Mówca: Piotr Zgorzelski
Data: 2025-06-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Mogę prosić pana posła o nieprzeszkadzanie? Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Maria Ejchart: W mojej ocenie, chociaż nie do mnie należy ta ocena, pan rektor komendant dopuścił się również naruszenia godności polskich naukowców i tego dotyczyło rzeczywiście nasze zawiadomienie w postępowaniu dyscyplinarnym, które zostało wszczęte. Proszę państwa, pan poseł Tumanowicz zadał pytanie o wypowiedzenia, jeśli chodzi o pracowników uczelni. Projekt ustawy zawiera cały szereg przepisów gwarancyjnych. Mam na myśli przepis art. 11, który daje taką gwarancję. Nie są planowane żadne wypowiedzenia. Programy szkoleń będą szeroko konsultowane, bo pan poseł też o to pytał, również ze środowiskami akademickimi, choć proszę pamiętać, że prymat będą tutaj zawsze stanowiły programy, które są przydatne Służbie Więziennej. Proszę państwa, mieliśmy do czynienia z całym szeregiem zarzutów dotyczących skrócenia kadencji rektora szkoły i senatu. Art. 4 projektowanej nowelizacji, na mocy której ma dojść do wygaszenia kadencji rektora komendanta, jest to regulacja dostosowująca do regulacji ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce na wzór regulacji, które dotyczą wszystkich uczelni służb państwowych. Takie przypadki to są przypadki wyjątkowe i mamy tego pełną świadomość, natomiast nie godzą one w konstytucyjną autonomię uczelni i nie naruszają konstytucji. Co więcej, przypadki skracania kadencji zdarzały się w przeszłości i wynikały wprost z ustaw. Nie stanowiły dotąd naruszenia autonomii uczelni, nikt tego zarzutu nie podnosił. Mogę wspomnieć jedynie o przepisach wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, na mocy której dokonano skrócenia kadencji rektorów i senatów wszystkich uczelni publicznych w Polsce. Było to 130 instytucji, w tym uczelnie akademickie, uniwersytety, politechniki, uniwersytety medyczne, przyrodnicze, ekonomiczne, zawodowe i państwowe wyższe szkoły zawodowe. Jeżeli chodzi o skrócenie kadencji, to tylko na marginesie chciałabym powiedzieć, że obecny rektor komendant również został powołany w trybie ustawy epizodycznej, która skracała kadencję poprzedniego rektora. A mianowicie w uchwale podjętej w lutym 2023 r. senat uczelni stwierdził wygaśnięcie mandatu poprzedniego rektora, gen. Marcina Strzelca, w związku ze zgłoszeniem wystąpienia przez niego ze służby. Obecny rektor komendant został powołany do pełnienia funkcji rektora komendanta uchwałą senatu. Minister sprawiedliwości natomiast aktem powołania z dnia 17 czerwca 2023 r. ponownie powołał pana dr. Michała Sopińskiego w tym szczególnym przewidzianym w ustawie jednorazowym trybie na stanowisko rektora komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości na 5-letnią kadencję, która rozpoczęła się 1 września 2023 r. Obawiam się więc, że argument o naruszaniu, skracaniu kadencji jest nietrafiony. Proszę państwa, w aktualnym stanie prawnym ta formuła wyłaniania rektora również odbiega od przyjętych regulacji w naszym porządku prawnym i od zasad przewidzianych we wspomnianym już przeze mnie wielokrotnie Prawie o szkolnictwie wyższym. Chcemy, aby tak jak powiedziałam... Prawo o szkolnictwie wyższym taki - jak my proponujemy - model wyłaniania rektora przewiduje i jest to model, który funkcjonuje w innych uczelniach, takich jak uczelnie wojskowe, uczelnie ministra obrony narodowej i uczelnie innych służb państwowych. Wyjątkiem jest Akademia Wymiaru Sprawiedliwości. Rektora w tych uczelniach powołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych w tym wypadku albo inny, pod którego podlega uczelnia. Proszę państwa, padł zarzut, że obniżamy kryteria dotyczące np. rektora komendanta. Chcę się powołać na Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które stanowi, że w trybie wyjątkowym i w szczególnych przypadkach minister właściwy może wyznaczyć rektora uczelni służb państwowych spośród oficerów niespełniających warunków Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, którzy posiadają co najmniej właściwy stopień w tej służbie. To jest, proszę państwa, wyjątek, który się dopuszcza. Takie rozwiązania występują we wszystkich uczelniach. Ze względu na specyfikę kadry oficerskiej Służby Więziennej zdecydowaliśmy się, że będzie to co najmniej stopień pułkownika, co oznacza, że dotyczy to 90 wyższych oficerów, którzy mogliby spełniać obecnie te kryteria. Ale warto powiedzieć, że ta instytucja w praktyce nie jest nadużywana w innych służbach. Chodzi o to, żeby stworzyć możliwość wpływu na szkolenie i prowadzenie uczelni przez osoby, które rzeczywiście nie mają tytułu dyrektora, natomiast mają długoletnie doświadczenie w kierowaniu, są na stanowiskach kierowniczych w Służbie Więziennej. Proszę państwa, jestem przekonana, że naszym obowiązkiem jest stworzenie uczelni, która będzie kształciła kadry, których potrzebuje system penitencjarny w Polsce. Jeżeli chodzi o wymiar sprawiedliwości, o te kadry, to nie obawiajmy się, jest bardzo wiele wydziałów prawa na bardzo wielu polskich uniwersytetach, które kształcą prawników i ewentualnie osoby, które sprawują wymiar sprawiedliwości. Nie ograniczajmy się do jednej uczelni, bo to by było ograniczenie naszego konstytucyjnego prawa. Do tego, proszę państwa, nie posuwajmy się. Potrzebujemy uczelni, która kształci funkcjonariuszy, która kształci w sposób nowoczesny i zgodny z potrzebą służby, ale też w taki sposób, który uwzględnia jednostkę, w której ewentualnie funkcjonariusz będzie służył. Bo obecnie, proszę państwa, ci funkcjonariusze, którzy są szkoleni w Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, mają jedynie krótkie praktyki w jednostkach penitencjarnych. Natomiast później, gdy trafiają do tych jednostek, to - ja sama wielokrotnie się z tym spotkałam - trochę nie bardzo wiadomo, co z nimi zrobić, bo ich teoretyczne wykształcenie odbiega od zapotrzebowania jednostek penitencjarnych. Bardzo dziękuję. (Oklaski)