Mówca: Tadeusz Aziewicz
Data: 2016-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec sprawozdania Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o działach administracji rządowej i niektórych innych ustaw. Wysoka Izbo! Jak już wspomniałem w pierwszym czytaniu, omawiany projekt tworzy instrumentarium dla polityki powrotu do Polski resortowej, do niechlubnej i archaicznej tradycji PRL-owskich zjednoczeń. Przypominam, że w efekcie decyzji rządzącej większości nasze porty zostały instytucjonalnie oderwane od lądowego zaplecza w postaci dróg oraz linii kolejowych i znalazły się w jednym resorcie razem z przemysłem stoczniowym. Stało się to w czasie dynamicznego rozwoju transportu intermodalnego, kiedy świat raczej integruje zarządzanie tym rodzajem infrastruktury. Nie bardzo wiem, co wspólnego mają ze sobą stocznie i porty poza tym, że zlokalizowane są nad morzem. To trochę tak, jakby w ramach jednego ministerstwa połączyć nadzór nad autostradami i fabrykami samochodów. Wysoki Sejmie! Omawiany projekt przekazuje ministrowi gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej szerokie kompetencje w zakresie nadzoru właścicielskiego nad przedsiębiorstwami, od portów i stoczni po gdyński Dalmor, który od kilku lat zajmuje się działalnością deweloperską. Jakby tego było mało, projekt zawiera także propozycję zmiany ustawy o portach i przystaniach morskich, która osłabia wpływ samorządów na zarządzanie portami morskimi. Przypominam, że zgodnie z aktualnym brzmieniem tej ustawy przewodniczącymi rad nadzorczych portów morskich są przedstawiciele odpowiednich gmin. Wzmacnia to pozycję samorządów - gospodarzy terenów, na których zlokalizowane są porty, w sytuacji gdy przedstawiciele Skarbu Państwa dysponują w tych radach większością. Jak wiemy, przywilej ten jest efektem długiej dyskusji, która toczyła się pomiędzy zwolennikami pozostawienia portów we władaniu Skarbu Państwa i samorządowcami dążącymi do ich komunalizacji. Zapisy ustawy o portach i przystaniach morskich odzwierciedlają kompromis, który teraz jest podważany. Oczywiste jest, że związek samorządu z portem w mieście nadmorskim zdecydowanie wykracza poza zwykłe relacje pomiędzy akcjonariuszami spółki kapitałowej. Rozwój portu ma kluczowe znaczenie dla gminy, a z drugiej strony poprzez mądrą politykę samorząd może zrobić dla portu dużo dobrego. Warto w interesie publicznym wiązać ze sobą te instytucje. Doświadczenia samorządów Pomorza pokazują, że ich bliska współpraca przynosi realną wartość dodaną zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla mieszkańców gmin. Trudno wymianę zdań, która miała miejsce na posiedzeniu komisji administracji, nazwać poważną dyskusją systemową. Argumentacja w obronie zapisów projektu sprowadziła się niemal wyłącznie do inwektyw pod adresem pomorskich samorządów. Jak nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o stołki. Dotychczasowe doświadczenia wynikające z obserwacji zmian zachodzących w organach pomorskich portów pozwalają obronić tezę, że standardem stało się obsadzanie tych funkcji przez działaczy PiS o bardzo dyskusyjnym dorobku. Dzieje się to kosztem niezależnych menedżerów. Dobrym przykładem jest prezes gdyńskiego portu, odwołany wiosną, który pracował w tej firmie ponad 30 lat. Port pod jego kierownictwem w ostatnich latach osiągał rekordowe wyniki, realizując potężne inwestycje. Wysoki Sejmie! W pierwszym czytaniu mówiłem także o dziwnych zachowaniach ówczesnego przewodniczącego rady gdyńskiego portu, działacza PiS i jednej z gdańskich, nie gdyńskich, spółdzielni mieszkaniowych. Przypominam, że osoba ta, pełniąc funkcję członka rady nadzorczej, została wybrana na prezesa spółki zależnej przez zarząd, w którego wyborze wcześniej uczestniczyła. Od pierwszego czytania minęło kilka tygodni. W międzyczasie minister nie zareagował. Dowiedziałem się jedynie, że ów działacz zrezygnował z uczestnictwa w radzie nadzorczej portu i na otarcie łez został powołany do rady nadzorczej kolejnej spółki z jego udziałem, oczywiście zachowując wspomniane stanowisko prezesa. Wysoka Izbo! Powyższy przykład dobrze obrazuje jakość nadzoru właścicielskiego sprawowanego przez ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej. Wysoce prawdopodobne jest, że proponowana zmiana ma na celu przejęcie funkcji przewodniczących rad nadzorczych portów morskich przez kolejnych tzw. Pisiewiczów. Podobnie toksyczna wydaje się również kolejna zmiana, która obniża wymogi niezbędne do zasiadania w radach nadzorczych spółek zależnych. Pytanie: Po co? Z tych powodów w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska Rzeczypospolitej składam poprawkę, która utrzymuje stan obecny, zdecydowanie lepszy zarówno dla portów, jak i dla samorządów. Bardzo proszę Wysoką Izbę o jej przyjęcie. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)