Mówca: Paweł Suski
Data: 2012-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W swoim wystąpieniu chciałbym przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko klubu Platforma Obywatelska wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (druk nr 441). Reformę prawną ochrony gatunkowej w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej rozpoczęto w 2004 r. Transpozycji do prawa polskiego wymagały m.in. dyrektywa w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, tzw. dyrektywa siedliskowa, i dyrektywa w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw. dyrektywa ptasia, które ustanawiają zasady ochrony gatunków zwierząt, roślin, a także siedlisk przyrodniczych. W 2004 r. weszła w życie nowa ustawa o ochronie przyrody oraz opublikowano nowe akty wykonawcze do tej ustawy, ustalając tym samym obowiązujący do dziś system ochrony gatunkowej. Ochrona ta ma na celu zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. System ochrony gatunkowej przedstawia się następująco: po pierwsze, ustawa określa zakazy i odstępstwa od zakazów, które może wprowadzić minister właściwy do spraw środowiska w drodze rozporządzeń, po drugie, rozporządzenia ministra środowiska zawierają: listy chronionych gatunków, zakazy oraz odstępstwa od zakazów właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków roślin, zwierząt bądź grzybów oraz sposoby ochrony gatunków, które obowiązują na danym terenie, po trzecie, generalny dyrektor ochrony środowiska i regionalne dyrekcje ochrony środowiska mogą wydawać indywidualne zezwolenia na odstępstwa od tych zakazów. Obecnie procedowany rządowy projekt ustawy ma na celu zapewnienie pełnej zgodności z dyrektywami siedliskową i ptasią w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który to w dniu 26 stycznia 2012 r. wydał wyrok w sprawie naruszenia dyrektywy ptasiej, a w dniu 15 marca 2012 r. - w sprawie nieprawidłowej transpozycji dyrektywy siedliskowej. Naruszenia wyżej wymienionych wskazań i dyrektyw dotyczą między innymi: nieobjęcia wystarczającą ochroną wydry oraz wszystkich gatunków dzikich ptaków występujących naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, nieprawidłowego określenia warunków ustanowienia odstępstw od zakazów w stosunku do gatunków zwierząt zgodnie z dyrektywą siedliskową i ptaków zgodnie z dyrektywą ptasią oraz braku obowiązku kontroli wydanych zezwoleń w zakresie ochrony gatunkowej. Jeżeli po wyrokach Trybunału Polska nie podejmie w odpowiednim czasie stosownych działań, wówczas Komisja może, po uprzednim przedstawieniu zarzutów formalnych, ponownie wnieść sprawę do Trybunału, wskazując wysokość ryczałtu lub okresowej kary pieniężnej do zapłacenia, jaką oczywiście uzna za odpowiednią do danych okoliczności. Część zarzutów Komisji została już uwzględniona w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw oraz ustawie z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, tzw. ustawie ocenowej, oraz w nowych rozporządzeniach ministra środowiska o ochronie gatunkowej zwierząt i roślin z roku 2011 i z roku 2012. Jednak część zarzutów Komisji wymaga nadal uregulowania w prawodawstwie krajowym. W związku z powyższym, w celu prawidłowej i pełnej transpozycji wskazanych powyżej aktów prawa Unii Europejskiej, zostały przygotowane odpowiednie zmiany przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy Prawo łowieckie. Wprowadzono obowiązek kontroli zezwoleń na odstępstwa od zakazów w stosunku do gatunków chronionych, tym samym uwzględniono jeden z zarzutów Komisji. W projekcie dostosowano również warunki wydawania indywidualnych zezwoleń do wymagań określonych w dyrektywach. W celu pogodzenia interesów przyrody z gospodarką, a także mając na uwadze zgodność z dyrektywami, zaproponowano, aby ze względu na szkody wyrządzane przez niektóre gatunki zwierząt, np. kormorana czarnego, czaplę siwą czy bobra europejskiego, umożliwić, oprócz uzyskiwania zezwoleń indywidualnych, wydawanie odstępstw w formie zarządzeń regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Odstępstwa byłyby wydawane na 5 lat. Takie rozwiązanie służy też zmniejszeniu obciążenia administracyjnego; zainteresowany podmiot nie będzie musiał występować z wnioskiem indywidualnym, a jedynie będzie przekazywać sprawozdanie do regionalnego dyrektora ochrony środowiska z wykonanych i dozwolonych czynności określonych w stosownym zarządzeniu. Ustanowiono system monitorowania przypadkowego chwytania lub zabijania gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną oraz wydry. Przewidziano także zmiany w Prawie łowieckim: wprowadzono kontrolę przedsiębiorców zajmujących się obrotem zwierzyną żywą oraz jej tuszami i częściami, co zapewnia zgodność z dyrektywami siedliskową i ptasią, oraz uzupełniono o odpowiednie zakazy, tj. sprzedaży, transportu w celu sprzedaży, przetrzymywania w celu sprzedaży oraz oferowania do sprzedaży okazów zwierzyny pozyskanej w sposób nielegalny, aby zachować zgodność z dyrektywą ptasią. (Dzwonek) Pani marszałek, jeszcze dwa zdania i już kończę.