Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2023-01-26 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Już kilkadziesiąt razy przez ostatnie 8 lat do Wysokiej Izby trafiał projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, któremu ma przyświecać idea usprawnienia funkcjonowania sądów, uczynienia sądów przez to bardziej dostępnymi i pomocnymi polskim obywatelom. Natomiast mimo tych kilkudziesięciu prób sytuacja - tak jak to pani marszałkini Nowicka przed chwilą powiedziała, nie będę powtarzał - jest zgoła inna. W sądach jest coraz trudniej, coraz gorzej, coraz dłużej. Nie zaprzeczymy danym tu dzisiaj w żaden sposób. Nie da się temu zaprzeczyć, po jakiekolwiek by sięgać propagandowe narzędzia. Jeśli chodzi o zastrzeżenia Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska do procedowanego projektu, to nie będziemy na wstępie oryginalni. Przekazanie do właściwości sądów rejonowych spraw o prawa majątkowe, których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 150 tys. zł, rodzi naszym zdaniem obawy o nadmierne obciążenie tych sądów, co w konsekwencji wywoła efekt odwrotny do zamierzonego, czyli dalsze wydłużenie postępowania cywilnego. Zmiana właściwości rzeczowej sądów rejonowych poprzez podwyższenie progu wartości przedmiotu sporu z 75 tys. do 150 tys. jest zmianą szkodliwą i prowadzić będzie do naruszenia prawa stron do rozpoznania ich spraw w sądach rejonowych w rozsądnym terminie. Chciałbym bardzo wyraźnie powiedzieć przy okazji dzisiejszej debaty, że postulujemy zaniechanie tej zmiany, a w sytuacji jej utrzymania mimo wszystko - te rozwiązania powinny zbiec się z powstaniem sądów pokoju, o których Koalicja Polska lat mówi od wielu, i planowanym przez to odciążeniem sądów rejonowych. Miałoby to szansę powodzenia, gdyby te prace przeprowadzić równocześnie. Jest to naszym zdaniem kluczowe rozwiązanie, jeśli w sposób realny myślimy o usprawnieniu funkcjonowania sądów, które są najbliżej obywatela, a są to sądy rejonowe. W art. 1 pkt 10 projektu proponowanej regulacji - obok istniejących tu klasycznych braków formalnych - projektodawca wprowadza nieznaną do chwili obecnej instytucję nieistniejących wniosków dowodowych. O tym też była mowa. Przepis ten zachęca sędziów i strony do nieczytania pism procesowych w całości i poprzestania wyłącznie na zapoznaniu się wyłącznie z meritum pisma, skoro intencją projektu było wyeliminowanie sytuacji, gdy złożone wnioski dowodowe w obszernym piśmie mogą zostać przeoczone. Zdaniem projektodawcy powyższy przepis będzie miał korzystny wpływ na ekonomikę procesu i szybie zapoznanie się przez sąd z treścią wniosków. Jeśli chodzi o art. 1 pkt 15 projektu: otóż w art. 139 § 1 otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym zawiadomienie o złożeniu pisma umieszcza się w drzwiach mieszkania lub biura adresata, na portierni budynku lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób umożliwiający adresatowi zapoznanie się z jego treścią. Zapis ten budzi poważne wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście stworzy on warunki do skutecznego doręczania adresatowi pism sądowych. Wyjaśnienia wymaga pojęcie zwyczajowego sposobu umożliwiającego zapoznanie się adresata z treścią pisma sądowego. Następnie niezbędnego ustalenia wymaga sam zwyczaj. Oczywiście ustalenia tego nie będzie dokonywał sąd, gdyż musi się tym zająć doręczyciel. Nie jest jednak jasne, jakimi kryteriami będzie się posługiwał. Nie wiadomo wreszcie więc, czy odwoła się do szerszej perspektywy, w której zwyczaj funkcjonuje, czy też może zawęzić jego obowiązywanie do bardziej konkretnych lokalnych albo nawet sąsiedzkich stosunków. Doręczyciel będzie miał pełną swobodę w tym zakresie, co może prowadzić do nadużyć. Błędna ocena przyjętych zwyczajów przez doręczającego przy złożeniu zawiadomienia co prawda nie otworzy terminu procesowego, jednakże okoliczność tę trzeba będzie wykazywać, co już będzie wcale nie takie łatwe. Na koniec zmiana w art. 7 pkt 2 może wywołać wątpliwości co do bezstronności biegłego, jeżeli tylko jedna ze stron zgodzi się na podwyższenie wynagrodzenia biegłego i uiści wymaganą zaliczkę. (Dzwonek) Tych zastrzeżeń, panie marszałku, Wysoka Izbo, naszym zdaniem jest zbyt dużo, żeby poprzeć projekt w tym kształcie. Zachęcamy ministerstwo do gruntowego przejrzenia tych zastrzeżeń i ich wyeliminowania. Dziękuję. (Oklaski)