Mówca: Zbigniew Sosnowski
Data: 2017-06-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przystępując dzisiaj do omawiania sprawozdania połączonych Komisji: Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej w przedmiocie zmiany ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, nie mogę nie wyartykułować ani nie przypomnieć stanowiska Polskiego Stronnictwa Ludowego wygłoszonego z tej trybuny podczas pierwszego czytania projektu w dniu 24 maja 2017 r. Polskie Stronnictwo Ludowe i jego członkowie na przestrzeni dziesięcioleci przywiązani byli i są do wartości narodowych, niepodległościowych, wolnościowych, za co niejednokrotnie płacili wysoką cenę. Sam ten fakt upoważnia mnie do wyartykułowania wyrazistego stanowiska w przedmiocie omawianej dzisiaj materii. Połączone komisje sejmowe w dniu 7 czerwca 2017 r. zaproponowały zmianę brzmienia obecnego tytułu ustawy, korygując je poprzez zastąpienie dotychczasowej części po wyrazie ˝nazwy˝ wyrazami ˝jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki˝. Taka zmiana wydaje się racjonalna, chociażby z uwagi na fakt, iż w wyniku nowelizacji ustawy to na jednostkach organizacyjnych oraz jednostkach pomocniczych gminy ciążyć będą nowe zadania i obowiązki wynikające wprost z dyspozycji procedowanej dzisiaj materii. A zatem rozdział 1 nowelizowanej ustawy słusznie określa, co uważa się za jednostki pomocnicze gminy. Tenże rozdział traktuje o trybie postepowania w sprawie szczególnie skomplikowanej w sytuacji doręczania żądania wojewody. Samo zaś oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu na stwierdzenie nieważności aktu. Rozdział 2 już w brzmieniu ze sprawozdania komisji w sposób enumeratywny wobec zakazu propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez pomniki doprecyzowuje, czego lub kogo owe dotychczas wzniesione pomniki dotyczyć nie mogą. Wymienia się enumeratywnie budowle, przez które należy w sposób dosłowny rozumieć słowo ˝pomnik˝. Dla przypomnienia: mogą to być kopce, obeliski, posągi, popiersia, płyty i tablice pamiątkowe, rzeźby czy wreszcie kamienie pamiątkowe. Przepis ten dokonuje stosownych wyłączeń co do stosowania materii ustawy. Godzi się przypomnieć, że ustawodawca nie przewiduje stosowania przepisów w stosunku do pomników znajdujących się na terenie cmentarzy albo innych miejsc spoczynku, wpisanych samodzielnie do rejestru zabytków, niewystawionych na widok publiczny oraz stanowiących twórczość artystyczną lub naukową, pod warunkiem jednakże, iż nie będą one propagowały ustroju totalitarnego. Przepis określa dosyć szerokie uprawienia wojewody nakazujące zarówno właścicielowi, jak i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości usunięcie pomnika propagującego komunizm lub inny ustrój totalitarny. Stosowne zadania zostają nałożone na Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, co wynika z rozdziałów 2 i 3. Komisje rozstrzygnęły także kwestię kosztów usunięcia pomnika, którymi obciążeni zostaną właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości. Ustawodawca nakłada szczególny obowiązek na jednostki samorządu terytorialnego, związek tych jednostek, a także związek metropolitalny, aby w terminie 12 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie ustawy, usunęły wszystkie symbole, o których mowa w zmienianej ustawie. Jeśli jednak właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości, na której znajdował się pomnik podlegający z mocy niniejszej ustawy usunięciu, nie uczestniczył w procedurze wzniesienia tego pomnika, koszty jego usunięcia zwraca Skarb Państwa ze środków budżetu państwa. Panie i Panowie Posłowie! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego opowie się w głosowaniu za przyjęciem sprawozdania połączonych komisji, zawartego w druku nr 1616. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)