Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2015-01-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Projekt ustawy o przekształceniu jednoosobowych spółek Skarbu Państwa prowadzących działalność z wykorzystaniem dóbr kultury w państwowe instytucje kulturalne został przedstawiony, co nie jest typowym rozwiązaniem, przez podkomisję nadzwyczajną i jego formalnoprawny cel polega na zmianie ustawy z 1987 r. o państwowych instytucjach filmowych, a także ustawy z 1991 r. o organizacji i prowadzeniu działalności kulturalnej. Projekt składa się z 15 artykułów. Żeby powiedzieć tout court, używając po prostu i jednoznacznie francuskiego klasycznego określenia, on naprawia błąd, naprawia złą decyzję z czasów AWS, decyzję rządu premiera Jerzego Buzka z 1997 r., kiedy to szereg przedsiębiorstw pod nadzorem ministra kultury, ale też innych resortów przeszło pod nadzór ministra skarbu. Dla wielu z nich był to niestety początek końca ich funkcjonowania. Nielicznym udało się przestawić z działalności stricte kulturalnej, dostosować do zasad brutalnego często rynku, do praw gospodarki neoliberalnej. Kiedyś wydana jeszcze w okresie Polski Ludowej encyklopedia ˝Szpilek˝, mająca elementy satyryczne, definiowała słowo ˝kultura˝ tak: Kultura - kino w Płońsku. Otóż dzisiaj masowo są zamykane kina. Nie wiem, czy w tej chwili jest kino w Płońsku, ale np. w Olsztynie zamknięto główne kino znajdujące się na Starym Mieście. Dzisiaj mamy kilku z tych instytucji pomóc. Mamy pozwolić, by powróciły znów pod skrzydła ministra kultury, by stały się instytucjami kultury. To jest szlachetne rozwiązanie, aczkolwiek ostatnio odbyła się w nocy i dziś raz jeszcze bardzo burzliwa dyskusja o bardzo kontrowersyjnym, kuriozalnym, przygotowanym w pośpiechu projekcie ustawy dotyczącej de facto likwidacji kopalni. Otóż w tym projekcie nie rozróżniono, co jest wygaszaniem, a co jest likwidacją. W jakiejś mierze, uwzględniając to, że wszelkie analogie zawodzą, to się działo i wciąż się dzieje, jeżeli chodzi o instytucje kultury. Po rosyjsku zresztą mówi się czasem ˝łuczsze mieńsze, da łuczsze˝, czyli ˝lepiej mniej, ale lepiej˝. Tu jest mowa o czterech spółkach i dobrze, ale jeszcze lepiej byłoby, żeby było więcej i lepiej. To nie budzi naszego sprzeciwu ani zdziwienia, odwrotnie: to jest dobra i słuszna droga. Klub Poselski SLD poprze tę ustawę. Jednak zastrzeżenia klubu, a także kilkorga członków komisji kultury spoza klubu Sojuszu dotyczą tego, że poza proponowaną w tym projekcie ustawy ochroną pozostają inne warte naszego zainteresowania podmioty. Myślę np. o Państwowym Instytucie Wydawniczym. Mamy w Polsce 2 tys. wydawnictw, ale bardzo duża część z nich została stworzona tylko po to, żeby wydać jedną jedyną książkę. Ja to poruszałem w dyskusji. Wiem, że PIW nie jest spółką ani nie jest w stanie likwidacji, ale też wiem, że są sprawnie spłacane długi. Za najdalej dwa, trzy miesiące dług będzie spłacony zupełnie, a jednocześnie wydawnictwo funkcjonuje. Ukazują się ważne dla kultury pozycje. Kontynuowana jest edycja dzieł Witkacego, Leśmiana, Białoszewskiego. Wznowiony jest Słowacki, Fredro, Molier, Juliusz Żuławski. Czytelnicy otrzymują kolejne tomy listów Sienkiewicza, Modrzejewskiej, Iwaszkiewicza. Jako pierwsze w Polsce wydawnictwo to wznowiło powieści tegorocznego laureata Nagrody Nobla Francuza Patricka Modiano. Czy przedsiębiorstwo, które za chwilę spłaci długi, któremu udało się utrzymać na rynku przy ambitnym profilu edytorskim, nie zasługuje na podobną pomoc jak zespoły filmowe, bo to dotyczy głównie instytucji filmowych, jak Polskie Wydawnictwo Muzyczne? PIW za rok powinien obchodzić swoje 70-lecie. Ma na koncie blisko 9 tys. tytułów o jednoznacznej wartości kulturowej. Czy chcemy, by zniknęło z naszego życia, a zniknięcie to pogłębiło spadające czytelnictwo, swoisty pogrzeb na taką rocznicę? Jeśli dobrze słuchałem pani przewodniczącej, a także przedstawicielki PO, kiedy mówiła o swoistej ochronie instytucji kulturalnej, to PIW spełnia te warunki. Konkludując, stwierdzam, że warto i trzeba ratować Polskie Wydawnictwo Muzyczne, zespoły filmowe, ale nie wolno zapominać o pozostałych instytucjach, którym trzeba pomóc w podobny sposób. Pani przewodnicząca mówiła o jednostkach samorządu terytorialnego, jest to zawarte bodajże w art. 14, ale powinien to być tylko początek drogi, która rozwiąże wszystkie te wyzwania. Dziękuję bardzo.