Mówca: Adam Rybakowicz
Data: 2012-09-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno. Polska jest dużym producentem owoców i warzyw w skali Unii Europejskiej oraz całej Europy. W produkcji i eksporcie niektórych owoców do przetwórstwa, na przykład truskawek, wiśni, porzeczek oraz jabłek przemysłowych, Polska jest w światowej czołówce. Rozwijając produkcję i eksport pracochłonnych gatunków owoców i warzyw do przetwórstwa, wykorzystano sprzyjające warunki ekonomiczne, przede wszystkim duże zasoby pracy na wsi, skoncentrowane w rodzinnych gospodarstwach indywidualnych. Większość zakładów przetwórstwa owoców i warzyw w Polsce należy do dużych ponadnarodowych firm, pozyskujących w kraju tani surowiec. Spowodowało to obniżenie opłacalności produkcji owoców i warzyw do przetwórstwa. Na rynku międzynarodowym przetwory owocowe z Polski, o unikalnych cechach jakościowych, jak na przykład przetwory truskawkowe, nie wytrzymują dużej konkurencji ze strony krajów silnie rozwijających się, takich jak Chiny czy Maroko. Podobnie wygląda sytuacja na międzynarodowym rynku koncentratu soku jabłkowego oraz wiśni mrożonych. Wydaje się, że obecnie, nie zaniedbując problemów przetwórstwa, powinno się dynamicznie rozwijać produkcję owoców i warzyw przeznaczonych na rynek produktów do bezpośredniego spożycia. Szanse rozwoju produkcji i eksportu na tym rynku są po integracji z Unią Europejską i zniesieniu ceł, cen wyjścia oraz innych ograniczeń administracyjnych bardzo duże i, co najważniejsze, dotychczas niewykorzystane przez polskich producentów i eksporterów. Krajowy rynek owocowo-warzywny ma duży potencjał do zwiększania produkcji i eksportu na rynki rozwiniętych państw Unii Europejskiej, bo w sumie zbiory owoców z drzew owocowych mogą wynieść w 2012 r. około 3 mln ton, a owoców miękkich pomiędzy 270 a 310 tys. ton. Szanowni Państwo! Wspólna organizacja rynków rolnych obejmuje rynek owoców i warzyw. Pomoc finansowa udzielana jest wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw oraz uznanym organizacjom producentów owoców i warzyw. Jeśli chodzi o mechanizmy wsparcia grup i organizacji producentów owoców i warzyw, realizowane od dnia 1 stycznia 2008 r., to do dnia 30 czerwca 2012 r. wydano 1166 decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej dla 243 grup producentów na kwotę prawie 3 mld zł. Proponowany przez polski rząd projekt ustawy ma na celu wykonanie przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej nr 302/2012 z dnia 4 kwietnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw. Rozporządzeniem tym Komisja Europejska wprowadziła dwa limity pomocy na zakup inwestycji przez grupy producentów owoców i warzyw. Dotychczas wkład Unii Europejskiej nie przekraczał 50% kwalifikowanych kosztów inwestycji, zainteresowane państwa członkowskie zobowiązały się do finansowania przynajmniej 5% tych kosztów, a beneficjenci płacili co najmniej 25% kwalifikowanych kosztów inwestycji. Polska zdecydowała się na najwyższy zgodny z prawem Unii Europejskiej poziom 25% dofinansowania kosztów kwalifikowanych inwestycji. Dzięki temu grupy producentów w Polsce pozyskiwały wsparcie rzędu 5 mln euro w 2007 r., 13 mln euro w 2008 r., 50 mln euro w 2009 r., 113 mln euro w 2010 r. i 185 mln euro w 2011 r. Wstępnie szacowany wkład UE w pomoc na 2012 r. miał osiągnąć poziom 330 mln euro. Zgodnie z wprowadzonymi w dniu 5 kwietnia 2012 r. zmianami łączny wkład Unii Europejskiej w pomoc dla nowych grup producentów nie przekroczy jednak 10 mln euro. Może trochę przyspieszę. Reasumując, likwiduje się mechanizm tworzenia grup producenckich, obniża się dofinansowanie z Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę to, że proces dofinansowania grup producenckich w Europie Zachodniej trwał dziesiątki lat, Unia Europejska, zmieniając drastycznie przepisy, i to w czasie, kiedy powstaje obawa przed konkurencyjnością polskiego sektora, zagrażającą starym gospodarkom Unii Europejskiej, dyskryminuje nowe kraje członkowskie, w tym Polskę. Można więc swobodnie uznać to za celowe działanie Unii Europejskiej z powodu powstania sporej liczby grup producenckich zagrażających wielkim sieciom handlowym. (Dzwonek) Od czasu, gdy resort rolnictwa miał wiedzę o zamiarach Komisji Europejskiej odnośnie do zmian w finansowaniu grup producentów owoców i warzyw, prowadzone były bardzo intensywne rozmowy i wymiana korespondencji z komisarzem Ciolosem, gdzie zarówno sprzeciwiano się wprowadzaniu drastycznych zmian, jak i prezentowano argumenty przemawiające za utrzymaniem dotychczasowych przepisów. Niestety, po raz kolejny polski rząd działa nieskutecznie. Biorąc pod uwagę wszystkie zmiany, należy myśleć o działaniach krajowych, by proces tworzenia grup producenckich nie został powstrzymany i zmarnowany, chociażby o pięcioletnim okresie dofinansowania, który pozwoliłby dojść grupie producentów do wzmocnienia swojej pozycji na rynku. W związku z powyższym Klub Poselski Ruch Palikota będzie przeciwny przyjęciu tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)