Mówca: Magdalena Małgorzata Kołodziejczak
Data: 2026-04-15 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiam stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. Projektowana zmiana ma na celu wprowadzenie do ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego sądowej kontroli decyzji prokuratora w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika osoby niebędącej stroną w postępowaniu. Obecnie zgodnie z brzmieniem art. 87 § 2 k.p.k. osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnictwo w toczącym się postępowaniu, jedynie wskazując swój interes prawny. Art. 87 § 3 pozwala, aby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, mógł odmówić wyrażenia zgody na udział pełnomocnika, jeśli uzna, że nie wymaga tego interes prawny osoby niebędącej stroną, czyli chociażby świadka. Zażalenie na decyzję prokuratora, o której mowa w art. 87 § 3, podlega zaskarżeniu do prokuratora bezpośrednio przełożonego. I to budziło nasze największe wątpliwości, i stąd m.in. ta zmiana przepisów. Taki stan prawny był przedmiotem krytyki rzecznika praw obywatelskich, który podnosił m.in. naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej. Natomiast Naczelna Rada Adwokacka wnosiła o całkowite uchylenie § 3. Z posiadanych danych wynika, że prokuratorzy sporadycznie korzystają z tego przepisu, w związku z czym rezygnacja z tego przepisu nie jest konieczna, natomiast zasadne jest wprowadzenie sądowej kontroli decyzji prokuratora. Przeciwko całkowitej rezygnacji z zapisu dopuszczającej odmowę udziału pełnomocnika przemawia fakt, że w aktach sprawy mogą znajdować się informacje tajne lub ściśle tajne, co wymaga ograniczenia liczby osób uczestniczących w postępowaniu. Mogą to być również ograniczenia wynikające z postępowań prowadzonych w sprawach zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i ludzi, szczególnie w obecnej sytuacji politycznej. Projektodawca podziela zapatrywania, ze względu na zapewnienie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu, które wymagają wprowadzenia do ustawy możliwości sądowej kontroli decyzji wydawanych przez prokuratora w oparciu o art. 87 § 3 k.p.k., jednocześnie zachowując możliwość sprawnego prowadzenia postępowania przygotowawczego. W związku z tym projekt zakłada w pierwszej kolejności rozpoznanie zażalenia przez sąd, a więc dostęp do sądu, zakłada również 7-dniowy termin rozpoznania zażalenia. Nie budzi to wątpliwości chociażby z tego powodu, że sądy nie będą zbytnio obciążone, ponieważ tych spraw jest stosunkowo niewiele. Chodzi także o to, aby postanowienie prokuratora wydane na podstawie art. 87 § 3 k.p.k. wykonane było po jego uprawomocnieniu, z wyjątkami dotyczącymi czynności niecierpiących zwłoki albo ważnego interesu śledztwa. Natomiast w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy w art. 2 przewidziano zmianę wynikową, która w art. 122 § 1 pkt 1 odsyła do pojęcia ˝prokurator˝, przez którego na gruncie tej ustawy rozumie się finansowy organ postępowania przygotowawczego. Projekt przewiduje wejście w życie ustawy po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt nie jest sprzeczny z prawem unijnym, nie podlega notyfikacji i nie ma również wpływu na małe, średnie i mikroprzedsiębiorstwa. Klub w całości popiera przedstawiony projekt. (Oklaski)