Mówca: Edukacji Narodowej Anna Zalewska
Data: 2016-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Postaram się w sposób skondensowany odnieść się do państwa wątpliwości, wyjaśnić je po raz kolejny, wzmocnić te kwestie, na które zwracamy razem uwagę, jak również zdementować nieprawdziwe, z uporem powtarzane frazy. Ale zacznę od tego, że kiedy państwa słuchałam, stwierdziłam jednoznacznie, że rzeczywiście nie można zmienić terminu wejścia w życie tejże ustawy i zmiany systemu, dlatego że każde państwa wystąpienie pokazywało, że państwa właściwie nie interesuje szkoła podstawowa. (Głos z sali: No jak?) (Poseł Elżbieta Gapińska: Nas interesują dzieci i system.) Dla was to ciemnogród i miejsce absolutnie niedofinansowane, zapomniane przez samorząd. (Poseł Małgorzata Chmiel: Nas dzieci interesują od zerówki.) Liceów w państwa wypowiedziach nie ma, pracodawcy, szkoła zawodowa absolutnie zdyskwalifikowana. (Poseł Elżbieta Gapińska: Nas dzieci interesują w systemie edukacji.) (Poseł Małgorzata Chmiel: Proszę nie manipulować.) Matura po szkole branżowej jest maturą gorszą, dyskwalifikującą uczniów chodzących do tej szkoły. Rzeczywiście, kiedy patrzymy, w jaki sposób państwo oceniają polską szkołę, polski system, potwierdzacie te wszystkie badania, żmudnie prowadzone przez ostatnie lata i za ogromne pieniądze, przypominam, 350 mln, ciężką pracę ekspertów, audytorów Najwyższej Izby Kontroli, które pokazują, w jaki sposób system funkcjonuje, włącznie z opiniami rektorów, bo to właśnie - to wzmacnia opinie tychże rektorów - niezależne instytucje badały. Jednocześnie to, co na pewno trzeba zrobić, to rzeczywiście rozmawiać, szczególnie w tych miejscach, gdzie państwo przychodzą i mówią o tym, że jest chaos. Odpowiedzi na państwa pytania właściwie są w Prawie oświatowym. Cytujecie państwo różnego rodzaju opinie. Tak, po raz pierwszy w Polsce odbywają się konsultacje... (Poseł Małgorzata Chmiel: Matko, pierwszy raz w życiu?) ...społeczne, powszechne, dostępne dla każdego, zamieszczone na stronach, gdzie odważnie każdy wypowiada swoje myśli. (Poseł Krystyna Szumilas: Tam rodzice pani powiedzą.) Najpierw wypowiada się jedna strona, potem druga strona. (Poseł Krystyna Szumilas: Pani minister, błagam.) (Poseł Małgorzata Chmiel: Proszę nie manipulować informacjami, pani minister.) Ponad 100 uwag z konsultacji społecznych zostało uwzględnionych. Jednocześnie, proszę państwa, mówimy o międzynarodowym badaniu. Powtarzajmy to piętnastolatkom, powtarzajmy to rodzicom i nauczycielom. To badanie piętnastolatków zupełnie niezwiązane z ustrojem szkolnym. Proszę zauważyć, w Finlandii, która rzeczywiście jest pokazywana za wzór, są właśnie dwa stopnie: szkoła podstawowa i szkoła średnia. Tam piętnastolatek jest badany właśnie w takim ustroju. Dziękuję pani poseł Stachowiak-Różeckiej, bo dokonała głębszej analizy tego, co zostało państwu zaprezentowane, bo rzeczywiście te wnioski - one są wstępnymi wnioskami - pokazują Polskę w izolowanym procencie Europy, natomiast nie pokazują tego, co się dzieje na całym świecie. Tam rzeczywiście jest bardzo duży spadek, który każe weryfikować i przygotowywać się do takich zmian, które te wszystkie elementy wzmocnią. To są miejsca 22., 23., 17., 18. i 13. Rzeczywiście mamy sporo do zrobienia i tam gdzie PISA pokazuje, że uczeń dobrze odtwarza, mówi również o tym, że polski uczeń nie współpracuje, nie rozwiązuje problemów, że również zwyczajnie nie lubi szkoły. (Poseł Krystyna Szumilas: I dlatego projekt wyrzuciliście?) To były wyjściowe tezy do tego, żeby budować określony model szkoły, szkoły jednozmianowej, szkoły, w której są mniej liczne klasy. Pan poseł z PSL-u mówił o tym, że powinna być mniejsza liczba uczniów w szkole, w klasie. Tak, proszę państwa, średnio w szkole podstawowej jest 19 uczniów w klasie. Kiedy ustawa mówi o tym, że całymi oddziałami trzeba przechodzić do następnej klasy, a w gimnazjach jest 23, 24, 25 uczniów, to jest właśnie wyliczenie dla pań posłanek, które nie wiedzą, w jaki sposób pojawią się nowe oddziały i nowe miejsca pracy. Po pierwsze, w tej klasie docelowo będzie do 20 uczniów, a oprócz tego pojawią się nowe oddziały i ponad 5 tys. nowych miejsc pracy. Jednocześnie, proszę państwa, to szkoła bezpieczna, która wychowuje, w której za moment - oczywiście wiele pracy przed nami, ale trzeba ją wreszcie zacząć - będzie pedagog w każdej szkole. (Poseł Elżbieta Gapińska: Szkoła jest w edukacji, pani nie wie?) To szkoła z szerokopasmowym Internetem. Przypominam, że tylko kilkanaście procent szkół ma szerokopasmowy Internet odpowiadający XXI w. Jednocześnie chcę przypomnieć, proszę państwa, że owe przedmiotowe, laboratoryjne klasy to 24%, w gimnazjach 27% i 18% w szkołach podstawowych. Tak, trzeba zbudować cały system wspierania szkół, wspierania samorządów, choć przypomnijmy, że to są zadania organów prowadzących. (Poseł Danuta Pietraszewska: A co z korepetycjami?) Jednocześnie, proszę państwa, bardzo dziękuję za pytania o korepetycje, dziękuję za pytania dotyczące tajnego nauczania. Tak, właśnie w przedszkolach było tajne nauczanie, były tajne komplety. (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Dokładnie.) Teraz sześciolatek, i 80% rodziców tak zdecydowało, uczy się, wydłużając do 13 lat kształcenie ogólne. Wreszcie nie ma tajnych kompletów, wreszcie nie trzeba zakładać indywidualnych kart, a dziecko rzeczywiście się uczy. (Poseł Małgorzata Chmiel: Jezus Maria, wiecie co...) Cytaty tutaj przedstawiane są absolutnie nieprawdziwe. Korepetycje to ciężka praca, dlatego mówimy o wzmacnianiu dwujęzyczności, szkół artystycznych i szkół sportowych. (Poseł Krystyna Szumilas: Likwidując szkoły?) Dwujęzyczność, proszę państwa, będzie ofertą dla każdego ucznia zdolnego. (Głos z sali: Ale już jest.) Nie tego przyjeżdżającego z odległych dzielnic... (Głos z sali: Jest już dawno w szkole, pani minister.) ...ale tego, który jest w swojej szkole podstawowej. (Głos z sali: Policzymy, ile.) Będzie mógł korzystać z dwujęzyczności. Jednocześnie ten rok wstępny, ten rok zerowy, jak to czasami mówimy... (Poseł Urszula Augustyn: Dawno jest w szkole.) ...to odpowiedź na rozmowy z dyplomatami, którzy tak widzą rozwiązanie dwujęzycznych liceów. To właśnie wyjście naprzeciw środowisku, które najlepiej wie, w jaki sposób zorganizować tę dwujęzyczność. I rzeczywiście, państwo mówią o korepetycjach, możecie zapytać o to rodziców. Korepetycji zaczęto udzielać nie tylko w gimnazjum, szczególnie w ostatnich latach, przygotowujących do testów... (Poseł Danuta Pietraszewska: My mówimy o tych z ustawy. O tych mówimy.) ...które to testy i ich edukacyjna wartość dodana bardzo często są wynikiem właśnie tychże korepetycji. Podstawy programowe, które powodują, że nauczyciel z rozpaczą widzi, że nie jest w stanie na podstawie tychże podstaw programowych właściwie przygotować do egzaminu i do studiowania. (Poseł Danuta Pietraszewska: My mówimy o ustawie, kto będzie płacił za korepetycje.) Tak właściwie każdy uczeń w liceum ogólnokształcącym, które nie jest liceum ogólnokształcącym... (Poseł Danuta Pietraszewska: My o wozie, a pani minister o...) ...w I klasie kończy czwarty rok gimnazjum i 1,5 roku przygotowuje się do egzaminu nazwanego maturalnym. To rzeczywiście powód, dla którego również ci, którzy starają się dostać na różnego rodzaju studia, na medycynę muszą brać korepetycje. (Poseł Danuta Pietraszewska: Ale kto pomoże, pani minister, kto?) Spotkałam nawet rodziców, którzy mówią, że mają kłopoty z czytaniem podręczników do IV klasy szkoły podstawowej, w związku z tym już wtedy wzmacniają swoje dzieci i uczą razem z korepetytorami, nauczycielami na dodatkowych zajęciach, absolutnie prywatnych. Jednocześnie, proszę państwa, pada tutaj wiele nieprawd dotyczących finansowania, jak również podawane są bardzo konkretne przykłady. Po pierwsze, samorządowcy otrzymują 1,5 mld zł na subwencję dla sześciolatków. (Poseł Krystyna Szumilas: Gdyby były w I klasie, też by zostały.) Dotrzymaliśmy słowa, obowiązek szkolny, obowiązek edukacji sześciolatka, obojętnie, gdzie on jest, w przedszkolu czy też w szkole, powoduje, że czujemy się odpowiedzialni za sześciolatka, stąd subwencja oświatowa dla sześciolatka. Dlatego w okresie przekształceń każdy samorząd już sobie doskonale policzył. (Poseł Urszula Augustyn: Dlatego samorzady protestują.) (Poseł Danuta Pietraszewska: Policzyli i protestują.) Będzie miał 10 roczników finansowanych, do tej pory miał dziewięć, docelowo będzie dziewięć. W związku z tym nie będzie najmniejszych problemów z finansowaniem zadań oświatowych. Jednocześnie od bardzo dawna nie było waloryzacji pensji nauczycieli, nie mylić z podwyżką. (Poseł Danuta Pietraszewska: Myśmy 50% podnieśli, a wy?) Rzeczywiście, o podwyżkach będziemy dyskutować w zespole, szanując samorządy, szanując związki zawodowe. W związku z tym pojawiła się kwota ponad 400 mln na waloryzację, jednocześnie wprost 900 mln w subwencji oświatowej na przekształcenia i 168 mln w rezerwie budżetowej. (Poseł Krystyna Szumilas: Jaka pojemna ta subwencja.) Proszę państwa, szczególnie ci, którzy zarządzali polską edukacją z poziomu ministerialnego, dokładnie wiedzą i wprowadzają opinię publiczną w błąd, w jaki sposób kalkuluje się subwencję oświatową - jest ona uzależniona od liczby dzieci. To jest ważny element w algorytmie. Przy tak dramatycznym niżu demograficznym... (Poseł Krystyna Szumilas: Nie ma dramatycznego niżu.) ...fakt wprowadzenia subwencji dla sześciolatków pozwolił absolutnie utrzymać subwencję oświatową na właściwym poziomie. (Poseł Krystyna Szumilas: Pokażcie listy.) Mówicie państwo o listach krytycznych, o wypowiedziach naukowców, o nauczycielach roku. My mamy również dokładnie odwrotne opinie nauczycieli roku i akademików. (Poseł Danuta Pietraszewska: Bo wy w innym świecie żyjecie.) Rzeczywiście, możemy tutaj dyskutować. Jeżeli mówimy, proszę państwa, o małych wiejskich szkołach, bo padały tutaj takie pytania, w obecnym systemie finansowania - a to jest dopiero początek, dlatego że przed nami rzeczywiście długa dyskusja na temat subwencji oświatowej, tak żeby ta subwencja oświatowa pomogła gminom odpowiadać na wyzwania cywilizacyjne, a jednocześnie wzmacniać politykę oświatową - szkoły podstawowe objęte są wyższą wagą wiejską niż gimnazja i małe szkoły, a to są głównie szkoły wiejskie, objęte są dodatkową wagą w wysokości 0,18%. Jednocześnie, proszę państwa, były pytania o oddziały przedszkolne. W 70% szkół wiejskich są oddziały przedszkolne. Jedna pani poseł pytała o zmniejszoną dotację, kwotę dotacji - tak, bo została zwiększona subwencja. To są zupełnie inne narzędzia finansowe. (Poseł Danuta Pietraszewska: Ja pytałam o korepetycje i nie dostałam odpowiedzi.) W związku z tym rzeczywiście pokazujemy, w jaki sposób dbamy o sześciolatka. (Poseł Danuta Pietraszewska: Nabory petenta...) Jednocześnie, proszę państwa, chciałabym zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię, bo rzeczywiście, dyskutujemy o pieniądzach, padło tutaj sformułowanie, było wystąpienie w obronie wypowiedzi pana wiceprezydenta Koszalina. Tak, to były wiceminister edukacji w państwa rządzie. (Poseł Krystyna Szumilas: Nie potrafi liczyć.) I jednoznacznie, proszę państwa, pokazaliśmy dodatkowe etaty i dodatkowe pieniądze dla pana prezydenta. (Poseł Krystyna Szumilas: Jak w Częstochowie, jak w innych.) Pan prezydent zgubił po drodze jedno gimnazjum. W związku z tym to rzeczywiście pokazuje, w jaki sposób odbywa się w tym mieście liczenie. (Poseł Urszula Augustyn: Wszyscy są głupi, nie potrafią liczyć.) Nie ma absolutnie możliwości, proszę państwa, zwolnienia 113 nauczycieli, dlatego że są to kalkulacje zakładające, że z Koszalina wyprowadzi się cały rocznik, który powinien pójść do VII klasy. Jednocześnie podkreślacie państwo, że sporo jest przepisów zakładających rozwiązania związane ze zwolnieniami nauczycieli. Proszę państwa, to jest, po pierwsze, przeniesienie przepisów, które muszą zostać przeniesione, kiedy mówi się o wszystkich kwestiach pracowniczych. Natomiast my mówimy o zmodyfikowaniu i wzmocnieniu. Na przykład kiedy mówimy o zapewnieniu ochrony większej grupie nauczycieli i szerszych możliwościach zatrudnienia, wskazujemy na instytucje przenoszenia nauczyciela do innej szkoły lub na inne stanowisko pracy lub uzupełnienie etatu nauczyciela. Mówimy o pozostawieniu bez zmiany średniej liczby uczniów przypadających na etat psychologa, pedagoga. Mówimy o pozostawieniu na tym samym poziomie średniej liczby godzin ponadwymiarowych w szkołach ponadpodstawowych. To też przekazywanie informacji o wolnych stanowiskach pracy nauczycieli, udostępnianie przez kuratoria oświaty informacji o wolnych stanowiskach pracy nauczycieli, pierwszeństwo w zatrudnieniu dla nauczycieli w stanie nieczynnym, bo takie stany w tej chwili występują. W związku z tym, proszę państwa, rzeczywiście myślimy o każdym nauczycielu, również nauczycielu przyrody, dlatego że nauczyciel przyrody to nauczyciel, który skończył studia podyplomowe, a ma kwalifikacje do nauczania biologii czy też geografii. Jeden z posłów mówił tutaj o placach zabaw za 300 tys. No tak, proszę państwa, to czasy dawno minione. Przypominam ˝Radosną szkołę˝, z której rezygnowali samorządowcy. Rzeczywiście wobec tych 150 tys. i 50-procentowego udziału woleli zrezygnować z tej oferty rządowej, dlatego że zamiast tego wkładu 50-procentowego oni za połowę tejże kwoty mieli wybudowane place zabaw, absolutnie ze wszystkimi atestami. Pojawia się po raz kolejny dużo kwestii związanych z domowym nauczaniem. Przypominam, proszę państwa, domowe nauczanie wzmacniamy, pokazujemy, w jaki sposób dbamy o rodzica. Natomiast domowe nauczanie... (Poseł Krystyna Szumilas: Tak, przez wygaszanie.) ...państwo mylą z kształceniem na odległość. Nie ma takiego systemu oświaty i edukacji na świecie, w którym uczeń, realizując obowiązek szkolny np. w Stanach Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii, jest finansowany przez inny system. Mamy obcokrajowców w systemie. Gwarantuję państwu, że żadne z państw nie finansuje edukacji, kiedy realizowany jest u nas obowiązek szkolny. Wzmacniamy oczywiście edukację obcokrajowców, zauważyliśmy ich w systemie. I myślę, że rzeczywiście to jest ogromne wyzwanie. Będziemy podnosić poprzez konsulaty poziom wiedzy o darmowej edukacji on-line, która jest realizowana przy ORPEG-u. Jest to rzeczywiście do wypromowania i sporo tam trzeba zainwestować. Ale to jest oferta dla całej Polonii, dla wszystkich dzieci, które chcą się edukować. Oprócz tego mają one do dyspozycji szkoły przy konsulatach, jak również szkoły stowarzyszeniowe. Tam rzeczywiście buduje się wspólnotę. Były pytania o kuratoria. Tak, wzmacniamy nadzór pedagogiczny w bardzo wielu miejscach i proszę się nie martwić, to my martwimy się o to, żeby rzeczywiście udoskonalić pracę wizytatorów i jednocześnie wzmocnić kuratoria finansowo. Oni są potrzebni nie tylko przy przekształceniach... (Poseł Danuta Pietraszewska: Tak, na razie postępowania wyjaśniające przeprowadzają z nauczycielami.) ...ale i do wsparcia dyrektorów i nauczycieli, do wsparcia samorządowców, którzy bez doradców zawodowych i metodyków są bardzo często po prostu bezradni. Jeden z posłów powiedział, że coś się nie spina. To dla mnie o tyle dobra informacja, jako że wiem, że wszystkie samorządy zaczęły liczyć. A w tych, które odwiedzam, liczymy razem i się spina. (Głos z sali: Ojojoj...) Od dłuższego czasu bywamy w tychże samorządach i rzeczywiście podają one konkretne rozwiązania, na które trzeba byłoby ewentualnie zwrócić uwagę. Przyjmujemy to, analizujemy. W związku z tym myślę, że będą one zadowolone, bo modele przekształceń są właściwie elastyczne, tak żeby miały one ogromne możliwości. Padały też sformułowania o miliardach na inwestycje. Przypominam, że inwestycje to zadanie gminy, zadanie samorządu. (Poseł Danuta Pietraszewska: 40 mld wydają na inwestycje samorządowcy.) I pojawiają się, proszę państwa, dwie poważne liczby, dwie poważne kwoty. Wybrzmiewa - ale o tych kwotach pisze przede wszystkim prezydent, który zgubił jedno gimnazjum - to 140 mld zł wydane na gimnazja. Proszę państwa, 140 mld... (Poseł Danuta Pietraszewska: Nie, bo mówią 40. Niech pani nie kłamie.) ...przez 17 lat to jest subwencja oświatowa dla dziecka, które jest w określonym wieku. Były gimnazja, trzeba było wydawać na piętnasto-, szesnasto-, czternastolatka, nie będzie gimnazjów również ta subwencja będzie w takiej samej wysokości. Tak więc jest to suma subwencji oświatowej wydana na dzieci i młodzież w tym przedziale wiekowym. Jednocześnie mowa jest o 8 mld wydanych na inwestycje przez 17 lat. Proszę państwa, podzielmy sobie 8 mld przez 17 lat, później podzielmy to przez kilka tysięcy gmin. Proszę zobaczyć, o jakich liczbach, o jakich pieniądzach wydawanych rocznie mówimy. Tak, polska edukacja potrzebuje inwestycji. I gwarantuję państwu, że razem z samorządowcami zwyczajnie to będziemy systematycznie robić... (Poseł Danuta Pietraszewska: Nie, rozwalacie zamiast tego.) ...wzmacniając polską szkołę. W związku z tym, że państwo również podnoszą te kwestie, które wybrzmiewają też w debacie publicznej, jeszcze raz przypomnę, że problemu z podwójnym rocznikiem nie będzie, mamy to policzone. W tej chwili w większości... (Poseł Danuta Pietraszewska: Wszystko mają policzone.) ...powiatów szczególnie zaprzestano procedur likwidacji liceów i szkół zawodowych. Czekają na to, żeby przyjąć ten rocznik, podwójny rocznik, który jeszcze 5 lat temu był tylko rocznikiem. To wynika właśnie z informacji o niżu demograficznym. Roczniki liczyły 700 tys., w tej chwili rocznik to 350 tys. I powiem tak, że argument o podwójnym roczniku, szczególnie w ustach byłych rządzących, którzy spowodowali nakaz posłania pięciolatka do podwójnego rocznika do klasy pierwszej... (Głos z sali: Ale co pani za bzdury opowiada?) (Poseł Joanna Kluzik-Rostkowska: Co pani opowiada?) ...jest szczególną hipokryzją. I oczywiście, proszę państwa, mamy nadzieję... (Poseł Krystyna Szumilas: Policzony był rocznik.) Mam nadzieję, proszę państwa, że będziemy razem, że wreszcie dla dobra polskich dzieci... (Poseł Joanna Kluzik-Rostkowska: Pięciolatki w pierwszej klasie, pani minister.) ...i polskiej szkoły nastąpi w tej Izbie zgoda, kiedy parlament podejmie decyzję. (Poseł Urszula Augustyn: Nie parlament, tylko państwo - wy podejmiecie tę decyzję.) Mam nadzieję, że wspólnie będziemy wdrażać tę reformę. Bardzo państwu dziękuję. (Oklaski)