Mówca: Agnieszka Hanajczyk
Data: 2018-06-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, druk nr 2576. Proszę państwa, kiedy powstawała ustawa, kiedy jesienią ub.r. powstawał instytut, było szereg wątpliwości zarówno samych organizacji pozarządowych, jak i rzecznika praw obywatelskich, a również Konfederacji Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy. Dzisiaj mamy nowy projekt zwiększający limity, znacznie zwiększający limity, a niestety wątpliwości nadal pozostają. W ustawie z dnia 17 września 2017 r. założono, że budżet narodowego instytutu na lata 2017-2026 wyniesie 35 660 tys., czyli średnio prawie 4 mln rocznie. Został on ustalony arbitralnie przez przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego ministra Piotra Glińskiego, który nadzoruje prace narodowego instytutu. Nowy projekt przygotowany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów zakłada budżet w wysokości 387 380 tys., czyli średnio będzie to rocznie 40 mln, a w 2019 r. - 61 mln. Poza tym w kasie narodowego instytutu są jeszcze pieniądze z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich z rocznym budżetem 60 mln i Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, którego budżet zasila odpis w wysokości 4% wpływów z gier hazardowych. Rząd szacuje tegoroczne wpływy na ok. 60-100 mln. Po rządowej korekcie NIW będzie więc miał do rozdysponowania ok. 160 do 200 mln rocznie. Pieniądze pójdą na nowe rządowe programy wsparcia organizacji pozarządowych. Najistotniejsze w ich nazwie jest właśnie określenie ˝rządowe˝, bo nie były one konsultowane ani z organizacjami pozarządowymi, ani nawet, i to jest bardzo interesujące... (Poseł Bernadeta Krynicka: Były, były.) ...z Radą Narodowego Instytutu Wolności, która jest ciałem doradczym dyrektora NIW Wojciecha Kaczmarczyka. Weronika Czyżewska-Waglowska, członkini rady NIW i wiceprezeska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych poinformowała: Jako rada spotkaliśmy się raz, podczas jej uchwalenia. Od tego czasu nie było żadnych informacji kierowanych w naszą stronę. Program nowego budżetu nie był konsultowany. Rada ma jasno określone zadania i kompetencje, m.in. jest to opiniowanie projektów programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego czy projektu rocznego planu finansowego. Mam zapewnienie, że do spotkania dojdzie niebawem i że związane będzie ono z nowelizacją planu działalności i planu finansowego na 2018 r. Stąd pierwsze pytanie, czy było takie spotkanie i czy była taka informacja. Rząd chce uruchomić trzy nowe programy: Program Rozwoju Harcerstwa, Program Rozwoju Wolontariatu ˝Korpus Solidarności˝ i Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich ˝PRO˝. Jak czytamy w uzasadnieniu projektu: ˝Istotnym założeniem projektu programów jest wsparcie budowy silnego, sprawnego sektora obywatelskiego, który zachowując swoją różnorodność i niezależność, będzie równocześnie realnym i równoprawnym partnerem w życiu publicznym i społecznym dla instytucji władzy politycznej, ekonomicznej, medialnej czy samorządowej˝. Weronika Czyżewska-Waglowska: Ciężko w tym momencie komentować tę decyzję, bo wciąż nie znamy szczegółów tych programów. Przede wszystkim do dziś nie powstał Narodowy Program Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, który miał być fundamentem dla wszystkich pozostałych programów. To z niego powinny wynikać priorytety i kierunki wsparcia. Pieniądze pójdą też na remont siedziby. W 2019 r. projektodawcy chcą na to przeznaczyć aż 20 mln. Ta kwota jest równa połowie rocznej dotacji dla NGOs z budżetu państwa. Pieniądze mają też pójść na etaty. W ocenie projektu ustawy z września 2017 r. założono na ten cel środki w wysokości 3,6 mln. Jak podaje Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, to wystarczyło na stworzenie 22 etatów. To jednak za mało. NIW przygotowuje się do realizacji zadań, o których szczegółach nie możemy się dowiedzieć, i potrzeba 60 etatów. W związku z tym budżet ma być zwiększony prawie do 9 mln zł. Na stronie BIP-u trudno odnaleźć ślady działalności NIW-u. Rozmawialiśmy na posiedzeniu komisji o tym, że ciągle nie ma strony internetowej. Jeszcze zacytuję panią Weronikę Czyżewską-Waglowską: Przede wszystkim instytut powinien robić szerokie konsultacje wszystkich programów i projektów, które przygotowuje. Nie w zamkniętych, eksperckich grupach, ale w całym środowisku. Moim zdaniem instytut powinien też reagować na projekty ustaw przygotowywanych w ministerstwach, a dotyczące swobody i działalności obywatelskiej. (Dzwonek) Czas mi się kończy. Panie ministrze, czy zechciałby pan nas szczegółowo zapoznać, bo o ile wiemy, które organizacje - jest ich chyba ponad 500 - np. ostatnio wygrały konkurs w ramach FIO, o tyle nie wiemy, które organizacje odpadły. A jest ich ponad 2 tys. Trudno też znaleźć kryteria oceny składanych wniosków. Dziękuję bardzo.