Mówca: Andrzej Dąbrowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-03-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Sprawiedliwa Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko naszego klubu wobec projektu ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (druk nr 3151). Projektowana ustawa zawiera: zasady funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w trzecim okresie rozliczeniowym, zadania poszczególnych podmiotów nadzorujących i administrujących systemem, w szczególności ministra środowiska (nadzór nad systemem) i Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (administrowanie systemem oraz prowadzenie rejestru uprawnień), zasady wydatkowania środków pozyskanych ze sprzedaży uprawnień, zasady i sposób przydziału uprawnień do emisji w okresie rozliczeniowym 2013-2020 (w tym bezpłatnych uprawnień pochodzących z tzw. derogacji dla elektroenergetyki), zasady zbywania uprawnień do emisji w drodze aukcji, zasady monitorowania, rozliczania oraz sprawozdawczości emisji, zasady wykorzystania jednostek EUA, EUAA, CER, ERU oraz możliwości wykorzystania projektów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potrzeba podjęcia prac legislacyjnych nad powyższym aktem prawnym wynikła z konieczności uporządkowania stanu prawnego funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji w okresie rozliczeniowym 2013-2020, dokonania transpozycji przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (dyrektywa 2009/29/WE zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE) przy jednoczesnym wykonaniu wielu decyzji i rozporządzeń Komisji Europejskiej wprowadzających nowe zasady działania systemu. Dyrektywa 2009/29/WE zmienia system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w trzecim okresie rozliczeniowym, tj. w latach 2013-2020. Nowe przepisy jako podstawowy sposób dystrybucji uprawnień wprowadzają ich sprzedaż przez państwa członkowskie na aukcjach. Przedsiębiorcy będą więc zobowiązani do zakupu na aukcji potrzebnej im liczby uprawnień do emisji. Obecnie uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych przeznaczone dla Polski nasz kraj sprzedaje na wspólnotowej platformie aukcyjnej prowadzonej przez EEX (European Energy Exchange). Wprowadzenie tego aktu zapewni podmiotom objętym zakresem przedmiotowej regulacji uczestnictwo w systemie na takich samych zasadach jak w przypadku podmiotów objętych systemem w pozostałych państwach członkowskich, a także pozwoli Polsce na wywiązanie się z obowiązków państwa członkowskiego w zakresie stosowania korekt przydziałów uprawnień do emisji. Po wejściu w życie ustawy powstanie możliwość sprzedaży uprawnień do emisji na krajowej platformie aukcyjnej. Zgodnie z projektem wpływy ze sprzedaży przez Polskę uprawnień do emisji będą stanowić dochód budżetu państwa, przy czym 50% tych środków będzie w przypadkach określonych w ustawie przeznaczane na politykę klimatyczną, m.in. na: redukcję emisji gazów cieplarnianych, rozwój energii ze źródeł odnawialnych w celu realizacji zobowiązań Unii Europejskiej dotyczących wykorzystania w 20% energii ze źródeł odnawialnych do roku 2020, rozwój innych technologii przyczyniających się do przejścia do bezpiecznej i zrównoważonej gospodarki niskoemisyjnej oraz pomoc w realizacji zobowiązań Unii Europejskiej dotyczących zwiększenia efektywności energetycznej o 20% do roku 2020, unikanie wylesiania oraz zwiększenie zalesiania i ponownego zalesiania w krajach rozwijających się, które ratyfikowały ramową konwencją Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzoną w Nowym Jorku dnia 9 maja 1992 r., pochłanianie dwutlenku węgla związane z zalesianiem oraz antropogenicznymi działaniami z zakresu gospodarki leśnej w Unii Europejskiej, rozwiązania zachęcające do wprowadzania niskich emisji oraz publicznych środków transportu, a także finansowanie badań i rozwoju w zakresie efektywności energetycznej. Projekt ustawy wprowadza dwa wyjątki od systemu aukcyjnego. Są to derogacje dla energetyki oraz krajowe środki wykonawcze. Derogacja umożliwi prowadzącym instalacje wytwarzające energię elektryczną otrzymanie określonej liczby bezpłatnych uprawnień do emisji. Będą one przyznawane do 2020 r., przy czym ich ilość w każdym roku będzie się zmniejszać. Przydział darmowych uprawnień do emisji wiąże się z realizacją zadań inwestycyjnych wskazanych w krajowym planie inwestycyjnym (KPI). W ramach KPI prowadzący instalacje będą musieli przeznaczać środki m.in. na modernizację istniejącej infrastruktury energetycznej i budowę nowych obiektów. W latach 2013-2020 Polska może otrzymać 404,6 mln bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na modernizację energetyki. Oszacowano, że ich wartość rynkowa wyniesie ok. 7,4 mld euro. Dodatkowo system handlu uprawnieniami do emisji w trzecim okresie rozliczeniowym 2013-2020 przewiduje możliwość ubiegania się o przydział bezpłatnych uprawnień do emisji na produkcję inną niż produkcja energii elektrycznej w ramach krajowych środków wykonawczych. Zasady skorzystania z tego mechanizmu określono w decyzji nr 2011/278/UE w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii Europejskiej na mocy art. 10a dyrektywy 2003/87/WE (tzw. decyzja benchmarkowa). Uprawnienia te są przydzielane na podstawie wniosku składanego przez prowadzącego instalację. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projektowana ustawa ma zastąpić regulację z 2011 r. Z uzasadnienia projektu ustawy m.in. wynika, że brak wprowadzenia zaprojektowanych przepisów spowoduje, że polscy uczestnicy systemu nie będą realizowali szeregu nowych obowiązków w zakresie monitorowania emisji i sprawozdawczości w tym zakresie, wytwórcy energii elektrycznej nie będą mogli skorzystać z przydziałów nieodpłatnych uprawnień do emisji na zasadach określonych w art. 10c dyrektywy 2003/87/WE, a Polska nie wywiąże się z obowiązków państwa członkowskiego w zakresie stosowania korekt przydziałów uprawnień do emisji. Proponowany tekst ustawy o handlu uprawnieniami do emisji konsumuje uzgodnienia polskiego rządu i Komisji Europejskiej w sprawie wielkości i sposobu przydziału uprawnień na okres 2014-2020. Projekt przewiduje przekazanie min. 50% przychodów z aukcji na działania służące ochronie klimatu (art. 48), ale przychody te przekazywane są do Skarbu Państwa. Tymczasem celowe byłoby alokowanie tych przychodów do NFOŚ. Derogacje dla energetyki na okres 2014-2020 zostały dopuszczone pod warunkiem przeprowadzenia inwestycji modernizacyjnych w energetyce o poziomie nakładów odpowiadającym wartości przyznanych nieodpłatnie uprawnień. Artykuł 43 dopuszcza możliwość wydłużenia tego okresu, co zostało potwierdzone uzgodnieniami pakietu klimatyczno-energetycznego na okres 2020-2030. Polska jako duża i wysokoemisyjna gospodarka będzie musiała w znacznym stopniu przyczynić się do realizacji tego celu. Tymczasem krajowy plan inwestycyjny w niewielkim tylko stopniu przewiduje modernizację źródeł konwencjonalnych na odnawialne, głównie na biomasę (często we współspalaniu). Utrzymanie wysokiego udziału węgla w nowych jednostkach może spowodować trudności z osiągnięciem celu na rok 2030, a przede wszystkich wysokie ceny energii dla odbiorców, w sytuacji gdy cena uprawnień po 2020 r. zacznie znacząco wzrastać (co jest celem obecnie opracowywanych w Komisji Europejskiej propozycji aktów prawnych na rzecz realizacji pakietu 2030), w tym tzw. stabilizacyjnej rezerwy uprawnień.