Mówca: Kazimierz Choma
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Afryka i Bliski Wschód. Wszystkie placówki z regionu Afryki i Bliskiego Wschodu przedstawiły polską ofertę partnerom z krajów swojej akredytacji. W większości przypadków oczekiwana jest nadal oficjalna odpowiedź powodowana przede wszystkim trwającym ramadanem i ograniczeniami z tego wynikającymi - zakończenie 20 kwietnia - a także koniecznością dokładnej analizy polskiej oferty w zestawieniu z własnymi potrzebami, krajowymi zbiorami oraz możliwościami zakupu. Kluczowe są tutaj parametry oferowanego zboża, ponieważ kraje podlegające pod departament Afryki i Bliskiego Wschodu mają szczególne wymagania z uwagi na proces przechowywania. Wstępne zainteresowanie zakupem pszenicy wyraziły: Zjednoczone Emiraty Arabskie, Algieria, Maroko, Libia, Syria, Tunezja, Egipt, Iran, Burkina Faso, a także prywatne podmioty z Senegalu, Rwandy i Izraela. Ewentualnie jest zainteresowanie ze strony Sudanu, który ma otrzymać 20 tys. t w ramach darowizny. Sygnalizowana jest jednakże konieczność spełnienia określonych warunków, przede wszystkim ilościowych - głównie ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich zainteresowanie jest dużymi, skonsolidowanymi zamówieniami i jest taki jeden partner po stronie polskiej - cenowych, czyli tutaj też jest pole do negocjacji, jeśli chodzi o ceny, a także spełnienia określonych wymagów dotyczących procedur eksportowych, fitosanitarnych czy wymogów jakościowych. W przypadku Algierii i Tunezji konieczny jest udział polskich podmiotów w przetargu na import zboża lub podpisanie porozumienia międzyrządowego o współpracy - mówimy tutaj o Tunezji. W odniesieniu do Zjednoczonych Emiratów Arabskich placówka proponuje włączenie tematu współpracy w zakresie zakupu zbóż do agendy rozmów ministerialnych w trakcie wizyty przedstawicieli Zjednoczonych Emiratów Arabskich w Polsce, czyli pod koniec maja br., oraz uwzględnienie w składzie delegacji lokalnego podmiotu. W naszym przypadku jest to spółka rządowa Silar, która administruje zapasami strategicznymi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W przypadku Maroka konieczne jest pilne zorganizowanie misji polskich ekspertów w celu omówienia szczegółów oferty na miejscu. Proponuje się termin od 11 kwietnia do 20 kwietnia, a także udział KOWR-u w targach rolno-spożywczych w maju br. w Maroku. Istnieje możliwość uplasowania zboża z Polski na rynku irańskim, który przed wojną był istotnym odbiorcą zboża ukraińskiego. W czwartek 13 kwietnia o godz. 10 rozpoczęło się spotkanie koordynacyjne dotyczące podsumowania operacyjnych aspektów działań, jeśli chodzi o możliwości uplasowania polskich zbóż na rynkach Afryki i Bliskiego Wschodu. Udział wezmą wszystkie nasze placówki w regionie, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, KOWR, Departament Współpracy Ekonomicznej, Departament Afryki i Bliskiego Wschodu. Jeśli chodzi o rynki wschodnie, to zainteresowanie zakupem polskiego zboża wyraziły dotychczas Armenia oraz Uzbekistan. Placówki dyplomatyczne oczekują na odpowiedź pozostałych państw regionu. Jeśli chodzi o Amerykę Północną i Amerykę Południową, to otrzymano informacje o działaniach podjętych przez następujące ambasady Rzeczypospolitej Polskiej: w Hawanie, Brazylii, Meksyku, Bogocie, Chile, Panamie, a także w krajach dodatkowej akredytacji. Placówki te oczekują na odpowiedź lokalnych instytucji, którym przesłano ofertę dotyczącą sprzedaży zbóż. Placówka w Panamie zidentyfikowała jeden otwarty przetarg na zakup zbóż w Gwatemali. Jeśli chodzi o Azję i Pacyfik, to kilka państw nie wyraziło zainteresowania interwencyjnym zakupem. Chodzi m.in. o Chiny, Japonię i Australię. Jest to związane m.in. z koniecznością spełnienia określonych standardów fitosanitarnych. Warto jednak zaznaczyć, że nawet w tej grupie państw istnieją pewne niszowe możliwości eksportu, np. Japonia sygnalizowała chęć zakupu skrobi kukurydzianej i mąki ziemniaczanej. Na tym etapie kontaktu z partnerami w regionie sporo państw w niezobowiązujący sposób odniosło się z zainteresowaniem do polskiej oferty dotyczącej importu zboża, zaznaczając przy tym konieczność sprawdzenia procedur, jeśli chodzi o zapotrzebowanie na rynku wewnętrznym. Chodzi m.in. o Indie, Indonezję, Malezję, Pakistan, Singapur, Tajlandię i Wietnam. Kontakty zostały nawiązane w okresie od 30 marca do 7 kwietnia. Obecnie oczekujemy na informację zwrotną. (Poseł Jakub Rutnicki: To co robiliście w tej kwestii przez cały rok?) Do tej grupy można zaliczyć również Republikę Korei, która po wizycie ministra Kołakowskiego w lutym 2023 r. skierowała do KOWR-u dodatkowe zapytania w sprawie polskiej oferty. Warto jednak zaznaczyć, że wszyscy rozmówcy zwracali uwagę na konieczność spełnienia wymogów fitosanitarnych, aby uzyskać dostęp do rynku wewnętrznego. (Poseł Jakub Rutnicki: Ale to jest zboże techniczne. Tak je nazywacie. Z robalami.) Chciałbym jeszcze podkreślić, że jest tutaj cały szereg dalszych działań... (Poseł Jakub Rutnicki: Ale nie trzeba mówić wszystkiego.) Właśnie trzeba to mówić wbrew państwa oczekiwaniom, bo ludzie tego oczekują. Państwo powtarzacie jedno i to samo, że PiS jest zły, a my podejmujemy konkretne działania. (Poseł Jakub Rutnicki: PiS równa się drożyzna, PiS równa się drożyzna.) Warto odnotować potencjał rynku pakistańskiego. Tylko w okresie od maja 2022 r. do kwietnia 2023 r. Islamabad sprowadził 2,5 mln t pszenicy, głównie z Rosji. Oczekujemy jeszcze na szczegółowe odpowiedzi od trzech polskich placówek w regionie Azji i Pacyfiku. Chodzi o Filipiny, Mongolię i Tajwan. Jednocześnie zwrócono się do naszego stałego przedstawicielstwa przy ONZ w Rzymie o zebranie informacji dotyczących niedoborów w zakresie tych płodów rolnych, które moglibyśmy plasować na poszczególnych rynkach. Podjęto również działania mające na celu zidentyfikowanie tych agend i organizacji systemu narodów zjednoczonych, które mogłyby pomóc uplasować płody rolne z Polski na właściwych rynkach. Chodzi tutaj przede wszystkim o identyfikację potencjalnych rynków, wyasygnowanie środków na finansowanie sprzedaży, wsparcie logistyczne. Poproszono o wsparcie w zakresie pozyskania informacji o krajach graniczących z Ukrainą, przede wszystkim o Bułgarii, Słowacji, Rumunii, Węgrzech, jeśli chodzi o ich gotowość do zaangażowania się w akcję lobbingową wobec instytucji unijnych i innych organizacji międzynarodowych, czego przejawem był wspólny list premierów adresowany do przewodniczącej Komisji Europejskiej. Wszystkie powyżej wskazane inicjatywy i działania podejmowane są w stałej, bieżącej konsultacji z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Departamentem Współpracy Międzynarodowej, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa oraz Departamentem Wsparcia Eksportu. W imieniu wszystkich, dla których ten problem jest istotny, chciałbym serdecznie podziękować Departamentowi Współpracy Ekonomicznej oraz Ministerstwu Spraw Zagranicznych za podejmowanie tych działań, bo w przeciwieństwie do ciągłej krytyki, utyskiwań, krzyków i ataków to są właśnie konkretne działania. Serdecznie za nie dziękuję. (Oklaski) (Poseł Jakub Rutnicki: A zboże w skupie po 800.)