Mówca: Aleksander Mrówczyński
Data: 2019-07-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam zaszczyt w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość przedstawić stanowisko dotyczące projektowanej ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, druk nr 3579. Projekt ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami jest pierwszym w Polsce rozwiązaniem o charakterze systemowym. Celem tego projektu jest stopniowa poprawa dostępności podmiotów publicznych, dzięki której osoby ze szczególnymi potrzebami w sposób możliwie samodzielny będą mogły korzystać z usług publicznych. Usuwanie barier i zapewnienie dostępności dla wszystkich obywateli, w tym przede wszystkim dla osób doświadczających trudności w zakresie mobilności czy percepcji, stanowi jedno z kluczowych zadań państwa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Poprawa integracji społecznej i stworzenie społeczeństwa równych szans zależne są w znacznym stopniu od wdrożenia dostępności, która jako cecha infrastruktury i usług zapewnia ich łatwiejsze użytkowanie i wykorzystywanie. Obecnie funkcjonujący system regulacyjny na poziomie zarówno ustawowym, jak i wykonawczym nie daje zadowalających efektów dotyczących omawianej dostępności. Przepisy prawa są bowiem rozproszone i niewystarczająco skuteczne. To, co w krajach Europy Zachodniej czy Północnej stało się standardem przy realizacji inwestycji infrastrukturalnych, w Polsce wciąż jest tylko przykładem dobrej woli inwestorów czy władz lokalnych zainteresowanych poprawą wybranych aspektów budynków czy ich otoczenia, które jednak w większości różnią się od siebie pod względem jakościowym i technicznym. W polskim porządku prawnym brakuje rozwiązań określających minimalne wymogi techniczne zapewniające dostępność budynków użyteczności publicznej. Podobnie jest w zakresie usług publicznych i komunikacji. W wyniku przeprowadzonej przez NIK kontroli w informacji z dnia 30 października 2018 r. pn. ˝Dostępność przestrzeni publicznej dla osób starszych i niepełnosprawnych˝ stwierdzono, że generalnie jest stan dostępności przestrzeni publicznej w Polsce jest zdecydowanie niezadowalający. NIK zwróciła uwagę, że już na etapie przygotowania i projektowania w części inwestycji brakowało rozwiązań mających poprawić dostępność przestrzeni publicznej. Ponadto w prawie 40% przypadków dokumentacja projektowa, techniczna czy przetargowa nie uwzględniała rozwiązań dla osób z różnymi niepełnosprawnościami, a koncepcje usprawnień dotyczyły głównie osób z niepełnosprawnością ruchową z pominięciem pozostałych niepełnosprawności czy też potrzeb osób starszych. Dla przykładu dla osoby mającej problemy z poruszaniem się z racji zaawansowanego wieku, osoby niepełnosprawnej ruchowo czy też rodzica z wózkiem dziecięcym przemieszczanie się po urzędzie lub załatwianie sprawy urzędowej stanowi na ogół wyzwanie ze względu na szereg barier w postaci schodów i usytuowania miejsc obsługi klienta bez uwzględnienia aspektu dostępności. Przechodząc do projektowanej ustawy, zauważamy istotną zmianę w stosunku do dotychczas przyjętych w Polsce rozwiązań legislacyjnych w postaci słowniczka, w którym sformułowano nowatorskie definicje z wykorzystaniem perspektywy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Art. 2 wprowadza definicje: bariery, dostępności, osoby ze szczególnymi potrzebami, uniwersalnego projektowania, racjonalnego usprawnienia. W art. 3 ustawa wskazuje katalog podmiotów nazwanych zbiorczo podmiotami publicznymi, zobowiązanych do zapewnienia dostępności określonych ustawą. Ustawa nakłada także na podmioty publiczne obowiązek publikacji na stronie internetowej podmiotu informacji o zakresie prowadzonej przez siebie działalności w postaci dostępnego pliku elektronicznego, nagrania treści w polskim języku migowym, informacji w tekście łatwym do czytania. Rolą projektowanej ustawy jest nie tylko wskazanie obowiązku dla podmiotów publicznych, ale także dostarczenia narzędzi do realizacji celów przedmiotowej regulacji i stworzenie ram systemowych dla zapewnienia dostępności we wszystkich politykach publicznych. Zgodnie z rozdziałem 5 projektu ustawy tworzy się nowy fundusz celowy Fundusz Dostępności, którym zarządzać będzie Bank Gospodarstwa Krajowego. Podsumowując: dzięki wejściu w życie rozwiązań przewidzianych w projektowanej ustawie nastąpi przyspieszenie procesu poprawy dostępności. Na tym zwiększeniu dostępności skorzystają (Dzwonek) głównie osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, seniorzy i wszystkie inne osoby borykające się na co dzień z różnymi trudnościami, barierami. Klub Prawo i Sprawiedliwość w pełni popiera projektowaną ustawę. Osoby ze szczególnymi potrzebami w sposób możliwie samodzielny dzięki temu będą mogły korzystać z usług publicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)