Mówca: Wojciech Murdzek
Data: 2018-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym w paru słowach zwrócić uwagę na te części budżetu, które dotyczą nauki i szkolnictwa wyższego oraz obszaru kultury. Zaplanowane w projekcie ustawy budżetowej na rok 2019 wydatki w zakresie nauki i szkolnictwa wyższego są znacząco wyższe niż w latach ubiegłych. Na naukę i szkolnictwo wyższe przewidziano łączne wydatki na poziomie 26,5 mld zł, wraz z pozostającą w kompetencji ministra i nauki i szkolnictwa wyższego kwotą planowanej rezerwy celowej. W odniesieniu do analogicznych kwot ujętych w ustawie budżetowej na rok 2018 - było wtedy 24,5 mld zł - wydatki wzrastają o 1969 mln zł. To wzrost o prawie 2 mld, nominalnie o ok. 8%. Wzrost ten został ujęty w ustawie budżetowej w częściach budżetowych ministrów nadzorujących uczelnie i jednostki naukowe w kwocie 1053 mln zł oraz w części: Rezerwy celowe w kwocie 916,5 mln zł. Nakłady na naukę ponoszone ze środków publicznych w relacji do analogicznej kwoty ujętej w ustawie budżetowej na rok ubiegły na poziomie 7,9 mld zł wzrastają o blisko 500 mln zł, nominalnie o ponad 7%. W roku 2019 wynoszą one 8,5 mld zł, z czego dominujący udział mają wydatki na naukę zaplanowane w części 28: Nauka i 67: Polska Akademia Nauk, będące w dyspozycji ministra nauki i szkolnictwa wyższego w kwocie 8,2 mld zł. W tym ze środków budżetu państwa jest 6,4 mld zł i z budżetu środków europejskich - 1,8 mld zł. W roku poprzednim było to 7,5 mld zł. Oznacza to wzrost o ponad 600 mln, nominalnie 9,3%. Środki rezerwy celowej pozostające w kompetencji ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ujęte w części 83 w pozycji 81: Środki na zwiększenie nakładów w obszarze badań naukowych oraz w obszarze badań i rozwoju wynoszą 25 mln zł. Środki zaplanowane w budżetach innych ministrów w dziale Nauka to 193 mln zł. W zakresie wydatków na szkolnictwo wyższe w ustawie budżetowej na rok 2019 zaplanowano kwotę 18 080 mln zł, co w odniesieniu do roku 2018, kiedy ta kwota wyniosła 16,6 mld zł, oznacza wzrost o blisko 1,5 mld zł, nominalnie o 9%. Zaplanowane na rok 2019 nakłady na szkolnictwo wyższe zostały ujęte w części głównej 38: Szkolnictwo wyższe. Będą w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Chodzi o kwotę w wysokości 14 013 mln zł. To jest wzrost o ponad 5%, prawie 5,5%. W rezerwie celowej pozostającej w kompetencji ministra nauki i szkolnictwa wyższego ujętej w części 83: Środki na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni zabezpieczono - i to jest bardzo ważna informacja, która była szeroko omawiana, nad którą dyskutowano w czasie wprowadzania konstytucji dla nauki - środki w wysokości prawie 1 mld zł. Oznacza to 7-procentowy wzrost funduszu płac wraz z pochodnymi. W budżetach innych ministrów pozostało 3,1 mld zł. Widać po tych wzrostach, że reformujemy, zmieniamy, ale za tym idą pieniądze, i to większe, duże pieniądze, obszar bardzo ważny, bardzo wrażliwy, jakim jest nauka i szkolnictwo wyższe. Obszar kultury i dziedzictwa narodowego. Projekt ustawy budżetowej na rok 2019 przewiduje wydatki w wysokości 3 835 619 zł. Łącznie z rezerwami celowymi wydatki wynoszą ponad 4 mld zł. W porównaniu do 2018 r. wzrost wynosi ponad 0,5 mld zł. Dodatkowo wydatki na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego są planowane w budżetach wojewodów w kwocie ponad 122 mln zł. Dodatkowo na 2019 r. zaplanowano dwie rezerwy celowe: środki na wspieranie produkcji audiowizualnej - ponad 105 mln zł, a także środki na zadania w obszarze kultury - ponad 213 mln zł. Systematycznie wzrastają wydatki na kulturę. Środki na kulturę już przekroczyły próg 1,1% budżetu państwa. W ostatnich 2 latach nastąpił wzrost nakładów na kulturę o ponad 20%. To jest naprawdę skokowa i jakościowa zmiana. Oznacza to chociażby lepsze dofinansowanie szkolnictwa artystycznego i więcej pieniędzy na kulturę i ochronę polskiego dziedzictwa. Dzięki temu zwiększa się dostęp przeciętnego obywatela do dóbr kultury. Główne wydatki planowane w dziale 921: Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego wynoszą ponad 2 mld zł. Dotacje przeznaczone na muzea wynoszą ponad 765 mln zł, wzrost w stosunku do roku 2018 o 18,5%, na centrum kultury i sztuki - ponad 220 mln, teatry - blisko 210 mln zł, wzrost o 8,3%, archiwa - ok. 188 mln, wzrost o ponad 11%, ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami - ponad 115 mln zł, filharmonie, orkiestry, chóry i kapele - prawie 84 mln zł. Widać, że rzeczywiście w każdym obszarze jest wzrost, czasami dwucyfrowy. Minister kultury i dziedzictwa narodowego rozbudowuje sieć muzeów, która pokryje jeszcze liczne białe plamy na muzealnej mapie Polski. Rozpoczęta została budowa siedziby Muzeum Historii Polski. W budżecie znajdą się środki na finansowanie nowych instytucji muzealnych, np. Muzeum II Wojny Światowej. Są także przewidziane środki na współprowadzenie 11 nowych instytucji muzealnych. Kolejne środki przeznaczone zostaną na nowe instytucje kultury: Polską Operę Królewską, Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, a także na uratowane Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Państwowy Instytut Wydawniczy czy na ratowanie pracowni konserwacji zabytków. Są kolejne środki na wzmocnienie kultury w regionach. Przewidziane są środki na współprowadzenie 12 nowych instytucji kultury. Są środki na instytucję naukową, jaką jest Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. Z Funduszu Promocji Kultury finansowane będą programy ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Utworzono osiem nowych programów ministra, które rozszerzają możliwości pozyskiwania środków przez instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe. Są przewidziane środki na bardzo ważny projekt termomodernizacji szkół artystycznych. W sumie w latach 2017-2021 zmodernizowanych zostanie 187 budynków należących do 139 publicznych placówek szkolnictwa artystycznego na terenie całego kraju, głównie w małych i średnich miejscowościach. Łączna wartość to ponad 500 mln zł. W ramach wydatków na kulturę w 2019 r. realizowane będą następujące programy wieloletnie: program ,,Niepodległa˝ - kwota prawie 50 mln zł, ,,Narodowy program rozwoju czytelnictwa˝ - blisko 60 mln zł, budowa Muzeum Historii Polski w Warszawie - kwota ponad 200 mln zł, budowa kompleksu Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku - kwota blisko 50 mln zł. Finansowane będą nowe konkursy muzyczne i jeden festiwal. Jak wynika z przedstawionych przeze mnie danych, możemy być spokojni o rozwój polskiej nauki i kultury, niezwykle ważnych dla budowy silnej i niepodległej Polski. Dziękuję bardzo. (Oklaski)