Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-04-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie z okazji 170. rocznicy urodzin Henryka Sienkiewicza Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dnia 5 maja br. mija 170. rocznica urodzin Henryka Sienkiewicza - wybitnego nowelisty, powieściopisarza, publicysty, pierwszego Polaka uhonorowanego Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury. Henryk Sienkiewicz herbu Oszyk urodził się w 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej szlacheckiej rodziny. Po wielu przeprowadzkach w wieku 15 lat zamieszkał wraz z rodziną w Warszawie. Jako siedemnastolatek chciał wziąć udział w powstaniu styczniowym, ale nie pozwolono mu przystąpić do walk z uwagi na młody wiek. W roku 1864 zdobył swą pierwszą nagrodę za wypracowanie ˝Mowa Żółkiewskiego do wojska pod Cecorą˝. W szkole nie zdobywał jednak wysokich not, najlepiej szły mu przedmioty humanistyczne. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości, zgodnie z wolą rodziców lekarzy, Sienkiewicz zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej Warszawskiej. Z czasem zrezygnował z kariery medycznej i podjął studia prawnicze. Ostatecznie przeniósł się jednak na wydział filologiczno-historyczny. Sienkiewicz pisał pod pseudonimem Litwos do ˝Gazety Polskiej˝ oraz ˝Niwy˝. W lutym 1876 r. wraz z grupą znajomych wybrał się do Stanów Zjednoczonych. Podczas tej podróży powstał m.in. cykl reportaży pt. ˝Listy z podróży do Ameryki˝, a także nowele, takie jak ˝Latarnik˝ czy ˝Sachem˝. Pisarz wrócił do Europy po dwóch latach. Zamieszkał wówczas w Londynie, a następnie przez rok przebywał w Paryżu. W tym czasie powstała nowela ˝Janko Muzykant˝. W roku 1881 wziął ślub z Marią Szetkiewiczówną, z którą miał dwoje dzieci. Cztery lata po ślubie Maria zmarła na gruźlicę. W okresie od maja 1883 r. do marca 1884 r. w warszawskim dzienniku ˝Słowo˝ i krakowskim ˝Czasie˝ drukowana była powieść Sienkiewicza ˝Ogniem i mieczem˝. Zarówno ta, jak i kolejne części ˝Trylogii˝ przyniosły mu ogromną popularność i uczyniły z niego najpopularniejszego polskiego pisarza. W 1884 r. pojawiły się pierwsze odcinki ˝Quo vadis˝. Sześć lat później Henryk Sienkiewicz wydał ˝Krzyżaków˝. W 25-lecie pracy twórczej pisarz został doceniony przez naród. Otrzymał wówczas majątek ziemski w Oblęgorku, w którym dziś mieści się Muzeum Henryka Sienkiewicza. W 1905 r. pisarz otrzymał Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. W przemówieniu wygłoszonym z tej okazji Sienkiewicz mówił, że zaszczyt ten jest szczególnie cenny dla syna Polski: ˝Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że żyje˝. Tego samego roku został jednym z założycieli Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej. Był także członkiem Towarzystwa Tajnego Nauczania w Warszawie. Po wybuchu wojny Henryk Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii, gdzie wraz z Ignacym Janem Paderewskim był jednym ze współzałożycieli Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. W roku 1916 otrzymał nagrodę fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznaną przez Polską Akademię Umiejętności. Henryk Sienkiewicz zmarł 15 listopada 1916 r. w Vevey w Szwajcarii i właśnie tam został pochowany. Osiem lat później prochy pisarza sprowadzono do kraju i uroczyście pochowano w podziemiach katedry św. Jana w Warszawie. Z uwagi na fakt, że w tym roku wypada 170. rocznica urodzin Henryka Sienkiewicza i 100. rocznica jego śmierci, rok 2016 został ustanowiony Rokiem Henryka Sienkiewicza. Dziękuję.