Mówca: Kamila Gasiuk-Pihowicz
Data: 2017-12-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Drodzy Posłowie Prawa i Sprawiedliwości! Posłuchajcie państwo słów pana prezesa Jarosława Kaczyńskiego: Ryzyko powstania sytuacji, gdzie sąd staje się areną walki politycznej, jest zjawiskiem bardzo niebezpiecznym. Po prostu nie jest to miejsce, gdzie powinna mieć miejsce walka polityczna w jakimkolwiek znaczeniu. Nam chodzi o to, aby sądownictwo w nowej strukturze politycznej, nowym ustroju politycznym Polski mogło odgrywać rolę arbitra zarówno w sporach indywidualnych, jak i w sporach zbiorowych, szerszych sporach społecznych, w życiu publicznym także. No i tutaj ta neutralność polityczna, neutralność wobec sił politycznych, które aktualnie kontrolują ośrodki władzy wykonawczej, administracji, jest rzeczą po prostu konieczną. I ja się zgadzam z tymi słowami pana prezesa Jarosława Kaczyńskiego w 100%. Oczywiście są to słowa sprzed lat. Są to słowa, które zostały wypowiedziane podczas obrad okrągłego stołu, słowa z przełomu, jaki dokonał się w 1989 r. Ale to nie zmienia faktu, że gdyby pan prezes sam wskazywał na olbrzymią dla demokratycznego państwa prawną rolę odpolitycznienia i uniezależnienia sądownictwa od wpływów partii rządzącej... Mogłabym się założyć, że gdyby Jarosław Kaczyński, właśnie ten z 1989 r., przyszedł na ubiegłotygodniowe posiedzenie komisji sprawiedliwości, to usiadłby pan prezes z nami, z opozycją, i podzielałby w ten sposób opinię większości obywateli. W 1989 r. pan prezes stwierdził, że postulat jedności władzy państwowej to nic innego jak stalinowska doktryna państwa. Dlatego dzisiaj należy spytać wprost: W którą stronę zmierzają proponowane przez państwa zmiany - demokratycznego państwa prawnego czy stalinowskiej doktryny? Wysoka Izbo! Jak mamy dzisiaj patrzeć na przedłożony projekt ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa? Krajowa Rada Sądownictwa zgodnie z konstytucją stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów i tak została ukształtowana 20 lat temu nasza konstytucja - konstytucja, która bierze za wzorce najbardziej demokratyczne państwa świata i takie standardy. W demokratycznym kraju od zasady trójpodziału władzy nie ma żadnych odstępstw, nawet dla prezydentów. Popatrzcie państwo na Stany Zjednoczone. Tam sędziowie federalni, którzy wydają werdykt stwierdzający niekonstytucyjność prezydenckich dekretów, tzw. executive orders, bezwzględnie wstrzymywali ich wykonanie. I prezydent Trump musiał się do tych orzeczeń zastosować, bo orzeczenia sądów w krajach demokratycznych są respektowane i są niepodważalne. Ale sądy mogą wydawać takie orzeczenia kontrolujące bezprawne poczynania władzy państwowej wykonawczej tylko i wyłącznie wtedy, kiedy są od niej niezależne, kiedy nie podlegają wpływom ani bezpośredniej zwierzchności, ani choćby jakimś pośrednim wpływom, naciskom czy kontroli dyscyplinarnej. Tylko taki sąd, tylko taki sędzia będzie na tyle mocny i silny, i poważany społecznie, że będzie mógł nie obawiać się tej represji ze strony władzy. Będzie mógł wtedy wydawać wyroki w warunkach prawdziwej niezawisłości, orzekając tylko na podstawie prawa, a nie pod presją politycznych nacisków. Tymczasem prezydencki projekt tę niezależność sądów po prostu likwiduje, powierza Sejmowi wybór członków rady i przerywa wskazaną konstytucyjnie 4-letnią kadencję członków KRS-u. Wysoka Izbo! My się wszyscy w tej Izbie zgadzamy z tym, że z wszelkimi patologiami w polskim sądownictwie trzeba ostro i zdecydowanie walczyć, ale dzisiaj po tych ubiegłotygodniowych poprawkach w komisji sprawiedliwości nie ma żadnych wątpliwości, że polskie sądownictwo stanie się ofiarą jeszcze większych patologii po ewentualnym przyjęciu tych ustaw. Zmiany, które wprowadza PiS, to jest ewidentne przesunięcie decyzyjności z Pałacu Prezydenckiego do gmachu ministerstwa w Alejach Ujazdowskich, gmachu, który od 2 lat jest jednocześnie siedzibą prokuratora generalnego. Poprawki PiS sprawią po prostu, że kontrolę nad Krajową Radą Sądownictwa przejmie nie kto inny, tylko prokurator generalny. Po poprawkach PiS kandydatów na stanowiska sędziowskie do KRS-u będzie mogło zgłosić 25 prokuratorów lub 25 sędziów, którzy są oddelegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości, czyli jednocześnie pod zwierzchnictwo prokuratora generalnego. A zatem lista 15 sędziów, którzy mają być wybrani przez KRS, będzie ustalana w komisji sprawiedliwości. A zatem właśnie pan Piotrowicz będzie mógł ustalić listę właściwych kandydatów. Zastanówcie się państwo, czego bardziej będzie pilnowała taka rada: czy niezawisłości sądów, czy jednak partyjnych oczekiwań wobec sądów. I jestem przekonana, że wielu polityków tego obozu odkryje ze zdziwieniem, że to właśnie w państwa szeregach znajdzie się najwięcej ofiar omawianego dzisiaj rozwiązania. Dlatego w imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna zgłaszam wniosek o odrzucenie tego projektu, a także szereg poprawek. (Oklaski)