Mówca: Ewa Lieder
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników. Zmiany, jakie zaszły w rolnictwie w latach 90., i wejście w życie przepisów Unii Europejskiej w 2004 r. stworzyły nową rzeczywistość w obrocie żywnością. Z legalnego rynku zniknęły małe podmioty przetwarzające surowce rolne. Oczywiście przetwórstwo w gospodarstwach nadal funkcjonuje, ale w szarej strefie. Od wielu lat podejmowane są próby rozwiązania tej sytuacji, efektem czego są regulacje, które umożliwiają tworzenie przedsiębiorstw małych - ograniczonych - lokalnych, jak również prowadzenie sprzedaży bezpośredniej, z gospodarstw, produktów przetworzonych metodami nieprzemysłowymi. W praktyce mimo zapotrzebowania konsumentów na tak przetwarzaną żywność ta gałąź przetwórstwa nie rozwija się w tempie, na jakie wskazywałby potencjał rynku. Powodem takiej sytuacji są ograniczenia prawne nieprzystające do faktycznej sytuacji na rynku obrotu takimi produktami. Nadal funkcjonuje przekonanie, że żywność od małych wytwórców to tania alternatywa, a w praktyce te produkty stały się żywnością jakościową i nietanią. Powstały nowe formy dystrybucji, takie jak kooperatywy, lokalne sklepy ze zdrową żywnością i żywnością ekologiczną. Dlatego też, aby mogła się rozwijać ta część rynku rolnego obejmująca żywność wytwarzaną w małych gospodarstwach produkujących metodami tradycyjnymi i ekologicznymi, konieczne są zmiany prawa. Ale zmiany muszą być przemyślane, dostosowane do zmieniającej się sytuacji. Chodzi o zmiany, które realnie zabezpieczałyby prawa konsumenta, ale i, szerzej, pozwalały rolnikom na działalność. Istnieje potrzeba stworzenia drabiny rozwoju od miniprzetwórstwa, poprzez małe przetwórstwo do przedsiębiorstw. Omawiając projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników, warto zastanowić się nad faktem, że w ramach zasad wyznaczonych przez unijne rozporządzenia dotyczące sprzedaży bezpośredniej państwa członkowskie mają więcej swobody niż to aktualnie w polskim prawie jest przedstawione. Wiele państw Unii, takich jak Francja czy Włochy, nie traktuje katalogu produktów jako katalogu zamkniętego, nie poprzestały one na tym, że prawo Unii Europejskiej wszystkie elementy tego katalogu wymienia, że nie ma już innych niż wymienione możliwości. Te państwa poszerzają listę produktów sprzedawanych w ramach sprzedaży bezpośredniej. We Francji można sprzedawać takie produkty, jak mleko, jaja, owoce, warzywa, chleb, foie gras, jogurty, sery, dania gotowe do spożycia. (Poseł Dorota Niedziela: Foie gras nie można.) We Włoszech natomiast poszerzono zakres sprzedaży bezpośredniej o wino i inne produkty sektora winorośli, produkty sektora owoców i warzyw, produkty sektora oliwek, w tym oliwę. W polskich regulacjach brakuje analogicznego rozszerzenia, czego wynikiem są spore ograniczenia w sprzedaży szerokiej gamy produktów przetworzonych, takich jak soki, dżemy, przeciery, chleb domowy, mięso surowe i niektóre jego przetwory, oleje, masło, sery, mleko i wiele innych. W Polsce legalna sprzedaż produktów przetwarzanych wiąże się ze szczegółowo określonymi wysokimi wymaganiami, dlatego zajmują się tym głównie wyspecjalizowane przetwórnie, co wymaga sporych nakładów finansowych. Drobni producenci żywności nie są w stanie pozwolić sobie na taką produkcję, a tym samym nie uczestniczą na rynku tych dóbr. Konsekwencją tego jest ograniczony dostęp do najlepszej jakości naturalnie wyprodukowanych przetworów i funkcjonowanie szarej strefy w tym dziale produkcji. W wielu krajach Unii udało się wypracować regulacje umożliwiające sprzedaż naturalnych produktów z małych i średnich gospodarstw rolnych, jednocześnie zachowując standardy higieniczne i jakościowe sprzedawanej żywności. Wytwarzanie małych ilości produktów żywnościowych, a co za tym idzie, związane z tym niskie przychody nie pozwalają na inwestycje wymagane w celu bezpiecznego ich przetwarzania, dlatego celem jest umożliwienie korzystania z bazy produkcyjnej więcej niż jednemu rolnikowi. I taka poprawka by się tutaj przydała. Teraz - nie jestem pewna, bo państwo złożyliście poprawkę, ale nie znam jej treści, więc być może to powtarzam. Natomiast przydałaby się taka poprawka, żeby była szansa na korzystanie z inkubatorów przedsiębiorczości - nie tylko my to zauważamy, ale również wiele klubów - i w ramach tego programu można by tworzyć bazę dla małego przetwórstwa. Jest to modelowy przykład inkubacji przedsiębiorczości. Rolnicy, nie inwestując, mieliby możliwość sprawdzenia, czy przetwórstwo, którego chcą się podjąć, sprawdzi się w modelu biznesowym. Myślę, że oprócz tego przydałoby się jeszcze wiele innych poprawek. Dzisiaj, obserwując prace w komisji i w podkomisji, widzę tak wiele minusów, że Klub Poselski Nowoczesna, nie znając jeszcze tych poprawek państwa, na razie, wstępnie nie może poprzeć tego projektu, chociaż, jak wiadomo, czekają na to rolnicy i czekają na to konsumenci. (Dzwonek) Dziękuję. (Oklaski)