Mówca: Sprawozdawca Marcin Święcicki
Data: 2013-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie z prac Komisji Finansów Publicznych nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1515). Najpierw może przypomnę, że ustawa rządowa stawiała sobie dwa cele: po pierwsze, poprawę ściągalności podatku od towarów i usług, po drugie, eliminację nieuczciwej konkurencji, kiedy to ci, którzy podatku nie płacą, zabierają rynek tym, którzy wywiązują się ze swoich obowiązków podatkowych. Projekt rządowy zmierzał do osiągnięcia tych celów za pomocą trzech środków: po pierwsze, przez rozszerzenie stosowania tzw. mechanizmu odwrotnego obciążenia podatkiem od produktów i usług, który polega na tym, że nie zbieramy tego podatku na poszczególnych etapach produkcji, jak to jest powszechnie stosowane, ale w odniesieniu do pewnej wąskiej grupy towarów obciążamy tylko ostatecznego odbiorcę na podstawie ewidencji całego procesu produkcji, po drugie, przez skrócenie terminu sprawozdawczości podatkowej i obowiązku płacenia podatku z trzech miesięcy do jednego miesiąca, też w odniesieniu do wybranej grupy towarów, po trzecie, przez wprowadzenie mechanizmu solidarnej odpowiedzialności dostawcy i odbiorcy, też w odniesieniu do pewnej bardzo wąskiej grupy produktów. Chciałbym powiedzieć, że na początku komisja zajęła się kwestią tego, czy prowadzić dalej tę ustawę, czy zawiesić prace do czasu uzyskania dalszych ekspertyz i opinii, co spowodowane było wnioskiem grupy posłów sformułowanym w konsekwencji listu, który otrzymaliśmy w komisji od prof. Witolda Modzelewskiego, który kwestionował taki sposób rozwiązania problemu ubytków podatkowych i nadużyć podatkowych i sugerował raczej zwiększenie kontroli na poszczególnych etapach zbierania tego podatku, na poszczególnych etapach produkcji i obrotu. Profesor jest, jak się wydaje, przeciwnikiem rozszerzania stosowania metody odwrotnego obciążenia. W tej sprawie odbyła się pewna dyskusja, jednakże większość członków komisji przychyliła się do tego, żeby kontynuować obrady z przynajmniej, jak mi się wydaje, trzech powodów wymienionych podczas dyskusji. Po pierwsze, okazało się, że metoda odwróconego obciążenia - kiedy kontrola musi skupić się tylko na ostatecznym odbiorcy produktu, który już nie może dalej tego podatku przenosić - jest skuteczna, bo ona jest już stosowana w Polsce w przypadku złomu i wyrobów stalowych. Po drugie, dlatego że Unia Europejska stosuje i metodę odwrotnego obciążenia, i metodę solidarnej odpowiedzialności w odniesieniu do wybranych produktów. Po trzecie, wysłuchaliśmy w tej sprawie głosów szeregu izb gospodarczych: Izby Gospodarczej Przemysłu Metali Nieżelaznych i Recyklingu, stowarzyszenia producentów i dystrybutorów stali, izby producentów i dystrybutorów nafty oraz kilku jeszcze organizacji gospodarczych, które absolutnie jednoznacznie powiedziały, że w tej chwili w ich dziedzinach, właśnie w zakresie wybranych produktów, jest wiele firm słupów, które wyłudzają podatek bądź nie odprowadzają podatku, chociaż go pobrały, i raptem po miesiącu znikają, a proponują towary o cenie 20% czy nawet 23% niższej niż firmy solidnie wywiązujące się ze swoich obowiązków. W związku z tym powstają zagrożenia dla całych branż gospodarki, w szczególności dla przemysłu hutniczego. Zamiast obecności na rynku towarów, od których ten podatek płaci się w pełni, buszują firmy, które najczęściej korzystają z towarów sprowadzanych z zagranicy, działają miesiąc czy dwa i zanim się je skontroluje, inkasują zapłatę, ale należnego podatku nie odprowadzają bądź wyłudzają podatek fikcyjnym eksportem. Głos tych izb chyba przeważył i komisja przystąpiła do dalszych prac, w trakcie których rozpatrzono w sumie 7 poprawek zgłoszonych do propozycji rządowej. Większość tych poprawek przyjęto. Po pierwsze, listę produktów, co do których stosuje się procedurę odwrotnego obciążenia, rozszerzono o 4 pozycje dotyczące produktów miedziowych. Dyskutowano również propozycję rozszerzenia tej listy o niektóre produkty aluminiowe, ale ostatecznie komisja nie rozszerzyła jej o te produkty, kierując się opiniami, że w tej sprawie izby skarbowe przeprowadzające kontrole skarbowe nie mają sygnałów o naruszeniach, jak i kierując się statystyką z poprzednich lat, która nie wykazuje, żeby w ostatnim okresie nastąpiły tu jakieś anomalie, czyli natężenie rozbieżności w statystykach między towarami zużywanymi a tymi opodatkowanymi. Po drugie, przyjęto poprawkę dotyczącą skróconego okresu sprawozdawczości dla firm handlujących niektórymi towarami, mianowicie uznano, że nie ma sensu zmuszać do tego te firmy, w których obrót tymi towarami stanowi jakiś margines produkcji. Projekt rządowy przewidywał, że są to tylko firmy mające obrót powyżej 50 tys. zł. Dodano tutaj kolejny warunek - że także te firmy, w których obrót tymi towarami nie przekracza 1% ich sprzedaży. Następnie komisja przyjęła kilka innych poprawek. Chodzi o zwolnienie od podatku produktów i usług firm handlowych przekazujących towary spożywcze na potrzeby działalności charytatywnej na krótko przed upływem okresu ważności tych towarów. Dotychczas do tego byli upoważnieni tylko producenci. Tu również wprowadzono parę poprawek. Otóż konsekwencje w przypadku wykorzystania przez organizacje pożytku publicznego tych towarów do innego niż przeznaczony celu, a więc niezgodnie z tym celem charytatywnym, będą ponosić te organizacje charytatywne. Przyjęto również kilka poprawek dotyczących już istniejących ustaw i rozwiązań podatkowych co do opodatkowania samochodów osobowych. Mówię tu o nowych artykułach wprowadzonych do propozycji rządowej, art. 3 i art. 4, które mają na celu uporządkowanie przepisów i usunięcie wątpliwości interpretacyjnych związanych z ustalaniem właściwego stanu prawnego po dniu 1 stycznia 2014 r. Chodzi o to, że mieliśmy do czynienia z pewnymi krzyżującymi się terminami ustaw, jak również konsekwencjami wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. A więc te propozycje jedynie usuwają wątpliwości interpretacyjne i inne, ale merytorycznie w tych rozwiązaniach, które już istnieją, nie zmieniają niczego. Kolejna przyjęta poprawka dotyczy uporządkowania terminu powstania obowiązku podatkowego w sektorach dostarczających usługi ciągłe, takie jak energia elektryczna, cieplna, dystrybucja gazu przewodowego itp. Chodzi o to, że nie zawsze w tych wypadkach wystawia się fakturę, tylko są wyznaczone pewne terminy płatności czy też rozlicza się z odbiorcami w inny sposób. Chodziło o to, żeby tutaj uporządkować terminy powstawania obowiązku podatkowego zarówno u producentów, jak i u dystrybutorów w tej dziedzinie. Wreszcie, proszę państwa, nie przyjęto propozycji dotyczącej mechanizmu istniejącego w rozwiązaniach podatkowych zaproponowanych przez rząd, mianowicie że przy odpowiedzialności solidarnej odbiorca towaru może obawiać się, iż będzie obciążony również tym podatkiem, którego jego dostawca nie opłacił. Jednak jeśli chciałby uniknąć takiego niebezpieczeństwa, a podkreślam jeszcze raz, że dotyczy to bardzo wąskiej grupy towarów i może być stosowane tylko w sytuacjach, kiedy rzeczywiście byłyby podstawy, żeby sądzić, że towar jest sprzedawany bez należnego podatku, ale gdyby nawet wtedy chciał uniknąć takiego niebezpieczeństwa, to po prostu może sprawdzić, czy dany dostawca figuruje na liście dostawców, którzy wpłacili odpowiednią kaucję zabezpieczającą interesy Skarbu Państwa, i tylko z takim dostawcą zawierać umowy. Otóż, była propozycja, żeby rozszerzyć to nie tylko o kaucję, ale również o mechanizm stosowania rachunku powierniczego, ale z uwagi na to, że nie był on dostatecznie jasno przygotowany ani prawniczo, ani merytorycznie, komisja nie zdecydowała się na przyjęcie tej poprawki. Chciałbym też dodać, że przyjęto 24 poprawki, jak zawsze, niezawodnie działającego Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu, które wprowadziły pewne uporządkowanie terminologiczne, słownikowe do projektu ustawy rozpatrywanego przez komisję, a także do poprawek zgłaszanych przez posłów. Komisja zarekomendowała przyjęcie tych poprawek, o których tu już mówiłem, z wyjątkiem dwóch, o których też wspomniałem, i przyjęcie w całości projektu rządowego wraz z poprawkami. Jednocześnie poprosiliśmy Ministerstwo Spraw Zagranicznych o wydanie opinii w sprawie zgodności tych poprawek z prawem Unii Europejskiej. Proszę państwa, ta opinia dzisiaj wpłynęła i, jak sądzę, komisja w czasie rozpatrywania kolejnych poprawek w drugim czytaniu zajmie się również tą opinią. Dziękuję bardzo. (Oklaski)