Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2023-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Sytuacja w rolnictwie jest bardzo trudna. Taki kryzys, który jest obecnie, był ostatnio notowany kilka lat temu. Dzisiaj widzimy protestujących rolników na przejściach granicznych, protestujących rolników na ulicach, protestujących rolników przed przetwórniami, a także przed urzędami państwowymi. Po zbożach, które rozgrzały polską wieś, przyszedł czas na inne gatunki, na inne produkty. I dobrze, że taką dyskusję prowadzimy. Taki punkt jest po to, żebyśmy zmusili rząd do tego, aby podjąć adekwatne do zagrożeń działania, aby pomóc polskim rolnikom przetrwać do lepszych czasów. Po zbożach przyszły owoce miękkie. Dzisiaj najwięcej mówimy o malinach, ale to nie tylko maliny, dlatego że jeszcze kilka tygodni temu mieliśmy ogromny kryzys na rynku truskawek. Tylko dlatego rolnicy nie wyszli na ulice i pod zakłady, bo byli zajęci pracą w swoich gospodarstwach, ale ponieśli ogromne straty. Po producentach malin pewnie przyjdzie czas na porzeczki, na inne gatunki, może także na jabłka. Dzisiaj w przestrzeni publicznej, w wypowiedziach przedstawicieli resortu rolnictwa podawane są różne przyczyny nienotowanego od lat kryzysu. Niektórzy mówią, że to kwestia cyklu koniunkturalnego, że w pewnym okresie, kiedy ceny są wysokie, powstają nowe nasadzenia, zwiększa się produkcja. W następnym roku ceny spadają. Otóż dzisiaj nie cykl koniunkturalny jest przyczyną kryzysu na rynku malin, dlatego że to jest gatunek wieloletni. To nie jest tak, że nasadzenie jednego roku powoduje plonowanie w następnym roku, więc to nie cykl koniunkturalny spowodował kryzys. Mówi się także o tym, że jakieś umowy podpisane w 2014 r. mogły spowodować obecny kryzys, przed chwilą też to usłyszeliśmy. Otóż chcę powiedzieć, że od 2014 r. minęło ponad 8 lat i taki kryzys był ostatnio notowany na rynku malin w 2018 r., wtedy była podobna sytuacja. Kiedy premier Morawiecki w Kraśniku został wygwizdany przez protestujących rolników, wówczas jakoś nikomu nie przyszło do głowy, aby renegocjować warunki umowy z Ukrainą, a ta umowa i z 2014 r., i z późniejszych lat przewiduje w przypadku wystąpienia kryzysu na określonym rynku jej renegocjację i przywrócenie poprzedniej formuły. Zresztą w tej umowie nie przywracano importu bezkrytycznie, czyli nie dawano możliwości importu bezkrytycznie, i przewidziano w niej kontyngenty ilościowe. Dopiero umowa z 2022 r., podpisana i zaproponowana przez państwa, spowodowała masowy napływ produktów z Ukrainy. To import, a nie żadne inne zdarzenia gospodarcze czy decyzje rolników, jest dzisiaj podstawową przyczyną kryzysu na rynku malin. O tym zarówno informowaliśmy my, politycy, tutaj, w Sejmie, jak i informowali przedstawiciele organizacji rolniczych, branżowych na licznych spotkaniach w kwietniu, w marcu - wtedy kiedy ze strony analityków rynku z Polski i wielu krajów europejskich i świata docierały do nas informacje, że jest wzmożony eksport mrożonej maliny z Ukrainy do wielu krajów Unii Europejskiej, szczególnie do Polski. Mówiliśmy o kilkudziesięciu tysiącach ton, o ilości, która przekracza ponad połowę rocznej produkcji w Polsce i która na pewno za chwilę doprowadzi do załamania tego rynku. Mówiliśmy to z tej mównicy, mówiliśmy to na posiedzeniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w obecności ministra Telusa i wcześniej ministra Kowalczyka i mówiliśmy to w obecności unijnego komisarza ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego, który ma rekomendacje PiS-u. Co wówczas uzyskiwaliśmy w odpowiedzi? Można dosłownie zacytować. Minister Wojciechowski mówił, że ten import jest nieznaczny i nie ma wpływu na rynek, a minister Telus wprost powiedział, że to jest niewielki wpływ na rynek, bo import mrożonych malin zwiększy się o ledwo 21%. Takie słowa mogą wypowiadać tylko i wyłącznie ci, którzy na tym rynku się kompletnie nie znają, którzy nie wiedzą, co to znaczy import zwiększony o 20% rok do roku. To powoduje załamanie rynku. Dzisiaj bezpośrednią przyczyną niskich cen skupu jest import, który się odbył w kilku ostatnich miesiącach. On spowodował, że bardzo tania mrożona malina z Ukrainy trafiła na półki w magazynach, w mroźniach, w chłodniach. Ta malina nie wychodzi na rynek z różnych powodów, m.in. są zastrzeżenia co do jej jakości, i niestety zajmuje miejsce malinie polskiej. Zakłady przetwórcze ograniczyły możliwości zakupu z tego powodu, że mają półki zawalone mrożoną maliną z Ukrainy, i dzisiaj nikt nie przedstawia rozwiązania, jeśli chodzi o wywiezienie jej poza granice Polski albo zwiększenie powierzchni tych półek. W tym czasie przedstawialiśmy również szereg pomysłów i postulatów, jak rozwiązać tę sytuację. Mówiliśmy oczywiście o systemie kaucyjnym, i w przypadku zbóż, i w przypadku malin, bo nasza ustawa o ochronie polskiego rolnictwa - mówię o ustawie autorstwa PSL-u -odnosiła się nie tylko do zbóż, a do tych wszystkich gatunków. Nie zostało to wzięte pod uwagę. Mówiliśmy o ograniczeniu importu. Nie zostało to wzięte pod uwagę. Najlepsza była opinia komisarza Wojciechowskiego, który wprost powiedział, że skoro on nie widzi zagrożenia, to nie ma potrzeby prowadzić konkretnych działań - cytuję dosłownie. Mówiliśmy o mechanizmie wycofywania, który jest (Dzwonek) dopuszczony w Unii Europejskiej. Mówiliśmy o eksporcie nadwyżek magazynowych. Mówiliśmy o szczegółowych kontrolach fitosanitarnych na granicy w zakresie pozostałości środków ochrony roślin. To wszystko rozwiązania, które proponowaliśmy w trudnej sytuacji, do której państwo doprowadziliście, zupełnie nie kontrolując importu z Ukrainy. Stąd dzisiaj nie ma potrzeby tego zwalać na innych uczestników rynku, na innych polityków, tylko trzeba się uderzyć w pierś. Zawaliliście i dzisiaj trzeba zaproponować konkretne rozwiązania - ale nie takie jak w dniu wczorajszym, bo one tego problemu nie rozwiążą ani w chwili obecnej, ani długofalowo.