Mówca: Marcin Święcicki
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zabrać głos w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedłożonego Wysokiej Izbie przez Senat. Proszę państwa, projekt ten dotyczy umożliwienia udzielenia Warszawie dotacji celowej na dofinansowanie wypłat odszkodowań z tytułu przejęcia nieruchomości od dawnych właścicieli, którzy mają do tych nieruchomości roszczenia i domagają się odszkodowań. Dlaczego ta sprawa jest taka ważna i dlaczego dotyczy w sposób specyficzny Warszawy? Otóż w roku 1990, kiedy przywróciliśmy gminy, przywróciliśmy własność komunalną, wszyscy dostali nieruchomości, grunty czy budynki, które nie były potrzebne Skarbowi Państwa, a spełniały funkcje lokalne. Również Warszawa dostała te wszystkie grunty, te wszystkie nieruchomości. Tylko w Warszawie była taka specyfika, że tutaj był dekret Bieruta, który te wszystkie nieruchomości swego czasu, w 1945 r., zarekwirował na rzecz państwa i obiecał właścicielom, że dostaną to w wieczyste użytkowanie, jeśli to nie będzie potrzebne na cel publiczny, a jeśli będzie potrzebne na cel publiczny, to dostaną za to odszkodowanie. Tylko że tego dekretu Bieruta po prostu nie wykonywano: albo dawano odmowy bez właściwego uzasadnienia, albo w ogóle nie odpowiadano na złożone wnioski, część osób w ogóle nie mogła tych wniosków złożyć, bo nie była w stanie w ciągu sześciu miesięcy dotrzeć do kraju czy siedziała w więzieniach. W związku z tym nieruchomości przejęte przez państwo były w rozmaitych momentach przedmiotem dalszego obrotu: bądź sprzedawano mieszkania lokatorom za niską cenę, bądź jakieś osoby prawne nabywały te nieruchomości. Co więcej, proszę państwa, odbudowa Warszawy, Warszawa była miastem szczególnie zniszczonym, przebiegała według zupełnie innych podziałów tych działek, tak że zupełnie inna siatka powstała na tej siatce własności, która była objęta dekretem Bieruta i była w czasie wojny. Co więcej, gdy mówimy o takiej Warszawie, jaką dzisiaj mamy na myśli, to nie jest ta Warszawa. To było samo centrum Warszawy, to jest plac Defilad, to jest Śródmieście, to jest Górny Mokotów, Saska Kępa, Żoliborz, czyli ten dekret dotyczył najbardziej cennych gruntów w Warszawie. W związku z tym powstała sytuacja, kiedy jesteśmy już w wolnej Polsce, demokratycznej, w państwie prawa, że byli właściciele zaczęli się upominać o swoją własność, nieprawnie im zabraną, i obciążone tym wszystkim zostało miasto, które tę własność komunalną przejęło, z wszystkimi obciążeniami wynikającymi z dekretu Bieruta. Niektóre rzeczy można zwrócić fizycznie, ale bardzo wielu nie można zwrócić fizycznie, bo, jak powiedziałem, są zmiany, inni właściciele, inne podziały. Znalazły się tam również tereny publiczne - ogródki jordanowskie, boiska szkolne, parki. Zmienia się linia orzecznictwa sądów, która coraz bardziej uwzględnia interesy dawnych właścicieli. Co więcej, mogą się oni domagać odszkodowań równych aktualnej pełnej wartości tych nieruchomości, a przecież gdy kiedyś miasto to udostępniało, sprzedawało innym podmiotom, to sprzedawało często za bezcen. Wykupywało się mieszkania, nie wiem, za 10% czy za 20% wartości, instytucje publiczne otrzymywały te mieszkania czy place. Jednym słowem na Warszawę spadły szczególnie duże obciążenia związane z mieniem komunalnym. A tymczasem, proszę państwa, w ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji, gdzie przewidziano 5% środków pochodzących z prywatyzacji na odszkodowania dla dawnych właścicieli, nie uwzględniono w ogóle Warszawy. Tam w jakimś marginalnym zakresie są uwzględnione sprawy warszawskie, dotyczy to niektórych nieruchomości przejętych po roku 1958, ale nie tych kilkunastu tysięcy nieruchomości, co do których są roszczenia; nie zostało to uwzględnione. Sama Warszawa tego wszystkiego oczywiście udźwignąć nie może. Kwota zasądzonych przez sądy odszkodowań, a przecież to tylko niewielki fragment tego morza odszkodowań, gdzie są już prawomocne wyroki, powiększa się z roku na rok. W ostatnich dwóch latach sięgała już ponad 200 mln zł i dalej ma tendencję wzrostową. Aktualnie toczy się ok. 8 tys. postępowań. Dlatego też klub Platformy Obywatelskiej opowiada się za przekazaniem tego projektu do dalszych prac, żeby Warszawa mogła przez najbliższe trzy lata korzystać z tego funduszu reprywatyzacyjnego w wysokości do 200 mln zł rocznie. Uważamy, że jest to jak najbardziej zasadne. Dziękuję bardzo.