Mówca: Sprawozdawca Wojciech Murdzek
Data: 2018-05-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji o rządowym projekcie ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, druk nr 2293. Sejm na 60. posiedzeniu w dniu 22 marca na podstawie art. 39 ust. 2 regulaminu Sejmu skierował powyższy projekt do Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji w celu rozpatrzenia. Procedowany projekt ustawy dotyczy w pierwszej kolejności firm rodzinnych. Ilość firm rodzinnych w Polsce jest bardzo duża. Ocenia się, że jest to 60% całego sektora małych i średnich przedsiębiorstw, co daje ok. 1 mln podmiotów. Firmy rodzinne stanowią 36% wszystkich polskich przedsiębiorstw oraz wytwarzają 18% PKB. W obecnym stanie prawnym wraz ze śmiercią przedsiębiorcy kończy się byt prawny prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa jako tego, które jest nierozerwalnie związane z osobą zmarłego. Nawet jeżeli są następcy prawni, nie mogą kontynuować działalności gospodarczej na tych samych zasadach co przedsiębiorca właściciel. Spadkobiercy mogą jedynie wznowić działalność i w związku z tym faktem jest wiele bardzo poważnych, praktycznych problemów. Nie można posługiwać się firmą przedsiębiorcy, problemem są umowy o pracę i kwestie pełnomocnictw dla pracowników. Praktycznie kończy się możliwość realizacji wielu umów cywilnoprawnych. Decyzje administracyjne tracą ważność. Brak możliwości płynnej kontynuacji rozliczeń podatkowych i posługiwania się NIP-em. Istnieją trudności w dostępie do rachunku bankowego prowadzonego na potrzeby działalności przedsiębiorstwa. Występuje obowiązek zwrotu pomocy publicznej, jeżeli do tej pory nie została ona w pełni wykorzystana. Z kolei procesy spadkowe, które towarzyszą takim zmianom w firmie, są, jak wiemy, długotrwałe i jest to praktycznie martwy czas, uniemożliwiający kontynuowanie działalności gospodarczej. Problemem dla przedsiębiorcy może być też znalezienie sukcesora, nawet jeżeli przedsiębiorca takie czynności podejmie, taka możliwość nie zawsze istnieje nawet w kręgu najbliższej rodziny. W aktualnym porządku prawnym korzysta się czy też można skorzystać z form ustanowienia zarządcy tymczasowego, ale nie rozwiązuje to absolutnie szeregu problemów, np. kwestii koncesji, zezwoleń, korzystania z NIP-u, korzystania z firmy. Brakuje mechanizmu, który zapewniłby płynny sposób kontynuowania działalności gospodarczej. W związku z tym jest bariera również dla osób zainteresowanych kontynuowaniem działalności przedsiębiorstwa. Struktura istniejących przedsiębiorstw pokazuje narastającą tendencję do starzenia się przedsiębiorców rodzinnych. Wiele firm powstało w procesie transformacji rynkowej gospodarki w końcówce lat 80., stąd zagrożenie dla kontynuowania działalności tych firm jest pytaniem o stabilność gospodarki. Koniecznością jest również zapewnienie firmom ochrony prawnej. Skala problemu jest taka, że ponad 30% przedsiębiorstw istnieje od ponad 20 lat, a 6% to istnieje powyżej 30 lat. W ustawie zaproponowana jest cała procedura dotycząca zarządcy sukcesyjnego: powoływanie i odwoływanie zarządcy, rezygnacja, wygaśnięcie zarządu, zakres czynności w odniesieniu do zarządzania przedsiębiorstwem w spadku, wszelkie obowiązki ciążące na zarządcy sukcesyjnym i jego odpowiedzialność, odpowiedzialność za zobowiązania, a także możliwość posługiwania się firmą, prawo do dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych, zasady związane z umowami cywilnymi, a także cała przestrzeń związana z przeniesieniem praw na następców prawnych. Regulacji podlegają obowiązki administracyjne i wszelkie kwestie pozwoleń związanych z przedsiębiorstwem. Ustawa przewiduje regulacje w zakresie Prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Pozwala na zachowanie stosunku pracy lub na jego szybkie wznowienie. Kolejna część regulacji dotyczy prawa podatkowego i pozwala zapewnić ciągłość w zakresie rozliczeń podatkowych, posługiwania się NIP-em, korzystania z obowiązujących właściciela interpretacji podatkowych i zasad kontynuacji działalności. Ważnym celem regulacji jest ochrona osób związanych z prowadzoną działalnością, m.in. ochrona losu kontrahentów, kooperantów, konsumentów i pracowników firmy. Prace nad projektem rozpoczęły się już w roku 2016. Były przeprowadzone liczne konsultacje, a zgłoszone uwagi w części zostały uwzględnione. W konsultacjach uczestniczyły organizacje przedsiębiorców, w tym rodzinnych, pracodawców, związków zawodowych, organizacje branżowe. Łącznie zwrócono się do ponad 300 podmiotów. Prace Komisji Nadzwyczajnej przebiegały bardzo sprawnie, przy udziale strony społecznej, w tym przedstawicieli firm rodzinnych. Większość zgłoszonych uwag miała charakter legislacyjny i ich wprowadzenie w czasie prac komisji poprawiło jakość przedstawionego Wysokiej Izbie projektu. Komisja Nadzwyczajna do spraw deregulacji po rozpatrzeniu projektu ustawy z druku nr 2293 na posiedzeniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo.