Mówca: Robert Maciaszek
Data: 2015-05-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej informacji prawnej oraz edukacji prawnej społeczeństwa. Drodzy państwo, projekt ten bez wątpienia jest projektem proobywatelskim, pozwalającym na dotarcie z bezpłatną pomocą prawną na etapie przedsądowym do każdego powiatu. Dzisiaj państwo polskie gwarantuje obywatelom bezpłatną pomoc prawną na etapie sądowym. Odpowiednie przepisy, zawarte choćby w Kodeksie postępowania cywilnego, gwarantują osobom, których z różnych powodów nie stać na zawodowego pełnomocnika, pomoc na etapie postępowania sądowego. Brakowało w naszym systemie prawnym zapewnienia osobom, które nie są w stanie zakupić takiej usługi na wolnym rynku, pomocy na etapie przedsądowym. Krąg osób do niej uprawnionych, określony przez projekt przedstawiony przez pana ministra, liczy dzisiaj ponad 5 mln potencjalnych beneficjentów ustawy. Należą do niego seniorzy powyżej 75. roku życia, osoby korzystające w ciągu ostatnich 12 miesięcy z pomocy społecznej, zarówno finansowej, jak i innej, kombatanci i weterani, rodziny wielodzietne, wszyscy posiadacze Karty Dużej Rodziny - niedawno pani premier Ewa Kopacz wręczyła milionową kartę w naszym kraju - oraz wszystkie osoby zagrożone klęską żywiołową, awarią techniczną czy też poszkodowane w katastrofie naturalnej. Jest to bardzo szeroki krąg liczący ponad 5 mln obywateli. Gdyby doliczyć rodziny, to jest to ponad 9 mln ludzi w naszym kraju. Projekt ustawy opiera się na trzech filarach, z których każdy jest ważny. Pierwszy filar, ten najważniejszy, to darmowa pomoc prawna na etapie przedsądowym. Drodzy państwo, ja sam od ponad 10 lat jako wolontariusz udzielam bezpłatnych porad prawnych i wiem, że docierają do mnie ludzie, którzy naprawdę tej pomocy potrzebują i którzy tej pomocy nie mogli do tej pory otrzymać. Osoby, które żyją poza dużymi aglomeracjami, poza miastami uniwersyteckimi, poza miastami, w których prężnie działają organizacje pozarządowe zapewniające bezpłatną pomoc prawną dla obywateli, były takiej pomocy pozbawione. Ten projekt gwarantuje w każdym miejscu Polski równy dostęp do profesjonalnej usługi realizowanej przez adwokata, radcę prawnego, a w 50% punktów, które przypadają w udziale organizacjom pozarządowym w zakresie organizowania bezpłatnej pomocy prawnej, także przez doświadczonych magistrów prawa, doświadczonych, bo wymagane jest 3-letnie doświadczenie w zakresie świadczenia usługi, oraz przez doradców podatkowych. Drugi filar, czyli kolejny ważny cel, który realizuje ten projekt ustawy, jest związany z edukacją prawną. Drodzy państwo, bezsprzecznie w naszym systemie poziom świadomości prawnej obywateli jest niski. Jak podnieść kulturę prawną, jak podnieść poziom wiedzy o prawach i obowiązkach naszych obywateli? Właśnie poprzez realizację i szybkie wprowadzenie w życie przedstawionej przez rząd, przez pana ministra ustawy. Chodzi o pomoc prawną, ale także edukację prawną prowadzoną przez organizacje pozarządowe, ponieważ projekt ustawy wprowadza wprost cel publiczny, jeśli chodzi o organizacje pożytku publicznego, w postaci edukacji prawnej społeczeństwa. Organizacje pozarządowe już dzisiaj realizujące zadania w tym zakresie, które nie stanowią jeszcze celu publicznego, nie mogły pozyskiwać zewnętrznych środków, środków rządowych na finansowanie tego typu działalności. Po wejściu tej ustawy w życie będą to mogły robić. Trzeci filar, równie ważny jak dwa wymienione wcześniej, to prawo do informacji prawnej, które przysługuje każdemu. Na tej sali jest wielu prawników, wielu mecenasów. Sami państwo wiecie, jak często dzwonią do nas nasi znajomi, koleżanki, koledzy, którzy mają nasz numer, z prostym pytaniem, prostym dla nas, dla prawników: słuchaj, jest taka sprawa, znalazłem się w takiej trudnej sytuacji, gdzie w ogóle szukać pomocy? Takie osoby, a także każdy inny obywatel będą mogli zadzwonić pod jeden bezpłatny numer infolinii na terenie kraju, gdzie otrzymają informację, jak wygląda dana sytuacja prawna, w którym akcie prawnym znajdą rozwiązanie, a jeżeli to nie wystarczy, to dowiedzą się, w którym miejscu spotkają prawnika, adwokata lub radcę prawnego, którzy im tej pomocy udzielą. Chciałbym jeszcze zwrócić uwagę na jeden ważny dla mnie aspekt tego projektu ustawy. Chodzi o współpracę, jaką ta ustawa gwarantuje, pomiędzy rządem i administracją rządową, pomiędzy samorządem terytorialnym, samorządami zawodowymi radców prawnych i adwokatów oraz organizacjami pozarządowymi. Patrząc na cały proces konsultacji społecznych, który przeprowadził w ciągu ostatnich miesięcy gabinet ministra Grabarczyka, czego wynikiem jest cały załącznik do projektu ustawy, taki olbrzymi plik, można zobaczyć, jak ten projekt zmieniał się w ciągu tych miesięcy. On jest ona kompromisem wychodzącym naprzeciw oczekiwaniom różnych grup społecznych, organizacji pozarządowych, samorządu zawodowego, a także samorządu terytorialnego, nie mówiąc już o interesie rządu, jakim jest wsparcie obywateli, którzy potrzebują pomocy prawnej. Współpraca to bardzo ważny element, na który chciałem zwrócić uwagę. Wierzę, że pozwoli nam on bardzo szybko i sprawnie przeprowadzić projekt ustawy przez parlament. Takich prób już w przeszłości było kilka. Nie chcę przypominać tych przypadków, bo niestety były one nieskuteczne. Mogę powiedzieć za siebie, panie ministrze, że zrobię wszystko, żeby ten projekt ustawy przeszedł przez parlament szybko i sprawnie. Wierzę, że na posiedzeniach komisji, do której on trafi, będzie jeszcze okazja przedyskutować szczegółowo każdy wariant, tak aby osiągnąć ostateczny kompromis i żeby wreszcie nasi obywatele doczekali się, podobnie jak to jest w krajach Europy Zachodniej, pomocy państwa na etapie przedsądowym, pomocy systemowej w każdym powiecie naszego kraju. Przypomnę bowiem to, o czym mówił pan minister, że nawet w najmniejszych powiatach będą co najmniej dwa punkty pomocy prawnej, w których adwokat lub radca prawny będą przez cztery godziny dziennie przez pięć dni w tygodniu świadczyć usługę. Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Biorąc pod uwagę powyższe, w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska proszę o skierowanie projektu ustawy do właściwej komisji. Dziękuję. (Oklaski)