Mówca: Barbara Chrobak
Data: 2019-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Lichwa to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa prawnego obywateli i dopóki nie zmienią się niektóre przepisy, mieszkania Polaków będą w niebezpieczeństwie. Mówi się o tym w zasadzie od początku kadencji Wysokiej Izby, ale w ślad za tym nie poszły dotąd kompleksowe działania. Dobrze, że w końcu, na kilkanaście tygodni przed wyborami, będziemy mogli tę sprawę rozwiązać i podać rękę tysiącom Polaków, którzy codziennie padają ofiarami przestępców specjalizujących się w żerowaniu na biedzie, łatwowierności seniorów czy przymusowym położeniu osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jesteśmy przekonani jako klub, w oparciu o dane wynikające z raportu rzecznika finansowego, że dotychczasowe regulacje antylichwiarskie nie są wystarczające. Problem lichwiarskich odsetek zauważył w ostatnim czasie Sąd Najwyższy, który uwzględnił skargę nadzwyczajną prokuratora generalnego od nakazu zapłaty, do którego tytułem była lichwiarska pożyczka przewidująca odsetki w wysokości 2% dziennie, czyli 730% w skali roku. Takie przykłady można by mnożyć, są ich dziesiątki. Zresztą wiele z nich autorzy projektu wymienili w uzasadnieniu projektu. Jak popatrzymy, Wysoka Izbo, na problem lichwy w ujęciu historycznym, to nie będzie dużym ryzykiem stwierdzenie, że Polska po 1989 r. była jednym wielkim lichwiarskim lunaparkiem. (Poseł Anna Kwiecień: Dokładnie.) Pomimo pewnych zmian, które nastąpiły już w 2016 r., nie udało się całkowicie powstrzymać mafii lichwiarskich i przede wszystkim tego, co nazywam kłusownictwem finansowym, co najbardziej boli, z udziałem funkcjonariuszy publicznych, czyli notariuszy, którzy bez najmniejszych skrupułów podpisywali się pod umowami przenoszącymi własność nieruchomości w wypadku nieopłacenia niewielkich w stosunku do ich wartości pożyczek. W tym kontekście obserwuję w ostatnim czasie funkcjonowanie prokuratury. Można powiedzieć, że jest tu ogromny skok do przodu, mimo niedoskonałości uregulowań prawnych. Nie można, co prawda, powiedzieć, że problem karuzel lichwiarskich jest za nami, ale widać, choćby w działaniach prokuratora generalnego, zdecydowane kroki zaradcze. Mam tu na myśli polecenie zastępcy prokuratora generalnego Roberta Hernanda, aby prokuratorzy kierowali w postępowaniu cywilnym wnioski o unieważnienie umów lichwiarskich. I to się dzieje na dużą skalę od kilku lat. Analiza projektu prowadzi do wniosku, że w końcu pochylono się nad zjawiskiem lichwy w sposób kompleksowy i stąd zmiany w prawie cywilnym, w ustawie o kredycie konsumenckim i w Prawie bankowym. Są też zmiany w prawie karnym, bo lichwa jest modelowym przykładem wzajemnego przenikania się gałęzi prawa cywilnego i karnego. Mnie osobiście najbardziej satysfakcjonują projektowane zmiany w przepisach karnych. Mam tu na myśli art. 304 Kodeksu karnego. Od lat, Wysoka Izbo, obserwuję działalność Stowarzyszenia 304 KK. Wydaje mi się, że te postulaty, które były głoszone przez stowarzyszenie, w końcu doczekają się realizacji. Chodzi głównie o to, że odpowiedzialność karna za lichwę nie będzie odtąd uzależniona od przymusowego położenia, ale nastąpi materializacja tego przestępstwa. Wyczerpanie znamion 304 k.k., Kodeksu karnego, będzie uzależnione od czynników zobiektywizowanych, czyli przekroczenia co najmniej dwukrotności maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych lub odsetek maksymalnych. I na to czekają prokuratorzy, którzy mając takie narzędzia, będą mogli podjąć skuteczną walkę z mafiami lichwiarskimi. Podnosiliśmy to zresztą w programie wielokrotnie i w licznych debatach, m.in. w programie ˝Państwo w Państwie˝ jako Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury, którego mam zaszczyt być wiceprzewodniczącą. Będzie lament lobbystów, szanowni państwo. Będzie krzyk liberalnych ekonomistów, bo już taki krzyk słyszałam. Ale jak go usłyszycie, to musicie wiedzieć, że będzie to tak naprawdę lament przestępców. (Poseł Anna Kwiecień: Oczywiście.) Bo zbliża się koniec Polski, która w imię ideologii neoliberalnej była rajem dla lichwiarzy. Klub Kukiz’15 za projekt ustawy projektodawcom wystawia wysoką ocenę, ale w imieniu tysięcy Polaków, którzy padli ofiarą lichwy, mogę tylko zapytać: Dlaczego tak późno? Dziękuję. (Oklaski)