Mówca: Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski
Data: 2012-03-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Panie Pośle! Ponad cztery lata temu miałem takie wrażenie i przekonanie, że zostanę ministrem obrony narodowej, zostałem, jak żartowałem, ministrem obrony kultury narodowej. W ostatnich miesiącach odnoszę wrażenie, że jestem szefem straży pożarnej gaszącej od czasu do czasu różnego rodzaju pożary, które pojawiają się na mapie polskiej kultury w wyniku różnych zdarzeń niekiedy uzasadnionych, od czasu do czasu powstałych przez przypadek, w niektórych wypadkach także z powodów obiektywnych. Warszawska Opera Kameralna jest takim przykładem, który może być dobrą ilustracją do odpowiedzi dotyczącej tych wszystkich pożarów zdarzających się w ostatnich kilkunastu miesiącach, w niektórych wypadkach kilku miesiącach. Rzeczywiście mamy do czynienia z taką sytuacją, iż samorządy, angażując się w różnego rodzaju przedsięwzięcia w obszarze kultury, zwiększają środki finansowe na kulturę. W ogóle jeżeli chodzi o ostatnie cztery lata, ten wzrost wynosi od ok. 9,8 mld do 12,7 mld w odniesieniu do wszystkich składników, wszystkich elementów budżetu instytucji publicznych, z telewizją i prywatnymi ośrodkami włącznie. Są jednakże samorządy, które podjęły także wyzwania inwestycyjne przekraczające granice ich możliwości, i to właśnie dzisiaj widać. W jakimś sensie województwo mazowieckie jest tego dobrym przykładem. Z tego też powodu są to poszukiwania oszczędności dość nagłe, bardzo często nieporadne, a najtrudniejsze, najbardziej szkodliwe, najbardziej bolesne są właśnie w obszarze kultury. Często to powtarzam. Jeśli chodzi o pierwsze pytanie, które pan poseł zadał, czy byłem informowany o tych cięciach. Nie, nie byłem informowany. A więc odpowiedź na pierwsze pytanie jest negatywna. Natomiast byłem informowany wcześniej o różnych potrzebach tej instytucji i starałem się na nie reagować. Mogę powiedzieć, że w ostatnich latach, za które odpowiadałem, Warszawska Opera Kameralna otrzymała wsparcie ze strony ministra kultury na poziomie ponad 2 mln zł na różne przedsięwzięcia. Chodzi także o kontynuowanie wsparcia udzielanego jeszcze przez pana posła, wówczas ministra, na przykład dla festiwalu mozartowskiego, który już od 2006 r. uzyskiwał wsparcie w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Jest ono kontynuowane do dnia dzisiejszego, także z myślą o roku 2012. Chcę przypomnieć także, że liczba dofinansowań w latach 2008-2009, a także w roku 2010 na przykład wzrosła do trzech pozycji, nie obejmuje już tej jednej wyłącznej. Jestem gotowy do kontynuowania tego wsparcia także w obecnych warunkach, czyli w kryzysie. Upoważniłem Instytut Muzyki i Tańca do negocjowania dwóch, a właściwie trzech projektów z Warszawską Operą Kameralną. Być może będzie to forma pomocy, po to aby w tej konkretnej sytuacji dać szansę na poprawienie warunków funkcjonowania tej instytucji. Są to przedsięwzięcia związane z nową muzyką obcą. Jest to rzecz prowadzona w tej chwili właśnie przez Instytut Muzyki i Tańca - termin uruchomienia 2 maja 2012 r. Także jeśli chodzi o aplikację ˝Nowe interpretacje˝, jest szansa na to, iż w tej materii znajdziemy porozumienie i będę mógł pozytywnie działać, interweniować finansowo. Jest jeszcze trzeci element, mniejszy, ale wartościowy z punktu widzenia tej instytucji, czyli nagrania płytowe, które realizujemy konsekwentnie. Jeżeli chodzi o możliwości zwiększania środków finansowych poza programami, to są one ograniczone. Wskazuję na te, bo one są jeszcze otwarte i w tej materii mogę tej instytucji pomóc. To jest odpowiedź na drugie pytanie. Jeżeli chodzi o trzecie pytanie, o działania systemowe, w chwili obecnej staram się - ze względu na te napięcia, które się pojawiają, decyzje, które muszą bardzo często być nagłe, niespodziewane, trudno tu prawidłowego reagować - chcę doprowadzić do sytuacji takiej, aby spotkać się właściwie ze wszystkimi najważniejszymi samorządami. Byłem w Katowicach, dwukrotnie byłem w Krakowie i w Lublinie, byłem w Łodzi - mówię o ostatnich 2-3 miesiącach. Rozmawiam z samorządowcami przede wszystkim po to, aby ustalić zasady współpracy i aby powiększać ilość środków finansowych we współpracy z samorządami. Dlaczego o tym mówię? Gdybym dość prosto reagował na sytuacje, kiedy samorządy wycofują się z dofinansowania określonych projektów, i natychmiast zastępował je w tym zakresie, to wszystkie samorządy zaczęłyby czynić tak samo i bardzo szybko przeniosłyby odpowiedzialność na ministra kultury, co byłoby zabójcze z punktu widzenia proporcji odpowiedzialności w obszarze kultury. Przypomnę bowiem, że samorządy odpowiadają finansowo za obszar ok. 70%, a ministerstwo kultury za ok. 25% środków pozostających w dyspozycji publicznej. A więc cięcia, które dokonałyby się w samorządach terytorialnych na poziomie 15-20%, oznaczałyby konieczność zaangażowania całego budżetu ministerstwa kultury tylko po to, aby te cięcia zrekompensować. Dlatego też wielokrotnie powtarzam, że w pierwszej kolejności będę nagradzać samorządy zwiększające nakłady na kulturę. Nie mogę jednak sobie pozwolić na to, aby czynić tę drugą rzecz, czyli karać te samorządy, które tną wydatki na kulturę, bo odbywałoby się to kosztem przede wszystkim życia artystycznego i byłoby to karanie w jakimś sensie także widowni. Natomiast przewiduję stworzenie także w tej materii bezpieczników pozwalających na reagowanie, doprowadzenie do zbudowania minimalnej rezerwy (Dzwonek) na nagłe, nieprzewidziane interwencje, aby minister kultury miał szansę reagować w przypadku zagrożeń takich instytucji, jak na przykład Warszawska Opera Kameralna. Dziękuję bardzo. (Oklaski)