Mówca: Sprawozdawca Piotr Głowski
Data: 2026-01-21 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pani marszałek wymieniła te trzy tytuły ustaw, które połączone zostały podczas pracy w komisji sejmowej w jeden wiodący projekt, druk nr 1632. One tak naprawdę nie różnią się w stosunku do siebie, jeżeli chodzi o zapisy związane z ustawą, prawie niczym. Różnica dotyczy wyłącznie jednej kwestii, propozycji nowej preambuły, ale w innej ustawie. O tym powiem za chwilę. Warto powiedzieć, że jest to naprawdę bardzo ważna ustawa i decyzja. W 2016 r. powstała ustawa wstrzymująca sprzedaż nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na 5 lat. Wskazany okres upływał w 2021 r., potem przedłużono to o kolejne 5 lat. Niedługo nadejdzie ten moment - po 10 latach, czyli 30 kwietnia 2026 r., ustawa przestanie obowiązywać. Zmiany ustawowe dotyczące wstrzymania sprzedaży spowodowały, że sprzedaż nieruchomości rolnych możliwa jest wyłącznie na ściśle określonych warunkach. Zgodnie z art. 2 sprzedaż części udziałów albo całych udziałów jest możliwa jedynie za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na wniosek dyrektora generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi. Mam dane z ostatnich lat. Przy zasobie Skarbu Państwa, który wynosi średnio w roku ok. 1 mln ha, sprzedaż od 2016 r. do 2025 r. ogółem miała raczej niewielki wymiar. Rocznie było to ok. 2 tys., 2,5 tys., 3 tys., 4 tys. ha, z czego większość stanowiły małe nieruchomości do 2 ha. Łącznie w okresie od 2016 r. sprzedano 30 tys. ha na ponad 1 mln ha będących w posiadaniu. Od dnia wejścia ustawy w życie dzierżawa stała się podstawową formą nietrwałego rozdysponowania nieruchomości rolnych. Dzierżawa jest stosunkowo niedroga w porównaniu do kosztów nabycia nieruchomości, dlatego pozwala rolnikom na nieangażowanie kapitału w zakup ziemi, dając im możliwość przeznaczenia tego kapitału na dokonywanie inwestycji w prowadzone gospodarstwa. Państwo zaś jako przewidywalny partner może prowadzić politykę wspierania rolników, mając do dyspozycji stały przychód, który i tak w dużej mierze służy finansowaniu różnych wprowadzanych i stosowanych mechanizmów pomocowych, np. związanych z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi czy w czasie suszy. Państwo jako właściciel ziemi oddawanej w dzierżawę zachowuje przy tym możliwość dokonywania weryfikacji prawidłowości sposobu jej użytkowania przez dzierżawców. W przypadku przedłużenia okresu wstrzymania sprzedaży nieruchomości zasobu o kolejne 10 lat, czego dotyczą te ustawy - nie wiem, czy to już wystarczająco wybrzmiało, ale chcielibyśmy przedłużyć zakaz sprzedaży o kolejne 10 lat - rolnicy będą mogli posiadane środki pieniężne, zaoszczędzone dzięki temu, że nie będą musieli kupować tych nieruchomości, przeznaczyć na inwestycje w prowadzone gospodarstwa. Trzeba też nadmienić, że organizacje społeczne reprezentujące rolników postulują o przedłużenie okresu wstrzymania sprzedaży o kolejne 10 lat. Jest to zgodne z postulatami rolników, którzy akceptują dzierżawę jako formę gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Te założenia wskazują na to, że KOWR gospodaruje zasobem w pierwszej kolejności poprzez wydzierżawienie lub sprzedaż nieruchomości, aby umożliwić powiększenie lub utworzenie gospodarstwa rodzinnego. Aktywna polityka państwa umożliwia bezpośredni nadzór nad rozdysponowaniem nieruchomości w sposób gwarantujący ich rolnicze wykorzystywanie, w szczególności w przypadku gruntów o dużym potencjale produkcyjnym. Utrzymanie obecnych regulacji przeciwdziała spekulacyjnemu wykupywaniu ziemi przez podmioty krajowe i zagraniczne, których działalność nie zawsze służy interesowi społecznemu i rozwojowi rolnictwa. Wysokie koszty zakupu ziemi sprawiają, że wielu rolników preferuje dzierżawę zamiast jej nabywania. Utrzymywanie dominującej roli dzierżawy w gospodarowaniu gruntami zasobu pozwala chronić gospodarstwa rodzinne przed nadmiernym zadłużaniem się. Tak naprawdę dyskusja toczyła się bez większych uwag co do zakresu tej części. Wydaje się, że jedynym elementem dyskusyjnym jest propozycja zmiany preambuły. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że na posiedzeniu komisji mówiliśmy o tym, żeby zachować ponadczasowy charakter preambuły, która jest w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego z 2003 r. Zarzuty, które pojawiły się podczas posiedzenia komisji, dotyczyły tego, że ta nowa propozycja odnosi się do napływu produktów rolnych z zagranicy czy ochrony polskiej produkcji rolnej, a okoliczności te ani nie były rzeczywistym motywem wprowadzenia przepisów zawartych w tamtej ustawie, ani nie znajdują w niej odzwierciedlenia. Propozycja zmiany dotyczy bieżących wyzwań, o czym świadczy użycie takich wyrażeń jak: wymaga dziś realnej ochrony albo: w obecnych okolicznościach, podczas gdy bieżące problemy mogą być rozwiązywane przyszłymi regulacjami, a nie tymi, które powstały 10 lat temu, tj. w 2016 r. Trzeci zarzut, który padał, wiąże się ze zmianą treści preambuły bez wypełnienia jej treściami przepisów, co może doprowadzić do rozbieżności pomiędzy deklarowanymi celami regulacji a jej rzeczywistym zakresem. Propozycja, która padała podczas posiedzeń komisji i pewnie dzisiaj też padnie, to poprawka do tego fragmentu. Mam nadzieję, że zostanie ona przyjęta na sali sejmowej, a dokument zostanie podpisany przez prezydenta, żeby można było wdrożyć te przepisy jak najszybciej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)