Mówca: Robert Maciaszek
Data: 2015-04-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw. Z wielką uwagą przystąpiliśmy do analizy przedstawionego Sejmowi projektu ustawy. Jest to projekt, który w dużej mierze kopiuje rozwiązania już zgłoszone do Sejmu w grudniu przez Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość. Projekt poselski, zresztą sam pan poseł reprezentujący wnioskodawców wspomniał tutaj na mównicy przed momentem, że skoro upadł projekt poselski - cytuję - zwróciliśmy się do obywateli o jego poparcie. Projekt ten zawiera wiele propozycji zmian w Kodeksie wyborczym. Część z nich jest pozytywnie oceniana przez mój klub, jednak większość proponowanych zmian, co chciałbym Wysokiej Izbie za moment udowodnić, spowoduje bardzo negatywne skutki społeczne, które wynikają z próby całkowitego upolitycznienia procesu wyborczego i wyeliminowania z niego wielu pozytywnych, proobywatelskich rozwiązań i instytucji. Zacznę od plusów. Obowiązek zamieszczenia na karcie wyborczej, oprócz informacji o sposobie głosowania, także informacji o warunkach ważności głosu. Druga rzecz, wyszczególnienie w protokole przyczyn nieważności głosu. Trzecia, wprowadzenie przeźroczystych urn wyborczych. Co do tych trzech tematów jest pełna zgoda, zresztą wszystkie te wnioski znalazły się w przedstawionym przez prezydenta projekcie zmian Kodeksu wyborczego, który rozpatrywany był od paru miesięcy w trakcie prac specjalnej sejmowej podkomisji. Tutaj informuję wnioskodawców, że podkomisja przyjęła sprawozdanie. Sprawozdanie również przyjęła komisja i te zmiany na jednym z najbliższych posiedzeń Sejmu trafią do drugiego czytania. Czyli stają się one bezprzedmiotowe. Ze sprawozdaniem Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach wspólne są jeszcze trzy punkty omawianego projektu. Pierwszy, wprowadzenie zasady, że karta do głosowania jest kartą zadrukowaną jednostronnie. Jest zgoda co do tego zapisu. Znalazł się on również w projekcie prezydenckim, w sprawozdaniu komisji bogatszy o wnioski z dyskusji merytorycznej przeprowadzonej w trakcie posiedzenia komisji, podkomisji, o uwagi ekspertów. Dzisiaj wiem, że nie jest możliwe, aby w każdej sytuacji jedna płachta się sprawdziła, aby była ona wystarczająca ze względu na liczbę komitetów, liczbę kandydatów, więc wyjątkowo dopuszczalna powinna być, naszym zdaniem, książeczka, ale z takim wyjątkiem, który jest wpisany w sprawozdaniu komisji, że na pierwszej stronie czy na pierwszych stronach będą spis treści oraz informacje o sposobie głosowania i warunkach ważności głosu. Druga zmiana, obowiązek informowania wyborców przed dniem wyborów o sposobie głosowania i warunkach ważności głosu, jest propozycją akceptowaną również przez nasz klub, ale różnimy się w szczegółach. Państwo wnioskodawcy proponują, aby była to informacja na stronie internetowej oraz w środkach masowego przekazu. Komisja poszła dalej, ustalając, że powinien to być druk bezadresowy przygotowany przez Państwową Komisję Wyborczą, rozesłany do każdej skrzynki odbiorczej, czyli zmiana jeszcze dalej idąca, ale pozytywna, jak sadzę, również dla wnioskodawców. Trzecia - rejestracja czynności obwodowej komisji wyborczej. Tutaj również znalazło się rozwiązanie i w projekcie prezydenckim, i w sprawozdaniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, przy czym nadal różnimy się w szczegółach. Państwo proponujecie, aby rejestrowanie tych czynności było obowiązkiem, który stoi po stronie państwa, oraz żeby była dostępna transmisja on-line z lokalu wyborczego. Co do transmisji on-line, powiem, że komisja dysponuje opiniami ekspertów, konstytucjonalistów, że jest to niezgodne z konstytucją. (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Nie do przyjęcia.) Narusza to prawo do prywatności, narusza to prawo ochrony wizerunku oraz może wpływać negatywnie, powodować ograniczenie czynnego prawa wyborczego. Ktoś może po prostu nie godzić się na to, żeby był nagrywany, kiedy głosuje w komisji wyborczej. Niemniej jednak zarówno klub Platformy Obywatelskiej jest za tym... (Poseł Anna Paluch: Z waszego punktu widzenia. Nawet w Gruzji transmitują.) ...jak i Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach zaproponowała w swoim sprawozdaniu, które przedstawi Sejmowi w drugim czytaniu, aby mężowie zaufania otrzymali możliwość nagrywania, rejestrowania czynności komisji wyborczej do momentu otwarcia lokalu wyborczego oraz od momentu zamknięcia lokalu do momentu podpisania protokołu. Przejdę teraz do postulatów, które nie zyskują ani akceptacji, ani zrozumienia w moim klubie. Po pierwsze, całkowita likwidacja głosowania korespondencyjnego. Jest to, drodzy państwo, instytucja, która przez ten parlament niedawno została rozszerzona, tak aby umożliwić każdemu wyborcy, który wie, że w dniu wyborów nie będzie mógł uczestniczyć w głosowaniu z różnych powodów, takich jak choroba czy wyjazd, udział w głosowaniu. Jest to działanie proobywatelskie i profrekwencyjne. Druga zmiana. Proponujecie państwo likwidację możliwości dwudniowego głosowania. W tym Sejmie przez ten parlament została taka możliwość do Kodeksu wyborczego wprowadzona po to, aby zwiększyć zaangażowanie obywateli w proces wyborczy i umożliwić im zagłosowanie nie tylko w niedzielę, która nie dla wszystkich jest dniem wolnym od pracy. Oczywiście znamy też wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który mówi, że nie w każdych wyborach to dwudniowe głosowanie może być zastosowane. Trzecia sprawa. Nie ma wątpliwości czy też rozbieżności, jeżeli chodzi o przezroczystą urnę wyborczą. Ale nie ma zgody Platformy Obywatelskiej na to, aby karać nieważnością głosu wyborców, którzy nie włożą karty do głosowania do koperty. To jest drodzy państwo tak, jakbyśmy ukarali wyborcę, który wejdzie do komisji wyborczej i choć ma umożliwione tajne głosowanie, może pójść za kotarę, to tego nie robi, tylko głosuje przy parapecie, tam skreśla, na kolanie, ale oddaje ważny głos i wrzuca go do urny. (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Ma odwagę powiedzieć, jak głosuje.) Tak, niektórzy się tego nie wstydzą. Państwo ma umożliwić tajne głosowanie, ale nie może karać wyborcy, dyskwalifikować go za to, że zagłosuje poprawnie, odda ważny głos, ale nie wsadzi tej kartki do koperty. Co do tego zgody nie ma. (Głos z sali: To jest agitacja.) Na koniec...