Mówca: Janusz Śniadek
Data: 2012-07-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Widzę na sali niewiele osób spośród tych, które zadawały pytania. Przyznam, że w ogóle wysłuchałem tego z niesłychanie mieszanymi uczuciami. Niewiele dobrej woli dostrzegłem w debacie, która tu się rozpoczęła. W pewnym sensie ten projekt rzeczywiście jest niedopracowany, ale ku mojemu zdumieniu te akurat kwestie w ogóle nie zostały poruszone, a miały w pewnym sensie prowokować dyskusję. Na przykład, i musiałoby to być powiedziane, rozstrzygnięte, od jakiego momentu obowiązywałby ten nakaz, od kiedy liczy się stosunek pracy. Chciałbym odpowiedzieć pani, ponieważ niesłychanie poważnie potraktowałem akurat pani pytanie. Koncepcja zawarta w tym projekcie jest dokładnie taka, jak pani mówi. Kategoryczne rozstrzygnięcie Kodeksu pracy wymaga przestrzegania, realizacji. Tutaj tylko odwraca się role, natomiast pozostaje kwestia sądu jako organu rozstrzygającego. Inspektor wydawałby nakaz. Jeśliby pracodawca nie zgadzał się z nim, odwoływałby się do sądu. Jurysdykcja sądu administracyjnego pozostała tylko dlatego, że kilka innych nakazów, już obowiązujących, adresowanych jest właśnie do sądu administracyjnego. Stąd nie chciałem robić, jeśli o to chodzi, wyłomu. Natomiast w trakcie prac nad tym projektem oczywiście mogłoby to ulec zmianie, przy czym wskazywanie tu właściwości sądu pracy jest problematyczne. W tych opiniach jest również mowa o prawie do sądu. Powiem tak: mówienie o pozbawianiu prawa do sądu, takie wypowiedzi padające z ust ludzi, ze strony środowiska, ugrupowań, które podejmują decyzje o likwidacji sądów pracy w setkach chyba powiatów w Polsce... W tej chwili sądy rejonowe są likwidowane, ranga sądów obniża się, dostęp przeciętnego obywatela do sądów maleje, a okres orzekania w tych sądach to 1,5 roku, 2 lata. Proszę sobie wyobrazić, w jakiej sytuacji są ludzie, którzy przez 1,5 roku lub 2 lata czekają na rozstrzygnięcie sądu pracy w sprawie ich zatrudnienia, prawidłowości lub nieprawidłowości ich zwolnienia. To jest prawo do sądu? (Poseł Romuald Ajchler: Pracy.) Przepraszam, mówię o tym w sposób emocjonalny, ale trudno mi o tych wszystkich rzeczach mówić spokojnie. Pomysł polegał na tym - podkreślałem to bardzo mocno - że tu odwraca się role. Inspektor wydaje nakaz, a to pracodawca idzie do sądu, sądzi się i czeka 1,5 roku na rozstrzygnięcie. Dokładnie taka była idea. Natomiast to Kodeks pracy bardzo kategorycznie rozstrzyga na temat stosunku pracy. Zadawano mi dzisiaj pytania, które dokładnie odczytywałem. Pan prosił o analizę. W zasadzie analiza powinna dotyczyć tego, czy prawa należy przestrzegać. Wie pan, tego rodzaju analiz to ja robił nie będę. Według mnie prawa należy przestrzegać. Po to jest stanowione. (Poseł Romuald Ajchler: PSL postawił wniosek.) Uważam, że przyznanie tej kompetencji inspektorom, przyznanie im prawa do wydawania orzeczeń nie jest żadnym precedensem. Takie orzeczenia już są wydawane, choćby orzeczenia o nakazie zapłaty wynagrodzenia. Dokładnie takie same kompetencje mają inspektorzy. Znakomicie rozwiązało to problem niepłacenia za pracę. Również ten projekt, o którym mówię, pomysł wydawania tych nakazów w Państwowej Inspekcji Pracy był w którymś momencie dopracowany. Był już w zasadzie przygotowywany jako projekt, miał być skierowany na ścieżkę legislacyjną. Nie będę wracał do historii i opisywał, dlaczego został wycofany. Natomiast przyznam, że wysłuchując różnych pytań, argumentów, racji dotyczących kwestii prawnych, co wprawiało mnie w najwyższe zdumienie, zadawałem sobie pytania, jakie racje społeczne, czyj interes społeczny stoi za tym, czym kierują się stawiający te zarzuty, czyjego dobra chcą bronić, jaki interes chcą realizować. Nie miałem nigdy wątpliwości, że występując z tym projektem, naruszamy bardzo poważnie interesy określonych grup i środowisk, ale nie sądziłem, że aż do tego stopnia. Powiem tak, parafrazując słowa pana premiera sprzed paru lat - wtedy on i Platforma tak mówili - tylko frajerzy płacą abonament radiowo-telewizyjny. Potem i teraz, dzisiaj, na tej sali już słyszałem, że tylko frajerzy płacą składkę na ZUS. W imię jakiej racji, jakiego dobra? Bo na pewno nie tych tysięcy, setek tysięcy uczciwych pracodawców, którzy uczciwie płacą składkę i razem ze swoimi pracownikami utrzymują system, realizując to wielkie międzypokoleniowe zobowiązanie. Nie ma wolnego rynku bez uczciwej konkurencji. W imię jakich racji broni się tutaj, na tej sali, dzisiaj nieuczciwej konkurencji? To jest dla mnie pytanie i tą formułą pozwolę sobie odpowiedzieć na szereg innych pytań, które tu padały. Jeszcze raz powtarzam, że ten projekt dotyczy wyłącznie egzekucji obowiązującego prawa, które nie jest egzekwowane, jeśli chodzi o skuteczność czy nieskuteczność tej zarzuconej inspekcji pracy. Pani z klubu Palikota tutaj ten wątek poruszała, cytowała 40 wniosków dotyczących 50 osób. Ale ja przytoczę inne dane. Tam podawano liczbę osób badanych przekraczającą 100 tys. W 13% umowy zostały nieprawidłowo zawarte jako umowy cywilnoprawne i spośród nich na wniosek pokontrolny 5100 - tylko albo aż tyle - zamieniono na umowy o pracę. Bo jeśli odnieść to do liczby 1,5 mln, którą pan Zbrzyzny tutaj przytoczył, te 13% dawałoby liczbę stu kilkudziesięciu tysięcy osób. A przekładając to na różnicę wielkości składki, to są miliardy złotych, które nie trafiają do budżetu FUS-u i są uzupełniane z budżetu państwa. Więc rozmawiamy o kwotach ogromnych, na pewno większych od tych, które w ciągu roku czy dwóch przyniesie niedawno tu wprowadzona reforma emerytalna. Zgadzam się też z tym, że jeszcze parę rzeczy w tej ustawie wymaga dopracowania. Przyjąłem założenie, żeby nie przesądzać, nie prowokować dodatkowych sporów i konfliktów już podczas wstępnej debaty, żeby zostawić to ewentualnie do dalszych prac. Natomiast dzisiaj mam pytanie do rządu: Jak się ma to, co się dzieje na tej sali, do deklaracji pana premiera Tuska, że z umowami śmieciowymi należy skończyć? To jest gangrena tocząca polski rynek pracy. Przed Polską stoją bariery rozwojowe i to nas doścignie. Tak jak nie uciekliśmy, jak się okazuje, przed problemami Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeśli chodzi o wiek, tak i w tych sprawach od problemu nie uciekniemy i on wróci na tę salę - obojętne, czy ja z tym wrócę, czy ktokolwiek inny. Życie wepchnie nam przez okna z powrotem ten problem na tę salę.