Mówca: Robert Maciaszek
Data: 2015-03-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko naszego klubu w sprawie projektowanej zmiany. Przedstawiony projekt stanowi reakcję legislacyjną na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. W wyroku tym trybunał stwierdził niezgodność z konstytucją art. 180 w związku z art. 178 i art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie bez wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej niespełniającej wymogu zamieszczenia w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia wraz z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przyjęcie założenia, że zawarcie w skardze kasacyjnej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany jest niezbędne do wyznaczenia granic jej rozpoznania przez NSA, skutkuje uznaniem, że brak skargi w tym zakresie powinien powodować jej odrzucenie, ponieważ sąd nie może rekonstruować intencji skarżącego ani domniemywać jego żądania. Zdaniem trybunału to założenie nie w każdym przypadku jest słuszne. Jeżeli bowiem skarga kasacyjna, stosownie zresztą do art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazuje, że wyrok WSA został zaskarżony w całości, to wynika z tego zakres żądanego uchylenia lub zmiany tego wyroku. Odrzucenie skargi kasacyjnej oznacza nieodwracalne pozbawienie strony możliwości rozpoznania jej sprawy przez NSA, a to odbiera jej de facto konstytucyjne prawa i wolności, których ochrony zamierzała dochodzić. Mając na względzie uwagi trybunału, projektodawca proponuje dodanie w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 177a, który stanowi, że przewodniczący musi najpierw wszcząć procedurę naprawczą, czyli wezwać strony do usunięcia braków skargi kasacyjnej, z równoczesnym zakreśleniem siedmiodniowego terminu. Skarga zostanie odrzucona, jeżeli strona nie uzupełni braków w wyznaczonym czasie. Proponowany przepis stanowi pełną i prawidłową reakcję ustawodawcy na skutki wspomnianego wyroku trybunału. Konsekwencją wprowadzenia omawianego rozwiązania będzie odmienne ukształtowanie kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 180 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ten nie będzie bowiem władny odrzucić skargi kasacyjnej, jeżeli dana skarga obarczona będzie wadami w zakresie elementów konstrukcyjnych, z wyłączeniem wszakże określenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które to elementy można uznać za przesądzające o istocie skargi kasacyjnej. NSA będzie w takim przypadku obowiązany zwrócić skargę właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Projektodawca ocenia również, że analogiczna regulacja odnosząca się do skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym powinna zostać zmieniona w takim samym zakresie, chociaż nie była przedmiotem kontroli zgodności z konstytucją i nie jest objęta powołanym wyrokiem trybunału. Wnioskodawca proponuje w art. 1 projektu nadać nowe brzmienie przepisom art. 398 6 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Projekt ten nakłada obowiązek wezwania przez przewodniczącego w sądzie drugiej instancji do usunięcia braków konstrukcyjnych skargi w terminie tygodniowym pod rygorem jej odrzucenia. Dopiero nieusunięcie w terminie braków konstrukcyjnych, a także braków formalnych będzie skutkowało odrzuceniem skargi przez sąd drugiej instancji. Odnosząc się do tezy projektodawcy, zarówno minister sprawiedliwości, jak i prokurator generalny podkreślili, że nie ma żadnych, poza nazwą, istotnych podobieństw ustrojowych, konstrukcyjnych czy też funkcjonalnych między skargą kasacyjną w postępowaniu sądowo-administracyjnym a skargą kasacyjną w postępowaniu cywilnym. W postępowaniu sądowo-administracyjnym skarga kasacyjna ma charakter zwyczajnego środka zaskarżenia nieprawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Podobnie jak apelacja w postępowaniu cywilnym realizuje ona w pionie sądownictwa administracyjnego konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania. W postępowaniu cywilnym skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu drugiej instancji. Mając na uwadze powyższe, nie budzi naszej wątpliwości projektowana zmiana w zakresie procedury sądowo-administracyjnej. Stanowi ona pełną i prawidłową reakcję na wspomniany wcześniej wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wątpliwości pojawiające się w związku z projektem analogicznych zmian w postępowaniu cywilnym będą musiały być rozstrzygnięte na dalszym etapie prac nad projektem. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wnoszę o skierowanie projektu do odpowiedniej komisji. Dziękuję. (Oklaski)