Mówca: Tadeusz Woźniak
Data: 2012-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Na wstępie pragnę podziękować wszystkim paniom i panom posłom, pani minister za to, że zechcieli się pochylić nad problematyką polskiej rodziny, mimo że nie wszyscy podzielają nasze zdanie jako wnioskodawców. Wnioski o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu uważamy raczej za niezrozumienie tego projektu, prosimy o refleksję do momentu głosowania i o zmianę tej decyzji. W pierwszych słowach odniosę się do tego, co powiedziała pani minister, że mówimy, iż nikt się nie zajmuje polską rodziną. Takie stwierdzenie z tej mównicy, przynajmniej z moich ust, nie padło. Chodzi o to, że nie ma takiej instytucji w Polsce, która zajmowałaby się rodziną w sposób komplementarny, w której tylko i wyłącznie rodzina byłaby podmiotem wszelkich działań. Tylko o tym mówiliśmy. Chcemy właśnie ze względu na wagę rodziny, jej rangę w społeczeństwie, aby utworzona została taka instytucja, która będzie zajmowała się tylko i wyłącznie rodziną. To nie ma nic wspólnego - mówiłem o tym w moim głównym wystąpieniu - z jakąkolwiek rywalizacją czy odbieraniem kompetencji już istniejącym organom, również powołanym na mocy konstytucji, a więc rzecznikowi praw obywatelskich czy rzecznikowi praw dziecka. W tej ustawie wyraźnie mówi się, wręcz obliguje się rzecznika praw rodziny do współpracy. Tam nie ma mowy o jakimkolwiek odbieraniu kompetencji, nie rusza się kwestii kompetencji rzecznika praw obywatelskich i rzecznika praw dziecka. Mówi się tylko, że rzecznik praw rodziny może wnioskować, ale przecież każdy obywatel może to robić. Rozszerza się to o rzecznika tylko dlatego, że będzie on instytucją, że jeszcze jedna osoba prawna będzie mogła wnioskować do rzecznika praw obywatelskich o podjęcie określonych działań. Nie widzę tutaj jakiegokolwiek zagrożenia dla instytucji rzecznika praw obywatelskich ani wchodzenia w kompetencje rzecznika praw obywatelskich, ponieważ te kompetencje nie będą w niczym uszczuplone. Te organy, instytucje będą musiały tylko ze sobą współpracować. Jeśli chodzi o wystąpienia klubowe, to, tak jak powiedziałem, proszę o refleksję te kluby, które albo zgłosiły wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu, albo stwierdziły, iż nie poprą naszego projektu. Proszę o refleksję, ponieważ jest to niezwykle ważne. Jestem gotów podjąć dyskusję z każdym, aby przekonać go, że jeżeli chodzi o wszelkie działania mające na celu wzmocnienie rodziny narażonej dzisiaj na różne zagrożenia płynące i od zewnątrz, i od wewnątrz, rodzinie polskiej potrzeba takiej instytucji, która będzie się nią zajmowała i dla której rodzina właśnie będzie podmiotem wszelkich działań. Jeśli chodzi o pytanie pana Leszka Dobrzyńskiego z Prawa i Sprawiedliwości o uprawnienia rzecznika, to uprawnienia rzecznika zostały szczegółowo opisane w art. 10. Ponieważ jest ich dość dużo, pozwolę sobie nie odczytywać ich w całości. Odsyłam do projektu, gdzie są art. 10 i art. 11, które mówią o uprawnieniach rzecznika. Podkreślam też, że te uprawnienia rzecznika nie kolidują z uprawnieniami innych organów. Podobnie, jeśli chodzi o te kompetencje, zatroszczyła się o to pani Marzena Machałek z Prawa i Sprawiedliwości. Pani poseł, pani też pyta, czy powielają się kompetencje. One się uzupełniają, one mogą być gdzieś na styku, ale to, że różne instytucje mogą wykonywać różne kompetencje czy korzystać z kompetencji sobie przyznanych, w niczym nie umniejsza wagi roli innych instytucji. Przepraszam, może w tym momencie to nieuprawnione, ale weźmy kwestię chociażby nakładania mandatów za przekroczenie prędkości. Są instytucje, które są do tego powołane, i nikt nikomu z tego powodu nie ujmuje jego znaczenia. Pani poseł Anna Sobecka pytała o kwestię dotyczącą pełnomocnika rządu do spraw równego traktowania. Pytała również, czy do rozwiązania wszystkich spraw rodziny wystarczy 10 mln zł. Jeśli chodzi o pełnomocnika rządu do spraw równego traktowania, to już sama nomenklatura budzi we mnie pewne emocje, bo do równego traktowania, przepraszam, kogo, czego? Aż się prosi, żeby jeszcze było coś dalej w tym tytule pełnomocnika, ale jest to sprawa, którą pozostawiam premierowi, bo to należy do jego kompetencji. Dzisiaj nie jest to bezpośrednio przedmiotem naszego projektu. Wskazujemy tylko na to, że sprawa równego traktowania jest wpisana do kompetencji rzecznika praw obywatelskich, ma on nawet w swoim urzędzie komórkę do spraw równego traktowania, a mimo to premier powołuje jeszcze pełnomocnika rządu do spraw równego traktowania. Przepraszam, czy to jest powielenie kompetencji, czy to jest odbieranie kompetencji rzecznikowi praw obywatelskich przez premiera rządu polskiego? Wydaje mi się, że nie. Jeżeli premier uznał równe traktowanie za najważniejszą czy jedną z najważniejszych spraw, jaką ma do załatwienia, to powołał jeszcze jeden organ, który będzie wzmacniał to, co jest dla niego niezwykle ważne. Tutaj jest to tylko do decyzji premiera. My możemy tylko oceniać, możemy dyskutować, ale jest to sprawa oczywista. 10 mln na rozwiązanie wszystkich problemów rodzin oczywiście w żaden sposób, pani poseł, nie wystarczy. Natomiast chcę zwrócić uwagę na to, że rzecznik praw rodziny ma być powołany nie tylko po to, żeby rozwiązać wszystkie problemy, jakie dotykają rodziny. Ma on również sklasyfikować, zinterpretować, uszeregować, pokazać, przedstawić te problemy. Owszem, ma monitorować, ale ma również podejmować działania prewencyjne w stosunku do spraw czy zagrożeń, jakie będą dotykały rodziny jako takiej, prawda? W określonych przypadkach będzie miał prawo ingerowania również w sprawy określonej rodziny, jeżeli będą tam łamane prawa rodziny, jak również prawa członków tej rodziny, choć na styku kwestii związanej właśnie z członkami rodziny jako wnioskodawcy jesteśmy przecież gotowi podejmować dyskusję na posiedzeniu komisji właściwej do rozpatrzenia tego projektu i jesteśmy gotowi do wynegocjowania takiego zapisu, który nie będzie budził żadnych kontrowersji. Ale pozwólcie, panie i panowie, abyśmy w ogóle mogli o tym dyskutować, żebyśmy mogli to zrobić, a nie w sposób arbitralny ucinamy temat i mamy jeszcze jeden projekt opozycji z głowy. Pan poseł Andrzej Szlachta też pytał o zadania rzecznika praw rodziny, które różnią się od zadań rzecznika praw obywatelskich. Te kwestie kompetencyjne rzeczywiście wywołują tutaj liczne pytania, i wcale się temu nie dziwię. Odpowiadam panu posłowi: rzecznik praw rodziny - oprócz ewentualnych przypadków łamania praw osoby jako osoby, jako członka rodziny - będzie się też zajmował rodziną jako taką. O rodzinie mówi się w konstytucji, nawet kilkakrotnie się o niej wspomina, mówi się w ustawach szczególnych, mówi się także w kodeksach, ale tak naprawdę nikt jej nie definiuje i tak naprawdę do chwili obecnej rodzina jako taka, co zresztą zostało podkreślone, nie stawała się podmiotem. Mówiliśmy o rodzinie. W zasadzie każdy z nas rozumie, co to jest rodzina, ale nie ma takiej definicji konstytucyjnej. Są tylko słowa czy opinie używane przez Sąd Najwyższy czy Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach do określonych wyroków w określonych sprawach - nie w sprawie dotyczącej pojęcia rodziny, tylko w sprawach, które w jakimś sensie dotykają rodziny. W tym przypadku były tam akurat sprawy podatkowe i inne, tylko była kwestia, kogo uznać za rodzinę. Dopiero wtedy Trybunał Konstytucyjny czy Sąd Najwyższy zajmował się problematyką rodziny jako takiej. Jeśli chodzi o tzw. pararodziny, to nawet trybunał nie chciał się też w ogóle na ten temat wypowiadać. Zresztą w tym samym wyroku wyraźnie daje temu wyraz. Również pan poseł Józef Rojek z Solidarnej Polski pytał, czy uda się w sposób niezwykle jasny rozdzielić kompetencje rzeczników. Jeszcze raz powtarzam, rzecznik praw obywatelskich i rzecznik praw dziecka to rzecznicy powołani na mocy konstytucji, umocowani w konstytucji, ale mamy też rzeczników powołanych mocą ustaw. Rzecznik praw rodziny będzie powołany mocą ustawy, tak więc będzie stał niejako niżej. Być może okaże się, że jego działalność jest na tyle potrzebna i pożyteczna, że w późniejszym czasie wpłynie do Sejmu projekt zmiany konstytucji i wpisania do konstytucji również rzecznika praw rodziny, ale nie na tym etapie. Pan poseł Piotr Chmielowski z Ruchu Palikota pyta, czy rzecznik będzie chronił rodzinę, która uległa rozpadowi. To pytanie świadczy o tym, że nie zajrzał pan do projektu. W art. 2 projektu wyraźnie mówimy o tym, że przez rodzinę niepełną rozumie się rodzinę rozbitą trwale w wyniku rozwodu, separacji lub porzucenia, ale musi to być rodzina, czyli musi pozostać z tej byłej pełnej rodziny co najmniej jeden członek, który ma przy sobie dzieci. Ten, który będzie samotny, w tym momencie przestaje stanowić rodzinę jako taką. Jeżeli zaś założy nową rodzinę, również będzie podmiotem działań rzecznika praw rodziny. Jeżeli zaś jako rozwiedziony wstąpi w związek małżeński z inną osobą np. rozwiedzioną, posiadającą dzieci, to będzie on już członkiem rodziny zrekonstruowanej. I o tym mówi wyraźnie projekt. Pan poseł Piotr Szeliga z Solidarnej Polski pyta, czy rzecznik będzie wspierał rodziny za granicą. Tak, panie pośle. Rzecznik będzie się zajmował w ogóle sytuacją rodziny, rodziny jako takiej, również rodziny w określonym przypadku. Mówi o tym wyraźnie art. 1 ust. 5, gdzie - już cytuję... (Poseł Artur Górczyński: Czyli pan poseł też nie czytał.) Nie znam na pamięć, proszę mi wybaczyć. ˝Rzecznik może podjąć działania w stosunku do każdej rodziny, w której choćby jeden członek posiada obywatelstwo polskie - a jeśli chodzi z kolei o imigrantów, też jest o tym mowa - oraz w stosunku do każdej rodziny imigrantów osiedlonych lub czasowo przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝. Jeżeli będą określone problemy rodzin polskich obywateli za granicą, rzecznik rodziny także powinien się tymi sprawami zająć. Pan poseł Marek Matuszewski z Prawa i Sprawiedliwości pytał, czy nie należałoby najpierw przyjąć polityki prorodzinnej, a dopiero potem powołać rzecznika praw rodziny. Polityka prorodzinna jest wpisana do polskiego systemu, w tym do konstytucji, gdyż to państwo polskie ma chronić również polską rodzinę. I mamy różne przejawy tego, o których moglibyśmy mówić, że są jakimiś elementami polityki prorodzinnej, ale to właśnie powołanie rzecznika praw rodziny byłoby najbardziej jaskrawym przejawem polityki prorodzinnej, bo ustanowilibyśmy instytucję, która będzie z samego swojego założenia, ze swojej istoty, bronić rodziny, jej praw i tej polityki prorodzinnej. Pan poseł Tadeusz Tomaszewski z SLD wskazywał na to, że jest możliwość powołania rzecznika praw rodziny, a właściwie zgłoszenia go przez 100 tys. obywateli. Tak, ponieważ mówimy o polityce prorodzinnej, a absolutna, przytłaczająca większość społeczeństwa polskiego żyje w rodzinie, więc dla każdego z nas kwestia tego, kto się będzie zajmował sprawami rodziny, jest niezwykle ważna. Projekt przewiduje to wyraźnie. Wniosek może złożyć grupa np. 15 posłów, bo grupa 15 posłów może złożyć projekt ustawy czy uchwały, grupa 7 senatorów, grupa 100 tys. obywateli, bo 100 tys. obywateli też może złożyć do Wysokiej Izby obywatelski projekt ustawy. Natomiast w przypadku odwołania, żeby to było trudniejsze, liczba ta jest potrojona w każdym przypadku, zarówno jeśli chodzi o posłów, senatorów, jak i obywateli. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Pani Minister! Jeszcze raz bardzo dziękuję za wszystkie głosy w dyskusji. Ponownie proszę o rozważenie tego, o czym dzisiaj rozmawialiśmy. Jedno jest ważne, jedno już się stało i tego nam nikt nie odbiera. W dzisiejszej debacie zwróciliśmy chociażby uwagę na sytuację rodzin w Polsce i na zagrożenia, jakie istnieją, jeśli chodzi o te rodziny. Pochylamy się nad rodziną nie tylko w momencie, kiedy już stało się coś złego, ale próbujemy to uprzedzić, żeby po raz pierwszy być mądrym przed szkodą. Dziękuję bardzo. (Oklaski)