Mówca: Joanna Fabisiak
Data: 2017-04-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Przede wszystkim odniosę się do tych słów, bo to rzeczywiście preambuła i istota ustawy: pragnąc zadośćuczynić za krzywdy poniesione przez Polaków, od których wyemigrowała granica. Teraz sposób realizacji. Odniosę się tylko do trzech kwestii z racji niedługiego czasu. Druk nr 1378 - kilka najistotniejszych problemów. Te, które wzbudzają największe wątpliwości, chciałabym przedstawić. Sprawa pierwsza to pełnomocnik, powołanie pełnomocnika i podejmowanie przez niego decyzji bardzo ważnych, bo decyzji o przyznaniu lokalu i decyzji finansowych. Jednocześnie zapis ustawy mówi o tym, że od decyzji - od tak ważnej decyzji - pełnomocnika przysługuje odwołanie do niego samego. Zatem jest to tryb nad wyraz niedemokratyczny i, myślę, bardzo krzywdzący dla tych, którzy będą chcieli - a na pewno będą chcieli - się odwołać. Dlaczego? Otóż w rządowym raporcie o konsultacji publicznej mówi się, też zacytuję, o tym, z jakimi najważniejszymi problemami spotyka się repatriant. On sam to określa i mówi, że przede wszystkim to jest adaptacja społeczna - 14,8% repatriantów odpowiedziało, że to jest dla nich największy problem - wreszcie bariera językowa, 16%. Zatem duży procent tych osób przybywających do Polski ma świadomość problemów, z jakimi się zetknie. Ale jak się spotka? Gdzie się spotka? Otóż przed chwilą słyszeliśmy - o tym mowa w ustawie - że będą to ośrodki adaptacyjne. W ośrodku adaptacyjnym repatriant może przebywać 3 miesiące, dokładnie 3 miesiące, po stosownej dodatkowej decyzji pełnomocnika - kolejne 3 miesiące, a więc pół roku. Czy przez pół roku można rozwiązać takie problemy? Czy taka adaptacja, rzekłabym, cywilizacyjna jest możliwa? Odpowiedź jest jedna: nie. Czy jest możliwe, aby człowiek, emeryt - a to 30% repatriantów, którym mamy zadośćuczynić za poniesione krzywdy - nauczył się języka? Jak przed chwilą mówiła pani poseł, oni nie znają języka. Przez 3 miesiące człowiek dorosły nie nauczy się języka. Mówię to jako metodyk nauczania języków obcych. Ale to nie byłoby jeszcze... To by było smutne, natomiast dużo bardziej przykry jest fakt, że w podkomisji i w komisji na moje pytanie, co się stanie po pół roku, gdzie umieścimy tego repatrianta, odpowiedź brzmiała: w domu seniora albo w ośrodku pomocy społecznej. Drodzy państwo, czy to jest zadośćuczynienie za poniesione krzywdy? Ośrodek pomocy społecznej? Można byłoby ten problem rozwiązać inaczej. Popatrzmy, jakie w ustawie są zapisy dotyczące kwot przyznanych na zakup, na podnajem mieszkania. To jest 25 tys. na repatrianta. Zatem przy dwu osobach starszych, emerytach to jest 50 tys. Czy za 50 tys. można kupić mieszkanie? Nie. Jaka jest dopłata do ewentualnego kredytu, który wzięli ci ludzie? Marna. Odpowiedź brzmiała, że może przyjadą z rodzinami i te rodziny ich utrzymają, a może będą mieli emeryturę. Drodzy państwo, w moim odczuciu ta ustawa nie daje gwarancji zadośćuczynienia za krzywdy i nie daje gwarancji, szczególnie właśnie tym najstarszym osobom, jeśli chodzi o przyjazd do Polski. Zatem słowa pani premier, że każda Polka i każdy Polak będą mogli wrócić do ojczyzny, są iluzoryczne. To okaże się bardzo, bardzo nieskuteczne. Ale to stwierdzimy niebawem, bo za rok, gdy będziemy podsumowywali ustawę. Chcę tylko powiedzieć, że w ustawie, która była politycznie bardzo wstrzymywana przez PiS, przygotowanej przez Platformę Obywatelską proponowano znakomicie lepsze warunki, bo był to proces adaptacyjny dla repatrianta opłacany przez 2 lata, a potem zapewnienie mieszkania. To była rzeczywiście próba wynagrodzenia krzywd. Niestety od maja 2015 r. projekt leżał w komisji i nie doczekał się, mimo ponagleń, wejścia pod obrady. (Poseł Piotr Pyzik: Co ty mówisz?) A szkoda, bo na pewno był to projekt, który gwarantował dużo lepsze warunki repatriantom, szczególnie osobom sędziwym, które przeszły przez cały koszmar stalinizmu i którym rzeczywiście należy wynagradzać krzywdy. Dziękuję bardzo. (Poseł Piotr Pyzik: Nie wolno tak mówić.)