Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2023-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Podstawowa część omawianego projektu ustawy o ogólnoeuropejskim indywidualnym projekcie emerytalnym rzeczywiście jest realizacją rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 2019 r. Chodzi o to, aby rozszerzyć możliwość oszczędzania w trzecim filarze także o produkty o charakterze transgranicznym i te zasady są określone w ustawie. Ustawodawca przewiduje, że co roku w ustawie budżetowej będzie podana trzykrotność średniej płacy, którą można odkładać w ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym. To oszczędzanie jest ważne dla tych, którzy przemieszczają się za granicę. Będą mogli w państwie, w którym rozpoczynają to oszczędzanie, dalej to czynić i jeśli rozpoczną to u nas, w Polsce, będą mogli korzystać z rozwiązań podatkowych, które przewiduje ta ustawa, czyli ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych wtedy, kiedy osiągnie się określony cel, czyli pobiera się te środki z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego lub też w przypadkach podanych wcześniej z określonym uwarunkowaniem. Myślę, że oprócz istniejących już w polskim systemie form oszczędzania w III filarze to jest element rzeczywiście dodatkowy. W tej chwili właściwie na rynku ogólnoeuropejskim, jak wynika z uzasadnienia ustawy, jest jedna propozycja. Nie wiemy też, jakie będą koszty zarządzania tym instrumentem. Mówi się, że koszt zarządzania to nie więcej niż 1%, te koszty, które się tam pojawiły, są w granicach 0,72%. Jednak to wpływa na osiągnięcie efektu końcowego związanego z gromadzeniem środków w ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym. Ustawa mówi, że można maksymalnie odłożyć trzy średnie krajowe. Jeśli będzie to więcej, to oczywiście prowadzący taki rachunek powinien o tym poinformować i zwrócić środki finansowe. To jest jeden z elementów. Ale dziś polski system emerytalny wymaga wielu działań. W tej chwili w kontekście wysokiej inflacji i drożyzny to, z czym mamy do czynienia, to zubożenie emerytów i rencistów. Dlatego też klub Lewicy złożył stosowne projekty ustaw do laski marszałkowskiej. Po pierwsze, chodzi o przeprowadzenie waloryzacji dwa razy do roku, jeśli inflacja przekracza 10% - 1 marca i 1 września. To jest bardzo ważne, bo trzynastka i czternastka to jest tylko odpowiedź na inflację, ale to nie podnosi wysokości świadczenia. Waloryzacja podnosi wysokość świadczenia, czyli chroni realną emeryturę. Po drugie, chodzi o to, o co my tutaj prosimy, a partia rządząca nie chce się na to zdecydować, nie chce debatować, mimo jakby zaleceń czy informacji przekazywanych ze strony pani marszałek, że możemy procedować w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. To jest sprawa emerytur stażowych, co do których mamy projekt obywatelski, ale także projekt złożony w marcu 2020 r. przez klub Lewicy. Problemem jest również to, o czym mówiła przed chwilą posłanka -nazywam to kwestią emerytur śmieciowych. Chodzi o 360 tys. osób, które dzisiaj pobierają emerytury poniżej emerytury minimalnej. Jest to oczywiście efektem przemian społeczno-gospodarczych, z którymi na początku lat 90. mieliśmy do czynienia, czyli funkcjonowania umów śmieciowych, braku odpowiedniego czasu udokumentowanego: kobiety - 20 lat, mężczyźni - 25 lat, jeśli chodzi o okresy składkowe. Uważamy także, że należy podnieść średnią, jeśli chodzi o wyliczanie emerytur KRUS-owskich - nie 90% minimalnej emerytury ZUS-owskiej dla KRUS-owskiej, jak przyjął polski parlament, a 100%. I oczywiście bardzo ważna systemowa ustawa, o której będziemy rozmawiać dzisiaj wieczorem - ustawa obywatelska o emeryturze wdowiej, która daje nadzieję na normalne funkcjonowanie w szczególności (Dzwonek) kobietom. Dziękuję uprzejmie. Klub Lewicy będzie głosował za przyjęciem tej ustawy.