Mówca: Władysław Teofil Bartoszewski
Data: 2022-11-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska w sprawie projektu tej nowej ustawy o budowie elektrowni jądrowych. Pierwsza rzecz. Oczywiście absolutnie zgadzam się z panem posłem Wieczorkiem, że bez OZE w tym kraju nie możemy funkcjonować. Należy wyrzucić ustawę 10H z 2016 r. do kosza, przywrócić prosumencką fotowoltaikę, którą zabiliście 1 kwietnia 2022 r., i stworzyć biogazownie w każdej gminie. To będzie podstawa do rozwoju energetyki w Polsce. Jeśli chodzi o elektrownie atomowe, to biorąc pod uwagę, że zajmujemy się tym problemem, może nie my się zajmujemy, że Polska zajmowała się tym problemem od lat 70., od nieszczęsnego Żarnowca - może dobrze, że to nie powstało, bo to byłaby troszkę inna technologia, troszkę mniej dla nas korzystna - jest to nieprawdopodobne przyspieszenie, jeśli chodzi o to, co w tej chwili się dzieje, bez żadnych dyskusji merytorycznej. Otóż w tej chwili rozmawiamy o tym, że możemy mieć trzech rozmaitych inwestorów w zakresie technologii jądrowej w Polsce, tzn. Westinghouse, EDF i Koreę Południową. Na razie mówi się o tym, że każdy premier dostaje jednego inwestora. Ponieważ mamy jeszcze paru wicepremierów w rządzie, to można się spodziewać, że wszyscy będą usatysfakcjonowani. Mowa jest o tym, że oprócz dużych tradycyjnych elektrowni będziemy robić również SMR-y. Nie ma tutaj żadnej szerszej dyskusji na ten temat. Zgadzam się z panią poseł, że jeśli chodzi o duże elektrownie, one wszystkie są zapóźnione. Pan prezydent Macron powołał specjalną komisję, która ma badać, co właściwie robi EDF, że nie jest w stanie zbudować elektrowni atomowej we Francji, która ma je od lat 50. Jeśli chodzi o Finlandię, to tam jest zapóźnienie wynoszące ok. 10 lat. Jeśli chodzi o Wielką Brytanię, to Hinkley Point będzie kosztował z tego, co mówią Anglicy, 50 mld funtów, czyli jak na nasze w kantorze 250 mld zł. Trzeba poważnie się zastanowić, jak te elektrownie będą finansowane. Jeżeli Westinghouse mówi, że jest w stanie zainwestować, sfinansować 10% elektrowni, którą ma budować, to Polska musi sfinansować pozostałe 90% albo z kapitału własnego, albo z pożyczek. To są rzeczy poważne. Tutaj nie ma żadnej dyskusji na temat finansowania. To, co mówiłem, wiąże się z terminami i z finansowaniem. Kwestia Komisji Europejskiej. Notyfikacja przepisów była wysłana, a teraz czekamy na zgodę. Nie wiem, czy były jakiekolwiek rozmowy wstępne, żeby zorientować się, jak Komisja Europejska do tego się odniesie, czy Komisja wyda zgodę na bezprzetargowy tryb wyboru inwestora, ponieważ to nie jest unikalna technologia. Przynajmniej sześć państw na świecie buduje elektrownie jądrowe. Niekoniecznie chcemy mieć elektrownię budowaną przez Federację Rosyjską czy przez Chiny. Wiele państw to buduje i nie jest to technologia w żadnej sposób unikalna. Są poza tym sprawy podstawowe. Lokalizacja pierwszej elektrowni w Choczewie albo w Gniewinie powoduje to, że trzeba będzie zainwestować w infrastrukturę Polskich Sieci Elektroenergetycznych, bo tam jej nie ma. Mówienie o tym, że będziemy mieli budować małe SMR-y tam, gdzie były elektrownie tradycyjne, jest o tyle bardziej sensowne, że tam jest infrastruktura sieci wysokiego napięcia i że można to wykorzystać, a na Pomorzu tych sieci nie ma, ktoś je musi zbudować. Biorąc pod uwagę to, jak sobie radzi PSE z przyłączami do sieci, np. OZE, nie jestem optymistą w tym względzie. To jest coś, o czym trzeba rozmawiać. Ostatnia rzecz, którą chcę poruszyć - o tym była mowa wczoraj na posiedzeniu komisji - dotyczy tego, że rząd powinien już teraz zacząć przygotowywać plany ochrony kontrwywiadowczej, dlatego że rekrutacja personelu do takiej elektrowni musi być absolutnie ściśle kontrolowana przez służby, bo nie można sobie pozwolić na to, by wpuścić do takich elektrowni osoby, która jest osobą niewłaściwą. (Dzwonek) Mimo to, zdając sobie sprawę z powagi sytuacji, Klub Parlamentarny Koalicja Polska - PSL tę ustawę poprze.