Mówca: Sławomir Ćwik
Data: 2024-03-06 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu odnośnie do informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r. Taką informację Trybunał Konstytucyjny jest zobowiązany złożyć Wysokiej Izbie stosownie do art. 6 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym i jak sama nazwa wskazuje, taka informacja powinna zawierać informację o istotnych problemach, czyli zgodnie z treścią słownika języka polskiego, jak należy rozumieć słowo: problem, o kwestiach, które wymagają rozstrzygnięcia, o kłopotach, o trudnościach. (Oklaski) Informację przygotowaną przez Trybunał Konstytucyjny za 2022 r. Sejm otrzymał z Trybunału Konstytucyjnego w dniu 10 listopada 2023 r. Dlaczego tak późno? To wiedzą chyba tylko osoby, które rządzą w trybunale. (Oklaski) (Poseł Tomasz Zimoch: Brawo, panie pośle!) W projekcie, który złożymy, będzie zapisane, że taka informacja ma być złożona do końca czerwca następnego roku. Myliłby się jednak ten, kto myśli, że tak późne przygotowanie przedmiotowej informacji wynika z wielości problemów wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2020 r., które w tejże informacji zostały przedstawione. Szczerze mówiąc, po przeanalizowaniu tego tekstu nie dostrzegłem, aby autorzy opracowania przedstawili jakiekolwiek istotne problemy wynikające z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r., nie mówiąc już o omówieniu tych problemów, a tych, jak wiemy, jest wiele. Z tego też względu w mojej ocenie trudno jest uznać przedstawiony dokument za rzetelny i należycie przedstawiający prawdziwą sytuację w Trybunale Konstytucyjnym w 2022 r. Możemy się, co prawda, zapoznać ze statystykami rozpatrywanych spraw, dzięki temu widzimy, że Trybunał Konstytucyjny w 2022 r. wydał zaledwie 14 wyroków, gdy kilka lat temu rocznie wydawano wyroki w 60-70 sprawach, jednakże autorzy opracowania jedynie informują o ilości wyroków, ale nie zadają sobie trudu, aby wyjaśnić i przedstawić powody takiego stanu rzeczy. Czy wynika to z faktu, że skład i sposób pracy obecnego Trybunału Konstytucyjnego powodują, że obywatele i sądy wstrzymują się z kierowaniem zapytań do Trybunału Konstytucyjnego? Czy też organizacja pracy Trybunału Konstytucyjnego i kompetencje zasiadających w nim osób nie pozwalają na rozpatrywanie większej ilości spraw i wydawanie rozstrzygnięć? Mimo takiego, a nie innego tytułu opracowania próżno w nim szukać odpowiedzi, jakie są prawdziwe problemy w działalności Trybunału Konstytucyjnego za 2020 r. A problemów tych jest wiele. Kwestią zasadniczą jest zasiadanie w trybunale tzw. sędziów dublerów, tj. osób, które nie są upoważnione do orzekania jako sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Są to trzy osoby, które zostały bezprawnie powołane na miejsca, na które zostały prawidłowo powołane osoby na mocy uchwał Sejmu VII kadencji z dnia 8 października 2015 r. Błąd ten nie został naprawiony także wówczas, gdy dwie z tych osób zmarły i na ich miejsce prezydent mógł przyjąć ślubowanie od prawidłowo powołanych sędziów, co zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie o sygnaturze akt K 34/15. Udział w pracach Trybunału Konstytucyjnego i w wydawanych orzeczeniach tzw. sędziów dublerów, tj. osób nieupoważnionych do wykonywania funkcji sędziego trybunału, każe sobie zadać pytanie, czy te orzeczenia nie są dotknięte wadą nieważności. Jest to pytanie retoryczne, bo kwestią oczywistą jest, że są to orzeczenia nieważne z mocy prawa. A były one wydawane nawet w sytuacji, gdy strony postępowania wnosiły o wyłączenie tych osób z procedowania, ponieważ wnioski te były oddalane. Kolejnym bardzo poważnym problemem jest występowanie sędzi Trybunału Konstytucyjnego pani Julii Przyłębskiej jako prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do postanowień art. 194 ust. 2 konstytucji prezydent powołuje prezesa Trybunału Konstytucyjnego spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Pani Julia Przyłębska nigdy nie została przedstawiona jako kandydat na prezesa Trybunału Konstytucyjnego przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ taka uchwała nigdy nie została podjęta. Mimo to pan prezydent Andrzej Duda powołał panią Julię Przyłębską na prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dniem 20 grudnia 2016 r. Pani Przyłębska tę funkcję przyjęła i dopuściła do orzekania trzy nieuprawnione osoby, tzw. sędziów dublerów, których sytuację powyżej omówiłem. Z powyższego wynika, że także przez prawie cały 2020 rok pracami Trybunału Konstytucyjnego kierowała osoba do tego nieuprawniona, ponieważ pani Julia Przyłębska nie została prawidłowo powołana na prezesa trybunału. To jednak nie koniec problemów ze stanowiskiem prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Nawet gdyby uznać, że pani Julia Przyłębska została powołana z dniem 20 grudnia 2016 r., to zgodnie z przepisami ustawy o Trybunale Konstytucyjnym kadencja prezesa trybunału trwa 6 lat i upłynęłaby z dniem 20 grudnia 2022 r. Co zrobiła pani Julia Przyłębska? Otóż odmówiła złożenia funkcji prezesa trybunału i przeprowadzenia wyborów na stanowisko prezesa Trybunału Konstytucyjnego. I nadal kieruje pracami trybunału bez żadnej podstawy prawnej. (Oklaski) To już jest, proszę państwa, kuriozum. Dlaczego tak się stało? Ponieważ w samym Trybunale Konstytucyjnym, pośród sędziów, których państwo powołaliście, nie ma zgody i nie było wystarczającej liczby osób, aby przeprowadzić nowe wybory na kandydata do przedstawienia panu prezydentowi. (Poseł Kazimierz Smoliński: Były wybory...) Wobec tego należy stwierdzić, że od 21 grudnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny z całą pewnością jest pozbawiony prezesa Trybunału Konstytucyjnego. (Poseł Urszula Rusecka: Przecież były wybory.) Problemami, które występowały w pracach Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r., były także kwestie, które podobnie jak wyżej przedstawione dotyczyły lat poprzednich, także 2022 r. Zgodnie z art. 194 ust. 1 konstytucji sędzia Trybunału Konstytucyjnego musi się wyróżniać wiedzą prawniczą. Czy osoby, które piastują stanowisko sędziego wcześniej zajęte zgodnie z prawidłowo podjętą uchwałą Sejmu z 8 października 2015 r., wyróżniają się wiedzą prawniczą? Chyba nie. Czy osoba podająca się za prezesa Trybunału Konstytucyjnego, która została powołana przez prezydenta bez uprzedniej uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wyróżnia się wiedzą prawniczą? Chyba nie. Oczywiście odpowiedzi na powyższe pytania są negatywne. Nie jest więc spełniona podstawowa przesłanka, by osoba mogła piastować funkcję sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Z kolei art. 195 ust. 3 konstytucji wymaga, aby sędzia trybunału nie prowadził działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów. W związku z tym, że część powołanych osób, w szczególności pani sędzia Pawłowicz i pan sędzia Piotrowicz, to stricte politycy Prawa i Sprawiedliwości, trudno jest uznać, że osoby te orzekają w sposób obiektywny. (Poseł Bożena Borys-Szopa: A sędziowie?) Tym bardziej że szereg spraw rozpatrywanych przez trybunał ma bezpośredni związek z aktualną sytuacją polityczną. W szczególności pani prof. Krystyna Pawłowicz nigdy nie ukrywała ani nie ukrywa swoich politycznych zapatrywań, co stoi w jawnej sprzeczności z wymogami wobec sędziego Trybunału Konstytucyjnego. W ogóle każdego sędziego, a sędziego trybunału w szczególności. (Poseł Bożena Borys-Szopa: No właśnie, no właśnie.) Oczywiście mimo kolejnych wybryków nikt w trybunale nie jest zainteresowany wszczęciem postępowania dyscyplinarnego wobec sędzi Pawłowicz. Czy autorzy opracowania choćby wspomnieli o tych problemach? Wszakże tytuł dokumentu to, tak jak zaznaczyłem: informacja o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem o bardzo istotnych problemach w ogóle nie wspomniano. Z tego względu przedłożoną informację należy uznać za przygotowaną nierzetelnie. Nawet więcej: należy stwierdzić, że osoby przedkładające tę informację, której przecież wymaga obowiązujące prawo, próbowały wprowadzić w błąd Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, zatajając rzeczywiste istotne problemy związane z działalnością (Dzwonek) i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego w 2022 r. Dziękuję.