Mówca: Michał Jan Mazowiecki
Data: 2019-07-18 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Koalicja Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw. Celem wprowadzenia ustawy jest udoskonalenie nowego modelu upadłości konsumenckiej obowiązującego w Polsce od końca 2014 r. Ówczesna zmiana przepisów doprowadziła do znaczącego wzrostu liczby wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej oraz prowadzonych postępowań upadłościowych. W 2014 r. ogłoszono zaledwie 32 tego typu upadłości, podczas gdy w 2018 r. było ich 6552. Warto zwrócić uwagę, że liczba postępowań tego typu systematycznie rośnie, także po wprowadzeniu nowego modelu z końcem 2014 r. Między rokiem 2015 a rokiem 2018 liczba spraw zwiększyła się ponaddwukrotnie, a liczba ogłoszonych upadłości - trzykrotnie. Dane te świadczą o tym, że wprowadzone w 2014 r. przepisy wypełniły istotną lukę w polskim systemie prawnym. Niestety znacząca część dorosłych obywateli Polski doświadcza trudności w terminowym regulowaniu zobowiązań. Według stanu na koniec 2018 r. liczba osób nieregulujących terminowo zobowiązań wyniosła 2,78 mln. Dotyczy to sum wynoszących co najmniej 200 zł wobec jednego wierzyciela, opóźnionych o co najmniej 30 dni. Liczba dłużników oraz kwota zaległych zobowiązań wzrasta mimo dobrej koniunktury gospodarczej oraz wzrostu transferów socjalnych Konsekwencją wprowadzonych kilka lat temu przepisów jest też znacznie wyższe obciążenie sądów sprawami o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Na terenie całego kraju funkcjonuje zaledwie 30 wydziałów gospodarczych sądów rejonowych, które obsługują upadłości konsumenckie. To oznacza, że w 2018 r. na jeden wydział przypadły średnio 424 wpływające sprawy. Badanie 240 losowo wybranych spraw z dziewięciu ośrodków, przeprowadzone przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, wykazało m.in., że postępowania upadłościowe trwały zbyt długo. Konsument pozostaje objęty procedurą oddłużania zazwyczaj przez około rok, a następnie jest objęty planem spłaty zobowiązań przez kolejne 36 miesięcy. Największą korzyścią z wprowadzenia proponowanych rozwiązań jest uproszczenie procedur i zmniejszenie obciążenia sądów sprawami o upadłość konsumencką. Uchwalenie w 2014 r. nowego modelu upadłości konsumenckiej wypełniło istotną lukę w polskim systemie prawnym, ale jednocześnie doprowadziło do lawinowego wzrostu spraw rozstrzyganych przez wydziały gospodarcze sądów rejonowych w sprawach tego typu. W konsekwencji znacznie wzrosło obciążenie tych wydziałów. Proponowane w projekcie rozwiązania, w szczególności możliwość ogłoszenia upadłości w niektórych sprawach w uproszczonej procedurze oraz możliwość zawierania przez dłużników układów z wierzycielami pod kierunkiem licencjonowanych doradców restrukturyzacyjnych, powinny prowadzić do ograniczenia tego problemu. Kosztem proponowanych rozwiązań jest prawdopodobnie zmniejszenie szans wierzycieli na zaspokojenie roszczeń w niektórych przypadkach. Projekt ustawy upraszcza bowiem procedurę uzyskania upadłości konsumenckiej oraz zwiększa jej dostępność dla nowych grup dłużników. Istotnym kosztem proponowanych rozwiązań może być zmniejszenie poczucia odpowiedzialności za zaciągnięte długi, wynikające z dopuszczenia do możliwości uzyskania orzeczenia o upadłości konsumenckiej osób, które doprowadziły do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększyły jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Taka regulacja może prowadzić do nadużyć, celowego zadłużania się przez niektórych obywateli, a następnie dążenia do uzyskania przez nie upadłości. Ta regulacja może również zachęcić do starania się o upadłość konsumencką nowe grupy osób, a tym samym przyczynić się do wzrostu obciążeń sądów tego typu sprawami. Mimo pewnych wad procedowanej nowelizacji, po uwzględnieniu też wszystkich jej dobrych stron, Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Koalicja Polska (Dzwonek) jest za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.