Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2013-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Tutaj muszę powiedzieć, że w styczniu 2006 r. przedstawiciel rządu Prawa i Sprawiedliwości podpisał memorandum w sprawie przyszłości wspólnej polityki rolnej, co zapewniło możliwość kontynuacji jej w latach 2014-2020 wobec wniosku Wielkiej Brytanii o likwidację. I mamy przegląd wspólnej polityki rolnej w 2008 r. Od tego czasu zaczyna się kształtowanie tych kończących się negocjacji, bo kształt wspólnej polityki rolnej z Luksemburga przewidywał jej przegląd do 2008 r. Niestety już tutaj przedstawiciel koalicji PO-PSL przyjął niekorzystne dla Polski porozumienie w sprawie właśnie przeglądu WPR w listopadzie 2008 r. Wiadomo, że wspólna polityka rolna jest najbardziej zintegrowaną i rozwiniętą polityką Unii Europejskiej. Historycznie najważniejsza wśród polityk Unii Europejskiej, budzi obecnie znaczne kontrowersje i dyskusje. Krytyka WPR dotyczy negatywnego wpływu na jednolity rynek europejski, obniżania wzrostu efektywności rolnictwa unijnego, niesprawiedliwej dystrybucji wsparcia. Ustanowiona traktatem rzymskim w 1957 r., podlegała większym lub mniejszym zmianom w zależności od istniejącej sytuacji polityczno-ekonomicznej, ale stopniowo następuje przesunięcie jej akcentów ze wspierania produkcji rolniczej na zachowanie obszarów wiejskich oraz ich zrównoważony rozwój. W tym samym kierunku były prowadzone prace w ramach przeglądu w 2008 r. przez Radę Ministrów ds. Rolnictwa Unii Europejskiej, tzw. health check, a przyjęcie przez ówczesnego ministra niekorzystnego porozumienia w tej sprawie stanowi pierwszą porażkę polskiego rządu w zakresie kształtowania polityki rolnej. Wśród szeregu uzgodnionych środków w ramach tego porozumienia zgodzono się na zniesienie kwot mlecznych od 2015 r., zwiększenie modulacji, zachowanie niezmienionych zasad dla wypłat płatności bezpośrednich. Uzgodniono też, że podstawowym celem nie będzie rozwój produkcji rolniczej, ale lepsze reagowanie na nowe wyzwania i możliwości stojące przed europejskim rolnictwem. Nie było to korzystne dla polskiego rolnictwa, gdyż zachowało status quo rolnictwa europejskiego i nie pozwalało nam nadrobić dystansu do innych krajów, tym samym oznaczało nadal niższą konkurencyjność polskiego rolnictwa. Przypominam, rozwiązania przyjęte w Luksemburgu dla wszystkich krajów, a dla Polski dodatkowo potwierdzone w traktacie akcesyjnym z 2004 r., były niekorzystne dla polskiego rolnictwa, nie zapewniały bowiem polskim rolnikom równych warunków konkurencji i produkcji na jednolitym rynku. Celem przeglądu w 2008 r. była poprawa funkcjonowania wspólnej polityki rolnej, ustalonej bez udziału nowych członków Unii, w tym bez udziału Polski, oraz debata nad zakresem zmian wspólnej polityki rolnej w kierunku wyrównania warunków konkurencji, a w szczególności rozwiązanie takich kwestii jak: wprowadzenie bardziej wydajnego, skutecznego oraz uproszczonego systemu jednolitej płatności, dopasowanie istniejących warunków wsparcia do potrzeb Unii Europejskiej złożonej z 27 członków, stawienie czoła nadchodzącym wyzwaniom takim jak zmiany klimatyczne oraz szersze wykorzystanie biopaliw, gospodarki zasobami wodnymi czy zachowanie różnorodności biologicznej i produkcja zielonej energii. Polska w trakcie rządów Prawa i Sprawiedliwości w latach 2005-2007... (Poseł Jakub Rutnicki: Kwitła.) ...zgłaszała wnioski korygujące i postulowała rozwiązania korzystne dla polskiego rolnictwa. Niestety porozumienie ministrów rolnictwa w sprawie rewizji wspólnej polityki rolnej zawarte 20 listopada 2008 r. nie przyczyniło się do poprawy efektywności funkcjonowania europejskiej polityki rolnej ani zmiany pozycji po 2004 r. członków Unii Europejskiej. Zawarte porozumienie, w dużej mierze poprzez zgodę na wielkie ustępstwa wobec Niemiec, Włoch i Francji, sankcjonowało uprzywilejowaną pozycję dużych i starych krajów Unii Europejskiej kosztem nowych członków. Przykładowo Niemcom udało się wywalczyć 3650 mln euro na restrukturyzację gospodarstw mlecznych. Dla Polski takie porozumienie było niekorzystne, zawiera bowiem szereg rozwiązań, które obecnie wpłynęły na mniejszą konkurencyjność polskich gospodarstw w relacji do rolników niemieckich, a i w przyszłości ogranicza warunki rozwoju polskich gospodarstw rolnych. Trudno zrozumieć, dlaczego polski rząd poparł takie niekorzystne porozumienie, które w szczególności dotyczyło zasady wzajemnej zgodności. Zgodnie z projektem nie uregulowano kwestii uproszczenia wzajemnej zgodności, poza uzgodnieniem, że państwa członkowskie nie muszą naliczać kar mniejszych niż 100 euro. Dodano dwa nowe kryteria do zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z wymogami środowiska: strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych oraz zasady korzystania z wody do celów nawadniania. Co do upraw energetycznych - zlikwidowano płatności do upraw roślin energetycznych po 2009 r. Rynek owoców miękkich - przyjęto likwidację od 2012 r. płatności do owoców miękkich (malin i truskawek), wprowadzonych na wniosek Polski w 2007 r. Rynek tytoniu - wprowadzono likwidację płatności bezpośrednich w formie powiązanej z produkcją w sektorze rynku tytoniu od 2010 r., zaakceptowano projektowane przez Komisję Europejską rozporządzenie mające na celu wyeliminowanie dodatków podczas suszenia tytoniu. Rynek mleka - zrezygnowano z kwotowania produkcji mleka od 2015 r. Przewidziano też likwidację dopłat do prywatnego przechowywania serów oraz dopłat do zakupu śmietanki i masła skoncentrowanego. Jeśli chodzi o rynek zbóż, wprowadzono limit dla skupu interwencyjnego na poziomie 3 mln ton w skali Unii Europejskiej, z wykorzystaniem procedur przetargowych i zachowaniem niezwiększonych cen minimalnych. Przypomnę, że jest to 101 euro, co jest teraz nie do przyjęcia. Ta kwota powinna wynosić co najmniej 160 euro. W przypadku rynku mięsa wieprzowego zlikwidowano możliwość skupu interwencyjnego tego mięsa. W przypadku rynku produktów rolnych przeznaczonych na cele rolnicze oddzielono dotychczasowe wsparcie produkcji i przyjęto likwidację od 2012 r. wsparcia w sektorach suszu paszowego, lnu, konopi uprawianych na włókno oraz skrobi ziemniaczanej. To był pierwszy etap, w którym rząd, a w jego imieniu minister zatwierdził to niekorzystne dla Polski porozumienie. Następnie w 2010 r. Komisja Europejska ogłosiła komunikat w sprawie nowej wspólnej polityki rolnej na lata 2014-2020. Rozpoczęły się negocjacje, była dyskusja na temat jej przyszłego kształtu. Tutaj mamy kolejne wydarzenie, w czasie którego nasz rząd dokonał ustępstw na rzecz innych członków Unii Europejskiej. Mówimy tutaj o konkluzji węgierskiej z marca 2011 r. Po dwóch latach negocjacji i obietnic 17 marca 2011 r. minister polskiego rządu poparł konkluzję prezydencji węgierskiej, która zachowała nierówne warunki finansowania produkcji rolnej w ramach wspólnej polityki rolnej do 2020 r., w szczególności niekorzystny dla Polski podział dopłat bezpośrednich w perspektywie do 2020 r. Przyjęto ustalenia dotyczące zachowania historycznych kryteriów alokacji dopłat, uznano jedynie konieczność bardziej sprawiedliwego podziału bezpośredniego wsparcia dochodów poprzez stopniowe zmniejszanie różnic między krajami Unii Europejskiej. Zachowano zatem niczym nieuzasadnioną zasadę kolejnych okresów przejściowych dochodzenia do pełnych płatności, narzuconą przez Unię Europejską w traktatach akcesyjnych. Bardzo niekorzystna dla Polski okazała się też sygnalizowana w dokumentach konieczność odejścia od SAPS, co może być, jak się teraz okazuje, załatwione pozytywnie, bo Komisja wstępnie wyraziła zgodę na stosowanie SAPS. W efekcie rolnicy niemieccy czy francuscy mieli dostać wyższe dopłaty, odpowiednio 318 euro na hektar i 300 euro na hektar, przy porównywalnych kosztach produkcji, co pogłębiło jeszcze niekorzystne warunki konkurowania dla polskiego rolnika, który mógł liczyć na 197 euro, a w perspektywie 2020 r. zaledwie 217 euro za hektar przy średniej unijnej 267 euro, natomiast Niemcy i Francja mają powyżej 300 euro. Przy obecnym nierównym poziomie płatności polscy rolnicy dostali o 60 mld zł mniej niż niemieccy. Ponadto minister reprezentujący polski rząd poparł stanowisko zawarte w konkluzji, że nie ogranicza się wysokości wsparcia przekazywanego dużym gospodarstwom indywidualnym dominującym w starych krajach Unii Europejskiej, a tym samym dodatkowo pogarsza warunki produkcji i konkurencji w małych gospodarstwach rodzinnych. Zgody na niekorzystne zapisy zawarte w konkluzji węgierskiej nie wyraziło siedem państw, w tym kraje bałtyckie i Wielka Brytania. Jednym z trzech podstawowych celów stojących przed przyszłą wspólną polityką rolną jest zapewnienie opłacalnej produkcji żywności. Dopłaty bezpośrednie do rolnictwa mają na celu wyrównanie dochodów rolników uzyskiwanych ze sprzedaży produktów rolnych. W wielu krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, to uzupełnienie przekroczyło 50% tych dochodów. Tym samym stanowią one istotne wsparcie produkcji w trudnych warunkach gospodarowania. Bezpośrednie wsparcie dochodów rolników unijnych przez dopłaty, stanowiące obecnie 69% budżetu rolnego, przyczynia się do odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej i rekompensuje dodatkowe koszty, jakie rolnicy ponoszą, aby dostosować się do wysokich unijnych standardów w zakresie ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt. Dzięki dopłatom rolnicy mogą wytwarzać produkty rolne po umiarkowanych kosztach, a konsumenci mają względnie niskie ceny żywności, więc tak naprawdę ostatecznymi beneficjentami dopłat nie są rolnicy, a przede wszystkim konsumenci żywności. Zgodę ministra polskiego rządu na zasadę nierównych dopłat bezpośrednich dla polskich rolników poprzez podpisanie konkluzji prezydencji węgierskiej uznać należy za drugą porażkę strategiczną rządu PO-PSL. W sposób karygodny przegrana została idea wyrównania dopłat bezpośrednich, co w perspektywie oznaczało wymierne straty dla polskich rolników i zagrażało obniżeniem konkurencyjności polskiego rolnictwa na rynkach europejskich. W latach 2004-2013 z racji dyskryminujących dopłat bezpośrednich dla polskich rolników, na które wyrażono zgodę w traktacie akcesyjnym, Polska straciła 120 mld zł. Akceptacja nierównych dopłat przez rząd PO-PSL i brak uznania przez rząd, że priorytetem jest rolnictwo, oznaczają w latach 2014-2020 stratę około 70 mld zł. Tak naprawdę straci polska gospodarka, gdyż rolnicy przeznaczają pieniądze z dopłat bezpośrednich na zakup środków do produkcji, dając pracę poza rolnictwem i zapewniając wpływ do budżetu. Nie ma żadnych podstaw, by w Unii Europejskiej w dalszym ciągu byli równi i równiejsi. Nie można kontynuować Europy dwóch prędkości we wspólnej polityce rolnej ani mieć różnego podejścia do nowych i starych krajów. Wreszcie prezydencja polska w Unii Europejskiej. Tutaj rząd w drugiej połowie 2011 r. w ramach priorytetów w ogóle nie podniósł sprawy nierównych płatności, praktycznie nie zajął się głównymi problemami polskiego rolnictwa. Uważamy, że w obszarze rolnictwa była to dla Polski stracona prezydencja. Przechodzimy do negocjacji, do tego ostatniego etapu, którym w szczególności zajmował się obecny minister rolnictwa. Przypomnę, że w październiku 2011 r. po tych wszystkich uzgodnieniach, a więc po przeglądzie wspólnej polityki rolnej, po konkluzji węgierskiej, przygotowano pakiet legislacyjny składający się z siedmiu rozporządzeń, te rozporządzenia były przedmiotem dwuletnich negocjacji. Jeśli chodzi o negocjacje dotyczące wspólnej polityki rolnej, zakończyły się one w czerwcu 2013 r. porozumieniem politycznym, teraz opracowywane są akty legislacyjne. Mam nadzieję, że do końca roku zostaną przyjęte, chociaż dla nas będą to niekorzystne rozwiązania. Do tych najbardziej niekorzystnych rozwiązań należy odejście od celów wspólnej polityki rolnej, jakie są zawarte w traktacie rzymskim. Nie jest to zrozumiałe dla Prawa i Sprawiedliwości, dla nas, dlaczego cele, które mogłyby zobowiązywać obecną Radę Ministrów, obecne ministerstwo rolnictwa do przygotowania rozwiązań w duchu traktatu rzymskiego, zostały zmienione i zagmatwane, aby nie było jasności. Jednym z podstawowych celów traktatu jest stabilizacja rynków rolnych. Niestety, tego celu w nowych propozycjach nie ma. Uważamy, że jest to niewłaściwe. Także w tym wypadku nasz minister rolnictwa zgodził się na niekorzystne dla Polski rozwiązania. Na czym to polega? Chodzi o dalszą liberalizację rynków rolnych - tytoń, zboża, owoce i warzywa, likwidację kwot mlecznych, likwidację kwot cukrowych, brak wyrównania wsparcia bezpośredniego, wprowadzenie zazielenienia, brak spójności między nowym budżetem a zakresem zadań, zwiększenie biurokracji, wzrost złożoności wspólnej polityki rolnej, nadmiar aktów delegowanych, czyli praktycznie oddanie władzy Komisji Europejskiej, jeżeli chodzi o decyzje finansowe. Następna sprawa dotyczy stosunku rządu do Sejmu i Senatu. Przypomnę, że 25 kwietnia 2012 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę w sprawie wsparcia rządu Rzeczypospolitej Polskiej i wezwania Parlamentu Europejskiego do aktywnego działania na rzecz uproszczenia wspólnej polityki rolnej, konkurencyjności i postępu oraz wprowadzenia równych i niedyskryminujących zasad podziału między państwa członkowskie Unii Europejskiej środków na dopłaty bezpośrednie dla rolników. W tekście uchwały czytamy: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża zaniepokojenie przedstawionymi przez Komisję Europejską propozycjami legislacyjnymi dotyczącymi systemu dopłat bezpośrednich dla rolników. Propozycje te zmierzają do utrzymania po 2013 r. niesprawiedliwych i dyskryminujących niektóre państwa członkowskie, w tym Polskę, zasad podziału środków przewidzianych na dopłaty bezpośrednie dla rolników. Podział ten ma być dokonywany nie na podstawie obiektywnych kryteriów, jednakowych dla wszystkich państw członkowskich, ale na podstawie tzw. kryterium historycznego, wyznaczonego przez wielkość środków otrzymywanych przez państwa członkowskie w przeszłości. Komisja Europejska zaproponowała jedynie niewielkie zmniejszenie dyskryminujących różnic w podziale środków. Utrzymała jednak co do zasady niesprawiedliwe kryterium historyczne. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje, że proponowany system podziału środków prowadzi do utrzymania rażąco niesprawiedliwych różnic w wysokości dopłat dla rolników w poszczególnych krajach członkowskich, krzywdzących rolników w części krajów członkowskich, zwłaszcza w nowych krajach, także w Polsce. Utrzymanie niesprawiedliwego systemu dopłat bezpośrednich narusza zasadę niedyskryminacji obywateli w Unii Europejskiej, w tym wypadku rolników, ze względu na przynależność państwową - art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ponadto narusza zakaz dyskryminacji między producentami wewnątrz Unii - art. 40 ust. 2 traktatu. Sejm podkreśla ponadto, że w myśl prawa unijnego przy ustalaniu wspólnej polityki rolnej mogą być brane pod uwagę różnice między regionami rolniczymi, nie zaś między państwami członkowskimi - art. 39 ust. 2 traktatu. Powyższy dyskryminacja powoduje zagrożenie dla przyszłości rolnictwa w krajach członkowskich dotkniętych dyskryminacją, w tym rolnictwa w Polsce. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się do rządu o stanowcze przeciwstawienie się propozycjom legislacyjnym Komisji Europejskiej, niesprawiedliwym oraz dyskryminującym polskich rolników, zagrażającym przyszłości polskiej wsi. Sejm wspiera rząd w podjęciu wszelkich możliwych działań zmierzających do - i tu najważniejsze - zapewnienia sprawiedliwego i niedyskryminującego systemu dopłat bezpośrednich dla rolników, opartego na zasadach równych dla wszystkich. Powstaje pytanie, jak pan minister Kalemba i pan premier Donald Tusk to wykorzystają podczas negocjacji. Czy lekceważenie Sejmu stało się już zasadą? Parlament Europejski w marcu, w kwietniu 2013 r. przyjął stanowisko, w którym popierał, mówiąc w skrócie, propozycje Komisji Europejskiej, co dawało Polsce większe środki na I i II filar w wysokości ok. 6 mld euro. Rada Europejska pierwszą wersję proponowanego przez komisję budżetu na lata 2014-2020 otrzymała w czerwcu 2011 r., a drugą, powiększoną o środki przewidziane dla Chorwacji - w lipcu 2012 r. To jest wszystko na tablicy, ale tablica zniknęła, chyba nie widać tego, ale powiem, jakie to były liczby. Rada przyjęła go dopiero w dniach 7-8 lutego, a zatem 19 miesięcy po otrzymaniu pierwszej wersji. W tym okresie toczył się zacięty spór o jego wysokość. Płatnicy netto, a więc przede wszystkim Niemcy, Wielka Brytania, domagali się jego zmniejszenia, a beneficjenci netto - utrzymania w wysokości proponowanej przez Komisję. Początkowo największe żądania zgłaszał Cameron, żądając cięć w wysokości 100 mld euro. Później apetyty płatników netto wyraźnie wzrosły i niektórzy z nich uważali, że budżet powinien być niższy nawet o 150 mld euro. Najbardziej widocznym przejawem zajadłości sporu była Rada 22-23 listopada, na której nie osiągnięto porozumienia, mimo że przewodniczący Rady proponował cięcia ogółem w wysokości ok. 80 mld euro. Dla płatników netto była to kwota niewystarczająca. Porozumienie zostało osiągnięte, jak pamiętamy, na kolejnej Radzie 7-8 lutego 2013 r. Rada zaakceptowała budżet ogółem, wersja na zobowiązania, w wysokości 997 mld euro, czyli o 95 niższy od proponowanego przez Komisję Europejską. Relatywnie najwięcej ucierpiały pozycje znajdując się poza budżetem podstawowym. Jednakże w rzeczywistości jest to częściowo działanie księgowe, ponieważ niektóre ważne projekty, które miały być początkowo finansowane z budżetu, zostały przeniesione do budżetu podstawowego. Z wysokości cięć, które zostały dokonane, wynika, że pierwszą rundę walki o wysokość budżetu wygrali płatnicy, a więc kraje najsilniejsze w Unii, czyli Niemcy, Wielka Brytania, Francja. Jego wejście w życie wymaga jednak... Tutaj należy wrócić to tego, wskazać, że została złamana zasada solidarności, która do tej pory obowiązywała w Unii, państwa silniejsze wymogły mniejsze środki dla państw słabszych. Wejście w życie tego porozumienia wymagało zgody parlamentu, który już kilkakrotnie, ostatnio w rezolucji z 13 marca, formułował zastrzeżenia. Wprawdzie w rezolucji nie wymieniono kwoty, którą zaakceptowałby parlament, z wypowiedzi europosłów wynikało jednak, że parlament sprzeciwi się ograniczeniu budżetu komisji. I tak było. Rozmowy były trudne i niepewne było, czy zakończą się w czerwcu 2013 r. Groziło to budżetami jednorocznymi, ale one, jak wiemy, są niewygodne zarówno dla państw członkowskich, jak i dla Unii Europejskiej. W rezultacie budżet na rok 2014 był wyższy niż przyjęty przez Radę, ale różnica była symboliczna. Powodem tego jest słaba pozycja negocjacyjna parlamentu, który nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, za pomocą których mógłby budżet zwiększyć, a jedyną jego groźną bronią jest weto. Jest oczywiste, że przy obniżeniu budżetu o 95 mld euro nieuniknione były cięcia środków przeznaczonych na współfinansowanie wspólnej polityki rolnej. Znajdują się one przede wszystkim w budżecie podstawowym w rozdziale: Wzrost zrównoważony, zasoby naturalne. Stosunkowo niewielkie kwoty, nieprzekraczające kilkunastu miliardów euro, zarezerwowano dla rolnictwa również w rozdziale: Wzrost innowacyjny oparty na wiedzy i ograniczający wykroczenia oraz w części: Poza wspólnymi ramami finansowymi. Jak wynika z tabeli, którą państwo widzicie, komisja proponowała zarezerwowanie w budżecie na lata 2014-2020 prawie 374 mld euro, ok. 34% środków, na współfinansowanie wspólnej polityki rolnej. Jest to druga pod względem wielkości pozycja budżetowa. Większe środki, prawie 490 mld euro, Komisja przewidziała jedynie na sfinansowanie wzrostu innowacyjnego opartego na wiedzy i ograniczającego wykroczenia, w tym ok. 340 mld euro na programy kohezyjne, wspierające przede wszystkim rozwój gospodarczy i społeczny uboższych państw członkowskich. Środki wspólnej polityki rolnej podzielone są na dwie części: na finansowanie interwencji na rynkach rolnych i płatności bezpośrednie. Komisja przewidziała ok. 75%, a więc 283 mld euro, a na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich - ok. 25%, 91 mld euro środków ogólnych. Z takiego podziału wynika, że wspólna polityka rolna wciąż jest polityką wyraźnego wspierania dochodów rolniczych, a nie polityką, która mogłaby doprowadzić w długim okresie do powstania konkurencyjnego w skali międzynarodowej rolnictwa. Taką polityką wspólną była zresztą zawsze, a zmieniały się instrumenty, za pomocą których wspierano dochody rolnicze. W pierwszych dziesięcioleciach były to ceny gwarantowane, wspomagane ochroną przed konkurencją krajów trzecich, a obecnie - płatności bezpośrednie. Jak można się było spodziewać, środki przeznaczone na współfinansowanie wspólnej polityki rolnej zostały ograniczone, ale cięcia de facto były niewielkie. Przyjęty przez Radę budżet ogółem jest bowiem o 8,7% niższy od propozycji Komisji, a współfinansujące wspólną politykę rolną - tylko o 3%. Okazuje się więc, że wspólną politykę rolną potraktowano w procesie ograniczania wydatków niezwykle delikatnie. Znikome były cięcia środków przeznaczonych na interwencje rynkowe i płatności bezpośrednie - ok. 5 mld euro. Relatywnie kilkakrotnie większe, o 6 mld euro, ok. 6,5% współfinansujących rozwój obszarów wiejskich. (Głos z sali: Nie ma transmisji.) Nie ma transmisji, to wiemy (Oklaski), ale jeszcze raz podkreślam: chcemy żeby opozycja w tym parlamencie miała możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia swojego stanowiska dotyczącego procesu... ...który się kończy (Oklaski), a który będzie miał wpływ na najbliższe co najmniej 6 lat. (Głos z sali: Robi się gorąco.) Właśnie, gorąco. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Proszę nie przeszkadzać). (Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Ale my śpimy.) Zachowanie przez Radę środków na interwencję rynkową i płatności bezpośrednie w niemal niezmienionej wysokości nie dziwiło. Płatności bezpośrednie są bowiem pozycją, którą jest niezwykle trudno obniżyć. Przynajmniej w niektórych państwach ich obniżenie spowodowało burzę polityczną. Rolnicy w starych państwach członkowskich otrzymują płatności bezpośrednie już prawie 20 lat. Ich zmniejszenie większe niż kilkuprocentowe zostało potraktowane jako niebywały skandal, oczywiście nie w Polsce. Zresztą coraz częściej uzasadnia się, że płatności są nie tylko rekompensatą za obniżkę cen rynkowych, spowodowaną zmianą mechanizmów wspólnej polityki rolnej, lecz przede wszystkim wynagrodzeniem za dobra publiczne produkowane przez rolników dotychczas bez zapłaty. Drugą przyczyną jest chęć płatników netto częściowego odzyskania swoich pieniędzy. Dlatego właśnie Francja, która zgodnie z propozycją Komisji otrzymałaby w latach 2014-2020 46 mld płatności bezpośrednich, tak ostro i skutecznie ich broniła. Tak mocnych protektorów nie miały środki za pomocą... (Poseł Jan Bury: Nie ta strona.) Właśnie. (Poseł Jan Bury: Ta też nie.) Proszę? (Głos z sali: Nie ta strona.) Jest dobrze. Z wysokości tej wynika, że pierwszą... (Głos z sali: Może wsparcie.) Dobrze jest. To ważne sprawy, trzeba dokładnie mówić. (Głos z sali: Ważne, ale...) (Głos z sali: Proszę nie przeszkadzać.) Nie tak jak przedstawiciele rządu. (Głos z sali: Na dole, po prawej stronie.) I teraz wyświetlę wyniki... (Gwar na sali) (Głos z sali: Ale to zbyt trudne.) (Głos z sali: Proszę nie przeszkadzać.) Jak to się przesuwa? (Głos z sali: Pani marszałek, proszę reagować.) O, jest tutaj. Nie działa. (Głos z sali: Brak mu wsparcia.) Mamy tutaj środki unijne w dyspozycji Polski na realizację programów wspólnej polityki rolnej w latach 2007-2013 i 2014-2020. Widzimy tutaj pierwsze liczby, które są przekłamywane przez ministra Kalembę. A więc jasno jest nawet tutaj zapisane. Jest źródło, które było z materiałów, które zostały przesłane komisji rolnictwa 9 czy 10 lutego. Było też prezentowane na konferencji. Mamy tutaj: wspólna polityka rolna - 28,5 mld, rynek i płatności bezpośrednie - 18,8 mld, rozwój obszarów wiejskich - 9,7 mld, natomiast w czerwcu Komisja proponowała 34,8 mld. Teraz mamy analizę, którą należy przedstawić, bo jest prosta, ale jednoznacznie mówi o porażce naszego rządu. Po lewej stronie mamy słupki granatowo-zielono-żółte - to jest narastająca ilość płatności od roku 2004, a więc od negocjacji. Widzimy, że w latach 2012-2013 Polska otrzymała 5 mld euro. (Gwar na sali) To jest analiza środków, ale z lewej strony są pokazane, panie przewodniczący, środki, które otrzymywaliśmy, i ten najwyższy słupek z lewej strony to jest 5 mld euro. Polska otrzymała kopertę w 2013 r., otrzymała w 2012 r. - 5 mld, w tym 2 mld na rozwój obszarów wiejskich i 3 mld na płatności bezpośrednie. A co mamy teraz w latach 2014-2020? To są te niższe słupki. Tak jak było podane w komunikacie Komisji, mamy 9,8 mld, a więc jeśli podzielimy na 6, to wychodzi ok. 1,6 rocznie na PROW. Było, przypomnę, 2 mld. I mamy tam 18,8 na 7 - to jest 2,4 mld. I teraz niech ktoś mi powie, czy 3 mld to jest mniej niż 2,4 mld? Tak próbuje wmawiać nam minister Kalemba. (Poseł Jan Bury: Proszę nie kłamać.) Jeśli chodzi o płatności obszarowe, spowoduje to, że Polska, jeśli nie będzie tego przesunięcia, o którym głośno mówi pan minister, będzie miała dopłaty w wysokości ok. 200 euro, natomiast po przesunięciu rzeczywiście będzie to kwota 220 euro, ale to przesunięcie ogranicza środki na rozwój obszarów wiejskich, które i tak są małe. Widzimy generalnie, że w wyniku negocjacji... Trzeba pamiętać o tym, że w traktacie akcesyjnym zapisano, że po 2013 r. będziemy otrzymywali środki nie mniejsze niż w 2013 r. Jeśli tak byśmy otrzymywali, to byśmy więcej uzyskali - ok. 6 mld euro. Jeśli chodzi o rozwój obszarów wiejskich, to Polska została bardzo źle potraktowana. W obecnym okresie programowania dysponujemy 13,7 mld euro, natomiast w przyszłym, tak jak mówiłem, 9,7 mld euro. Wprawdzie nadal jest to największa kwota, którą otrzyma na ROW państwo członkowskie, jednakże udział Polski - tutaj też nawiązuję do statystyk pana ministra - w środkach II filara zmniejszy się z 15% do 11%, panie ministrze, czyli jest to wyraźnie mniej. Pan ciągle twierdzi, że otrzymaliśmy więcej. Mniejsze o 30% środki unijne spowodują poważne ograniczenie programu, gdyż Polska nie będzie w stanie uzupełnić ich środkami publicznymi z innych źródeł. Powolne tempo modernizacji polskiego rolnictwa, w tym zwłaszcza procesu przekształceń strukturalnych, będzie więc jeszcze wolniejsze. Przygotowujący PROW na lata 2014-2020 nie będą mieli do dyspozycji 9,7 mld euro, gdyż około 1,4 mld będą musieli przeznaczyć na pokrycie kosztów projektów rozpoczętych w obecnym okresie programowania, 25% środków programu na działania przyjazne środowisku, a co najmniej 1 mld na różne drobne programy. Wówczas na projekty modernizacyjne i rozwojowe pozostanie około 5 mld euro. Z nieoficjalnych informacji, ale też z oświadczeń pana ministra wynika, że Polska zamierza skorzystać z możliwości przesunięcia środków unijnych z II do I filara. Zgodnie z projektem przepisów regulujących problematykę płatności bezpośrednich w latach 2014-2020 przed 1 sierpnia 2014 r. Polska będzie mogła podjąć decyzję o przeniesieniu do 25% środków, nie więcej niż 2,4 mld euro. Po przeniesieniu, szanowni państwo, tych 2,4 mld euro, jeśli uwzględnimy 2013 r., to będziemy mieli 3 mld razy 7... (Głos z sali: 21.) ...a więc około 21 mld, czyli tyle środków, ile było w starej perspektywie. Jeśli ktoś mówi, że otrzymał więcej, to naprawdę, trzeba temu bardzo się dziwić. Wynika z tego, że płatności bezpośrednie, które w 2013 r. wynoszą około 210 euro, utrzymywałyby się przez lata od 2014 r. na takim samym poziomie i wzrosłyby, po przeniesieniu oczywiście, do 235-240 euro. Dylemat polega więc na rozstrzygnięciu, czy lepszym rozwiązaniem jest ograniczenie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich do poziomu, w którym jego wpływ na modernizację rolnictwa i rozwój obszarów wiejskich będzie niewielki i będzie równoczesne zwiększenie płatności z około 900 zł/ha do 1000 zł/ha, czy pozostawienie bez zmiany środków unijnych współfinansujących PROW. Ta decyzja, szanowni państwo, będzie należała do parlamentu i myślę, że w odpowiednim czasie, jeśli pojawi się taka propozycja rządu, będziemy mogli o tym dyskutować. Wprawdzie, szanowni państwo, pojawiają się opinie - tutaj wracam do oświadczeń pana ministra Kalemby - że II filar mógłby być uzupełniony środkami innych funduszy unijnych, ale w obecnym stanie nie jest to możliwe. Również w projekcie rozporządzenia ustanawiającego przepisy regulujące funkcjonowanie funduszy unijnych w okresie 2014-2020 nie ma takiej możliwości. Teraz warto zacytować kilka wypowiedzi pana ministra Kalemby z tego roku, w którym pełnił swoją funkcję. Zobaczymy, jak próbuje wprowadzać rolników, opinię publiczną, a przede wszystkim nas w błąd, twierdząc, że otrzymaliśmy więcej niż mniej. 29 sierpnia ubiegłego roku pan minister w rozmowie w sprawie wspólnej polityki rolnej w decydującej fazie... (Poseł Jan Bury: Którego roku?) To jest 29 sierpnia 2008 r., czyli rok temu. (Głos z sali: 2012.) (Głos z sali: Który?) 2012 r., rok temu. Negocjacje w sprawie nowej wspólnej polityki rolnej wchodzą w decydującą fazę - powiedział minister Stanisław Kalemba w środę podczas posiedzenia sejmowej komisji rolnictwa. Dodał, że dla Polski kluczową sprawą jest wyrównanie dopłat bezpośrednich. Jak mówił szef resortu, w Parlamencie Europejskim jest zrozumienie dla polskich postulatów dotyczących wyrównywania dopłat, ale parlamentarzystom jakby brakuje odwagi, żeby zmienić te zasady. Chodzi o to, by polscy rolnicy otrzymali dotacje do ziemi w takiej samej wysokości, jak rolnicy z innych krajów. Obecnie są one niższe. W opinii posłów narusza to zasadę konkurencyjności. Grecja otrzymuje 544 euro, Malta 494 euro, a Polska na poziomie 194 euro/ha. 19 września pan minister Kalemba: Propozycja Komisji Europejskiej w sprawie dopłat jest nie do przyjęcia. Propozycja Komisji Europejskiej w sprawie wyrównania dopłat bezpośrednich w krajach Unii Europejskiej jest dla Polski nie do przyjęcia - poinformował w środę na posiedzeniu senackiej komisji minister rolnictwa Stanisław Kalemba. Komisja proponuje, aby dla państw członkowskich, które mają poniżej 90% średniej płatności, zwiększyć dopłaty o 1/3 tej różnicy między tym poziomem a otrzymanymi przez dany kraj dopłatami. W przypadku Polski miałoby to być około 9-11 euro/ha. Dochodzenie do tej kwoty rozłożone jest na cztery lata - tłumaczył minister. Obecnie średnia dopłata do 1 ha w Polsce wynosi 190 euro. 26 września: Polska powinna starać się o wyższe dopłaty bezpośrednie. Polska powinna starać się o wyższe dopłaty bezpośrednie, takie jak średnia unijna - powiedział w środę na konferencji prasowej minister rolnictwa. Teraz polscy rolnicy otrzymują 190 euro/ha, a średnia w UE to 250 euro - skądinąd jest to 267, ale niech będzie - a powinniśmy dążyć do średniej unijnej. To byłby znaczny wzrost, bo nie ma możliwości, by zrównać wszystkie dopłaty - powiedział Kalemba. A więc już tutaj zrezygnowano z wyrównania dopłat, pan minister przeszedł do średniej unijnej. Dodał: Ponieważ warunki glebowo-klimatyczne w różnych krajach są niejednakowe, to mówienie o takich samych dopłatach dla wszystkich jest nierealne. Niemcy mają gorsze warunki od naszych. Dla Polski oprócz I filara ważny jest też II filar, czyli środki na modernizację gospodarstw rolnych czy przetwórstwa - zaznaczył szef resortu. Chcemy to utrzymać na dotychczasowym poziomie, czyli na poziomie PROW. Wreszcie 25 października, a więc przed pierwszym szczytem. Minister Kalemba mówi: Polska liczy na 34,5 mld euro z budżetu Unii Europejskiej na wspólną politykę rolną. Minister liczy, że Polska w przyszłej perspektywie otrzyma na modernizację polskich gospodarstw, wsi i przetwórstwa rolno-spożywczego co najmniej tyle, ile otrzymuje obecnie. Oczekujemy, że na II filar otrzymamy 13,5-14 mld euro. 25 października. Pan minister Kalemba: Polska liczy na 34,5 mld euro z budżetu Unii Europejskiej. Polska liczy, że w ramach wspólnej polityki rolnej na lata 2014-2020 otrzyma 34,5 mld euro - poinformował w czwartek minister rolnictwa i rozwoju wsi Stanisław Kalemba. Dodał, że negocjacje na temat unijnego budżetu wkraczają w decydującą fazę. Negocjacje w sprawie budżetu Unii Europejskiej na lata 2014-2020 wkraczają w decydującą fazę. Wszystkie sprawy, które wynikają ze wspólnej polityki rolnej, wynikają też z uchwalenia ogólnego budżetu dla Unii Europejskiej i uwzględnienia interesów Polski. Celem jest maksymalizacja budżetu, czyli wydatków w nowej perspektywie - powiedział pan minister na konferencji prasowej. 9 listopada 2012 r. Cel rządu: Maksymalny udział w budżecie polityki rolnej Unii Europejskiej. W tych negocjacjach dążymy przede wszystkim do tego, aby polscy rolnicy otrzymali dopłaty bezpośrednie na poziomie średniej stawki płatności w Unii. W tym roku to jest około 260 euro na hektar - podkreślił. Zaznaczył, że rolnicy niemieccy uzyskują dużo więcej, mówimy natomiast o średniej i to jest cel realny, i o taki będziemy zabiegali. 12 listopada. Minister Kalemba: Wyrównanie dopłat do ziemi to cel negocjacji Polski w sprawie wspólnej polityki rolnej. Zaznaczył, że w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 część inwestycji może być finansowana z Funduszu Spójności, co jest oczywiście nieprawdą. 12 listopada. PAP: Wyrównanie dopłat do ziemi to cel negocjacji Polski w sprawie WPR. Pod koniec października... (Poseł Jan Bury: Którego roku?) 2012 r. Pod koniec października Kalemba informował dziennikarzy, iż Polska liczy, że w ramach wspólnej polityki rolnej na lata 2014-2020 otrzyma 34,5 mld euro. A to, szanowni państwo, wynika z tego, że w 2013 r. mamy około 5, razy 7, to tyle się Polsce po prostu należało. (Poruszenie na sali) To cieszę się. 6 grudnia, już po szczycie parlamentu. Nowy budżet wspólnej polityki rolnej nie powinien być ścięty - mówi minister. Trzecim źródłem pozyskania pieniędzy na rozwój obszarów wiejskich będzie Fundusz Spójności. Będzie je można wydać na budowę dróg lokalnych czy Internet szerokopasmowy lub inną infrastrukturę. Obecnie trwają rozmowy resortu rolnictwa z resortem rozwoju regionalnego. 6 grudnia. Minister Kalemba: Nowy budżet wspólnej... (Głos z sali: Jak długo jeszcze?) Już niedługo, jeszcze trzy. (Wesołość na sali) (Głos z sali: Co trzy?) (Głos z sali: Jeszcze trzy godziny.) Nowy budżet wspólnej polityki rolnej nie powinien być ścięty. Chcemy utrzymać tzw. II filar na lata 2007-2013. Na ten cel jest 13,5 mld euro - powiedział Kalemba. A uzyskaliśmy, jak państwo wiecie, 9,8 mld euro. Nie wykluczył jednak cięć w tym filarze, zaznaczył, że według obecnych propozycji w sprawie kolejnego budżetu będzie można przesunąć pieniądze między filarami. Z II filara na dopłaty będzie można przeznaczyć 15% środków. 6 grudnia. PAP, minister Kalemba: Nowy budżet wspólnej polityki rolnej nie powinien być ścięty. Według ministra Kalemby ostatnia propozycja przewodniczącego Rady Europejskiej jest niepokojąca. Przewiduje on cięcia w unijnym budżecie, w tym zmniejszenie budżetu rolnego o 25 mld euro. Polscy rolnicy straciliby 5,6% w stosunku do propozycji Komisji Europejskiej, co oznacza mniej o 1,2 mld euro z około 21,3 mld euro przewidzianych na ten cel dla Polski. Jeśli chodzi o tzw. II filar, środki na rozwój obszarów wiejskich, to łączne cięcie miałoby wynieść 8,3 mld euro. To oznacza średnią redukcję o około 19%. 7 grudnia. Minister Kalemba: Negocjacje dotyczące wspólnej polityki rolnej uzależnione od unijnego budżetu. 14 grudnia Francja i Polska opowiedziały się za zwiększeniem budżetu na wspólną politykę rolną. Doszło do tego, że Francja oczywiście otrzymała 1 mld na II filar więcej, Polska natomiast - 6 mniej. Francja i Polska opowiadają się za zwiększeniem unijnego budżetu, w tym na wspólną politykę rolną - poinformowali na piątkowej konferencji prasowej ministrowie rolnictwa Francji i Polski. Ministrowie zaznaczyli, że dla obu krajów ważny jest tzw. I filar tej polityki, czyli dopłaty bezpośrednie, oraz drugi filar, pieniądze na rozwój obszarów wiejskich. W opinii obu ministrów nie do przyjęcia są ostatnie propozycje przewodniczącego Rady Europejskiej, które zmniejszają wydatki o 25 mld euro. Polscy rolnicy stracili już 5,6% w stosunku do propozycji Komisji Europejskiej, co oznacza 1,2 mld euro z około 21,3 mld euro przewidzianych na ten cel dla Polski. Wreszcie 9 lutego, bo mieliśmy święta. Minister Kalemba: Polska wynegocjowała dobry budżet rolny. Polska otrzyma 28,6 mld euro na wspólną politykę rolną na lata 2014-2020. A więc widzimy: obniżenie z 34,5 mld euro do 28,6 mld euro i jest oświadczenie, że wspaniałą, dobrą kwotę wynegocjowaliśmy. 21 marca. Unijne negocjacje zakończyły się dla nas sukcesem. Polska osiągnęła kompromis w negocjacjach dotyczących reformy wspólnej polityki rolnej na lata 2014-2020 podczas posiedzenia Rady Ministrów Unii Europejskiej do spraw rolnictwa i zrealizowała zakładane cele. Pamiętamy, o jakich celach była mowa na początku. I tutaj przekazuje pan minister opinii publicznej, że zrealizował zakładane cele. Chodzi o wiarygodność. Mówię o tym dlatego, że być może ktoś to przeczyta - Internet się rozwija - i będzie wiedział, jaka jest prawda. We wtorek przed północą ministrowie rolnictwa uzgodnili swoje stanowisko w sprawie reformy wspólnej polityki rolnej, opowiedzieli się za wysokimi karami za niewypełnianie przez rolników wymogów ekologicznych. To już może jeszcze... Tutaj chodzi o te cyfry. 17 kwietnia pan minister stwierdził: Władze lokalne będą miały większy wpływ na Program Rozwoju Obszarów Wiejskich. Obecny na posiedzeniu minister rolnictwa Stanisław Kalemba przypomniał, że na lutowym szczycie Polsce przyznano 28,6 mld euro na wspólną politykę rolną na lata 2014-2020, z czego na dopłaty bezpośrednie, I filar - 18,8, a na rozwój obszarów wiejskich, II filar - 9,8 mld euro. Przyznał, że na realizację PROW będzie mniej pieniędzy niż w obecnej perspektywie, ale, jak mówił, jest możliwość dopłat z budżetu krajowego. Jaka jest ta możliwość, słyszeliśmy podczas wczorajszej debaty budżetowej. 17 kwietnia resort rolnictwa: Władze lokalne będą miały większy wpływ na PROW. Cytuję to dlatego, że potem zacytuję opinię związku województw i powiatów dotyczącą tego, jak wpływ tych jednostek samorządu terytorialnego jest realizowany. Jak podkreśliła tutaj pani wiceminister Szalczyk, realizacja polityki rolnej ma być ściśle powiązania z polityką spójności, w ramach której mają być finansowane wydatki na rozwój wsi. Mamy 14 maja, pan minister: Władze lokalne będą decydowały o wsparciu dla rolnictwa. Na lutowym szczycie, tutaj wypowiedź pana ministra, Polsce przyznano 28,6 mld euro na wspólną politykę rolną, z tego na dopłaty bezpośrednie, I filar - 18,6, a na rozwój obszarów wiejskich - 9,8 mld euro. Nie ukrywamy, że jednym z powodów złożenia tego wniosku, poza tymi, o których mówiłem, była sprawa niewłaściwego przekazywania opinii publicznej informacji z przebiegu negocjacji. Dlatego pozwolę sobie jeszcze zadać parę pytań dotyczących tego obszaru. Pamiętamy szczęście, które było okazywane w Brukseli, tort pana premiera, zadowolonego pana ministra i informację, że Polsce proponowano 34 mld euro, a nasz rząd zgodził się na 28,5 mld euro, a więc o 6 mld mniej. Po pierwsze, dlaczego 9 lutego 2013 r. tuż po szczycie w Brukseli i po zjedzeniu tortu mówił pan, że rząd wynegocjował na lata 2014-2020 28,5 mld zł, a we wrześniu 2013 r. w Sejmie mówił pan, że to będą 32 mld? Z pańskich ust, panie ministrze, płyną sprzeczne komunikaty. Nagle przybyło panu 3,5 mld euro. Mnożą się panu te pieniądze jak króliki w kapeluszu, manipuluje pan liczbami, zamienia pan ceny stałe na bieżące, porównuje nieporównywalne wielkości. Ale to wszystko jest widoczne. Panu te pieniądze po prostu się rozmnażają, ale te pieniądze istnieją tylko w propagandzie. Rolnicy w portfelach nie odczują przypływu pieniędzy, wręcz przeciwnie, tych pieniędzy będą mieli mniej. Po drugie, dlaczego mówi pan, że w budżecie unijnym na lata 2014-2020 Polska uzyskała o 4 mld euro i 12% więcej niż w poprzednim budżecie, podczas gdy z danych Parlamentu Europejskiego wynika coś dokładnie odwrotnego, że Polska uzyskała o 12% mniej? Niestety tutaj tego nie widać, ale ta tabela pokazuje, jeśli chodzi o zmniejszenie środków na wspólną politykę rolną... (Poseł Cezary Grabarczyk: Czy można powiększyć czcionkę?) Proszę? (Poseł Cezary Grabarczyk: Zwiększyć czcionkę.) Właśnie, tablicę trzeba zwiększyć, ale nie ma na to czasu. (Głos z sali: Czy pan poseł mógłby to powtórzyć?) Tutaj mamy tabelę, to jest z materiałów Komisji Europejskiej. Podam tylko, że Niemcy uzyskały o 8% mniej, Polska - 12,8, Francja - 1,7, co prawda Cypr - 14, ale pamiętamy, jakiej wysokości były dopłaty dla Cypru. Te materiały są dostępne na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Można to zobaczyć i nie wprowadzać opinii publicznej w błąd. Po trzecie, dlaczego, porównując obie perspektywy, ukrywa pan przed opinią publiczną fakt, że dopłaty bezpośrednie w latach 2007-2013 były niepełne, że w 2007 r. wynosiły one 40% pełnej kwoty i że stopniowo zwiększane co roku o 10% dopiero w 2013 r. osiągnęły poziom zapisany w traktacie? Od tego czasu powinniśmy co najmniej utrzymywać ten poziom. Pokazywałem to na poprzednim wykresie: 2013 r., pełna koperta, 3 mld na I filar. Tutaj straciliśmy ponad 12%. Po czwarte, dlaczego ukrywa pan przed opinią publiczną fakt, że liczone w cenach stałych, a tylko te są porównywalne, łączne finansowanie I i II filara, które osiągnęły poziom około 5 mld euro rocznie w 2013 r. dzięki negocjacjom rządu Prawa i Sprawiedliwości, zmniejsza się do niewiele ponad 4 mld rocznie po 2013 r. i że to zmniejszenie oznacza w ciągu 7 lat ubytek 6 mld? Po piąte, dlaczego zgodził się pan wraz z rządem PO-PSL na drastyczne zmniejszenie o 4 mld euro, a po przeniesieniu 25% do I filara o ponad 6 mld euro, środków na rozwój obszarów wiejskich powodujące drastyczny spadek finansowania rozwoju polskiej wsi? Ze wspomnianych już danych analitycznych Parlamentu Europejskiego wynika, że w perspektywie finansowej na lata 2007-2013 na rozwój obszarów wiejskich mieliśmy kwotę 13,7 mld, zaś w perspektywie 2014-2020 będzie to już tylko 9,7 mld. Po szóste, dlaczego pan z rządem PO-PSL zgodził się na tak drastyczne zmniejszenie środków na rozwój obszarów wiejskich dla Polski, tak drastyczne, że jest to zmniejszenie o ok. 40% środków na rozwój obszarów wiejskich w całej Unii? Środki na rozwój obszarów wiejskich zmniejszają się w całej Unii Europejskiej o ok. 10,8 mld, z czego Polska oddaje ponad 4 mld, czyli ok. 40% całych cięć. Dlaczego pan i rząd zgodzili się na tak wielkie oszczędności kosztem Polski i polskich rolników? Czy polscy rolnicy są najbogatsi, żeby to im akurat zabierać? Po siódme, dlaczego pan i rząd zgodziliście się na tak drastycznie zmniejszenie środków na rozwój obszarów wiejskich dla Polski w sytuacji, gdy niektóre kraje starej Unii, tj. Francja i Włochy, uzyskały nawet wzrost środków na obszary wiejskie? W przypadku Francji jest to wzrost o 1 mld euro. Faktem jest, że są to chudsze lata w całej Europie. Pieniędzy na wspólną politykę rolną jest troszeczkę mniej, środków na rozwój obszarów wiejskich też jest mniej, było 95 mld euro, jest 85 mld euro, czyli w całej Unii będzie, jak mówiłem, 10 mld mniej. Unia chce zaoszczędzić na rozwoju obszarów wiejskich, ale pytam, dlaczego polski rząd zgodził się na to, żeby oszczędność odbyła się głównie kosztem Polski. Polska z tych 10,8 mld oddaje ponad 4 mld, prawie 40% wszystkich oszczędności. Dlaczego rząd PO-PSL, zamiast walczyć o większe pieniądze dla polskiej wsi, zgodził się na tak wielkie ograbienie z pieniędzy? Bogate kraje unijne nie dają sobie zrobić krzywdy. Francja mająca nowoczesne i bardzo silne rolnictwo, w które pomoc unijna jest pompowana od 50 lat, nie tylko nie oddała ani centa, ale - jeszcze raz powtórzę - wywalczyła zwiększenie środków na rozwój obszarów wiejskich o 1,1 mld. Zwiększenie środków na rozwój obszarów wiejskich uzyskały też silne rolniczo Włochy. Znaczny wzrost środków wynegocjowała sobie niewielka Malta. Inne kraje mające silne rolnictwo, takie jak Dania, Belgia, Holandia i Irlandia, pozwoliły sobie obciąć nie więcej niż 10% dotychczasowych funduszy. Nieco więcej, bo 20%, oddały Niemcy, ale Niemcy, podobnie jak Francja i inne kraje zachodnie, unowocześniają swoją wieś z wykorzystaniem unijnych pieniędzy od 50 lat. Do ich gospodarstw rolnych wpłynęły w tym czasie setki miliardów, od dawna mają oni w pełni zmechanizowane, unowocześnione gospodarstwa, rolnicy są tam zorganizowani w grupach producenckich, bardzo silna jest też spółdzielczość rolnicza, rozwinięta jest także infrastruktura, są asfaltowe drogi dojazdowe do pól i rolnik niemiecki czy francuski nie musi, tak jak rolnik polski, wyjeżdżać ciągnikiem czy kombajnem na drogi publiczne, bo ma specjalne drogi dojazdowe. A wszystko to zostało tam zrobione za unijne pieniądze. (Głos z sali: Krajowa polityka.) Panowie, stara Unia ma już dość pieniędzy na rolnictwo, jest ono w pełni doinwestowane, a jednak nadal chce brać pieniądze na rozwój wsi, nawet w kryzysie, i w obliczu oszczędzania nie pozwala sobie zabrać zbyt wiele, a jak widzimy w przypadku Francji czy Włoch, wyciąga nawet jeszcze więcej. Polskie rolnictwo, jakie jest, każdy widzi. Pracowici, oddani ziemi polscy rolnicy nie mają jednak nawet dziesiątej części tych udogodnień i warunków, które są udziałem rolników w zachodniej Europie. Z funduszu na rzecz rozwoju obszarów wiejskich skorzystało dotychczas niewiele ponad 50 tys. gospodarstw, a setki tysięcy gospodarstw potrzebują tej pomocy w następnych latach. Szanowni państwo, 50 tys. na 1450 tys. W tej sytuacji rząd PO-PSL lekką ręką pozwala zabrać polskiej wsi 6 mld euro, pozwala na to, żeby kosztem głównie polskich rolników były dokonywane unijne oszczędności, i jeszcze się z tego cieszy, zachwala, prezentuje jako sukces. Po ósme, dlaczego na forum Unii Europejskiej nie podniósł pan nigdy zarzutu traktatowego dyskryminacji polskich rolników z uwagi na nierówność dopłat bezpośrednich, mimo zobowiązujących pana do tego uchwał Sejmu i Senatu? Treść uchwały czytałem, nie będę jej już powtarzał. Moim zdaniem jest to lekceważenie Sejmu. Tak naprawdę to Sejm powinien poprosić o przedstawienie przez rząd informacji z realizacji tej uchwały. Po dziewiąte, dlaczego obiecuje pan finansowanie rozwoju obszarów wiejskich z Funduszu Spójności, podczas gdy z odpowiedzi Komisji Europejskiej - była to odpowiedź komisarza na pytanie europosła Janusza Wojciechowskiego przekazana 17 maja 2013 r. - jednoznacznie wynika, że takie finansowanie jest niemożliwe? Poseł Wojciechowski pytał Komisję Europejską, czy jest możliwe finansowanie z Funduszu Spójności rozwoju obszarów wiejskich. 17 maja 2013 r. dostał od komisarza jednoznaczną odpowiedź: nie jest to możliwe, prawo unijne na to nie zezwala. Odpowiedź można znaleźć na stronie internetowej Parlamentu Europejskiego. Dlaczego więc pan łudzi polską wieś pieniędzmi, których ona nigdy nie dostanie? A to, że jakieś pieniądze w ramach polityki spójności trafią na polską wieś, to żadna łaska. Na wsi mieszka prawie 40% Polaków, a obszary wiejskie to 90% powierzchni kraju, tymczasem na te obszary trafia zaledwie 8-9% wszystkich środków spójności. To dyskryminacja, ale nie łaska. Wczoraj na posiedzeniu komisji dowiedzieliśmy się, że padły wstępne zapewnienia, że 4 mld z tych 72 zostaną przesunięte, ale to jest, po pierwsze, obietnica, a po drugie, to jest tak skromna kwota... Przypomnę, że rząd Prawa i Sprawiedliwości z tych 68 mld euro przewidywał 25% na inwestycje infrastrukturalne na obszarach wiejskich. Po dziesiąte, dlaczego obiecuje pan zwiększone wsparcie rolnictwa ze środków budżetu krajowego, podczas gdy nie ma pan żadnych gwarancji rządu ani ministra finansów w tym zakresie? Mówił pan wielokrotnie, że będzie więcej pieniędzy na wspólną politykę rolną z budżetu krajowego. Ale odpowiedź ministra finansów na pytanie grupy senatorów Prawa i Sprawiedliwości przedstawione na posiedzeniu Senatu 25 kwietnia nie pozostawia wątpliwości: pańskie słowa to czeki bez pokrycia. Minister finansów niczego wsi nie gwarantuje, wszystko uzależnia od możliwości budżetu, a ten wiadomo, w jakim jest stanie. A zatem obiecuje pan rolnikom gruszki na wierzbie. Po jedenaste, dlaczego mówi pan o zwiększeniu środków budżetowych na wspólną politykę rolną, zarówno budżetu unijnego, jak i krajowego, podczas gdy z załącznika do nowelizacji budżetu, druk nr 1625, jednoznacznie wynika, że finansowanie WPR w 2015 r. zmniejszy się w porównaniu z 2013 r.? Następna wypowiedź: W 2013 r. jest 28 mld zł wspólnych nakładów na WPR z budżetu krajowego. Szanowni państwo, jeśli chodzi o negocjacje, to mówiłem tak dokładnie dlatego, że pan minister Kalemba, jeżdżąc po Polsce, wszędzie powtarza, w wypowiedziach na posiedzeniach komisji, że kłamiemy. Ja nie używam takich słów. Na początku powiedziałem, żeby ta debata odbywała się w prawdzie i tylko prawdzie, za słowami Witosa. Dlatego będę oczekiwał szczegółowej odpowiedzi na te pytania - jeśli nie dzisiaj, to na piśmie. Następna sprawa w tym obszarze, bardzo ważna: Jakie rząd przygotowuje mechanizmy umożliwiające efektywne wykorzystanie środków na lata 2014-2020? Jednym z tych mechanizmów są agencje płatnicze. Przypominam to jeszcze panu premierowi Tuskowi, który w 2007 r., podczas słynnego exposé, planował połączenie agencji rolnych, a także połączenie inspekcji w celu efektywniejszego działania tych instytucji. Do dzisiaj te zadania nie zostały zrealizowane. Będę mówił o tym później. Kontrola bezpieczeństwa żywności w Polsce jest zagrożona. Prawo i Sprawiedliwość uważa, że to premier powinien osobiście objąć nadzorem instytucję, która zajmuje się bezpieczeństwem i żywieniem ludności. Tak że nie ma tego połączenia - to kolejne zaniedbanie rządu, ale przede wszystkim pana ministra. Następną sprawą, bardzo ważną, która też wymaga przedstawienia tutaj, są zaniedbania, sprawa reformy doradztwa rolniczego i niekorzystnych zmian w systemie doradztwa rolniczego. Rządowe zapowiedzi obecnej ekipy o zwiększeniu efektywności i dostępności doradztwa rolniczego w systemie informacji okazały się też zwykłą obietnicą bez pokrycia. Do tej pory, szanowni państwo, ODR-y dostarczały rolnikom wiedzy i informacji o funduszach strukturalnych i koniecznych dostosowaniach gospodarstw rolnych do wymagań unijnych. Nie było natomiast działań umożliwiających polskim rolnikom nawiązanie współpracy z rolnikami z innych krajów i związanych ze znalezieniem nowych rynków zbytu na produkty rolne. Niewystarczające były także działania zapoznające z zasadami systemu gospodarki wolnorynkowej. Zabrakło również zorganizowanego systemu informacji dla rolników o sprostaniu konkurencji z rolnikami Unii Europejskiej. Polski rolnik nadal nie jest informowany przez państwo o decyzjach. Jest to naruszenie art. 61 konstytucji, prawa unijnego i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Rząd PO-PSL obiecywał rolnikom stworzenie systemu informacji i efektywne doradztwo rolnicze, które miało pełnić ważną funkcję edukacyjną. Doradztwo rolnicze stanowi ważny segment nowoczesnego rolnictwa oraz warunek jego konkurencyjności na rynku europejskim, o czym możemy przekonać się na przykładzie takich krajów, jak Dania czy Holandia. W procesie wspierania polskiego rolnictwa ze środków Unii Europejskiej doradca rolny stał się niezbędnym elementem systemu pozyskiwania tych środków - chociaż trzeba przyznać, że niekiedy potrafi nadużywać tej pozycji i władzy w relacjach z rolnikami. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk) Rynek usług doradczych jest ogromny. Szacuje się, że w ramach działania dotyczącego korzystania z takich usług firmy doradcze zakontraktują współpracę z ok. 600 tys. rolników. Rozwój i stabilizacja tego systemu nastąpiły wyraźnie w trakcie rządów koalicji PiS-Samoobrona-LPR w latach 2005-2007, w konsekwencji wdrożenia koncepcji programowej i organizacyjnej stabilnego i odpowiedniego do potrzeb finansowania z budżetu państwa, przeznaczania środków, a także jasnego określenia celów i zadań w ramach realizowanej wówczas polityki rolnej. Dodatkowo od 1 stycznia 2007 r. stworzono w Polsce system doradztwa jako mechanizm wymagany rozporządzeniem Rady nr 17/82/2003. Zmiany wprowadzone przez rząd PO-PSL po roku zachwiały podstawami tego systemu. Zrodziły się obawy o dalsze istnienie doradztwa rolniczego w Polsce. Czyli widzicie państwo, że z przyjściem nowej koalicji to, co wypracowano zgodnie z zaleceniami Unii, zostało już do dnia dzisiejszego zmarnowane. Postanowiono stworzyć system doradztwa rolniczego bez środków finansowych, bez wsparcia instytucjonalnego, bez określenia zadań. Jest to rozwiązanie rewolucyjne, przypadek niespotykany w świecie. Na te warunki nałożyły się jeszcze zmiany formalnoprawne i zwykłe zaniedbania wynikające z niezrozumienia istoty doradztwa rolniczego. Od 1 sierpnia 2009 r. za sprawą ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracyjnych w województwie zadania realizowane pod nadzorem wojewody, w tym zadania w zakresie doradztwa rolniczego, przeniesione zostały w gestię sejmików województwa. Jest to szczególnie interesujące posunięcie z racji tego, że sejmik województwa posiada nieznaczne kompetencje związane z rolnictwem, a ponadto nie może finansować jednostek doradztwa rolniczego. W tej sytuacji w 2011 r. postanowiono przekazać doradztwo izbom zaprzyjaźnionym z obecną władzą w sejmikach. Wprowadzone zmiany w organizacji doradztwa zdaniem specjalistów są próbą zniszczenia ogólnopolskiego systemu doradztwa rolniczego. Obcięto zarazem środki finansowe na to nawet o 50% w budżetach. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą zamiast 16 wojewódzkich ODR funkcjonuje 16 jednostek informacyjnych. System doradztwa rolniczego wprowadzony przez PO-PSL jest jedynym takim rozwiązaniem w Unii Europejskiej narzuconym rolnikom przez polityków. Przed wprowadzeniem zmian nie były przeprowadzone konsultacje ze specjalistami ani nie zwrócono się w tej sprawie do rolników. W efekcie system doradztwa rolniczego został uzależniony od decyzji marszałków, od nich będzie zależało, czy rolnicy otrzymają odpowiednią wiedzę, zostaną odpowiednio poinformowani. Władze samorządowe widzą je jako jednostki samofinansujące, stąd też chcą, by wszelkie usługi były płatne. Jeśli koszty utrzymania ODR będą zbyt wysokie, a zapotrzebowanie na płatne usługi na niskim poziomie, to placówki będą likwidowane. W efekcie grozi to tym, że Polska utraci środki na doradztwo rolnicze i na obowiązkową edukację rolników z zakresu procedur uzyskiwania środków z funduszy strukturalnych. Doradztwo rolnicze - to też kontynuuje obecny minister - nigdy wcześniej nie znalazło się w tak trudnej sytuacji, w sytuacji zagrożenia. Jest to podobna sytuacja do sytuacji przejęcia w 1999 r. szkół rolniczych przez samorządy, co skończyło się wyprzedażą ich majątku i degradacją. Jak się wydaje, nikomu z rządzących nie zależy na zmianie tej sytuacji. Brakuje też w naszym kraju środowisk, które by skutecznie naciskały na poprawę sytuacji. Nie sposób, szanowni państwo, wyobrazić sobie wejścia w nową perspektywę finansową w związku z kształtem wspólnej polityki rolnej pod 2013 r. z tak zdezorganizowanym doradztwem rolniczym. Co prawda, pan minister powołał już prawie rok temu kolejny zespół - to też pytanie do pana ministra, ile tych zespołów w ogóle zostało powołanych - ale efektów pracy tego zespołu nie widzimy. Mamy w tym zakresie propozycje. Ale dzisiaj o tym nie rozmawiamy. Na propozycje przyjdzie czas. I to tyle, jeżeli chodzi, szanowni państwo, o pierwszy obszar. Tak więc widzimy, że nie będzie równych warunków konkurencji, będą niższe dopłaty, mniejsza ilość środków na rozwój obszarów wiejskich, nie będą przygotowane instytucje do zarządzania naszym rolnictwem. Następny obszar, szanowni państwo, to konkurencyjność rolnictwa i gospodarki żywnościowej oraz bezpieczeństwo żywności. (Poseł Cezary Olejniczak: Noc nas zastanie.) Już niedługo. To są dwa najważniejsze obszary, później to już są te mniej istotne, chociaż tam.... (Poseł Krystyna Skowrońska: Jak długo?) Nie wiem. (Wicemarszałek Cezary Grabarczyk ucisza posłów dzwonkiem) (Poseł Anna Zalewska: Jeżeli pan jest zmęczony, to proszę... Proszę? (Głos z sali: To są ważne sprawy.) (Głos z sali: No, ale niepoważni ludzie. Poważne sprawy, ale niepoważni ludzie.)