Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2021-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Pani Minister! Panie, Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, druk nr 1344. Projekt dotyczy wprowadzenia rozwiązań, które mają na celu usprawnienie i doprecyzowanie funkcjonujących regulacji prawnych w ustawie - Kodeks cywilny w zakresie: przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia, wymagania aktu notarialnego w przypadku gruntów rolnych mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej, instytucji wyzysku, odpowiedzialności pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu. W obecnym stanie prawnym zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego za dominujący należy uznać pogląd, że do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzi na skutek m.in. złożenia pierwszego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, jako czynności przedsięwziętej przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia. Kontrowersję natomiast budzi, czy taki sam skutek odnoszą również kolejne wnioski o zawezwanie do próby ugodowej lub kolejne wszczęcia mediacji. Projektowana zmiana niewątpliwie wyeliminuje praktykę składania przez wierzycieli wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia, co w konsekwencji ograniczy liczbę spraw wpływających do sądów rejonowych z tego tytułu. Pozwoli również na wyklarowanie sytuacji procesowej stron sporów oraz przywróci zawezwaniu do próby ugodowej jej pierwotny właściwy cel, czyli zawarcie ugody, mając na celu słuszny interes zarówno wierzyciela, jak i dłużnika. W odniesieniu zaś do pozasądowego postępowania mediacyjnego powyższa zmiana niewątpliwie wpłynie na zwiększenie zainteresowania tą instytucją, jeśli chodzi o polubowne rozwiązywanie sporów. Dzięki powyższym zmianom będzie możliwe ukierunkowanie stron na rzeczywiste rozwiązanie konfliktów i dochodzenie do porozumienia drogą ugodową. Rozwiązanie takie wydaje się optymalne i wychodzące naprzeciw oczekiwaniom zarówno wierzycieli, jak i dłużników, chroniąc tym samym interesy obu stron stosunku zobowiązaniowego. Przepis art. 159 Kodeksu cywilnego wyłącza wymaganie formy aktu notarialnego w sytuacjach, w których grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na nikłe znaczenie praktyczne omawianego przepisu, gdyż powyższe sytuacje w obecnych realiach społeczno-gospodarczych występują niezwykle rzadko, tak samo jak sytuacje, w których grunty mają stać się własnością spółdzielni. Powyższa zmiana niewątpliwie przyczyni się do zagwarantowania pewności obrotu nieruchomościami, który będzie odbywał się na zasadach ogólnych - w formie aktu notarialnego - określonych w przepisie art. 158 Kodeksu cywilnego. W ostatniej dekadzie w obrocie prawnym pojawiły się praktyki rynkowe polegające na zawieraniu umów o skutkach analogicznych do wyzysku, lecz formalnie niemieszczących się w zakresie zastosowania tej instytucji. Chodzi o proceder nakłaniania osób starszych, przy zastosowaniu technik marketingowych, do nabywania rzeczy ruchomych codziennego użytku po zawyżonych cenach. Stosowane techniki sprzedaży utrudniają rozważnie oferty, co skutkuje zawarciem umowy sprzedaży pod wpływem sugestii, bez potrzebnego namysłu. Istnieje również problem umów o tzw. pożyczki chwilowe udzielanych przez instytucje parabankowe klientom znajdujących się w sytuacjach - przynajmniej w pewnym stopniu - przymusowych. Kolejna rzecz to proceder tzw. przywłaszczeń na zabezpieczenie umów pożyczki, w których zabezpieczeniem niskiej kwotowo pożyczki jest przeniesienie własności nieruchomości o wielokrotnie wyższej wartości. Pojawia się również zjawisko zawierania umów franczyzy, które zastrzegają nieproporcjonalne duże świadczenia dla franczyzobiorców, a które również bywają zawierane w sytuacji niepełnej wiedzy franczyzobiorcy o rzeczywistej wartości świadczeń oferowanych w zamian przez franczyzodawcę. W powyższych sytuacjach dochodzi do transferów ekonomicznych skutkujących niesłychanie negatywnymi następstwami dla strony wyzyskanej, z egzekucją i niewypłacalnością włącznie. Osoby wyzyskane ze względu na inne przeszkody - główne finansowe, ale także zdrowotne i edukacyjno-informacyjne - często nie są w stanie skorzystać z przysługujących im środków ochrony prawnej. Opisane zjawiska należy ocenić jednoznacznie negatywnie, nie tylko ze względów prawnych - jest to niedopuszczalna praktyka wykorzystania słabszego przez silniejszego - lecz także ze względów społecznych. Reakcja państwa na naganne moralnie praktyki powinna być jak najbardziej widoczna. Nie ulega wątpliwości, że przesłanki (Dzwonek) konstytuujące wyzysk oraz przewidziane w takiej sytuacji uprawnienia pokrzywdzonego są obecnie zarysowane zdecydowanie zbyt wąsko. Ze względu na powyższe w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zdecydowanie rekomenduję przyjęcie ww. projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)