PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam trzy pytania dotyczące tego projektu ustawy. Na jakiej podstawie projektodawcy ocenili, że urządzenia działające na zasadzie indukcji elektromagnetycznej są obecnie opodatkowane na niższym poziomie niż e-papierosy z grzałką elektryczną? Czy projektodawcy analizowali ryzyko podwójnego lub niejednolitego opodatkowania poszczególnych elementów urządzeń indukcyjnych, zwłaszcza zbiorników z elementem ferromagnetycznym oraz urządzeń zasilająco-sterujących? Dlaczego uznano, że 2-miesięczny okres na dostosowanie się przedsiębiorców do nowych obowiązków akcyzowych jest wystarczający, szczególnie dla mikro-, małych i średnich firm, które dotychczas nie działały w reżimie akcyzowym? Dziękuję.
Mówca: Małgorzata Pępek
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo nie może pozwalać na żadne drogi na skróty, gdy w grę wchodzi opodatkowanie produktów szkodliwych dla zdrowia. Jako ustawodawca musimy dbać o to, by każda forma używek była traktowana równie surowo, bez względu na zastosowaną w niej technologię. Ten projekt w mojej opinii skutecznie likwiduje lukę, dzięki której e-papierosy indukcyjne były obciążone akcyzą na znacznie niższym poziomie niż te z tradycyjną grzałką. Różnice w budowie urządzeń nie mogą być przecież darmową przepustką do unikania podatków. Ujednolicenie tych stawek to nie tylko kwestia porządkowania przepisów, ale przede wszystkim zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa. W tym kontekście proszę o odpowiedź na pytanie: Czy ministerstwo dysponuje szacunkami, jaka część rynku e-papierosów korzysta obecnie z technologii indukcyjnej, oraz (Dzwonek) o ile szacunkowo wzrosną wpływy do budżetu po uszczelnieniu tej konkurencyjnej luki? Dziękuję.
Mówca: Bożena Lisowska
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Projekt ustawy zmienia definicje jednorazowych i wielorazowych papierosów elektronicznych w ustawie o podatku akcyzowym. Zmiany mają na celu objęcie akcyzą urządzeń działających na zasadzie indukcji elektromagnetycznej, które dotychczas były opodatkowane niżej. Niestety ta regulacja obejmuje tylko niewielki fragment rynku szacowany na 1% przychodu. Nadal potrzebne jest kompleksowe rozwiązanie, które będzie uszczelniało opodatkowanie e-papierosów i likwidowało szarą strefę w tym obszarze wynoszącą nawet 58%. Moje pytanie brzmi: Na jakim etapie procedowania jest kompleksowy projekt UD 363 i czy ministerstwo może potwierdzić, że szara strefa e-papierosów w Polsce to aż 58%? (Oklaski)
Mówca: Danuta Jazłowiecka
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zgodnie z najnowszym raportem z europejskich badań w szkołach po klasyczne wyroby tytoniowe przynajmniej raz w życiu sięgało blisko 40% piętnasto- i szesnastolatków - słuchajcie na górze - oraz 58% starszych uczniów, siedemnasto- i osiemnastolatków. Tymczasem e-papierosy przynajmniej raz w życiu paliło ponad 56% ankietowanych z młodszej grupy badanych i 69% ankietowanych ze starszej grupy. Co więcej, jak wskazują dane pochodzące z badań prowadzonych na uczelniach, to właśnie e-papierosy są pierwszym wyborem przy inicjacji nikotynowej. E-papierosy są często przedstawiane jako bezpieczniejsza opcja alternatywna. To mit, to nieprawda. Zawierają substancje szkodliwe, prowadzą do uzależnienia. Według najnowszych badań palenie e-papierosów aż dwukrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia depresji i stanów lękowych, zwłaszcza o silnym przebiegu. Widzimy też wyraźną zależność: młodzi ludzie z problemami psychicznymi częściej sięgają po e-papierosy, a jednocześnie ich używanie pogłębia te problemy. (Dzwonek) Tu zamyka się koło, co musimy przerwać. Panie Ministrze! Czy podniesienie akcyzy spowoduje, że więcej środków będzie przekazywanych na walkę z paleniem papierosów? Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Niemczyk
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Ten projekt jest o równości zasad i ochronie zdrowia publicznego. Rynek e-papierosów zmieniał się bardzo szybko, wprowadzono nowe urządzenie indukcyjne, które omijały obowiązujące przepisy prawa dotyczące akcyzy. Dla użytkowników funkcjonalnie nie było różnicy, czy to grzałka czy indukcja podgrzewa e-papierosy. Dlaczego zatem musimy z tym walczyć i dlaczego musimy to zmienić? Bo dane są alarmujące. Rozmawialiśmy o tym wielokrotnie na posiedzeniach parlamentarnego zespołu do spraw przeciwdziałania uzależnieniom, któremu przewodniczę. Badania pokazują, że aż 30% uczniów w grupie wiekowej 15-19 lat regularnie używa papierosów, a 60% co najmniej raz próbowało. A to jest chemia, to są substancje toksyczne, szkodliwe dla organizmu. Dostępność tańszych opcji alternatywnych tylko to wzmacniała. Luka prawna oznaczała łatwiejszy dostęp. Ten projekt tę lukę usuwa. Wprowadza prostą zasadę: ta sama funkcja - to samo opodatkowanie (Dzwonek), bez względu na to, czy mamy grzałkę czy indukcję. Technologiczne niuanse nie zwalniają nas z odpowiedzialności za zdrowie publiczne, zwłaszcza za zdrowie młodych. Mam na koniec pytanie. Czy obecna definicja wyrobu akcyzowego jest wystarczająco precyzyjna, aby objąć wszystkie przyszłe technologie podgrzewania, nie tylko indukcję? Obawiam się, że mogą się pojawić również inne rozwiązania, tak jak było przy dopalaczach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Wioletta Maria Kulpa
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Czy rząd przeprowadził modelowanie elastyczności cenowej popytu? Jaka część konsumentów po podwyższeniu akcyzy według tych analiz przeniesie kwestię zakupów do szarej strefy, importu internetowego lub sprzedaży transgranicznej? Jakie są prognozowane wpływy netto do budżetu państwa po uwzględnieniu kosztów egzekucji, kontroli celno-skarbowej, wzrostu przemytu oraz możliwego spadku legalnej sprzedaży? Czy rząd przeanalizował ryzyko efektu substytucji, czyli powrotu w przypadku części użytkowników do tradycyjnych wyrobów tytoniowych kosztem produktów alternatywnych? Jaki może być wpływ tej zmiany na zdrowie publiczne? Jakie skutki regulacji oszacowano dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw, w szczególności małych sklepów, hurtowni i polskich dystrybutorów? Ile podmiotów może utracić rentowność po wejściu ustawy w życie? Dziękuję bardzo.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Dyskutujemy o akcyzie, jednakże wiele wypowiedzi dotyczyło fatalnych skutków wejścia w nałóg, w używanie narkotyku nikotynowego. Chciałem zapytać, czy przyjęcie przepisów w brzmieniu z druku nr 2457 spowoduje objęcie akcyzą e-papierosów z grzałką ceramiczną oraz e-papierosów do samodzielnego składania. Prosto: tak czy nie? Zakładam, że skoro uważamy, że nałóg jest zły, to ministerstwo robi to kompleksowo. Jak szacuje pan minister wzrost zysku firm, które oferują papierosy z grzałką ceramiczną oraz e-papierosów do samodzielnego składania, po wejściu w życie przepisów z druku nr 2457? Ile na tych przepisach zarobi kilka firm, które korzystają z istniejących luk w prawie, o których ministerstwo wie, których państwo uparcie nie chcą zlikwidować? Dlaczego nie chcą ich państwo zlikwidować? Dziękuję. (Dzwonek)
Mówca: Patryk Wicher
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Panie ministrze, mam bardzo konkretne pytanie. Kiedy wpłynie projekt, który jest projektem kompleksowym? Jak pan doskonale wie, ten projekt, nad którym w tym momencie procedujemy, pomija wiele już istniejących na rynku urządzeń. Zakazując jednych, będziecie preferować drugie. Tak więc jedynym rozwiązaniem, żeby nie było podejrzeń o jakieś nieprawidłowości bądź sprzyjanie jakimś firmom czy jakiejś części tych firm, jest natychmiastowe wdrożenie tego kompleksowego projektu, nad którym państwo pracujecie. Czy jest możliwe, żebyśmy na następnym posiedzeniu polskiego parlamentu mogli się już zająć tym aktem? Mam nadzieję, że nie będzie tak dziurawy jak ten. I tutaj odpowiadam pani poseł, która się tak dziwiła: tak, jesteśmy za tym, będziemy za tym drugim aktem, jeśli będzie zawierał kompleksowe rozwiązanie na przyszłość, jeśli będzie przewidywał zmiany technologiczne. Oczywiście, że wtedy będziemy głosować za. Natomiast ten akt rozpatrywany dzisiaj jest nierówny, niesprawiedliwy, będzie tworzył nierówność na rynku podmiotów gospodarczych, a ponadto nie rozwiązuje problemu zdrowotnego, bo otwiera nowe kategorie produktów z innymi formami podgrzewania. W związku z tym czy możemy na następnym posiedzeniu, panie ministrze, procedować nad tym drugim projektem? (Dzwonek) Dziękuję serdecznie. (Oklaski)
Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! To racjonalna nowelizacja uszczelniająca system, ale boję się, że za chwilę branża po prostu wprowadzi kolejne modele omijające ustawę. W związku z tym mam pytanie: Jak służby skarbowe będą identyfikować nowe technologie? Dziękuję bardzo.
Mówca: Grzegorz Woźniak
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z jednej strony wprowadzane są przepisy ograniczające używanie e-papierosów. Z drugiej strony rośnie szara strefa oraz nielegalny handel e-papierosami i akcesoriami do nich, również wśród nieletnich. Szacuje się, że 50-60% rynku e-papierosów - w zależności, bo to też ciężko oszacować - funkcjonuje poza legalnym obiegiem, generując wielomilionowe, nawet miliardowe luki w budżecie państwa. Luka w akcyzie za 2021 r. wynikająca z obrotów w szarej strefie odnośnie do handlu e-papierosami wynosi, szacuje się, 5 mld zł. Pytania do ministerstwa: Jak intensywnie państwo walczycie z szarą strefą dotyczącą e-papierosów w Polsce? Jakie państwo macie sukcesy w tej walce? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Mariusz Krystian
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam dwa pytania, które w zasadzie dotyczą tego, czy projekt przewiduje jednolity sposób klasyfikacji urządzeń hybrydowych, które mogą działać zarówno na zasadzie indukcji elektromagnetycznej, jak i z użyciem grzałki elektrycznej. I drugie pytanie: Czy ten projekt przewiduje szczególne regulacje dotyczące kontroli i weryfikacji prawidłowości oznaczania wyrobów znakami akcyzy po wejściu w życie nowych przepisów dotyczących e-papierosów? Bo zmiana definicji wpływa bezpośrednio na obowiązek banderowania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Marszałku! Wysoka Izbo! Tym razem mamy do czynienia z projektem, który nie budzi wątpliwości co do kierunku. To jest zmiana potrzebna, racjonalna i długo oczekiwana. Rynek wyrobów nikotynowych bardzo szybko pokazuje, gdzie prawo nie nadąża. W ostatnich latach pojawiły się rozwiązania technologiczne, które pozwalały omijać obowiązujące regulacje. W praktyce ten sam produkt był inaczej opodatkowany tylko dlatego, że działał w inny sposób. To nie jest zdrowa sytuacja ani dla rynku, ani dla państwa. Proponowana nowelizacja to porządkuje. Wprowadza zasadę elementarnej sprawiedliwości: podobne wyroby - podobne obciążenia podatkowe. Kończy się uprzywilejowanie wynikające wyłącznie z konstrukcji urządzenia, a nie z jego funkcji. I to jest dobra zmiana. Nie chodzi jednak tylko o podatki. Wysoka Izbo! Nie możemy ignorować faktu, że e-papierosy, szczególnie jednorazowe, stały się produktem powszechnym wśród młodych ludzi. Łatwo dostępne i atrakcyjne często są postrzegane jako nieszkodliwe. To nie jest obojętne społecznie. Dlatego wzrost ceny tych produktów nie jest problemem tego projektu. Jest jego świadomym i uzasadnionym skutkiem. Oczywiście ta regulacja oznacza również nowe obowiązki dla części przedsiębiorców. Wprowadza reżim akcyzowy tam, gdzie wcześniej go nie było. Mówimy jednak o rynku produktów uzależniających, a w takich obszarach państwo nie może pozostawać bierne.
Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Jako poseł, kierując się interesem obywateli, wyrażam stanowczy sprzeciw wobec kolejnych prób drenowania portfeli Polaków poprzez skokowe podnoszenie podatków. Na podstawie jakich konkretnych analiz rynkowych i ekspertyz finansowych rząd uznał, że nałożenie dodatkowej akcyzy w wysokości 40 zł na zbiorniki z płynem (tzw. pody) do urządzeń indukcyjnych nie stanowi niedozwolonego podwójnego opodatkowania wyrobu, skoro samo urządzenie zasilające jest już objęte taką samą stawką? Dlaczego w ocenie skutków regulacji (OSR) wskazano, iż ˝brak jest możliwości oszacowania wpływu˝ nowych przepisów na dochody budżetu państwa, skoro projekt wprowadza tak istotne i wysokie obciążenia? Czy rząd proceduje nad zmianami podatkowymi w ciemno? Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami dotyczącymi wpływu tej regulacji na rozwój szarej strefy i nielegalnego importu z Azji, o czym alarmowali liczni uczestnicy konsultacji społecznych? Dlaczego projekt całkowicie pomija inne formy omijania akcyzy, takie jak sprzedaż urządzeń ˝na części˝ (na osobne paragony), koncentrując się wyłącznie na systemach indukcyjnych?
Mówca: Edukacji Barbara Nowacka
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Rzecznika praw uczniowskich proponował pan Mikołaj Pawlak, poprzedni, zresztą kontrowersyjny, rzecznik praw dziecka i postulował powoływanie rzecznika w każdym województwie już w 2019 r. Uprzedzam, gdybyście chcieli zrobić o to jak zwykle polityczną awanturę. To tylko pokazuje, że ta ustawa nie ma politycznego zabarwienia. Nie jest ani prawicowa, ani lewicowa. Jest pragmatyczna. Odpowiada na realne problemy realnymi narzędziami. To jest ustawa, na którą wiele roczników młodych osób po prostu czekało, osób, które dalej aktywnie uczestniczą w życiu społecznym, których możemy dzisiaj spotkać, bardzo aktywnych i zaangażowanych, na każdym szczeblu i po każdej stronie sceny politycznej. To także pierwsza lekcja kontaktu młodego człowieka z prawem, ale niedotycząca już luk prawnych, jak to przez lata mieliśmy z tym do czynienia, ale tego, jak można mądrze stosować prawo, bo młodzież jest coraz bardziej świadoma, coraz bardziej zaangażowana, również w działania na rzecz swoich praw, a Polska ma wieloletnie tradycje w ochronie praw dziecka. W latach 80. byliśmy inicjatorem podpisania Konwencji o prawach dziecka. Wtedy byliśmy pionierami, więc i dziś możemy nimi zostać w obszarze ochrony praw ucznia. Będzie to także odpowiedź na liczne apele i zgłaszane przez uczniów potrzeby w zakresie ochrony ich praw. Zlikwiduje to problem licznych skarg, konfliktów, które często wychodziły poza ramy szkoły, docierały do kuratoriów. Dzisiaj te sprawy będzie można rozwiązać dzięki mądrym ustawowym działaniom. Na początku zadałam pytanie, jakie uczniowie mają prawa. Dziś szukają odpowiedzi w Internecie i dostają je od twórców, których jedyną legitymacją jest często liczba obserwujących. Za chwilę, gdy ta ustawa wyjdzie w życie, każdy uczeń będzie mógł sięgnąć po jeden dokument i przeczytać, co mu wolno, co jest jego obowiązkiem, co mu przysługuje i do kogo może się zgłosić, jak coś jest nie tak. To jest porządek. To jest edukacja obywatelska. To jest działanie na rzecz dobrych relacji w szkole. To jest wzmacnianie procesu demokratycznego i wzmacnianie młodego pokolenia, ale to także realizacja naszych obietnic wyborczych, w tym realizacja obietnic wyborczych Lewicy oraz Polski 2050. To jest porządek, porządek, na który polskie szkoły czekały, i to czekały zbyt długo. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Zbigniew Dolata
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dlatego składamy wniosek o odrzucenie tego projektu ustawy w pierwszym czytaniu, bo to jest bubel prawny, niszczący polską edukację i wychowanie. (Poseł Adrian Witczak: Tak, tak, siadaj.) Chłopcze, nie jesteśmy na ty, więc naprawdę się powstrzymaj.
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dyrektorzy, nauczyciele, rodzice nie chcą słuchać ministerstwa, więc rozumiem, że postanowiliście jeszcze bardziej zdyscyplinować, bo tak właśnie można określić ten projekt ustawy. Po raz kolejny robicie skok na autonomię szkół. Wprowadzacie zamknięty katalog obowiązków ucznia i jednocześnie otwarty katalog jego praw. Obowiązki na sztywno, prawa bez granic. To nie jest równowaga, tylko przepis na chaos wychowawczy i osłabienie szkoły. Do tego obowiązkowe rady szkół. Już dziś trudno zebrać aktywną radę rodziców, a teraz dokładacie kolejny organ, który będzie opiniował, współdecydował i blokował decyzje. W małych szkołach to może się skończyć zwyczajnym paraliżem. Co więcej, dyrektor szkoły ma prowadzić coś w rodzaju minipostępowania karnego: wysłuchania, świadkowie, opinie różnych organów, odwołania. To już przestaje być szkoła, to zaczyna przypominać sąd albo jakiś urząd karny. Do tego tworzycie całą nową strukturę urzędniczą, rzeczników praw ucznia na każdym poziomie - krajowy, wojewódzki, lokalny. Tylko po co? Przecież mamy już rzecznika praw dziecka, mamy kuratoria, mamy dyrektorów szkół. No ale nie, trzeba stworzyć nowe stanowiska, nowe etaty, nowe koszty. Ta ustawa to ponad 5 mln zł rocznie kosztów, ponad 64 mln w ciągu 10 lat. Te pieniądze, które chcecie przeznaczyć na urzędników, powinny być przeznaczone np. na wynagrodzenia dla obecnych nauczycieli. Konfederacja oczywiście jest przeciwna tej ustawie. Dziękuję bardzo.
Mówca: Ewa Szymanowska
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2449. Procedowany dziś projekt dotyka jednej z najważniejszych sfer życia publicznego: praw ucznia, czyli młodego obywatela, który dopiero uczy się funkcjonowania w państwie prawa. To właśnie szkoła jest pierwszym miejscem, gdzie zasady równości, godności, odpowiedzialności i sprawiedliwości powinny być nie tylko nauczane, ale przede wszystkim realnie stosowane. Projekt wprowadza do systemu oświaty długo oczekiwany kompleksowy katalog praw i obowiązków uczniowskich. To krok w dobrą stronę. Po raz pierwszy w sposób tak uporządkowany i jednoznaczny wskazuje, że uczeń ma prawo do poszanowania godności, prywatności, równego traktowania, a także do realnego wpływu na życie szkoły. Wzmacniamy również jego wolność, w tym wolność od przemocy, dyskryminacji, oraz wolność do wyrażania poglądów. Równie istotne jest uporządkowanie obowiązków ucznia. Projekt jasno wskazuje, że prawa idą w parze z odpowiedzialnością za własne zachowanie, za innych członków społeczności szkolnej, za przestrzeganie zasad współżycia społecznego. To właśnie kierunek, który wzmacnia wychowawczą rolę szkoły, nie sprowadzając jej wyłącznie do funkcji dydaktycznej. Na szczególną uwagę zasługuje wprowadzenie przejrzystych procedur dotyczących odpowiedzialności uczniowskiej. Zasada domniemania niewinności, prawo do obrony, obowiązek wysłuchania ucznia to standardy, które powinny być oczywiste w każdym demokratycznym państwie. Dobrze, że znajdują swoje miejsce także w realiach szkoły. Kluczowym elementem projektu jest również utworzenie systemu rzeczników praw uczniowskich - od poziomu szkolnego przez samorządy aż po krajowy. To rozwiązanie może realnie wzmocnić ochronę praw ucznia pod warunkiem, że będzie funkcjonowało w sposób niezależny, dostępny i rzeczywiście przyjazny dla młodych ludzi. Szczególnie ważne jest to, aby uczeń nie bał się zgłaszać naruszeń i miał pewność, że jego sprawa zostanie potraktowana poważnie. Doceniamy także regulacje dotyczące uczniów pełnoletnich, w tym możliwość decydowania o udostępnianiu informacji rodzicom. To wyraz szacunku dla ich autonomii i dojrzałości. Jednocześnie warto podkreślić, że skuteczność tej ustawy będzie zależała nie tylko od jej zapisów, ale od praktyki ich stosowania. Potrzebne będą szkolenia, wsparcie dla kadry pedagogicznej oraz realne zasoby, które pozwolą wdrożyć nowe rozwiązania bez nadmiernego obciążania szkół. Wysoka Izbo! Ten projekt jest próbą zbudowania bardziej partnerskiej, sprawiedliwej i nowoczesnej szkoły, szkoły, w której uczeń nie jest jedynie odbiorcą poleceń, ale podmiotem praw i obowiązków. W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum deklaruję, że popieramy ten projekt i będziemy głosować za jego wprowadzeniem. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Piotr Paweł Strach
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Reformujemy system oświaty, reformujemy polską szkołę, stawiamy na nowe wartości, jeśli chodzi o kreowanie tego modelu edukacji. Nasze pokolenie zostało wykształcone w większości w czasach PRL, ale w zasadzie to był taki pruski model edukacji. W szkole mieliśmy się uczyć, czyli zapamiętywać. Mieliśmy być posłuszni i wykonywać polecenia. Mieliśmy, jak to w modelu pruskim, być dobrym obywatelem i dobrym żołnierzem na froncie. Temu służył pruski dryl, temu służyła pruska edukacja. Ja tak samo uczyłem się w szkole tysiąclecia, czyli szkole wzniesionej na Tysiąclecie Państwa Polskiego, w Częstochowie, podczas PRL-u. To rzeczywiście był system apeli, podporządkowania. Jak tak tu siedzimy na sali, to jednak większość z nas już nie należy do pokolenia informatycznego, nowoczesnych technologii, zmian społecznych, partycypacji obywatelskiej. Musimy wyjść poza to nasze doświadczenie szkolne, poza nasze przyzwyczajenie do tego, czym szkoła powinna być. Powinniśmy, akurat tam, na galerii siedzi młodzież, spróbować patrzeć w przyszłość, a przyszłość następuje bardzo, bardzo szybko. Jak duży był opór, kiedy zrezygnowaliśmy z prac domowych? Przecież wiemy, że teraz ChatGPT czy jakakolwiek inna aplikacja AI w 10 sekund napisze każdą pracę domową, którą my musieliśmy odręcznie, piórem czy długopisem, czasami godzinami pisać. Musieliśmy szukać w bibliotekach informacji, książek. Do tej pory pamiętam tę pamięciówkę, którą miałem, żeby nauczyć się czegoś na sprawdzian. To po prostu było ZZZ, czyli zaliczyć i zapomnieć... (Poseł Jarosław Sachajko: A reszta zetek?) Pozostawiam to panu posłowi. W każdym razie stawiamy w tym momencie na nową wartość, czyli na partycypację ucznia w szkole, która jest wspólnotą. Wspólnotą, która paradoksalnie ma uczyć nie tego, żeby zapamiętywać, ale żeby być krytycznym wobec informacji, asertywnym, żeby powstrzymać ten napływ informacji, którymi uczniowie są bombardowani w rolkach, w social mediach, na TikToku. Oni muszą być teraz krytyczni, muszą stawiać opór tym informacjom, tej fali różnego rodzaju bodźców. Powinni właśnie uczyć się bycia asertywnym. Wpisanie do ustawy praw i obowiązków ucznia, stworzenie nowego modelu rady szkoły, a także rzecznika praw ucznia sprawia, że uczeń już na poziomie szkoły uczy się organizacji, partycypacji w grupie, w większej instytucji i staje się częścią tej instytucji, jaką jest szkoła: szkoła nowoczesna, szkoła przyszłości. Nie pruska szkoła sprzed 100 czy 200 lat, ale szkoła, która będzie służyła uczniom za 100 lat. Dlatego Polska 2050 popiera wszystkie te założenia. Dziękuję bardzo.