Mówca: Waldemar Buda
Data: 2017-02-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, druk nr 1198. Projekt dotyczy nowelizacji art. 385 3 Kodeksu cywilnego, który zawiera katalog klauzul umownych, które w razie wątpliwości uważa się za niedozwolone postanowienia umowne. Propozycja dotyczy rozszerzenia katalogu o zapisy o niedozwolonych klauzulach indeksujących oraz waloryzujących w umowach kredytowych. Intencją, która przyświeca projektodawcy, tak wynika przynajmniej z uzasadnienia, jest wyłącznie przyspieszenie postępowań sądowych. Tak zostało to określone w uzasadnieniu do projektu ustawy. Szanowni państwo, jest to kolejna z prób pomocy wszystkim tym osobom, które wpadły w problemy kredytowe w związku z zawieraniem kredytów indeksowanych bądź denominowanych, ale trzeba mieć też na względzie, że to na pewno w całości problemu nie rozwiąże. To znaczy jeżeli mówimy o rozwiązaniu problemu w zakresie przyspieszania procedur sądowych i postępowań sądowych, to trzeba się zastanowić, po pierwsze, czy faktycznie jest tak, że te postępowania są długie, przedłużane i czy to rozwiązanie, ten konkretny przepis te postępowania rzeczywiście przyspieszy. Dzisiaj mamy bowiem taką sytuację, że wielu klientów odwołuje się właśnie do sądów, ażeby uznawać zapisy i te klauzule, właśnie na wzór tych wskazanych w państwa projekcie, za niedozwolone i jednocześnie ustalać nowe warunki umowy kredytowej. Problemem w postępowaniach sądowych zatem są dwie rzeczy: po pierwsze, ustalenie, że te klauzule są niedozwolone, a po drugie, ustalenie nowych warunków umów, które bez tych klauzul by obowiązywały. Z dotychczasowego orzecznictwa wynika, że nie jest problemem indywidualna ocena spraw i eliminowanie klauzul niedozwolonych, bo to można zrobić, po pierwsze, na podstawie rejestru, tego czarnego, o którym mówił pan poseł, to jest rejestr prezesa UOKiK-u, a po drugie, w drodze indywidualnej, to znaczy nawet bez żadnego rejestru sąd ma uprawnienia do tego, żeby uznać daną klauzulę za niedozwoloną, sprzeczną z prawem. Problem natomiast pojawia się na tym drugim etapie, w momencie, w którym należy ustalić, co wprowadzić w miejsce tych zapisów, które byłyby wyeliminowane z kontraktu między bankiem a klientem. W tym przypadku jest wiele wątpliwości i ten projekt niestety na to pytanie nie odpowiada, ponieważ dotyczy tego pierwszego elementu, właśnie uznania klauzuli za niedozwoloną. Byłoby to na pewno szybsze i bardziej mechaniczne, ale pozostaje ten drugi etap, który byłby równie trudny do rozstrzygnięcia. Klub Prawo i Sprawiedliwość jest za procedowaniem nad tym projektem, tak ażeby go dopracować, przemyśleć, a przede wszystkim skonsolidować z wszystkimi tymi projektami, które dzisiaj już mamy złożone i które podkomisja opracowuje. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę, że ta ustawa mogłaby dotyczyć tylko sytuacji przeszłych, to znaczy tych wszystkich umów już wcześniej zawartych, ponieważ nie dalej jak wczoraj mieliśmy drugie czytanie ustawy o kredycie hipotecznym i tam są takie zapisy, które eliminują zupełnie kredyty, które mają klauzule indeksowania bądź denominowania. Zatem pytania są takie: Czy prawo powinno być wprowadzane w taki sposób, żeby dotyczyło tylko tych starych kwestii? A poza tym czy faktycznie te przepisy mogą tutaj pomóc? Po trzecie, czy z punktu widzenia retroaktywności, na co pan poseł również zwracał uwagę, jest to dzisiaj po prostu możliwe? Oczywiście znamy orzecznictwo, które wskazuje na to, że w wyjątkowych okolicznościach retroaktywność jest możliwa, ale w każdym przypadku wymaga to indywidualnej analizy. I takiej analizie będzie poddana ta ustawa zapewne po jej wprowadzeniu. Zatem szanujemy ten dobry krok i pokazanie kolejnego elementu, kolejnego mechanizmu, który mógłby pomóc w rozwiązywaniu problemów klientów, którzy dzisiaj mają je z kredytami indeksowanymi bądź denominowanymi, ale chcielibyśmy popatrzeć na to szerzej i łącznie z wcześniej złożonymi projektami, dlatego (Dzwonek) klub Prawo i Sprawiedliwość wskazuje na potrzebę dalszych prac w komisji nad przedłożonym projektem.