Mówca: Agnieszka Ścigaj
Data: 2017-09-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Kukiz’15 przedstawić stanowisko wobec procedowanej ustawy o spółdzielniach socjalnych. Spółdzielnie socjalne to przedsiębiorstwa społeczne, które w Polsce powstają od 2003 r. i z powodzeniem aktywizują na rynku pracy osoby, które mają na tym rynku najtrudniej. Ekonomia społeczna to stosunkowo młoda dziedzina, gałąź polityki społecznej w Polsce. Jednak te przedsiębiorstwa rozwijają się tak szybko, tak dobrze prosperują, tak szybko i skutecznie powracają na rynek pracy, że można powiedzieć, że ich rozwój po prostu jest konieczny. Ekonomia społeczna, w tym spółdzielnie socjalne, to podmioty gospodarcze, które konkurują na otwartym rynku pracy, a jednocześnie posiadają coś bardzo ważnego, bo właśnie misję społeczną. Kiedy powstała pierwsza ustawa o spółdzielniach socjalnych, kiedy zaczęły powstawać pierwsze spółdzielnie socjalne, pamiętam takie krytyczne głosy, które płynęły i ze strony niektórych polityków, i ze strony przedsiębiorców, o tym, że przede wszystkim te podmioty będą psuły lokalny rynek, że będą zagrażać lokalnej konkurencji. Teraz, po latach już wiemy, że tak się nie stało i nic takiego nie miało miejsca, że spółdzielnie wypełniają bardzo ważną lukę w lokalnych rynkach, której nie chcą wypełniać inne przedsiębiorstwa, a jeszcze przy tym robią bardzo wiele dobrego: dają miejsca pracy osobom niepełnosprawnym, kobietom, które powracają po długich przerwach, urlopach macierzyńskich, dają miejsca pracy osobom bezdomnym, o niskich kwalifikacjach. Zyski przeznaczają na różne inicjatywy lokalne i społeczne, na rozwój swoich pracowników. Ludzie, którym dano szansę i utworzono warunki do pracy, potrafią pracować, płacić podatki, są bardzo aktywni, potrafią prowadzić własne biznesy. Dzięki spółdzielniom socjalnym, dzięki podmiotom ekonomii społecznej przestają być kosztem, a wreszcie są bardzo dobrą inwestycją. Nie płacimy im przez lata zasiłków, nie przyglądamy się, jak stają się bezradni i coraz bardziej uzależniają się od państwa, tylko rzeczywiście powodujemy to, że są bardzo aktywni i potrafią się świetnie rozwijać. O tych dobrych rozwiązaniach mogłabym opowiadać latami, ale pozwolę sobie na prywatną dygresję, ponieważ sama prowadziłam taką spółdzielnię i wiem bardzo dobrze, ilu osobom dała ona miejsca pracy, jak pozwoliła się rozwinąć przez wiele lat, a szczególnie osobom niepełnosprawnym. Oczywiście ustawa o tych spółdzielniach wprowadza bardzo wiele istotnych zmian i przepisów, które ułatwiają im funkcjonowanie, szczególnie konkurowanie na rynku, na otwartym rynku. Co chcę podkreślić i za co chcę podziękować panu ministrowi: rzeczywiście ta ustawa była bardzo dobrze procedowana i wprowadzana, ponieważ rzeczywiście przeprowadzono bardzo szerokie konsultacje, była konsultowana z tymi, których bezpośrednio dotyczy. Za to chcę podziękować, bo rzeczywiście ona zmienia bardzo wiele i ułatwia funkcjonowanie tym podmiotom. Wiele tu było wspomniane, chodzi o zadbanie o to przede wszystkim, aby pracownicy, którzy jeszcze nie są członkami, ale za chwilę staną się właścicielami tej spółdzielni, współwłaścicielami, mogli już na samym początku uczestniczyć w procesie decydowania. Projekt zawiera również ułatwienia dotyczące zakładania spółdzielni socjalnych. Kiedyś pięć osób mogło założyć spółdzielnię socjalną, minimum pięć osób. W tej chwili, po nowelizacji ustawy mogą to być trzy osoby, dwie osoby będą mogły później dojść i będą uzupełniały. Ten zapis był podyktowany tym, że rzeczywiście trudno jest założyć przedsiębiorstwo w pięć osób i trudno jest utrzymać taki sposób zarządzania z osobami, które np. nie miały doświadczenia w pracy w ogóle albo w pracy w grupie. Ponadto złagodzono zapis dotyczący obowiązkowej nazwy ˝spółdzielnia socjalna˝. Rzeczywiście z punktu widzenia marketingowego, czyli tego, że spółdzielnia miała działać na rynku i być konkurencyjna, to dość mocno przeszkadzało. Ponadto rozszerzono katalog osób, które mogły zostać zatrudnione w spółdzielniach. Tu należy podkreślić, że umożliwiono właśnie zatrudnienie oraz zakładanie spółdzielni opiekunom osób niepełnosprawnych. Chcę tylko zwrócić uwagę, panie ministrze, na jedną rzecz. Przepis, który definiuje właśnie możliwość zatrudniania opiekunów osób niepełnosprawnych, dokładnie art. 4, definiuje grupę opiekunów w oparciu o art. 49 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ten artykuł niestety eliminuje opiekunów, którzy są zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych i poszukują lepszej, stałej pracy. Podchodząc do sprawy kompleksowo, warto poprawić ten art. 49 pkt 7 poprzez skreślenie zapisu ˝niewykonującym innej pracy zarobkowej˝. Nie mogę chyba złożyć poprawki w tym względzie podczas prac komisji, ponieważ ta poprawka dotyczy innej ustawy, która będzie procedowana, ale jeżeli rzeczywiście chcemy pomyśleć o osobach, które są zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, które są opiekunami, które naprawdę szukają stałej pracy, to warto by ten zapis wykreślić, żeby umożliwić im funkcjonowanie w pełni również w obrębie tej ustawy. Kończąc, chcę powiedzieć, że klub oczywiście poprze tę ustawę, bo zmierza ona w bardzo dobrym kierunku, pozwala spółdzielniom socjalnym lepiej konkurować i funkcjonować na otwartym rynku. Jest dobrym połączeniem ochrony miejsc pracy i działalności gospodarczej, co powinno być promowanym kierunkiem w przywracaniu na rynek pracy grup osób, które naprawdę z różnych powodów oddaliły się od tego rynku. (Dzwonek) Oczywiście chyba wszyscy się zgadzamy, że działanie oparte na tym, że ludziom dajemy wędkę, a nie rybę, i jeszcze pomagamy organizować łowisko, jest dobrym działaniem. Dziękuję. (Oklaski)