Mówca: Sprawozdawca Andrzej Szlachta
Data: 2019-07-18 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli! Szanowni Goście! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. wraz z wnioskiem w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów za ten okres. Budżet państwa na 2018 r. był najlepszym budżetem państwa na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, przygotowanym przez minister finansów Teresę Czerwińską pod kierunkiem pana premiera Mateusza Morawieckiego. To duża satysfakcja przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych dotyczące tego bardzo dobrze opracowanego i wykonanego budżetu, którego beneficjentami byli wszyscy Polacy. Budżet ten zapewnił Polsce dalszy rozwój gospodarczy i równocześnie poprzez finansowanie ważnych programów społecznych spełnił oczekiwania i potrzeby Polaków. Miał więc charakter inkluzywny, czyli powszechny, a jego pozytywne efekty odczuły miliony Polaków. Budżety roku 2018 i roku 2019 to budżety sumienia, budżety z duszą, wrażliwe na potrzeby Polaków. Ekonomicznym wyróżnikiem budżetu za 2018 r. był najniższy w historii kilkunastu ostatnich lat poziom deficyt budżetu państwa, który zmniejszył się z 1,3% PKB w 2017 r. do dotąd najniższego: 0,5% PKB w 2018 r. Budżet państwa po raz pierwszy w historii po transformacji ustrojowej zbliżył się do poziomu budżetu zrównoważonego. Rząd mógł ten cel osiągnąć, ale chcąc spełnić ważne cele społeczne ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na 2018 r. przekazał nadmiar środków na dodatkowe wydatki określone w ustawie. Według metodologii unijnej deficyt sektora finansów publicznych zmniejszył się z 1,5% PKB do 0,4% PKB w roku 2018. Dług publiczny liczony według tej metodologii obniżył się z poziomu 50,6% PKB do 48,9% PKB. Warto wspomnieć, że deficyt tego sektora w 2010 r. wyniósł 5,9% PKB, a dług publiczny wyniósł 55% PKB. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2010 r. wyniósł ponad 111 mld zł, a sektora instytucji rządowych - ok. 84 mld zł, wobec 10,4 mld w roku 2018. Obecnie stan zrównoważenia polskich finansów publicznych uległ zdecydowanej poprawie, a Polska spełnia, ze sporym marginesem bezpieczeństwa, kryteria fiskalne Unii Gospodarczej i Walutowej. Drugim ważnym parametrem wzrostu był wzrost PKB w cenach stałych. Wyniósł on 5,1% wobec planowanych 3,8%. Był on zarazem o 3,1 punktu procentowego wyższy niż w Unii Europejskiej, gdzie wyniósł w tym czasie 2%. Był również o 1,5 punktu procentowego wyższy od światowego wzrostu PKB wynoszącego 3,6%. W Polsce w 2018 r. utrzymywała się bardzo dobra koniunktura na rynku krajowym. Główną przyczyną tej sytuacji było osiągnięcie w ostatnich latach prawie zerowego bezrobocia. Choć stopa bezrobocia rejestrowanego utrzymywała się na poziomie 5,8%, to pomiar bezrobocia według badań ankietowych BAEL pokazuje jej spadek poniżej 3,8%. Doprowadziło to do znacznego przyspieszenia wzrostu płac nominalnych, który w 2018 r. wyniósł 7%. Szybki wzrost płac doprowadził do poprawy systemu ubezpieczeń społecznych, ograniczając zapotrzebowanie na środki z budżetu państwa. Według analityków z tak szybkim wzrostem płac realnych nie mieliśmy w Polsce do czynienia od dekady. Wzrostowi płac towarzyszył wynikający w znacznej mierze z polityki rządu wyraźny wzrost świadczeń socjalnych. Podkreślić należy, że wzrost dochodu Polaków wynikał głównie ze wzrostu dochodów z pracy i kapitału, a nie ze wzrostu świadczeń socjalnych. Efektem szybkiego zwiększania się dochodów był wzrost spożycia indywidualnego o 4,4%, czemu towarzyszył jeszcze silniejszy wzrost spożycia zbiorowego. Należy podkreślić, że wzrostowi spożycia towarzyszyło bardzo pożądane przyspieszenie w zakresie inwestycji - wzrost o blisko 9%, po części wynikające ze zwiększonego napływu funduszy unijnych, a tym samym był gwałtowny wzrost skali inwestycji publicznych. Relacja inwestycji do produktu krajowego brutto zwiększyła się do 18,2% i jest to kolejny etap do osiągnięcia celu określonego w planie premiera Mateusza Morawieckiego na poziomie 25% PKB. Szybki wzrost PKB następował przy braku sygnałów świadczących o wzroście nierównowagi. Mimo wysokiej dynamiki płac stopa inflacji nie przekroczyła 2%, co pozwoliło na utrzymanie na niezmienionym poziomie stóp procentowych. Kolejną pozytywną cechą budżetu za 2018 r. jest wysoki wzrost dochodów. Zrealizowane dochody wyniosły 380 mld zł i były wyższe w stosunku do ustawy budżetowej o ponad 24 mld zł, czyli blisko o 7%. W stosunku do dochodów w 2017 r. nastąpił wzrost o 30 mld zł, tj. o 8,5%. Dochody podatkowe były wyższe w stosunku do 2017 r. w jeszcze większym stopniu, bo osiągnęły blisko 11%. Na osiągnięty, wyraźny wzrost dochodów podatkowych miały wpływ przede wszystkim efekty działań podjętych przez Krajową Administrację Skarbową uszczelniającą system podatkowy oraz lepsza niż pierwotnie planowano sytuacja makroekonomiczna. W tym miejscu chciałem podziękować pierwszemu szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, obecnemu ministrowi finansów panu Marianowi Banasiowi za konsekwencję i determinację przy wprowadzaniu w życie nowej administracji skarbowej, której efekty działania są namacalne. (Oklaski) Dochody niepodatkowe stanowiące 7,6% ogółu dochodów przekroczyły prognozę zakładaną w ustawie budżetowej o blisko 7 mld zł, tj. o 32%. W 2018 r. dochody z podatku VAT wyniosły 175 mld zł i były wyższe o blisko 9 mld w stosunku do planu. W porównaniu z 2017 r. dochody z podatku VAT wzrosły o ponad 11%, dokładnie o 11,6%. Dochody z podatku akcyzowego wyniosły ponad 72 mld i stanowiły 103% planu z ustawy budżetowej. W stosunku do roku 2017 nastąpił wzrost dochodów z akcyzy o 5,6%. W 2018 r. planowane dochody z tytułu podatku od gier były wyższe niż w 2017 r. o 16%. Wzrost tych dochodów należy wiązać ze zmianami ustawy z grudnia 2016 r. o grach hazardowych. Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych, czyli z PIT, wyniosły w 2018 r. blisko 60 mld zł i były wyższe o 7,3% w stosunku do planu i o 13% w stosunku do roku 2017. Jednocześnie dochody z podatku dochodowego od osób prawnych, czyli z CIT, wyniosły 34,6 mld zł, co stanowi wzrost o blisko 7% w stosunku do planu i o 16,4% w stosunku do roku 2017 r. W 2018 r. udało się osiągnąć wyższe od zakładanych wpływy z podatku od wydobycia kopalin o blisko 31%. W 2018 r. wydatki zaplanowane w kwocie 397,2 mld zł, wydatki zrealizowane, były o blisko 15 mld wyższe w stosunku do wydatków w 2017 r. Deficyt budżetowy za 2018 r. wyniósł 10,4 mld i był niższy w stosunku do planu o 31 mld zł. Ten rekordowo niski deficyt budżetowy przyczynił się do zmniejszenia długu publicznego do poziomu 48,9% oraz zapewnił stabilność finansów publicznych. Według szacunków GUS-u wydajność pracy w Polsce mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego była w 2018 r. o 3,1% wyższa niż przed rokiem. Ze wstępnych danych Komisji Europejskiej wynika, że wydajność pracy w Polsce w przeliczeniu na przepracowaną godzinę wzrosła w 2018 r. aż o 6,2% względem roku 2017, podczas gdy średnia Unii Europejskiej wzrosła zaledwie o 0,7%. Zatem Polska wciąż nadrabia zaległości względem wysoko rozwiniętych gospodarek Europy Zachodniej. W 2018 r. Polska otrzymała z budżetu Unii Europejskiej środki w wysokości 66,3 mld zł, natomiast do budżetu Unii Europejskiej wpłaciła 18,7 mld. Oznacza to, że polska gospodarka pozyskała środki netto w wysokości 47,6 mld zł. Wydatki budżetu w przypadku środków Unii Europejskiej wyniosły w 2018 r. 66,8 mld zł. Były to wydatki wyższe o 18,8 mld zł w stosunku do 2017 r., czyli o ponad 39%. W 2018 r. ustalony został w ustawie budżetowej limit poręczeń w wysokości 200 mld, który został wykorzystany zaledwie w 5,8%, co należy ocenić pozytywnie. Potrzeby pożyczkowe netto wyniosły zaledwie 1,3 mld i były niższe od planowanych o 62 mld zł. Główny wpływ na kształtowanie się potrzeb pożyczkowych miała wysokość łącznego deficytu. Deficyt budżetu państwa, jak wspomniałem, wyniósł zaledwie 10,4 mld, natomiast deficyt budżetu środków Unii Europejskiej, zamiast planowanego w kwocie 15,5 mld zł, wyniósł 3,5 mld zł. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w 2018 r. na posiedzeniach, które odbyły się w dniach od 27 czerwca do 4 lipca włącznie. W trakcie prac nad sprawozdaniem z wykonania budżetu państwa za 2018 r. komisja rozpatrzyła zgodnie z postanowieniem marszałka Sejmu części budżetowe będące w jej kompetencjach, również te, które były przedmiotem innych komisji. Inne komisje przedłożyły komisji 25 opinii. Wszystkie przedłożone opinie były pozytywne. W trakcie swoich posiedzeń Komisja Finansów Publicznych zapoznała się z opiniami innych komisji, opiniami posłów, koreferentów i stanowiskami Najwyższej Izby Kontroli. Członkowie Komisji Finansów Publicznych zadali pytania. Odbywała się długa dyskusja. Jeżeli przedstawione informacje i materiały nie budziły zastrzeżeń, nie zawsze dyskusja miała miejsce. Podczas posiedzeń Komisji Finansów Publicznych składane były dodatkowe wyjaśnienia przez przedstawicieli różnych resortów. Dlatego też w dniu 4 lipca komisja w wyniku głosowania przyjęła projekt uchwały zaproponowany przez prezydium komisji (Dzwonek). W pkt I proponuje Wysokiej Izbie przyjęcie sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r., a w pkt II - udzielenie Radzie Ministrów absolutorium za ten okres. Natomiast w pkt III komisja proponuje zwrócenie się do dysponentów poszczególnych części budżetowych o podjęcie działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości wskazanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. Bardzo dziękuję. (Oklaski)