Mówca: Sprawozdawca Andrzej Kryj
Data: 2022-06-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2351. Marszałek Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu w dniu 17 czerwca 2022 r. skierowała powyższy projekt ustawy do Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży do pierwszego czytania. Posiedzenie komisji, na którym odbyło się pierwsze czytanie i rozpatrzenie projektu, miało miejsce 21 czerwca 2022 r. W posiedzeniu komisji wzięli udział m.in. sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Dariusz Piontkowski, przedstawiciele związków zawodowych oraz posłowie, członkowie komisji. Przedłożony projekt, który został przedstawiony przez pana sekretarza stanu Dariusza Piontkowskiego, ma w intencji projektodawcy uprościć i odbiurokratyzować system awansu zawodowego nauczycieli oraz zagwarantować nauczycielom rozpoczynającym pracę wyższe wynagrodzenie. W stosunku do dotychczasowego systemu awansu zawodowego są podnoszone zarzuty, że jest on nadmiernie zbiurokratyzowany. Obecnie ścieżka awansu zawodowego nauczycieli obejmuje 4 stopnie awansu: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany i nauczyciel dyplomowany. Nadmierna liczba stopni awansu zawodowego, którym przyporządkowane zostały minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego, niekorzystnie wpływa na poziom wynagrodzenia nauczycieli rozpoczynających pracę w szkole, co może zniechęcać kandydatów do pracy w tym zawodzie. Jednocześnie awansowanie do stopnia nauczyciela kontraktowego po odbyciu zaledwie 9-miesięcznego stażu jest uważane za przedwczesne, ponieważ ten okres jest zbyt krótki, aby nauczyciel nabył określone umiejętności praktyczne, służące sprawnemu i efektywnemu wykonywaniu zawodu nauczyciela. Uzyskiwanie kolejnych stopni awansu zawodowego wiąże się z szeregiem wymogów formalnych związanych z odbywaniem staży, z przygotowaniem planów rozwoju zawodowego na okres stażu oraz sprawozdań z ich realizacji, a także z przystąpieniem do postępowań zakończonych wydaniem decyzji administracyjnych. Rozwiązania dotyczące stażu, które przewidują np. konieczność ponownego odbycia stażu w pełnym wymiarze w przypadku przerwy w zatrudnieniu dłuższej niż 3 miesiące, również mogą nadmiernie wydłużać ścieżkę awansu zawodowego nauczyciela, zniechęcając go do rozpoczynania stażu po raz kolejny w przypadku niepewności co do możliwości jego zakończenia w danej szkole. Za niekorzystne należy uznać także to, że okresy pracy nauczyciela pomiędzy stażami odbywanymi w celu zdobycia kolejnego stopnia awansu zawodowego nie sprzyjają podejmowaniu przez niego inicjatyw mających na celu doskonalenie umiejętności. Dlatego według projektodawcy niezbędne jest dokonanie zmiany w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, polegającej na uproszczeniu systemu awansu zawodowego, w tym m.in. na zmniejszeniu liczby stopni awansu zawodowego, na odejściu od odbywania sformalizowanych staży przy jednoczesnym położeniu większego nacisku na nabywanie przez nauczycieli podczas pracy umiejętności praktycznych oraz zapewnieniu równomiernego rozwoju nauczycieli w okresie całej ścieżki awansu zawodowego, a nie tylko w okresie staży. Zmiany w zakresie awansu zawodowego będą jednocześnie korzystnie wpływały na poziom otrzymywanego przez nauczycieli wynagrodzenia. Dzięki zmniejszeniu liczby stopni awansu zawodowego nastąpi wzrost wynagrodzenia nauczycieli podejmujących pracę w szkole, natomiast skrócenie okresu, po którym nauczyciel będzie mógł uzyskać stopień nauczyciela mianowanego, pozwoli na przyspieszenie o 2 lata przeszeregowania płacowego nauczyciela. Celem projektowanej nowelizacji ustawy jest również zagwarantowanie uczniom i ich rodzicom możliwości konsultacji z nauczycielem. Realizacji tego celu służyć ma wyodrębnienie w ramach innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, realizowanych w ramach czasu pracy nauczycieli, czasu dostępności nauczyciela w szkole, w ramach którego odpowiednio do potrzeb będzie on prowadził konsultacje dla uczniów, wychowanków i ich rodziców. Dodatkowo projektowana ustawa ma na celu rozszerzenie oferty nauczania języka polskiego za granicą poprzez wprowadzenie możliwości organizowania w szkołach polskich oraz w szkołach i zespołach szkół przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej oddziałów dziecięcych dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat. Wysoka Izbo! W trakcie posiedzenia komisji odbyła się dyskusja nad przedłożonym projektem, podczas której zarówno posłowie, jak i przedstawiciele związków zawodowych wyrazili swoje uwagi na temat proponowanych rozwiązań. Uwagi te dotyczyły zarówno zmian w systemie awansu zawodowego, charakteru umów, jakie będą zawierane z nauczycielami rozpoczynającymi pracę, oceny pracy nauczycieli, kwestii ich wynagradzania oraz wprowadzenia jednej godziny na konsultacje dla uczniów i rodziców. Do zgłoszonych uwag odniósł się sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki pan minister Dariusz Piontkowski. Komisja odrzuciła w głosowaniu wniosek o odrzucenie projektu zgłoszony przez klub Koalicji Obywatelskiej stosunkiem głosów 19 do 16. Podobnie odrzucony został wniosek o wysłuchanie publiczne. Za odrzuceniem wniosku głosowało 18 posłów, a przeciwko - 17 posłów. Komisja odrzuciła także pozostałe poprawki, z wyjątkiem tych, które miały charakter legislacyjny i zostały przedłożone przez Biuro Legislacyjne w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji i Nauki. Komisja 18 głosami za, przy 15 głosach przeciw, przyjęła wniosek o uchwalenie przedłożonego projektu. Mając to na uwadze, mam zaszczyt poinformować Wysoką Izbę, iż Komisja Edukacji, Nauki i Młodzieży po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na swym posiedzeniu w dniu 21 czerwca 2022 r. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy stanowiący załącznik do druku nr 2357. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)