Mówca: Wiesław Buż
Data: 2022-12-01 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Koalicyjnego Klubu Poselskiego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko odnośnie do projektu o fundacji rodzinnej. Ministerstwo Rozwoju i Technologii przedstawiło nową regulację dla środowiska biznesowego. Regulacja ta stworzy możliwości powstania podmiotów nazywanych fundacjami rodzinnymi. Dzięki temu przedsiębiorcy będą mogli przekazać firmę swoim następcom bez konieczności podziału firm w drodze spadkobrania. Projektowane rozwiązanie jest kierowane do przedsiębiorców, głównie tych największych, i ma wspierać wielopokoleniową sukcesję, zachować wartości kluczowe dla rodziny, sprzyjać akumulacji kapitału i zapewnić środki do pokrycia bieżących potrzeb członków rodziny. Ten rządowy projekt ustawy wydaje się nieźle dopracowanym projektem o fundacji rodzinnej. Z fundacji rodzinnej korzystają największe światowe i europejskie firmy rodzinne. Dobrze, że w końcu przyszedł czas na polskie przedsiębiorstwa. Z dostępnych danych wiemy, że blisko 830 tys. firm rodzinnych w Polsce czeka na to rozwiązanie. Są to firmy, które w skali roku generują przychód o łącznej wartości 322 mld zł, za czym kryje się 18-procentowy wkład w budowę PKB. Według ekspertów obecnie procedowany projekt jest dobry, ale wskazują oni na kilka wad, nad którymi powinniśmy się pochylić przy dalszych pracach legislacyjnych. To m.in. antyspekulacyjny zapis o zakresie zachowania mienia w celu odpłatnego zbycia. Można obawiać się, że wyznaczenie granicy między dozwoloną i niedozwoloną aktywnością gospodarczą fundacji będzie wymagało zaangażowania sądów administracyjnych. Dalej - brak jasnych regulacji, jakie koszty mogłaby rozliczyć fundacja z tytułu mienia wydawanego dla fundatorów czy beneficjentów. Oznacza to, że opodatkowaniu może podlegać pełen przychód. W przypadku likwidacji spółek kapitałowych koszty można uwzględnić, nawet gdy majątek został do nich wniesiony aportem; w przypadku rozwiązania fundacji projekt nie pozwala na rozliczenie takich kosztów. Fundację można założyć w sposób neutralny podatkowo, ale już jej rozwiązanie oznacza poniesienie ciężaru podatkowego, o czym mówił pan minister. Fundację można założyć w sposób neutralny podatkowo, ale już jej rozwiązanie oznacza poniesienie ciężaru podatkowego, o czym mówił pan minister. Fundacja może zostać rozwiązana z rożnych obiektywnych przyczyn, ale nie powinno to szkodzić całemu mechanizmowi korzystnego dziedziczenia majątku rodzinnej firmy. Przedłożony kształt projektu może prowokować do zbywania majątku fundacji przed jej rozwiązaniem lub wydawaniem go fundatorom i beneficjentom. Może to kłócić się z dążeniem do zapewnienia trwałości zarządu nad majątkiem rodzinnym oraz trwałości rodzinnych działalności gospodarczych. Bieżące dane Instytutu Biznesu Rodzinnego wskazują, że w ciągu najbliższych 5 lat sukcesję planuje 57% firm rodzinnych, a tylko 8,1% następców przedsiębiorców deklaruje chęć prowadzenia firmy stworzonej przez rodziców. To oznacza, że w pozostałych przypadkach fundacja rodzinna mogłaby być optymalnym rozwiązaniem. Fundacja rodzinna - właśnie ta nazwa jest pewnym kłopotem, na który bardzo mocny kładzie nacisk trzeci sektor, o czym mówił mój przedmówca. Sektor nie zgłasza uwag do zawartości projektu, reguluje w jednoznaczny sposób funkcjonowanie tego nowego podmiotu gospodarczego, ale zgłaszał i zgłasza uwagi odnośnie do nazwy projektowanego nowego rodzinnego podmiotu. Rodzinnemu przedsiębiorstwu mówią tak, ale fundacji rodzinnej - nie. Zgłaszają, że powinniśmy tak dobierać rozwiązania i przyjąć takie nazewnictwo, żeby się wzmacniać wzajemnie, a nie osłabiać. Uważają, że fundacje w Polsce należą do świata organizacji społecznych, są z nimi bardzo silnie kojarzone. Według ich opinii zastosowanie tej nazwy w świecie biznesu do określenia celów prywatnych jest niefortunne i nikomu dobrze nie służy. Wzorem podobnych rozwiązań z zagranicy resort posługuje się nazwą: fundacja rodzinna i to bardzo niepokoi przedstawicieli trzeciego sektora, którzy zgłaszają, że nie chcą mieć w Polsce instytucji działających w celach prywatnych noszących nazwę: fundacja rodzinna. Przychylamy się do tych obaw, ale wnosimy o dalsze procedowanie nad tym projektem. Jako że jest to regulacja zupełnie nowa w polskim prawodawstwie, rozważamy złożenie wniosku o wysłuchanie społeczne. Dziękuję bardzo.