Mówca: Marek Rutka
Data: 2022-09-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Procedowany projekt ustawy dotyczy m.in. definicji, opisu, prezentacji, etykietowania napojów spirytusowych, a także stosowania nazw napojów spirytusowych, ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych, wykorzystywania alkoholu etylowego i destylatów pochodzenia rolniczego. Po przeczytaniu przedłożonego projektu ustawy trzeba złożyć hołd wszystkim, którzy w Polsce prowadzą działalność gospodarczą. Ustawa nie dotyczy budowy polskiego promu kosmicznego, dotyczy rzeczy ważnej, ale poziom skomplikowania i zagmatwania prawnego zaprezentowany w ustawie liczącej 35 stron jest trudny do zaakceptowania. Jakie najważniejsze zmiany w prawie wprowadza procedowana ustawa? Po pierwsze, projekt określa zasady nadzoru nad procesem leżakowania i etykietowania napojów spirytusowych. Nadzór nad tym procesem będzie sprawowała Krajowa Administracja Skarbowa. Za zgodą tej służby producent będzie mógł umieszczać informację o okresie leżakowania napoju spirytusowego. Pod względem ograniczenia przypadków nieuczciwego czy nierzetelnego podawania okresu leżakowania jest to na pewno krok w dobrą stronę, w kierunku troski o konsumenta, ale trzeba pamiętać o tym, że to również krok w kierunku zadbania o wpływy do budżetu, bo dłużej leżakujący napój spirytusowy zyskuje nie tylko na walorach smakowych, ale zyskuje też wyższą cenę, która przekłada się na większe wpływy do budżetu państwa. W tym miejscu pojawia się jednak bardzo istotny problem: zapisy ustawy, nad którą procedujemy, nakładają na urzędników Krajowej Administracji Skarbowej nowe obowiązki. Niestety za tymi obowiązkami nie idą żadne dodatkowe fundusze. To bardzo zła droga. Trzeba pamiętać, że urzędnicy Krajowej Administracji Skarbowej to jedna z nielicznych grup zawodowych, które zgodnie z ustawą o służbie cywilnej i rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie mają prawa do strajków. Przez lata nie było tam prawie żadnych akcji protestacyjnych, aż do kwietnia tego roku, kiedy to pracownicy upomnieli się o swoje prawa. Za nakładaniem na jakąkolwiek grupę pracowników nowych obowiązków muszą iść dodatkowe środki. To nie tylko nakaz prawa, ale może przede wszystkim nakaz zwyczajnej przyzwoitości. Nie przewidziano pieniędzy dla urzędników, ale przewidziano zaostrzenie kar za nielegalną produkcję i przetwarzanie alkoholu etylowego i wyrobów tytoniowych. Np. za wykonywanie działalności w zakresie wyrobu i przetwarzania alkoholu etylowego bez wymaganego wpisu do rejestru grozi grzywna, ograniczenie wolności albo kara pozbawienia wolności aż do 3 lat. Dzisiaj jest to do 1 roku. Jak wiadomo, to nieuchronność kary, a nie jej wysokość ma znaczenie prewencyjne. Projektowana ustawa nie przynosi korzyści rolnikom. Nadal nie będą oni mogli produkować i sprzedawać, np. na lewo, a jedynie daje możliwość sprzedaży takich produktów kołom gospodyń wiejskich. Ustawa niestety w żaden sposób nie zmienia systemu naliczania akcyzy na alkohol, a ten, który obecnie obowiązuje w Polsce, jest wadliwy i szkodliwy nie tylko z punktu widzenia interesu budżetu państwa, ale zaburza też zasady wolnej konkurencji. Niesprawiedliwość wynika z faktu, że akcyza naliczana jest różnie w zależności od rodzaju wyrobu alkoholowego, a nie rzeczywistej zawartości czystego alkoholu. Z powyższego wynika, że 1 g czystego alkoholu w piwie jest obłożony trzykrotnie niższą opłatą akcyzową niż ten sam 1 g czystego alkoholu w wyrobie spirytusowym. Szacunki wskazują, że utracone każdego roku wpływy do budżetu państwa z tego tytułu wynoszą miliardy złotych. W związku z tym, że zawartość alkoholu w piwie nie jest powiązana z wysokością płaconej przez browary akcyzy, w 2020 r. piwa miały dominujący udział w spożyciu alkoholu, ponad 53%, natomiast odpowiadały jedynie za 26% wpływów z akcyzy na alkohole. W swej istocie przedłożona ustawa w przewadze dostosowuje polskie przepisy do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy nr 787 z dnia 17 kwietnia 2019 r. i generalnie w swojej istocie jest dobra. Ale mogłaby być zdecydowanie lepsza, gdyby uwzględniała przytoczone powyżej zastrzeżenia. Klub Lewicy bez entuzjazmu poprze przedłożone projekty.