Mówca: Robert Biedroń
Data: 2012-05-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Odniosę się pokrótce do pytań, wątpliwości przedstawionych przez panów posłów i panie posłanki. Na początku chciałbym podziękować pani posłance Sławiak za te słowa. Uważam, że zbyt rzadko takie apele są słyszane w tej Izbie i zbyt rzadko myślimy o tym, że wypowiadając pewne słowa - chodzi nie tylko o mowę nienawiści, z którą, mam nadzieję, niedługo wszyscy będziemy walczyć - po prostu ranimy drugiego człowieka i nie myślimy o tym, że to też istota, dla niektórych boża. Dziękuję bardzo. Odnosząc się do wypowiedzi pana posła Witczaka na temat kazuistyki tego projektu, odpowiadam, panie pośle, że w polskim systemie prawnym katalog, wyliczenie jest czymś coraz bardziej powszechnym. Nie wspomniał pan o konstytucji, która nie zwiera katalogu, ale katalog w innych ustawach niższego rzędu już funkcjonuje. Przykładem jest przyjęta przez Platformę Obywatelską - to był projekt rządowy - ustawa równościowa. Ona ma katalog, niepełny, kontestowany przez dużą część środowisk, ale ma taki katalog. W ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest taki katalog, w prawie pracy też jest taki katalog, a to tylko niektóre przykłady. Zatem to istnieje. Od razu odpowiem na pytanie pana posła Siedlaczka o to, czy to jest wyczerpujący katalog. Otóż ten katalog jest pewnym standardem. Jest pewien standard dyskryminacji, z którą dane społeczeństwo się spotyka. Oczywiście możemy dyskutować o tym, czy w tym katalogu należy umieścić światopogląd, czy nie, ale grupy, które często są narażone na dyskryminację, są łatwe do określenia. Są prowadzone statystyki, mamy do czynienia z organizacjami, które to badają, stąd bardzo łatwo określić, które to są grupy. Ale oczywiście możemy dyskutować o tym, czy powinien się tu znaleźć światopogląd. Pan... No, do wypowiedzi pana posła Pięty nie będę się odnosił. (Głos z sali: Szkoda czasu.) Pan marszałek Zych pytał, czy można chronić w inny sposób. Z tego, co rozumiem, już odpowiedział pan poseł Kalisz. Oczywiście bardzo ważna jest praktyka i dyskusja o tym, jak prawo jest wykorzystywane w praktyce, też jest bardzo ważna. Weźmy na przykład Kodeks karny i te artykuły, o których dzisiaj mówimy. Mimo że one chronią już pewne grupy społeczne, to wiemy, że w praktyce prokuratury często umarzają postępowania, że traktują to jako czyn o znikomej szkodliwości społecznej itd. Tu jest problem z praktyką, ale problem istnieje, dyskryminacja, o której wspomniała także pani posłanka Sławiak, funkcjonuje i bardzo często dochodzi do sytuacji, w których ludzie właśnie ze względu na niepełnosprawność, ze względu na wiek, ze względu na płeć są wykluczani społecznie. To ma swoje konsekwencje. Tu był taki zarzut, zresztą bardzo ciekawy i często się pojawiający, że to jest temat zastępczy, bo to dotyczy jakiegoś marginesu. Tyle że to jest mechanizm wykluczający pewne grupy społeczne z dostępu do dóbr, do działań, które są powszechnie dla nas jako osób nienależących do takich grup dostępne. Nie wiem, czy państwo wiecie, ale np. wśród kobiet romskich jest prawie stuprocentowe bezrobocie. Z czego to wynika? Na pewno nie z tego, że kobiety romskie są leniwe, że kradną, że są brudne. Niestety, nadal mamy takie stereotypy na temat Romów. Wynika to z naszych stereotypów, z uprzedzeń wobec tych kobiet. Boimy się zatrudniać kobiety romskie, bo w naszych głowach nadal siedzą te straszne demony. To ma swoje konsekwencje. Jeżeli nawołujemy do dyskryminacji pewnej grupy, nawet nie musimy nawoływać, jeżeli dyskryminujemy tę grupę, to ją wykluczamy z rynku pracy, z ochrony zdrowia. Tak jest z osobami starszymi. Pewnie często spotykaliście się państwo z argumentem: jest stary, to po co leczyć, po co inwestować w taką osobę, przecież i tak niedługo umrze. To jest dyskryminacja ze względu na wiek, na tym to polega. To ma swoje konsekwencje społeczne, ekonomiczne, kulturalne, cały katalog konsekwencji. Pan minister Królikowski... Nie będę się odnosił szczegółowo do pana wystąpienia, ponieważ pan powiedział, że stanowisko rządu nie zostało jeszcze wypracowane. W tej sytuacji poczekamy na to stanowisko. Zwrócę tylko uwagę na pewne sprawy. Odnosił się pan np. do zabójstw zasługujących na szczególne potępienie, ale tylko do zabójstw. A co z nawoływaniem do przestępstwa, do przemocy? To jest całkiem inna kategoria i nie ma rozwiązań w tej kwestii, nie mamy tu pola manewru. Mówił pan o katalogu, o tym, że ustawodawca miał zamiar chronić w sposób szczególny pewne grupy i że jest taki katalog, który wywodzi się z dokumentów międzynarodowych, z doświadczeń II wojny światowej. Gdy pan jednak prześledzi proces legislacyjny np. w Unii Europejskiej, to okaże się, że ten katalog jest sukcesywnie poszerzany o kolejne grupy. Zresztą pan bardzo dobrze wie, że tego typu zapisy funkcjonują w wielu krajach Unii Europejskiej i w wielu krajach poza Unią Europejską i że to nie jest tak, że ten katalog w związku z genezą, ze strasznymi doświadczeniami II wojny światowej, w czasie której, o czym państwo dobrze wiecie, osoby niepełnosprawne były jedną z kategorii więźniów, osoby homoseksualne były jedną z kategorii więźniów... Tylko my ze względów kulturowych, społecznych to przemilczeliśmy. Na szczęście pewne grupy udało się ochronić, mniejszości etniczne, narodowe itd., ale pewnych grup ze względu na nasze uwarunkowania kulturowe nie udało się włączyć do tego katalogu. Dzisiaj też naszym obowiązkiem moralnym - moralnym - jest, żebyśmy to w końcu zrobili, żebyśmy sprawili, że wszyscy będziemy równo traktowani, a nie tylko wybrane grupy. Dlatego apeluję do państwa o dyskusję na ten temat. Pan poseł Ast mówił o wolności słowa. To jest kwestia wolności słowa. Jest orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zresztą bardzo nowe - Vejdeland przeciwko Szwecji. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że homofobia, podobnie jak rasizm, jest naruszeniem wolności słowa i nie można traktować homofobii, podobnie zresztą jak rasizmu, jako wolności słowa. To jest ostatnie, świeże orzeczenie w tej sprawie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. A więc tu nie chodzi o ograniczenie wolności słowa. Tu chodzi właśnie o doprecyzowanie, co jest wolnością słowa, a co jest nienawiścią. Czy kiedy porównuje się np. osobę homoseksualną do zwierzęcia, tak jak to miało dzisiaj miejsce na tej trybunie, czy do sodomity, tak jak to miało dzisiaj miejsce na tej trybunie, to jest to wolność słowa? Czy jest to nienawiść? Myślę, że odpowiedź na to pytanie znamy wszyscy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)