Mówca: Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska
Data: 2012-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Celem proponowanych przez wnioskodawców zmian w Kodeksie karnym jest zwiększenie ustawowego wymiaru kary pozbawienia wolności za poszczególne typy przestępstwa zgwałcenia. Uzasadnienie dwojako określa cel proponowanej zmiany. Jest nim, po pierwsze, wzmocnienie ochrony prawnokarnej wolności seksualnej człowieka, po drugie, ustanowienie właściwego poziomu reakcji karnej na jedno z najcięższych przestępstw - przede wszystkim poprzez przekwalifikowanie występku w zbrodnię, czyli przyjęcie dolnej granicy zagrożenia karą przynajmniej 3 lat pozbawienia wolności. Projekt podnosi również sankcje za inne czynności seksualne i za typy kwalifikowane przestępstwa zgwałcenia. Pozornie wydaje się, że propozycje sprowadzają się do prostego zabiegu podwyższenia liczb, co - mając na względzie fakt, że przestępstwo zgwałcenia, jak sądzę, jest bezdyskusyjnie uznane przez społeczeństwo za jedno z najcięższych przestępstw - stanie się niewymagającym dyskusji zabiegiem. Otóż nic bardziej mylnego. Podniesienie dolnej granicy zagrożenia karą pozbawienia wolności do 3 lat uniemożliwi ewentualne - bo przecież też musimy się liczyć z tym, że takie możliwości, przynajmniej moim zdaniem, może państwo się z tym nie zgadzają, powinny być zachowane - zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary, co jest dziś możliwe, jako że czyn stanowi występek zagrożony karą od 2 lat pozbawienia wolności. Muszę tu przypomnieć, zresztą była już o tym też wcześniej mowa, że sankcja za zgwałcenie w typie podstawowym została podniesiona w 2005 r. i obecnie wynosi od 2 do 12 lat, a w typie kwalifikowanym - co weszło w życie dopiero w 2010 r., czyli praktycznie działa od 2 lat - od 3 do 15 lat, czyli czyn stał się zbrodnią, zaś w typie kwalifikowanym drugiego stopnia nie może być niższa niż 5 lat. Moim zdaniem jest to szerokie spektrum możliwości, zgodne z zasadą proporcjonalności, która umożliwia sądowi zastosowanie w trakcie orzekania zawartych w Kodeksie karnym zasad i dyrektyw sądowego wymiaru kary - dla mnie, nie ukrywam, bardzo istotnego elementu całego naszego systemu prawa karnego. Jest to absolutnie podstawowa swoboda uznania sądu, gwarantowana konstytucją w art. 178, który mówi o niezawisłości sędziowskiej. Uważam, że kary przewidziane za przestępstwo zgwałcenia są wysokie na tle całego systemu przepisów określających sankcje karne w Kodeksie karnym. Oczywiście mówię o tych karach, które są przewidziane. Nie mówię o tych, które są ostatecznie stosowane, które są już w wyrokach. Ten system, który jest, i te kary, które są w Kodeksie karnym, dają sądowi właściwe instrumenty do orzekania. Czy zatem biorąc pod uwagę to, że część istotnych zmian podnoszących dolną granicę weszła niedawno - państwo chcą, żebyśmy znowu podnosili granicę, a ja nie jestem zwolenniczką tego, żeby co 2, 3 czy nawet 5 lat takie zmiany stosować - zasadne jest procedowanie nad kolejną nowelizacją? Chcę tu przypomnieć - nie wiem, kto z państwa miał okazję uczestniczyć - Wysokiej Izbie słowa profesora Leszka Kubickiego, który uczestniczył w konferencji ministrów sprawiedliwości i użył nawet takiego określenia: masakrowanie Kodeksu karnego. Mocne słowa, rzeczywiście. Niemniej jednak, mimo tych okoliczności i zastrzeżeń, o których mówiłam, uważam, że dyskusja nad tym projektem jest na pewno pożyteczna, choćby w kontekście trwającej już debaty w środowisku naukowym, która dotyczy podniesienia górnej granicy kary pozbawienia wolności w ogóle do 20 lat. Może zatem dyskusja nad tym projektem jest też dobrą okazją do tego, żeby w ogóle rozmawiać na temat możliwości, dopuszczalności podniesienia kary w ogóle. Chcę zatem zadeklarować w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej, że będziemy głosować za przekazaniem projektu do prac w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)