Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2012-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Może, zanim przejdę do pytań, kilka spraw. Panie ministrze, pan ma świadomość, że kwestia warunkowego zawieszenia wykonania kary - pan jest prawnikiem i doskonale o tym wie - i kwestia nadzwyczajnego złagodzenia kary to są zupełnie inne dwie instytucje. Pan ma świadomość, ja też mam tę świadomość, że one mogą być stosowane. Jeżeli odejmiemy prawo stosowania zawieszenia wykonania kary, to w sytuacjach określonych w kodeksie nadzwyczajne złagodzenie kary oczywiście może być zastosowane i tu, ja tego nie kwestionuję. Ale to nie ma związku z zawieszeniem wykonania kary. Nie widzę żadnego relatywnego związku między jedną a drugą instytucją w kontekście podwyższenia w typie podstawowym z występku na zbrodnię i kary 3 lat pozbawienia wolności. Oczywiście w momencie orzekania, wyrokowania będzie miało to znaczenie, ale, mówię, to nadzwyczajne, w szczególnych okolicznościach przewidzianych w Kodeksie karnym. Pan to wie doskonale i ma pełną tego świadomość. Nie mówimy o wysokości, ale o przesłankach stosowania. Jeśli chodzi o wysokość, zgadzam się z panem, ale mówimy o przesłankach stosowania. A te przesłanki nie muszą przecież w tych wypadkach mieć miejsca. Natomiast w przypadku zawieszenia wykonania kary, jak pan sobie zerknie na art. 69, chodzi o osiągnięcie wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenie powrotowi do przestępstwa. Jakie to jest zapobieżenie powrotowi do przestępstwa? Przed chwilą i sam pan mówił, i tu cytowano, ile razy osoby, które popełniły te straszne przestępstwa, powracały i popełniały je ponownie. Gdzie tu jest zapobieżenie chociażby temu szczególnemu przypadkowi, zapobieżenie powrotowi do przestępstwa? W związku z tym nie do końca można się z pana argumentacją zgodzić. Poza tym, odnosząc się do kwestii, które pan tu podnosił, chcę powiedzieć, że przecież, panie ministrze, jest to kwestia istotna, jest to dobro chronione. My to musimy mieć na uwadze, przede wszystkim to dobro chronione. I jest pytanie, czy w tych warunkach, które dzisiaj obowiązują, to dobro jest wystarczająco chronione. Widać z tego, na przykładach, ale nie tylko na przykładach, że to dobro nie jest należycie chronione. A to jest naprawdę podstawowe dobro. Po zbrodni zabójstwa, jak podkreślam, to jest naruszenie podstawowego dobra, które wedle wartości Kodeks karny stawia na naprawdę wysokim miejscu. Chodzi o kwestię ochrony wolności seksualnej osoby. Natomiast odnosząc się do pytania pana Piotra Szeligi, chcę powiedzieć, że, proszę państwa, problem polega niestety na tym, że jeżeli chodzi o tę czarną liczbę przestępstw, jak sama nazwa wskazuje, ciężko jest ocenić czy określić, jaka jest to wielkość. Natomiast gdy patrzymy na statystyki i na kwestie dotyczące wysokości zagrożenia, ale przede wszystkim wysokości skazania, bo informacje o wyrokach skazujących też mamy, to się okazuje, że osoby... Przecież ja to podnosiłem. Środowiska feministyczne, podkreślałem, kobiece uważają, iż nie ma sensu w ogóle tego zgłaszać, dlatego że kary są tak niewielkie, a wiele osób wychodzi z tytułu warunkowego zawieszenia wykonania kary na tzw. wolność. Po prostu uważają, że represja jest nieadekwatna do rodzaju przestępstwa, i nie zgłaszają go. Wedle naszej wiedzy ta ciemna liczba przestępstw jest zdecydowanie większa z roku na rok. Nie ma wiary w to, że wymiar sprawiedliwości w sposób prawidłowy rozstrzygnie kwestię, zbada stopień winy, społeczną szkodliwość i zastosuje właściwą, nawet wedle obecnie obowiązujących regulacji, sankcję karną. Wrócę jeszcze do kwestii dotyczących zawieszenia wykonania kary i kwestii art. 178, to znaczy niezawisłości sędziowskiej. Proszę państwa, nie mylmy pojęć. A co ma jedno do drugiego? Zacytuję: Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają konstytucji i ustawom. Przepraszam bardzo, a kto stworzył ustawę? Rozumiem, że ingerencja nie może być daleko idąca, tak żeby była jedna kara i sędzia nie miał możliwości żadnego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 53 Kodeksu karnego. Ale on ma tu alternatywę. Przecież to nie jest absolutnie naruszenie niezawisłości sędziowskiej. Poza tym patrzmy na art. 53 Kodeksu karnego, który jest powtórzeniem niejako art. 175 konstytucji: Sędzia wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, aby jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu itd. Nie można mylić, wedle mojej opinii, pojęć. Poza tym w ten sposób rozumując, powinniśmy zostawić przy typach przestępstw czy kar pozbawienia wolności czy innych, które mają charakter terminowy, regulacje przewidziane w przepisach ogólnych i sędzia by sobie wtedy wymierzał: 2 lata, pół miesiąca - przepraszam, nie ma tego - miesiąc, 6 miesięcy, 8. Ale to nie byłoby istotą regulacji w części szczególnej Kodeksu karnego. Bo jeżeli widzimy, że represja powinna być jednak bardziej zdecydowana i bardziej stanowcza, to ustawodawca ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dolną granicę kary podwyższyć, podwyższyć również górną granicę kary. Co więcej, przecież pan wie, że w opinii Sądu Najwyższego mówi się o podwyższeniu kary pozbawienia wolności aż do 20 lat. Widać więc, że ta kara 15 lat nie spełnia oczekiwań. Represja powinna być mimo wszystko większa, represja w zakresie izolacyjnym. Jeżeli chodzi o pytanie, które się tu często pojawia, o kwestię niezawisłości sędziowskiej, naruszenia ewentualnie niezawisłości sędziowskiej, to według mnie to jest zwykły wytrych, którym się posługujecie państwo, bo nie chcecie bronić tych, którzy są krzywdzeni. W ten sposób można wszystko argumentować, panie ministrze. To argumenty kompletnie nielicujące z rzeczywistością. 100 osób zgwałconych - wyszli na wolność, w warunkach recydywy popełniając przestępstwa, a pan mówi, że wszystko jest dobrze. Nie jest dobrze, panie ministrze. Nie jest dobrze, trzeba to zmienić. Oni powinni być, co podkreślam, nie na wolności, ale w więzieniu. I, panie ministrze, jak pan sam zresztą zauważył, nadzwyczajne okoliczności będą brane pod uwagę, jeżeli takie będą. Ale po co dawać szanse na warunkowe zawieszenie wykonania kary, skoro jest to tak poważne przestępstwo? Po co? No to dajmy też przy zabójstwie taką możliwość. Dajmy sędziemu możliwość stosowania takiego wymiaru kary, możliwość rozstrzygnięcia tak daleko idącego w tej kwestii. No bo tak to argumentując, przy takim logicznym rozumowaniu, jak pan proponuje, czy alogicznym, jeśli je przyjąć, to moglibyśmy zastosować to nawet do zbrodni zabójstwa. Nie tędy, wydaje mi się, droga. Mówimy o wartości, której chcemy bronić, bronić skutecznie, a nie pozornie. A dzisiaj to jest obrona pozorna. ... propos tego, co mój szanowny przedmówca, poseł sprawozdawca z Platformy Obywatelskiej, pan mecenas raczył był powiedzieć, to, panie mecenasie, ja wymieniałem nie tylko kraje anglosaskie, ale też Francję, a nie sądzę, żeby Francję można było do krajów anglosaskich zaliczyć. Przecież podawałem odsetek kar bezwzględnego pozbawienia wolności i wysokość tych kar we Francji. Francja - średni wymiar kar to 8 lat i 6 miesięcy, u nas niespełna 3 lata. Tak więc podaję też jako przykład prawo kontynentalne, przepisy prawa konty... kontyten... kontynentalnego - przepraszam, że mi się język plącze. Ale są tu też przecież Niemcy. Trudno Niemcy zaliczyć do krajów anglosaskich. Podam przykład, który przedstawiałem wcześniej. Kara dożywotniego pozbawienia wolności za to przestępstwo jest właśnie w Niemczech. Zgadzam się z panem, panie ministrze, co do kary 25 lat pozbawienia wolności za gwałt ze szczególnym okrucieństwem. To jest słuszne rozwiązanie. I pan to popiera. Oczekiwałbym od pana i pana ministra, ażebyście zrozumieli istotę naszych zmian zmierzających do ochrony dobra. Przez pryzmat pokrzywdzonych czy potencjalnie pokrzywdzonych na to patrzymy. To jest istota rzeczy. Nie będę się już odnosił do kwestii - tu to padło - niezawisłości, kwestii konstytucyjności itd., itd., bo myślę, że to jest kwestia dalece ocenna, a nie sądzę, żebyśmy tu w jakikolwiek sposób naruszyli konstytucję. Zresztą pan, panie ministrze, sam zauważył, że ta opinia jest zbyt daleko idąca. Nie ma się co tu zastanawiać. Jeżeli chodzi o kwestię pomocy ofiarom, to Solidarna Polska proponuje rozwiązania dotyczące stworzenia chociażby funduszu pomocy ofiarom przestępstw, realnej pomocy, bo dzisiaj przy tym dochodzeniu roszczeń, czy to w trybie procesu karnego, czy w trybie procesu cywilnego, zanim się to rozstrzygnie, a czasami czeka się na wyrok skazujący, to ta realna pomoc jest po prostu iluzoryczna. Trzeba stworzyć fundusz, który da szanse, ażeby zapewnić pomoc czy w sensie materialnym, czy też w sensie wsparcia psychicznego, czyli psychologów, którzy będą wspierać takie osoby, które doznały gigantycznej traumy, żeby im po prostu pomagać. W związku z powyższym, panie ministrze i szanowni państwo, myślę, że projekt jest dobry. Jeżeli państwo chcecie nad nim procedować i na ten temat rozmawiać, nie widzę przeszkód, możemy rozmawiać - argumenty na argumenty, ale racjonalne argumenty, a nie wytrychy doktrynalne czy inne, które polegają na tym, że ktoś powiedział, czy prokurator generalny, czy Sąd Najwyższy, że tu jest naruszenie, ale nie powiedział, na czym to rzekome naruszenie miałoby polegać. Bo nie słyszałem ani nie widziałem w opinii wyjaśnienia, na czym to naruszenie niezawisłości sędziowskiej miałoby polegać. Kwestia art. 53. Absolutnie nie wydaje mi się, żeby tu było jakiekolwiek naruszenie, bo wyraźnie w art. 53 jest napisane: w granicach określonych przez ustawy. A ustawy tworzy, jak państwo sami wiecie, Sejm, a nie minister sprawiedliwości czy Sąd Najwyższy, czy ktokolwiek inny. W związku z powyższym uważam, że argumenty, które tu padają przeciw tej ustawie, są argumentami nieracjonalnymi. Ale rozumiem, że dyskusję podejmiemy w komisji, panie ministrze, i że tam będziemy rozmawiać na ten temat. Podkreślam jednak, to ma być argument za argument, a nie powinny to być jakieś rozstrzygnięcia, których przyczyny nie są podawane w ogóle, tak jak racjonalne argumenty, tylko: tak, bo tak, a priori przyjmuje się, że jest naruszenie niezawisłości, i dziękuję. Tak być po prostu nie może. Dziękuję uprzejmie.