Mówca: Sprawozdawca Elżbieta Kruk
Data: 2016-02-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu sprawozdania o projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej, uchwały upamiętniającej powstanie antykomunistyczne na Węgrzech i poznański Czerwiec w 60. rocznicę tych wydarzeń. Projekt został przedłożony przez Prezydium Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Ideą wnioskodawców było, aby jednobrzmiące uchwały zostały podjęte zarówno przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej, to już się stało, jak i przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oraz przez Zgromadzenie Narodowe Węgier, które podejmie uchwałę w przyszłym tygodniu. Tak więc treść projektu została ustalona między trzema wysokimi izbami. Marszałek Sejmu przekazał powyższy projekt do Komisji Kultury i Środków Przekazu. Komisja przeprowadziła pierwsze czytanie i rozpatrzyła projekt w dniu 24 lutego 2016 r. Komisja przyjęła projekt uchwały jednogłośnie i wnosi o uchwalenie jej przez Wysoki Sejm. Wysoka Izbo! Rozpatrując tę uchwałę, trzeba pamiętać o historycznych związkach Polski i Węgier. Warto wspomnieć sojusz Bolesława Krzywoustego i króla Węgier Kolomana Uczonego zawarty przeciwko ekspansji Cesarstwa Niemieckiego, unię personalną w osobie Ludwika Węgierskiego, króla Węgier i króla Polski, którego córka św. Jadwiga była żoną Władysława Jagiełły, króla Polski, księcia Siedmiogrodu Stefana Batorego, który prowadził zwycięską wojnę z Rosją, i broń Jazdy Polskiej z tego okresu, którą była szabla batorówka, rok 1848 i wspólnego bohatera Józefa Bema, rok 1920, kiedy pod nawałą bolszewicką Węgry udzieliły Polsce pomocy militarnej, czy wreszcie tragiczny 1956 r., który ponownie splótł historię obu narodów: poznański Czerwiec, kiedy to w wyniku dwudniowych starć na ulicach miasta według Instytutu Pamięci Narodowej zginęło co najmniej 58 osób, a kilkaset zostało rannych, i Węgry, kiedy to od wiecu studentów w Budapeszcie zorganizowanego 23 października na znak solidarności z wydarzeniami polskiego października rozpoczęła się rewolucja węgierska. Zryw został krwawo stłumiony przez wojska sowieckie, a w wyniku walk zginęło ponad 2,5 tys. Węgrów, a ok. 20 tys. zostało rannych. Po zdławieniu rewolucji premier Imre Nagy został skazany w tajnym procesie na karę śmierci i stracony. Rok 1956 jest więc rokiem szczególnym w najnowszej historii Polski i Węgier. Upamiętnienie tej rocznicy ma znaczenie również dla budowania naszych wzajemnych relacji dziś, bowiem równie ważna jest historia, jak nasza dzisiejsza współpraca, szczególnie w ramach Grupy Wyszehradzkiej. Przyjęcie uchwały wykaże, jak dużą wagę nasze parlamenty przywiązują do budowania wzajemnych stosunków opartych zarówno na wielowiekowej przyjaźni, ale i na wspólnocie interesów dzisiaj. Wysoka Izbo! Oto treść uchwały w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej: ˝Dla uczczenia 60. rocznicy antykomunistycznego buntu w Poznaniu w czerwcu 1956 r. oraz 60. rocznicy powstania na Węgrzech w październiku i listopadzie 1956 r. Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej oraz Zgromadzenie Narodowe Węgier, przekonane o szczególnym znaczeniu tych wydarzeń dla wspólnej historii obu Narodów, ustanawiają rok 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej. Bohaterski zryw Polaków i Węgrów był przejawem naszego odwiecznego pragnienia wolności i protestu przeciwko zniewoleniu całego regionu wskutek narzuconego po II wojnie światowej podziału Europy. Wzajemna solidarność i pomoc naszych Narodów w 1956 roku stanowią szczególną wartość, którą należy wspólnie upamiętnić. Uchwała o zgodnej treści została przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe Węgier, Sejm oraz Senat Rzeczypospolitej Polskiej. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej 'Monitor Polski'˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)