Mówca: Marzena Dorota Wróbel
Data: 2012-03-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Solidarna Polska do projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty. Jest to projekt zawarty w druku nr 150 towarzyszy mu druk nr 189. Klub Solidarna Polska będzie popierał zaproponowaną zmianę. Chodzi w niej o przywrócenie uprawnień kuratora oświaty. Kurator oświaty w 2009 r., poprzez nowelizację ustawy, która wówczas była propozycją rządową, utracił prawo do opiniowania - a ściślej mówiąc, ta jego opinia przestała być już opinią wiążącą - decyzji dotyczącej likwidacji szkół. Projekt, który został dzisiaj przedstawiony, ma przywrócić te uprawnienia kuratora i uważamy, że przywrócenie tych uprawnień jest bardzo potrzebne. Na to wskazują dotychczasowe doświadczenia i liczby, o których nie chce nic wiedzieć koalicja rządząca w tej chwili Polską. Liczby te są zastraszające. Kurator oświaty już w tej chwili nie opiniuje, jak kiedyś, sieci szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych, które są umiejscowione w szkołach, nie ma de facto żadnego wpływu na to, czy dana placówka jest likwidowana czy nie. Efekty widzimy. Państwo mówicie, że liczba likwidowanych szkół po wprowadzeniu zmiany w 2009 r. zmalała. Ale ja nie wiem, czy państwo zadaliście sobie trud, by dotrzeć do najnowszych danych, a one są po prostu przerażające. Przed 2009 r. likwidowano średnio w Polsce ok. 500 szkół. W tej chwili dane, które uzyskaliśmy chociażby z PAP, z enuncjacji prasowych, wskazują na to, że likwidowanych będzie od 1500 do 2000 albo ponad 2000, jak się dzisiaj dowiedziałam, szkół i placówek oświatowych. Proszę państwa, to są dane zastraszające. Ja się dziwię, że ani przedstawiciele PO, ani przedstawiciele PSL do tych danych w ogóle się nie odnieśli. Ja mogę przyjąć wytłumaczenie, że część uchwał intencyjnych, które dotyczą planowanej likwidacji szkół, dotyczy likwidacji tzw. szkół pustych, tych szkół, które faktycznie wygasły. Przyjmijmy, że jest ich 1/3. Ale wtedy i tak liczba, która pozostaje po odliczeniu tej 1/3, jest zatrważająca. Jeszcze w połowie lutego pani minister Szumilas przekonywała nas, że w tym roku z mapy edukacyjnej Polski nie zniknie więcej niż 300 placówek, a dzisiaj dowiadujemy się, że to będzie 1000 albo ponad 1000. Jeśli nawet odejmiemy tę 1/3, to są to dane po prostu przerażające. Państwo - mam tu na myśli przedstawicieli Platformy i PSL - powinni sobie też przypomnieć, w jaki sposób finansowana jest polska oświata. To, co my obserwujemy, to jest wyraźna ucieczka od podstawowej refleksji, od tego, że oświata w Polsce jest finansowana ze środków publicznych, ze środków centralnych. To nie jest tak, jak powiedziała przedstawicielka Platformy, że podmiot, który nie odpowiada za utrzymanie szkoły, a mówiła to o kuratorze oświaty, ma decydować o tym, czy szkoła zostanie, czy nie. Szanowna pani poseł, proszę sobie przeczytać ustawę o systemie oświaty i rozporządzenia wykonawcze, które tej ustawie towarzyszą. Pieniądze na utrzymanie oświaty samorząd otrzymuje z budżetu centralnego. Problem polega jednak na tym, że te środki są za małe. Opozycja od lat grzmi, że trzeba zwiększyć pulę środków na subwencję oświatową, a państwo zawsze, przy okazji każdej debaty budżetowej tę propozycje odrzucacie. Wy chcecie po prostu zapomnieć o tym, że to przede wszystkim państwo polskie odpowiada za sieć szkół i placówek oświatowych, a to jest już działanie kuriozalne. (Dzwonek) Proszę państwa, chciałabym swoją wypowiedź zakończyć wypowiedzią pani profesor Ireny Lipowicz, która jest rzecznikiem praw obywatelskich. Pani profesor Lipowicz nie jest oświatowcem, ale zauważyła to zagrożenie, o którym my w tej chwili mówimy. Ja zacytuję fragment jej listu do ministra edukacji. ˝Obecnie skala reorganizacji wskazuje na istnienie problemu systemowego, nie tylko - jak do tej pory - lokalnych trudności finansowych i demograficznych. Rzecznik uważa, że likwidacja szkół i przedszkoli prowadzona bez analizy sieci w całym kraju i bez centralnego planu jest niebezpieczna, może mieć negatywny wpływ na realizację konstytucyjnego prawa do nauki.˝ A ja jeszcze na koniec chciałabym zapytać przedstawicieli koalicji rządowej o to, ile nas będzie kosztowało za kilka lat odtworzenie sieci szkół i placówek publicznych, które teraz zostaną zlikwidowane. Mamy już takie doświadczenia w odniesieniu do przedszkoli. Przedszkola, które w latach 90. były masowo likwidowane, teraz mają być odtwarzane. Ja pytam, czy ktoś z państwa policzył, ile państwo polskie, a więc i budżet centralny, i budżet samorządów, będzie kosztowało odtworzenie tej sieci. Dlaczego nie myślicie w sposób perspektywiczny? O oświacie, o finansowaniu oświaty trzeba myśleć nie w perspektywie 2, 3, 4, a nawet 5 lat, tylko w perspektywie co najmniej 10 lat. I wzywam państwa do refleksji, ale głębszej refleksji. Dziękuję.