Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2018-02-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Chciałbym przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego w sprawie sprawozdania komisji o senackim projekcie ustawy. Celem projektu jest przyznanie dzieciom matek pozbawionych wolności na podstawie uznanych za nieważne orzeczeń, które przebywały wraz z matką w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia lub których matka w okresie ciąży przebywała w takich miejscach, uprawnień do odszkodowania lub zadośćuczynienia od Skarbu Państwa. Obecnie osoby, które jako małoletnie były więzione wraz z matkami lub których matka przebywała w okresie ciąży w więzieniu, nie mogą dochodzić odszkodowania ani zadośćuczynienia za ten okres. Projekt ustawy usuwa przeszkody uniemożliwiające dochodzenie roszczeń odszkodowawczych przez osoby pozbawione tego uprawnienia w latach poprzedzających przemiany ustrojowe w Polsce. Projekt ustawy przesądza w sposób jednoznaczny, że w przypadku gdy orzeczenie, na podstawie którego uprawniony, a więc dziecko więzione wraz z matką, miałby uzyskać odszkodowanie lub zadośćuczynienie, zostało uznane za nieważne przed wejściem w życie projektowanej ustawy, to żądanie odszkodowania lub zadośćuczynienia należy wnieść w przeciągu 3 lat od wejścia w życie ustawy. Projekt zakłada wykorzystanie wobec chronionej grupy osób mechanizmu zawartego w ustawie o uznaniu za nieważne orzeczeń, tzw. roszczenia dochodzonego na drodze sądowej. Drugi aspekt inicjatywy ustawodawczej wiąże się z poszerzeniem zakresu ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego o osoby, które otrzymały status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Wysoka Izbo! Bez wątpienia państwo polskie powinno zadośćuczynić osobom, które w minionym ustroju były więzione jako dzieci wraz ze swoimi rodzicami. Dodajmy: z rodzicami niesłusznie skazanymi, odbywającymi wyroki wydane z przyczyn politycznych. Mechanizm dochodzenia zadośćuczynienia na drodze sądowej zapewni odpowiedni standard temu procesowi przywracania sprawiedliwości pokrzywdzonym, z uwzględnieniem ich indywidualnych doświadczeń związanych z pobytem w więzieniu. Nie mogę jednak w tym miejscu nie upomnieć się o pamięć do dziś niezrehabilitowanych ludowców, również skazanych z przyczyn politycznych, również w sfingowanych procesach. Mówię o osobach skazanych w procesie brzeskim. Wincenty Witos, Adam Ciołkosz, Władysław Kiernik i wielu innych wciąż czekają na rehabilitację. Kiedy słyszymy o kolejnych grupach rehabilitowanych i otrzymujących prawo do zadośćuczynienia, a jednocześnie widzimy, że nie ma wśród nich miejsca dla jednego z ojców polskiej niepodległości Wincentego Witosa, to czujemy żal i rozgoryczenie. Jak inaczej nazwać sytuację, w której państwo polskie po 80 latach wciąż utrzymuje w mocy wyroki wydane w haniebnym procesie brzeskim? Liczymy, że któregoś dnia sprawiedliwość obejmie również skazanych w latach 30. poprzedniego wieku ludowców i innych opozycjonistów, że rehabilitacja nie będzie selektywna ani wybiórcza, tak jak chwilami, można odnieść wrażenie, ma to miejsce. W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wnoszę o skierowanie projektu do dalszych prac. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Stanisław Tyszka)