Mówca: Piotr Szeliga
Data: 2013-10-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska przedstawić nasze stanowisko dotyczące sprawdzania komisji o projekcie uchwały w sprawie uczczenia sierżanta Józefa Franczaka, pseudonim Lalek, ostatniego żołnierza antykomunistycznego podziemia, w 50. rocznicę śmierci. Józef Franczak urodził się 25 maja 1918 r. w rodzinie chłopskiej w Kozicach Górnych koło Lublina. Po ukończeniu Szkoła Podoficerskiej Żandarmerii w Grudziądzu, do której zgłosił się jako ochotnik, służbę rozpoczął w Równem na Wołyniu. W kampanii wrześniowej walczył na Kresach Wschodnich. Jego oddział został rozbity, a on dostał się do sowieckiej niewoli, z której po kilku dniach zbiegł. Wrócił na rodzinną Lubelszczyznę, gdzie natychmiast zaangażował się w działalność konspiracyjną. Pełnił funkcję dowódcy drużyny, a następnie dowódcy plutonu w III Rejonie Obwodu Lublin-Powiat ZWZ-AK. W sierpniu 1944 r. po przekroczeniu rzeki Bug przez Armię Czerwoną, został przymusowo wcielony do 2. Armii Wojska Polskiego. Szykany, aresztowania i egzekucje żołnierzy AK, których był świadkiem, skłoniły go do ucieczki. Przez kilka miesięcy ukrywał się m.in. w Łodzi i Sopocie, a następnie powrócił w rodzinne strony, gdzie nawiązał kontakt z podziemiem niepodległościowym. Współpracował z oddziałem WiN podporucznika Antoniego Kopaczewskiego ˝Lwa˝ wchodzącego w skład zgrupowania majora Hieronima Dekutowskiego ˝Zapory˝. 17 czerwca 1946 r. wpadł w obławie zorganizowanej przez grupę operacyjną WUBP w Lublinie. Wykorzystując nieuwagę konwojentów, ˝Lalek˝ uwolnił się wraz z kilkoma osobami w okolicy wsi Dominów na drodze Bychawa - Lublin. Kilkanaście dni później po raz kolejny udaje się mu zbiec, kiedy zaskoczony został na kwaterze we wsi Bojanica. Przez kilka miesięcy ukrywał się samotnie. Nie skorzystał z amnestii i pozostał w konspiracji. Prawdopodobnie na początku 1947 r. nawiązał kontakt z kapitanem Zdzisławem Brońskim ˝Uskokiem˝, dowódcą oddziału partyzanckiego WiN. Został mianowany dowódcą jednego z trzech patroli oddziału ˝Uskoka˝ na pograniczu powiatów Lublin i Krasnystaw. Do jego zadań należało patrolowanie, zbieranie informacji na temat aresztowań, operacji prowadzonych przez UB, a także na temat ludzi współpracujących z aparatem represji. ˝Lalka˝ i jego żołnierzy stale tropią grupy operacyjne KBW, UB czy MO. Wychodzi z zasadzki między innymi w 1948 r. W tym czasie praktycznie zostaje rozbity oddział kapitana Zdzisława Brońskiego. Po śmierci ˝Uskoka˝ 21 maja 1949 r. jedynym jego ocalałym dowódcą kontynuującym walkę zbrojną pozostał podporucznik Stanisław Kuchcewicz, pseudonim Wiktor. ˝Lalek˝ nawiązał właśnie wtedy z nim kontakt. 10 lutego 1953 r. razem z ˝Wiktorem˝ i Zbigniewem Pilaczem ˝Felkiem˝ przeprowadził akcję ekspropriacyjną na Gminną Kasę Oszczędności w Piaskach. Zakończyła się ona niepowodzeniem. Ginie w niej podporucznik Kuchcewicz. Od tej pory rozpoczyna się trwająca 10 lat samotna walka o przetrwanie. Było to możliwe dzięki zorganizowanej przez niego sieci pomocników, dzięki, można powiedzieć, miejscowym bohaterom. Formalne rozpracowanie Józefa Franczaka (Dzwonek) rozpoczęło się w listopadzie 1951 r. W sumie było zaangażowanych w to rozpracowanie około 100 osób. 21 października 1963 r. funkcjonariusze SB i grupa ZOMO okrążyli zabudowania gospodarstwa Wacława Becia w Majdanie Kozic Górny, gdzie ukrywał się Józef Franczak. W czasie próby przebicia przez linię obławy został śmiertelnie ranny i po kilku minutach zmarł w wieku 45 lat. Ukrywał się przez 24 lata. Jest to ostatni Żołnierz Wyklęty. Powiem szczerze, że ze smutkiem wysłuchałem wystąpienia posła przedmówcy, który do dziś dnia nie może pogodzić się z tym, że prawdziwi bohaterowie wyrośli właśnie wśród Polaków. Oni nigdy się nie poddali, dla nich zawsze najważniejszy był Bóg, honor i ojczyzna i nigdy nie było ani żadnego relatywizmu historycznego, ani półprawd. Najważniejsza dla nich była Polska i zawsze wiedzieli, kto jest prawdziwym patriotą, gdzie jest ta Polska, a kto w tych czasach, także powojennych, był okupantem. Klub Parlamentarny Solidarna Polska ma nadzieję, że mimo wszystko klub SLD zmieni zdanie i cały Sejm przyjmie tę uchwałę przez aklamację, i rekomenduje to. (Oklaski)