Mówca: Wioleta Tomczak
Data: 2026-07-02 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Zanim przedstawię stanowisko, to powiem, że z całą pewnością mój serdeczny kolega Kamil Wnuk także chciałby seniorów z Sosnowca pozdrowić. A przechodząc do punktu, pani minister, Wysoka Izbo, panie marszałku, chcę powiedzieć, że jak dobrze wiemy, o czym także wspomniała moja przedmówczyni, koleżanka Barbara Oliwiecka, Polska boryka się z głębokim kryzysem demograficznym. Według Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 r. urodziło się zaledwie ok. 300 tys. dzieci, o ponad 80 tys. mniej niż jeszcze 5 lat temu. Współczynnik dzietności wyniósł 1,36, co plasuje nas znacznie poniżej poziomu zastępowalności pokoleń, który jest na poziomie 2,1. Jednym z warunków poprawy sytuacji rodzin jest zapewnienie realnego dostępu do wysokiej jakości opieki nad najmłodszymi dziećmi. Temu właśnie służy procedowany dziś projekt ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw. To największa od wielu lat reforma systemu opieki nad dziećmi do lat 3, która odpowiada na problem zarówno dostępności miejsc, jak i jakości świadczonej opieki. Dzięki danym GUS wiemy, że jeszcze w 2023 r. aż 1105 gmin nie miało żadnej formy opieki nad dziećmi do lat 3. Dzięki programom wdrożonym przez koalicję 15 października liczba ta spadła do ok. 760 gmin. To wyraźny postęp, ale nadal zbyt wielu rodziców nie ma realnego wyboru między aktywnością zawodową a opieką nad dzieckiem. Projekt odpowiada na ten problem w sposób systemowy. Wprowadza nową formę organizacji opieki: punkt opieki dziennej, który zastąpi dotychczasowy model dziennego opiekuna. Rozwiązanie to umożliwi organizowanie zastępstw oraz sprawowanie opieki nad większą liczbą dzieci, wtedy gdy dzienny opiekun pracuje z osobą wspomagającą. Dzięki temu rodzice zyskają większą pewność ciągłości opieki, również podczas choroby dziennego opiekuna czy też jego urlopu. Projekt integruje również obsługę rejestru instytucji opieki z systemami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co uprości procedury administracyjne i ułatwi obsługę świadczenia ˝aktywnie w żłobku˝. Jednocześnie wpisuje się w realizację celu dalszego rozwoju sieci opieki nad najmłodszymi dziećmi i utworzenia ok. 300 tys. miejsc opieki do końca 2026 r.Lepsza dostępność opieki oznacza większą możliwość powrotu rodziców, zwłaszcza matek - nie ukrywajmy, tak to obecnie jeszcze wygląda - na rynek pracy. Według Eurostatu w Polsce aktywnych zawodowo jest jedynie ok. 60% kobiet posiadających dzieci do lat 3. Poprawa dostępności opieki może pomóc odwrócić ten niekorzystny trend. Projekt nie ogranicza się jednak wyłącznie do zwiększenia liczby miejsc. Równie duży nacisk położono na jakość opieki. Po raz pierwszy standardy opieki zostaną określone w sposób systemowy i obejmują zarówno pracę z dzieckiem, współpracę z rodzicami, jak i organizację prac personelu. Projekt podnosi również rangę zawodu opiekuna poprzez wprowadzenie legitymacji opiekuna, płatnego czasu na podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz objęcie opiekunów ochroną prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym podczas wykonywania obowiązków służbowych. Ważnym elementem ustawy są także rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo dzieci. Obowiązkowe standardy żywieniowe, zakaz publicznego udostępniania wizerunku dzieci, regularne szkolenia z pierwszej pomocy oraz wyższe wymagania kwalifikacyjne wobec opiekunów to tylko niektóre z zaproponowanych rozwiązań. Wysoka Izbo! Projekt ustawy stanowi bardzo ważny krok w kierunku budowy nowoczesnego systemu opieki nad dziećmi do lat 3. Oznacza dalszy rozwój dostępności opieki, podniesienie jakości świadczonych usług, większe wsparcie dla rodziców oraz wzmocnienie prestiżu zawodowego opiekuna małego dziecka. Państwo powinno wspierać rodziców nie tylko świadczeniami finansowymi, ale również dobrze zorganizowanymi usługami publicznymi. Ta ustawa właśnie jest tego przykładem. Dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 poprze ten projekt i zagłosuje za skierowaniem go do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo.