Mówca: Małgorzata Zwiercan (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-11-29 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy Prawo oświatowe zawartego w druku nr 1030. Istniejąca od 1991 r. ustawa o systemie oświaty na przestrzeni lat ulegała nieustannym nowelizacjom. Sprawiło to, że jeden z najważniejszych obszarów w państwie - polską oświatę regulują zapisy, które są fragmentaryczne i nie do końca nadążają za duchem współczesności. Omawiany projekt ustawy Prawo oświatowe obejmuje swoim zakresem tylko część elementów regulowanych dotychczas przez ustawę o systemie oświaty, a także zapisy zawarte w ustawie Karta Nauczyciela. Projektodawcy planują regulację pozostałych kwestii w ustawie dotyczącej finansowania oświaty oraz sposobu oceniania osiągnięć uczniów, w tym systemu ich egzaminowania. Autorska ustawa rządu PiS wprowadza przede wszystkim rozwiązania dotyczące nowego systemu szkolnego oraz związanych z tym modyfikacji w organizacji i funkcjonowaniu szkół i placówek oświatowych. Reforma zakłada wprowadzenie: 8-letniej szkoły podstawowej, 4-letniego liceum ogólnokształcącego, 5-letniego technikum, 3-letniej branżowej szkoły I stopnia, 3-letniej szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, 2-letniej branżowej szkoły II stopnia oraz szkoły policealnej. Bardzo cieszą mnie liczne zmiany dotyczące szkolnictwa zawodowego, które przede wszystkim umożliwią absolwentom szkół zawodowych wybór różnorodnych zawodowych ścieżek. Projekt zakłada utworzenie 3-letniej branżowej szkoły I stopnia, która pozwoli otrzymać dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe i uzyskać wykształcenie zasadnicze branżowe. Absolwent branżowej szkoły I stopnia będzie mógł rozpocząć karierę zawodową lub kontynuować naukę w 2-letniej branżowej szkole II stopnia. Ta zmiana ma sprawić, że szkoły zawodowe nie będą szkołami drugiego wyboru. Liczę na to, że zawężenie szkół branżowych do zawodów jednokwalifikacyjnych i technikum do dwóch kwalifikacji zachęci młodych ludzi do podejmowania nauki w szkołach uczących konkretnego zawodu. W związku z przekształceniami w systemie szkół ustawa wprowadza również nowe poziomy wykształcenia, które określone zostały jako wykształcenie zasadnicze branżowe oraz wykształcenie średnie branżowe. W procedowanym projekcie ustawy zawarto również zapisy, których celem jest odbudowanie roli szkoły w kształtowaniu postaw młodego człowieka, a także odbudowa prestiżu społecznego i autorytetu instytucji oświatowych. Szczególną rolę w ustawie nadano wychowaniu, które umieszczono wśród szczególnych zadań systemu oświaty. W ustawie położono bardzo duży nacisk na działania wychowawczo-profilaktyczne. Wprowadzono obowiązek uchwalania przez każdą szkołę i placówkę programu wychowawczo-profilaktycznego, którego celem jest budowanie właściwej tożsamości młodego człowieka. Sprzyjać temu ma również wprowadzenie do działań szkolnych wolontariatu, który wykształci w młodych ludziach umiejętność uczestnictwa w życiu społecznym. Właśnie wolontariat ma rozwinąć u młodych ludzi również kompetencje interpersonalne, wrażliwość i empatię. W związku z reorganizacją polskiej szkoły zmienia się również podstawy programowe i ramowe plany nauczania. Istotną zmianą jest pojawienie się godzin z zakresu doradztwa zawodowego. W mojej opinii to ważna kwestia, która w dobie zmieniającego się zapotrzebowania na rynku pracy i dynamicznych zmian w gospodarce przygotuje młodych ludzi do wejścia na rynek pracy. W zgodzie z aktualnymi tendencjami do migracji projektodawcy założyli możliwość utworzenia przez organ prowadzący szkołę oddziału przygotowawczego dla dzieci migrantów polskich, jak i cudzoziemców, by efektywnie zaspokoić potrzeby ucznia przybywającego z zagranicy oraz umożliwić mu szybkie włączenie się do regularnej nauki szkolnej wraz z uczniami polskimi. W ustawie zawarto również zmiany dotyczące nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratoria oświaty. W zgodzie z nimi wzmocniono funkcję wspomagającą nadzór pedagogiczny, który ma skuteczniej wpływać na podnoszenie jakości pracy szkół, m.in. poprzez utworzenie rejonów wizytacyjnych. W projektowanej ustawie znajdują się także zapisy dotyczące statutów, które dotychczas regulowane były rozporządzeniem. W projekcie zawarto regulacje określające obowiązkowe treści, które szkoła musi unormować w swoim statucie. Uzupełniono je m.in. o organizację pracy szkoły, zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły, zadania nauczyciela wychowawcy i nauczyciela bibliotekarza. W statucie mają się znaleźć również zapisy dotyczące organizacji i realizacji działań wolontariatu. W statucie zawarty ma zostać zapis obligujący uczniów do przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych oraz określający formy usprawiedliwiania nieobecności przez osoby pełnoletnie. W moim przekonaniu bardzo ważną zmianą w procedowanej ustawie jest rozszerzenie pomocy dla Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących w nauczaniu języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw lub nauczanych w innych formach przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą. Projektowana ustawa zawiera takie zapisy, których dotychczas brakowało w regulacjach oświatowych. Mnie jako osobę zawsze angażującą się w działania wolontariatu i budowanie naszej narodowej tożsamości właśnie te zmiany cieszą najbardziej. Jestem przekonana, że polska szkoła właśnie dzięki nowej regulacji będzie spełniała wymogi współczesnego świata, a jej absolwenci doskonale odnajdą się m.in. dzięki doradztwu zawodowemu w realiach współczesnego rynku pracy. Koło Poselskie Wolni i Solidarni wnosi o dalsze procedowanie ustawy.