Mówca: - Członek Rady Ministrów ds. Europejskich Konrad Szymański
Data: 2020-07-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Znaczna część pytań dotyczyła powodów cięć, dlatego na tym skupiłem się na początku. Dobrze, odpowiem na nie pokrótce. Poruszona tu była kwestia podatków. Straszono nas federalizacją europejską, budowaniem jakiegoś superpaństwa. Szczerze powiem, że gdyby to była prawda, to ja bym się do tych głosów przyłączył, ponieważ nie jestem zwolennikiem federalnej Europy. Nie jestem zwolennikiem rozwiązań, które by przenosiły kompetencje fiskalne na poziom ponadnarodowy. One powinny zostać tu, w polskim parlamencie, ale też w niemieckim, holenderskim, słowackim, nie ma co do tego żadnych wątpliwości. Tylko aby w ten sposób interpretować decyzje, z którymi mamy do czynienia dziś, trzeba je interpretować w sposób bardzo ideologiczny. Nie ma żadnego przesunięcia kompetencji, jeżeli chodzi o to, kto kreuje podatki. Nie ma zmian kompetencji, nie ma żadnej zmiany, jeżeli chodzi o to, kto odpowiada za dług. Za dług odpowiadają ci, którzy go zaciągają. W szczególności dług, który został wytworzony wcześniej, zostaje tam, gdzie został wytworzony - w stolicach państw członkowskich. Nie ma tu zmiany. Ten jednorazowy, podkreślam: jednorazowy akt zadłużenia się Unii Europejskiej na potrzeby realizacji celów rozwojowych całej Unii Europejskiej jest pod ścisłą kontrolą państw członkowskich, jest przedmiotem jednomyślnej decyzji państw członkowskich. W związku z tym opowiadanie o federacji jest po prostu bardzo nietrafione. I rzecz najważniejsza. To prawda, Polska nie wyklucza poparcia dla zasobów własnych Unii - jeżeli ktoś chce, to może to nazwać podatkami, aczkolwiek to jest nazwa na wyrost - które przyniosłyby dwa efekty: po pierwsze, obniżenie polskiej składki bezpośrednio z budżetu, po drugie, i to być może najważniejsze, wytworzenie wielkiej zdolności finansowej po stronie Unii Europejskiej, której Polska jest po prostu beneficjentem. Można to zauważyć w całym procesie uzgadniania, dochodzenia do tych konkluzji. Polska, przyznajmy, że prawie osamotniona, skutecznie sprzeciwiła się wprowadzeniu zasobu opartego na systemie ETS, który spowodowałby bardzo poważne straty w polskim budżecie. Tego pomysłu nie ma. Ten pomysł jest zapisany jako możliwy w przyszłości, kiedyś, gdzieś. Zgadzamy się z tym, że możemy o tym rozmawiać do końca świata. Jesteśmy natomiast żywotnie zainteresowani tym, aby przyjąć takie zasoby własne, które spowodują, że przepływy finansowe ze strony Polski do Unii Europejskiej będą mniejsze, a zdolności transferowe będą większe. To jest chyba dość oczywiste, że są takie rozwiązania, które przyniosłyby dokładnie taki efekt. I będziemy konstruktywnie, bez ideologicznych okularów, brali udział w dyskusjach w tym zakresie. Dziś i jutro. I jest prawdą, że zabiegamy o takie rozwiązania, które faktycznie przyniosłyby efekt ulgi po stronie polskiego budżetu i efekt wzmocnienia finansowych możliwości po stronie Unii Europejskiej. Jeżeli już się zgodzimy co do tego, że wszystko musimy oceniać razem, to oprócz tego, że zahamowaliśmy falę cięć w stosunku do polskiej pozycji, stworzyliśmy system, który przyniósł nam efekt w postaci w zasadzie podwojenia możliwych transferów w kierunku Polski względem tego, z czym mieliśmy do czynienia w ostatnich 7 latach, w latach 2014-2020. A więc wydaje mi się, że powinnyśmy przynajmniej w tej sprawie zakończyć dyskusję z faktami i cyframi, które są bezwzględne. Przynajmniej w tej jednej sprawie moglibyśmy wspólnie uznać, że to jest po prostu gigantyczny sukces Mateusz Morawieckiego. (Oklaski) Słusznie zwrócono tutaj uwagę na to, że bardzo złą okolicznością jest ograniczenie możliwości finansowania sprawiedliwej transformacji. Jesteśmy do tego przywiązani, ponieważ to Polska wniosła pojęcie sprawiedliwej transformacji do debaty międzynarodowej. To w Katowicach ówczesny prezydent ONZ-owskiej konferencji klimatycznej minister Michał Kurtyka pierwszy raz poruszył, wprowadził ten temat, że klimatyczna transformacja, cele klimatyczne muszą wypełniać kryterium sprawiedliwości. To nie tylko kwestia czysto i wyłącznie finansowa, to także kwestia kosztów społecznych, chociażby ubóstwa energetycznego, które jest potencjalnym problemem również w Polsce. Jesteśmy o tym głęboko przekonani. Wprowadziliśmy ten temat na poziom unijny. Jeżeli państwo chcecie naprawdę porównać, jak wygląda dziś Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, a jak wyglądał początkowo, to musicie porównywać do wartości 0 euro, ponieważ w pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej z 2018 r. na tego typu cele było 0 euro. To nasz nacisk spowodował, że najpierw pojawiła się pierwsza koncepcja Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, gdzie było 2 mld euro, i dzisiaj lądujemy z wynikiem 3,5 mld euro. Wiem, że było bardzo wiele koncepcji na papierze, które popieraliśmy, przyznam, popieraliśmy je z przekonaniem, które sugerowały, że tych sum może być więcej. Ale proszę pytać innych stolic, dlaczego nie są w stanie uznać, że Unia Europejska po prostu potrzebuje więcej pieniędzy. Te cięcia musiały się odbić na pozycjach poszczególnych państw. W przypadku Polski odbiły się w najmniejszym możliwym stopniu i należy to docenić. Padło ważne pytanie o to, w jaki sposób Polska realizuje, realizowała swoje kluczowe interesy w tych negocjacjach przez ostatnie 2 lata. Chętnie powiedziałbym o tym więcej, ale mogę powiedzieć przynajmniej tyle. W kwestii polityki spójności to Polska odtworzyła koalicję przyjaciół spójności, 17 państw, które od początku do końca wspólnie zwracały uwagę na to, że polityka spójności nie może być ofiarą mód ideologicznych, mód politycznych i potrzeb rozwojowych innych państw. Wydaje mi się, że swój główny cel dowieźliśmy. Cięcia w polityce spójności zostały zablokowane, a na podobne cele zostały zaprojektowane dodatkowe pieniądze w europejskim instrumencie odbudowy. Druga rzecz - wspólna polityka rolna. To z inicjatywy Warszawy, ministra Ardanowskiego, powstała koalicja państw, które skutecznie zablokowały odchudzanie pieniędzy w tej części budżetu. Ostatnia rzecz - wspólny rynek, przyszłość wspólnego rynku. Tutaj koalicja była całkowicie inna, ale to znowu 17 państw. W ostatnim czasie - koalicja w sprawie przyszłości polityki farmaceutycznej. Jedno z zadań nr 1 po kryzysie, kiedy zobaczyliśmy, jak duże jest nasze uzależnienie od dostaw z krajów trzecich, nie zawsze zainteresowanych tym, aby akurat w Europie wszystko szło jak najlepiej. W tej sprawie występujemy w koalicji siedmiu państw na rzecz tego, aby produkcja farmaceutyczna, sprzętu medycznego była poddana krokowej europeizacji. Wszystkie ważne rzeczy w tych negocjacjach były przez Polskę realizowane w szerszych, czasami bardzo szerokich grupach państw. To nie tylko Grupa Wyszehradzka, której, myślę, także ze strony Sejmu należy się pełne uznanie, ponieważ ta lojalność regionalna została potwierdzona w konkrecie, nie tylko na poziomie deklaracji, ale w konkretnym boju negocjacyjnym. Nie chodzi na pewno tylko o Węgry. Ale jeżeli państwo pytają szerzej, to podkreślam: 17 państw, 16 państw, siedem państw w sprawie WPR, kolejne sześć państw w sprawie strategii farmaceutycznej. Polska w żadnej ze swoich spraw nie występuje zupełnie sama, wręcz przeciwnie. To wszystko składa się na jedną zasadniczą tezę, która powinna wybrzmieć najmocniej, w szczególności wśród tych narzekań i szukania dziury w całym. Są kraje, które z tych negocjacji wychodzą jako główni beneficjenci, jedni z głównych beneficjentów budżetu Unii Europejskiej. Są też takie, które wychodzą zadowolone z powodu tylko i wyłącznie europejskiego instrumentu odbudowy. Polska jest tym krajem, który jest głównym beneficjentem i budżetu wieloletniego, i instrumentu odbudowy. To jest miara polskiego sukcesu.