Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-12-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Otóż gdybyśmy przyjrzeli się temu projektowi ustawy z punktu widzenia możliwości czy potrzeb pożyczkowych państwa w kwestii dotyczącej zarządzania długiem Skarbu Państwa, wydałby się projektem ze wszech miar racjonalnym. Jest źródło, mówi się o konsolidacji finansów publicznych. Solidarna Polska na takie rozwiązania dotyczące konsolidacji, o których tu wcześniej mówiono, co do zasady nie wyraża zgody, bo nie jest to żadna konsolidacja. Jest to sięganie po rezerwy, a nie konsolidacja. A więc gdyby przyjąć logikę Platformy Obywatelskiej, jej punkt widzenia, rozwiązanie to wydawałoby się ze wszech miar logiczne. Są pieniądze, to po co pożyczać i płacić więcej za pożyczone pieniądze, emitować papiery dłużne, skoro można sięgnąć po te środki, które tam leżą, są zdeponowane, a nawet jeśli są oprocentowane, to wartość oprocentowania jest o wiele niższa niż koszty obsługi długu, gdyby to były środki pożyczone, a mówimy o kwocie rzędu 900 mln zł. Tak, to jest oczywiście poniekąd logiczne rozumowanie, zgodne z logiką Platformy Obywatelskiej. Ale problem jest bardzo poważny i bardzo głęboki. Co jest istotą rzeczy? Otóż istota rzeczy tkwi w tym, jaka jest wartość udzielonych poręczeń i gwarancji. Ona jest gigantyczna. Podam tylko dane. Cztery lata temu ta wartość nie przekraczała 31 mld zł, dzisiaj przekracza 100 mld, panie ministrze. To jest wartość, o której mówimy. A suma, o której mówimy, ma na wypadek gdyby te zobowiązania nie były spłacane, zabezpieczyć Skarb Państwa, żeby z innych źródeł, czyli emitując nowe papiery wartościowe, nie sięgał po środki, ale z tych gwarantowanych na rachunku bankowym środków odkładanych przez lata regulował zobowiązania, które gwarantował lub poręczał, a których dłużnik, ten podstawowy, nie był w stanie spłacić. Podkreślam, mówimy o kwocie 100 mld zł dzisiaj. To jest wartość poręczeń i gwarancji. To jest 1/3 naszego budżetu. To są potencjalne zobowiązania Skarbu Państwa, które trzeba będzie w przyszłości, i to jest klucz, po prostu regulować, gdyby się tak wydarzyło - mam nadzieję, że tak się nie wydarzy - że te zobowiązania spłacone przez dłużnika głównego nie będą. Tu Skarb Państwa bierze na siebie pewne ryzyko, działa jak firma ubezpieczeniowa, analizuje ten poziom ryzyka. Dzisiaj sprawa wygląda nieźle, bo jeżeli chodzi o wielkość przychodów z tego tytułu dla Skarbu Państwa i wydatków, to, prawdę powiedziawszy, podczas kiedy dekadę temu mieściło to się w kwotach rzędu 200, 300 mln, dzisiaj to mieści się w granicach 6, 7 mln zł, a przychody z tego tytułu to jest kwota gdzieś 25, 27 mln rocznie, więc Skarb Państwa zyskuje. Ale dlaczego zyskuje? Dlatego że instrumenty poręczeniowe i gwarancyjne są instrumentami nowymi, a termin spłaty zobowiązań jest terminem odległym, i to ryzyko jest odroczone w czasie. I to jest istota rzeczy w wypadku gwarancji i poręczeń. Skoro ta akcja poręczeniowa tak naprawdę rozpoczęła się w roku 2007, a to są poręczenia wieloletnie, to oceniać dłużnika głównego będziemy mogli w aspekcie jego możliwości płatniczych nie dzisiaj, nie jutro, ale dopiero za cztery lata, za pięć lat. Wtedy powstanie ewentualne zobowiązanie tego dłużnika, który zabezpieczał, czyli Skarbu Państwa, z tytułu poręczenia i gwarancji. Dzisiaj fajnie jest dysponować tą kwotą, bo ona jest, to są realne pieniądze w Banku Gospodarstwa Krajowego, ale ryzyko się nie zmniejsza. Co więcej, to ryzyko się zwiększa. I to nawet widać w zapisach budżetu. Skoro w roku 2012 w budżecie z tytułu tego ryzyka zapisano kwotę 7 mln zł, to już w 2013 była to kwota prawie 150 mln, z tytułu ryzyka wystąpienia niespłaconych zobowiązań przez dłużnika głównego. Tak więc czego to dowodzi? Tego, że to ryzyko odłożone w czasie już zaczyna się pojawiać, co więcej, przybiera realne kształty, i że Skarb Państwa będzie musiał to ryzyko ponieść, a te środki zabezpieczały w jakimś sensie przed tym ryzykiem. I kolejna sprawa, żeby państwu uzmysłowić, o czym my tak naprawdę debatujemy - dzisiaj wysokość zobowiązań z tytułu poręczeń udzielonych i niespłaconych, a spłaconych przez Skarb Państwa, wynosi już grubo ponad 500 mln. Chyba jest to w granicach 700 mln. Mówimy o zaszłych zobowiązaniach, zaszłych, tych, które Skarb Państwa, wstępując w prawa zaspokojonego wierzyciela, musiał spłacić, bo dłużnik główny ich nie spłacał. Ta kwota będzie rosła. Skarb Państwa ma roszczenia z tego tytułu. To jest inna sprawa. Ja mam tego pełną świadomość. Ma roszczenia, ale jest pytanie, czy te roszczenia będą zaspokajane. W związku z powyższym, jeżeli wprowadzamy takie rozwiązania, musimy mieć świadomość ryzyka, którego nie poniesie minister finansów jutro czy pojutrze, ale które poniosą najprawdopodobniej kolejne rządy. To jest istota rzeczy. I jest pytanie, czy to ryzyko, które przyjął na siebie rząd premiera Donalda Tuska, przerzuca on na kolejne rządy, bo taka jest intencja tej regulacji. Taka jest intencja tej regulacji - przerzucenie odpowiedzialności za przyjęte ryzyko, ale nie na siebie przyjęte, ale na kolejne rządy, bo przecież te spłaty będą w kolejnych latach (Dzwonek), żeby nie powiedzieć dekadach. W związku z powyższym...