Mówca: Ryszard Zawadzki (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 29 września 2014 r. Sejmik Województwa Śląskiego podjął uchwałę w sprawie przyjęcia rezolucji o ogłoszeniu roku 2015 Rokiem Pamięci Ofiar Tragedii Górnośląskiej 1945. W przyjętej przez radnych rezolucji czytamy: ˝W ten sposób pragniemy uczcić pamięć dziesiątków tysięcy Górnoślązaków wywiezionych do niewolniczej pracy w Donbasie i innych rejonach Związku Sowieckiego, pomordowanych, uwięzionych, aresztowanych i internowanych, ofiar gwałtów, grabieży, represji, obozów pracy˝. Od wielu lat pojawiają się inicjatywy, takie jak: Dzień Tragedii Górnośląskiej, wystawy, publikacje, mające na celu upamiętnić te straszliwe wydarzenia, które dotknęły mieszkańców Śląska. Wydarzenia określane przez historyków mianem tragedii górnośląskiej rozpoczęły się 1945 r. Były to akty potwornego terroru, aresztowania, egzekucje, mordy, gwałty, grabieże, tworzenie przyzakładowych obozów pracy oraz obozów koncentracyjnych i deportacje do Związku Radzieckiego oraz wysiedlenia Ślązaków uważanych za Niemców. Wiele osób na skutek tych działań straciło życie, większość deportowanych nie wróciła do Polski. Towarzyszyły temu również nadużycia o charakterze materialnym oraz nieuzasadnione aresztowania. Równolegle z wydarzeniami odbywała się skomplikowana akcja osadnicza repatriantów, którzy zostali wypędzeni z Kresów Wschodnich. Jako datę zakończenia górnośląskiej tragedii należy przyjąć rok 1948, kiedy nastąpiła realizacja zamierzonego planu oraz zwolnienie z obozów więźniów. Wspominając te wydarzenia, należy uwzględnić szerszy kontekst, który przyświecał pomysłodawcom - budowniczym państwa komunistycznego opartego na terrorze i braku wolności, na kłamstwie i braku indywidualności obywateli. Polskie państwo komunistyczne miało mieć charakter jednonarodowy również pod względem etnicznym, gdyż w ten sposób łatwiej było sprawować władzę dyktatorską. W tym celu został przejęty projekt, który prowadził do eliminacji całych grup narodowościowych i etnicznych uznanych za element niepewny, takich jak Ślązacy, Kaszubi, Niemcy, Ukraińcy czy Łemkowie. Ważnym aspektem, który musi być zauważony, jest charakter owych działań, które były skierowane przeciwko ludności cywilnej, często przeciw osobom starszym, schorowanym, dzieciom. Niszczenie tożsamości, więzi rodzinnych, rozbijanie społeczności również w kontekście administracyjnym to były przemyślane elementy tej taktyki mającej ściśle określony cel. Warto posłużyć się przykładem wydarzenia, do jakiego doszło w Miechowicach, gdzie po zajęciu miejscowości przez żołnierzy 309. pułku 291. Dywizji Piechoty Armii Czerwonej w jednym dniu od godz. 5 do godz. 18, jak wynika z dokumentacji urzędu stanu cywilnego, śmierć poniosło 200 osób. Działania żołnierzy były skierowane nie tylko przeciwko mężczyznom wyciąganym siłą z piwnic i domostw, mordowanym strzałami z pistoletu lub bitym po całym ciele kolbami, ale również między innymi przeciwko inwalidom górniczym, którym zarzucano, iż schorzeń nabyli się podczas działań na froncie. Przyjmuje się, że łącznie w tej miejscowości zginęło ponad 240 osób, dodatkowo wiele kobiet zostało zgwałconych. Jednak Miechowice nie były odosobnione w tego typu doświadczeniach, tego typu potworne wydarzenia miały miejsce w innych wsiach i miasteczkach południowej Polski. Istotną częścią działań władz przeciwko ludności były wywózki górników do niewolniczej pracy w ZSRR, które rozpoczęły się na początku lutego 1945 r. Za niestawienie się groził sąd wojskowy. O charakterze tychże wydarzeń może świadczyć wydarzenie z kopalni Bobrek w Bytomiu, gdzie zatrzymano całą zmianę górników wyjeżdżających po skończonej pracy na powierzchnię. W tym czasie działały już podobozy w Nowym Bytomiu, Pszczynie, Sosnowcu-Radoszcach, Giszowcu, Chorzowie, Knurowie, Szopienicach, Mysłowicach, Kończycach Wielkich, Siemianowicach, Świętochłowicach, Katowicach Ligocie, Czeladzi, Bielsku, Wojkowicach, Blachowni, Kędzierzynie, Kluczborku, z których po przewiezieniu do większych obozów zatrzymanych deportowano w wagonach bydlęcych do ZSRR. Łatwo sobie wyobrazić warunki oraz trudy podróży, której wiele osób nie przeżyło. Szacuje się, że z całego Górnego Śląska wywieziono ten sposób ok. 150-200 tys. osób. Wydarzenia te bez wątpienia są czarną kartą powojennej historii Polski, dlatego tak ważna jest pamięć o tym, jak wyglądały krwawe karty tragedii górnośląskiej. Wiele zdarzeń nie zostanie nigdy wyjaśnionych, części osób nigdy nie odnaleziono, nie wiadomo, gdzie leżą ich ciała. Ukrywana przez lata prawda o działalności PRL-owskich władz żyła jednak w sercach osób będących świadkami tej trudnej historii i ich rodzin i powoli zaczyna zajmować stosowne miejsce w historii po to, aby pamięć o tych osobach, oprawcach oraz straszliwych zbrodniach nigdy nie zaginęła.