Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-11-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1931. Projekt implementuje do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych. Celem projektu jest zapewnienie sprawnego i skutecznego systemu wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi UE w zakresie czynności dowodowych (dochodzeniowych) przez wprowadzenie możliwości wydania europejskiego nakazu dochodzeniowego (END). Ustanowiona przez dyrektywę 2014/41/UE instytucja europejskiego nakazu dochodzeniowego to mechanizm przekazywania wniosków przez organy z jednego kraju o dokonanie czynności dowodowych takich jak np. przesłuchanie świadka, okazanie czy eksperyment procesowy w drugim kraju oraz zwrotnego przekazywania przez organy drugiego kraju wyników tych czynności. Nie przewiduje ona katalogu czynności dochodzeniowych, które mogą podlegać wykonaniu na jej podstawie. Zamiast tego umożliwia organom państw członkowskich UE złożenie wniosku o przeprowadzenie dowolnej czynności dochodzeniowej dopuszczalnej zgodnie z ich prawem krajowym. Ograniczenie stanowią jedynie enumeratywnie wymienione przesłanki odmowy wykonania nakazu oraz możliwość wykonania innej, analogicznej czynności w przypadku, w którym wnioskowana czynność byłaby niedopuszczalna z punktu widzenia prawa państwa wezwanego. Regułą jest jednak uznawanie i wykonywanie takiego nakazu zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania pomiędzy państwami członkowskimi UE. Dyrektywa ma zastosowanie m.in. do czasowego wydania osób, które są pozbawione wolności. Osoby pozbawione wolności objęte nakazem mają być wydawane w celu złożenia zeznań w charakterze świadka lub dokonania z ich udziałem innej czynności procesowej. Nie będą to więc podejrzani i oskarżeni, wydawani w celu ścigania lub odbycia kary, których przekazanie możliwe jest wyłącznie na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Warto podkreślić, że dyrektywa ma zastosowanie do środków dowodowych stosowanych wyłącznie w sprawach karnych, a zatem nie obejmuje analogicznych środków stosowanych w postępowaniu cywilnym lub administracyjnym. Jednocześnie ze względu na koszty stosowania nakazu nie przewiduje się możliwości wydawania nakazu w postępowaniu wykroczeniowym. Niestety Polsce nie udało się wprowadzić w życie europejskiego nakazu dochodzeniowego w wymaganym terminie, tj. do 22 maja 2016 r. Dobrze, że dziś Wysoka Izba zajmie się w końcu tym potrzebnym, usprawniającym działanie wymiaru sprawiedliwości w Polsce i w innych krajach unijnych projektem. Przyjęcie unijnej dyrektywy w tym zakresie ułatwi przekazywanie wniosków o dokonanie czynności dowodowych oraz zwrotne przekazywanie wyników tych czynności. Dzięki regulacjom zawartym w dyrektywie polski sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze będzie mógł wystąpić do innego państwa UE o przeprowadzenie dowodu znajdującego się w tym państwie. Analogicznie państwa UE będą mogły występować do Polski o przeprowadzenie dowodu znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.