Mówca: Edward Siarka
Data: 2013-11-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu klubu Solidarna Polska mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko co do sprawozdania Komisji Spraw Wewnętrznych w sprawie projektu ustawy o cudzoziemcach. Warto w tym miejscu przypomnieć, że rocznie ponad 10 mln cudzoziemców stara się o wjazd na terytorium państwa polskiego, a więc skala problemu, który reguluje omawiana dzisiaj ustawa, można powiedzieć, jest bardzo duża. Ustawa o cudzoziemcach przyjęta przez Sejm w 2003 r., czyli przed wejściem Polski do Unii Europejskiej i strefy Schengen, była wielokrotnie zmieniana, nowelizowana, zmiany jednak nie nadążały za przyjmowanymi przez ustawodawstwo unijne rozwiązaniami. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że otwarcie granic jest bardzo cenionym dobrodziejstwem, ale niesie też bardzo dużo zagrożeń tak dla państwa polskiego, jego obywateli, jak i dla całej Unii Europejskiej. Na pewno otwarcie granic jest tą wartością, która jest najbardziej ceniona, oznacza bowiem możliwość swobodnego poruszania się obywateli Unii Europejskiej. Wielkie masy ludzi przemieszczających się po Europie w poszukiwaniu pracy stawiają przed nami, przed Sejmem, wyzwania w zakresie uregulowania wielu kwestii, począwszy od wjazdu do Polski obywateli spoza krajów Unii Europejskiej, pobytu na terenie Unii Europejskiej, zabezpieczenia socjalnego i zdrowotnego każdego cudzoziemca, po przestrzeganie zasad współżycia i powrotu do kraju pochodzenia osób, które nielegalnie przybyły do Unii Europejskiej czy do Polski. Według założeń projektu ustawy, mimo że jest on bardzo obszerny, bo zawiera ponad 500 artykułów, ma to być dokument przejrzysty. Komisja w toku prac nad projektem ustawy wprowadziła szereg zmian do projektu, które mają poprawić tę przejrzystość i ułatwić interpretację zapisów ustawy zarówno przez cudzoziemców, jak i administrację. Cała ustawa jest trudną lekturą, nie ma co tego ukrywać, ale przyjęte w niej rozwiązania mogą ułatwić organom, które będą stosowały ją na co dzień, poruszanie się w obrębie jej problematyki. Podzielam pogląd, że w ślad za przyjęciem tej ustawy wskazane byłoby również opracowanie jakiegoś przejrzystego dokumentu w wielu językach, który pozwoliłby dobrze interpretować zapisy ustawy cudzoziemcom, którzy przekraczają granice Polski czy przyjeżdżają do Polski, mają kontakt z naszą administracją konsularną i planują przyjazd do Polski w różnych celach, począwszy od pracy, poprzez przejazdy turystyczne, a skończywszy na pobieraniu nauki w Polsce. Ważną zmianą jest fakt, że organ administracji, w tym wypadku wojewoda, Straż Graniczna, będzie zobowiązany wydawać dla cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym pisemne pouczenia o przysługujących mu prawach i obowiązkach. Do tej pory tak nie było, często były problemy z interpretacją zapisów czy z przestrzeganiem trybu odwoławczego, zwłaszcza przez cudzoziemców, którzy mieli problemy z interpretacją decyzji administracyjnych. Muszę powiedzieć o czymś na podstawie własnego doświadczenia. Ostatnio zetknąłem się z tym - byłem nawet mile zaskoczony - że tak Straż Graniczna, jak i wojewoda wiele wysiłku włożyli w to, aby trudne kwestie, jakimi często są pobyty cudzoziemców na terenie Polski, rozwiązywać z poszanowaniem praw człowieka, bo przecież niedawno, kiedy Polska była poza Unią Europejską, korzystaliśmy z tych samych praw. Rzeczywiście przywiązuje się wielką wagę do tego, aby prawa cudzoziemca były chronione. To jest pozytywne, zwłaszcza wtedy, kiedy Polak czy Polka wiąże się z cudzoziemcem, kiedy próbują zawrzeć związek małżeński często z osobami obcymi kulturowo, bo na pewno takimi osobami są osoby z Iranu czy Pakistanu - takie związki też się trafiają. Powoduje to wiele problemów. Muszę powiedzieć, że oceniam, iż nasza administracja na tyle, na ile można, dobrze wywiązuje się tutaj ze swoich obowiązków. W Polsce sprawami cudzoziemców zajmuje się Urząd do Spraw Cudzoziemców podległy ministrowi spraw wewnętrznych. W zaproponowanych rozwiązaniach szef urzędu będzie pełnił funkcję punktu kontaktowego. To bardzo ważna funkcja w działaniu całego systemu kontroli przebywania cudzoziemców w strefie Schengen. W ten sposób w całej Europie powstaje jednolita sieć punktów wymieniających informacje na temat cudzoziemców przebywających w Unii Europejskiej. To ważne rozwiązanie w sytuacji, gdy Europa niestety boryka się z falą nielegalnej emigracji - widzimy, co dzieje się w basenie Morza Śródziemnego - próbami fałszowania dokumentów - tych niestety też jest wiele - czy bardzo szkodliwym precedensem, jakim jest handel ludźmi, bo niestety to również ma miejsce na terenie Unii Europejskiej. Tym niekorzystnym zjawiskom musimy zapobiegać i również temu służą zapisy tego projektu ustawy. W sytuacji gdy Polska posiada granicę nie tylko wewnętrzną, lecz także zewnętrzną Unii Europejskiej, ważną problematykę stanowi dla nas również mały ruch graniczny. Poświęcaliśmy temu dużo czasu w sytuacji, kiedy była omawiana kwestia chociażby Kaliningradu, małego ruchu granicznego. Można dzisiaj powiedzieć, że ten mały ruch graniczny mimo wielu naszych obaw w jakiś sposób służy rozwojowi terenów przygranicznych, ale też wiąże się z szeregiem niebezpieczeństw, naprzeciw którym wychodzą zapisy omawianego dzisiaj projektu ustawy. Projekt ustawy oczywiście nie dokonuje tutaj rewolucji w temacie małego ruchu granicznego, ale uszczegóławia na przykład problematykę odmowy cudzoziemcom wjazdu do Polski. Wielu cudzoziemców przybywa do Polski w celach zarobkowych. Omawiany projekt ustawy pozwala usprawnić podjęcie pracy i legalizacji pobytu w Polsce. Obecnie zgoda na pracę i zgoda na pobyt w Polsce regulowane były odrębnymi postępowaniami administracyjnymi. Po przyjęciu ustawy o cudzoziemcach zgoda na pracę, jak i na pobyt w Polsce regulowana będzie jednym dokumentem wydawanym przez wojewodę. To bardzo ważne rozwiązanie i ułatwienie. Z wnioskiem o zgodę na pracę i pobyt będzie mógł występować sam cudzoziemiec, nie tylko pracodawca, jak to było do tej pory. W projekcie ustawy przyjęto również zapis, na podstawie którego to wojewoda będzie mógł sprawdzać wysokość wynagrodzenia określoną w umowie z cudzoziemcem, by ten cudzoziemiec nie miał niższego wynagrodzenia od równorzędnego i porównywalnego na stanowisku pracownika polskiego. Często słyszymy o wykorzystywaniu cudzoziemców przez pracodawców, więc myślę, że to rozwiązanie jest rzeczywiście ważne. Projekt ustawy reguluje również problematykę prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców czy odbywania studiów w Polsce, o czym szerzej była już mowa z tej trybuny. Rektorzy uczelni zostali zobowiązani do informowania wojewody o skreśleniu studentów z listy studenckiej. To ważne rozwiązanie, bo w pewnym sensie dyscyplinuje i mobilizuje to środowisko do, można powiedzieć, nauki, jak i przestrzegania obowiązujących zapisów ustawy. Częstym procederem legalizacji pobytu cudzoziemca w Polsce jest zawieranie związków małżeńskich, aby obejść zapisy ustawy. W przyjętych rozwiązaniach zapisano, iż wojewoda przy pomocy Straży Granicznej będzie badał, czy zawarcie związku małżeńskiego nie jest próbą obejścia zapisów ustawy. To również bardzo ważne rozwiązanie, aby instytucja małżeństwa nie służyła za obejście prawa. Projekt ustawy o cudzoziemcach reguluje szereg innych aspektów pobytu cudzoziemców w Polsce. Proponowane zapisy są wynikiem wieloletnich doświadczeń (Dzwonek) Urzędu do Spraw Cudzoziemców wynikających z kontaktów z cudzoziemcami. Jest to dokument oczekiwany tak przez administrację, jak i przez cudzoziemców. Przy okazji jest również wyjściem naprzeciw ustawodawstwu unijnemu, przez co nie naraża nas na dyscyplinujące działania czynników unijnych. (Oklaski) Klub Solidarnej Polski będzie głosował za przyjęciem proponowanych zapisów w projekcie ustawy. Dziękuję bardzo.