Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2022-10-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jestem przekonany, że ten budżet, nad którym dzisiaj debatujemy, to jest przyczynek do tego, żeby Polacy powiedzieli wam: dziękujemy. Przypomnę, co mówiłem rok temu 14 października w debacie nad budżetem na rok 2022, zanim ktokolwiek zaczął mówić o wojnie, o kryzysie energetycznym. 14 października mówiłem, że budżet na rok 2022 napędza inflacja, że to w gruncie rzeczy rządowy program drożyzna+. (Oklaski) (Głos z sali: Pamiętamy.) Prognozy inflacji są funta kłaków warte - mówiłem. Przypomnę: 4,3% - taka miała być inflacja w 2021 r., a 3,3% - w 2022 r. Do tego prognozy dotyczące stóp procentowych, kursów walutowych - kraina mchu i paproci, tak jak w obecnym budżecie. Mówiliście: inflacja, osłabienie złotego to nie nasza wina, to czynniki zewnętrzne, to ta okropna Unia Europejska. My przestrzegaliśmy i mówiliśmy, że to rząd napędza inflację. Mówił tak, nawiasem mówiąc, prezes NBP Adam Glapiński, a premier Morawiecki w rewanżu odcinał się i mówił, że to NBP za późno reagował, jeśli chodzi o stopy procentowe. Z jednym i z drugim twierdzeniem trudno się nie zgodzić. Obydwaj mieli rację. Mówiliśmy: wymykająca się spod kontroli inflacja, drożyzna w pełnej krasie, najniższa stopa inwestycji, rekordowo słaby złoty, zjadanie oszczędności, rosnący dług i, co gorsza, rosnące koszty obsługi zadłużenia to zjadanie własnego ogona, to podcinanie gałęzi, na której siedzimy my, Polacy. Do tego konflikt z Unią Europejską, zawieszenie KPO to realizacja waszego planu, z którym obejmowaliście 2015 r. władzę. Przypomnę wasz cel: Polska w ruinie. Tak wyglądało podsumowanie mojego wystąpienia sprzed roku. Miałem rację. (Poseł Kazimierz Plocke: Proroctwo.) Niestety realizację waszego niecnego planu przyspieszyła wojna za naszą granicą, a będący jej konsekwencją kryzys energetyczny jest przysłowiowym katalizatorem. Ale jaka jest wasza odpowiedź w budżecie? Jak zwykle uciekacie do krainy mchu i paproci, bo co widzimy, jeśli chodzi o prognozę PKB, jeśli chodzi o inflację? Kursy walutowe: dolar - 4,43, euro - 4,65 na koniec przyszłego roku. Zapytam: Czy ktoś w to wierzy? Czy to się może udać? Przypomnę, że jeśli coś może się nie udać, nie uda się na pewno. Kluczowe jest przy tym rozwiązanie problemów związanych z kosztami energii elektrycznej, paliw kopalnych, ale o tym za chwilę. Największe obawy wiążą się z przestrzeganiem podstawowych zasad finansów publicznych. Po raz kolejny zmieniacie stabilizującą regułę wydatkową. Wybiliście już jej praktycznie wszystkie zęby. Zamiast stabilizacji mamy destabilizację. Najświeższe pomysły to wyłączenie z limitu wydatków inwestycji, wyłączenie funduszy celowych, także BGK i PFR-u. Reakcja rynków? Widać wyraźnie osłabienie złotego, spadki na giełdzie. To wskazuje, dokąd to prowadzi. Wydajecie coraz więcej poza kontrolą parlamentu. Skala omijania konstytucyjnej definicji długu wzrośnie w przyszłym roku do ponad 420 mld zł. (Poseł Tadeusz Cymański: Legalnie.) Wydajecie więcej przede wszystkim na siebie. Przykładem jest budżet KPRM. W projekcie - 1510 mln zł. To ponad 10 razy więcej niż wydawał KPRM za czasów premier Ewy Kopacz. (Poseł Krystyna Skowrońska: Skandal!) Przez grzeczność nie będę mówił, ile razy mniej wydawano za czasów premiera Tuska. Polakom mydlicie oczy, mówicie, że możemy wydawać więcej, bo rosną dochody podatkowe, a ich wzrost w 2023 r. to efekt uszczelnienia systemu podatkowego, zwłaszcza VAT. Ale to nieprawda. Dochody VAT rosną w zapisach budżetowych, bo nie przewidujecie kontynuacji tarczy antyinflacyjnej. Nie będzie już obniżonych stawek VAT. Swoje robi inflacja. To inflacja napędza wam dochód. Przypomnijmy, że biorąc pod uwagę aktualnie obowiązujące prawo, powinniście obniżyć VAT w zasadzie z automatu do 22,7%, ale tego nie robicie. Sięgacie coraz głębiej do kieszeni Polaków, bo to polskie gospodarstwa domowe płacą VAT. Przedsiębiorcy są tylko poborcami podatkowymi i odprowadzają VAT do budżetu. Obniżenie luki VAT było wynikiem wprowadzonego przez nas jednolitego pliku kontrolnego. Kontynuowaliście rozpoczęty przez nas proces i chwała wam za to. Nie sposób jednak nie zauważyć, że od początku swoich rządów zwiększacie obciążenia podatkowe, jeśli chodzi o działalność gospodarczą, od podatku od instytucji finansowych poczynając, na podatku od sprzedaży detalicznej kończąc. Tylko z tych dwóch podatków wpłynie prawie 10 mld zł w tym roku. Po drodze przez ostatnie 7 lat było mnóstwo zmian w CIT, w PIT, zwiększających obciążenia podatkowe, także obciążenia administracyjne, a kulminacją jest nowy nieład podatkowy. Do tego niezliczona liczba nowych opłat, składek, nowych funduszy zasilanych tymi składkami, opłatami i podwyżek dotychczasowych opłat. Zapominacie o przerzucalności podatków. Mnie już tak naprawdę mierzi to, że muszę się ciągle powtarzać, ale tam, gdzie to możliwe, przedsiębiorcy podnoszą ceny, przerzucają koszty na nas wszystkich. Ale dzisiaj stoją pod ścianą. Pojawia się bariera popytu, bo Polaków już nie stać na codzienne zakupy. Ogromny wpływ mają tutaj koszty paliw i energii. Są one kluczowe, jeśli chodzi o konkurencyjność gospodarki i jej wzrost. W konsekwencji są one także istotne dla dochodów budżetowych, a wy lekceważycie sytuację przedsiębiorców, liczycie tylko zyski w spółkach energetycznych. To może doprowadzić do prawdziwej zapaści - nie tylko technicznej recesji, ale tak naprawdę fali upadłości i wzrostu bezrobocia. To, co się dzieje w tym obszarze, woła o pomstę do nieba. Przyjrzyjmy się temu, co się dzieje, jeśli chodzi o energię, przyjrzyjmy się kosztom jej wytworzenia. Największe polskie elektrownie: Bełchatów, Turów, Konin, wytwarzają energię, spalając węgiel brunatny z własnych zasobów, są zintegrowane z kopalniami. Koszty nie wzrosły. Elektrownie węglowe przeszły w ostatnich latach kosztowny proces integracji z górnictwem, przejmowały kopalnie i zwały węgla. Mało tego, płaciliśmy za to wyższymi cenami energii w ostatnich latach. Ich koszty, poza niewielkim udziałem węgla z importu, także nie wzrosły. Słońce nie podrożało. Wiatr nie podrożał. Woda napędzająca turbiny w elektrowniach wodnych nie podrożała, płynie. Do tego koszty emisji CO 2 , w których wy upatrujecie przyczyn wzrostu kosztów energii, w ciągu ostatniego roku spadły. Było już prawie 100 euro, jest 60. (Poseł Andrzej Kosztowniak: A miało być 8.) Ale spadły, a nie wzrosły. Spadły, a nie wzrosły w ostatnich miesiącach. Było 100. Koszty to mniej więcej 400 zł. Czas coś z tym zrobić, a nie opowiadać ... (Głos z sali: Bzdury.) ...bzdury i bajki. Jeszcze jedna kwestia, kwestia obsługi zadłużenia. 66 mld zł, tyle zapisaliście - rekordowe koszty obsługi zadłużenia. Ale nie uwzględniacie w tych kosztach tego, co jest poza budżetem i co pożyczamy, płacąc więcej, ponaddwukrotnie więcej niż w krajach strefy euro. W relacji do PKB nasze koszty obsługi zadłużenia należą do najwyższych w Europie, są jednymi z najwyższych w Europie. To jest nie tylko kwestia długu, ale też kwestia wiarygodności państwa. A rentowność polskich obligacji to jest właśnie najlepsza recenzja, lepsza niż ratingi uznanych firm. Dziękuję bardzo.