Mówca: Anna Milczanowska
Data: 2022-09-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o kuratorach sądowych, druk nr 2478. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych obowiązuje od 1 stycznia 2002 r. W tym czasie była nowelizowana 10-krotnie. W toku jej wieloletniego stosowania ujawniły się liczne negatywne zjawiska w funkcjonowaniu kuratorskiej służby sądowej. Proponowany projekt ma na celu usprawnienie funkcjonowania służby kuratorskiej poprzez wprowadzenie zmian ustrojowych i organizacyjnych, o których również mówił tutaj pan minister. Osiągnięcie zakładanych celów będzie możliwe dzięki wprowadzeniu skutecznych i przejrzystych mechanizmów nadzoru nad kuratorami sądowymi. Projekt zakłada wprowadzenie modelu zewnętrznego nadzoru administracyjnego ministra sprawiedliwości nad działalnością kuratorów sądowych, sprawowanego za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych. Nadzór ministra sprawiedliwości nad służbami wykonawczymi jest zatem standardem, pozostaje on zgodny z zaleceniami organizacji międzynarodowych, koniecznym dla zachowania spójności i efektywności całego systemu wykonywania orzeczeń. Usprawnieniu ma ulec również wewnętrzny nadzór. Zgodnie z projektem regulacji prezes sądu okręgowego ma wykonywać wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością kuratora okręgowego. Prezes sądu rejonowego zobowiązany będzie informować prezesa sądu okręgowego o nieprawidłowościach w działalności zespołu kuratorskiej służby sądowej w kierowanym przez siebie sądzie. Wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością prezesów sądów okręgowych w zakresie działalności kuratorów sądowych na obszarze apelacji wykonywać będzie prezes sądu apelacyjnego. Poprawie funkcjonowania służby kuratorskiej służyć ma właściwe unormowanie stosunku pracy zawodowego kuratora sądowego, w tym przesłanek jego rozwiązywania i wygaśnięcia. Zgodnie ze zgłaszanymi postulatami kuratorom występującym w charakterze pokrzywdzonego lub oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym przyznano zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz możliwość skorzystania z pomocy psychologicznej. Praktyka stosowania ustawy w dotychczasowym brzmieniu wskazywała na liczne wątpliwości interpretacyjne w zakresie ustalenia organu właściwego do podejmowania decyzji kadrowych. Proponowane rozwiązania legislacyjne wprowadzają jednoznaczne uregulowanie tej kwestii. Czynności z zakresu stosunku pracy wobec kuratora okręgowego i zastępcy kuratora okręgowego wykonywać będzie prezes sądu okręgowego, natomiast takie czynności wobec kuratora zawodowego leżeć będą w kompetencjach prezesa sądu rejonowego, z wyjątkiem zadań wyraźnie zastrzeżonych dla prezesa sądu okręgowego. Celem zmian związanych z polityką kadrową służby kuratorskiej jest usprawnienie i odformalizowanie procedur rozstrzygania spraw kadrowych kuratorów zawodowych oraz zwiększenie sprawności kadrowej sądów przez umożliwienie elastycznego dostosowania zasobów kadrowych do potrzeb służby. Poprawie prestiżu i zapewnienia niezwłocznego uzupełnienia niedoborów kadrowych w służbie służyć mają projektowane przepisy w zakresie gwarantującym aplikantowi kuratorskiemu, po spełnieniu wszystkich ustawowych wymagań, w tym zdaniu egzaminu kuratorskiego, zatrudnienie na stanowisku kuratora zawodowego. Ponadto projekt zakłada m.in. modyfikację struktury organizacyjnej kuratorskiej służby sądowej, wprowadzenie kadencyjności kierowników zespołu kuratorskiej służby sądowej, uzdrowienie rozwiązań w zakresie postępowania dyscyplinarnego, wprowadzenie jasnych, jednolitych zasad naboru do służby kuratorskiej, przebiegu tej aplikacji i przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego, a także zapewnienie możliwości racjonalnego wykorzystania kadry przez uelastycznienie zasad przenoszenia i delegowania kuratorów między zespołami i sądami. Istotna rola służby kuratorskiej, jeśli chodzi o proces wykonywania orzeczeń sądowych oraz sprawowanie przez nią funkcji probacyjnej, w zakresie prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości wymaga podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu tej służby. Projekt ustawy ma na celu poprawę realizacji powierzonych zadań i organizacji kuratorskiej służby sądowej oraz poprawę jakości i efektywności pracy kuratorów. Wobec powyższego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość głosować będzie za przyjęciem proponowanej ustawy w całości. Dziękuję. (Oklaski)