Mówca: do Spraw Równości Katarzyna Kotula
Data: 2024-02-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Drodzy Panowie Posłowie! My też tutaj często siedzimy na sali i z szacunkiem słuchamy państwa albo panów zgoła odmiennych opinii. Chciałabym, panie marszałku, zwracając się także do przedstawicieli inicjatywy, zacząć od tego, że uważam, że walka z przemocą to jest coś, co nas ponadpolitycznie i ponadpartyjnie powinno łączyć. (Poseł Michał Woś: I łączy.) To było możliwe i wie o tym obecny tutaj na sali pan minister Woś. Zgadzam się, że wiele dobrych zmian zostało wprowadzonych w czasie, kiedy rządziło Prawo i Sprawiedliwość, właśnie dlatego, że mamy konwencję stambulską, która była konsekwentnie wdrażana do polskiego prawa. (Poseł Maria Kurowska: Niezależnie od tego.) (Poseł Michał Woś: Nie dlatego. Mimo tego, pani minister.) No nie, panie ministrze, bo przypomnę, że w czasie pandemii to nieobecna już dzisiaj na sali, ale zabierająca wcześniej głos posłanka Lewicy Anita Kucharska-Dziedzic, z ogromnym doświadczeniem w przeciwdziałaniu przemocy, z organizacją, która od ponad 20 lat pomaga kobietom, była osobą, która była inicjatorką tej zmiany. Mieliśmy przygotowany taki projekt, państwo przedstawili swój i uczciwie uznaliśmy, że walka z przemocą powinna nas jednoczyć. Wszyscy jak jeden poseł i jedna posłanka, pan pamięta, zagłosowaliśmy za tym projektem. To jest oczywiste. Więc prosiłabym o obniżenie emocji i wsłuchanie się w głos rozsądku. Tak dla rodziny, tak dla kobiet, tak dla ochrony osób doświadczających przemocy - kobiet, dzieci i mężczyzn. Także mężczyzn, bo tutaj któryś z panów wspominał, mężczyźni rzeczywiście są w mniejszości, statystyki pokazują, że najczęściej są sprawcami przemocy, ale przemoc, której mężczyźni doświadczają, wciąż jest tematem tabu i temu też trzeba przeciwdziałać w ramach walki z przemocą. Nie dla przemocy, nie dla dyskryminacji, nie dla skrajnie ideologicznych, skrajnie niebezpiecznych propozycji wypowiedzenia konwencji stambulskiej. O tym jest: o ochronie kobiet, dzieci, ale także mężczyzn, o ochronie rodziny - o tym jest podpisana przez Polskę w grudniu 2012 r., a ratyfikowana w 2015 r. ˝Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej˝. Jej cel i przekaz są proste: ochrona kobiet, rodzin, dzieci przed wszelkimi formami przemocy oraz dyskryminacji, także tymi wynikającymi z naszych uprzedzeń czy krzywdzących stereotypów. Konwencja stambulska, czyli Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, zwana też w skrócie antyprzemocową, to jest dokument rangi międzynarodowej, który określa ramy polityki ochrony i wsparcia osób doświadczających przemocy. I te zapisy konwencji nastawione są także na profilaktykę i zwalczanie przemocy oraz na politykę równościową względem kobiet i mężczyzn. Postanowienia konwencji sformułowane zostały na podstawie międzynarodowych i europejskich standardów i orzecznictwa, a także najlepszych praktyk krajowych. Przez to konwencja stanowi skuteczny instrument prawny służący zapobieganiu i zwalczaniu przemocy, uwzględniający fakt, że kobiety i dziewczęta są bardziej niż mężczyźni czy też chłopcy narażone na przemoc ze względu na płeć, że przemoc domowa, i to widzimy w rządowych statystykach, trudno temu chyba dzisiaj zaprzeczyć, dotyka kobiety w nieproporcjonalnie większym stopniu oraz że mężczyźni, tak jak mówiłam wcześniej, czasami też mogą być jej ofiarami. Zauważając strukturalny charakter przemocy wobec kobiet, wdrożenie de iure i de facto równości kobiet i mężczyzn jest kluczowym działaniem państwa i strony, które może przyczynić się do zmniejszenia skali przemocy wobec kobiet. Konwencja stambulska jest dokumentem nakładającym na państwa konkretne obowiązki wobec kobiet i dziewcząt doznających przemocy. Jak pokazują badania, zjawisko przemocy wobec kobiet jest wciąż bardzo poważnym problemem. I kiedy analizujemy, a na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w Senacie przedwczoraj przedstawiałam informację dotyczącą rządowego programu przeciwdziałania przemocy za rok 2022, to widzimy, że pojawiają się tam statystyki, które znacząco rosną. Są to szczególnie te statystyki dotyczące tzw. nowych form przemocy, czyli chociażby przemocy ekonomicznej. Ale też skala zgłoszeń dotycząca przemocy seksualnej w 2022 r. była znacząco wyższa niż w 2021 r. Przemoc wobec kobiet ma charakter strukturalny i systemowy, mówiło o tym dzisiaj wielu moich koleżanek i kolegów, jest jednym z narzędzi dyskryminacji i wykluczenia społecznego, które uniemożliwiają kobietom i dziewczętom pełen rozwój tak w sferze osobistej, jak i w sferze publicznej. I konwencja stambulska zdecydowanie wskazuje na związek między przemocą ze względu na płeć a nierównym traktowaniem, dlatego za ważny aspekt przeciwdziałania przemocy uznaje się właśnie walkę ze stereotypami i dyskryminacją. Wiem, że tutaj przede mną siedzą posłowie Konfederacji, którzy przywiązani są do tych tradycji, o których chyba najlepiej mówiła posłanka Anita Kucharska-Dziedzic, ale to właśnie te tradycje w waszym pojmowaniu przyczyniają się do wzrostu przemocy. (Poseł Grzegorz Braun: Jakiś dowód na to?) Za chwileczkę, panie pośle. Ja panu nie przerywałam. Bardzo proszę.