Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2026-05-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. PSL zawsze patrzy na edukację przez pryzmat człowieka, w tym przypadku młodego człowieka, który w szkolnych murach nie tylko zdobywa wiedzę, ale też przede wszystkim uczy się życia w społeczeństwie. Szkoła to miejsce, gdzie młody człowiek po raz pierwszy dowiaduje się, czym jest instytucja, czym jest decyzja urzędowa i jaki ma ona wpływ na jego codzienne życie. Właśnie tutaj, od najmłodszych lat, musimy budować fundamenty państwa prawa, pokazując, że każda władza, także ta nauczycielska czy dyrektorska, ma swoje granice wyznaczone przez godność i prawa jednostki. Dotychczasowy system prawny przypominał nieco szachownicę. Prawa i obowiązki uczniów były rozproszone w wielu aktach, a ich szczególnie brzmienie zależało od stosunków poszczególnych szkół. Prowadziło to do różnic w traktowaniu dzieci w zależności od tego, do której placówki uczęszczały. To dobry projekt, który porządkuje tę przestrzeń. Po pierwsze, wprowadza jednolity ustawowy katalog praw i wolności uczniowskich. Mówimy tu o jasnym prawie do równego traktowania, do prywatności, do sprawiedliwego i jawnego oceniania oraz do wolności od jakiejkolwiek formy przemocy. Co niezwykle ważne, ustawa ta wyznacza bezpieczny standard minimalny - nikomu nie będzie wolno zejść poniżej progu zapisanego w tej ustawie. Po drugie, projekt porządkuje system obowiązków oraz kar. Chodzi o takie obowiązki, jak szanowanie prawa innych osób, zachowywanie się zgodnie z normami społecznymi czy usprawiedliwianie nieobecności. Koniec z uznaniowością i sankcjami wyciągniętymi z rękawa. Ustawa wprowadza zamknięty katalog obowiązków oraz czytelny ustawowy tryb postępowania dyscyplinarnego. Po trzecie, tworzymy stabilny i niezależny system rzecznika praw uczniowskich - od poziomu szkolnego przez koordynatorów wojewódzkich, aż do krajowego rzecznika praw uczniowskich. Rzecznicy mają być przede wszystkim inicjatorami mediacyjnymi, edukacyjnymi i wspierającymi. Mają uczyć młodych ludzi, jak mądrze i kulturalnie dochodzić swoich racji, a dyrektorom i gronu pedagogicznemu mają pomagać w rozwiązywaniu najtrudniejszych konfliktów rówieśniczych i szkolnych. Jako PSL pozytywnie odnotowujemy, że projekt ten jest owocem szerokich konsultacji społecznych, w których usłyszano głos organizacji pozarządowych, rodziców, a przede wszystkim samych uczniów. Ogromnym sukcesem tego projektu jest również wzmocnienie roli rad szkół i wprowadzenie w życie zasady, że w ich skład wejdą przedstawiciele nauczycieli, rodziców i uczniów. Szkoła musi być przestrzenią, gdzie uczy się wzajemnego szacunku i odpowiedzialności za wspólne dobro. Wysoka Izba! Projekt ten porządkuje system, zwiększa świadomość prawną młodych obywateli i buduje zaufanie do państwa. Nie jest to rewolucja burząca ład szkolny, ale niezbędna ewolucja w stronę nowoczesnej oświaty. Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za pozytywnym przyjęciem tego projektu. Dajemy młodym ludziom poczucie, że prawo stoi po ich stronie, a szkoła jest miejscem bezpiecznym i przewidywalnym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)