Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. To projekt, na który czekają tysiące pracowników prowadzących działalność gospodarczą czy też wykonujących pracę nakładczą, którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych każe płacić zaległe składki za okres 10 lat od stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Niejednokrotnie są to kwoty przekraczające 40 tys. zł. Od lat trwa walka drobnych przedsiębiorców z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - setki spotkań, manifestacji pod Sejmem, spotkań z posłami i dramatyczne prośby o pomoc. Padały również deklaracje polityczne rządzących, że sprawa będzie szybko rozwiązana jeszcze przed wyborami. Te deklaracje nie przyniosły rezultatu. Dobrze, że dzisiaj mamy projekt ustawy, i mam nadzieję, że uda nam się rozwiązać problemy tych wszystkich, którzy nie z własnej winy muszą ponosić konsekwencje niedoskonałych przepisów i działań ZUS, tracą swoje miejsca pracy, zadłużają się czy wyjeżdżają za granicę, aby szukać środków do życia. Należy tu przypomnieć, że art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mówi, że w przypadku tzw. zbiegu tytułów ubezpieczeń osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z kilku tytułów mogła dobrowolnie na swój wniosek wybrać, czy chce płacić składkę od działalności gospodarczej, czy od umowy o pracę nakładczą. Jest rzeczą oczywistą, że jeżeli istniało prawo do wyboru tytułu ubezpieczenia w przypadku osób, które jednocześnie wykonywały działalność gospodarczą i pracę nakładczą, to ubezpieczonemu płatnikowi przepisy pozwalały wybrać bardziej korzystną wysokość odprowadzanej składki. Było to szczególnie korzystne dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, która przez wiele miesięcy czy lat nie przynosiła dochodów umożliwiających płacenie wysokich składek na ubezpieczenie społeczne. Co ważne, wielokrotnie możliwość i prawo wyboru oraz zmiany tytułu ubezpieczenia były potwierdzane zainteresowanym przez władze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tak w licznych pismach, interpretacjach, jak również w publikacjach czy oficjalnych biuletynach ZUS podawanych do publicznej wiadomości. Dysponuję również decyzjami ZUS, które mówią o tym, że osoby te nie zalegają z opłaceniem należnych składek, a później jest inna decyzja, że mają płacić zaległe składki, mimo że dotyczy to tego samego okresu. Ta zmiana postawy ZUS wynikała z tego, że wiele osób skorzystało z możliwości płacenia niższych składek ubezpieczeniowych - Zakład Ubezpieczeń Społecznych radykalnie zmienił zdanie, uważając, że jest to nadużywanie przepisów prawa, i rozpoczął masowe dochodzenie roszczeń z ostatnich 10 lat wobec wszystkich tych, którzy wybrali inną formę płacenia składek niż płacenie składek za prowadzenie działalności gospodarczej. Jeszcze raz powtórzę, że nie można nikogo karać za to, że przepisy są niespójne, a ZUS zapewniał zainteresowanych, że wszystko jest zgodnie z prawem, zaś później po latach zmienił zdanie. Analizując projekt ustawy i czytając opinie dołączone do projektu, trzeba odnieść wrażenie, że niestety ta ustawa nie dotyczy wszystkich grup poszkodowanych, zwłaszcza tych, którzy łączyli działalność gospodarczą z pracą nakładczą lub na przykład z umowami zlecenia, wobec których ZUS zastosował decyzje wyłączające. Szczególnie wątpliwości budzi art. 2 tej ustawy. Uważam, że mechanizm umorzenia powinien obejmować wszystkich przedsiębiorców, bez względu na tytuł podlegania ubezpieczeniom w czasie omawianego okresu, czyli 10 lat, tym bardziej że ci przedsiębiorcy w przyszłości i tak poniosą konsekwencje w postaci utraty okresu ubezpieczenia naliczanego do uprawnień emerytalno-rentowych, a w przypadku składki zdrowotnej jeżeli wcześniej jej nie opłacali, to nie mogli oczywiście skorzystać ze świadczeń zdrowotnych. Również wprowadzony 12-miesięczny okres na złożenie wniosku o umorzenie jest zdecydowanie za krótki. Wielokrotnie gdy wprowadzaliśmy takie terminy, to Wysoka Izba musiała je zmieniać, bo wiele osób z różnych przyczyn nie mogło z tego skorzystać. Moje wątpliwości budzi też zmiana siódma. Musi być tutaj jednoznaczny zapis, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych niejako z automatu podejmie decyzję o umorzeniu, nie może być uznaniowości ZUS w tej kwestii. Bo jeżeli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości, to znając podejście ZUS, będzie to wykorzystywane na niekorzyść zainteresowanych. Podobnie jest z pytaniem, czy ustawa będzie miała zastosowanie do przedsiębiorców, którzy prowadzili działalność w latach 1999-2009 i zaprzestali swej działalności na przykład z powodu utraty płynności finansowej przed wejściem ustawy w życie. Trudno również oszacować skutki finansowe, jako że ściągalność za te lata kształtowała się na poziomie 7% i podawanie jakichś wirtualnych kwot nie ma w tym momencie sensu. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! (Dzwonek) Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość jest za skierowaniem projektu do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Jesteśmy też za tym, aby objąć abolicją wszystkich małych i średnich przedsiębiorców, których ten problem dotyka. Mam nadzieję, że w trakcie prac komisji uda się wypracować kompromisowe rozwiązania, aby wszyscy ci, którzy działali w zaufaniu do prawa i organów państwa, nie byli za to karani i mogli dalej prowadzić działalność gospodarczą, która daje im pracę i środki do życia, nie byli skazani na zasiłki dla bezrobotnych czy zasiłki z pomocy społecznej. Dziękuję. (Oklaski)