmiany dotyczące sprawowania przez Senat opieki nad Polonią i Polakami zamieszkałymi poza granicami kraju, a także reguluje kwestie jej finansowania. W myśl projektu ustawy opieka Senatu nad Polonią i Polakami za granicą będzie realizowana poprzez współpracę z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy. Współpraca polegać będzie na zlecaniu realizacji zadań publicznych finansowanych z części budżetu państwa dotyczącej Kancelarii Senatu. Zlecenie realizacji zadań publicznych będzie mogło mieć formę powierzania wykonywania zadań publicznych wraz z udzielaniem dotacji na finansowanie ich realizacji lub wspierania wykonywania zadań publicznych wraz z udzielaniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji. Projekt ustawy - na wniosek ministra rodziny, pracy i polityki społecznej zawarty w piśmie nadesłanym po zakończeniu pierwszego czytania - przewiduje również rozszerzenie zawartego w art. 4 ust. 1 nowelizowanej ustawy katalogu sfery zadań publicznych o zadania w zakresie działalności na rzecz weteranów i weteranów poszkodowanych w rozumieniu ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Zmiana ta była sygnalizowana wcześniej Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przez rzecznika praw obywatelskich i ministra sprawiedliwości. Uregulowanie w projekcie ustawy opieki Senatu nad Polonią i Polakami za granicą będzie spełnieniem wymogu płynącego z art. 216 ust. 1 konstytucji, zgodnie z którym środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie. Wykonywanie zadań związanych ze wspieraniem Polonii koresponduje natomiast z wyrażoną w art. 6 ust. 2 konstytucji zasadą udzielania pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym. Konieczność wprowadzenia do ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie powyższych uregulowań wynika z faktu, iż Senat sprawował wiodącą rolę w zakresie opieki nad Polonią i Polakami zamieszkałymi poza granicami kraju niemal od początku swojego istnienia. Była to kompetencja pozakonstytucyjna, lecz powszechnie prawnie akceptowana. Potwierdzeniem roli odgrywanej w tym zakresie przez Senat stawało się coroczne rezerwowanie w ustawie budżetowej, w części pozostającej w dyspozycji Kancelarii Senatu, środków z przeznaczeniem na potrzeby Polonii. Projekt ustawy nie ingeruje w przepisy stanowiące podstawę działań w zakresie współpracy z Polonią i Polakami za granicą podejmowanych przez organy władzy wykonawczej. Projekt nie oddziałuje w żaden sposób na dotychczasowe i przyszłe działania tych organów. Zadania w zakresie pomocy Polonii i Polakom za granicą będą mogły być nadal realizowane przez MSZ. W projekcie przewidziano wejście w życie ustawy z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Środki finansowe związane z realizacją projektowanej ustawy zostały zaplanowane w ustawie budżetowej na 2016 r. w wysokości 60 500 tys. zł. W latach 1991-2011 ustawy budżetowe przewidywały w części dotyczącej Kancelarii Senatu wydatki na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą w porównywalnej wysokości. Organizacje pozarządowe co do zasady odniosły się pozytywnie do proponowanych zmian. Przedmiot projektu ustawy pozostaje poza obszarem regulacji prawa Unii Europejskiej. Na posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny klub Prawo i Sprawiedliwość wniósł dwie poprawki, które uzyskały akceptację większości komisji. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny opowiada się za przyjęciem wyżej opisanego projektu ustawy w obecnym brzmieniu. Dziękuję bardzo.