Mówca: Artur Soboń
Data: 2016-12-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! 28 października na stronie Bloomberga ukazał się artykuł o tym, że firma audytorska z tzw. wielkiej czwórki, będąc audytorem Facebooka, jednocześnie świadczyła na jego rzecz usługi doradztwa podatkowego, w wyniku czego doszło do powstania agresywnej struktury podatkowej prowadzącej do unikania opodatkowania na kwotę szacowaną nawet na 5 mld dolarów. Ujawniono, że Facebook zapłacił firmie audytorskiej prawie 23 mln dolarów za audyt, ale jednocześnie ponad 21 mln dolarów za usługi planowania podatkowego i inne usługi nieaudytorskie. Czy w takiej sytuacji audytor badający księgi ma szansę zachować tzw. zawodowy sceptycyzm? Zawodowy sceptycyzm, obiektywizm i niezależność - tak potrzebne dla bezpieczeństwa wszystkich uczestników rynku. Po to jest właśnie ta ustawa, ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym, nad którą dzisiaj debatujemy, która jest implementacją do polskiego porządku prawnego dyrektywy i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. Dyrektywa i rozporządzenie są próbą odpowiedzi na pytanie: Dlaczego - pomimo obowiązku badania sprawozdań finansowych przez biegłych audytorów - nic nie zapowiadało krachu gospodarczego, z jakim przyszło nam się zmierzyć? Dlaczego audytorzy nie reagowali w porę? Jak wygląda sytuacja w Polsce? Wyniki badania UOKiK-u wskazują na silną koncentrację na rynku audytorskim tzw. wielkiej czwórki. Nazwijmy to wprost: mamy oligopol zagranicznych firm audytorsko-doradczych. W latach 2008-2013 aż 80% spółek giełdowych było badanych przez audytorów ˝wielkiej czwórki˝. Jeśli chodzi o spółki z WIG 20, to dokładnie wszystkie były badane przez zagraniczne firmy tzw. wielkiej czwórki. Ponadto przeprowadzona analiza struktury przychodów grup kapitałowych firm audytorskich w Polsce pokazała, że szeroko rozumiane usługi doradcze stanowiły od 74 do 81% łącznej wartości osiąganych w Polsce przychodów ze sprzedaży. Tym samym rządowy projekt ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym z druku nr 1092 ma w szczególności: zwiększyć niezależność biegłych rewidentów, a przez to poprawić jakość badania sprawozdań finansowych, wzmocnić środki nadzoru publicznego nad działalnością firm audytorskich i biegłych rewidentów, uporządkować kwestię świadczenia przez biegłych rewidentów usług innych niż badanie sprawozdań finansowych, uregulować obowiązkową rotację firm audytorskich oraz kluczowych biegłych rewidentów, określić katalog jednostek zainteresowania publicznego, wobec których są stosowane ostrzejsze wymogi ustawowe, oraz stworzyć realne sankcje za naruszenie przepisów ustawy lub rozporządzenia. Jestem głęboko przekonany, że powinniśmy dążyć do jak największej transparentności rynku, ponieważ leży to nie tylko w interesie przedsiębiorców, ale również w interesie Skarbu Państwa i wszystkich obywateli, tak by nie dopuścić do powtórzenia się kryzysu ekonomicznego spowodowanego tzw. kreatywną księgowością. Doświadczenia pokazują, że państwo powinno wziąć odpowiedzialność za kontrolę niezależności audytorów i sankcje za jej naruszenie. Biegły rewident jest zawodem zaufania publicznego. To od jego pracy - w dużym stopniu - zależy stabilność polskiej gospodarki. Nadmierna koncentracja rynku audytorsko-konsultingowego to także bariera dla polskich spółek audytorskich, które obecnie nie mają szans, aby konkurować z zagranicznymi korporacjami. Jak słusznie zauważa strona społeczna, czyli Związek Przedsiębiorców i Pracodawców: Konieczne jest rzeczywiste zwiększenie poziomu konkurencji w tym segmencie rynku, tak by polskie firmy audytorskie i doradcze, w tym te mniejsze, niejednokrotnie rodzinne, mogły jakkolwiek rywalizować z międzynarodowymi korporacjami. I dalej piszą pracodawcy: Polska powinna wdrożyć całkowity zakaz świadczenia przez biegłych rewidentów na rzecz jednostek badanych usług innych niż bezpośrednio związane z rewizją finansową. Na co naszym zdaniem w trakcie dalszych prac parlamentarnych należy zwrócić uwagę? Po pierwsze, na zakaz świadczenia usług innych niż ściśle związane z badaniem sprawozdań finansowych. Uważamy, że biegły rewident ma niezwykle ważne zadanie badania kondycji finansowej przedsiębiorstw z zewnątrz - nie może zatem uczestniczyć w jej kształtowaniu, nie może doradzać biznesowo i podatkowo, bo wówczas ocenia skutki swoich własnych porad i staje się podmiotem zaangażowanym. Po drugie, chcemy zwrócić uwagę na definicję sieci. Aby wprowadzone regulacje były skuteczne, należy przeciwdziałać tworzeniu struktur przez firmy audytorskie w celu omijania przepisów, np. dzieleniu spółek audytorskich czy powoływaniu spółek zależnych po to, by świadczyć zarówno usługi audytorskie, jak i szeroko rozumianego doradztwa. Po trzecie, na definicję jednostki zainteresowania publicznego, tak aby zapewniała przejrzystość i bezpieczeństwo rynku w jak największym stopniu poprzez uznanie za JZP (Dzwonek) wszystkich podmiotów ważnych dla gospodarki. Wreszcie po czwarte, na obowiązek rotacji, tak aby wpłynęło to korzystnie na jakość badania ze względu na ograniczenie zależności audytora od jednostki badanej, by ta zależność była jak najmniejsza, aby ta rotacja była rzeczywista. Projekt jest projektem rządowym, nad którym warto pracować, tak aby poprawić stabilność i rozwój polskiego rynku. (Oklaski)