Mówca: Eugeniusz Czykwin
Data: 2012-09-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie przedłożonej przez ministra środowiska informacji: Gospodarowanie wodami w Polsce w latach 2010-2011, druk nr 594. Przedłożony dokument dotyczy działań administracji publicznej i wszelkich podmiotów korzystających z zasobów wodnych zgodnie z wdrożonym w Polsce prawodawstwem unijnym w zakresie gospodarowania wodami. Z przedłożonego obszernego i rzeczywiście - już mówili o tym przedmówcy - rzetelnego dokumentu, a także przedstawionej przez ministra Stanisława Gawłowskiego w czasie posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w dniu 12 września br. informacji wyłania się ogromna skala problemów wymagających pilnych, konkretnych działań. Wysoka Izbo! Co dwa lata minister środowiska przedstawia Sejmowi informację o gospodarowaniu wodami w naszym kraju. Sięgając do tych dokumentów, nie sposób nie zauważyć ich podobieństwa, nawet zbieżności. We wszystkich zawarta jest konkluzja o niedostatku środków finansowych przeznaczanych na inwestycje, utrzymanie i konserwację urządzeń wodnych. Z informacji przedstawionej w 2006 r. przez ówczesnego ministra środowiska wynika, że stopień zaspokojenia potrzeb finansowych w zakresie gospodarki wodnej szacowano na ok. 20%. Niestety, słyszymy, chociaż ja tej informacji nie odnalazłem w dokumencie nam przedłożonym, wygląda na to, że ten wskaźnik obecnie jest podobny i że sytuacja nie uległa poprawie. Autorzy przedłożonej informacji otwarcie piszą o tym na str. 103 dokumentu. Zacytuję tylko dwa zdania: ˝Przekazywane przez budżet państwa środki nie wystarczają zarówno na prowadzenie bieżących prac utrzymaniowych, jak również likwidację skutków powodzi˝. Dalej, co powinno też wywołać u nas, posłów, refleksję, piszecie państwo, że ˝pogarszający się stan techniczny obiektów hydrotechnicznych i budowli regulacyjnych, niepodejmowanie bieżących zadań w zakresie technicznego ubezpieczenia brzegów i zapewnienia właściwych parametrów koryt, w tym zadań związanych z regulacją wód, prowadzi do zwiększenia zagrożenia powodziowego, pogorszenia stanu infrastruktury technicznej - i na końcu tego zdania - a także może doprowadzić do realnego zagrożenia katastrofą budowlaną˝. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na stwierdzenie zawarte w informacji Najwyższej Izby Kontroli. W rozdziale ˝Bezpieczeństwo budowli piętrzących i wałów przeciwpowodziowych˝ czytamy, to jest konkluzja tego rozdziału: W ocenie NIK niejednolite kwalifikowanie obiektów, jak i tworzących je poszczególnych budowli hydrotechnicznych oraz rodzaju wykonywanych ocen, a w konsekwencji prezentowanie niespójnych danych w sprawozdaniach było działaniem nierzetelnym, uniemożliwiającym zidentyfikowanie faktycznej liczby i rodzaju zbadanych urządzeń. Mówię to w kontekście tego, że pan minister na posiedzeniu komisji mówił też o problemach, stanie zapory we Włocławku. W kontekście tego stwierdzenia Najwyższej Izby Kontroli to budzi niepokój. Wysoki Sejmie! Mamy świadomość, mówimy o tym kolejny raz, że stan inwestycji, nakładów na utrzymanie urządzeń wodnych ze względu na lata zapóźnień jest niedobry, a nawet jak stwierdzono, w przypadku części z nich grozi katastrofa budowlana. Jeżeli w dalszym ciągu nie będziemy inwestować w utrzymanie i zabezpieczanie infrastruktury, to będą one ulegały dalszej degradacji, co w rezultacie będzie wymagało znacznie większych nakładów. Mimo że problem ten stale powraca, mamy sytuację, w której - użyję określeń z zakresu służby zdrowia - leczymy chorobę, często z marnym skutkiem, a nie próbujemy jej zapobiegać. Jedną z istotnych przeszkód w prowadzeniu racjonalnej gospodarki wodnej i przeciwdziałaniu zagrożeniom na przemian suszom i powodziom był brak spójnego systemu zarządzania, rozproszenie kompetencji, przyporządkowanie różnym organom administracyjnym. Autorzy informacji w ostatnim punkcie wniosków piszą, stwierdzają, że na przestrzeni ostatnich lat nie sprawdził się system organizacyjny struktur gospodarki wodnej. Istniejąca struktura nie zapewnia właściwej koordynacji działań dotyczących gospodarowania wodami w Polsce. Z wypowiedzi pana ministra w czasie posiedzenia komisji wynika, że rząd ma świadomość konieczności zmian systemowych. Rząd przygotowuje projekt nowego Prawa wodnego. Obserwując aktywną, wspieraną przez media, działalność organizacji pozarządowych, pozostaje życzyć panu ministrowi odporności i wytrwałości w poszukiwaniu racjonalnych, uwzględniających argumenty wszystkich stron rozwiązań. Mam nadzieję, panie ministrze, że argument wywieszonego na siedzibie ministerstwa baneru nie będzie więcej ważył niż stanowisko choćby samorządów, jak to w mojej ocenie ma miejsce w przypadku obywatelskiego projektu o zmianie ustawy o tworzeniu i rozszerzaniu granic parków narodowych. Pan minister zapowiedział też przedłożenie jeszcze w tym roku propozycji zmian obowiązującej ustawy Prawo wodne. Zmiany dostosowującej nasze prawo do prawa unijnego mają usunąć zagrożenia w związku z blokowaniem środków unijnych z powodu niewłaściwej implementacji ramowej dyrektywy wodnej. To bardzo ważny problem. Gdyby pozyskiwanie środków, które możemy uzyskać w ramach nowej perspektywy, czyli w latach 2014-2020, z powodu naszych legislacyjnych zaniedbań było utrudnione czy wręcz blokowane, to ani rząd, ani my, posłowie, nie moglibyśmy nic na swoje usprawiedliwienie obywatelom powiedzieć. Wysoka Izbo! Chyba wszyscy mamy świadomość, jak ważna, choćby z uwagi na fakt, że woda jest jednym z najistotniejszych elementów środowiska naturalnego, jest sfera gospodarki wodnej. Klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej, przyjmując z dobrą wiarą deklaracje pana ministra, gotowy jest wspierać rząd w zakresie inicjatyw służących poprawie gospodarowania wodami. Oczekujemy jednak od rządu konkretnych informacji, jakie środki poza tymi obiecywanymi, przewidywanymi unijnymi rząd zamierza przeznaczać na działania w tej sferze. Mając na uwadze rzetelność i wyczerpującą treść informacji, klub będzie głosował za jej przyjęciem. Chciałbym się jeszcze przez chwilę odnieść do wypowiedzi pana ministra Żelichowskiego, jak zawsze mądrej i słusznej, w sprawie współpracy z Białorusią. Pan mówił na przykładzie Kanału Augustowskiego. Wysoki Sejmie! W ogóle porozumienie ze stroną białoruską w sprawie ważnej inicjatywy dla lokalnego środowiska było wynikiem działania parlamentarzystów w latach 2001-2005. Był to efekt współpracy grupy międzyparlamentarnej polsko-białoruskiej. Już trzecią kadencję marszałek Sejmu blokuje powstanie takiej grupy, chociaż dużo posłów, szczególnie z województw wschodnich, deklaruje chęć jej utworzenia i współpracy, choćby w takich konkretnych sprawach jak to, o czym mówimy, czyli otwarcia przejścia na Kanale Augustowskim, przejścia w Białowieży. Wtedy w naszym zakresie działań były wspólne działania na rzecz ochrony Puszczy Białowieskiej itd. Oczywiście rozumiem ten polityczny aspekt, ale jeśli powstają grupy z państwami, w których demokracja... Powiem dla przykładu, że ostatnio powstaje chyba grupa współpracy bilateralnej Polska - Kuba, istnieją chyba grupy współpracy z Kazachstanem, Chinami, krajami arabskimi. Ja wspieram i popieram każdą inicjatywę służącą współpracy, jej nawiązaniu z naszym wschodnim sąsiadem, więc apeluję, by może pani marszałek zmieniła stanowisko i w odniesieniu do tych parlamentarzystów, którzy chcieliby w takiej grupie współpracować, wyraziła na to zgodę. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)