Mówca: Małgorzata Zwiercan
Data: 2016-11-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Senatorze! Szanowni Goście Opozycjoniści! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych weszła w życie w IV kwartale 2015 r. Cały proces legislacyjny ustawy trwał latami i końcowy efekt był daleki od zamierzeń wstępnych. Przypomnę tylko, że debata nad formą uznania przez państwo zasług osób działających i walczących o niepodległość Polski rozpoczęła się w 2000 r., ale wtedy ton tej debacie nadawała ˝Gazeta Wyborcza˝, w której Adam Michnik napisał: nie jesteśmy żadnymi kombatantami ˝Solidarności˝ i nie potrzebujemy żadnej pomocy, bo nasze środowisko dobrze się ustawiło. Tu chyba powiedział prawdę, bo środowisko ˝Gazety Wyborczej˝ bardzo dobrze ustawiło się w III Rzeczypospolitej Polskiej. (Oklaski) Przyczyny i efekty tego ustawienia się dobrze znamy, więc nie będę o tym mówić. Jednak poprzednia koalicja wraz z parlamentem niewiele zmieniła swoje postrzeganie tych, co z komunistyczną dyktaturą walczyli. Nie potrafiła przychylić się do propozycji środowisk opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych. Jednostronne spojrzenie władz, brak dostatecznej refleksji i badań sytuacji życiowej członków i działaczy opozycji antykomunistycznej, członków ich rodzin, a także zwykłych obywateli poddanych represjom, w tym materialnym, spowodowały, że parlament przyjął rozwiązanie oparte na regule nadmiernej ostrożności. To delikatne określenie, ponieważ obecna ustawa ogranicza możliwość przyznania świadczenia, co do zasady, jedynie na okres roku i to po uwzględnieniu wskazanych progów dochodowych. Świadczenia mają charakter pomocy socjalnej, nie obejmują uszczerbku spowodowanego różnego rodzaju represjami, w tym nieobjętego postępowaniem odszkodowawczym, np. zaniżonych emerytur bądź wynagrodzeń. Proponowany projekt ustawy wychodzi naprzeciw oczekiwaniom części działaczy szeroko pojmowanej opozycji antykomunistycznej. Poza zmianami przyznawania pomocy działaczom opozycji i osobom represjonowanym zmienia definicję osoby represjonowanej, obejmując nią osoby represjonowane w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r., oraz poszerza definicję osób represjonowanych, stwierdzając, że represje mogły mieć również charakter niejawny. Dotyczy to w szczególności osób, którym uniemożliwiono awans zawodowy z powodu działalności opozycyjnej, oraz tych, którzy za tę działalność byli z pracy wyrzucani. Szczególnie ważne jest zniesienie socjalnego charakteru pomocy dla działaczy opozycyjnych i osób represjonowanych. Projekt przewiduje autonomiczny charakter przyznawanego świadczenia, podobnie jak to jest ujęte w ustawie o kombatantach. Wysokość świadczenia nie jest satysfakcjonująca, ale projekt jest formą uznania statusu tych, którzy o wolną Polskę walczyli, nie zważając na grożące im represje, a to w tej chwili jest także ważne. Wreszcie państwo polskie zaczyna naprawiać błędy i wywiązywać się z obowiązku wobec obywateli. Zdajemy sobie sprawę z ograniczeń budżetu i z tego, że potrzeby są olbrzymie, ale musimy podkreślić z całą mocą: wysokość świadczenia jest dużo za niska. Nadal ofiary będą otrzymywać mniej niż ich kaci. Wiem, że uregulowanie tej kwestii wykracza poza zakres tej ustawy, więc mogę tu tylko przypomnieć, że ludzie nadal czekają na sprawiedliwość w tym zakresie. Biorąc pod uwagę zgłoszone tu zastrzeżenie, ale wierząc, że nie jest to ostatnie działanie dla dobra tych ludzi i że w najbliższej przyszłości, gdy tylko zabezpieczone będą środki w budżecie, Wysoka Izba nie zawaha się przed wyrażeniem wymiernego podziękowania i uznania dla cichych bohaterów, dzięki którym dzisiaj zasiadamy w parlamencie wolnej Polski (Dzwonek), Koło Poselskie Wolni i Solidarni jest za jak najszybszym przyjęciem proponowanych zmian. Na zakończenie z tego miejsca w imieniu własnym i kolegów pragnę wyrazić szczególne uznanie dla wszystkich tych, którzy nie szczędzili trudu w walce o wolną Polskę. Dziękuję wam. (Oklaski)