Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Problem jest bardzo poważny. Wiadomo, że tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności można egzekwować, bo staje się on tytułem wykonawczym i jest podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. To jest sprawa kluczowa, niezwykle istotna, niezwykle ważna. To, co stwierdził w orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny, jest oczywiście jak najbardziej uzasadnione, chociaż można mieć różny stosunek do tych kwestii. W każdym razie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że minister sprawiedliwości wyszedł poza zakres ustawowej delegacji, czym naruszył przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych, a idąc dalej - ustawy zasadniczej, art. 92 konstytucji. Tu kwestia może być mniej lub bardziej sporna, ale szanując wyroki Trybunału Konstytucyjnego, zgadzamy się z tym rozwiązaniem. Pojawia się oczywiście bardzo poważny problem związany z przygotowaną przez posłów zmianą przepisu art. 783 § 3 i 4 poprzez inkorporowanie § 182 rozporządzenia wykonawczego ministra sprawiedliwości Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Nasuwa się pytanie, czy regulacja jest zręczna i dobra. Wedle mojej opinii nie do końca. Pojawia się bardzo wiele problemów i o tych problemach chciałbym powiedzieć. Po pierwsze, kwestia uproszczonego tytułu wykonawczego jest sprawą oczywistą - orzeczenie sądu, referendarza sądowego, ugoda zawarta przed sądem. Nasuwa się jednak pytanie, co w sytuacji kiedy zmieni się dłużnik lub wierzyciel, chociażby po wydaniu tytułu egzekucyjnego, czy stosujemy formułę uproszczoną czy - jak było zapisane dotychczas w § 182 - formułę zwykłą, spisujemy odrębną sentencję. Tego nie ma. I tu byłaby pewna luka, o której trzeba sobie jasno powiedzieć. To jest poważna sprawa, bo takie zdarzenia prawne bardzo często mają miejsce. To jest pierwszy aspekt, na który zwracam uwagę. Co do innych tytułów egzekucyjnych wynikających z art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego lub też z tytułów wydanych w formie elektronicznej, w trybie uproszczonym sprawa jest oczywista i jasna, ewidentnie wynikałoby to z redakcji przepisu, wykładnia językowa mówi o tym wprost. Rodzi się jednak, proszę państwa, zasadnicze pytanie. Ponieważ tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności staje się tytułem wykonawczym, to postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, zgodnie z przepisami K.p.c., jest postanowieniem zaskarżalnym. To jest sprawa niezwykle istotna, ważna. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę - ale nie tylko trybunał - na kwestie związane z wątpliwościami co do zaskarżalności postanowienia czy tegoż braku postanowienia w formie fizycznej, czy odrębnej sentencji co do tego uproszczonego trybu. Pan poseł sprawozdawca powiedział, że nie będzie odrębnego postanowienia, natomiast postanowienie będzie umieszczone na tytule. Moim zdaniem to jest złe rozumowanie. Immanentną częścią klauzuli jest właśnie element tegoż domniemanego postanowienia, a nie wpisanie na tytule egzekucyjnym postanowienia, sentencji postanowienia, opatrzenie go klauzulą wykonalności. Tu nie jest tak jak w postępowaniu nakazowym, że na niektórych papierach wartościowych można wprost napisać czy wprost wydać nakaz zapłaty bez wpisywania odrębnego nakazu. To są zupełnie różne sprawy, zupełnie różne rzeczy. Nie wchodzi również w tym wypadku w grę - na co zwrócił uwagę jeden z podmiotów, bodajże, jeżeli dobrze pamiętam, Krajowa Rada Sądownictwa - wpisanie w protokole zgodnie z art. 356, postanowienia, to też nie wchodzi w grę, bo wpisuje się je wtedy, gdy nie przysługuje zażalenie, a w tym wypadku zażalenie przysługuje. To jest bardzo poważny problem i zwracam na to uwagę. Redakcja musi być jednoznaczna, żeby nie budziła wątpliwości. A zatem moim zdaniem sprawa jest prosta. Poza sytuacjami kiedy spisujemy odrębne postanowienie, sam fakt nadania klauzuli wykonalności, która wynika z rozporządzenia wykonawczego ministra sprawiedliwości do art. 783, o treści, którą wszyscy znamy: poleca się itd. - nie będę czytał treści klauzuli wykonalności, to nie ma najmniejszego znaczenia - sam fakt nadania klauzuli wykonalności jest jednoznaczny z postanowieniem o jego nadaniu. Tak chyba należy interpretować te przepisy. Na takie nadanie klauzuli wykonalności w trybie uproszczonym przysługiwałoby zażalenie, bo pojawia się problem, czy przysługuje czy też nie. Immanentną częścią klauzuli będzie postanowienie, które nie będzie spisywane w formie odrębnej sentencji, ale też nie będzie wpisywane do protokołu, bo byłoby to niezgodne z art. 356, na co zwracam uwagę. A zatem, panie pośle, nie do końca zgodzę się z tym rozwiązaniem. Mówię o tym dlatego, że to, co dzisiaj napiszemy czy potem napiszemy w uzasadnieniu, będzie elementem wykładni stosowania tego prawa, a już przy dzisiejszym stosowaniu pojawiło się wiele problemów - na co zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny - co do tego, czy jest zażalenie w uproszczonym trybie klauzulowym, czy też nie. (Dzwonek) Konkludując, zwracam uwagę na te aspekty. Oczywiście rozwiązanie popieramy, bo nie ulega najmniejszej wątpliwości, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma swoje walory i musimy to zrobić, a chcemy pomóc sądom, żeby nie wydawano mnóstwa postanowień i nie marnowano papieru. Wystarczy przybicie tej klauzuli i przysłowiowej pieczęci, podpisanie przez sędziego, a nie przez skład orzekający, bo to wydaje się w trybie jednoosobowym, sąd orzeka w składzie jednoosobowym. A więc nie ma tu składu, jest to sąd. Albo referendarz. Na ten aspekt też zwracam uwagę. Zresztą w sposób oczywisty zwrócono na to uwagę. Dobra legislacja wymaga, abyśmy dzisiaj wiedzieli, czego chcemy i w jaki sposób chcemy to uregulować. Dlatego, popierając to, zwracam tylko uwagę na te aspekty, żebyśmy wiedzieli, jak ewentualnie wykładać te zapisy, żeby one potem w praktyce stosowania prawa nie przynosiły nam więcej szkód niż pożytku. Popierając te zapisy, proszę, ażeby skierować je do komisji, żebyśmy tam je dopracowali. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)