Mówca: Adam Rybakowicz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Koła Poselskiego Ruch Palikota wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 3765. Grupa senatorów PO zgłosiła marszałkowi Senatu projekt nowelizacji ustaw m.in. o: Policji, Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Celnej i kontroli skarbowej w związku z potrzebą dostosowania systemu prawa w tej dziedzinie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z lipca 2014 r. TK orzekł, że niekonstytucyjne są: część podstaw prawnych kontroli operacyjnej, brak niezależnej kontroli pobierania billingów przez służby i brak zasad niszczenia podsłuchów osób zaufania publicznego (np. adwokatów czy dziennikarzy). W ustawach o ABW, CBA i SKW za niekonstytucyjny uznano brak obowiązku niszczenia danych zgromadzonych podczas inwigilacji, które okazały się nieprzydatne. TK nakazał też określić maksymalny czas trwania czynności operacyjnych wobec jednostki, która w rozsądnym czasie po ich zakończeniu powinna być o nich informowana, bo ma prawo do poddania ich legalności sądowej kontroli. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt zakłada m.in.: dookreślenie katalogu sytuacji uzasadniających zarządzenie kontroli operacyjnej w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych, sprecyzowanie zamkniętego rodzajowo katalogu środków i metod działania, za pomocą których władze publiczne mogą w sposób niejawny gromadzić informacje o jednostkach, przeniesienie z aktów wykonawczych do regulacji ustawowych kwestii dotyczących dokumentacji materiałów zgromadzonych podczas kontroli, sprecyzowanie w ustawie maksymalnego czasu prowadzenia kontroli operacyjnej, uchylenie obowiązku przekazywania informacji dotyczących kontroli operacyjnej przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Minister sprawiedliwości będzie zobowiązany do przedstawiania Sejmowi i Senatowi informacji na temat przetwarzania danych telekomunikacyjnych oraz wyników kontroli. Projekt senatorów precyzuje przesłanki stosowania kontroli operacyjnej i dostępu do danych telekomunikacyjnych. Zapisano np., by kontrola operacyjna polegała wyłącznie na: podsłuchu rozmów przy użyciu środków technicznych, podsłuchu i podglądzie pomieszczeń i osób poza miejscami publicznymi, kontroli korespondencji, nadzorze elektronicznym osób, miejsc i przedmiotów oraz środków transportu. Wprowadza również zasady niszczenia podsłuchów osób zaufania publicznego. Senacki projekt proponuje, by podmiotem kontroli nad uzyskiwaniem danych telekomunikacyjnych został sąd okręgowy właściwy dla siedziby danej jednostki policji, SG i Służby Celnej, wojskowy sąd okręgowy - dla siedziby jednostki Żandarmerii Wojskowej, Sąd Okręgowy w Warszawie - dla kontroli skarbowej, ABW i CBA oraz Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie - dla SKW. Mogłyby one sprawdzać post factum zasadność pobierania billingów - dostawałyby od służb odpowiednie sprawozdania i mogłyby występować do nich o materiały zarówno uzasadniające tę czynność, jak i obrazujące jej efekty. Kontrola uprzednia dotyczyłaby tylko zawodów zaufania publicznego. Dzięki poprawkom senackim wprowadzającym możliwość złożenia przez prokuratora zażalenia na postanowienie sądu, które dopuszcza w postępowaniu karnym materiały mogące zdradzać informacje związane z wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, projekt wydaje się bardziej klarowny i umożliwi sprawne i zgodne z prawem funkcjonowanie służb. Kolejne poprawki precyzują, że to pierwszy prezes Sądu Najwyższego będzie decydował o zgodzie na inwigilację parlamentarzystów. Senatorowie proponują też, by w sprawozdaniach dotyczących pozyskiwania danych telekomunikacyjnych służby miały obowiązek wskazywania liczby przypadków pozyskiwania danych, a nie liczby pozyskanych danych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Obecnie dziesięć służb uprawnionych jest do dostępu do billingów, czyli danych telekomunikacyjnych, informacji, czyj jest numer telefonu komórkowego, wykazów połączeń, danych o lokalizacji telefonu i numeru IP komputera. Służby sięgają dziś po nie w każdej niemal sprawie, bez względu na wagę przestępstwa, czego nie kontroluje sąd, jak przy podsłuchach. Trybunał Konstytucyjny odroczył wejście wyroku w życie na 18 miesięcy, dlatego nowe prawo musi wejść w życie w lutym 2016 r., inaczej zabraknie podstaw do działań służb. Biorąc pod uwagę powyższe, Koło Poselskie Ruch Palikota opowie się za dalszymi pracami nad projektem ustawy. Dziękuję.