Mówca: Józef Brynkus
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 wobec projektu ustawy o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki, druk nr 3200. Już przedstawione przez pana posła z Prawa i Sprawiedliwości uzasadnienie powinno być wystarczającym argumentem do tego, żeby ten projekt ustawy odrzucić. Niemniej jednak przedstawię parę refleksji na ten temat po to, żeby uzasadnić takie stanowisko. Po pierwsze, fałszywy jest już tytuł tej ustawy: o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki. Tutaj nie ma nic albo jest niewiele o wspieraniu nauki polskiej, ale jest o redystrybucji środków na nią przeznaczonych przez podmiot zależny od ministerstwa nauki i szkolnictwa wyższego. Gdyby faktycznie rząd chciał troszczyć się o polską naukę, to zastosowałby proste i zdecydowanie mniej kosztowne rozwiązanie. Po prostu te 500 mln przeznaczyłby na dotychczas istniejące podmioty, czy to NCN, czy Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, ewentualnie także już niestety wprowadzoną Sieć Badawczą Łukasiewicz. Takie rozwiązanie uszczupliłoby jednak możliwości decydowania i rozdziału fruktów wynikające z zarządzania tymi środkami. Do zaakceptowania byłby też argument za powołaniem takiej instytucji, gdyby projektodawcy ustawy wskazali, że dotychczasowe kanały przekazywania środków na naukę rodzą takie patologie, jak choćby ta ujawniona w ostatnich dniach, gdy okazało się, że krewny pani, która uważa, że za 6 tys. zł pracują tylko idioci lub złodzieje, jest zamieszany w wyłudzenie z NCBR kilku milionów zł. Ale twórcy tego projektu, tej legislacji nic o takim rozwiązaniu nie mówią, bo i sami wiedzą, że za ich rządów przy rozdziale środków może nie dochodzi do przestępstw, ale na pewno dochodzi do naukowej patologii, gdy przyznaje się środki na badania rzekomo naukowe z historii, których bazą warsztatową są sny jako źródło faktów, co w swoich publikacjach szkalujących Polaków wykorzystuje Barbara Engelking. Projekt ustawy zarówno pod względem merytorycznym, jak i prawnym wręcz zmasakrowali autorzy opinii z Biura Analiz Sejmowych i nie ma co na nich za tę opinię się obrażać. Nie tylko jest ona prawdziwa, ale też powinna stanowić źródło refleksji dotyczącej nie tyle poprawy projektu, co wręcz jego odrzucenia. Projektowi tej ustawy trzeba zarzucić ewidentną centralizację, bowiem o obszarze działalności naukowej, wysokości środków finansowych, okresie ich wydatkowania czy wyborze podmiotu zarządzającego będzie decydował minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Gdzie tu słynna deregulacja i decentralizacja? Kolejny zarzut, który trzeba podnieść, to brak rozstrzygnięć co do takich zagadnień jak np. rola instytucji macierzystych podmiotów wchodzących w skład wirtualnego instytutu badawczego. Jak wykorzystywana będzie ich infrastruktura badawcza? W projekcie pominięto też kwestie własności intelektualnej i przemysłowej. Teoretycznie można by było przyjąć, że można te sprawy rozstrzygać w oparciu o istniejące przepisy prawne. Niestety, jak pokazuje ustawa o szkolnictwie wyższym, zwana 2.0 - zresztą rzeczywiście jest to dobra nazwa - nie da się takiego rozwiązania przyjąć. Tytułem dowodu przywołam sprawę sprawdzania prac końcowych studiów podyplomowych, bardzo istotnych z punktu widzenia uzyskiwanych kompetencji i uprawnień przez ich absolwentów. Okazuje się, że ustawa 2.0 nie nakłada takiego obowiązku na uczelnię. Taką odpowiedź uzyskałem z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, gdy okazało się, że nie można pracy podyplomowej sprawdzić bezpośrednio w ramach jednolitego systemu antyplagiatowego. Ministerstwo stwierdziło, że należałoby zmienić świeżo przyjętą ustawę o szkolnictwie wyższym i ustawę o prawie autorskim. Oczywiście odpowiedzialne uczelnie muszą w tym przypadku znaleźć jakieś rozwiązanie, i to robią: albo kupują dodatkowy program antyplagiatowy, albo też obchodzą system w ramach jednolitego systemu antyplagiatowego. Na marginesie dodam, na podstawie tej legislacji, ale też innych legislacji w tym obszarze, że jest to dowód ewidentny na Polskę resortową, w której każdy minister chce mieć jakiś kawałek tortu do podziału, by poczuć się ważnym. Ta ustawa dowodzi także tezy, że w rządzie premiera Mateusza Morawieckiego kolejna grupa tworzy sobie zaplecze do miękkiego lądowania po ewentualnej porażce wyborczej. Rachuby te mogą się jednak okazać płonne, ponieważ (Dzwonek) ewentualni władcy polscy, którzy wygrają wybory, mogą...