Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2022-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawiam sprawozdanie o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. Projekt zawarty jest w druku nr 1843, a sprawozdanie komisji - w druku nr 1851. W omawianym projekcie ustawy dokonuje się zmian w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, a także w ustawie z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Wysoka Izbo! Celem omawianego projektu jest rozstrzygnięcie, które przepisy mają być stosowane w postępowaniu dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej przed uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej, wydawanej na podstawie specustawy z dnia 29 czerwca 2011 r., w stosunku do której inwestor wystąpił już z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Chodzi o to, ażeby procedury środowiskowe, którym podlega ta inwestycja, toczyły się zgodnie z prawem obecnie obowiązującym w przypadku wszystkich innych inwestycji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy i eksploatacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej zostało wszczęte na wniosek złożony w 2015 r. Ocena oddziaływania na środowisko dla takiego przedsięwzięcia - które przecież zawsze może znacząco oddziaływać na środowisko - wymaga weryfikacji raportu o oddziaływaniu na środowisko, a zatem w 2015 r. inwestor wystąpił o określenie zakresu takiego raportu. Właściwy organ wydał postanowienie określające zakres raportu, a także postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu przedłożenia przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko. Raport po tych kilku latach jest gotowy, postępowanie może zostać odwieszone, właściwy organ może przystąpić do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale od 2015 r. przepisy wymienionych przeze mnie na wstępie ustaw zmieniły się w bardzo istotny sposób. Nieuwzględnienie tych zmian w prowadzonym postępowaniu będzie skutkowało jego niesprawnością, nieskutecznością i opóźnieniami, a przecież nie o to nam chodzi. Administracja powinna działać sprawnie, skutecznie. Przypominam, że w ustawie - Prawo wodne uchwalonej 20 lipca 2017 r., bardzo obszernej ustawie, chyba najbardziej obszernej w ubiegłej kadencji Sejmu, ustawie, w przypadku której byłam sprawozdawcą, implementowano osiem dyrektyw, wprowadzano zmiany do 45 obowiązujących ustaw, w tym - w art. 509 - do ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko. Wprowadzono także zmiany do ustawy - Prawo budowlane i, jak mówię, bardzo wielu innych ustaw. Proszę państwa, jeśli chodzi o same przepisy przejściowe i końcowe, w tej ostatecznie uchwalonej 20 lipca ustawie było 50 artykułów, natomiast od 20 lipca 2017 r. uchwalono 19 ustaw zmieniających Prawo wodne. Wysoka Izbo! Wszystkie ustawy, których przepisy normują postępowanie lokalizacyjne, od 2015 r. zostały wielokrotnie zmienione. W ustawie, o której mowa w art. 2 omawianego projektu z druku nr 1843, czyli ustawie z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - to był druk nr 3616 w ubiegłej kadencji -dokonano pełnej transpozycji dyrektywy ocenowej, czyli dyrektywy 2011/92/UE. A zatem nie jest tak - jak utrzymywali posłowie opozycji w debacie, którą odbyliśmy w ramach pierwszego czytania na posiedzeniu połączonych komisji - że omawiany projekt ustawy z druku nr 1843 zawęża udział społeczeństwa w procedurach, że samo to, że zastosujemy aktualne brzmienie przepisów, zawęża udział społeczeństwa w procedurach, że mieszkańcy miejscowości, w których będzie zlokalizowana inwestycja, nie będą mieli dostępu do procedury lokalizacyjnej, i nie jest prawdą, że organizacje ekologiczne będą miały utrudniony dostęp do prowadzonego postępowania. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Przypominam, że kwestie udziału czynników społecznych były podnoszone przez Komisję Europejską w stosunku do specustaw i po dokonaniu zmian ta procedura jest zakończona. Mamy tutaj do czynienia z tzw. comfort letter, czyli zamknięciem tego postępowania i uznaniem, że w tym zakresie wszystko jest w porządku. Proszę państwa, omawiany poselski projekt z druku nr 1843 w ogóle się do tej kwestii nie odnosi. Na podstawie swoich doświadczeń z pracy w komisji środowiska powiem, że jest wręcz przeciwnie, bo jedna z ustaw procedowanych w komisji środowiska kilka miesięcy temu właśnie zwiększa uprawnienia do udziału w postępowaniach sądowych, w postępowaniach środowiskowych dla organizacji ekologicznych. Tak że wszystko to, co tu opowiada opozycja, to są niestety po prostu bajki, nie waham się użyć tego słowa. Kolejna kwestia. Ustawa z 19 lipca 2019 r., o której mówię, zmieniana w art. 2 wprowadziła zmiany w przepisach technicznych. Proszę państwa, ta zmiana z 2019 r. spowodowała, że zmieniły się organy wydające decyzje. Zmieniły się też zasady ustalania stron i w tym zakresie parametrem rozstrzygającym stała się odległość od planowanej inwestycji, a nie - jak wcześniej było to w przepisach - numery z ewidencji gruntów działek sąsiadujących. To było bardzo złe rozwiązanie, bo czasami stroną był ktoś, kogo działka była odległa 5 km od planowanej inwestycji, bo taka była konfiguracja działki sąsiedniej, i trzeba go było zawiadamiać, a osoba mieszkająca czy żyjąca nawet blisko tej inwestycji, ale którą oddzielała od niej droga, nie była stroną. A więc to były po prostu bardzo nierozsądne przepisy, które zostały zmienione i słusznie, bo one lepiej chronią prawa sąsiadów różnego rodzaju inwestycji. Wysoka Izbo! Z kolei ustawa, która jest zmieniana w art. 3 projektu, tzn. ustawa z 13 lutego 2020 r., wprowadziła cyfryzację procedur w zakresie prawa budowlanego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Reguluje ona kwestie techniczne procedury budowlanej, wprowadza elektroniczną formę dokumentów. Trudno teraz znowu zawracać kijem Wisłę i kazać przygotowywać dla celów postępowania środowiskowego mapy analogowe, które potem wyrzucimy do kosza, bo w postępowaniu z zakresu prawa budowlanego już trzeba będzie stosować mapy elektroniczne z elektroniczną procedurą uzgadniania podpisów itd. Byłoby to po prostu całkowicie pozbawione sensu. Wysoka Izbo! Projekt został skierowany do Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Posiedzenie obydwu komisji, w trakcie którego przeprowadzono pierwsze czytanie, miało miejsce w dniu 15 grudnia ub.r., przy czym komisje najpierw odrzuciły sprzeciw wobec skrócenia terminu przeprowadzenia pierwszego czytania. 10 osób było przeciwnych skróceniu, 27 osób było za tym, żeby ten termin skrócić. Przystąpiliśmy do pierwszego czytania. W trakcie pierwszego czytania złożono dwa jednobrzmiące wnioski o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Również te wnioski zostały odrzucone w głosowaniu. 10 głosów za, 32 przeciw, przy jednym wstrzymującym głosie. W trakcie obrad złożono także wniosek o wysłuchanie publiczne, który nie uzyskał poparcia połączonych komisji. Wysoka Izbo! W trakcie szczegółowych prac nad projektem sejmowi legislatorzy podnieśli kwestie swego rodzaju niedobrej praktyki legislacyjnej, jeśli chodzi o tworzenie przepisów z mocą wsteczną, szczególnie w zakresie przepisów przejściowych, gdzie w przypadku ustawy - Prawo wodne zmienianej w art. 1 projektu sięga się 4 lata wstecz. Podobne zastrzeżenia, tzn. zakłócenia pewności obrotu prawnego i sprzeczności z zasadą zaufania do tworzonego prawa, zgłosili legislatorzy wobec art. 2 i 3 projektu, z tym że tam zmienia się ustawy z 2019 r. i 2020 r., czyli ten okres jest nieco krótszy. Trzeba jednak zauważyć z całą odpowiedzialnością, że mamy do czynienia ze zmianą przepisów przejściowych w bardzo wąskim zakresie, bowiem dotyczy to tylko jednego postępowania zawieszonego od 2016 r. Chodzi o postępowanie, o którym jest mowa w art. 72 ust. 1 pkt 18a ustawy ocenowej, bo do tego przepisu odwołują się wszystkie artykuły. A więc nie dojdzie do chaosu prawnego, jak to wieszczą posłowie opozycji. Chaosu prawnego można by się spodziewać właśnie w sytuacji braku uchwalenia omawianych dzisiaj zmian, bo z tych trzech ustaw, które zmieniamy, czyli ustawy - Prawo wodne, ustawy zmieniającej ustawę ocenową z 2019 r. i ustawy zmieniającej prawo budowlane z 2020 r., część mówi o tym, że się stosuje nowe przepisy, a część mówi o tym, że się stosuje stare przepisy. A więc prowadzenie postępowań, w których każda z ustaw, które są po prostu integralną częścią procesu wydawania zgody na wejście na teren, mówi co innego, po prostu doprowadziłoby do chaosu prawnego. Powiem więcej, ponieważ czas zawieszenia postępowania środowiskowego trwa dosyć długo, bo od 2015 r. do teraz to jest szczęśliwie 6 lat, generalny dyrektor ochrony środowiska musiałby stosować przepisy ocenowe z różnych lat w trakcie tego postępowania, co byłoby już zupełnie karkołomnym postępowaniem. A zatem, Wysoka Izbo, postępowanie polegające na nowelizacji przepisów przejściowych jest - w drodze wyjątku i przeprowadzane ostrożnie - dopuszczalne. Przypominam i podkreślam, że w bardzo wąskim zakresie i ostrożnie ma to miejsce w omawianej tutaj ustawie. Wysoka Izbo! Bardzo krótko powiem, bo już czas mi się kończy, o zmianach, jakie wprowadzi ustawa do procedury. Chodzi o zmianę wymagań formalnych stawianych raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Tam będzie kilka tych zmian, nie będę się w to wgłębiać, macie to państwo opisane w uzasadnieniu. Te przepisy będą również przesądzać, że wniosek o wydanie przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowiska w sprawie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można złożyć nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Będzie też to skutkowało zmianą katalogu załączników do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach itd., itd. Szczegółowo o tym traktuje uzasadnienie, nie będę tego wszystkiego przytaczać. I chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na opinię Biura Analiz Sejmowych dołączoną do projektu, do druku nr 1843, w której jednoznacznie stwierdzono, że projekt nie jest sprzeczny z dyrektywą 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, czyli w konkluzji: jest zgodny z regulacjami prawa europejskiego. Wysoka Izbo! Połączone komisje przyjęły sprawozdanie o projekcie ustawy z druku nr 1843 33 głosami za, przy 8 głosach przeciwnych i bez głosów wstrzymujących się. A zatem w imieniu Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę Wysoką Izbę o uchwalenie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw zawartego w sprawozdaniu komisji z druku nr 1851. Dziękuję bardzo.