Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kolejny dzień pracy nad projektami. Do południa zajmowaliśmy się tematem wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Teraz kontynuujemy dyskusję, która trwała wczoraj w komisji, rozpoczęła się de facto tydzień temu, gdy już była informacja rządowa na temat możliwości przyspieszenia realizacji zobowiązania złożonego przez pana premiera, przez rząd, dojścia do minimalnego wynagrodzenia dla opiekunów rodziców dzieci niepełnosprawnych, w tej deklaracji określono, że to będzie rok 2016. Tutaj nastąpiło przyspieszenie, to prawda, po spotkaniach z rodzicami, po dyskusjach w ubiegłym tygodniu, w piątek i w sobotę, z panem premierem. Była propozycja przyspieszenia, która nabrała wymiaru projektu ustawy, zaakceptowanego przez posłów, przyjętego jako projekt poselski, podniesienia świadczenia pielęgnacyjnego do kwoty 1000 zł od maja, 1200 zł - od 1 stycznia 2015 r., 1300 zł - od 2016 r., mówię o kwocie netto, do tego dochodzi kwota odprowadzanych składek. Zaproponowany harmonogram został wypełniony przez rząd w porozumieniu z posłami. Jest duża szansa, wszystko na to wskazuje, tempo pracy, i za nie państwu parlamentarzystom dziękuję, że to zostanie uchwalone podczas tego posiedzenia, żeby cały proces legislacyjny, wraz z akceptacją przez pana prezydenta, mógł zakończyć się jeszcze w kwietniu, żeby od 1 maja nastąpił wzrost tych świadczeń. Dlaczego jest takie rozbicie w tym roku, już przechodzę do odpowiedzi na część pytań, na 800 zł i 200 zł? Rządowy program wspierania opiekunów, rodziców dzieci niepełnosprawnych został przyjęty przez Radę Ministrów i część decyzji administracyjnych w tym względzie została wydana. Musi to być utrzymane, dlatego jest połączenie 800 zł ze świadczenia, od którego są odprowadzane składki w wysokości 321 zł, i jest kontynuowany do końca tego roku program rządowy. Później już od całej sumy świadczenia, czyli od 1200 zł i 1300 zł, będą odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne, to jest odpowiednio 376 zł w roku 2015 i 403 zł - w roku 2016. W pytaniach państwo posłowie dociekaliście kwestii dotyczących zarówno tego rozwiązania, jak i kwestii różnych systemów wsparcia, mowa o warsztatach terapii zajęciowej, zakładach aktywizacji zawodowej czy dziennych domach samopomocy, mówiłem już o tym dzisiaj w pierwszym wystąpieniu. Tych placówek przybywa z roku na rok i to jest efekt wspólnej pracy wielu instytucji i rządów. Jest w tym momencie około 680 warsztatów terapii zajęciowej. To prawda, że są placówki, ale zapotrzebowanie na nie jest wciąż dużo większe niż liczba tych placówek. Nie do wszystkich każda osoba czy każde dziecko z niepełnosprawnością może uczęszczać i z tego zdajemy sobie sprawę. Jest wiele wspaniałych dzieł fundacji czy stowarzyszeń dla różnych rodzajów schorzeń. To jest wspierane i ze środków samorządu i ze środków budżetu państwa. Do warsztatów terapii zajęciowej dopłata z PFRON-u wynosi 90%. Jest też dopłata do zakładów aktywizacji zawodowej, tam też swój udział ma w jednym przypadku powiat czy urząd marszałkowski. Na pewno trzeba też kontynuować akcje, o których mówiła pani poseł Kołodziej, dotyczące równouprawnienia, dotyczące relacji międzyludzkich, dotyczące integracji społecznej, i to niezależnie od wysokości świadczenia. Polskie społeczeństwo zrobiło ogromne postępy przez ostatnich kilkadziesiąt lat. To też jest zasługa wszystkich, którzy działali, szczególnie społeczników działających w Polsce lokalnej, którzy przekonują i pokazują dobre praktyki. Trzeba sobie uczciwie powiedzieć, że ten protest w Sejmie pokazał obecność osób niepełnosprawnych w naszym społeczeństwie. To jest niewątpliwie prawda, trzeba w tej prawdzie stanąć i jasno to określić. Na pewno będziemy kontynuować wsparcie różnego rodzaju akcji społecznych mówiących o integracji, mówiących o równouprawnieniu i o poszanowaniu praw osób niepełnosprawnych. Po to też była wdrożona i przyjęta konwencja dotycząca praw osób niepełnosprawnych. Jeśli chodzi o pytania związane z Funduszem Pracy, to w pewien sposób już odpowiedziałem. Były takie sytuacje, że Fundusz Pracy stracił swoją płynność. Trzeba było się zadłużać, trzeba było brać pożyczki, żeby ten Fundusz Pracy utrzymał swoją płynność. Też jestem w stanie wyobrazić sobie sytuację, że wrzucamy wszystko do Funduszu Pracy i za rok czy za dwa lata traci on swoją płynność. Wtedy nie mamy z czego finansować zobowiązań. Możemy zaciągać kredyty, ale jednak podstawowym zadaniem Funduszu Pracy jest wspieranie aktywności społecznej. To była umowa społeczna zawarta 25 lat temu. Chodzi o to, że pracodawcy odprowadzają za swoich pracowników składki na Fundusz Pracy w celu zabezpieczenia zasiłków i w celu wspierania aktywności zawodowej. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: A staże podyplomowe?) Mamy oczywiście staże i świadczenia przedemerytalne, ale są one powiązane np. z utratą pracy w wyniki likwidacji zakładu pracy. Trzeba też spełnić określone warunki mówiące o stażu pracy. Musi też być spełniony warunek upadłości zakładu pracy z przyczyn niezależnych od pracownika, więc tych przesłanek jest bardzo dużo. Nie wydaje się, żeby Fundusz Pracy był najlepszym miejscem, jeśli chodzi o finansowanie świadczeń rodzinnych. Jeśli chodzi o pytania dotyczące rozwiązań całościowych, systemowych i o propozycje dotyczące tego zespołu, tzw. okrągłego stołu, chciałbym powiedzieć, że rozmawiałem ze środowiskami, które uczestniczą w tym dialogu. Rozmawiałem też z parlamentarzystami, z agencjami rządowymi i ministerstwami, bo to ma być międzyresortowy i ponadsektorowy zespół. Tak jak powiedziałem, zapraszam i nie mam obiekcji, jeśli chodzi o spotykanie się z kimkolwiek z państwa parlamentarzystów. W tej dziedzinie, myślę, możemy powołać roboczy zespół do spraw rozwiązań w ramach całego obszaru wsparcia osób niepełnosprawnych. Czasem nie da się na posiedzeniu Sejmu pokazać, na co idą pieniądze z PFRON, na jakie elementy związane z aktywnością zatrudnieniową czy ze wsparciem rehabilitacji. Słyszę też głosy mówiące, że dofinansowanie w wysokości 60 czy 80% jest ciężkie do udźwignięcia dla tych, którzy mają trudną sytuację. Tutaj ta elastyczność jest jak najbardziej potrzebna. Mówił o tym dzisiaj dwukrotnie pan poseł Marek Plura. Potrzebne jest zaangażowanie samorządów. Dziś nic nie stoi na przeszkodzie, żeby samorządy gmin, które mają takie możliwości, podniosły świadczenia pielęgnacyjne i dopłacały każdego miesiąca do świadczeń pielęgnacyjnych dla swoich mieszkańców. Nie da się już tego zrobić bez samorządu. Minęło 15 lat, odkąd sformułowany został nowy system administracji, w którym bardzo wiele zadań administracji rządowej przeszło do samorządów. Zadaniem własnym samorządu powiatowego jest właśnie wsparcie turnusów rehabilitacyjnych, zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, likwidacji barier. Rząd oczywiście wspiera te działania w ramach PFRON i to wsparcie udało się zwiększyć w tym roku o 100 mln, czyli z 800 mln w zeszłym do 900 mln w roku bieżącym, ale bez udziału samorządów gminnych, powiatowych i wojewódzkich, bo na tym poziomie działają np. zakłady aktywności zawodowej, nie będziemy w stanie wprowadzić całościowych zmian systemowych. To prawda, że są takie postulaty rodziców, o których na pewno nie rozmawiamy przy okazji zmiany tej ustawy, bo mówiliśmy tu tylko o wysokości świadczenia. Postulat dotyczący długości, jeśli chodzi o odprowadzanie składki emerytalnej, jest bardzo ciekawy. Chodzi też o postulaty mówiące o dostępności różnego rodzaju świadczeń medycznych, o których mówiła też pani poseł Skowrońska. Taki całościowy projekt ustawy przedstawimy. Mam nadzieję, że będzie to projekt, który w koncyliacyjny sposób jesteśmy w stanie uzgodnić, przynajmniej jeśli chodzi o trzon założeń. Czemu nie doszedł do skutku - bo o to pytał pan poseł Tomaszewski - ten projekt, o którym mówiliśmy we wrześniu czy w końcu roku? Był on sformułowany w oparciu o skalę niesamodzielności, od której odeszliśmy również po dyskusjach i po dialogu z grupami najbardziej zainteresowanymi, z grupami rodziców. Warto inaczej sformułować te rozwiązania całościowe i docelowe. Nie mówię tutaj o wysokości świadczeń, bo to już jest bardzo precyzyjnie określone i położone na stole. Jeśli chodzi o rolników - bo pytał o nich pan poseł Lassota - to takie poprawki będą zgłoszone w ustawie wykonującej wyrok trybunału. To prawda, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które stoi w sprzeczności z naszą interpretacją przepisu, spowodowało, że część gmin wypłaca te świadczenia, a część nie przyznaje świadczeń rolnikom. Taki projekt ustawy już jest złożony i jest pozytywna opinia rządu w tej sprawie, ale można to rozwiązać jeszcze przy tej okazji. Jeśli chodzi o aktywność zawodową, bo o to pytał pan poseł Piechota, jest to prawda. Aktywność zawodowa ma zalety nie tylko w postaci zarabiania pieniędzy i zaspokajania dzięki temu własnych potrzeb, ale ma też ogromne walory integracyjne. Stawiano nawet taki zarzut wobec warsztatów terapii zajęciowych czy zakładów aktywności zawodowej, że zajęcia nie zawsze kończą się wypuszczeniem ich uczestników na otwarty czy chroniony rynek pracy. To prawda. Nie uważam, że jest to strata. Nie uważam, że każda godzina tam poświęcona i każda możliwość pracy z tymi osobami to strata, nawet jeżeli nie kończy się to wyjściem na otwarty czy chroniony rynek pracy. To ma ogromne znaczenie integracyjne, czasem uczy życia, czasem oswaja z pracą, pozwala na kontakt z różnymi środowiskami. Jest to bardzo ważne, tylko to musi zawsze działać w połączeniu z możliwym wsparciem finansowym. Szanowni Państwo! Na koniec chyba najważniejsza rzecz. Chciałbym w tej wypowiedzi zwrócić się do państwa i do wszystkich, którzy są na tej sali, ale też i do tych, którzy nas oglądają, i powiedzieć, że jest propozycja przyspieszenia dojścia tej wartości otrzymywanej netto, czyli na rękę, do poziomu minimalnego wynagrodzenia dla rodziców dzieci niepełnosprawnych i jest ona bardzo precyzyjnie rozpisana na ten rok, na rok 2015 i na rok 2016. Padło pytanie, co będzie dalej, czy i na jakich zasadach będziemy zmieniać wartość tych świadczeń, żeby spełnić postulat utrzymania ich relacji do minimalnego wynagrodzenia. Nie ma też powiązania z minimalnym wynagrodzeniem, bo to mogłoby w sposób odwrotny doprowadzić do zablokowania tego świadczenia na jednym poziomie, bo dyskusja o minimalnym wynagrodzeniu zawsze wiąże się z decyzją czy to Komisji Trójstronnej, czy później Rady Ministrów w oparciu o wskaźniki. Polska nigdy nie zdecydowała się na zamrożenie płacy minimalnej i takich intencji nikt tutaj nie ma, tylko nigdy aż tak dużej grupy osób nie dotyczyła płaca minimalna. Byłoby niedobrze, gdyby to spowodowało, że płaca minimalna stanie w miejscu i nigdy nie chcielibyśmy tego, nie chcieliby tego ani rodzicie, ani nikt na tej sali, ani ci, którzy też pracują za minimalne wynagrodzenie. Ta propozycja jest więc zgodna ze stanem dzisiejszym, czyli z tym, że jest to część systemu świadczeń rodzinnych połączonych z weryfikacją co trzy lata. Wiem, że zaraz mogą pojawić się hasła związane z tym, że to prawda, ale jeszcze, jeżeli chodzi o świadczenia pielęgnacyjne, przepraszam, świadczenia rodzinne, w 2009 r. była ta weryfikacja, ale na przykład w innych świadczeniach nie było tej weryfikacji, oprócz podniesienia progów, które nastąpiło w 2012 r. w poprzednich latach. Taka jest prawda. Pewnie pomimo czasem dobrych chęci co do ich podniesienia nie było takich możliwości, ale ja z tego miejsca nigdy nie składałem w Sejmie takiego oświadczenia. Nie składałem też w innych miejscach, na jakichś konferencjach takiego oświadczenia, którego nie byłbym w stanie doprowadzić do finału, a szczególnie w Sejmie, gdzie oczywiście jest miejsce dla demokracji, dla składania oświadczeń, trybuna sejmowa, przynajmniej dla mnie, ma ogromne znaczenie. Mamy to rozpisane na te trzy lata, łącznie z rokiem 2016. W 2015 r. wypada ustawowa weryfikacja tych świadczeń. Obiecuję - nie mówię tego tylko w swoim imieniu, bo jestem po rozmowie z prezydium komisji, z tą częścią koalicji, która do tego czasu, wszystko na to wskazuje, bo jeszcze tyle trwa kadencja parlamentu, będzie sprawować rządy - a jest pełna determinacja, że to zrobimy, przedstawimy wzrost tych świadczeń w relacji do minimalnego wynagrodzenia na lata 2017 i 2018, żeby cały czas był zachowany ten stosunek, który zaproponowaliśmy w tym projekcie ustawy, stosunek wartości minimalnego wynagrodzenia netto do świadczenia pielęgnacyjnego, które przedstawiamy w tej formule, wynagrodzenia na rękę. To się na pewno stanie i ta propozycja będzie przedstawiona, a te dyskusje rozpoczną się na wiosnę 2015 r., kiedy będą przedstawiane propozycje wstępne, a te propozycje przedstawi do akceptacji minister pracy po dyskusji z Komisją Trójstronną. Na pewno w aspekcie świadczeń pielęgnacyjnych dla rodziców dzieci niepełnosprawnych będą przedstawione propozycje podnoszenia tych świadczeń w latach 2017 i 2018, bo w 2018 r. wypadnie kolejna weryfikacja świadczeń dla rodziców dzieci niepełnosprawnych w stosunku do minimalnego wynagrodzenia. Powtarzam to kilkakrotnie, ale to czasem nie są proste rzeczy dla tych osób, które się tym nie zajmują. Jest to wspólna deklaracja i Platformy, i PSL, a na pewno jest też w moim interesie, żeby tego dopilnować, przeprowadzić to i żeby ta wartość zawsze była w relacji do minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli w trakcie dyskusji nad systemem znajdziemy lepsze rozwiązanie, gwarantujące takie połączenie minimalnego wynagrodzenia i świadczenia pielęgnacyjnego, które nie blokowałoby wzrostu minimalnego wynagrodzenia, to jestem na nie otwarty, ale dziś mogę z całą odpowiedzialnością zadeklarować, że to świadczenie będzie wzrastać i zawsze będzie utrzymane w korelacji do minimalnego wynagrodzenia. Dziękuję bardzo za tę debatę, dziękuję za wolę przyjęcia tego rozwiązania. Mam nadzieję, że ten proces legislacyjny zakończy się jak najszybciej. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Magdalena Kochan: Szkoda, że pan poseł Mularczyk wychodzi.)