Mówca: Jacek Świat
Data: 2014-06-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o statusie weterana opozycji antykomunistycznej przedstawionego w druku nr 2342. Przed chwilą usłyszeliśmy zarzut, że przedstawiamy ten projekt w ostatniej chwili, już po przedstawieniu projektu senackiego. Przypomnę, że projekt został złożony wiele miesięcy temu, uzyskał status druku sejmowego w lutym, po długim oczekiwaniu, więc to nie jest tak, że robimy to w ostatniej chwili, i na pewno naszą intencją nie jest spowalnianie sprawy. Jest powołana podkomisja i nic nie stoi na przeszkodzie, aby nad oboma projektami: senackim i Prawa i Sprawiedliwości procedować wspólnie. Ta obawa i ten zarzut są zatem chybione. Wysoki Sejmie! Nasz projekt, podobnie jak ten wcześniejszy, senacki, trafił pod obrady Izby w chwili symbolicznej, bo oto obchodzimy 25-lecie częściowo wolnych wyborów, które były formalnym początkiem końca komunizmu. Temu jubileuszowi towarzyszą huczne ceremonie, w mediach pełno jest zachwytów nad dorobkiem minionego 25-lecia. Oczywiście trudno nie przyznać, że jest to istotny dorobek - jesteśmy w NATO, w Unii Europejskiej, mamy państwo suwerenne, niepodległe, mamy wymienialną złotówkę, otwarte granice, a produkt krajowy brutto w tym 25-leciu zwiększył się niemal dwukrotnie - ale to właśnie skłania do szczególnej refleksji nad ceną, jaką zapłaciliśmy za wolność, nad losem ludzi, którzy ryzykowali życie, zdrowie, wolność, kariery, majątki, bez gwarancji i perspektyw, że ich walka zakończy się sukcesem. Ta walka opozycyjna przybierała różne formy: niezależnej związkowej działalności, udziału w strajkach i demonstracjach, niezależnej działalności wydawniczej, kolportażu bezdebitowych wydawnictw, spotkań dyskusyjnych i oświatowych czy tworzenia programów dla suwerennej Polski. Różny charakter miały również represje wobec opozycjonistów: więzienia, internowania, licznych zatrzymań, aresztów, grzywien, konfiskat mienia, nękań rewizjami, ale to było też wyrzucanie z pracy, z uczelni, nierzadko z tzw. wilczym biletem, to był zakaz druku, zakaz wyjazdu. Tę listę można by jeszcze wydłużać. Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że skalę działalności opozycyjnej trudno oszacować. Z natury rzeczy była to przecież działalność nierejestrowana i niedokumentowana. Na podstawie materiałów IPN można dziś szacować, że w kręgu oddziaływania ustawy znalazłoby się ok. 20 tys. osób. Znana jest tylko liczba internowanych w stanie wojny, których było ok. 10 tys. osób. Wiemy, że były setki więźniów politycznych, ale tu już pojawia się problem, bo niektórzy z nich byli więzieni pod zarzutami kryminalnymi. Jest wreszcie trudna do oszacowania liczba ludzi prowadzących ciągłą działalność opozycyjną w ˝Solidarności˝, ˝Solidarności˝ rolników, Niezależnym Zrzeszeniu Studentów, ˝Solidarności Walczącej˝, KPN i w wielu innych organizacjach. Jest też oczywiście problem ze współpracownikami służb specjalnych PRL-u, ponieważ współpraca z tymi służbami w naturalny sposób nie pozwala na zaliczenie działacza opozycji antykomunistycznej do korpusu weteranów, a wiemy, że bardzo wiele dokumentów dawnej bezpieki zostało zniszczonych. Wysoki Sejmie, od czerwcowych wyborów minęło 25 lat. Działacze ówczesnej opozycji to dzisiaj w najlepszym razie ludzie w średnim wieku. Coraz więcej z nich jest schorowanych i starych. Wielu przecież za swą działalność zapłaciło także zablokowaniem rozwoju zawodowego, brakiem stałej pracy. Wielu poświęciło kilka lat na to (Dzwonek), by pracować np. w podziemnych drukarniach, a nie kontynuować rozwój zawodowy. Nasze państwo jest coś winne tym ludziom, szczególnie teraz, kiedy tak głośno mówimy o sukcesach minionego czterdziestolecia. Jeszcze pół minuty, panie marszałku. Myślę, że historia dopisała do tej całej sprawy specyficzną puentę, kiedy to przed kilkoma dniami z honorami został pochowany generał Jaruzelski. W tej sytuacji pozostawienie weteranów opozycji samym sobie byłoby czymś niezrozumiałym i po prostu głęboko niemoralnym. Dlatego oczywiście wnosimy o to, żeby ten projekt znalazł poparcie Wysokiej Izby i trafił do komisji w celu dalszego procedowania. Myślę, że Polskę musi być stać na to, by pomóc weteranom opozycji, musi, jeśli chcemy udowodnić, że te obchody rocznicowe to nie była farsa, że warto być po prostu człowiekiem przyzwoitym, jeśli chcemy naprawdę, by katastrofalny poziom kapitału społecznego, zaufania społecznego w Polsce zdecydowanie poprawić. Dziękuję. (Oklaski)