Mówca: Małgorzata Zwiercan
Data: 2018-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dynamika zmian na rynku nowych narkotyków, obniżenie wieku inicjacji w zakresie zażywania tzw. dopalaczy, skala spowodowanych nimi zatruć, niska świadomość społeczna dotycząca szkodliwości, składu chemicznego i ryzyka związanego z przyjmowaniem substancji zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, potrzeba doskonalenia narzędzi przeciwdziałania i zwalczania produkcji, wprowadzania do obrotu i dostępności substancji zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych stanowią istotne wyzwanie na gruncie rozwiązywania problemów uzależnień. Trzeba przyznać, że wyzwania te znalazły propozycje rozwiązań w omawianym projekcie ustawy. Omawiany projekt wprowadza zmiany do procedury oceny zagrożeń i procedury poddawania substancji środkom kontroli i sankcjom karnym w odniesieniu do nowych substancji psychoaktywnych oraz służy podniesieniu efektywności oddziaływania profilaktycznego na gruncie współpracy samorządów gminnych z placówkami oświatowymi. Procedowana ustawa wprowadza wzajemne powiązanie i uzupełnianie się oddziaływań profilaktycznych przyjętych do realizacji w gminnych programach przeciwdziałania narkomanii oraz działań w zakresie przeciwdziałania narkomanii prowadzonych w szkołach i placówkach systemu oświaty. Na uwagę w noweli zasługują również zmiany dotyczące szkoleń certyfikujących specjalistów terapii uzależnień i katalog warunków przyjęć na ten kierunek. Ważny jej wymiar to również doprecyzowanie przepisów regulujących funkcjonowanie Państwowej Inspekcji Sanitarnej czy regulacje związane z gromadzeniem danych w dziedzinie toksykologii klinicznej. Szereg wprowadzanych zmian w procedowanej nowelizacji znajdował swój wyraz na przestrzeni ostatnich 2 lat w pracach Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwiązywania Problemów Uzależnień, któremu przewodniczę. Także na tej podstawie można przyjąć, że proponowane kierunki zmian regulacji prawnych odpowiadają wyzwaniom omawianej problematyki. Niemniej jednak pewne aspekty projektu ustawy warto poddać jeszcze analizie. W przypadku karty oceny nowej substancji psychoaktywnej można rozważyć rozszerzenie listy punktów rekomendacji o ryzyko społeczne związane z zażywaniem substancji, a także o wnioski praktyczne, jeśli to tego dotyczy, w odniesieniu np. do edukacji społecznej, problematyki profilaktyki, redukcji szkód, przeciwdziałania czy terapii. Współpraca moderatorów gminnych programów przeciwdziałania narkomanii ze szkołami także jest trafnym rozwiązaniem, jednakże znajomość problematyki realizacji programów przeciwdziałania narkomanii na poziomie samorządów gminnych podpowiada inne, takie, które byłyby bardziej precyzyjne, jeśli chodzi o zalecenia merytoryczne. Można np. rozważyć wprowadzenie dodatkowego elementu merytorycznej pomocy czy kontroli w zakresie opracowania strategii i doboru programów profilaktycznych. W tym miejscu warto podzielić się uwagą, że sam przekaz wiedzy na temat szkodliwości narkotyków jest w profilaktyce nieskuteczny w tym znaczeniu, że zdobycie wiadomości nie jest równoznaczne ze zmianą zachowania. Jest to jednak najpowszechniej stosowana strategia profilaktyczna, także w szkołach, gdyż wydaje się najprostsza, a przez to najbardziej dostępna. Większe wyzwanie stanowi np. zmiana przekonań normatywnych lub kształtowanie prozdrowotnych postaw odbiorców. Współczesne programy profilaktyczne, które mają ambicję zmiany zachowań odbiorców, muszą uwzględniać zaangażowaną rolę i oddziaływanie na i poprzez rodziców. Koło Wolni i Solidarni będzie głosować za procedowanym projektem ustawy. Dziękuję. (Oklaski)