Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-02-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 185. rocznicy bitwy o Olszynkę Grochowską Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 25 lutego br. obchodzimy 185. rocznicę bitwy o Olszynkę Grochowską. Była to jedna z najbardziej krwawych bitew powstania listopadowego. Bitwa pod Olszynką Grochowską stoczona została na przedpolach warszawskiej Pragi. Koncentracja polskich wojsk w zagajniku Olszynka pod wsią Grochów, usytuowanym w pobliżu stolicy, miała odwieść wrogie oddziały od ataku na Warszawę i powstrzymać impet natarcia. Siły powstańczych wojsk były wyczerpane po stoczeniu wielu walk, jak m.in. pod Stoczkiem, Dobrem i Wawrem. Marsz na Warszawę korpusu feldmarszałka Iwana Dybicza miała Rosjanom udaremnić znacznie mniej liczna armia polska. Pierwsze sporadyczne ataki na oddziały powstańcze miały miejsce już 20 lutego. Były one jednak skutecznie odpierane, co dawało Polakom nadzieję na zwycięstwo i wiarę w swoje siły. Zdecydowane uderzenie Rosjan nastąpiło dopiero po kilku dniach, kiedy to padł rozkaz frontalnego ataku na polskie siły zgrupowane w lasku Olszynka. Operacja rozpoczęła się ostrzałem artyleryjskim pozycji polskich. Do właściwego ataku Rosjanie użyli piechoty. Pierwszy atak nieprzyjaciół został odparty. Przewaga liczebna wojsk carskich była jednak wykorzystywana przez ich dowódcę. Mimo to kolejna próba przełamania linii polskiego oporu również zakończyła się niepowodzeniem. Zacięta, a przy tym nierówna walka trwała przez następnych kilka godzin. Kolejne szturmy przeważających sił piechoty i szarż liczniejszej kawalerii nie doprowadziły do złamania ducha walki Polaków, choć siły powstańców systematycznie wyczerpywały się. Sytuacja zmieniała się z minuty na minutę, dramatycznie wzrastał bilans poległych w potyczce. Krytycznym momentem bitwy była decyzja Dybicza o wysłaniu swoich szwadronów atakujących jednocześnie prawe i lewe skrzydło powstańczych oddziałów. Polacy formując czworoboki, odparli groźne szarże Rosjan. Niezwykła uporczywość polskiej obrony i wysokie straty wroga spowodowały, że carskie wojska w końcu odwróciły się i zrezygnowały ze szturmu umocnień Pragi, za które wycofali się powstańcy. W ocenie historyków wynik bitwy o Olszynkę Grochowską pozostaje nierozstrzygnięty, jednak można tu mówić o triumfie Polaków. Klęska Polaków w tej potyczce mogłaby doprowadzić do rzezi mieszkańców Warszawy podobnej do tej z okresu insurekcji kościuszkowskiej. Heroizm i zaciekły opór Polaków nie pozwoliły wrogowi przedostać się do stolicy. Podczas bitwy po stronie polskiej poległo ok. 7 tys. żołnierzy, wśród wroga liczba zabitych osiągnęła ok. 12 tys. osób. W walce zginął generał Franciszek Żymirski, a faktyczny głównodowodzący - generał Józef Chłopicki - został ciężko ranny. Szczególnym męstwem wykazali się żołnierze 4. Pułku Piechoty Liniowej. Bitwa ta była inspiracją dla Stanisława Wyspiańskiego do napisania dramatu zatytułowanego ˝Warszawianka˝. W 1916 r. w miejscu bitwy stanął drewniany krzyż - pomnik bitwy o Olszynkę Grochowską, 15 lat później krzyż wymieniono na metalowy. Współcześnie dla uczczenia kolejnych rocznic bitwy organizowane są rekonstrukcje przebiegu boju powstańców. Dziękuję. Przebieg posiedzenia