Mówca: Urszula Zielińska
Data: 2022-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicja Obywatelska - Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni mam zaszczyt przedstawić stanowisko odnośnie do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, druki nr 1843 i 1851. Proszę państwa, dość teoretycznie debatujemy tutaj nad nowelizacją ustawy - Prawo wodne, a w istocie projekt ma związek z planowaną budową elektrowni jądrowej. Chodzi o jedną konkretną decyzję inwestycyjną na wniosek jednej konkretnej spółki, wniosek z 2015 r. Projektodawcy chcieliby, aby podstawą do wydania decyzji dla tej inwestycji było nie prawo obowiązujące w momencie składania wniosku w 2015 r., ale prawo obowiązujące, wprowadzone 4 lata później, w roku 2019. W dodatku chcieliby, aby prawo to zostało zastosowane bardzo wybiórczo, wybierając tylko niektóre artykuły z reżimu prawnego z roku 2019 i pozostawiając inne z roku 2015, wedle własnego uznania. Dlaczego? Dobre pytanie. W kraju, w którym ustawodawca działałby na gruncie prawa, takie rozwiązanie byłoby wykluczone, bo przecież prawo nie może działać wstecz. Takie działanie naruszałoby zasadę jego pewności, przewidywalności, wprowadzałoby element niestabilności i niepotrzebne ryzyko do procesów inwestycyjnych. Niestety ta ustawa jest kolejnym dowodem na to, że polski ustawodawca już dawno na gruncie prawa przestał działać. A więc jaki jest jej prawdziwy cel? Mam podstawę, aby przypuszczać, że celem jest w skrócie maksymalne ułatwienie procesu wydania pozwolenia inwestorowi przy maksymalnym wykluczeniu z procesu decyzyjnego mieszkańców gmin, w których elektrownia jądrowa w Polsce miałaby powstać. Dlaczego tak sądzę? W odniesieniu do pani poseł porównałam bardzo szczegółowo oba reżimy prawne z 2015 r. i z 2019 r. i oto, co tam znalazłam. M.in. jedna z zasadniczych zmian w tej jednej ze zmienianych ustaw, w ustawie ocenowej, to niemal całkowite zablokowanie udziałów społeczeństwa w procesie wydawania decyzji środowiskowych, w tym decyzji dla inwestycji potencjalnie szkodliwych dla środowiska i absolutnie szkodliwych dla środowiska, a o takiej inwestycji tu mówimy. O ile w starym reżimie prawnym prawo do bycia stroną w procesie decyzyjnym, prawo do sądu przysługiwało niemal wszystkim mieszkańcom sąsiadującym z inwestycją, czyli w tym przypadku z elektrownią jądrową, o tyle po zmianie z 2019 r. już nie. Prawo to w 2019 r. zostało ograniczone, tylko jeśli chodzi o mieszkańców mieszkających w promieniu zaledwie 100 m od inwestycji. W praktyce oznacza to, że prawie nikt z mieszkańców Lubiatowa, Kopalina w gminie Choczewo czy innej miejscowości nie będzie miał realnego wpływu na decyzję dotyczącą powstania elektrowni jądrowej w Polsce. Podkreślam: chodziło o realny wpływ z dostępem do sądu, o prawo do bycia stroną w procedurze administracyjnej, a nie do bycia obywatelem, petentem w konsultacjach społecznych, które przewiduje specustawa jądrowa. Opinia ludzi jest ważna zwłaszcza wtedy, gdy weźmiemy pod uwagę nastawienie Polaków do energetyki jądrowej. Z badań CBOS z 2021 r. wynika, że w Polsce za budową elektrowni jądrowych opowiada się tylko 39% badanych. Podobnych zmian i poluzowań prawnych dotyczących inwestycji szkodliwych dla środowiska jest w tym reżimie z 2019 r. znacznie więcej. Jest tu również możliwość zawieszenia postępowania odnośnie do wydania decyzji środowiskowej, żeby podjąć ją po znacznym upływie czasu. I nieważne, że w danej lokalizacji być może powstały już nowe osiedla, szpitale, ośrodki wypoczynkowe, hotele turystyczne, parki czy rezerwaty. Nieważne, że mieszkańcy i inwestorzy przez dekady nie będą mieli pewności, czy w ich sąsiedztwie nie powstanie elektrownia jądrowa. Ważne, żeby inwestor, pod którego potrzeby szyta jest ta ustawa, miał pełną elastyczność. Proszę państwa, w tym kraju straciliśmy już pięć dekad. (Poseł Piotr Kaleta: W Polsce.) 50 lat na kłótnie o to, czy chcemy elektrowni jądrowej, czy nie. W międzyczasie elektrownia jądrowa schodzi do lamusa, a jej miejsce zajmują bezpieczniejsze, tańsze technologie. To jest przyszłość, rozproszona, bezpieczna energia. I na koniec. Choć ten projekt jest bardzo krótki, zaledwie na jedną stronę, to już w pierwszym artykule ma poważny błąd. Zawiera odniesienie do art. 509 ustawy - Prawo wodne, który nie istnieje. (Dzwonek) Czy ktoś, kto nie potrafi napisać bezbłędnie projektu na jedną stronę, powinien podejmować się budowy elektrowni jądrowej w Polsce?