Mówca: Mirosław Pampuch
Data: 2017-02-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1186. Nie ulega wątpliwości, że przestępców należy ścigać z całą surowością prawa, i nie można pozwolić na korzystanie przez nich z majątków pozyskanych w drodze przestępstwa. Jednakże w przypadku tej ustawy pod przykrywką walki z przestępczością nie można zaakceptować złych, niejasnych przepisów mogących prowadzić do odbierania własności przedsiębiorstw w ramach konfiskaty rozszerzonej uczciwym i ciężko pracującym przedsiębiorcom. Z przedstawionego sprawozdania w sposób ewidentny wynika, że pod płaszczykiem implementacji przepisów dyrektywy unijnej 2014/42/UE mamy do czynienia z faktycznym zamachem na prawa i wolności obywatelskie. Prawa te mogą być ograniczane, ale wyłącznie w zakresie niezbędnym, koniecznym do utrzymania porządku publicznego, co wynika z zasady niezbędności, ujętej w art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zwrócić uwagę, że dyrektywa w art. 3 wskazuje katalog przestępstw, w odniesieniu do których państwo członkowskie winno wprowadzić konfiskatę majątków. Ale ten katalog dotyczy przestępstw o znacznym ciężarze gatunkowym, a nie pospolitych, jak państwo wprowadzacie w tej ustawie. Natomiast w niniejszym projekcie możliwość konfiskaty majątku, w tym przedsiębiorstw, dotyczy szerszego zakresu przestępstw, niż to wynika z dyrektywy. Spowoduje to tym samym w sposób znaczący stworzenie możliwości służbom mundurowym prowadzenia działalności operacyjno-rozpoznawczej w odniesieniu do obywateli i przedsiębiorstw. Szczególny niepokój budzi uzyskanie przez Policję, Żandarmerię Wojskową, ABW czy CBA możliwości pozyskania tajemnic ustawowo chronionych, takich jak tajemnica skarbowa, ubezpieczeniowa, bankowa, czy też transakcji zawieranych przez fundusze inwestycyjne, w zasadzie poza jakąkolwiek kontrolą. Umożliwiacie państwo kontrolę operacyjną jedynie w celu ujawnienia majątku, abstrahując od tego, czy majątek jest własnością sprawcy, czy osoby trzeciej. Tak ustalona norma w art. 237 § 3a k.p.k. powoduje możliwość inwigilacji każdej osoby. Podczas prac w komisji nie zmieniono również normy art. 44a § 5 ustawy, który to przepis posługuje się pojęciem rozmiaru działalności przedsiębiorstwa. Jest to pojęcie niejednoznaczne, którego stosowanie może w przyszłości nastręczyć znaczących wątpliwości interpretacyjnych, bowiem pojęcie to może być rozumiane co najmniej trojako: jako wartość rynkowa, księgowa lub też likwidacyjna. A przypomnę, że przepis ten wprowadza możliwość odstąpienia od orzekania konfiskaty przedsiębiorstwa w odniesieniu do relacji szkody wyrządzonej przestępstwem lub wartości ukrytej korzyści do rozmiaru właśnie działalności przedsiębiorstwa. Tak nieostre pojęcie będzie powodowało znaczne trudności interpretacyjne. Projekt ten również zakłada w art. 45 § 2 Kodeksu karnego przerzucenie na oskarżonego lub osobę trzecią całego ciężaru dowodu co do udowodnienia legalnego pochodzenia majątku. Jednocześnie w uzasadnieniu tego projektu ustawy wskazujecie państwo, że tego typu zobowiązanie nie narusza Europejskiej konwencji praw człowieka, co wynika w państwa ocenie z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ale zapominacie państwo, że na gruncie właśnie art. 6 konwencji wyraźnie się stanowi, że na początku państwo musi uprawdopodobnić, że te majątki pochodzą z przestępstwa. U nas tę zasadę państwo odwracacie. Obecnie procedowane przepisy właśnie nie przewidują takiego obowiązku nałożonego na organy państwa. Należy więc stwierdzić, że projektowany art. 45 § 2 Kodeksu karnego jest niezgodny zarówno z zasadami konstytucyjnymi, jak i prawem międzynarodowym dotyczącym standardów domniemania niewinności obowiązujących w cywilizowanych państwach. Kończąc, należy stwierdzić, że projektowane przepisy z jednej strony wychodzą zdecydowanie poza zakres implementowanej dyrektywy, a z drugiej wprowadzają znaczne rozszerzenie uprawnień służb mundurowych bez koniecznej w państwie prawa kontroli sądowej nad stosowaniem przyznanych im uprawnień. Skutecznemu ściganiu przestępców i odbieraniu majątków pochodzących z przestępstwa Nowoczesna mówi zdecydowanie ˝tak˝, tworzeniu niejasnego, złego, represyjnego prawa, jakim jest ta ustawa - zdecydowanie ˝nie˝. Klub Poselski Nowoczesna nie poprze tej ustawy. Dziękuję.