Mówca: Ewa Schädler
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niesamowitą przyjemność zaprezentowania stanowiska klubu w sprawie omawianego projektu ustawy, który dotyczy druku nr 1342 i zakłada wyrażenie zgody na dokonanie zmian w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne, które to zmiany stanowią wdrożenie dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 18 czerwca 2019 r. ustanawiającej wprowadzenie unijnego tymczasowego dokumentu podróży. Zgodnie z zasadą wzajemności każdy obywatel państwa Unii Europejskiej, które nie ma przedstawicielstwa dyplomatycznego na terenie państwa trzeciego, może liczyć na wsparcie każdego państwa członkowskiego, które ma przedstawicielstwo dyplomatyczne w tym kraju trzecim. W dotychczasowym stanie prawnym państwo członkowskie nie mogło jednak udzielić obywatelowi państwa członkowskiego innego kraju pomocy w przypadku kradzieży, zniszczenia lub zagubienia dokumentu podróży. Zgodnie z dyrektywą, którą do polskiego porządku prawnego implementuje proponowany projekt ustawy, państwa członkowskie będą mogły udzielić pomocy obywatelowi Unii, który utracił dokument podróży poprzez wydanie tymczasowego dokumentu podróży - po potwierdzeniu przez kraj pochodzenia wnioskującego obywatela Unii Europejskiej danych, takich jak: imię, nazwisko, obywatelstwo, data urodzenia, płeć oraz wizerunek twarzy. Zgodnie z proponowanymi zmianami do ustawy - Prawo konsularne wdrożona zostanie definicja tymczasowego dokumentu podróży Unii Europejskiej oraz procedura jego wydawania. Na zasadzie wzajemności również polski konsul otrzyma możliwość wydawania takiego dokumentu również innym obywatelom państw członkowskich. Tymczasowy dokument podróży wydawany będzie wyłącznie na potrzeby powrotu do państwa obywatelstwa albo innego państwa zamieszkania, zaś w szczególnie uzasadnionych okolicznościach także do innych miejsc docelowych. Dokument taki będzie wydawany w ujednoliconej formie stosowanej przez wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej. Tymczasowy dokument podróży ważny będzie przez okres nie dłuższy niż 15 dni, tak aby zabezpieczyć bezpieczny powrót obywatelowi do kraju. Analogicznie do rozwiązań przyjętych w odniesieniu do paszportu tymczasowego ubieganie się o tymczasowy dokument podróży będzie wymagało osobistego stawiennictwa w urzędzie konsularnym oraz uzyskania potwierdzenia prawidłowości danych osobistych. Państwo obywatelstwa wnioskodawcy będzie miało również czas na wyrażenie sprzeciwu dotyczącego wydania takiego dokumentu. Projekt przewiduje, że procedura wydawania tymczasowego dokumentu podróży powinna zająć do 7 dni. W ramach projektu zrezygnowano z implementacji art. 7 dyrektywy, w związku z czym nie będzie podstaw do wydawania tymczasowego dokumentu podróży innym kategoriom osób niż niereprezentowanym w państwie akredytacji obywatelom innego państwa unijnego. Konsul będzie pobierał opłatę za wystawienie tegoż dokumentu w wysokości 40 euro, tj. o 1/3 wyższą niż pobiera się od obywatela państwa polskiego za utratę takiego dokumentu. Implementacja dyrektywy urzeczywistni w polskim porządku prawnym gwarancje wynikające ze statusu obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie prawa do korzystania z ochrony dyplomatycznej i konsularnej innych państw członkowskich. Przyjęcie projektu będzie więc pozytywnie oddziaływało na postrzeganie Polski jako wiarygodnego partnera w ramach struktury unijnej. Z perspektywy zaś obywatela polskiego projektowane zmiany zwiększą bezpieczeństwo Polaków za granicą, szczególnie tam, gdzie nie ma naszego przedstawicielstwa, a dojdzie do utraty dokumentu podróży i w związku z tym do kłopotliwej sytuacji. Klub Polska 2050 poprze ten projekt. Dziękuję.