Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2022-10-05 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! Rządowy projekt nowelizacji ustawy uchwalonej 15 września 2017 r., dotyczący Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, zawiera część poprawek, które mają charakter usprawniający funkcjonowanie tej instytucji w kwestiach, które zostały zidentyfikowane w ciągu jej funkcjonowania. Dotyczą one generalnie spraw wewnętrznych, funkcjonowania instytutu, ale także członków rady, którzy za swoją pracę będą mieli przyznane prawo zwrotu kosztów podróży i noclegów z tytułu udziału w pracach rady oraz konferencjach. Uznajemy to za rzecz normalną. Jeśli społecznicy funkcjonują w gremiach powołanych ustawowo, to powinni mieć do tego prawo. Ponadto przewiduje się możliwość prowadzenia przez instytut działalności wydawniczej w sprawach dotyczących społeczeństwa obywatelskiego. Ta zmiana też jest zasadna, gdyż jest to jedna z misji Narodowego Instytutu Wolności, wynikająca z preambuły do obowiązującej ustawy. Kolejna zmiana wzmacnia instytut wolności poprzez zapis, iż instytut realizuje programy rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i zrządza nimi. Do tej chwili mieliśmy zapis, iż instytut tylko zarządza tymi programami. Oznacza to, jak wspomniałem, wzmocnienie instytutu. Będą też wzmocnione kompetencje dyrektora instytutu, który będzie mógł również tworzyć listy rezerwowe w ramach konkursów ofert, wtedy kiedy pozostaną środki z tych konkursów, co zdaniem inicjatorów ma służyć wydajniejszemu wykorzystywaniu środków w ramach konkursów. I tutaj występują te obawy, o których mówił pan poseł Michał Krawczyk. Lewica zdecydowanie przeciwstawia się temu, żeby środki te służyły politycznej misji Prawa i Sprawiedliwości. One mają służyć - zarówno programy, jak i środki - rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego. Społeczeństwo obywatelskie to nie tylko kasta wywodząca się z Prawa i Sprawiedliwości. To ruch obywatelski, któremu należy stworzyć możliwość wsparcia ze środków budżetu państwa. Jeśli chodzi o zwiększenie środków finansowych w tej wieloletniej prognozie, jeśli to będzie służyć temu, o czym mowa, czyli zwiększeniu środków na rządowy program rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich... Ten fundusz powstał kilkanaście lat temu i dobrze służy wspieraniu lokalnych inicjatyw obywatelskich. Może to robić nadal pod warunkiem, że komisja konkursowa odłoży partyjne preferencje i będzie rozpatrywała wspomniane kwestie. Dyskusyjną sprawą są środki na ten remont, ale skoro stoi już niefunkcjonujący rządowy hotel i skoro mamy szansę, aby społeczeństwo obywatelskie, aby organizacje pozarządowe miały swoje siedziby, sale konferencyjne itd., swój obywatelski dom m.in. właśnie tam... Przecież ten dom nie jest budowany dla PiS-u i jego popleczników, bo za rok będą wybory i wiadomo, że kto inny będzie rządził. Mam taką nadzieję. W związku z powyższym nie traktujmy tego tak, jakby to było dla jednej opcji. To jest rozwiązanie systemowe, które uważam za zasadne. Zgłosimy dwie poprawki. Mianowicie jedna poprawka dotyczy złego użycia pojęcia ˝zatrudnienie osoby na zastępstwo˝. Mamy opinię Biura Analiz Sejmowych, że to powinno być inne określenie. Druga kwestia mówi o tym, że kiedy Narodowy Instytut Wolności będzie realizował program wspierania społeczeństwa obywatelskiego, będzie on współpracował m.in. z organizacjami pozarządowymi, ale także z kołami gospodyń wiejskich. Chcemy dodać: z ochotniczymi strażami pożarnymi, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. (Oklaski) Przecież te podmioty mają swoją dedykowaną ustawę, a pan dyrektor kiwa (Dzwonek), że nie. Myślę, że możemy na ten temat dyskutować. Sądzę, że te 17 tys. podmiotów, 700 tys. członków również ma prawo do udziału w programach rządowych dotyczących rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, które są najbliżej ludzi. Dziękuję.