Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2014-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym podziękować za wszystkie opinie, również za krytykę ze strony Platformy Obywatelskiej oraz Prawa i Sprawiedliwości projektu, który miałby umożliwić łączenie mandatu wójta, burmistrza i prezydenta z funkcją senatora Rzeczypospolitej. Podejmujemy sprawę, która budziła wątpliwości i wywołała debatę trwającą w zasadzie od reformy samorządowej z 1998 r. Wtedy ta debata była dosyć burzliwa, dzisiaj na tej sali również. No, ale do rzeczy. Pani poseł Katarzyna Matusik-Lipiec zarzuciła projektowi naruszenie konstytucji. Prosiłbym o wskazanie, który artykuł konstytucji został naruszony, ponieważ materia, o której mówi projekt ustawy, jest regulowana wyłącznie ustawą. (Poseł Katrzyna Matusik-Lipiec: Dziesiąty.) Również kwestia trójpodziału władzy - nie widzę tu w żaden sposób możliwości naruszenia. Przypominam, że klasyczna reguła Monteskiusza mówi o podziale na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Notabene połączalność mandatu parlamentarzysty, a więc zarówno posła, jak i senatora, istniała w polskim porządku prawnym do roku 2002 - od, powiedzmy umownie, przełomu ustrojowego w 1989 r., nie będę sięgał dalej w przeszłość. Tę decyzję o zakazie połączalności mandatów podjął Sejm w 2001 r., już pod rządami nowej konstytucji. A więc do 2002 r., przez pięć lat pod rządami nowej konstytucji z 1997 r., takiego zakazu nie było, to jest zakaz wyłącznie ustawowy. Pani poseł zarzuciła nam również sprzeczność w uzasadnieniu, że powołujemy się na konsultacje, a jednocześnie stwierdzamy, że konsultacji nie było. Nie było konsultacji w sensie formalnoprawnym, ale oczywiście debata w zainteresowanych środowiskach trwa od dawna i my również prowadziliśmy konsultacje w środowiskach samorządowych. Pojawił się również problem reprezentacji samorządu poprzez fakt, że w Sejmie i Senacie zasiadają byli samorządowcy. To prawda, sam jestem byłym radnym wojewódzkim... (Poseł Katarzyna Matusik-Lipiec: Jak większość z nas.) ...mamy wielu byłych wójtów, burmistrzów, również prezydentów, starostów, a nawet marszałków województw, ta reprezentacja jest jednak znacznie skromniejsza niż choćby w Sejmie kadencji 1998-2002. To samo dotyczy również Senatu. Czym innym jest przy tym reprezentacja samorządowców, którzy dzisiaj odpowiadają za losy swojego miasta czy gminy, a czym innym doświadczenie parlamentarzystów, którzy wcześniej byli samorządowcami. Oczywiście samorząd dzisiaj ma możliwość wpływania na proces legislacyjny pośrednio, opiniuje akty prawne, które dotyczą samorządów, działa komisja wspólna rządu i samorządu - prawdopodobnie pani poseł Machałek ją miała na myśli, mówiąc o Komisji Trójstronnej - a w tej komisji reprezentacje, korporacje samorządowe mogą przedstawiać uwagi do projektów legislacyjnych, mogą przedstawiać własne propozycje. Czym innym jest jednak udział samorządowców, którzy dzisiaj odpowiadają za losy swojej wspólnoty, a czym innym jest wyrażanie opinii, które nie ma wiążącego charakteru. Czym innym jest działalność legislacyjna w parlamencie, a czym innym zgłaszanie uwag i propozycji na takim forum, jakim jest komisja wspólna rządu i samorządu. Problem łączenia mandatów pojawił się również właśnie w wystąpieniu pani poseł Machałek, ale do tego się już odniosłem - ten zakres ma charakter ustawowy, a nie konstytucyjny. Pan poseł Piotr Zgorzelski mówił o tym, że ta zmiana może mieć fundamentalny charakter ustrojowy. Zgadzam się z tą tezą, to byłby początek drogi do uczynienia z Senatu Izby samorządowej. Jeżeli koleżanki i koledzy zadający pytania stawiali problem, pytali, czy Senat dzisiaj nie spełnia swojej ustrojowej roli, to mówię, że ta ustrojowa rola jest niedookreślona. Gdyby w składzie Senatu znaleźli się samorządowcy, wydaje się, że ten charakter ustrojowy stopniowo mógłby się zmieniać w kierunku bardziej konstruktywnym. Pan poseł Makowski w swoim wystąpieniu przypominał postulat lewicy likwidacji Izby wyższej. To faktycznie jest tradycyjny postulat polskiej lewicy, mogę powiedzieć, że polska lewica walczy o likwidację Senatu w zasadzie od jego powstania w niepodległej Rzeczypospolitej, od przyjęcia konstytucji marcowej z 1921 r. To jest stały postulat, mogę nawet powiedzieć, że przejściowo to się udało, po wojnie do roku 1989 Senatu nie było, przez 43 czy 44 lata, ale w odnowionej Rzeczypospolitej powstał, znalazł się w konstytucji z 1997 r. również. Jeżeli ta instytucja ustrojowa istnieje realnie, to staramy się, aby miała co robić. Jeżeli część posłów się zastanawiała, czy burmistrz, wójt, prezydent może łączyć obowiązki zarządzania swoją gminą czy miastem z mandatem parlamentarnym, to twierdzę, że jest to możliwe, ale tylko w przypadku Senatu. Stąd nie ma propozycji, możliwości łączenia tego z mandatem sejmowym. Proces legislacyjny w Senacie siłą rzeczy polegający tylko na inicjatywie ustawodawczej i zgłaszaniu poprawek jest mniej obciążający niż praca w Izbie poselskiej. To są realne fakty i myślę, że wszyscy się z tym zgodzimy. Były również bardziej konkretne pytania. Pan poseł Piotr Polak pytał, czy w przypadku wprowadzenia tej nowej regulacji taki wójt, burmistrz, prezydent będzie miał immunitet parlamentarny. Tak, to wynika oczywiście z innej ustawy. I pytanie, czy może być odwołany w referendum. Tak, może być odwołany, to również reguluje odpowiednia ustawa, niczego w tej sprawie nie zmieniamy. Pan poseł Rzońca pytał, czy Senat, naszym zdaniem, nie dba w wystarczającym stopniu o sprawy samorządowe. Myślę, że to pytanie dotyczy całego parlamentu. W momencie, kiedy w parlamencie, i w Sejmie, i w Senacie, bezpośrednio były reprezentowane samorządy, problematyka samorządowa miała wyższą rangę. Wpływ samorządu na proces ustawodawczy, również budżet, o który pytali koledzy, był bardziej realny. Warto się jeszcze raz zastanowić, czy takiego wyłomu nie zrobić. Pan poseł Kazimierz Ziobro i inni posłowie również pytali, dlaczego nie uwzględniono członków zarządów powiatów i województw. Do tego problemu nawiązywał również pan poseł Zgorzelski. To faktycznie wymaga głębokiego zastanowienia, czy nie uchylić tego zakazu również wobec marszałków, starostów czy członków zarządów powiatów i województw. Jesteśmy otwarci na debatę. Jeżeli wysoki Sejm zechce skierować projekt ustawy do odpowiedniej komisji, będzie wtedy czas do namysłu i na ewentualne przepracowanie projektu. Nie widzę, jeszcze raz powtarzam, żadnego naruszenia konstytucji ani zasady trójpodziału władzy. Jeżeli ktoś widzi, to proszę o wskazanie. Bardzo dziękuję i bardzo proszę Wysoki Sejm o skierowanie projektu do dalszej pracy w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)