Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Otwarte fundusze emerytalne, potocznie nazywane OFE, to największy przebój solidarnościowych rządów z premierem Jerzym Buzkiem na czele jako oczywiście szefem rządu oraz superpremierem Marianem Krzaklewskim w tle. Nie dziwi nas zatem taka oto sytuacja, że największymi obrońcami tego systemu są właśnie pan Jerzy Buzek i ˝Solidarność˝, a więc związek zawodowy, któremu wtedy liderował pan Marian Krzaklewski. Ale OFE zostaną w końcu albo zamknięte, albo też jeszcze bardziej otwarte, otwarte tak bardzo, że będzie można bez jakichkolwiek warunków wypisać się z nich i przepisać do ZUS, ale w całości, nie tylko w części obligacyjnej, także w części akcyjnej. Wtedy znikną z gospodarczej mapy naszego kraju otwarte fundusze emerytalne jako liczące się podmioty gospodarcze, podmioty, które dzisiaj swoją potęgą finansową, pochodzącą ze składek emeryckich, mogą poważnie zagrozić naszej gospodarce. Są przecież akcjonariuszami kluczowych firm notowanych na warszawskiej giełdzie papierów wartościowych. Proszę porównać dwie wielkości, jeżeli chodzi o kapitalizację giełdy - wielkość aktywów, które znajdują się na giełdzie, i tych, które są pod kontrolą otwartych funduszy emerytalnych. Myślę, że wnioski nasuwają się same. Nie powinna to być i nie jest to sprawa obojętna dla nas. Projekt zmian w OFE autorstwa rządu Donalda Tuska nie rozwiązuje problemu emerytur w Polsce. Także, wbrew pozorom, nie rozwiązuje na trwałe problemu wciąż rosnącego długu publicznego. Przyjęcie ustawy to jednorazowe obniżenie o 146 mld zł długu publicznego, a więc o 8,5% PKB. Obniża się także koszt obsługi z tego tytułu, tj. kwota ok. 6 mld zł, i oczywiście będzie mniejsza wpłata o 15 mld zł do systemu. Summa summarum w ustawie budżetowej na rok 2014 zakłada się deficyt budżetowy w wysokości 47,7 mld zł. Proszę porównać te dwie wielkości - rachunek jest jednoznacznie ujemny. A więc nadal państwo polskie będzie się zadłużało, nadal będzie rósł dług publiczny. Ta operacja, inżynieria finansowa spowoduje, że otworzy sią furtka na dalsze zadłużanie. Pytanie - na jak długo? Kiedy osiągniemy pułap, z którym dzisiaj mamy do czynienia, pułap, który grozi destabilizacją finansów publicznych państwa? Czy po dwóch, czy po trzech, czy po czterech latach dalszego takiego działania? Zatem dług na pewno, jeżeli po drodze nic nie będzie zrobione, wróci do dawnego, krytycznego poziomu, ale zasobów na jego redukcję, niestety, już nie będzie. Będzie to jednak problem, nad czym ubolewam, nie dla tych, którzy są sprawcami tego stanu rzeczy, ale dla następców tych, którzy dzisiaj rządzą. (Oklaski) Klub Poselski SLD podczas pierwszego czytania projektu tejże ustawy postawił trzy warunki idące w kierunku zabezpieczenia interesów obywateli, przyszłych emerytów. To powinien być główny cel tej nowelizacji, a nie wyłącznie potrzeby budżetowe. Proponujemy przyjąć zasadę - stosowne poprawki za chwilę złożę na ręce pana marszałka - że uprawnienia emerytalne kobieta nabywa po 35 latach pracy, podkreślam, oskładkowanej, a mężczyzna po 40 latach pracy oskładkowanej. Będą wtedy wystarczające kapitały, żeby zabezpieczyć emeryturę po tym okresie. Oczywiście ten system działałby bez względu na wiek, żeby sprawa była jasna, bowiem wiek 67 lat jest dzisiaj wiekiem obowiązującym. Proponujemy podnieść świadczenia minimalne o kwotę 200 zł. Jest ok. 800 tys. beneficjentów, czyli koszt to ok. 2 mld zł w skali roku. Ale proszę zderzyć dwie wielkości - 150 mld zł, które będą z OFE, z 2 mld, które właściwie zabezpieczą byt tej ogromnej rzeszy ludzi najniżej uposażonych. Ubolewam nad tym, że minister Bucior na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych nie za bardzo chciał zrozumieć ten problem, mówiąc, że to są wydatki i obciążenia trzykrotnie wyższe niż kwotowa waloryzacja emerytur z 2012 r. wynosząca, przypomnę, 71 zł. Przecież ta propozycja nie idzie w kierunku dania wszystkim po 200 zł, to jest propozycja dotycząca najniżej uposażonych. I kolejny, trzeci warunek - założenie publicznego funduszu emerytalnego, który będzie zarządzał aktywami pracowników wychodzących z OFE, ale z całym posiadanym kapitałem, a nie wirtualnym zapisem w ZUS-ie. To są warunki brzegowe. Są to warunki konieczne, po spełnieniu których będziemy skłonni poprzeć proponowane zmiany w OFE. (Oklaski) Brak akceptacji naszych poprawek spowoduje, że trudno nam będzie przyjąć regulacje, które jeszcze bardziej psują chory system, który nie rozwiązał problemu godnego zabezpieczenia emerytalnego pracowników i nie spełnia pokładanych w nim oczekiwań. Otwarte fundusze emerytalne przyniosły gigantyczne zyski, ale nie beneficjentom czy uczestnikom tego programu, ale przede wszystkim prywatnym właścicielom. Z tym stanem rzeczy zgodzić się oczywiście nie możemy. Przypomnę, że Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej w roku 1998 r. jako jedyny głosował w Wysokiej Izbie przeciwko tej regulacji. Po 14 latach funkcjonowania OFE średnia emerytura z tych funduszy osiągnęła gigantyczną kwotę 95 zł na miesiąc dla osoby odchodzącej z tego systemu na emeryturę. (Gwar na sali) Dalsze psucie tego szkodliwego dla pracowników i państwa systemu polega na tym, że szkodliwość zauważa się wyłącznie po stronie relacji długu publicznego do PKB, zapominając całkowicie o pracownikach. Likwidacja bezpiecznej i, okazuje się, że jak dotąd najbardziej efektywnej, obligacyjnej części środków OFE, a pozostawienie w OFE najbardziej ryzykownej, akcyjnej części nie jest propozycją zabezpieczającą przyszłych emerytów. Ustawa ta winna dać rezygnującym z oszczędzania w II filarze możliwość przesuwania w całości aktywów z OFE do ZUS, a nie tylko części obligacyjnej. Takie są nasze i społeczne oczekiwania - tak w części obligacyjnej, jak i akcyjnej. Namawiam do przeczytania opinii choćby Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. (Oklaski) Projekt ustawy winien wprowadzić, a tego nie robi, odpowiedzialność OFE za poziom świadczeń emerytalnych. Dzisiaj za nic nie odpowiadają. Fundusze winny działać na podobnych zasadach, na jakich działają banki oferujące lokaty choćby pieniężne. (Oklaski) (Poseł Anna Bańkowska: Brawo!) Przecież to rozwiązanie wprowadzi faktyczną konkurencję pomiędzy OFE, a nie iluzoryczną, bowiem banki właśnie lokatami i oprocentowaniem konkurują między sobą, walczą o klienta. Likwidacja Funduszu Gwarancyjnego oraz wymagalnej stopy zwrotu idzie dokładnie w odwrotnym kierunku. Wysoka Izbo! Proponowane zmiany to operacja na żywym organizmie bez znieczulania i bez zapewnienia sukcesu. My proponujemy publiczny fundusz emerytalny, proponujemy podniesienie o 200 zł najniższych świadczeń, proponujemy, by uprawnienia emerytalne otrzymywały kobiety po 35 latach, a mężczyźni po 40 latach oskładkowanej pracy bez względu na wiek. Nasza propozycja stwarza duże prawdopodobieństwo sukcesu całej tej operacji, a to nie wynika z propozycji rządu, nad czym ubolewamy. Nie ma naszej zgody na maczugę usypiającą pacjenta, bo tak można działać wyłącznie w republikach bananowych, a myślę, że Polska jest państwem prawnym, jest demokratycznym państwem prawnym. Mam nadzieję, że każdy z siedzących na tej sali zgodzi się z tym stwierdzeniem. Szanowna Izbo! Liczymy na zdrowy rozsądek rządzących i przyjęcie proponowanych poprawek. Tu chodzi o człowieka, a nie o to, żeby statystyki się zgadzały, żeby relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto nie przekraczała tych zaczarowanych wielkości, bowiem człowiek jest tu najważniejszy, ważniejszy niż statystyki. Jeżeli chcecie naszego poparcia, to zreflektujcie się, a refleksja będzie oznaczała przyjęcie poprawek, które za chwilę złożę na ręce pana marszałka. Kończąc, informuję Wysoką Izbę, że Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej podjął decyzję o przekazaniu do Najwyższej Izby Kontroli wniosku o dogłębne zbadanie funkcjonowania otwartych funduszy emerytalnych pod kątem działalności inwestycyjnej, także pod kątem obsad personalnych w tych funduszach (Dzwonek), żebyśmy wiedzieli, czy aby nie doszło tu do sytuacji dalece niedopuszczalnych, do tego, że politycy, którzy podejmowali decyzje o uruchomieniu tego systemu zabezpieczenia emerytalnego, dzisiaj bądź w nieodległej przeszłości byli istotnymi pracownikami tychże otwartych funduszy emerytalnych. Chcemy stworzenia tzw. białej księgi, z której będzie wynikało, ile straciliśmy, dlaczego i kto powinien z tego tytułu ponieść konsekwencje. Na zakończenie, panie marszałku, powiem, że ostateczną decyzję klub podejmie po posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję. (Oklaski)