Mówca: Jerzy Szmit
Data: 2012-02-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość. Katastrofalny stan dróg jest główną przyczyną wypadków drogowych w Polsce. Potwierdził to ubiegłoroczny raport Najwyższej Izby Kontroli. W roku 2011 na polskich drogach zginęło, uwaga, 4170 osób. W tym tragicznym rankingu jesteśmy niechlubnym liderem w Unii Europejskiej. Jest oczywiste, że musimy zrobić wszystko, aby polskie drogi stały się bezpieczne. Jak najbardziej zrozumiałe są zatem oczekiwania, aby gigantyczne pieniądze wydawane na inwestycje drogowe w sposób znaczący podniosły również bezpieczeństwo ruchu drogowego, tym bardziej że zobowiązują nas do tego uregulowania Unii Europejskiej, a konkretnie w tym wypadku dyrektywa z 19 listopada 2008 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. Dotyczy ona ˝dróg wchodzących w skład transeuropejskiej sieci drogowej znajdujących się na etapie projektu, budowy lub użytkowania˝. Tak mówi art. 1 pkt 2 dyrektywy. Jednym z najważniejszych środków mających zapewnić realizację założonych w dyrektywie celów jest zapis w art. 2 pkt 4 mówiący: ˝audyt bezpieczeństwa ruchu drogowego oznacza niezależną, szczegółową, systematyczną i techniczną kontrolę pod względem bezpieczeństwa cech konstrukcyjnych projektu infrastruktury drogowej, obejmującą wszystkie etapy od projektowania do początkowej fazy użytkowania˝. W dyskusję nad projektem ustawy bardzo intensywnie włączyli się niezależni eksperci oraz środowiska akademickie zainteresowane problematyką bezpieczeństwa ruchu drogowego, za co należą im się bardzo gorące podziękowania. Niestety większość tych uwag nie została w trakcie prac komisji przyjęta. Wysoki Sejmie! Oto największe wady tego projektu. Nie zapewnia on niezależności audytu, przewiduje, że audyt będzie prowadzony przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a zatem przez jednostkę, która jest inwestorem i zarządcą dróg, o których mówi wspomniana ustawa i dyrektywa. Oznacza to, że jednostka odpowiedzialna za prowadzenie inwestycji oraz za utrzymanie drogi będzie prowadziła audyt własnych działań i sama oceniała swoją pracę. W czasie prac komisji wielokrotnie zgłaszaliśmy postulat, aby w procedurze audytu obligatoryjnie uczestniczyli również audytorzy spoza generalnej dyrekcji, jednak te wnioski były negatywnie opiniowane przez stronę rządową i odrzucane w głosowaniach. Przyjęto wniosek, że audyt częściowo niezależny będzie prowadzony jedynie na czwartym etapie, a to już jest w zasadzie zbyt późno, żeby wprowadzać znaczące zmiany. Jesteśmy głęboko przekonani, że to jest kluczowy postulat. Mówię o postulacie niezależności. Zgłaszamy go ponownie w odpowiednich poprawkach. Po drugie, projekt nie zapewnia odpowiedniego wpływu audytu na proces budowy, modernizacji i eksploatacji dróg. Art. 24l ust. 3 projektu brzmi: ˝W uzasadnionych przypadkach zarządca drogi może nie uwzględnić w wyniku audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego˝. ˝Co prawda - cytuję - zarządca drogi jest obowiązany do opracowania uzasadnienia wraz z propozycjami rozwiązań zamiennych, zmniejszających wskazane w audycie zagrożenia˝ - mówi o tym ust. 4 wyżej wymienionego artykułu - ale taki zapis pozostawia zarządcy drogi całkowitą dowolność, jeśli chodzi o realizację zgłaszanych w trakcie audytu wniosków i zaleceń. Kolejną, bardzo poważną, słabością projektu jest brak jasnego określenia, co powinien zawierać audyt. Pozostajemy na poziomie ogólnych zapisów zawartych w dyrektywie. Uważamy, że powinno to zostać określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw transportu. Podobnie zabrakło zapisów, które regulują relacje między zarządcą drogi, inwestorem, projektantami, audytorami a wykonawcami. Te sprawy powinny zostać zapisane, aby uniknąć późniejszych sporów kompetencyjnych. Proponujemy stosowne poprawki. W przepisach przejściowych szczególnie art. 8 wymaga bardzo ważnego uzupełnienia. Jeżeli to nie nastąpi, interpretacje ustawy mogą zablokować jej stosowanie. Okaże się wtedy, że napisaliśmy ustawę, która sama siebie wyłączy ze stosowania. Wysoka Izbo! Przyjęcie ustawy w proponowanym kształcie sprawi, że w sposób formalny jako Polska spełnimy zobowiązania, jakie nakłada na nas dyrektywa Unii Europejskiej. Cóż z tego, jeżeli nie stworzymy warunków, aby nasze drogi, budowane i modernizowane tak wielkim wysiłkiem narodu, stały się bezpieczniejsze i by nie ginęły na nich co roku tysiące ludzi. Zgłaszamy wobec tego propozycje poprawek odnoszących się do wyżej wymienionych problemów oraz innych, bardziej szczegółowych, zapisów i zwracamy się do Wysokiej Izby o ich przyjęcie. Na zakończenie nawiążę do wypowiedzianych niedawnych słów (Dzwonek) ministra Sławomira Nowaka: Zróbmy ten krok, aby nasze drogi były nie tylko przejezdne, ale i bezpieczne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)