Mówca: Henryk Smolarz
Data: 2013-02-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Zapewnienie lepszego startu edukacyjnego dzieciom poprzez rozszerzenie dostępu do edukacji przedszkolnej i wcześniejszego rozpoczęcia edukacji jest działaniem, którego realizacja decyduje o równaniu szans edukacyjnych. Informacja ministra edukacji narodowej przedstawia konkretne działania, przeznaczone środki finansowe i rezultaty osiągnięte w procesie przygotowania szkół przez organy prowadzące do obniżenia wieku spełniania obowiązku szkolnego. Z punktu widzenia wyrównania szans edukacyjnych ważny jest moment rozpoczęcia edukacji, a także wysoka jakość usług edukacyjnych na każdym etapie kształcenia, to znaczy metody kształcenia dostosowane do wieku dziecka, wczesne wykrywanie i rozwijanie uzdolnień, a także szybkie niwelowanie deficytów rozwojowych. Ustawa z marca 2009 r. o systemie oświaty w 2012 r. wprowadziła obowiązek szkolny dla dzieci 6-letnich. Warunkiem przyjęcia dziecka 6-letniego do szkoły jest objęcie go wcześniej wychowaniem przedszkolnym. Ponadto nowelizacja ustawy wprowadziła prawo dziecka 5-letniego do rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolach od września 2009 r. i obowiązek rocznego przygotowania od września 2011 r. Na wniosek ministra edukacji Wysoka Izba podjęła decyzję o przesunięciu terminu obniżenia wieku rozpoczynania obowiązku szkolnego od 6. roku życia z 1 września 2012 r. na dzień 1 września 2014 r. Głównym powodem zmiany tej daty było niewywiązanie się ok. 20% samorządów gminnych z obowiązku dostosowania szkół do potrzeb dzieci młodszych, a także rozłożenie w czasie kumulacji dwóch roczników w klasie I. Okres 2 lat to dodatkowy czas dla niektórych samorządów na zniwelowanie barier architektonicznych, zapewnienie odpowiedniego standardu socjalnego, dydaktycznego oraz czas na podniesienie kompetencji nauczycieli. Samorządy na realizację tych zadań zostały wsparte finansowo z programów rządowych. Środki przekazywane organom prowadzącym pochodzą m.in. z rezerwy celowej - w ub.r. było to 0,25%, a od tego roku zwiększono wysokość tych środków w rezerwie do 0,4 - a także ze zwiększonej w 2012 r. subwencji na dzieci 6-letnie, które miały pójść do klasy I. Źródłem pomocy są też rządowe programy wspierania w latach 2009-2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I-III szkół podstawowych, czyli program ˝Radosna szkoła˝ i realizowany od lat rządowy program ˝Wyprawka szkolna˝ oraz program wspierania uczniów w młodszym wieku szkolnym ˝Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III˝. Rozwój i tworzenie nowych miejsc wychowania przedszkolnego przez organy prowadzące i inne podmioty wspierane są również regionalnie z Europejskiego Funduszu Społecznego. Finansowane są m.in. projekty dotyczące tworzenia nowych przedszkoli i wspierające istniejące przedszkola. Z przedłożonej przez ministerstwo edukacji informacji wynika, że czas dany samorządom nie został zmarnowany. Praktycznie wszystkie szkoły podstawowe zostały przygotowane na przyjęcie sześciolatków. Korzystnym zjawiskiem jest również wzrost liczby dzieci pięcioletnich objętych wychowaniem przedszkolnym na terenach wiejskich. Wzrost upowszechnienia wychowania przedszkolnego wśród pięciolatków nie został osiągnięty kosztem innych grup wiekowych, zwiększa się bowiem również procent trzy- i czterolatków uczestniczących w wychowaniu przedszkolnym. Biorąc pod uwagę liczbę wolnych pomieszczeń dydaktycznych w szkołach podstawowych, liczebność oddziałów oraz funkcjonowanie w szkołach oddziałów przedszkolnych, do których uczęszczają dzieci sześcioletnie, po analizie przedstawionych w informacji danych można przyjąć, że polski system szkolnictwa nie powinien mieć problemów z przyjęciem do szkół podstawowych zwiększonej liczby uczniów klas pierwszych. Obniżenie wieku szkolnego nie tylko ma wpływ na zwiększenie szans edukacyjnych dzieci, ale również przyczynia się do złagodzenia skutków niżu demograficznego, zwiększenia miejsc pracy dla nauczycieli, a przez zwiększenie liczby uczniów w szkołach podstawowych - zmniejszenia liczby likwidowanych szkół i powoduje bardziej racjonalne wykorzystanie istniejącej bazy lokalowej. Ważna dla bezpieczeństwa dzieci jest jednoznaczna wytyczna MEN dla kuratorów, iż nie zaleca się łączenia w zespoły szkół podstawowych i gimnazjów. Pozwoli to na skuteczną realizację ustawowego uprawnienia kuratorów do negowania tego typu pomysłów niektórych samorządów gminnych. Reasumując, do 1 września 2014 r., w którym to dniu wszystkie dzieci sześcioletnie rozpoczną naukę w klasie I, zostało jeszcze półtora roku. To czas na ostateczne dostosowanie, doposażenie obiektów szkolnych i wsparcie merytoryczne nauczycieli nauczania wczesnoszkolnego i przedszkolnego. To również dla ministerstwa edukacji i kuratorów czas stałego monitoringu przygotowań zmierzających do poprawy jakości opieki i pomocy materialnej w szkołach, poprawy w zakresie bazy materialnej i warunków sanitarno-epidemiologicznych oraz indywidualnego podejścia do ucznia w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W oczekiwaniu na kolejną analizę, którą MEN przedłoży zapewne na początku 2014 r., Polskie Stronnictwo Ludowe zagłosuje za przyjęciem informacji ministra edukacji o stanie przygotowań organów prowadzących do objęcia obowiązkiem szkolnym dzieci sześcioletnich. Dziękuję. (Oklaski)