Mówca: Monika Rosa
Data: 2022-12-01 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałkini! Pani Minister! Wysoka Izbo! Co 40 sekund jakaś kobieta w Polsce doznaje przemocy, co 7 minut akt przemocy jest zgłaszany. Osobom, które doświadczają przemocy, towarzyszą różne emocje: strach, zagubienie, bezsilność, czasami niestety brak wiary w system. Bardzo długo czekaliśmy na nowelizację ustawy o przeciwdziałaniu przemocy. Organizacje pozarządowe, ekspertki, my, posłanki, robiliśmy debaty, konferencje, składaliśmy interpelacje i projekty ustaw, jak choćby dotyczący przemocy ekonomicznej. Z wielką ulgą przyjmuję, że ten projekt ustawy w końcu się pojawił. Tylko niestety ciągle w głowie mam historie kobiet, które czekały na ten projekt ustawy, gdy przemoc trwała w ich domach, gdy przemoc trwała po rozstaniu, gdy ciągnęła się przemoc ekonomiczna. Tak, są dobre zapisy w projekcie ustawy. Po pierwsze, kwestia dzieci. Dzieci, które są świadkami przemocy. Wprowadzenie pojęcia dziecka jako świadka, dziecka, które patrząc na przemoc, możemy traktować także jako osobę, jako dziecko, które tej przemocy doświadcza, która jest jej uczestnikiem. Dlatego tak ważne jest objęcie dzieci specjalistyczną pomocą psychologiczną, wsparciem, ale także bardzo ważne jest to, żeby zwrócić uwagę sądów, prokuratorów, że jeżeli dziecko doświadcza przemocy, kwestie kontaktów ojca z dzieckiem, czy też osoby stosującej przemoc, muszą po prostu być brane pod uwagę. Kwestia druga dotyczy przemocy ekonomicznej, która często była niezauważana, a towarzyszyła także przemocy fizycznej czy psychicznej. Natomiast czy sam zapis o przemocy ekonomicznej jest wystarczający? Czy nie warto znowelizować art. 207 Kodeksu karnego, czyli poszerzyć aspekt znęcania się także o kwestie przemocy ekonomicznej, by towarzyszyła mu konkretna sankcja? Kwestia przemocy poseparacyjnej. To jest wspaniałe, że w końcu o tym mówimy także w ustawie, ponieważ są niezliczone historie kobiet, które opuszczają swojego oprawcę i które doznały jeszcze większej przemocy, opuszczając wspólne miejsce zamieszkania. A ˝Niebieskie karty˝, postępowania sądowe po prostu nie uwzględniały tego rodzaju przemocy. Po czwarte, są różne liczne drobne zmiany w procedurze ˝Niebieskiej karty˝, których teraz nie będę omawiać. Natomiast chcę zwrócić uwagę na kilka aspektów. Po pierwsze, kwestia definicji przemocy. Pojawia się słowo ˝przewaga˝. Rzeczywiście konieczne jest użycie słowa ˝przewaga˝, czyli trzeba będzie udowadniać, że ta przewaga fizyczna, ekonomiczna, psychiczna naprawdę funkcjonowała. W konwencji stambulskiej tego słowa ˝przewaga˝ po prostu nie ma. Kwestia terapii. Teraz wiemy, że często są one po prostu niedostępne dla osób, które stosują przemoc domową. W jaki sposób sobie z tym poradzimy? I teraz kwestie jeszcze szersze. Bardzo dużo, sporo rzeczy zmieniamy w tym projekcie ustawy, natomiast to, że liczba ˝Niebieskich kart˝ spada albo utrzymuje się na stałym poziomie, to trochę jest tak, że to nie jest sukces. To znaczy, że skala przemocy jest większa, tylko często po prostu nie jest zgłaszana. Więc mam pytanie: Czy państwo zastanawialiście nad jeszcze większą zmianą ustawy, ewaluacją funkcjonowania systemu, żeby sprawdzić, dlaczego przemoc nie jest zgłaszana, dlaczego ofiary, osoby, które jej doświadczają, mówią, że jest to zbyt skomplikowane, że coś nie działa, że boją się albo nie wierzą w system? Kolejną kwestią jest kwestia rozporządzenia dotyczącego ˝Niebieskiej karty˝. Nie ma jej w tej ustawie. Mam nadzieję, że do czasu prac komisji to rozporządzenie o procedurze - a także formularze - będzie dostępne. Kwestia statystyk. Centrum Praw Kobiet szacuje, że rocznie ok. 400-500 kobiet traci życie w wyniku przemocy domowej, ale nie mamy tych danych. To znaczy, że ani policja, ani prokuratura, ani sądy, ani ministerstwo takich danych nie zbierają. To znaczy, że nie jesteśmy w stanie zweryfikować, ile jest morderstw, ile jest zaginięć... (Poseł Teresa Wargocka: A skąd centrum ma takie informacje?) ...ile jest tzw. poszerzonych samobójstw, co w ogóle łączy się z problemem złej definicji. Brakuje nam także takiej procedury - i to jest jeszcze do rozważenia - która sprawdzi, dlaczego doszło do przypadku śmiertelnego pobicia kobiety albo dziecka, tak żeby analizować każdy przypadek i sprawdzać, dlaczego tak się dzieje. Kwestie rozproszenia systemu wsparcia. Mamy Policję, prokuratury, mamy sądy, mamy opiekę społeczną, natomiast wiele raportów wskazuje na to, że nie ma współpracy między tymi organami, że procesy sądowe są zbyt długie, że brakuje wyspecjalizowanych sędziów, policjantów, prokuratorów, którzy zajmowaliby się tymi kwestiami, i że potrzebujemy takich bardzo wąskich specjalizacji. I ostatnia kwestia, którą musimy się zająć, to jest kwestia zmiany definicji zgwałcenia. Jest 16 dni przeciwko przemocy wobec kobiet i to chyba jest najlepszy czas, żeby zająć się ustawą posłanki Kucharskiej-Dziedzic. Dziękuję. (Oklaski)