Mówca: Tomasz Makowski
Data: 2012-04-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Debata, która czeka nas w dniu dzisiejszym, dotyczyć będzie druku nr 266, czyli projektu ustawy dotyczącej zmiany ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa. Zasadniczym celem niniejszego projektu ustawy jest wprowadzenie rozwiązań, które zapewnią racjonalne korzystanie przez organy administracji publicznej oraz organy podatkowe z instytucji wzywania do osobistego stawiennictwa przed organem w ramach toczącego się postępowania. Projekt proponowanej ustawy zakłada także częściowe ujednolicenie przepisów dotyczących wezwań obowiązujących w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Jak to wygląda obecnie? Aktualnie zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub wykonywania czynności urzędowych. Jednak zgodnie z art. 155 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli osoba wzywana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, organ podatkowy może przyjąć wyjaśnienie lub zeznanie albo dokonać czynności w miejscu pobytu tej osoby. Niestety w obecnym stanie prawnym opcją priorytetową, od której urzędnicy zaczynają postępowanie wyjaśniające, jest administracyjne wezwanie obywatela do osobistego stawiennictwa. Inne możliwości teoretycznie także istnieją, ale urzędnicy praktycznie z nich nie korzystają, a jeżeli już, to jest tak w ostateczności. Tymczasem powinno być dokładnie odwrotnie. Proponowana zmiana w art. 50 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego sprowadza się do zmiany szyku poprzez jednoznaczne wskazanie formy pisemnej jako pożądanej przez ustawodawcę formy realizacji obowiązku wynikającego z wezwania organu administracji publicznej do złożenia wyjaśnień lub zeznań, dzięki czemu aktualnie obowiązujące priorytety urzędnicze - czyli osobiste wezwanie obywatela - ulegną zmianie i będą stosowane odwrotnie niż do tej pory, czyli jako ostateczność. W ostateczności wezwiemy obywatela w celu złożenia wyjaśnień, najpierw zastosujemy formę pisemną. W odniesieniu do stawiennictwa osobistego czy też przez pełnomocnika - poza ich przesunięciem do dalszej części przepisu jako opcji wykorzystywanej w ostateczności - proponujemy również wprowadzenie obowiązku rozważenia faktycznej konieczności wezwania osoby do takiego stawiennictwa oraz wskazania przesłanek przemawiających za skorzystaniem z uprawnienia do wezwania obywatela do osobistego stawiennictwa poprzez ich uzasadnienie. Urzędnik wzywa obywatela, wysyła zawiadomienie i uzasadnia, dlaczego wzywa obywatela do złożenia wyjaśnień. Na dzień dzisiejszy nie stosuje się takiej formy, jednoznacznie wysyła się tylko wezwanie w celu złożenia wyjaśnień, nie pisze się uzasadnienia. W odniesieniu do stawiennictwa osobistego zakładamy też, że wprowadzenie obowiązku uzasadniania przez organ wezwania do osobistego stawiennictwa pozwoli na pogłębioną refleksję tego organu nad rzeczywistą koniecznością narażenia uczestników na takiej zasadzie, że urzędnik... (Gwar na sali)