Mówca: Sprawozdawca Wincenty Elsner
Data: 2013-12-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii przedstawić sprawozdanie obu komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1637. Zmiany wprowadzane niniejszą ustawą związane są przede wszystkim z wdrażaniem Europejskiej Agendy Cyfrowej, obejmującej zobowiązanie rządów europejskich do tego, że do końca 2015 r. przygotują i wdrożą wieloplatformowe usługi e-administracji. Niniejsza nowelizacja wprowadza zmiany w czterech ustawach: ustawie o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Kodeksie postępowania administracyjnego, Ordynacji podatkowej oraz Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Krótko omówię, w celu przypomnienia, najważniejsze zmiany wprowadzane w tych czterech ustawach. Nowelizacja ustawy o informatyzacji zakłada stworzenie mechanizmów oraz instrumentów umożliwiających wykorzystanie, rozwój i usprawnienie funkcjonowania Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej, czyli ePUAP, oraz wprowadzenie rozwiązań, które zapewnią upowszechnienie i ułatwienie świadczenia usług przez podmioty publiczne, chociaż po nowelizacji również będzie możliwość świadczenia usług na platformie ePUAP przez inne podmioty. Podstawowe zmiany, jakie wprowadza nowela w ustawie o informatyzacji to: wprowadzenie obowiązku posługiwania się przez podmioty publiczne elektroniczną skrzynką podawczą, która będzie miała jednolite, określone i opublikowane w ePUAP standardy, po drugie, wprowadzenie obowiązku gromadzenia w centralnym repozytorium wzorów dokumentów elektronicznych wykorzystywanych w realizacji usług dokonywanych na platformie ePUAP, po trzecie, wprowadzenie możliwości wykorzystania platformy ePUAP przed podmioty inne niż podmioty publiczne oraz rozszerzenie sieci punktów potwierdzania profilu zaufanego. Przewidziany jest bardzo szeroki zakres, będzie możliwość, aby funkcję punktów potwierdzających pełnił za granicą konsul, a w Polsce oprócz dotychczas głównie urzędów skarbowych - również ZUS, banki krajowe, a także operator pocztowy. Jeżeli te wszystkie zmiany udałoby się wdrożyć z sukcesem w życie, to można powiedzieć, że ePUAP, będący w tej chwili dość marginalną platformą, na której profile zaufane założyło tylko około 200 tys. osób, stanie się podstawową platformą komunikacji obywateli z administracją, podstawową platformą realizującą funkcje e-administracji. Najważniejsze zmiany, które wprowadza ta nowela w Kodeksie postępowania administracyjnego i równocześnie w Ordynacji podatkowej, to rozszerzenie dostępu stron do akt sprawy w sposób elektroniczny, wprowadzenie możliwości elektronicznego wglądu w akta sprawy, wprowadzenie fikcji e-doręczenia pism stronom na wzór fikcji e-doręczenia listowego, tradycyjnego, papierowego, wprowadzenie komunikacji elektronicznej dla szeregu nowych czynności, takich jak wezwanie na rozprawę, składanie zeznań i wyjaśnień i ustanowienie pełnomocnictwa oraz dopuszczenie stosowania elektronicznych kopii dokumentów papierowych uwierzytelnionych albo poprzez bezpieczny podpis, albo poprzez podpis złożony za pośrednictwem profilu zaufanego ePUAP. Natomiast najistotniejszą, wydaje się, zmianą wprowadzoną do Ordynacji podatkowej będzie uruchomienie portalu podatkowego, którego zakres usług obejmie m.in. dostarczenie podatnikom informacji o stanie załatwienia spraw i stanie rozliczeń podatkowych. W portalu podatkowym będzie możliwość elektronicznego generowania i wypełniania deklaracji podatkowych, dostarczania i odbierania dokumentów, w tym zaświadczeń wystawianych przez organa podatkowe, a tych zaświadczeń, chociażby o niezaleganiu, wydaje się w skali roku kilkaset tysięcy. Państwo ministrowie pewnie będą wiedzieli, ile dokładnie. Komplet informacji przeznaczonych dla podatników znajdzie się na portalu podatkowym. Bardzo istotne zmiany wprowadzane są również w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To jest przede wszystkim wprowadzenie mechanizmu EZD, czyli elektronicznego zarządzania dokumentacją, we wszystkich sądach administracyjnych, wprowadzenie dostępu online do akt sprawy oraz możliwości składania pism procesowych w postaci elektronicznej. To wszystkie najważniejsze zmiany proponowane przez tę nowelę. Jeśli chodzi o proponowany czas wprowadzenia tych rozwiązań, to 6 miesięcy na dostosowanie ESP, czyli elektronicznych skrzynek podawczych, do standardu określonego w ePUAP. Wprowadzenie doręczeń zaświadczeń w postaci elektronicznej planowane jest od 1 stycznia 2016 r. Ten termin jest związany z harmonogramem prac nad programem e-Podatki, którego realizacja będzie się kończyć 30 grudnia 2015 r. Najdłużej będą trwały zmiany wprowadzane w sądach administracyjnych, w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczące wprowadzenia elektronicznego zarządzania dokumentacją. Tu przewidziano 36-miesięczny okres dostosowawczy. Okres ten będzie potrzebny sądom administracyjnym, aby przeprowadzić działania mające na celu wdrożenie tego systemu z uwzględnieniem wszystkich rygorów Prawa zamówień publicznych. Chodzi też o czas potrzebny na faktyczne wdrożenie tego systemu. Teraz chciałbym pokrótce przedstawić przebieg prac nad tym projektem ustawy w połączonych Komisjach: Finansów Publicznych oraz Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, a także w podkomisji. Połączone komisje powołały w dniu 26 września podkomisję nadzwyczajną w celu rozpatrzenia projektu zawartego w druku nr 1637 w składzie 11-osobowym. Podkomisja nadzwyczajna odbyła 6 posiedzeń, w trakcie których projekt został poddany szczegółowej analizie. Członkowie podkomisji, biorąc pod uwagę zgłaszane opinie i uwagi, w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaproponowali wprowadzenie do projektu ustawy szeregu poprawek. Przyjęto również poprawki i uwagi zgłaszane przez Biuro Legislacyjne, mające charakter redakcyjno-legislacyjny. W toku prac wzięto również pod uwagę opinię Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która to komisja, po zapoznaniu się z wyżej wymienionym projektem oraz opinią Biura Analiz Sejmowych, na posiedzeniu w dniu 8 października br. zaopiniowała powyższy projekt pozytywnie. Podkomisja zakończyła swoją pracę 21 listopada br. i na posiedzeniu połączonych Komisji: Finansów Publicznych oraz Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii przedstawiła sprawozdanie dotyczące projektu ustawy zawartego w druku nr 1637. Sprawozdanie to zawarte jest w druku sejmowym nr 1943. Krótko omówię najważniejsze zmiany wprowadzone w toku prac Komisji Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii oraz Komisji Finansów Publicznych. Art. 1 dotyczy zmian w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Wprowadzone w trakcie prac komisji poprawki do tego artykułu dotyczyły między innymi doprecyzowania zakresu podmiotów, do których ma zastosowanie uprawnienie do wykonywania praw majątkowych do programu komputerowego opracowanego przez pracowników w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy lub na rzecz tych podmiotów. Dotyczyły też uzupełnienia projektu ustawy o dodatkową zmianę dotyczącą kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania środków finansowych przyznawanych w drodze konkursu przez ministra właściwego do spraw informatyzacji. Art. 2 dotyczy zmian wprowadzanych do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W zasadzie analogiczny zakres poprawek został wprowadzony w art. 3, który zawiera zmiany do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Główne poprawki dotyczące art. 2 i 3, a więc Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej, są następujące: Po pierwsze, dodanie obowiązku wskazania przez stronę jej własnego adresu elektronicznego w przypadku wystąpienia do organu administracji z wnioskiem o kontakt za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Po drugie, możliwość dodania kontaktu osób przebywających za granicą z administracją za pomocą środków komunikacji elektronicznej zamiast pełnomocnika do doręczeń. Po trzecie, ograniczenie konieczności przechowywania przez organ administracji pism w formie dokumentów elektronicznych do okresu co najmniej 3 miesięcy zamiast nieograniczonego czasu. Taki wymóg postawił główny inspektor ochrony danych osobowych i to głównie na jego wniosek ta zmiana została wprowadzona. Po czwarte, dodanie możliwości składania podań w formie dokumentu elektronicznego z obowiązkiem podania adresu elektronicznego do kontaktu ze stroną. Art. 4 zawiera zmiany w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do tego artykułu zostały wprowadzone następujące poprawki. Po pierwsze, nałożenie na sąd obowiązku przekształcenia otrzymanych firm do postaci zarówno papierowej, jeżeli są w postaci elektronicznej, jak i elektronicznej, w zależności od sposobu, w jaki odbywa się komunikacja ze stroną, czy ona odbywa się elektronicznie, czy papierowo. Po drugie, rozszerzenie stosowania zasad podpisywania dokumentów za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego, ewentualnie za pośrednictwem profilu zaufanego ePUAP, na załączniki, również na załączniki wnoszone w formie dokumentu elektronicznego. Te załączniki nie będą już musiały być przesyłane w formie oryginalnej w sposób tradycyjny, papierowy. Po trzecie, wprowadzenie domniemania wykorzystania adresu elektronicznego, z którego strona wysłała pismo, w przypadku braku podania takiego adresu w przesłanym do sądu piśmie. Po czwarte, rozszerzenie katalogu pism doręczanych przez sąd w formie dokumentu elektronicznego o odpisy, m.in. o odpisy pism i załączników. I po piąte, zmiany dotyczące rezygnacji ze zwolnienia opłaty kancelaryjnej za wydruki pism wniesionych w formie dokumentu elektronicznego. Do projektu dodano również dwa artykuły, które w tekście sprawozdania zawartego w druku nr 1943 oznaczone są numerami 5 i 9. Nowy art. 5 dotyczy zmiany w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. Poprawka jest konsekwencją zmian zawartych w projekcie, dotyczących rezygnacji z dotychczasowego planu informatyzacji państwa. Z kolei nowy art. 9 polega na jednoznacznym przesądzeniu, iż zaświadczenia wydawane na podstawie Ordynacji podatkowej będą doręczane w formie elektronicznej od 1 stycznia 2016 r. Dodatkowo wprowadzono zmiany w ostatnim artykule projektu, art. 12, określającym terminy wejścia w życie przepisów projektu. Przyjęto, o czym już mówiłem, że zmiany dotyczące ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wejdą w życie po upływie 3 lat od dnia ogłoszenia. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii wnoszę o uchwalenie załączonego rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 1637, a sprawozdanie jest zawarte w druku nr 1943. Dziękuję bardzo. (Oklaski)