Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Pragnę w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej wypowiedzieć się w związku z bardzo obszernym dokumentem, który niejako rytualnie i, jak powiedział celnie pan prezes Dworak, wypełniając określone obligacje ustawowe, prawne, jest nam przedkładany od 20 lat do dyskusji. To jest bardzo obszerny dokument, swoisty tryptyk czy triada: obejmuje 80-stronicowe sprawozdanie formalne, ponad 100-stronicową bardzo ciekawą informację o podstawowych problemach radiofonii i telewizji w minionym roku, który podlega analizie, wreszcie bardzo ciekawe aneksy z całym blokiem rozmaitych informacji o mediach publicznych, w tym o sytuacji poszczególnych oddziałów regionalnych telewizji, poszczególnych rozgłośni. To jest kompendium, które skłania do rozmaitych ocen. Chciałbym zaznaczyć, że często obywatele, którzy słuchają rozmaitych dyskusji, nie rozróżniają - i nie ma im się co dziwić - co leży w gestii, w uprawnieniach, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a co na przykład podlega decyzjom kierownictwa radia czy kierownictwa telewizji. Interesuje ich generalny obraz, generalna sytuacja. Zresztą ja również w końcowej części do tego się odniosę, nie przeprowadzając linii wododziałowych, bo przecież panowie członkowie krajowej rady czujecie się w Polsce odpowiedzialni za cały świat - z puntu widzenia warunków świat, ale polski - mediów elektronicznych. Naturalnie bardzo często sytuacja w telewizji publicznej i na jej tle w stacjach komercyjnych przesłania czy przysłania - jedno i drugie - sytuację radiofonii. Szkoda. Zresztą rzecz polega też na tym - członkowie rady wiedzą najlepiej - iż bardziej dramatyczna, trudniejsza pod każdym względem, również finansowym, w porównaniu z położeniem radiofonii jest sytuacja właśnie telewizji. Otóż zacznę od tego, że wybitny kompozytor i pisarz hiszpański Ramón Gómez de la Serna mówił: telewizja przynosi echo obrazu. Ta wypowiedź ma dwuznaczny charakter. Chodzi o to, że telewizja powinna przedstawiać obraz rzeczywistości, pomagać ją zrozumieć, kształtować i tłumaczyć. Jednocześnie telewizja przybliża nam świat, który telewizor nam przesłania. Rzeczywiście dzisiaj, również w sferze politycznej, jest tak, że jeżeli czegoś nie ma w telewizji, to znaczy, że to nie istnieje. Jedno z niewątpliwych wyzwań i jeden z dylematów - chodzi o spory, o których też zresztą mówili moi poprzednicy - stanowi kwestia niedostatecznego czy dla innych nadmiernego upolitycznienia telewizji. Francuzi w takich sytuacjach mówią: tout comprendre c’est tout pardonner, czyli wszystko zrozumieć to wszystko wybaczyć. Nie o to tutaj jednak chodzi. W tym ogromnym dokumencie przeczytałem, że w minionym okresie do krajowej rady skierowano 143 tys. listów, w tym 69 tys. skarg oraz wniosków. W tym sprawozdaniu przedstawiono pewne skargi i wnioski, także te, które później były analizowane przez odpowiednie organy administracyjne wymiaru sprawiedliwości. Ciekawi mnie to, jaki jest ton tych listów. Zresztą podejrzewam, że jest on krytyczny. My, posłowie, podobnie dostajemy listy i rzadko kto w nich chwali, rzadko kto mówi, że jest dobrze. W najlepszym razie sugeruje się, co należałoby zmienić. Oczywiście w tym dokumencie pojawiają się też szalenie ciekawe wątki, jak na przykład te dotyczące międzynarodowej działalności krajowej rady, nie tylko w ramach Unii, ale na szerszym obszarze. Tę kwestię zwykle się pomija. Proszę zatem pozwolić mi pokazać, jak dramatyczne sytuacje mogą zdarzać się w różnych krajach. Teraz w Grecji można obserwować działania nowego rządu, który ma zresztą, powiedziałbym, egzotyczny charakter w sensie struktury politycznej i wewnętrznej konstrukcji gabinetu. Przecież dokonał on czegoś, co się jeszcze nigdy nie wydarzyło: zawiesił na pewien czas - teraz ten proces powoli się cofa - funkcjonowanie mediów publicznych. Przecież stanowi to lekcję, czarny scenariusz, które nie powinny być realizowane. Nie chcę przez to powiedzieć, że grozi nam coś podobnego, bo nie wyobrażam sobie, żeby coś takiego mogło mieć tu miejsce, a mam dość dużą wyobraźnię, podobnie jak moje koleżanki i moi koledzy. Pokazuje to jednak, że nasza wyobraźnia często jest niedostateczna. Nie chciałbym powtarzać tego, o czym mówił tutaj prezes Dworak, i tego, co znajduje się w inwokacji do całego dokumentu. Rzeczywiście po 20 latach od momentu, gdy marszałek Senatu August Chełkowski dokonał inauguracji prac rady radiofonii i podjęto działania w zakresie regulowania rynku mediów elektronicznych, koncesjonowania i kontroli działalności nadawców, w tym roku sprawozdawczym główne prace krajowej rady prowadzone były w oparciu o cele określone w strategii regulacyjnej na lata 2011-2013. Mamy tu również do czynienia z bardzo interesującą analizą 13 aktów wykonawczych. Zakończono prace nad 11 regulacjami, a nad 5 jeszcze się one toczą. Chciałbym tu także wspomnieć o ustawie z 12 października ubiegłego roku, która weszła w życie nie tak dawno temu. Generalnie prace nad ładem prawnym nie zostały jednak zakończone. Być może jeszcze się do tego odniosę. Nie zakończono ich w sensie wizji, ten ład nie jest również w moim przekonaniu ustalony, jeżeli chodzi o to, na co mają być przeznaczane pieniądze. Otóż nadawcom publicznym przekazano 563 mln zł wpływów abonamentowych. One rzeczywiście rosną, co zostało tu podkreślone. Inna sprawa, że nie znam żadnego innego premiera, żadnego rządu, który kilkakrotnie wzywałby do łamania obowiązującego prawa. Do historii przejdzie kiedyś to, że Donald Tusk, dobry mówca, inteligentny polityk jako jedyny znany mi szef rządu wzywał publicznie do łamania prawa. Jeżeli natomiast chodzi o wspomniane przeze mnie kwoty, to Telewizja Polska otrzyma prawie 254 mln zł, Polskie Radio - prawie 157 mln zł, a radiowe rozgłośnie regionalne - 152,5 mln zł. Nie będę mówił tutaj o kwotach, ale rzeczywiście prawie 3 mln osób zalega z płaceniem abonamentu. Rozmawiałem z kilkoma specjalistami - nie będę wymieniał ich nazwisk - którzy zawodowo zajmują się tymi kwestiami. W zasadzie mówią oni tak: pieniędzy w ostatnim czasie jest niewiele mniej aniżeli trzeba by było. Nawet gdyby jednak były dostępne 2 mld zł, to przecież i tak nie ustalono - myślę, że stanowi to też jedną z pięt achillesowych działalności krajowej rady - ile tych środków i na co powinno się je przeznaczać z góry. Nie wyznaczono ścieżki, która by do tego prowadziła. Nie określono ostatecznych kosztów działalności misyjnej. Wreszcie, przypominam sobie, że gdy szefową krajowej rady była pani Danuta Waniek, przedstawiono wstępną, obejmującą czas do 2020 r., określoną strategię rozwoju mediów elektronicznych. Prezentowano również dokument, który przyjął do wiadomości rząd Marka Belki, ale którego ścieżka legislacyjna nie została zakończona pod względem ustawowym. Jeśli się nie mylę, jest też gdzieś pewien dokument pana prezesa Dworaka odnoszący się do strategii regulacyjnej chyba do roku 2015. Brakuje również wskazówek dotyczących tego, co należy zrobić, żeby ten dokument został wcielony w życie, nie tylko pod względem finansowym, ale także koncepcyjnym. Jeżeli chodzi o oceny, zachęcam do przeczytania ostatniego numeru tygodnika ˝Przegląd˝, w którym wybitni medioznawcy wypowiadają się na temat tego, co i w jakim stopniu trzeba zrobić i czy telewizja publiczna kończy swoją misję. Tam jest pełna paleta poglądów i generalnie nastrój jest minorowy. Nie chodzi tylko o narzekanie, wydaje się, że to jest najważniejsze pojedyncze wyzwanie. Są elementy pozytywne. Jest - jak zostało powiedziane, zresztą zgadzam się z tym, o czym mówiła pani posłanka Grodzka - Teatr Telewizji, są teatry radiowe, więc nie można mówić, że nie ma postępu. Ale trzeba zrobić wiele, żeby nie stało się tak, jak mówił Noël Coward, wybitny pisarz brytyjski, że (Dzwonek) telewizja zmieniła kółko rodzinne w półkola. Obawiam się, że taka dysocjacja, gdyby odnieść do rynku mediów pojęcie fizykochemiczne, polega jakby na rozmienianiu na drobne misji i wymaganiu od poszczególnych ośrodków, żeby same dawały sobie radę. Odrębną kwestią, którą poruszałem na posiedzeniu komisji... Panie marszałku, moje ostatnie słowo, przepraszam za lekkie przedłużenie. ...jest to, że grozi nam uwiąd ośrodków regionalnych, i mówię to, opierając się na przykładzie ośrodka olsztyńskiego, który należy do jednego z czterech małych ośrodków. Nie można tego porównywać, nie ma algorytmu, jeżeli chodzi o przydział środków dla tych ośrodków. Nie można tego porównywać na przykład z województwem warmińsko-mazurskim, ogromnym obszarowo, gdzie mieszka zaledwie 1,5 mln ludzi, gdzie nie ma możliwości pozyskiwania środków od bogatych sponsorów, bo specjalnie nie ma przemysłu. Byłaby to największa strata, gdyby ośrodki regionalne... Radio dobrze daje sobie radę, są pomysły zmiany tych proporcji, natomiast gdyby doszło do kurtyzacji, czy do likwidacji ośrodków regionalnych, to na polską skalę oznaczałoby to skandal na skalę Unii Europejskiej, jaki był spowodowany właśnie decyzją, którą ostatnio podjął niemądry rząd Nowej Demokracji i PASOK-u. Dziękuję bardzo. (Oklaski)