Mówca: Zdrowia Łukasz Szumowski
Data: 2020-03-02 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Prezydencie! Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! Od 23 lat jestem lekarzem i wielokrotnie rozmawiałem z pacjentami o diagnozie. Czasami były to rozmowy trudne, czasami optymistyczne, ale wszystkie one były rzetelne i przedstawiały pacjentowi całą prawdę. Tak zostałem wychowany jako lekarz. Dzisiaj chciałem poinformować pana prezydenta i Wysoką Izbę... (Głos z sali: Polaków.) ...jak polskie społeczeństwo, jak my jako państwo jesteśmy przygotowani na koronawirusa. (Głos z sali: Wcale.) Na tej sali od prawej do lewej są pielęgniarki, lekarze, ratownicy i inni pracownicy służby zdrowia. Szczególnie do was, proszę państwa, ale i do wszystkich pań i panów posłów kieruję apel o to, abyście państwo wysłuchali tej informacji z uwagą i bez częstych na tej sali emocji. Bo od tego, co przekażecie ludziom, którzy wam ufają i wam wierzą, zależy, czy będziemy mieli epidemię wirusa... (Głos z sali: Ha, ha, ha!) ...czy epidemię wirusa i epidemię paniki. (Poseł Sławomir Nitras: Pan się wirusem zajmie.) Od tego, czy przekażecie rzetelną informację, zależy bezpieczeństwo i zdrowie Polaków. (Głos z sali: To pan przekazuje informacje.) Wierzę, że na tej sali wszyscy chcą zapewnić to bezpieczeństwo. (Głos z sali: Testy wykonujcie ludziom.) Ufam też, że nikt na tej sali nie będzie wykorzystywał strachu przed epidemią do bezpośrednich walk partyjnych. (Oklaski) (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Jak?) Dlatego w moim wystąpieniu... (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Mam taką nadzieję.) ...przekażę tylko suche fakty. Szanowni Państwo! Panie Prezydencie! Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! Obecnie nie mamy pozytywnego wyniku testu na obecność wirusa w Polsce. Hospitalizowanych jest 121 osób, 237 poddano kwarantannie domowej, ponad 3600 jest objętych nadzorem epidemiologicznym. Na świecie mamy ponad 87 tys. zachorowań. Zakażenie wirusem wygląda w całym społeczeństwie różnie. Najczęściej chorują osoby starsze, bardzo rzadko chorują dzieci. W ok. 80% przypadków pacjenci tę postać infekcji przebywali w sposób łagodny. Zapalenie płuc i duszność występowały w ok. 14% przypadków, a u 5% występowała ciężka niewydolność oddechowa. Ryzyko zgonu związane z infekcją tym wirusem największe było w grupie powyżej 80. roku życia i u osób z wieloma współistniejącymi stanami chorobowymi. Jest to wirus podobny do innych wirusów korona. Co to oznacza? To oznacza, że na powierzchniach przeżywa od kilku minut do 9 dni. W związku z tym istnieje niewielkie ryzyko rozprzestrzeniania się na produktach, które są przekazywane, dłużej niż tydzień. Odporność nie została jeszcze dokładnie przebadana. Pojawiały się informacje, że następuje powtórne zachorowanie na wirusa, który już raz został przechorowany. Te dane nie zostały w tej chwili potwierdzone w dostępnym piśmiennictwie medycznym. Istnieje szereg aspektów międzynarodowych rozprzestrzeniającego się zakażenia wirusem korona. Po pierwsze, instytucje międzynarodowe zwracają uwagę na przestrzeganie międzynarodowych przepisów zdrowotnych, które mówią, że państwa powinny środki dostosowywać do stanu wiedzy medycznej i nie powinny one być uciążliwe bardziej, niż mówi o tym stanowisko ekspertów, a także że regulacje powinny być wprowadzane z poszanowaniem prawa międzynarodowego i lokalnego. Jednocześnie doniesienia ze Stanów Zjednoczonych mówią o tym, że zostało zamkniętych bardzo wiele kont mediów społecznościowych, głównie powiązanych z rejonem wschodnim naszej części świata, które wprowadzały dezinformację i chaos w Stanach Zjednoczonych w zakresie informacji o zakażeniu. To może zagrażać bezpieczeństwu krajów, które takiej dezinformacji zostały poddane. Chciałbym państwu przekazać w tej chwili kalendarium działań rządu, agend, które są podległe rządowi bądź nadzorowane przez rząd, w kontekście międzynarodowym, dlatego będę mówił o działaniach głównie polskich agencji i rządu, ale też ECDC, czyli europejskiej agencji zwalczania chorób zakaźnych, i WHO oraz działaniach rządów innych państw, głównie skupiając się na Europie. 9 stycznia dotarły pierwsze informacje o zagrożeniu w Chinach. Tego też dnia, zgodnie z zasadami jego funkcjonowania, powstał w Głównym Inspektoracie Sanitarnym zespół monitorujący sytuację epidemiologiczną. Od tego czasu działa on w sposób ciągły. 10 stycznia ECDC wydało komunikat o niskim ryzyku dla podróżujących oraz o niskim lub bardzo niskim ryzyku przeniesienia się zakażenia do krajów europejskich. Tego samego dnia, czyli 10 stycznia, Główny Inspektorat Sanitarny wydał komunikat dla podróżnych podróżujących do Wuhan oraz informację dla lotniska oraz służb medycznych lotniska dotyczącą osób powracających z Chin. 15 stycznia Krajowy Punkt Centralny do spraw Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (KPC IHR) przekazał informację o braku transmisji z człowieka na człowieka. 20 stycznia Główny Inspektorat Sanitarny przekazał do Ministerstwa Zdrowia raport z analizą ryzyka. Nadal nie była potwierdzona jakakolwiek transmisja z człowieka na człowieka. Tego samego dnia, czyli 20 stycznia, na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego pojawił się komunikat dla podróżnych. 21 stycznia zostały zebrane informacje od służb lotniskowych oraz wydano instrukcje dla personelu portu lotniczego oraz dla personelu pomocniczego dotyczące zachowania się w związku z ryzykiem zawleczenia do Polski koronawirusa. 22 stycznia na lotnisku Okęcie odbyło się spotkanie inspektorów inspekcji sanitarnej ze służbami sanitarnymi, służbą medyczną i z przedstawicielami linii lotniczych LOT, które obsługują loty do Chin, w sprawie dalszych działań. Tego samego dnia odbyło się posiedzenie Komisji Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Szczepień Ochronnych, na którym został opracowany komunikat dla lekarzy i wytyczne do kwalifikowania przypadków podejrzenia o zakażenie koronawirusem. 23 stycznia, dopiero wtedy, pojawiła się informacja ECDC o możliwości przeniesienia zakażenia wirusem z człowieka na człowieka i dopiero 23 stycznia zaczęły się pojawiać komunikaty ECDC dla ludności, czyli takie wytyczne, które wcześniej pojawiały się na stronie Głównej Inspekcji Sanitarnej. WHO tego samego dnia, czyli 23 stycznia, podejmuje decyzję o niewprowadzaniu stanu zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym. 23 stycznia również następuje pierwsza reakcja unijnej komisarz do spraw zdrowia pani Stelli Kyriakides. Następnego dnia, czyli 24 stycznia, zostały przekazane instrukcje do Ministerstwa Infrastruktury i jako trzeci lub czwarty kraj wprowadziliśmy na rejsach z Chin kartę lokalizacji pasażera w języku polskim, angielskim i chińskim oraz ulotki w tych samych językach dla osób powracających z Azji Wschodniej i Azji Południowo-Wschodniej. Tego samego dnia też zmodyfikowano komunikat dla podróżnych na podstawie komunikatu ECDC oraz WHO oraz uaktualniono zasady postępowania z osobami podejrzanymi o zakażenie koronawirusem. 25 stycznia zebrał się sztab kryzysowy w Głównym Inspektoracie Sanitarnym w sprawie oczywiście koronawirusa oraz koordynacji informacji pomiędzy MSZ, inspekcją sanitarną, lotniskiem, Urzędem Lotnictwa Cywilnego i wszystkimi innymi instytucjami dotyczących transportu osób z Chin. Również 25 stycznia nastąpiła koordynacja pomiędzy konsultantami w dziedzinie chorób zakaźnych oraz Głównym Inspektoratem Sanitarnym w zakresie transportu trzech obywateli z Chin do Polski. 27 stycznia ustalono drogi przekazywania próbek do laboratorium w Charité w Berlinie pobranych od osób podejrzanych o zakażenie koronawirusem. (Poseł Jakub Rutnicki: W Krotoszynie...) 28 stycznia nastąpiło spotkanie robocze w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa i rozesłanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia komunikatu dotyczącego zasad postępowania do wszystkich świadczeniodawców poprzez systemy elektroniczne SZOI i inne. Również został wprowadzony przez Ministerstwo Zdrowia obowiązek monitorowania i raportowania stanu łóżek zakaźnych. 28 stycznia, czyli tego samego dnia, kiedy rozsyłaliśmy komunikat dotyczący zasad postępowania, Hongkong i Mongolia wprowadzają częściowe zamknięcie granic z Chinami. Następnego dnia, czyli 29 stycznia, odbyło się posiedzenie zespołu zarządzania kryzysowego w Ministerstwie Zdrowia, a na nim kolejna weryfikacja możliwości diagnostycznych wszystkich laboratoriów inspekcji sanitarnej oraz działań wojewódzkich inspekcji sanitarno-epidemiologicznych. Przekazano do tych wszystkich instytucji opracowany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego materiał o sposobie pobierania i przesyłania materiału od pacjenta do laboratorium PZH. 30 stycznia odbyło się posiedzenie Rządowego Centrum Zarządzania Kryzysowego. Został opublikowany apel prezesa Naczelnej Izby Lekarskiej oraz głównego inspektora sanitarnego do środowiska medycznego z prośbą o przekazywanie wiarygodnych informacji oraz została przekazana do stacji sanitarno-epidemiologicznych oraz do Ministerstwa Infrastruktury i Urzędu Lotnictwa Cywilnego aktualizacja zasad postępowania z osobami podejrzanymi o zakażenie koronawirusem w podróży lotniczej. Dopiero 30 stycznia nastąpiło potwierdzenie transmisji z człowieka na człowieka - to był pierwszy przypadek w Stanach Zjednoczonych - i dopiero 30 stycznia WHO decyduje się na wprowadzenie stanu zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym. 31 stycznia nastąpił audiomityng 4. Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowotnego Unii Europejskiej, w którym uczestniczyło również Ministerstwo Zdrowia. Przekazano ustalenia dotyczące bezpieczeństwa europejskiego. Tego samego dnia, czyli 31 stycznia, pierwsza próbka pacjenta trafiła do PZH. Następnego dnia, czyli 1 lutego, została wprowadzona kwarantanna prowincji Hubei. 2 lutego, czyli dzień później, zorganizowano ewakuację Polaków z obszarów zagrożonych z Chin. Na lotnisku wojskowym we Wrocławiu wylądowały dwa samoloty z 30 Polakami. 3 lutego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zebrał się zespół roboczy do spraw sytuacji epidemiologicznej związanej z koronawirusem... (Głos z sali: A co w Polsce?) ...oraz odbyło się spotkanie z ambasadorem Chińskiej Republiki Ludowej w celu przekazania informacji dotyczącej sytuacji epidemiologicznej w Chinach. Jednocześnie raportowaliśmy do ECDC, jeśli chodzi o liczbę miejsc kwarantannowych, liczbę miejsc izolacyjnych oraz stan epidemiczny w Polsce. 4 lutego odbyło się posiedzenie senackiej Komisji Zdrowia na temat koronawirusa i też dopiero 4 lutego FDA zezwoliło i autoryzowało użycie testów diagnostycznych na koronawirusa w Stanach Zjednoczonych. 5 lutego została opracowana informacja dotycząca kwarantanny i nadzoru epidemiologicznego odnośnie do koronawirusa. 7 lutego na posiedzeniu zespołu zarządzania kryzysowego przedyskutowano sprawę ewakuacji pięciu osób z Chin, a 8 lutego przyjęto kolejne pięć osób z Chin na lotnisku w Warszawie. Dopiero 10 lutego nastąpiła publikacja zaleceń ECDC dotyczących ogólnych środków zaradczych dotyczących przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się wirusa. 13 lutego wiceminister zdrowia wziął udział w spotkaniu ministrów zdrowia w Brukseli w związku z sytuacją dotyczącą rozprzestrzeniania się koronawirusa. Według oceny ECDC 13 lutego ryzyko zarażenia się wirusem dla populacji Unii Europejskiej jest niskie. 19 lutego nastąpiło przekazanie tych informacji, a 21 lutego odbyło się posiedzenie Sztabu Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych w sprawie koordynacji działań wojska w zakresie transportu Polaków z regionów zagrożonych. Teraz następuje etap, w którym wirus dociera do Europy. 22 lutego we Włoszech ogłoszono klastry potwierdzonych przypadków w Lombardii, Piemoncie, Wenecji Euganejskiej. To oznacza, że pojawiły się ogniska zarażenia. 23 lutego włoska Rada Ministrów zatwierdziła dekret z mocą ustawy, który wprowadza środki dotyczące powstrzymania i zarzadzania sytuacją. Następnego dnia w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów spotkał się zespół roboczy do spraw sytuacji epidemiologicznej oraz odbyło się posiedzenie zespołu zarządzania kryzysowego w Ministerstwie Zdrowia z udziałem PLL LOT, Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie działań dotyczących również Polaków wracających z Włoch. 25 lutego zostało przesłane pismo do podmiotów leczniczych w sprawie możliwości wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie masek i kombinezonów z Agencji Rezerw Strategicznych. Jednocześnie przygotowano instrukcje i wytyczne w zakresie postępowania przez Centralę Narodowego Funduszu Zdrowia i oddziały wojewódzkie. Jednocześnie wysłałem pismo do prezydencji Unii Europejskiej, do prezydencji chorwackiej w sprawie pilnego spotkania ministrów zdrowia w celu przedyskutowania sytuacji epidemicznej w Europie. Tego samego dnia, czyli 25 lutego, uruchomiliśmy całodobową infolinię Narodowego Funduszu Zdrowia na potrzeby udzielania informacji Polakom oraz został uruchomiony system wysyłania SMS-ów do wszystkich osób powracających do kraju logujących się w polskiej sieci. (Poseł Sławomir Nitras: Którego?) 25 lutego. Jednocześnie został zatwierdzony krajowy plan działania na wypadek wystąpienia w Polsce przypadków podejrzenia lub zakażenia SARS-CoV-2. 26 lutego, czyli następnego dnia, nastąpiła publikacja ECDC zaleceń postępowania z pacjentem zakażonym koronawirusem dla podmiotów leczniczych. 26 lutego, czyli dzień później. 27 lutego w rozporządzeniu ministra zdrowia nowy koronawirus został włączony do ustawy o chorobach zakaźnych, a jednocześnie przekazane zostały algorytmy postępowania - poprzez kanały NFZ oraz kanały inspekcji sanitarnej i współpracujących organizacji, takich jak choćby Porozumienie Zielonogórskie - do wszystkich POZ, AOS, czyli ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej oraz do ratownictwa medycznego. Tego samego dnia, czyli 27 lutego, odbyło się spotkanie pana ministra Piontkowskiego z kuratorami i zostały przekazane wytyczne inspekcji sanitarnej dla szkół i dla rodziców. Tego samego dnia, czyli 27 lutego, wieczorem została podjęta decyzja przez wojewodę o odbywaniu się Intel Extreme Masters w Katowicach bez udziału publiczności. Jest to istotne o tyle, że Szwajcaria dwudziestego ósmego, czyli następnego dnia, wprowadziła ograniczenia dotyczące zgromadzeń masowych. Dwudziestego ósmego nastąpiło spotkanie pana premiera z wojewodami. Decyzją pana premiera zalecono wojewodom wprowadzenie stanu podwyższonej gotowości jednostek ochrony zdrowia zgodnie z art. 30 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, zobligowano do zorganizowania całodobowego działania laboratoriów inspekcji sanitarnych, do bieżącej analizy przez inspekcję sanitarną i głównego inspektora sanitarnego ryzyk związanych z organizacją imprez masowych na terenie wszystkich województw oraz do wydawania zaleceń GIS-u wojewodom w sprawie imprez masowych. Jednocześnie zapadła decyzja premiera o uruchomieniu rezerwy budżetowej w wysokości 100 mln zł na najbliższe działania związane z przygotowywaniem się kraju do epidemii wirusa korona. Nastąpiło uruchomienie dodatkowych sześciu laboratoriów oraz dostarczenie do wszystkich tych laboratoriów testów na wirusa. Wcześniej mieliśmy aktywne dwa laboratoria. Wysłane zostały przez NFZ kolejne zalecenia i aktualizacja tych zaleceń do wszystkich podmiotów leczniczych. Przekazany został mój list do Sekretariatu Episkopatu Polski z prośbą o odczytanie go we wszystkich kościołach. Dwudziestego dziewiątego zostały dostarczone do wszystkich laboratoriów kolejne partie testów, a z Agencji Rezerw Materiałowych po analizie wniosków zostały rozwiezione przez Ministerstwo Obrony Narodowej środki do dziewięciu portów lotniczych oraz 30 szpitali, w których strukturach znajdują się oddziały zakaźne. W związku z różnymi doniesieniami 1 marca został powołany w Narodowym Funduszu Zdrowia zespół do monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem przez podmioty lecznicze. Jednocześnie Narodowy Fundusz Zdrowia wydrukował i rozdystrybuował 100 tys. plakatów informacyjnych do świadczeniodawców i do aptek. 2 marca dostarczono kolejne partie testów i 11 laboratoriów zostało uruchomionych w trybie całodobowym. W związku z tym, podsumowując krótko to kalendarium... (Głos z sali: Zaspaliście.) ...obecnie mamy 79 oddziałów, w których jest ponad 2900 łóżek zakaźnych. Każdy taki szpital zgodnie z dyspozycją wojewody ma opracowane plany zwiększenia liczby tych łóżek ponaddwukrotnie. W Ministerstwie Obrony Narodowej i podległych szpitalach jest kolejne blisko 80 łóżek szpitalnych i również istnieje możliwość zwiększenia tego stanu ponaddwukrotnie. Wszystkie szpitale otrzymały wytyczne, jak powinny postępować. Jest bieżące monitorowanie wojewodów dotyczące tego stanu. Została uruchomiona Agencja Rezerw Materiałowych. Środki ochrony osobistej zostały rozdysponowane do szpitali, które zgłaszały niedobory. (Głos z sali: A POZ?) Laboratoria mogą w tej chwili wykonywać - i mają maksymalną przepustowość - ponad 1200 testów na dobę. Mamy sumarycznie ponad 8770 łóżek intensywnych. Jeżeli chodzi o transport sanitarny w uzgodnieniach międzyresortowych - uzgodniono wsparcie transportu sanitarnego w miarę potrzebności, a LPR pozostaje w gotowości. Wojewodowie potwierdzili przygotowanie szpitali zakaźnych na wypadek pojawienia się ognisk zakażeń w Polsce. Wszystkie województwa i wszystkie szpitale - bardzo dziękuję za bardzo dobrą współpracę - mają już gotowe plany zwiększenia bazy łóżkowej i potwierdzono możliwość wydzielenia odrębnych izb przyjęć dla osób zakażonych i dla osób niezakażonych. Nie będę już o tym mówił, bo zajmuję państwu dużo czasu, ale liczba dokumentów, które zostały wydane przez Główny Inspektorat Sanitarny i Ministerstwo Zdrowia, wynosi ponad 20. Jednocześnie działania informacyjne obejmowały bardzo szerokie informowanie polskiego społeczeństwa. Szanowni Państwo! Oczywiście wirus pojawi się niedługo w Polsce, dlatego że wszystkie kraje WHO i eksperci mówią, że nie ma możliwości ograniczenia rozprzestrzeniania się tego typu wirusa o takiej zakaźności. Musimy być przygotowani na tyle, na ile jesteśmy w stanie. Nasze działania, jak państwo słyszeliście, prowadzą do tego, żeby wszystkim przekazać informacje, jak postępować, dostarczyć brakujące środki i zapewnić informacje Polakom. (Głos z sali: No właśnie.) W sytuacji epidemicznej, w sytuacji, w której następuje siłą rzeczy strach przed nowym, niezwykle istotne jest to, żeby trzymać się instrukcji. Poza tym jest to pierwsza epidemia w Polsce od czasu tak szerokiego dostępu do mediów społecznościowych. To jest też niezwykle ważne, dlatego że poprzez te media możemy dystrybuować informacje rzetelne i prawdziwe oraz informacje, które nie są sprawdzone. Tak jak państwa informowałem na wielu konferencjach prasowych i w publikacjach, monitorujemy w tej chwili na bieżąco sytuację wyników ze wszystkich laboratoriów w Polsce. Jeśli tylko pojawi się pozytywny wynik, jakikolwiek by to był pacjent, opinia publiczna zostanie o tym natychmiast poinformowana i państwo oczywiście również. To, że się pojawi, jest pewne. Zależy, jak na to zareagujemy i w jaki sposób będziemy informować pacjentów, co robić. (Poseł Izabela Leszczyna: Jak jesteśmy przygotowani.) Szpitale zakaźne są w gotowości, szpitale w razie potrzeby mogą rozszerzyć bazę łóżkową. W tej chwili nie wszystkie łóżka w szpitalach zakaźnych są zajęte, nie wszystkie łóżka na oddziałach intensywnych są zajęte. (Głos z sali: To jesteśmy nieprzygotowani.) Szanowni państwo, bezpośredniego leczenia tego wirusa nie ma, szczepionki na tego wirusa nie ma. Jest leczenie objawowe pacjentów, którzy tego leczenia wymagają. Dziękuję. (Oklaski)