Mówca: Andrzej Kryj (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-07-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie wpisania Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego na listę światowego dziedzictwa UNESCO Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 6 lipca 2019 r. miało miejsce wyjątkowe i długo oczekiwane dla województwa świętokrzyskiego wydarzenie. Podczas 43. Sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Baku podjęta została decyzja o wpisaniu Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na liście znajdują się obiekty dziedzictwa kulturowego i dziedzictwa naturalnego ˝o wyjątkowej powszechnej wartości˝ dla ludzkości. Tym samym, po ponaddwudziestoletnim okresie starań, Krzemionki stały się pierwszym obiektem znajdującym się na terenie województwa świętokrzyskiego, który trafił na elitarną listę UNESCO. Jak duża jest to nobilitacja, niech świadczy fakt, że Krzemionki są zaledwie 16. polskim zabytkiem, który znalazł się na liście obok tak popularnych miejsc, jak: Białowieski Park Narodowy, Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i w Bochni czy też Zamek Krzyżacki w Malborku. Pomysł, że Krzemionki mogłyby ubiegać się o wpis na listę UNESCO, narodził się jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku, jednak wówczas jego realizacja była niemożliwa ze względu na ograniczenia infrastrukturalne. Dzięki pracy rzeszy osób związanych z Muzeum Archeologicznym i Rezerwatem ˝Krzemionki˝, a także staraniom władz szczebla lokalnego i centralnego udało się wypełnić wszystkie wymagania formalne po to, aby Krzemionki mogły ubiegać się o wpis na listę UNESCO. Niebagatelne znaczenie miało otwarcie nowej siedziby muzeum, przystosowanej do nowoczesnej obsługi turystycznej. W lutym 2018 r. była prezentowana w Sejmie wystawa ˝Pradziejowe kopalnie krzemienia pasiastego w drodze do UNESCO˝ pod patronatem marszałka Sejmu. Byłem jej inicjatorem. Także z mojej inicjatywy Narodowy Bank Polski wyemitował w 2012 r. srebrną dwudziestozłotówkę z inkrustowaną konkrecją z krzemienia pasiastego i obiegową dwuzłotówkę. Współczesna historia Krzemionek rozpoczęła się 19 lipca 1922 r., kiedy podczas sporządzania mapy geologicznej terenu ówczesnego powiatu opatowskiego prof. Jan Samsonowicz w trakcie badań w pobliżu miejscowości Magonie odkrył kopalnie krzemienia pasiastego pochodzące z okresu neolitu oraz wczesnej epoki brązu. Stanowisku temu nadano nazwę Krzemionki Opatowskie. Ich eksploatacja przez człowieka miała miejsce od około połowy IV do połowy II tysiąclecia przed naszą erą. Krzemionki są największym i zachowanym w najlepszym stanie tego typu obiektem w Europie. Kompleks obejmuje około 4 tys. kopalń reprezentujących większość pradziejowych technik pozyskiwania krzemienia. Występują tam cztery rodzaje obiektów górniczych, które różnią się między sobą głębokością oraz sposobem prowadzenia prac wydobywczych. Największe z nich osiągały głębokość 9 m i powierzchnię kilkuset metrów kwadratowych. Neolityczne kopalnie krzemienia pasiastego położone w odległości około 8 km od Ostrowca Świętokrzyskiego są unikatową na światową skalę perłą turystyczną regionu. Krzemionki to również wspaniała wizytówka województwa świętokrzyskiego i wyjątkowe świadectwo pradziejów człowieka - jego życia codziennego oraz pracy. Krzemionki są odwiedzane przez rzesze turystów i posiadają wyrobioną markę na turystycznej mapie Europy. Po uzyskaniu wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO popularność Krzemionek w przeciągu ostatnich dwóch tygodni znacząco wzrosła, co przełożyło się na większą liczbę zwiedzających. Jestem pewien, że ten trend zostanie podtrzymany, a logo UNESCO będzie przyciągać nowych turystów chcących przekonać się, jak wyglądały pradziejowe kopalnie krzemienia, z których ówcześni mieszkańcy tych terenów wydobywali materiał używany do produkcji narzędzi. Wielki sukces, jakim bez wątpienia jest wpisanie Krzemionek na listę światowego dziedzictwa UNESCO, z pewnością będzie ozdobą wielkiego jubileuszu 100. rocznicy odkrycia kopalń, który przypadał będzie na rok 2022. Zabiegając o godne uczczenie tej rocznicy, wystąpiłem do NBP o wyemitowanie okolicznościowej pięciozłotówki a do Poczty Polskiej o wyemitowanie znaczka pocztowego. Krzemionki oraz cały Krzemionkowski Region Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego są dobrem ludzkości. Wierzę głęboko, że organ prowadzący muzeum, którym jest samorząd powiatu ostrowieckiego, otrzyma wsparcie zarówno Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego, jak i władz centralnych, niezbędne do wypełnienia wszystkich obowiązków, jakie nakłada wpis na listę UNESCO.