Mówca: Jerzy Kozdroń
Data: 2013-06-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Projekt nowelizacji powstał na kanwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który, tak jak słusznie pan senator powiedział, stwierdził niekonstytucyjność przepisów proceduralnych nieprzewidujących możliwości zaskarżania postanowień sądów drugiej instancji w sprawie nieodpłatnie udzielonej pomocy prawnej. Ponieważ Trybunał Konstytucyjny wyszedł z założenia, że narusza to nie tylko konstytucyjne prawo do sądu, do posiadania pełnomocnika, osoby, która będzie reprezentowała stronę w postępowaniu przed sądem, ale również art. 64 mówiący o prawie do wynagrodzenia, do posiadania praw majątkowych, prawa własności, bo przecież ustawodawca nie przewiduje nieodpłatnej pomocy prawnej w tym zakresie. W związku z tym to, że sąd, w tym przypadku apelacyjny, który ustanowił tego pełnomocnika z urzędu do udzielenia pomocy prawnej stronie, a potem, na wniosek tego pełnomocnika, odmówił mu przyznania stosownego wynagrodzenia, powinno być przedmiotem zaskarżenia. Problem był taki, że przepisy proceduralne w art. 394 i następne, w art. 394 1 , nie przewidywały takiej możliwości, tego, żeby można było w takich sprawach zaskarżyć postanowienie sądu, ponieważ, jak wynika z art. 394, zażalenie przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a w pozostałych wypadkach enumeratywnie wymienione są przypadki, kiedy przysługuje stronom zażalenie. Ten zamknięty katalog nie obejmował nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika. Co ciekawe, przewiduje się możliwość zaskarżenia kwestii przyznanego wynagrodzenia przez świadka czy też biegłego, natomiast pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie miał możliwości zaskarżenia tego. W związku z tym bardzo słusznie, że Senat wystąpił z taką inicjatywą. W ocenie mojego klubu ta inicjatywa jest przeprowadzona w sposób prawidłowy i rzetelny, ponieważ chodzi o to, że nie tylko przewiduje się możliwość zaskarżenia tego rodzaju sytuacji, ale przede wszystkim Senat miał też na uwadze to, żeby odciążyć Sąd Najwyższy od obowiązku rozpatrywania wszelkiego rodzaju zażaleń incydentalnych. To nie dotyczy głównego toku postępowania, tylko dotyczy kwestii wynagrodzenia pełnomocnika, w związku z tym przewidziano tutaj sytuację zaskarżenia tego do innego składu sądzącego tego sądu, czyli w systemie poziomym. Druga sprawa, którą Senat też zauważył, i dobrze, że to zrobił, dotyczy tego, że przecież wyrok wszedł w życie 14 maja 2012 r., a od tego czasu były przypadki ustanawiania przez sądy pełnomocników z urzędu w celu udzielenia pomocy prawnej stronom, prawdopodobnie były przypadki, kiedy nie przyznawano tym pełnomocnikom wynagrodzenia i pewno były przypadki, kiedy pełnomocnicy składali wnioski o przyznanie im tego wynagrodzenia. W związku z tym chodzi o to, że skoro wtedy nie przysługiwało im zażalenie, to należało wydać przepis retroaktywny, który przewidywałby taką możliwość, że ktoś po wejściu w życie tej ustawy, tej nowelizacji, mógłby w terminie tygodniowym od jej wejścia w życie zaskarżyć to do sądu drugiej instancji. Tyle miałbym do powiedzenia. Sprawa jest tak oczywista, że dalsze dywagacje nad tym projektem nie mają sensu. Poza tym uważam, że pan senator w sposób szczegółowy, dogłębny to przedstawił i powtarzanie jego słów też mijałoby się z celem. W związku z tym wnoszę o przekazanie tego projektu ustawy do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Dziękuję.