Mówca: Jan Łopata
Data: 2019-07-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli! Na początku tego roku, na początku 2019 r., a dokładnie w lutym, Najwyższa Izba Kontroli obchodziła stulecie powstania. W dekrecie powołującym Izbę zapisano zasady i prezentowano wartości: uczciwość, rzetelność, sumienność, dociekliwość, obiektywizm, które to zasady, jestem o tym głęboko przekonany, przyświecały również w pracy inspektorom i pracownikom Izby również w roku 2018, w którym realizowali plan pracy Najwyższej Izby Kontroli na ten właśnie 2018 r. Pan prezes Najwyższej Izby Kontroli we wstępie do tego sprawozdania, które dzisiaj omawiamy, pisze wprost, że te wartości, te zasady okazały się ponadczasowe i nadal obowiązują w Najwyższej Izbie Kontroli. Kluczowe jest również, moim zdaniem, stwierdzenie, i tu dosłownie cytuję zdanie ze wstępu, że dla sprawnego funkcjonowania państwa niezbędne jest istnienie kompetentnego i niezależnego, podkreślam: niezależnego, od władzy wykonawczej organu kontroli stojącego na straży publicznych pieniędzy. Podkreślam tę zasadę niezależności, bo mam nieodparte wrażenie, poparte analizą tzw. koreferatu wygłoszonego przed chwilą na posiedzeniu Komisji do Spraw Kontroli Państwowej i opinii wygłaszanych przez przedstawicieli partii rządzącej dzisiaj i przez wszystkie lata swojego rządzenia, że ta niezależność i obiektywizm są nie do strawienia przez partię rządzącą, że to boleśnie uwiera. A przykład? Ocenianie, oczywiście ocenianie bardzo negatywne, o czym słyszeliśmy, kontroli w zakresie reformy edukacji, kontroli odnoszących się do nauczania matematyki. A to, że te kontrole, te raporty nie znalazły się w sprawozdaniu, które właśnie teraz oceniamy, które jest przedmiotem oceniania, tak mówiąc szczerze, tym gorzej dla tegoż sprawozdania. Potrzebne było uzasadnienie tezy? Bardzo proszę, przytoczymy dokument niezawarty wprawdzie w sprawozdaniu, ale to już mniejsza o to. Aż dziw bierze, i tu się rzeczywiście dziwię, że pan poseł koreferent nie przeanalizował i nie poddał krytycznej ocenie właśnie raportu NIK o kontroli Funduszu Sprawiedliwości (Oklaski), gdzie izba oceniła jako niecelowe i niegospodarne udzielenie, jeśli chodzi o dotacje, aż 86% kwoty skontrolowanych wydatków. Jeszcze raz przytoczę kluczowe zdanie: dla sprawnego funkcjonowania państwa niezbędne jest istnienie kompetentnego i niezależnego od władzy wykonawczej organu kontroli, stojącego na straży publicznych pieniędzy. NIK dba o zgodne z prawem gospodarne, celowe wykorzystanie i rzetelne rozliczenie środków publicznych i jako obywatel życzyłbym sobie, by tak było w następnych latach. Dla trwałości i siły państwa polskiego. Wysoki Sejmie! Misja służenia państwu i obywatelom wyraża się między innymi poprzez informacje z kontroli, zawierające nie tylko ustalenia stanu faktycznego, ale również wnioski istotne dla poprawy funkcjonowania kontrolowanych obszarów. Najwyższa Izba Kontroli koncentruje się przede wszystkim na nieprawidłowościach o charakterze systemowym, na działaniach administracji publicznej oraz na czynnikach zagrażających prawidłowej realizacji celów państwa i problemach szczególnie dotkliwych dla obywateli. Kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzili w 2018 r. 111 kontroli planowych, 91 kontroli doraźnych, w tym oczywiście kontrole wykonania budżetu państwa za rok 2017, którą objęto wszystkich dysponentów w części budżetowej państwa: kolegia samorządowe, sądy apelacyjne, państwowe fundusze celowe, wybrane agencje wykonawcze i państwowe osoby prawne, a także jednostki samorządu terytorialnego oraz inne jednostki realizujące wydatki publiczne, w tym jednostki spoza sektora finansów publicznych. W ramach aktywności kontrolnych w 2018 r. wykonano 2325 kontroli jednostkowych realizowanych w 1633 podmiotach. I to właśnie obrazuje wymiar pracy kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli w 2018 r. Najwyższa Izba Kontroli przedłożyła Sejmowi 190 informacji o wynikach kontroli planowych i doraźnych, a jej przedstawiciele uczestniczyli w 316 posiedzeniach komisji, w tym 20 posiedzeniach komisji branżowej, Komisji do Spraw Kontroli Państwowej. Najwyższa Izba Kontroli na podstawie wyników kontroli formułuje wnioski pokontrolne, które mogą sugerować konkretne zmiany w kontrolowanych jednostkach, i tak zwykle jest, jak też dotyczą całokształtu badanych zagadnień i mają właśnie charakter systemowy. Warto podkreślić, że wnioski Najwyższej Izby Kontroli stają się inspiracją do zmian w prawie często już w trakcie kontroli. Wysoki Sejmie! Właśnie na ten temat, na temat propozycji zmian legislacyjnych, kilka zdań oceny. Otóż w 2018 r. NIK w 53 złożonych informacjach o wynikach kontroli sformułowała aż 140 wniosków de lege ferenda, w tym w 108 określono propozycje zmiany regulacji ustawowych, w 31 zawarto propozycje zmiany przepisów wykonawczych, czyli w rozporządzeniach. W ogóle w latach 2014-2018, o tym warto też wspomnieć, Najwyższa Izba Kontroli sformułowała łącznie 535 wniosków de lege ferenda, spośród których zostało zrealizowanych 149, a kolejne 27 wniosków z tego okresu jest obecnie w procesie legislacyjnym. Przytaczam te liczby, tę statystykę, bo uważam, że to jest sedno pracy takiej instytucji, jaką jest Najwyższa Izba Kontroli, ale również dlatego, by po raz kolejny zadać kłam opiniom wygłaszanym tu w latach poprzednich, w latach ubiegłych, opiniom nieprawdziwym i niesprawiedliwym o tym, jakoby NIK była instytucją, i tu cytuję: z głową odwróconą w tył. To jak ocenić te właśnie formułowane wnioski? Wysoki Sejmie! Prezentując te kilka ocen, kilka wniosków chcę jeszcze raz podkreślić, że fundamentalnie nie zgadzamy się z opinią zaproponowaną przez Komisję do Spraw Kontroli Państwowej. Na gruncie rzetelnej, podkreślam, rzetelnej oceny pracy NIK w 2018 r. i oceny sprawozdania z działalności NIK, którym się przecież dzisiaj zajmujemy, będziemy za przyjęciem tego sprawozdania, właśnie tak jak zaznaczyłem, na gruncie rzetelnej, obiektywnej oceny, a nie na płaszczyźnie politycznej. Chętnych, którzy zechcą tę sferę polityczną zgłębić, zachęcam do przeczytania protokołu z posiedzenia komisji, do obejrzenia posiedzenia komisji w dniu 12 czerwca, kiedy te tezy były formułowane. Moim zdaniem warto poczytać, posłuchać, przysłuchać się obradom, prowadzonym rozmowom, wyrobić sobie zdanie. A na zakończenie bardzo serdecznie chciałbym podziękować panu prezesowi, kierownictwu Najwyższej Izby Kontroli i wszystkim zatrudnionym pracownikom za ogromną, rzetelną pracę, za rzetelne podejście do ważnych społecznych i gospodarczych zjawisk. Bardzo dziękuję za uwagę. Dziękuję. (Oklaski)