Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2012-04-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! (Poseł Stanisław Szwed: Opuścili pana.) Chcę wyjaśnić na wstępie tę kwestię, która była podnoszona w wypowiedziach wielu z państwa, i dotyczyła tempa wydłużania, podnoszenia wieku emerytalnego. Tutaj nic się nie zmieniło od zapowiedzi ogłoszonej przez pana premiera 18 listopada w exposé i nie został ten czas skrócony. Wtedy był podany rok 2020 jako rok osiągnięcia 67. roku życia dla mężczyzn i 2040 r. dla kobiet, więc to tempo nie zmieniło się. Wiek będzie wydłużany o 3 miesiące w ciągu roku, o 1 miesiąc - przez 4 miesiące. Gdybyśmy to przyspieszyli, to te wartości i osiągnięcie docelowego, 67. roku życia, ustawowego wieku emerytalnego nie wypadałoby ani w 2020, ani w 2040 r., więc pragnę rozwiać wszelkie obawy dotyczące tej kwestii. Jeśli chodzi o konsultacje społeczne, ich zakres i organizacje, z którymi ten projekt był konsultowany, to one były dużo szersze, niż to się odbywa w trybie normalnym. Dotyczyły one związkowców, w tym związków rolniczych, pracodawców, organizacji kobiecych, a głównym miejscem konsultacji jest oczywiście Komisja Trójstronna ds. Społeczno-Gospodarczych. Zarówno na posiedzeniu plenarnym, posiedzeniach prezydium, jak i w trakcie cotygodniowej pracy w zespole do spraw ubezpieczeń ten projekt był konsultowany, przedstawiany. Zresztą w wyniku tego procesu konsultacyjnego został on wzbogacony. Za chwilę się odniosę do kwestii emerytur częściowych, ale w wyniku konsultacji projekt został wzbogacony o elementy związane z finansowaniem prewencji wypadkowej, zwiększeniem tego finansowania, dodano nowe zadania. To były postulaty zgłaszane w zespole do spraw ubezpieczeń społecznych, zarówno przez stronę związkową, jak i przez stronę pracodawców. Oprócz tego w trakcie konsultacji był zgłoszony wniosek o możliwość oskładkowania i odprowadzania składek za osoby, które do tej pory nie miały tytułu do odprowadzania składek, na przykład odprowadzania składek od umów o dzieło. Taka dobrowolność dzięki temu projektowi powstaje. Oczywiście głównym elementem, który wynika z konsultacji społecznych, z tych rozważań, również koalicyjnych, jest możliwość przejścia na częściową emeryturę dla kobiet od 62. roku życia. To nie będzie tylko w momencie, gdy osiągniemy 67. rok życia, będzie następowało w procesie ewolucyjnym: 62. rok życia dla kobiet, 65. rok życia dla mężczyzn, 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla kobiet, 40 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla mężczyzn. Warte podkreślenia jest to, że to nie są tylko okresy składkowe, a do okresów nieskładkowych zaliczamy na przykład urlop wychowawczy, który przed 1999 r. nie był oskładkowany. To jest też czas represji przed 1989 r. i ten okres będzie zaliczany do okresów składkowych i będzie uprawniał do wystąpienia o emeryturę częściową, która będzie wynosiła 50% emerytury wyliczanej w momencie wypełnienia wniosku o emeryturę częściową. Później na wniosek ubezpieczonego będzie ona zamieniana na emeryturę docelową. To jest ten element emerytur częściowych i to w żaden sposób nie wiąże się z koniecznością rozwiązania stosunku pracy. Nie ma ograniczeń w zarobkach podczas pobierania emerytury częściowej, ani potrzeby rozwiązywania stosunku pracy. Jeżeli chodzi o politykę prorodzinną, o to, co się wydarzyło jeszcze w zeszłej kadencji, to, po pierwsze, wydłużyły się urlopy macierzyńskie zarówno w podstawowej wersji, jak i te dodatkowe, wydłużył się urlop ojcowski - od tego roku wynosi dwa tygodnie. W związku z wprowadzoną ustawą żłobkową pojawiła się również możliwość zatrudniania niań, a budżet państwa odprowadza za nie składki, i to jest proces, który następuje od jesieni zeszłego roku. Łatwiej też tworzyć żłobki, bo przestały być one zakładami opieki zdrowotnej. W tym momencie w ministerstwie pracy rozstrzygnęliśmy pierwszą turę konkursu dotyczącego wsparcia budowy i tworzenia nowych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3. Zakończył się również konkurs w ramach Programu Operacyjnego ˝Kapitał ludzki˝, opiewający na kwotę 150 mln, na rzecz godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym. Oferty można było składać do 17 kwietnia. Te pieniądze będą przeznaczone właśnie na godzenie życia zawodowego z rodzinnym - mogą trafić na wyposażenie żłobków, klubów dziecięcych, jak również na utrzymanie tych jednostek. W tym konkursie mogły występować podmioty zarówno samorządowe, jak i inne. Jeśli chodzi o wynik, efekt prowadzonego dialogu na temat projektu tej ustawy, to - już o tym mówiłem w wystąpieniu wprowadzającym - w tym tygodniu z resortu wyjdzie ustawa mówiąca o oskładkowaniu osób, które poświęcają swój czas na wychowywanie dzieci, zarówno tych, które prowadzą własną działalność gospodarczą, ubezpieczonych w KRUS, jak i tych, którzy do tej pory nie są ubezpieczeni w żadnym systemie. Projekt realizujący te zapowiedzi jest już złożony w Sejmie przez klub Polskiego Stronnictwa Ludowego. Elementy wsparcia polityki prorodzinnej bezpośrednio w tej ustawie się nie znalazły, ale znajdą się w innych projektach. Jeżeli chodzi o podwyższanie wieku emerytalnego w Unii Europejskiej i tempo, w jakim to się odbywa, to jest zróżnicowanie: mamy kraje, które robią to stopniowo, ewolucyjnie, podobnie jak w Polsce, i takie, które robią to w sposób skokowy i w dużo trudniejszych warunkach. Jeżeli chodzi o kraje, które podnoszą wiek emerytalny, to nie są to tylko Niemcy i Wielka Brytania, ale też kraje nadbałtyckie. Ten temat jest dzisiaj podejmowany przez znakomitą większość krajów Unii Europejskiej - albo ustawy już są uchwalone, albo w niedługim czasie będą. (Poseł Krystyna Łybacka: Ale tylko w kilku do 67.) Jest zróżnicowanie odnośnie do tej głównej granicy. Ale są też kraje, w których ten wiek będzie wyższy niż 67. (Poseł Tadeusz Iwiński: I będzie niższy niż we Francji. Zastanówcie się.) Dlatego mamy zróżnicowanie tego wieku w obrębie Unii Europejskiej. Ale jedno jest niezaprzeczalne: z problemem podnoszenia wieku emerytalnego mierzą się wszystkie kraje Unii Europejskiej i to następuje, tak jak mówię, w różnym tempie w różnych krajach. Jeżeli chodzi o sędziów i prokuratorów, jak również rolników, to rozwiązania zawarte w projekcie ustawy podnoszą wiek emerytalny od 1 stycznia 2013 r. dla wszystkich tych grup, z zastrzeżeniem, że prawo rolników do wcześniejszej emerytury lub prawo sędziów i prokuratorów do przejścia w stan spoczynku zachowane będzie do końca 2017 r. Jeżeli chodzi o nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, emerytury pomostowe, tutaj żadna zmiana nie będzie realizowana. Ci, którzy mają prawo do tych świadczeń, do emerytur pomostowych, zachowują je, a projekt tej ustawy w żaden sposób ich nie zmienia. Nie zmienia się również wiek ani staż pracy, który uprawnia do przyznawania świadczeń przedemerytalnych. Świadczenia przedemerytalne są finansowane z Funduszu Pracy i zasady ich przyznawania pozostają takie same jak do tej pory. Jeżeli chodzi o różne formy zatrudnienia i dyskusję na temat oskładkowania niektórych umów, które dzisiaj nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu, takie dyskusje trwają również w Komisji Trójstronnej, w zespole do spraw prawa pracy. Podjęta została decyzja, wszystkie strony, zarówno strona związkowa, jak i strona pracodawców, i rząd, zgodziły się, po pierwsze, że trzeba się pochylić nad działem 6 Kodeksu pracy dotyczącym czasu pracy i uwzględnić tutaj pozytywne doświadczenia związane z ustawą antykryzysową. Równocześnie będą prowadzone rozmowy na temat różnych form zatrudnienia. Ale warto podkreślić, że często wymieniana umowa o dzieło to nieooskładkowany typ umowy, ale to jest umowa rezultatu, a nie starannego wykonania, tak jak umowa o pracę, czy to na czas określony, czy na czas nieokreślony, umowa cywilnoprawna - te wszystkie inne są oskładkowane. Jeśli chodzi o profilaktykę otyłości i związaną z tym problematykę stylu życia, bo były też pytania, np. pani poseł Leszczyny, dotyczące tego, to najważniejszym czynnikiem wywołującym choroby jest właśnie styl życia. W dyskusji na ten temat na pewno współpraca z Ministerstwem Edukacji Narodowej jest potrzebna. Jeśli chodzi o program 50+, bo też wiele kwestii tego dotyczyło, to pewnie nie ze wszystkich elementów tego programu możemy być zadowoleni. I tutaj zgoda. Ale wskaźnikiem podstawowym mówiącym o efektywności tego programu jest wskaźnik zatrudnienia osób pomiędzy 55. a 64. rokiem życia, który od momentu funkcjonowania tego programu, czyli od 2008 r., wzrasta. Więc przy formułowaniu programu dotyczącego wsparcia aktywności osób dojrzałych, po 60. roku życia, na rynku pracy, równości płci na rynku pracy pewnie warto wyciągnąć wnioski z funkcjonowania programu 50+, choć - jak mówię - nie w pełni i nie we wszystkich elementach jesteśmy z niego zadowoleni. Były też pytania o te emerytury minimalne, jak one się zmieniały. Np. w 2006 r. emerytura minimalna wynosiła około 597 zł, teraz wynosi 799 zł. Więc ten wzrost nastąpił. Szanowni Państwo! Wracając jeszcze do tego, kto wydaje te zalecenia w Unii Europejskiej, bo takie pytania też padały, to Komisja Europejska daje je w białej księdze dotyczącej emerytur, która została opublikowana w lutym tego roku. Szanowni Państwo! Bardzo dziękuję za tę debatę, za wnioski, które składaliście. One poszerzają na pewno tę formułę, bo nie dotyczą tylko w bezpośredni sposób projektu ustawy mówiącej o podniesieniu i zrównaniu wieku emerytalnego, ale dotykają również innych zagadnień. Myślę, że jeżeli chodzi o te pytania, co do których była prośba o odpowiedź na piśmie, oczywiście tak uczynimy, w trybie najszybszym, jak to będzie możliwe. Dziękuję bardzo, pani marszałek.