Mówca: Witold Klepacz
Data: 2013-01-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić opinię dotyczącą poselskich projektów ustaw o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zawartych w drukach nr 816, 819 i 864. Odniosę się tu w pierwszej kolejności do projektu złożonego przez posłów Platformy Obywatelskiej, druk nr 819. Złożony przez posłów Platformy Obywatelskiej projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w swej zasadniczej treści stanowi powtórzenie regulacji zawartych w treści sprawozdania podkomisji infrastruktury, przygotowanych jeszcze w VI, czyli poprzedniej kadencji Sejmu. Zawiera szereg rozwiązań budzących kontrowersje, a także uzasadnione wątpliwości natury konstytucyjnej. Mimo że projekt powtarza te rozwiązania, które w praktyce nie wywoływały zastrzeżeń, sprawia wrażenie zbioru nieskoordynowanych pomysłów połączonych z mechanicznym przeniesieniem części obecnie funkcjonujących norm. Jedynym celem dążenia do wprowadzenia projektowanych regulacji jest w rezultacie likwidacja spółdzielni mieszkaniowych i przejście na zarządzanie zasobem mieszkaniowym zgodnie z ustawą o własności lokali. Tak jak już mówiłem, ten projekt w istotny sposób ingeruje w prawo własności, a nadto w konstytucyjną zasadę wolności zrzeszenia się oraz w uprawnienia członków spółdzielni mieszkaniowych. Trudno nam jest zrozumieć upór autorów projektu w dążeniu do uchwalenia tego złego i niezgodnego z konstytucją prawa. Najbardziej niepokojącym pomysłem jest przepis mówiący, że jeśli choć jeden lokator przekształci spółdzielcze prawo do lokalu w odrębną własność, to budynek automatycznie staje się wspólnotą mieszkaniową. Pozostali lokatorzy nie będą mieli wyboru, będą zmuszeni być członkami wspólnoty. Nie mamy nic przeciwko wspólnotom mieszkaniowym, ale, po pierwsze, jest to rozwiązanie niekonstytucyjne, po drugie, praktyka pokazuje, że wspólnoty często nie dają sobie rady z zarządzaniem - najlepszy dowód, że nie powstają jak grzyby po deszczu, choć są ku temu możliwości prawne, wniosek musi złożyć większość posiadaczy mieszkań spółdzielczych - po trzecie, ten przepis wraz z innym dotyczącym rozliczania wspólnego dotąd funduszu remontowego spółdzielni i jego podziału na poszczególne nieruchomości uniemożliwi poważne remonty i spowoduje dekapitalizację budynków. Będą lokatorzy lepsi i gorsi: lepsi - w budynkach, które korzystają ze wspólnego funduszu i które zostały niedawno wyremontowane, oraz takich, w których będą przynoszące zysk sklepy i placówki usługowe, bo wtedy szybko uzbierają środki na planowane remonty, gorsi - w budynkach pozbawionych tego typu zysków oraz dopiero planowanych do modernizacji, w dodatku z lokatorami, którzy mają problemy i zalegają z opłatami, a takich jest coraz więcej. To, czy takimi budynkami będzie zarządzać spółdzielnia czy wspólnota mieszkaniowa, nie będzie miało w praktyce znaczenia, skoro spółdzielnia nie będzie mogła przesuwać środków tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Do rozliczania między wspólnotą a spółdzielnią mieszkaniową mają być stosowane przepisy o podziale spółdzielni. Nie wiem, uważam, że nie da się bezproblemowo i bez konfliktów rozdzielić majątku spółdzielni w postaci dróg, domów kultury, obiektów administracyjnych, sieci ciepłowniczych, wodociągowych. Moim zdaniem jest to zadanie nie do wykonania. Reforma polega więc na tym, żeby jednym zabrać i dać drugim, ale skorzystać na niej mogą tylko nieliczni. Prowadzi też prostą drogą do likwidacji spółdzielczości mieszkaniowej. Wbrew woli większości członków większość ma być ubezwłasnowolniona. Podobne skutki może wywołać również przyjęcie rozwiązań zawartych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych autorstwa posłów Prawa i Sprawiedliwości. Projekt ten nie przewiduje wprawdzie, że po wyodrębnieniu pierwszego lokalu na terenie danej nieruchomości stosuje się przepisy ustawy o własności lokali, jednak rozwiązania art. 1 pkt 7 zmierzają w podobnym kierunku, przewidując, że na wniosek 10% właścicieli w sprawie planu remontów należy zwołać zebranie użytkowników lokali, chociaż samo rozwiązanie polegające na decydowaniu mieszkańców o planie remontów, wysokości funduszu remontowego można uważać za krok we właściwym kierunku. Oceniając z kolei wniesiony przez posłów Sojuszu Lewicy Demokratycznej projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, możemy odnieść się do niego jak do projektu merytorycznego, który uwzględnia dotychczasowe liczne zmiany ustawodawcze od 2000 r., chociaż też nie w pełni odpowiada on potrzebom egzystencji i dalszego rozwoju spółdzielczości mieszkaniowej, zwłaszcza wobec wyzwań, jakie przed ruchem spółdzielczym stoją. W Polsce potrzebne jest 2,5 mln nowych mieszkań. Coraz więcej ludzi, zwłaszcza młodych, nie stać na własne mieszkanie, bo Polska deweloperów, dyktatu banków i tzw. państwowy system wspierania mieszkalnictwa nie spełniły oczekiwań. Szansą dla młodych rodzin mogą być spółdzielnie mieszkaniowe, które są w stanie podjąć się realizacji najtańszego budownictwa wielorodzinnego. Spółdzielcze osiedla należą dzisiaj do najlepiej utrzymanych w kraju i najtaniej administrowanych. Stanowią ważny element społeczeństwa obywatelskiego i samorządności lokalnej. Od kilku miesięcy prowadzimy bardzo szerokie konsultacje zarówno z członkami spółdzielni mieszkaniowych na różnych grupowych spotkaniach i zebraniach, jak również z zarządami spółdzielni mieszkaniowych. Często jesteśmy też zapraszani w wiele miejsc w Polsce, gdzie spółdzielnie mieszkaniowe działają wzorcowo. Nie mówimy o tym, że nie ma też spółdzielni, które działają źle i których przykłady możemy wskazać jako przykłady negatywne. W zakresie ich działalności jest konieczna i niezbędna poprawa. Dlatego też wspólnie ze środowiskiem spółdzielców chcemy w najbliższych miesiącach przygotować i przedstawić Wysokiej Izbie takie rozwiązania ustawowe, które będą dotyczyły zarówno wyborów władz, jak i pełnej i obowiązkowej informacji na stronach internetowych o działalności spółdzielni, również transparentnej polityki finansowej, ale te rozwiązania na pewno nie będą prowadziły do likwidacji spółdzielni, tak jak rozwiązania, które są zaproponowane w projektach Platformy Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwości. Dlatego też mój klub zgłasza wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu projektu ustawy zawartego w druku nr 816 i projektu ustawy zawartego w druku nr 819 oraz o skierowanie do dalszych prac w komisji projektu ustawy zawartego w druku nr 864. Dziękuję bardzo. (Oklaski)