Mówca: Sprawozdawca Robert Kropiwnicki
Data: 2013-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z przyjemnością mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej z przeprowadzonego postępowania w sprawie wniosku wstępnego z dnia 5 czerwca 2012 r. o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jana Dworaka oraz pozostałych członków krajowej rady: pana Witolda Grabosia, pana Krzysztofa Lufta i pana Sławomira Rogowskiego z wnioskiem o podjęcie przez Sejm uchwały o umorzeniu postępowania w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób wcześniej wymienionych. Informacje o wniosku wstępnym, całe sprawozdanie były dostępne. Ono ma prawie 40 stron, więc nie będę go odczytywał w całości - zrobię tylko skrót, jak również przypomnę wszystkim, że wszyscy posłowie mieli czas na zapoznanie się z materiałami zebranymi przez komisję. Wszystkie materiały były dostępne przez 21 dni w sekretariacie. Była możliwość, żeby się z nimi zapoznać, w związku z tym nie będę ich szczegółowo omawiał. Skrócona informacja o wniosku wstępnym. Dnia 5 czerwca 2012 r. grupa posłów, działając na podstawie art. 198 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 1 ust. 1 pkt 5, art. 3, art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu, złożyła wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jana Dworaka oraz trzech innych członków krajowej rady: pana Sławomira Rogowskiego, pana Krzysztofa Lufta i pana Witolda Grabosia. Stosownie do dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 2, art. 6 ust. 5 ustawy o Trybunale Stanu wniosek zawiera 123 podpisy wnioskodawców oraz wskazanie pana posła Stanisława Piotrowicza jako upoważnionego do reprezentowania wnioskodawców. Wnioskodawcy domagają się pociągnięcia wymienionych osób do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu za naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustaw, którego dopuścili się w związku z zajmowanymi stanowiskami w zakresie swojego urzędowania. Panu Janowi Dworakowi postawiono 13 zarzutów, przy czym zarzut 12. składa się z 6 podpunktów. Nie będę ich szczegółowo omawiał - te zarzuty są w materiałach. Pozostałym osobom, którym stawiano zarzuty: panu Grabosiowi, panu Luftowi i panu Rogowskiemu, postawiono 10 zarzutów, w tym jeden też sześciopunktowy. Przewodniczący komisji 23 października 2012 r. rozpoczął procedurę, doręczając osobom objętym wnioskiem treść wniosków, pouczył je i te osoby odpowiedziały na postawione im zarzuty. Informacja o przeprowadzonym postępowaniu i zebranych dowodach. W toku postępowania komisja zgromadziła następujące dowody. Przesłuchano 11 świadków oraz osoby objęte wnioskiem, wszystkie cztery osoby złożyły wyczerpujące wyjaśnienia. Przesłuchano następujących świadków: Tadeusza Rydzyka, prezesa zarządu Fundacji Lux Veritatis, panią Lidię Kochanowicz-Mańk, członek zarządu i dyrektor finansową Fundacji Lux Veritatis, panią Małgorzatę Hurtuk-Sugier, kierownik ds. reklamy i promocji Fundacji Lux Veritatis, panią Agnieszkę Ogrodowczyk, dyrektor Departamentu Koncesyjnego Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, panią Małgorzatę Szelachowską, dyrektor biura, pana Stanisława Celmera, dyrektora Departamentu Reklamy Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, pana Jana Króla, członka zarządu Fundacji Lux Veritatis, panią Małgorzatę Pęk, p.o. dyrektora Departamentu Prawnego Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, panią Magdalenę Olszewską, byłą członek zarządu spółki Stavka, panią Bernadettę Machałę-Krzemińską, byłą członek zarządu spółki Stavka, i pana Stanisława Krzemińskiego, prezesa zarządu spółki Stavka. Wszystkie te osoby zostały przesłuchane przez komisję. Komisja zgromadziła również wiele dokumentów, których nie będę państwu przytaczał, były one dostępne w biurze komisji. Chodzi o szereg akt sądowych, całą korespondencję i protokoły z posiedzeń Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Zgodnie z art. 11 ustawy o Trybunale Stanu podstawowym obowiązkiem komisji po rozpatrzeniu wniosku jest sporządzenie sprawozdania z prac nad każdą przekazaną jej sprawą wraz z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu lub o umorzenie postępowania w sprawie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej uznała, że osoby objęte wstępnym wnioskiem - Jan Dworak, Witold Graboś, Krzysztof Luft i Sławomir Rogowski - nie popełniły zarzucanych im czynów, i w związku z tym wnosi o umorzenie postępowania. Przedłożony wniosek komisji wynika z weryfikacji przesłanek podmiotowych i przedmiotowych dotyczących zarzucanego czynu, opisanego we wniosku wstępnym o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Jeśli chodzi o wynik tych ustaleń w oparciu o dowody wymienione w pkt II niniejszego sprawozdania, postępowanie dowodowe przeprowadzone przed komisją w żadnym wypadku nie potwierdziło żadnego z zarzutów stawianych we wstępnym wniosku. Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z obowiązującym prawem ustalenia komisji muszą być poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem sprawy, ponieważ ewentualna zgoda Sejmu przenosi bieg dalszego postępowania przed Trybunał Stanu. Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o Trybunale Stanu Trybunał Stanu nie może przekazać sprawy Zgromadzeniu Narodowemu, Sejmowi lub Senatowi w celu uzupełnienia lub rozszerzenia przeprowadzonego postępowania. To na nas spoczywa obowiązek dostarczenia pełnego materiału. Trybunał Stanu nie może zwrócić go do uzupełnienia, musimy przekazać pełny materiał. Dlatego nie będzie zbyt daleko idącym wnioskiem stwierdzenie, że ustawodawca wyraził swoiste oczekiwanie wobec celów i funkcji sprawozdania komisji: materiał dowodowy powinien umożliwić Trybunałowi Stanu zrealizowanie jego podstawowej funkcji, którą w doktrynie porównuje się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez inne organy władzy sądowniczej. Są dyskusje na temat tego, czy Trybunał Stanu zalicza się do organów władzy sądowniczej - jedni uważają, że tak, inni, że nie, ponieważ nie jest wprost wymieniony w konstytucji wśród organów władzy sądowniczej. Sposób procedowania jednak, a także sankcje, które Trybunał Stanu może określić, powodują, że moim zdaniem należy go zaliczać do części władzy sądowniczej. Mimo tych wszystkich wątpliwości co do pozycji ustrojowej trybunału trudno byłoby rozpatrywać czynności procesowe określone w przepisach ustawy o Trybunale Stanu w oderwaniu od podstawowego prawa jednostki, jakim jest prawo do sądu, znajdujące swe wyraźne odzwierciedlenie w art. 45 konstytucji i ratyfikowanych umowach międzynarodowych, chociażby w europejskiej konwencji praw człowieka i obywatela. Specyfika postępowania przed komisją oraz Trybunałem Stanu nie zwalnia z obowiązku ochrony zasady demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości proceduralnej, zasady domniemania niewinności, jak również innych zasad, które wynikają z funkcji prawa i zasad państwa prawa. Powołane zasady nakładają obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności leżących u podstaw sformułowanych zarzutów. Po zapoznaniu się z obszernym materiałem dowodowym należy stwierdzić, że nie może i nie powinien on stanowić podstawy sprawozdania z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu za naruszenie konstytucji i ustawy. Wynika to z następujących okoliczności - odniosę się tylko do jednego elementu, nie będę rozwijał wszystkich wątków, które są szczegółowo omówione w pisemnym sprawozdaniu komisji. Wstępny wniosek opiera się na założeniu istnienia współsprawstwa członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jana Dworaka, Witolda Grabosia, Krzysztofa Lufta i Sławomira Rogowskiego. W przypadku przewodniczącego Jana Dworaka takie ujęcie strony podmiotowej czynu pojawia się w zarzutach nr 2, 4, 5, 6, 7, 11 i 12, a w odniesieniu do pozostałych członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, panów Witolda Grabosia, Krzysztofa Lufta i Sławomira Rogowskiego, w zarzutach nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 oraz 10 posłużono się formułą działania wspólnie i w porozumieniu. Użyte sformułowanie nie zostawia cienia wątpliwości, że wnioskodawcy traktują wymienione osoby jako współsprawców. Współsprawstwo tym różni się od sprawstwa pojedynczego, że zamiar dokonania czynu zabronionego został podjęty przez co najmniej dwie osoby, które zgodnie z przyjętym podziałem ról uzgodniły jego wspólną realizację. Istotą współsprawstwa jest oparte na porozumieniu wspólne działanie co najmniej dwóch osób, z których każda obejmuje swym zamiarem urzeczywistnienie wszystkich przedmiotowych znamion czynu. Tymczasem w toku prowadzonego postępowania nie wskazano ani jednej okoliczności, która potwierdziłaby zawarcie między uprzednio wymienionymi członkami krajowej rady rzekomego porozumienia. Należy podkreślić, że wnioskodawcy sugerują na stronie 22 wniosku wstępnego, iż takie porozumienie może mieć charakter dorozumiany. Takie założenie wnioskodawców nie jest oczywiście kwestionowane, ale w postępowaniu przed komisją należy ustalić fakty na poparcie tego twierdzenia zgodnie z poszanowaniem zasady domniemania niewinności. Dorozumiane porozumienie podnosi rygory dowodowe, ponieważ w przypadku braku bezpośredniej wypowiedzi, aktów pisemnych członków krajowej rady lub innego uzewnętrznienia domniemanego porozumienia komisja musiałaby odnaleźć inne dowody w ich otoczeniu zewnętrznym. Tymczasem postępowanie przed komisją nie doprowadziło do ujawnienia dowodów na tę okoliczność. Rzekomego porozumienia nie potwierdził też żaden z przesłuchanych świadków ani żadna z osób objętych wnioskiem. Okoliczność, że osoby objęte wnioskiem zajmują stanowisko w tym samym kolegialnym organie władzy publicznej i z racji pełnionych obowiązków uczestniczą wspólnie w głosowaniu, nie jest w żadnym wypadku argumentem przesądzającym o istnieniu takiego porozumienia. Odmienne podejście do tego zagadnienia wprowadziłoby do systemu prawnego zbiorową odpowiedzialność konstytucyjną, karną, karno-polityczną, podczas gdy odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu opiera się na indywidualnej odpowiedzialności. W niniejszej sprawie brak dowodów na istnienie porozumienia powoduje, że zarzut działania wspólnie i w porozumieniu postawiony którejkolwiek z osób objętych wnioskiem nie zasługuje na uwzględnienie. W dalszej części sprawozdania komisja odnosi się do poszczególnych zarzutów i wszystkie one kończą się sentencją, że nie stwierdzono naruszenia norm, których złamanie zarzucono we wniosku wstępnym. W związku z powyższym na podstawie art. 11 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy o Trybunale Stanu w związku z art. 17 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego komisja wnosi o podjęcie przez Sejm uchwały o umorzeniu postępowania w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jana Dworaka i pozostałych członków objętych wnioskiem, panów Witolda Grabosia, pana Krzysztofa Lufta i pana Sławomira Rogowskiego za naruszenie konstytucji i ustaw opisanych we wstępnym wniosku z dnia 5 czerwca 2012 r. wobec braku popełnienia zarzucanych im czynów. Można dodać, że komisja pracowała bardzo sprawnie i bardzo rzetelnie, przesłuchując świadków, i... (Głos z sali: Czyżby?) ...myślę, że w należytym porządku udało się szybko i sprawnie przesłuchać świadków, zapoznać z dokumentami. Dlatego można powiedzieć, że niewiele ponad rok od faktycznego rozpoczęcia postępowania stajemy przed Wysoką Izbą i przekazujemy to sprawozdanie. Dziękuję bardzo wszystkim członkom komisji za pracę nad tym materiałem. Myślę, że zakończenie tego postępowania będzie przy najbliższym głosowaniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)