Mówca: Arkadiusz Mularczyk
Data: 2018-03-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Ministrze! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W moim wystąpieniu chciałem podkreślić temat reparacji i odszkodowań wojennych w stosunkach polsko-niemieckich i zwrócić na niego uwagę. Otóż, Wysoka Izbo, w stosunkach polsko-niemieckich kwestie reparacji i odszkodowań wojennych dla Rzeczypospolitej oraz dla osób fizycznych po II wojnie światowej nie zostały nigdy w sposób skuteczny i ostateczny uregulowane. (Poseł Cezary Tomczyk: Dlatego nie poruszyliśmy tego na spotkaniu z Angelą Merkel.) Politykę Niemiec wobec Polski można scharakteryzować jako grę na przemilczenie, przedawnienie i zapomnienie. Do dziś bowiem nie został zawarty z Polską traktat pokojowy, który kończyłby II wojnę światową - tak jak miało to miejsce po I wojnie światowej - w którym Niemcy dokonałyby rozliczenia z tytułu zniszczeń materialnych i osobowych. Niemcy ponadto nie rozliczyły się nigdy z wywiezionych z Polski dzieł sztuki i dóbr kultury. Problematyka ta w odniesieniu do Polski na przestrzeni lat z różnych powodów zawsze była spychana na dalszy plan, z różną argumentacją, dlatego dziś ten temat powraca w debacie publicznej ze zdwojoną, społeczną i medialną siłą. Dlatego też w polskim Sejmie powstał zespół parlamentarny, który analizuje problematykę reparacji i odszkodowań po II wojnie światowej na przestrzeni ostatnich 70 lat. Dokonywana jest analiza dokumentacji archiwalnej, ekspertyz prawnych oraz postępowania Niemiec wobec innych krajów poszkodowanych przez II wojnę światową. Trwają także prace ekspertów nad raportem o stratach wojennych Rzeczypospolitej. W okresie II wojny światowej Polska poniosła największe w stosunku do całkowitej liczby ludności straty majątku oraz straty majątku narodowego, a także straty osobowe ze wszystkich państw europejskich. Straty te nie wynikały tylko z działań wojennych, ale przede wszystkim z niemieckiej polityki okupacyjnej, w szczególności celowej i zorganizowanej eksterminacji ludności cywilnej na okupowanych terenach państwa polskiego, a także intensywnej eksploatacji społeczeństwa polskiego, w tym pracy przymusowej, oraz celowego zniszczenia mienia, w tym zburzenia stolicy państwa polskiego - Warszawy. Podczas okupacji niemieckiej życie straciło ponad 6 mln polskich obywateli. Liczba polskich obywateli w 1939 r. wynosiła 35 mln. Po wojnie ta liczba obywateli zmniejszyła się o 12 mln i wynosiła tylko 23 mln. W wyniku wojny poszkodowanych zostało ponad 13 mln polskich obywateli. W celach germanizacyjnych do Niemiec wywieziono przeszło 200 tys. dzieci. Trwałym kalectwem zostało dotkniętych 590 tys. osób. Do prac niewolniczych wywieziono ogółem 2,5 mln osób, zaś wysiedlono kolejne 2,5 mln osób, przede wszystkim z terenów wschodniej Polski czy też z Pomorza. Straty majątku Rzeczypospolitej wyniosły prawie 38% stanu z 1939 r. Straty substancji materialnej, np. Warszawy, wyniosły 84%, w polskim przemyśle - 90%, w zabudowie mieszkalnej - 72%, w kulturze i zabytkach - 90%. Niemcy zniszczyli i zrabowali 43% dorobku kulturowego Polski. Polskie biblioteki straciły 66% zbiorów. W myśl prawa międzynarodowego, w szczególności IV konwencji haskiej, strona wojująca, która naruszyła postanowienia powyższego regulaminu, będzie obowiązana do odszkodowania, jeśli zajdzie taka potrzeba. Ponadto będzie odpowiedzialna za każdy czyn osób wchodzących w skład jej sił zbrojnych. Ustalenia konferencji poczdamskiej oraz postępowanie Niemiec w stosunku do innych państw poszkodowanych w trakcie II wojny światowej, polegające na zawieraniu z nimi umów odszkodowawczych i wypłacie odszkodowań, wskazują, że państwo niemieckie powinno skompensować państwu polskiemu szkody związane z okresem II wojny światowej. Trzeba podkreślić, że PRL podejmował liczne próby uregulowania tego problemu za pośrednictwem Organizacji Narodów Zjednoczonych. I już 1969 r. delegaci Polski do Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych podkreślali, że obywatele polscy nie otrzymują do dzisiaj odszkodowania w związku z dyskryminacyjnym ustawodawstwem RFN i RFN nie poczuwa się do obowiązku spłaty tego tragicznego długu wobec narodu polskiego. A więc ta sytuacja pokazuje, że już w 1969 r. delegaci polscy - zresztą był to słynny prof. Resich, który był delegatem polskim do ONZ - wskazywali na nieuregulowanie kwestii odszkodowań dla osób indywidualnych. I dzisiaj, w 2018 r., minister spraw zagranicznych w polskim Sejmie mówi, że ta sprawa powinna być uregulowana. Nie była uregulowana przez 70 lat, szanowni państwo, z premedytacją i z pełną odpowiedzialnością, że ci wszyscy poszkodowani ludzie, 13 mln poszkodowanych ludzi umarło czy też umiera do dzisiaj, nie uzyskawszy żadnego odszkodowania od państwa niemieckiego. Trzeba mieć pełną świadomość, drodzy państwo, o czym mówimy. W konkluzji delegat Polski do ONZ podkreślił, że Organizacja Narodów Zjednoczonych powinna skonkludować zasady przyznawania odszkodowań dla osób poszkodowanych w wyniku II wojny światowej. Mimo że zasady były określone w rezolucjach komisji prawnej, do dnia dzisiejszego Niemcy z tych zobowiązań się nie wywiązały. Kończąc, szanowni państwo, chcę podkreślić, że wybitny znawca prawa międzynarodowego prof. Klafkowski powiedział jednoznacznie: ˝Prawo międzynarodowe nie uznaje instytucji przedawnienia zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, nie uznaje również przedawnienia o odszkodowania z tytułu takich zbrodni˝. Trzeba też podkreślić, że w traktacie 2+4 w 1990 r. Polska została pominięta jako uczestnik tego traktatu. Również w tej sprawie kwestii odszkodowań wojennych nie uregulowano. Jedyne świadczenia, jakie wypłacano, to świadczenia wypłacane przez Fundację ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝, ale te świadczenia dotyczyły tylko wąskiej grupy ludzi i były nieproporcjonalnie niskie w stosunku do potencjalnych roszczeń tych osób. Należy podkreślić, reasumując, że od zakończenia II wojny światowej Niemcy wypłaciły ofiarom III Rzeszy na całym świecie w sumie ok. 75 mld euro. Większość tych środków została wypłacona jednak w samej Republice Federalnej Niemiec, w Europie Zachodniej, w Izraelu, w Stanach Zjednoczonych, a jedynie niecałe 2%, bo 1400 mln euro, tej kwoty trafiło do obywateli polskich. Kwota, którą podał pan poseł Krząkała w swoim wystąpieniu, została podjęta z niemieckich mediów, które podały nieprawdziwe informacje. Szkoda, że posłowie Platformy Obywatelskiej po wielu miesiącach debaty powołują się na niemieckie media, a nie na dane, które wynikają z danych Fundacji ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝. Bardzo dziękuję. (Oklaski)