Mówca: Cyfryzacji Marek Zagórski
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Dziękuję za te pytania, dziękuję też za pracę nad tą ustawą. Może zacznę od tych kwestii bezpośrednio związanych z ustawą, czyli m.in. pytań o bezpieczeństwo - chodzi o pytania pana posła Pudłowskiego o bezpieczeństwo tego rozwiązania i sugestie, które zresztą pan przewodniczący przedstawiał w komisji, czy nie byłoby lepiej ograniczyć kręgu podmiotowego tych instytucji, które miałyby prawo ubiegania się o organizację systemów identyfikacji, wydawania środków identyfikacji elektronicznej. Przede wszystkim zanim przystąpiliśmy do decyzji o przedłożeniu takiego projektu ustawy, który zakłada model federacyjny, prowadziliśmy długotrwałe konsultacje w ramach rządu, także ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. I ta infrastruktura - zarówno infrastruktura państwa, jak i w ogóle cały ten system - będzie pod szczególną opieką CERT... CSIRT GOV, czyli ABW. To jest pierwszy poziom. Będzie to podlegało regulacjom ustawy o cyberbezpieczeństwie. Drugi poziom jest związany z poprawką, o której mówił pan przewodniczący. Ona rzeczywiście jest długa, w gruncie rzeczy długa dlatego, że odnosi się do kilku ustaw, ale w zasadzie te przepisy sprowadzają się do tego samego, czyli do możliwości przeprowadzenia weryfikacji podmiotów ubiegających się o wydawanie środków identyfikacji, organizacji systemów identyfikacji przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod kątem wiarygodności podmiotów, które je organizują. Z tego powodu mogę powiedzieć, że ten system kontroli bezpieczeństwa samych podmiotów i ich możliwego negatywnego wpływania na system bezpieczeństwa, a w związku z tym obywateli, jest wielostopniowy i tym samym powinien być szczelny. Drugie pytanie to pytanie pana posła Papkego, jak długo zamierzamy ten projekt realizować. Ten projekt składa się z kilku elementów. Myślę, że pan - tutaj też pan poseł - pytał tak naprawdę o kilka różnych rzeczy. Po pierwsze, jeżeli się zorientowałem, chodzi o sam system, całą infrastrukturę węzła krajowego i towarzyszące temu działania podmiotów, które będą organizować węzły komercyjne, wydawać środki identyfikacji. Jeśli chodzi o ten proces realizacji, to zarówno węzeł krajowy, jak i węzeł transgraniczny są praktycznie gotowe, czekają na przepisy ustawowe. Będziemy sukcesywnie podłączać do tego, do tych systemów, platformy publiczne. Wydaje się, że funkcjonowanie tego węzła krajowego, rozpoczęcie funkcjonowania, to jest na pewno kwestia tego roku. Jeśli chodzi o węzeł komercyjny i w ogóle przyłączenie się podmiotów komercyjnych, to z uwagi na zaawansowanie projektu prowadzonego chociażby przez Krajową Izbę Rozliczeniową, to też jest kwestia raczej miesięcy, maksymalnie oceniałbym to na trochę ponad rok. Kwestia przygotowania technicznego nie zależy oczywiście od Ministerstwa Cyfryzacji. My będziemy odpowiadać za przeprowadzenie tego procesu formalnie. Tutaj też już nad tym pracujemy, żeby - w momencie kiedy wejdzie w życie ustawa, będą wszystkie elementy niezbędne do tego - podmioty, które będą chciały złożyć wniosek o wydanie środków identyfikacji elektronicznej, miały jasność, jak ten proces przeprowadzić, żeby urząd był gotowy. Tak że tutaj nie ma problemu. Jeśli chodzi... Jak mi się wydaje, nie powinno być problemu z długotrwałością procesu, bo to jest raczej proces organizacyjny, technicznie jesteśmy już też do tego przygotowani. Jeśli chodzi o koszty, to na kwestię infrastruktury w tym roku przewidujemy 5 mln zł, 8 mln w roku przyszłym plus, o ile dobrze pamiętam, 4 mln wydane w roku poprzednim, ale tutaj... Chyba 5, przepraszam, chyba tak. Przepraszam, bo już w tej chwili dokładnie nie pamiętam. To jest koszt budowy węzła krajowego. Do tego dochodzi dużo mniejszy koszt poniesiony w okresach, bodajże 3 mln, na budowę węzła transgranicznego. Ta infrastruktura w tym sensie jest pełna. Oczywiście do tego dochodzą koszty utrzymania całej reszty, zarówno obu węzłów, jak i profilu zaufanego ePUAP i, co jest w OSR, dokumentów i utrzymania systemu pod e-dokumenty. Jednocześnie pan poseł też pytał o to, kiedy gminy będą organizować zakupy czytników e-dowodów. To jest odrębny projekt, aczkolwiek w tej ustawie stworzyliśmy taką możliwość, żeby można było ten proces realizować właśnie dla e-dowodu. Powinno to być możliwe. Zresztą zgodnie z przepisami w ustawie od 30 września one powinny już to realizować. Tym procesem kierować będzie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji i ono będzie współpracować bezpośrednio z gminami. Odpowiem również na pytanie pana posła Suchonia, kiedy przewidujemy wdrożenie tego systemu. Jak powiedziałem, węzeł krajowy jest gotowy. Tak naprawdę czekamy na ustawę. Węzeł transgraniczny jest gotowy. Tutaj z kolei czekamy na naszych zagranicznych partnerów. To nie zależy od nas. Jeśli chodzi o węzeł komercyjny, to nie zależy od nas. Natomiast projekt MojeID przygotowany przez KIR, wg naszej wiedzy, jest też bardzo zaawansowany. Tak że tutaj powinniśmy zrobić to szybko. Czy sobie poradzimy z infrastrukturą? Mogę powiedzieć tak: Pan poseł chyba nie oczekuje ode mnie, że powiem, że sobie nie poradzimy. Oczywiście, że sobie poradzimy, zwłaszcza że ona jest już gotowa, akurat jeśli chodzi o ten element infrastruktury. On jest gotowy. Programowo też tutaj nie widzę jakichś większych zagrożeń, bo de facto możemy mówić o programie w realizacji. Jeżeli mówimy tutaj o jakimś programie, to ewentualnie powinniśmy mówić o programie związanym z udostępnianiem e-usług. Właśnie przez ten proces współpracy z podmiotami komercyjnymi będziemy mieli większą presję na administrację, bo trzeba pamiętać, że usług, e-usług nie dostarcza, nie buduje w administracji tylko minister cyfryzacji. Robią to także inne podmioty, także jednostki samorządu terytorialnego, czyli większa liczba osób, które posiadają środki identyfikacji elektronicznej. Tym samym jest większa presja na to, żeby te usługi - zresztą coraz lepsze i na coraz wyższym poziomie - były oferowane. Tutaj niezależnie od działań samego ministerstwa czy ministerstw w tym zakresie liczymy więc na to, że to też przyspieszy ten proces, bo jest jednak różnica między 1,7 mln użytkowników profilu zaufanego, których dzisiaj mamy, a powiedzmy, 17 mln użytkowników środków identyfikacji w ogóle. Liczymy też na to, o tym mówiłem w trakcie debaty podczas pierwszego czytania, że to też będzie impuls do rozwoju usług komercyjnych czy biznesów prowadzonych przez małe, średnie firmy, zwłaszcza dla tych, dla których brak pewności transakcyjnej po stronie klienta jest pewną barierą, szczególnie jeśli chodzi o dostarczanie pewnych rozwiązań czy stosowanie pewnych rozwiązań marketingowych. Bo jak nie mamy pewności, to chociażby zaoferowanie sprzedaży ratalnej w sieci jest po prostu dużo trudniejsze. Nie jest niemożliwe, ale jest dużo trudniejsze. Wiąże się to z szeregiem procesów, które trzeba przeprowadzić. Wreszcie pytaliście państwo... Jeszcze odnosząc się do tych uwag, które były podnoszone przez Biuro Legislacyjne czy Biuro Analiz Sejmowych, powiem tak: Uważamy, że ta ustawa jest dobrze przygotowana i dobrze przeprowadzona. Cały ten proces prac nad tą ustawą był poprzedzony szerokimi konsultacjami, może przede wszystkim z sektorem prywatnym, zwłaszcza z sektorem bankowym, który jest bardzo zainteresowany rozbudową tego systemu i wdrożeniem rozwiązań bazujących na środkach identyfikacji elektronicznej szczególnie dla klientów bankowości elektronicznej. Pomimo skomplikowanej terminologii akurat tego w tej sferze nie zmienimy. Choć pewnie wszyscy byśmy chcieli, żeby dało się to opisywać i mówić o tym prościej, to nie wydaje mi się, żeby w przypadku tej konkretnej ustawy jakieś dodatkowe analizy były potrzebne. Natomiast osobiście zgadzam się, że powinniśmy i rozpoczęliśmy pracę nad takim uporządkowaniem całej sfery związanej z informatyzacją. Ustawa o informatyzacji została przygotowana już ładnych parę lat temu i na pewno, to widzimy, wymaga kompleksowej zmiany - w ogóle chodzi o prace nad tzw. kodeksem cyfrowym, które są już zainicjowane. Aczkolwiek to też nie jest łatwa materia i nie da się tego przeprowadzić bardzo szybko. Tak że biorąc pod uwagę uwagi, które państwo zgłaszaliście, jeśli chodzi o tryb pracy, ta materia musi być rzeczywiście dobrze przepracowana, na spokojnie i bardzo dobrze skonsultowana, więc jak mówię, zakładamy, że będziemy pracować w tym trybie. Jeśli chodzi o awarie, to nie zgodzę się z panem posłem Pudłowskim, że tutaj szybkie stanowienie prawa miało wpływ na to, że urządzenie pewnej firmy się zepsuło, bo akurat tutaj to na pewno nie miało z tym związku. Chcę, po pierwsze, powiedzieć, że wieści o tej awarii zostały przez nas celowo bardzo mocno upowszechnione, głównie z uwagi na to, żeby zmniejszyć maksymalnie dyskomfort obywateli, którzy udawali się do urzędów, i wiadomo było, że spraw nie załatwią. To nie jest pierwsza awaria, jaka miała miejsce, natomiast z każdym dniem tego typu awarie będą bardziej dotkliwe, bo coraz więcej Polaków korzysta z e-usług. Po drugie, chcę zapewnić, że nad tym procesem zapanowaliśmy szybko i nie doszło do żadnego niebezpieczeństwa, jeśli chodzi o dane zawarte w systemach i dane obywateli. Po trzecie, mamy już wiedzę na temat bezpośredniej przyczyny awarii. Był defekt jednego z urządzeń, które zaczęło pracować niestabilnie i w związku z tym zaczęło wysysać przepustowość łączy i systemów. Podjęliśmy w pewnym momencie decyzję właśnie po to, żeby chronić system, chronić dane, o tym, żeby wyłączyć wszystko i później przywracać do ruchu. Tak to mniej więcej przebiegało. Natomiast mogę powiedzieć już na tym etapie, że jestem osobiście bardzo niezadowolony z tego, jak zadziałały, a właściwie nie zadziałały odpowiednie procedury, bo że awarie urządzeń zdarzają się i będą się zdarzać, to jest jedno, natomiast my powinniśmy jednak mieć gwarancję, że działają procedury awaryjne. Tutaj one nie zadziałały w pełni tak, jak tego oczekiwalibyśmy, i stąd aby nie ponieść żadnego ryzyka, musieliśmy w pewnym momencie podjąć decyzję o wyłączeniu poszczególnych komponentów systemu. W tej chwili są przygotowywane raport i analiza całego tego procesu po to, żeby jeszcze raz przeanalizować procedury, przeanalizować jakość stosowanych urządzeń, przeanalizować także architekturę całości tych rozwiązań. Myślę, że to jest niekoniecznie właściwy i zawsze dobry moment na edukację i na wyciąganie wniosków, ale skoro już to się przydarzyło, to chcemy wyciągnąć jak najdalej idące wnioski po to, żeby maksymalnie zabezpieczyć się przed tego typu zdarzeniami i mieć gwarancję, że w przypadku zaistnienia takich awarii, jeżeli będą występowały jakiekolwiek trudności, to będą one ograniczone przede wszystkim co do czasu, ale będą też ograniczone negatywne skutki dla obywateli i będzie gwarancja, że jest bezpiecznie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)