Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2014-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dnia 22 czerwca br. mieliśmy okazję obchodzić 117. rocznicę urodzin Henryka Dobrzańskiego pseudonim Hubal. Był on majorem Wojska Polskiego, dowódcą Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego i Okręgu Bojowego Kielce. Został odznaczony m.in. Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Virtuti Militari oraz Krzyżem Niepodległości. Henryk Dobrzański urodził się 22 czerwca 1897 r. w Jaśle. Po zdaniu matury zapisał się na Studium Rolnicze Uniwersytetu Jagiellońskiego, którego nie rozpoczął z powodu wybuchu I wojny światowej. ˝Hubal˝ starał się o przyjęcie do Legionów Polskich, jednakże uniemożliwiał to jego młody wiek, dlatego też postanowił przeprawić swoją datę urodzenia na spełniający wymagania rocznik. Po kryzysie przysięgowym jego II Brygada Legionów wraz z 2. Pułkiem Ułanów została przemianowana na Polski Korpus Posiłkowy. Udział Dobrzańskiego w buncie przeciwko traktatowi brzeskiemu zakończył się umieszczeniem go w obozie w Talabor, z którego postanowił uciec. Już po uzyskaniu przez Polskę niepodległości w wieku 21 lat ˝Hubal˝ brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej oraz polsko-bolszewickiej. Podczas walk we Lwowie został awansowany do stopnia chorążego, a także przejął dowództwo jednego ze szwadronów. Za okazane męstwo i czyny bojowe został później odznaczony czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, a także awansowany do stopnia porucznika. Jako trzydziestolatek Henryk Dobrzański otrzymał rangę majora. Wpływ na ten awans miały prawdopodobnie stałe sukcesy na zawodach jeździeckich. To zaowocowało powołaniem go do grupy olimpijskiej w Centrum Wyszkolenia Kawalerii. Kiedy 17 września 1939 r. do Polski wkroczyła Armia Czerwona, ˝Hubal˝ należał do rezerwowej brygady kawalerii. Po otrzymaniu informacji o kapitulacji Warszawy ogłosił swojemu oddziałowi, iż zamierza dotrzeć do Francji. Po dotarciu do Gór Świętokrzyskich zmienił jednak zdanie i postanowił zostać w kraju, czekając na manewry aliantów. W tym czasie Dobrzański zaczął organizować konspiracyjne placówki ruchu oporu. Dzięki temu jego oddział stale się powiększał. Niebawem zamiast 30 ludzi towarzyszyło mu 320 żołnierzy. Z rozkazu Związku Walki Zbrojnej ˝Hubal˝ musiał pomniejszyć swoją kompanię. Tym samym pozostało przy nim około 75 zbrojnych. Kiedy na wiosnę 1940 r. Niemcy zaczęli aktywnie zwalczać polską partyzantkę, doszło do starć między oddziałami Dobrzańskiego a oddziałami wroga. Potyczkę udało się wygrać, jednakże Niemcy wymordowali ludność cywilną oraz spalili wiele wsi. 30 kwietnia 1940 r. po całonocnym marszu podczas jednego z postojów pod Anielinem koło Opoczna major Henryk Dobrzański został ostrzelany z broni maszynowej. Po zmasakrowaniu jego ciała, a także wystawieniu na widok publiczny zwłok zostały one wywiezione do Tomaszowa Mazowieckiego, a następnie pochowane w nieznanym miejscu. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Partyzanckim w Kielcach. Za honorową postawę, niebywałą odwagę oraz całokształt działalności wojskowej Henryk Dobrzański otrzymał pośmiertnie Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari, a także został awansowany do stopnia pułkownika. Dziękuję bardzo.