Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-09-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś, gdy Wysoka Izba omawia kwestie praktyk mających miejsce w Konsulacie Generalnym RP w Łucku, niezwykle bulwersujących opinię społeczną zarówno w kraju, jak i za granicą, chciałbym nawiązać do zdecydowanie innej karty polskiej dyplomacji. Wrzesień jest czasem, gdy w sposób szczególny wspominamy tych, którzy oddali życie w obronie ojczyzny. Tegoroczne wrześniowe wspomnienie wzbogacone zostało informacją o ujawnieniu amerykańskich materiałów archiwalnych dotyczących Katynia. Tajemnica tej zbrodni dzięki polskiej nieugiętej konsekwencji jest coraz bardziej czytelna w swoim ludobójczym, antypolskim charakterze. Chciałbym dzisiaj wspomnieć postać pana konsula Jerzego Matusińskiego, polskiego dyplomaty, który we wrześniu 1939 r. służył na placówce w Kijowie, był konsulem polskim w Kijowie. Pan konsul Matusiński, rocznik 1890, w służbie zagranicznej pracował od niezwykle gorącego polskiego maja 1926 r. Przez ok. 7 lat był zastępcą naczelnika wydziału ogólnokonsularnego, a następnie był konsulem Rzeczypospolitej Polskiej w Pittsburghu, to były lata 1933-1935. W tymże 1935 r. był jeszcze konsulem w Nowym Jorku, a następnie do 1937 r. we francuskim Lille. Od 1937 r. pełnił funkcję konsula na placówce w Kijowie. Kiedy w nocy z 16 na 17 września 1939 r. ambasadora polskiego w Moskwie Wacława Grzybowskiego wezwano do Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych ZSRR, okazało się, że czekający na niego Władimir Potiomkin ma niezwykle ciężką informację dotyczącą wejścia Sowietów do Polski o godz. 4 rano właśnie tegoż 17 września - ze względu na to, że rząd i naczelny wódz uciekli do Rumunii, Niemcy zdobyli całą Polskę, w związku z tym Sowiety muszą bronić Słowian, którzy mieszkają na wschodnich Kresach Rzeczypospolitej i o godz. 4 wejdą do naszego kraju. Na to dictum nasz ambasador odpowiedział: ˝Odpowiedziałem mu, że jest to jednostronny i samowolny akt rządu sowieckiego w stosunku do Polski, z którą ma pakt o nieagresji, wciąż obowiązujący tak rząd sowiecki, jak i rząd polski˝. Nie zmieniło to postaci rzeczy, że została wydana decyzja o ewakuacji polskich placówek z Mińska, z Kijowa, no i z Leningradu. Okazało się, że 30 września 1939 r. ok. godz. 23 do naszej placówki w Kijowie dotarła informacja wzywająca w trybie pilnym pana konsula Jerzego Matusińskiego do stawienia się w miejscowym przedstawicielstwie Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych ZSRR. Ze względów logistycznych wyjechał kilka godzin po północy, ok. godz. 2 w nocy, i wziął ze sobą dwóch kierowców. Nigdy nie wrócili. Gdy zaczęto ich szukać, a ze względu na sytuację robił to zastępca dziekana korpusu dyplomatycznego ambasador Włoch Augusto Rosso, interweniując osobiście u Mołotowa, Mołotow oczywiście okazał zdziwienie i stwierdził po prostu, że polski dyplomata uciekł do jakiegoś sąsiedniego kraju. Trudno nie zauważyć tutaj analogii do sytuacji, która miała miejsce, jeśli chodzi o losy polskich oficerów, którzy zginęli nie tylko w Katyniu. Okazało się, że kilka lat później, gdy tworzyła się armia Andersa, znalazł się jeden z kierowców i on ujawnił, jakie były prawdopodobnie dalsze losy pana konsula Matusińskiego. Mianowicie tej feralnej nocy 30 września 1939 r. Sowieci ich aresztowali bezpośrednio po przyjeździe do przedstawicielstwa Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych. Następnie prawdopodobnie 10 października (Dzwonek) zostali przewiezieni do Moskwy i tam ostatni raz widziano pana Jerzego Matusińskiego. Chciałbym na koniec dodać tylko, że polskim zwyczajem, tradycyjnym polskim zwyczajem było, że nie pozostawiano swoich po bitwie czy na terytorium wroga. Myślę, że los pana konsula Jerzego Matusińskiego, los wielu ludzi, którzy zginęli w tzw. Golgocie Wschodu, jest przyczynkiem do tego, żeby Ministerstwo Spraw Zagranicznych zadbało o to, żebyśmy przynajmniej spróbowali ustalić, gdzie jego doczesne szczątki spoczywają. Dziękuję. (Oklaski)