Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko w sprawie zmiany ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, druk nr 1075. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 miała stworzyć warunki rozwoju różnych form opieki nad małymi dziećmi. Taką świetlaną wizję prezentowano w 2011 r., zapowiadając, że w ciągu 3 lat przybędzie ponad 40 tys. nowych miejsc w żłobkach, bo w Polsce opieką żłobkową objętych było wtedy, w 2010 r. jedynie 2% dzieci. Miejsc żłobkowych czy miejsc opieki nad małym dzieckiem było około 30 tys. Dzięki nowym przepisom i dzięki tej nowelizacji ma się znowuż zwiększyć liczna instytucji opieki, rodzice mają mieć mniejsze kłopoty ze znalezieniem wolnego miejsca i mogą łatwiej wrócić do pracy. Już to słyszeliśmy, pamiętamy to z tamtej pierwotnej dyskusji. To, co dzisiaj proponujemy, na pewno nie rozwiąże tego problemu, z którym ciągle spotykają się rodzice. W założeniach programu ˝Maluch˝ w 2011 r. przy takim poziomie finansowania, jaki zaproponował rząd, miało powstać 10 tys. miejsc, w 2012 r. miało powstać 12 tys. miejsc, a w 2013 r. 20 tys. miejsc - przy poziomie finansowania tego zadania wynoszącym 90 mln zł. Korekta na 2013 r. mówi już o 8 tys. nowych miejsc, co w mojej ocenie też jest kompletnie niemożliwe do osiągnięcia. Dzisiaj, po niespełna dwuletnim okresie funkcjonowania tej ustawy, z całą pewnością jest pora na nowelizację i na korekty w tym zakresie, w którym te przepisy nie zdały egzaminu, ale też z całą pewnością dobra okazja, żeby powiedzieć, czy główne cele tej ustawy zostały zrealizowane. Z pełną odpowiedzialnością mogę powiedzieć, że rządowy program budowy żłobków, sztandarowy program Platformy Obywatelskiej w tamtej kadencji, ale Platformy i PSL, bo wtedy ministrem pracy była pani minister Fedak, poniósł, proszę państwa, po prostu porażkę. Nie wiem, czy to jest porażka ministra pracy - tak daleko bym go nie oskarżała, bo to nie jest problem w rozwiązaniu systemowym i samej ustawie - bardziej ministra finansów, który uważa, że narodowy program budowania form instytucjonalnej opieki nad dzieckiem do 3 lat można zrealizować w Polsce, przeznaczając na ten cel w jednym roku 40 mln zł, w 2012 r. 101 mln zł i teraz 90 mln zł. Tak się nie da, takie programy siłą rzeczy są znacznie kosztowniejsze. Albo mówmy wtedy realnie, że próbujemy poprawić sytuację drobnymi krokami. Otóż żłobki w Polsce są za drogie, są niedostępne z powodu braku miejsc dla jednych oraz z powodu wysokich cen dla drugich. Ciągle mamy, proszę państwa, bardzo słabo rozwiniętą sieć żłobkową. Otóż żłobki są w 295 gminach, a gmin mamy 2479, więc proszę zobaczyć, że 15% gmin ma sieć żłobkową. 85 samorządów ma na swoim terenie kluby dziecięce. W Polsce mamy 791 żłobków, a łączna liczba dzieci objętych tą opieką to jest 36 tys. W ciągu tych niespełna 2 lat powstało 5 czy 6 tys. miejsc. O 26% wzrosły opłaty za żłobki po wejściu w życie tej nowej ustawy. W niektórych miastach podwyżki były skokowe i były to wzrosty nawet o 300%, o 160%. Były takie samorządy. Ustawa miała uprościć zasadę zakładania żłobków i zwiększyć dostępność. Tak do końca, proszę państwa, się nie stało, chociaż rzeczywiście te małe formy mają szansę powstawania, ale też proszę pamiętać, że przedtem żłobki były traktowane trochę preferencyjnie. Nie mówię, że to było dobre rozwiązanie, jak one podlegały ministrowi zdrowia i dotyczyły ich bardzo rygorystyczne zasady, ale dzisiaj już jest tak, że puszczamy to tak bardzo swobodnie, bardzo liberalnie i potem maja miejsce różne takie drastyczne sytuacje, z jakimi mieliśmy już do czynienia. Co się dzieje aktualnie? Rząd obciąża samorządy, daje samorządom ustawę, mówi: macie prawo, możecie robić, daje pieniądze na założenie, uruchomienie nowych miejsc, ale nie daje pieniędzy na dalsze utrzymanie. Samorząd mówi: to jest moje zadanie własne, rzeczywiście są takie potrzeby, ale ktoś musi za to płacić, a my za rok (Dzwonek) będziemy mieli indywidualny wskaźnik obciążenia finansowego, i przenosi te obowiązki na rodziców. Chcę powiedzieć, że główny problem, proszę państwa, nie jest w tej takiej kosmetycznej nowelizacji - część tych poprawek jako klub popieramy, one są konieczne, potrzeba chwili je wymusza - ale główny problem - to jest moja uwaga do ministerstwa - to nie jednorazowe środki na inwestycje, tylko dokonanie radykalnej zmiany i stworzenie takiego programu, który powie, że samorządy będą miały rządowe wsparcie w utrzymaniu miejsc żłobkowych, a nie tylko w utworzeniu tych miejsc żłobkowych. Brakuje również alternatywnych rozwiązań wspierających rodziców, którzy sami chcą wychowywać dzieci i którzy nie chcą korzystać z instytucjonalnych form. To, co proponuje Prawo i Sprawiedliwość, ten bon żłobkowy, który będzie szedł za dzieckiem, jest jakimś rozwiązaniem, więc zachęcam resort do działań, które kompleksowo, systemowo rozwiązywałyby tworzenie tej instytucjonalnej pomocy, bo to, co zaproponowaliście, to jest naprawdę kiepski bypass, to jest taka okrężna droga i ciągle państwo próbujecie udawać, że mamy świetny model. To nie jest dobry model. To jest model słabo finansowany i jeżeli on nie będzie inaczej finansowany, to nic się tu nie zmieni. Poza tym, że państwo załatwiliście problem matek I kwartału, ciągle będziemy mieli taką sytuację, że rok rodziny będzie rokiem polskiej rodziny w Londynie, rokiem polskiej rodziny na obczyźnie, bo koszty utrzymania młodej rodziny są naprawdę bardzo wysokie i często takiej rodziny nie stać na to, żeby wnosić wysoką opłatę za miejsce żłobkowe. Stąd klub Prawo i Sprawiedliwość tego typu kosmetycznych, połowicznych korekt ustaw nie może poprzeć. Dziękuję i przepraszam za przedłużenie. (Oklaski)