Mówca: Dariusz Klimczak
Data: 2022-04-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Pani Marszałek! Zabieranie głosu w tej debacie jest niezwykle przykre, ponieważ z jednej strony mówimy o bardzo ważnym, wręcz strategicznym obszarze funkcjonowania naszego państwa, czyli nauce, a z drugiej strony jesteśmy zmuszeni do krytykowania pomysłu na wzmacnianie tej nauki, ponieważ władze, które zaproponowały ten projekt, nie mają zbyt wielkiego pojęcia o tym, w jaki sposób to zrobić, lub wręcz błędnie próbują wzmacniać polską naukę. Akademia Kopernikańska ma być nową instytucją, która ma wręczać granty, stypendia, nagrody, wzmacniać współpracę z zagranicznymi ośrodkami badawczymi, ale przede wszystkim, co jest napisane w uzasadnieniu, ma podnieść prestiż polskiej nauki. Niestety, jeżeli byliśmy uważnymi słuchaczami na wczorajszym posiedzeniu Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, to zauważyliśmy, że z wypowiedzi przedstawicieli polskiej nauki zupełnie nie wynika to, żeby utworzenie tej instytucji miało wpływ na zwiększenie prestiżu polskiej nauki, wręcz przeciwnie, ta akademia podważa prestiż polskiej nauki. Środowisko akademickie nie pozostawia na projekcie suchej nitki. Negatywnie zaopiniowały go m.in. Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademii Szkół Polskich, Polska Akademia Umiejętności i wiele innych. Za absurdalne uważają te podmioty m.in. to, że nowa instytucja ma być podporządkowana władzy. Szkoła Główna Mikołaja Kopernika jest pozbawiona autonomii, a wyliczenia finansowe nie są skalkulowane. Krytyczną opinię o projekcie przedstawiło także Biuro Analiz Sejmowych. Legislatorzy wytykają prezydenckim propozycjom dublowanie struktur, tworzenie wyłomów w prawie, błędy merytoryczne, legislacyjne, a nawet interpunkcyjne. Biuro Analiz Sejmowych trafnie wskazuje także, że projekt zakłada utworzenie nowej szkoły z uprawnieniami, na które inne uczelnie pracują latami. Stąd pytanie: Co to za twór naukowy ma być i komu ma on służyć? Spadochron dla niechcianych naukowców, pupilków władzy? Komu ma służyć ta nowa instytucja? Proszę powiedzieć, w jakim celu w projekcie ustawy wprowadza się rozwiązanie, które stanowi wyłom w dotychczasowej organizacji nauki. Podobnie rzecz ma się w kwestii finansowania działalności Akademii Kopernikańskiej. Ta propozycja również stanowi odejście od zasad finansowania systemu szkolnictwa wyższego. Po co to wszystko? W jakim celu łamiecie dotychczasowe zasady i czynicie wyjątki, skoro nikt ze świata nauki tego nie popiera ani nie jest w stanie zaakceptować? W uzasadnieniu ustawy brakuje jakiejkolwiek analizy, natomiast są zamieszczone jedynie frazesy propagandowe. Uważam, że uzasadnienie już na pierwszym etapie powinno być uzupełnione o konieczną materię merytoryczną, ponieważ projekt wystawia na szwank reputację urzędu prezydenta Rzeczypospolitej, a wręcz go ośmiesza. Najlepszym na to dowodem jest brak udziału przedstawicieli pana prezydenta w dzisiejszej debacie. Czy tak dostali w skórę podczas posiedzeń komisji, że dzisiaj wstyd im było przyjść i spróbować zabrać głos w debacie, by bronić tego projektu? Eksperci mają też uwagi do proponowanych zasad przyznawania Nagrody Kopernikańskiej, której wartość sięga 500 tys. zł. Mianowicie wyboru ma dokonywać prezydium akademii, a kandydatów mają w pierwszej kolejności zgłaszać politycy, prezydent, premier, minister. W ten sposób ogranicza się krąg kandydatów do nagrody, a procedura jest sprzeczna z dobrymi praktykami akademickimi. Mój klub w żadnym wypadku nie poprze tego projektu ustawy. Dziękuję.