Mówca: Adam Rybakowicz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-07-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Koła Poselskiego Ruch Palikota wobec sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskich oraz przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektach ustaw o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, druki nr 2968, 3139, 3157 i 3592. Projekt autorstwa PO z druku nr 2968 dotyczy umożliwienia przekształcenia na cele nierolnicze i nieleśne, bez zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia nie przekracza 0,5 ha. Projekt autorstwa PSL z druku nr 3139 dotyczy uchwalania i wykonywania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w gminach wiejskich i podmiejskich oraz uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy na obszarach, na których nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Projekt przedstawiony przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z druku nr 3157 dotyczy zaś wprowadzenia w określonych przypadkach zwolnienia z obowiązku każdorazowego uzyskiwania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Koalicja rządząca wraz z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej złożyła 3 różne projekty ustaw dotyczące ochrony gruntów rolnych i leśnych, którymi zajmowała się podkomisja. Pomijając kwestię, że na tej sali już wielokrotnie rozmawialiśmy o tym w 2013 i 2014 r., mam wrażenie, że obecna koalicja nie jest w stanie uchwalić dobrego prawa związanego z ochroną gruntów rolnych i leśnych. Wszystkie te projekty przewidują umożliwienie wykorzystania dobrych jakościowo gruntów pod zabudowę bez zgody ministra rolnictwa. Obecnie przekształcenie gruntów klas I-III w tereny nierolne wymaga zgody ministra rolnictwa, co w opinii wnioskodawców utrudnia opracowywanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i inwestycje na terenie gmin. Dlatego posłowie PSL w 2013 r. przygotowali propozycję zmiany przepisów w tym zakresie, dopuszczając w niej, by o przeznaczeniu niewielkich działek (0,5-hektarowych) mających glebę klas I-III decydował samorząd lokalny, a nie minister rolnictwa. Jednak pan prezydent ustawę zawetował. W opinii głowy państwa taka zmiana przepisów znacznie zmniejszała ochronę gruntów najbardziej wartościowych rolniczo. Grunty rolne klas I-III stanowią zaś tylko 25% powierzchni wszystkich gruntów ornych w Polsce. W obecnym przedłożeniu najdalej idący pod względem ograniczeń jest projekt prezydencki. Zakłada on, że co do zasady przekształcenie gruntów rolnych w nierolne wymaga zgody ministra rolnictwa, ale nie jest ona konieczna, jeżeli zostaną spełnione łącznie określone warunki. Podkomisja zgodziła się z propozycją prezydenta, określając, że przez zwartą zabudowę rozumie się zgrupowanie co najmniej 5 budynków. Ponadto co najmniej połowa powierzchni każdej zwartej części gruntu musi zawierać się w obszarze zwartej zabudowy, a położone muszą być one w odległości nie większej niż 50 m od granicy najbliższej działki budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy z gospodarce nieruchomościami. Kolejne dwa warunki konieczne do spełnienia to położenie tych gruntów w odległości nie większej niż 50 m od drogi publicznej oraz nieprzekraczanie powierzchni 0,5 ha bez względu na to, czy stanowią jedną całość, czy kilka odrębnych części. Podkomisja zaproponowała ponadto włączenie do nowelizacji regulacji, która zakładała, że przepisów tych nie stosuje się do gruntów rolnych w zakresie niezbędnym do realizacji sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. Jednak przepis ten, po dyskusji, został ostatecznie wykreślony. Wiceminister rolnictwa Kazimierz Plocke stwierdził w imieniu rządu, że jest przeciwny takiemu zapisowi chociażby dlatego, że nie określa się, jaką powierzchnię gruntów można wyłączyć pod infrastrukturę techniczną. W jego opinii przepis ten jest zbędny w projektowanej nowelizacji. Ostatecznie do projektu zawartego w sprawozdaniu podkomisji komisja wniosła poprawkę polegającą na usunięciu zmiany 3., która wyłączała stosowanie przepisów ustawy do realizacji sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. W trakcie posiedzenia komisji zaproponowano, by sprawozdanie wróciło do podkomisji, jednak posłowie nie poparli tego wniosku. Zgłoszono również wniosek mniejszości określający nowe warunki, których łączne spełnienie umożliwiałoby zmianę przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III bez zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W uzasadnieniu do projektu tej ustawy czytamy: Projektowane przepisy przyniosą niewielkie pozytywne skutki społeczne związane z ułatwieniem inwestowania na terenach wiejskich. Umożliwi to - w zależności od sytuacji - bliskim rolników pracującym poza gospodarstwem rolnym wzniesienie budynków na własne cele mieszkaniowe albo sprzedanie ograniczonej ilości gruntów w celu poprawienia sytuacji finansowej rolników. Biorąc pod uwagę powyższe, Koło Poselskie Ruch Palikota opowie się za przyjęciem sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskich oraz przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektach ustaw o ochronie gruntów rolnych i leśnych, druki nr 2968, 3139, 3157 i 3592.