Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-02-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego chciałbym przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. To nie jest dobry projekt - mało oryginalne spostrzeżenie, ale warte wypowiedzenia na wstępie tego mojego krótkiego wystąpienia - i to nie, tak jak już tu niejednokrotnie dzisiaj padło, z tej racji, że podejmuje problem wdrożenia tej instytucji do polskiego porządku prawnego, tylko z tej oto przyczyny, że jest to robione w sposób niewłaściwy. Te zastrzeżenia były tu dzisiaj prezentowane. Natomiast pozwolę sobie też z własnej perspektywy je tu nakreślić. Przede wszystkim wątpliwości budzi art. 44a § 5 stanowiący, że przepadku przedsiębiorstwa nie można orzec, jeżeli szkoda wyrządzona przestępstwem lub wartość ukrytej korzyści nie jest znaczna wobec rozmiaru działalności przedsiębiorstwa. Takie rozwiązanie wydaje się niewystarczające do zapewnienia stosowania zasady proporcjonalności sensu stricto przy ewentualnym orzekaniu przepadku przedsiębiorstwa. Wątpliwości budzi także art. 48a wprowadzający możliwość orzeczenia nawiązki w przypadku, w którym sąd nie stosował przepadku z przyczyn wskazanych w projektowanym art. 44a § 4-6. Konstrukcja taka umożliwia orzeczenie środka karnego wobec osoby, przeciwko której nie toczy się nawet postępowanie karne, właściciela przedsiębiorstwa będącego osobą trzecią. Nie można jej zaakceptować z perspektywy prawa do sprawiedliwego procesu, którego jedną z emanacji jest zasada, że nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie. Możliwość orzeczenia przepadku mienia osoby, wobec której nie toczy się nawet postępowanie, rodzi ogromne pole do nadużyć. Realnie pozbawia się też wspomniane osoby prawa do obrony. Zgodnie z proponowanym art. 45 § 2 w przypadku skazania sprawcy wszelkie mienie, które nabył on w okresie 5 lat przed wydaniem orzeczenia, traktowane ma być jak korzyść pochodząca z przestępstwa i ma również podlegać przepadkowi. Należy powiedzieć jasno, że taka treść przepisu oraz proponowany zakres czasowy jego obowiązywania są nie do pogodzenia z konstytucyjnymi i międzynarodowymi standardami domniemania niewinności. Skąd autorzy wzięli owe 5 lat? Co, jeśli przestępczy proceder trwał przez ostatnie pół roku albo 2 lata, a mienie nabyte wcześniej zostało kupione legalnie, za legalnie uzyskane dochody? Zapis ten jest ponad wszelką wątpliwość niekonstytucyjny. W naszym przekonaniu przepadek powinien dotyczyć wyłącznie mienia uzyskanego na drodze przestępczej. Rolą organów ścigania jest ustalić, które składniki mienia pochodzą z działalności kryminalnej, które zaś z legalnej pracy przedsiębiorcy. Negatywnie oceniamy także zapisy projektu przewidujące możliwość orzeczenia przepadku w razie umorzenia postępowania ze względu na śmierć sprawcy lub jego niewykrycie, a także w przypadku zawieszenia postępowania spowodowanego jego chorobą. Takie rozwiązanie narusza konstytucyjnie gwarantowane prawa spadkobierców mienia, wobec którego orzeczono przepadek, jako że wprowadza odpowiedzialność zbiorową - spadkobiercy nieuczestniczący w żaden sposób w przestępczym procederze odpowiadają bowiem swoim majątkiem za czyn spadkodawcy - niedopuszczalną na gruncie prawa karnego. Projekt przewiduje również rozszerzenie katalogu przestępstw, w odniesieniu do których dozwolone jest stosowanie kontroli operacyjnej, oraz znaczne rozszerzenie uprawnień różnych służb mundurowych. Była o tym mowa. Nie sposób nie zgodzić się z rzecznikiem praw obywatelskich, który określa propozycje te jako budzące istotne wątpliwości w zakresie poszanowania prawa do prywatności i życia w rodzinie określonego w europejskiej konwencji praw człowieka oraz konstytucji. Stanowią one poważny wyłom w samej instytucji (Dzwonek) tajemnicy prawnie chronionej i otwierają pole do niemal niczym nieograniczonej inwigilacji. Klub poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego nie widzi możliwości poparcia projektu w takim kształcie. Dziękuję bardzo.