Mówca: Sprawozdawca Magdalena Kochan
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! W dniu wczorajszym Komisja Polityki Społecznej i Rodziny rozpatrywała poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego treść to są właściwie zmiany w ust. 3 i w ust. 1 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W art. 17 ust. 1 proponujemy takie rozwiązanie, które z dniem 1 maja tego roku podniesie wysokość świadczenia rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością z 620, jak jest dzisiaj, do 800 zł. Tu uzupełniam, że 200 zł do końca tego roku będzie wypłacane, tak jak dzisiaj, z obowiązującego do 31 grudnia tego roku rządowego programu. Zatem świadczenie będzie wynosiło 800 zł od 1 maja plus 200 zł z programu rządowego. Od tego świadczenia odprowadzać będziemy składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenia emerytalno-rentowe. Od dnia 1 stycznia 2015 r. wysokość tego świadczenia będzie wynosiła netto miesięcznie 1200 zł, a z dniem 1 stycznia 2016 r. osiągnie ono wysokość 1300 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 18 i 19 dziś obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty te będą poddane weryfikacji. Najbliższa weryfikacja zgodnie z ustawą będzie miała miejsce w roku 2015. W trakcie dyskusji na temat tego projektu padł z wielu ust między innymi zarzut braku systemu wsparcia rodziców dzieci z niepełnosprawnością, rodzin z takimi dziećmi. Wobec tego pragnę przypomnieć, jak wygląda to dzisiaj. Dzisiejsze świadczenie dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością to 620 plus 200 zł z rządowego programu i odprowadzana od tej kwoty składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, a także ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 226 zł miesięcznie, tak żeby okres opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością mógł być - i tak jest - okresem wliczanym do przyszłej emerytury rodzica opiekującego się tym dzieckiem. Między kwotą 77 a 215 zł mieści się wysokość zasiłku rodzinnego pobieranego na każde dziecko w takiej rodzinie. Między kwotą 60 a 80 zł mieści się dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rehabilitacji i kształcenia dziecka. Rodzice samotnie wychowujący dzieci z niepełnosprawnością co miesiąc otrzymują kwotę 250 zł z racji samotnego wykonywania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Jest też zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Każde dziecko z niepełnosprawnością, które podejmuje naukę, jest zaopatrzone w wyprawkę szkolną. W zależności od stopnia i potrzeb dziecka kwota, którą się przeznacza na ten cel, mieści się między 225 a 770 zł. To stan co do zasiłków i kwot, którymi obejmujemy i wspomagamy rodziców i dzieci z niepełnosprawnością. Oprócz tego opieramy nasz system o współpracę i współdziałanie organów centralnych państwa, ministerstw, centralnych funduszy, jak Narodowy Fundusz Zdrowia i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, budżetu państwa, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ale także o współpracę tych organów z jednostkami samorządu terytorialnego począwszy od najmniejszej jednostki, jaką jest gmina, poprzez powiat, do samorządnego województwa, a także, co bardzo ważne i bardzo potrzebne, o współpracę z organizacjami pozarządowymi jednostek samorządu terytorialnego, jak i współpracę organów centralnych państwa z tymi obywatelskimi ruchami, które diagnozując, umieją szybciej, lepiej, skuteczniej i taniej rozwiązać wiele problemów dotyczących tego środowiska. Tak więc wczesna interwencja i rehabilitacja obejmuje dzieci od momentu narodzin do co najmniej 20., a nawet 25. roku życia, jeśli stopień niepełnosprawności i niesamodzielności dziecka tego wymaga, w ośrodkach różnego rodzaju, między innymi w ośrodkach rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczych, które finansowane są z dwóch źródeł, przez Narodowy Fundusz Zdrowia, w kwocie blisko 360 mln zł w roku ubiegłym, i przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, które na ten cel przeznaczyło w roku ubiegłym blisko 5 mld zł, a w bieżącym będzie to ponad 5200 mln zł. Dalej, warsztaty terapii zajęciowej, które są finansowane z budżetu powiatów samorządowych, ale także w 90% z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Samorządy powiatowe przeznaczyły na ten cel w roku ubiegłym blisko 363 mln zł, natomiast PFRON 129 903 tys. zł. 10% dodają samorządy, 90% na ten cel idzie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jest to zadanie własne powiatu samorządowego. Muszę powiedzieć także o całym systemie wsparcia dla osób z niepełnosprawnością - chodzi tu o świetlice środowiskowe, domy dziennego pobytu, które organizują gminy, także przy wsparciu zarówno funduszu, jak i środków z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnością to zadanie województwa samorządowego. Samorząd wojewódzki w roku ubiegłym wydał na ten cel blisko 60 mln, a Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 3,5 mld zł. Jeśli stopień niepełnosprawności umożliwia podjęcie pracy zawodowej, a na aktywności bardzo nam zależy, bo ta aktywność przynosi poczucie własnej godności osób z niepełnosprawnością, to każde miejsce pracy, zarówno w systemie zamkniętym, na chronionym rynku pracy, jak i na wolnym rynku pracy, jest subsydiowane z PFRON - w ubiegłym roku przeznaczyliśmy na ten cel blisko 3 mld zł. Chcę przypomnieć także o całym systemie szkolnictwa integracyjnego, od przedszkola i żłobków, przez szkoły, który powoduje, że i pełnosprawni, i niepełnosprawni rówieśnicy, traktowani w jednakowy sposób, rozwijają się z pożytkiem dla samych siebie. Dzieci z niepełnosprawnością nie czują się odrzucane i niepotrzebne, natomiast dzieci pełnosprawne wiedzą, że swoimi niepełnosprawnymi kolegami należy się opiekować, pomóc im, co nie znaczy - wyręczać we wszystkich zadaniach. Dzisiaj jest 1900 instytucji, które wspierają dzieci i rodziców, którzy wychowują dzieci z niepełnosprawnością. Czy to wystarczająca ilość? Pewnie nie, ale obejmujemy taką opieką 25 tys. dzieciaków. To jest bardzo ważna informacja, bo myślę, że skoro od 1 stycznia 2015 r. zadanie, jakim jest wprowadzenie asystenta rodziny w każdej gminie, stanie się dla gmin obligatoryjne, asystent rodziny jako przyjaciel rodziny pomoże trafić do odpowiednich instytucji wsparcia tym rodzinom, które takiego wsparcia będą oczekiwały, które być może dzisiaj oczekują, a nie umieją trafić do instytucji do tego powołanej. To, z jakich oferowanych form różnego rodzaju skorzystają rodzice dzieci z niepełnosprawnością i jaka to będzie ilość godzin, będzie już zależało od samych rodziców. Ten system na pewno trzeba rozwijać, na pewno trzeba wzmacniać, na pewno trzeba to udrożnić, jeśli chodzi o kierowanie do takiego ośrodka dziecka z niepełnosprawnością z małej miejscowości. To bardzo ważne zadanie dla nas wszystkich, dla samorządu terytorialnego, a także dla centralnych organów państwa. W trakcie dyskusji padały propozycje uzawodowienia opieki nad dziećmi z niepełnosprawnością. Nie zgłoszono co do tego żadnych propozycji legislacyjnych, ale debata na ten temat miała dwojaki charakter. Byli tacy z państwa, którzy uważali, że trzeba to uzawodowić i objąć Kodeksem pracy ten rodzaj sprawowania opieki, ale zarówno niektórzy parlamentarzyści, jak i organizacje pozarządowe bardzo jednoznacznie sprzeciwiali się takiemu rozwiązaniu. Komisja nie rozpatrywała ich szczegółowo, bo, jak powiadam, nie było propozycji zmian legislacyjnych w tej kwestii. Kolejna propozycja to powiązanie wysokości świadczeń, o których dzisiaj mówimy, albo ze średnią krajową, albo z najniższą płacą, jaka obowiązuje w naszym kraju. Tutaj także zdania były bardzo mocno podzielone: od takich, żeby zróżnicować wysokość świadczeń od stopnia niesamodzielności dziecka, po takie, które mówiły, żeby w żadnym razie nie dawać pieniędzy wyłącznie rodzicom, że trzeba rozszerzyć gamę i liczbę instytucji, które mogą wspierać rodzinę, ale w żadnym razie nie dawać takiego przekonania, że tylko kontakt z najbliższym rodzicem jest wyłącznie dobrą drogą rozwoju dziecka, bo tak nie do końca jest. Dziecko musi się wychowywać w gronie swoich rówieśników i w gronie innych ludzi niż opiekujący się nim na co dzień rodzice. W sprawie powiązania wysokości świadczeń ze średnią krajową i z najniższą krajową wpłynęły wnioski mniejszości, które pewnie będziemy rozpatrywać podczas trzeciego czytania. Mówiono także o tym, żeby zwiększyć kwotę, którą proponujemy w projekcie poselskim, w terminach, o których przed chwilą mówiłam, wskazując jako źródło finansowania tego zadania Fundusz Pracy. Przypomnę państwu, że Polska nie należy do krajów najbogatszych, że jesteśmy objęci regułą wydatkową, od której nieprzekraczania uzależnione jest wsparcie z unijnych środków. To bardzo ważna informacja, ponieważ sięgając do tego funduszu pełnymi garściami, tak jak to było proponowane, możemy zniweczyć to, na co tak naprawdę czekamy. Chodzi o ostatnią perspektywę unijną, w której Polska, korzystając z tamtych pieniędzy, może zrównać swoje szanse, możliwości i poziom życia z takim, jakiego pewnie wszyscy oczekujemy. Chciałabym podziękować wszystkim za debatę, za jej jakość, choć problem jest trudny i naprawdę wymagał powstrzymywania własnych emocji. Potrafiliśmy w sposób jednoznaczny wypowiedzieć się w sprawie podniesienia wysokości tych świadczeń. Różnimy się w kwestii terminów ich wprowadzenia. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przyjęła proponowany projekt ustawy 31 głosami za, bez głosów przeciwnych i przy 4 głosach wstrzymujących się. Taką rekomendację o przyjęcie tego projektu przedstawiam Wysokiej Izbie. Bardzo dziękuję.