Mówca: Wanda Nowicka
Data: 2023-01-26 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Stanowisko klubu prezentuję również w imieniu posła Krzysztofa Śmiszka. Z ubolewaniem muszę powtórzyć stanowisko mojego klubu sprzed paru miesięcy, kiedy mieliśmy pierwsze czytanie tego projektu. To już kolejna nowelizacja procedury cywilnej, którą zajmuje się Sejm w ostatnim czasie. To powoduje, że prawnicy, nie mówiąc już o obywatelach i obywatelkach, dla których przecież uchwalamy to prawo, coraz bardziej gubią się w tych zmianach. Niestabilność prawa, ciągłe zmiany, ciągłe tzw. ulepszanie powodują, że zaczynamy mieć do czynienia z inflacją propozycji legislacyjnych. Oczywiście nie ma nic złego w propozycjach nowelizacji ustaw procesowych, ale przecież Kodeks postępowania cywilnego to akt niezwykłej wagi dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a przede wszystkim dla gwarancji procesowych zarówno osób fizycznych, jak i prawnych. Tylko w przypadku takich projektów aktów prawnych powinniśmy mieć do czynienia z rzetelną, długą i przemyślaną strategią legislacyjną. Niestety, z czymś takim nie mieliśmy do czynienia. To po prostu psucie procesu legislacyjnego i standardów uchwalania prawa oraz dyskusji publicznej i dyskusji profesjonalistów nad wprowadzanymi zmianami. Wprowadzane punktowe zmiany, bez całościowego patrzenia na procedurę cywilną, prowadzą tylko do jednego: do nieustannych nowelizacji nowelizacji i nowelizacji kolejnych nowelizacji, czyli po prostu coraz większego chaosu. Nie ma zgody Lewicy na ciągłe modyfikowanie procedury cywilnej i innych procedur. Jeśli chodzi o merytoryczne propozycje, to projekt zawiera kilka propozycji interesujących. Np. zakres pouczeń, których sędzia może udzielić, aby nie spotkać się z zarzutem stronniczości; rozszerzenie katalogu wniosków o wyłączenie sędziego; doprecyzowanie, że odsetki od kosztów procesu należą się z mocy prawa - jeśli projekt wejdzie w życie, to o obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeknie z urzędu; rezygnacja z górnego pułapu zwrotu kosztów przejazdu dla strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika. Niestety propozycja podniesienia wartości przedmiotu sporu, która stanowi o rozpoznaniu sprawy przez sąd okręgowy jako właściwy rzeczowo w I instancji, musi budzić sprzeciw. Uznać tę zmianę należy za bardzo kontrowersyjną i szkodliwą, przede wszystkim dla interesów obywateli i ich prawa do sądu, prawa gwarantowanego przez konstytucję i zobowiązania międzynarodowe. Podniesienie tej wartości do 100 tys. zł oznaczać będzie tylko jedno: zarzucenie ogromem spraw sądów rejonowych. Przecież te sądy już i tak mają coraz gorsze wyniki. Coraz dłużej obywatele i obywatelki czekają na rozstrzygnięcie spraw. Nie trzeba przecież wybitnego specjalisty od procedury cywilnej czy od organizacji pracy sądów, aby stwierdzić, że sądy rejonowe będą miały większe wpływy, bo dojdą do tego sprawy z zakresu spraw majątkowych, w których wartość przedmiotu sporu jest pomiędzy 75 tys. a 100 tys. Czy ktoś w ministerstwie przeprowadził jakąkolwiek symulację, analizę tego, co się stanie z liczbą spraw, które wpadną do kognicji sądów rejonowych? Wszyscy znamy wstydliwe statystyki, które niejednokrotnie omawiane były podczas posiedzeń Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka i podczas debat parlamentarnych. Mamy od lat do czynienia z postępującym wydłużeniem się postępowań sądowych. Sam premier Morawiecki kilka tygodni temu przecież oficjalnie stwierdził w jednym z wywiadów, że polski wymiar sprawiedliwości jest na progu zapaści. Między 2011 a 2021 r. czas postępowania w sądach rejonowych wydłużył się o ponad 3 miesiące. Jeśli chodzi o sprawy cywilne i rozpatrywanie kolejnej sprawy, to również jest to wysokość wynosząca ponad 3 miesiące. I to są oficjalne dane Ministerstwa Sprawiedliwości. Pytanie zatem, czy te postępowania się skrócą, czy wydłużą, jeśli sądom rejonowym dorzucimy kolejne sprawy. Odpowiedź wydaje się oczywista. Rząd PiS jak zwykle proponuje mieszankę wybuchową, jeśli chodzi o rozwiązania procesowe: z jednej strony słuszne i potrzebne przepisy ułatwiające życie stronom, a z drugiej chaos w sądach i nieprzemyślane decyzje organizacyjne. Dziękuję. (Oklaski)