PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Bożena Żelazowska
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska przedstawiam stanowisko w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja. Konstytucja 3 maja to niewątpliwie jeden z najważniejszych symboli niepodległości Polski. Mieli tego świadomość posłowie na pierwszym po odzyskaniu wolności Sejmie Ustawodawczym, ustanawiając rocznicę jej przyjęcia świętem państwowym, mieli posłowie na Sejm w roku 1990, przywracając to święto. Jej znaczenie doceniła w roku 2015 Komisja Europejska, wyróżniając ją znakiem dziedzictwa europejskiego. Jednak ustawa rządowa to nie tylko symbol. To dokument stanowiący cenne źródło historyczne, ważny tekst prawny, a także wydarzenie tak przełomowe, że cała Europa okrzyknęła je swego czasu rewolucją. Zanim jednak stała się rewolucją, wpierw nastała destrukcja, która zaczęła się niemal zaraz po otwarciu obrad Sejmu Wielkiego. W zmienionej sytuacji międzynarodowej wobec pruskich deklaracji przyjaźni, niezręczności rosyjskich oraz pewnego osłabienia zainteresowania Rosji zajętej toczoną od sierpnia 1787 r. wojną z Turcją doszło do ataków na gwarancję rosyjską i radę nieustającą. Kolejny etap to dyskusja. Można by go nazwać nieco górnolotnie rewolucją umysłów. Zażarte spory trwały w Sejmie i poza nim 2 lata. Kraj zalały już nie setki, a tysiące pism proponujących zmiany ustrojowe. Omawiana w nich była każda kwestia: od najdrobniejszych dotyczących lokalnych spraw administracyjnych po podstawowe kwestie ustrojowe. Dyskutowano o problemach gospodarczych, społecznych i sytuacji chłopów, uprawnieniach mieszczan, o miejscu Kościoła w państwie, wreszcie przede wszystkim o przyszłości i kształcie rządu. Okres debat i sporów trwał długo. Za długo. Patrząc jednak z punktu widzenia sytuacji wewnętrznej, wielka narodowa debata była potrzebna, a może wręcz niezbędna. Można powiedzieć, że grunt pod zmiany został przygotowany w całym społeczeństwie szlacheckim, choć do ich przeprowadzenia przyczyniły się konkretne działania polityków, przede wszystkim Stanisława Augusta i Ignacego Potockiego. Mimo ostrego konfliktu dzielącego obu polityków, mimo odmiennej koncepcji polityki zagranicznej potrafili podjąć w grudniu 1790 r. wspólną pracę nad królewskim projektem konstytucji. Owa rewolucja w rządzie dokonała się 3 maja 1791 r. (Dzwonek) Przygotowaną poza Sejmem i bez jego wiedzy ustawę rządową poddano pod obrady sejmujących stanów. Jednak jeśli była to rewolucja, to rewolucja w granicach prawa, a przynajmniej w granicach przyzwoitości. W imieniu Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego, Unii Europejskich Demokratów, Konserwatystów oświadczam, że będziemy głosowali za przyjęciem uchwały ustanawiającej rok 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja. Dziękuję.
Mówca: Janusz Korwin-Mikke
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Jestem wielkim entuzjastą prawdy, bo jak wiadomo, prawda nas wyzwoli, i gwoli prawdy trzeba powiedzieć o tym, jak powstała Konstytucja 3 maja. Konstytucja 3 maja wbrew pozorom nie była demokratyczna, co więcej, nie ustanowiła podstaw demokracji, tylko na miejsce Republiki Obojga Narodów ustanawiała monarchię absolutną dziedziczną. Jeżeli to jest demokracja, to ja jestem też demokratą. Co więcej, odbierała prawo głosu szlachcie. Prawo głosu miała tylko szlachta zagrodowa, mająca ziemię, posesjonaci, odbierała prawo głosu szlachcie hołocie, szlachcie, która nie miała ziemi, która głosowała, wisząc u klamki pańskiej, tak jak dzisiaj głosuje na PiS czy na inną partię, bo dostaje od nich 500+, tak samo wtedy głosowała na magnatów. I oczywiście trzeba było jej odebrać prawo głosu. Tak że oczywiście popieram tę Konstytucję 3 maja. Po trzecie, metoda wprowadzania tej konstytucji była całkowicie sprzeczna z zasadami demokracji, ponieważ większość szlachty była w zasadzie przeciwna tej konstytucji. Zrobiono spisek, nie zawiadomiono tych posłów, którzy byli, wiadomo, przeciwko tej konstytucji, o posiedzeniu Sejmu. A jeżeli ktoś dojechał, to marszałek Bieliński należący do konfederacji należącej do masonerii, bo to masoneria zorganizowała, z ks. Kołłątajem na czele, król też należał wtedy do masonerii, nawiasem mówiąc, zorganizowała to i nie wpuszczano tych posłów po prostu za rogatki. I w ten sposób udało się Konstytucję 3 maja uchwalić. Tak że ja jestem za tym, żeby ustanowić rok 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja, ale żeby wyciągnąć z tego wnioski: po pierwsze, mówić prawdę o tej konstytucji, co ona głosiła, jak została wprowadzona, i być może wprowadzić tutaj również dzisiaj, żeby prawo głosu mieli tylko posesjonaci, i wtedy by ludzie odpowiedzialni, stateczni głosowali. Przynajmniej w wyborach lokalnych powinni głosować wyłącznie posiadacze nieruchomości w danej miejscowości, bo oni mają interes w tej miejscowości. W tej miejscowości mieszka rok czy 2 lata, zagłosuje za tym, żeby była nowa sala do tańca, a po roku sobie wyjedzie, prawda. Głosować powinni miejscowi, którzy mają nieruchomość, obywatele ziemscy, obywatele miejscy. Trzeba przywrócić pojęcie obywatela miejskiego, obywatela ziemskiego. Także jeszcze raz. Ja jestem za, tylko proszę pamiętać: prawda nas wyzwoli. Dziękuję za uwagę. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)
Mówca: Krzysztof Piątkowski
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Pytanie kieruję do przedstawicieli Zjednoczonej Prawicy, tak chętnie identyfikujących się z Konstytucją 3 maja, nie łudząc się, że są szczególnymi zwolennikami przestrzegania konstytucji w ogóle. Czy wiecie państwo, że zgodnie z obecnie obowiązującą konstytucją sędziowie powinni być nieusuwalni? Czy wiecie, że sędziowie powinni być niezawiśli? Że sądy i trybunały powinny być władzą odrębną i niezależną od innych władz, w tym od różnych ministrów, premierów, wicepremierów, którzy mają relacje towarzyskie z sędziami itd.? Czy wiecie, że prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powinien czuwać nad przestrzeganiem konstytucji? Czy wiecie, że wszystkie organy władzy publicznej powinny działać na podstawie i w granicach prawa? Czy wiecie, że Rzeczpospolita Polska powinna być państwem prawnym, a wszyscy obywatele powinni być równi wobec prawa? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Piotr Adamowicz
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Tak, to swoisty paradoks, że debatujemy o 3 maja, jego uczczeniu, w dobie łamania naszej współczesnej konstytucji. W PRL 3 maja był świętem zakazanym. Obchodzoną jeszcze w roku 1946 wielotysięczną manifestację w Krakowie brutalnie rozpędzono. Święto 3 maja stopniowo wygaszano, by znieść je w 1951 r. Symboliczne 3 maja 1952 r. rozpoczęła nadawanie w Monachium rozgłośnia polska Radia Wolna Europa. Pod koniec lat 70. do tradycji obchodów 3 maja powróciło środowisko opozycji demokratycznej. W roku 1980 manifestacja w Gdańsku zgromadziła już kilka tysięcy osób, po której to mówców Dariusza Kobzdeja z Ruchu Młodej Polski i Tadeusza Szczudłowskiego z Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela aresztowano na 3 miesiące. Po powstaniu ˝Solidarności˝ w roku 1980 można mówić o renesansie 3 maja. W stanie wojennym w latach 80. wiele razy demonstrowano właśnie z okazji 3 maja. (Dzwonek) Już kończę, pani marszałek. Długo by jeszcze o tym mówić, w każdym razie 3 maja stał się w PRL-u wyrazem sprzeciwu wobec władzy, przejawem obywatelskości i wolności. Rodzi się następujące pytanie: Czy państwo, np. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie i sportu, podejmie działania, żeby przypomnieć nie tylko o samej Konstytucji 3 maja, ale i o roli obchodów święta 3 maja w odzyskiwaniu wolności przez Polaków? Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Mówca: Mirosław Suchoń
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! To jest oczywiście niezwykle zaszczytna rzecz, że to wydarzenie, konstytucja będzie patronem roku. To daje nam asumpt do tego, aby na nowo odkrywać, czym jest dla nas, dla państwa, dla narodu, dla rządzących, dla parlamentu konstytucja, czym są podstawowe prawa, którymi powinniśmy się kierować, którymi rząd powinien się kierować, działając codziennie dla dobra państwa, dla dobra narodu. I pytanie, które dzisiaj musimy sobie zadać, które rząd powinien sobie zadać, brzmi, czy aby na pewno te działania, te czynności, które podejmuje, są zgodne z konstytucją. Czy w tym roku, który nadchodzi, w którym będziemy taki zaszczyt, że patronem będzie Konstytucja 3 maja (Dzwonek), rząd nie powinien dokonać pewnego zwrotu w swoich działaniach i powrócić do przestrzegania tych podstawowych wartości, którymi wszyscy powinniśmy się kierować zarówno w życiu, jak i w działalności publicznej? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Tomasz Zimoch
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Pomysł uchwały, by rok 2021 był Rokiem Konstytucji 3 Maja, zrodził się w Prezydium Sejmu. Zajrzałem dzisiaj do druku sejmowego nr 381. Prezydium Sejmu upoważniło marszałka Ryszarda Terleckiego do prezentowania uchwały, a druk sejmowy podpisała pani marszałek Elżbieta Witek. Nie ukrywam, że się uśmiechnąłem, bo w projekcie znalazły się słowa o zachęcie do refleksji nad dziedzictwem Konstytucji 3 maja współcześnie. Ale jak to zrobić, kiedy kilkanaście razy obóz rządzący złamał konstytucję, choćby przy okazji Trybunały Konstytucyjnego czy zmian w polskim sądownictwie? W pierwszych dniach IX kadencji ukarano posłów, którzy w tej sali pojawili się z szalikami z napisem ˝konstytucja˝. Konstytucja dla was, posłowie Zjednoczonej Prawicy, nie jest tym, czym powinna być - ustawą zmieniacie jej przepisy, łamiecie państwo konstytucyjne prawa, prawa do wolności i równości. Dlatego jeśli rzeczywiście chcecie z całym społeczeństwem czcić (Dzwonek) w 2021 r. konstytucję, to nie wystarczy przyjąć uchwałę sejmową i podkreślić, że w Konstytucji 3 maja znalazły się nowatorskie rozwiązania. Trzeba pokazywać, udowadniać każdego dnia, że obecna konstytucja jest najważniejszym aktem. Trzeba ją szanować, a nie kpić z tych, którzy to rządzącym od kilku lat przypominają. Inaczej uchwała sejmowa pozostanie tylko kawałkiem zapisanego papieru. (Oklaski)
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Przewodniczący Komitetu Kaczyński! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Myślę, że ta władza nie ma prawa ustanawiać roku 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja, skoro łamie obecną ustawę zasadniczą. Art. 180 mówi o nieusuwalności sędziów, tymczasem zostało usunięte 40% składu sędziów Sądu Najwyższego. Rząd podporządkował sobie sądy, nie zważając na art. 178 i art. 173 mówiące o niezawisłości sędziów i odrębności sądów. Wyrwaliście to. Posłowie PiS-u zawłaszczyli całą KRS wbrew art. 187. (Głos z sali: Pani marszałek, co to jest?) Za niepasujące do waszej wizji TK uznaliście art. 190 i art. 194. Wbrew art. 42 prezydent Duda ułaskawił Kamińskiego, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem. (Dzwonek) (Poseł Janusz Korwin-Mikke: A gdzie to w konstytucji jest zapisane?) Złamaliście jeszcze osiem innych artykułów ustawy zasadniczej. Tak wygląda wasza ustawa. Tak nie przestrzegacie prawa. Więc może zamiast świętować, powinniśmy rok 2021 ustanowić rokiem żałoby narodowej po zdeptanej konstytucji? (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Wojciech Król
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z uwagą wysłuchałem oświadczenia klubu Prawa i Sprawiedliwości, który opowiedział się za ustanowieniem roku 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja, czyli rok przyszły będzie obchodzony w duchu pewnej refleksji nad konstytucją. Problem jednak polega na tym, że Prawo i Sprawiedliwość obchodzi konstytucję od początku swoich rządów, od 2015 r., obchodzi konstytucję nie w znaczeniu, że ją celebruje, tylko obchodzi, czyli nie szanuje, a konstytucji przede wszystkim trzeba przestrzegać. Drodzy Państwo! Wysoka Izbo! Dwa obrazy Polski: 1791 r. i 2020 r. Zastanówcie się, do jakiej katastrofy możecie doprowadzić. I na koniec: w 2015 r. Komisja Europejska wyróżniła (Dzwonek) Konstytucję 3 maja Znakiem Dziedzictwa Europejskiego. Wy, Prawo i Sprawiedliwość, to dziedzictwo zdeptaliście. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Janusz Kowalski
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Pani marszałek, nie reagowała pani, jak na tej sali była darta konstytucja, ustawa zasadnicza z 1997 r. Nie reagowała pani, jak posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej formalnie, ale faktycznie jakaś taka aktywistka i happenerka, dokonywała tutaj naprawdę haniebnego czynu. Dlaczego pani marszałek nie reagowała? Na to w tej Izbie nie może być zgody. Szanowni państwo, mówicie prawdę. Rzeczywiście to Prawo i Sprawiedliwość, Solidarna Polska, Porozumienie bronią dzisiaj konstytucji, bronią suwerenności i bronią trójpodziału władzy, dokładnie tego, który był podstawą ustawy zasadniczej z 3 maja 1791 r. Przypomnijmy: 27 kwietnia 1792 r. w sposób faktyczny w Petersburgu została zawiązana konfederacja targowicka, faktycznie oczywiście było to kilka tygodni później, 18-19 maja. Dzisiaj na naszych oczach zawiązuje się konfederacja brukselska. (Dzwonek) (Głos z sali: O Jezus Maria.) Bo wy, szanowni państwo, w 230. rocznicę chcecie uderzyć dokładnie w trójpodział władzy i chcecie odebrać Polakom suwerenność, głosując dzisiaj za stanowiskiem Brukseli i Berlina, które szantażują Polskę i chcą Polsce odebrać suwerenność. Wstyd i hańba. (Oklaski)
Mówca: Jacek Ozdoba
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Nie szkodzi. Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Szczerze mówiąc, jestem zaskoczony. Miałem panią za osobę, która przynajmniej stara się zachować pewne standardy. To nie były żadne kartki, to była konstytucja, więc, pani marszałek, naprawdę trochę refleksji i zastanowienia się. Stop manipulacji. Nawiążę do słów pana Zimocha: skończcie ten mecz, ale hipokryzji. Dlatego hipokryzji, że tu przychodzicie... Pan Piątkowski mówi o sędziach. Czy pan słyszał o takim sędzim, który kradł np. kiełbasę, pendrive’a, który pobił żonę? I taki sędzia miał nie być wyrzucony z zawodu? (Oklaski) (Głos z sali: Ha, ha, ha!) Niech pan się zastanowi, o czym pan mówi. Pan mówi o doktrynie Neumanna? To kto dzwonił i mówił o tym, że jeżeli będziesz w Platformie Obywatelskiej, to k... ch... będziesz broniony, bo ciebie będziemy bronili jak niepodległości? (Głos z sali: Skończ.) Właśnie, niech pan skończy, panie Zimoch, ten mecz. Bo wy krzyczycie dlatego, że się boicie Stanisława G., Sławomira N. Tego się boicie. To jest dla was niezależność? (Poseł Wojciech Król: My się boimy Jarosława K.) 230 lat temu... W przyszłym roku obchodzimy rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja (Dzwonek) i powinniście właśnie uszanować polską konstytucję, suwerenność, niezależność. A wy chcecie to wszystko oddać Brukseli. A co do wymiaru sprawiedliwości to najlepsze słowa dotyczą podsumowania kadencji Hanny Gronkiewicz-Waltz: w ratuszu i poza ratuszem funkcjonowała zorganizowana grupa przestępcza. I to była ta niezależność, której się dzisiaj wstydzicie? Pani Marszałek! Pani akurat powinna pierwsza skierować wniosek do komisji etyki w sprawie tego, że na tej sali rwie się konstytucję, na którą się powołujecie. Po co krzyczycie i drzecie się na ulicy: konstytucja, jeżeli traktujecie to jako stadionowy okrzyk i kartki do darcia? (Poseł Tomasz Zimoch: Pan krzyczy.) To jest naprawdę wstyd, co robicie w tej Izbie. (Oklaski)
Mówca: Piotr Borys
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziękuję pani marszałek za tę jasną postawę - postawę ochrony i szacunku do polskiej konstytucji, bo się jej przestrzega, a nie ją łamie, panie pośle Ozdoba, panie pośle Kowalski. Żeby z tej przestrzeni, z mównicy w 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja z 1791 r. robić taki spektakl, to po prostu zwyczajny wstyd. Z ustawy zasadniczej Rzeczypospolitej Obojga Narodów jesteśmy dumni - pierwszej w Europie, drugiej na świecie. Ona była rewolucyjna. Zgoda, uchwalona w specyficznych warunkach, ale jak na tamte czasy równała prawa obywatelskie mieszczan i szlachty, dawała ochronę państwową chłopom, likwidowała to warcholstwo, jakim było liberum veto. Okej, wprowadzała monarchię dziedziczną, ale takie były czasy. I tak była rewolucyjna jak na tamten moment. (Dzwonek) Dlatego dzisiaj miejmy w sercu ducha tamtych praw i pilnujmy poszanowania dzisiejszej konstytucji. Natomiast jej nie łammy, tak jak robią to posłowie Prawa i Sprawiedliwości.
Mówca: Janusz Korwin-Mikke
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W trybie sprostowania chciałbym zauważyć, że liberum veto zostało zniesione w Polsce 25 lat przed uchwaleniem Konstytucji 3 maja i stało się przyczyną upadku III Rzeczypospolitej, a nie odwrotnie. Zdumiewa mnie, że potępiają liberum veto ludzie, którzy mówią, że to świetnie, że pan Orbán i pan Morawiecki zawetują w Polsce konstytucję. Liberum veto było dobrą instytucją - tak samo dobrą jak jest dzisiaj, tak samo dobrą było wtedy - i niestety ją zniesiono. Dziękuję.
Mówca: Franciszek Sterczewski
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Konstytucja 3 maja była krokiem w stronę równości i państwa, które szanuje swoich obywateli i obywatelki, państwa, które zbliża się do zasad praworządności, a więc tego, czego tak bardzo boi się obecna władza. Obecny rząd kilkanaście razy złamał obecną Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zaprzysiężenie sędziów dublerów Trybunału Konstytucyjnego, niekonstytucyjny wybór prezesa, ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa czy wygaszenie ustawy o kadencji pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, przez odbieranie immunitetu sędziom Tulei, Morawiec i nękanie innych polskich sędziów, w ten sposób odbierając Polkom i Polakom ich konstytucyjne prawo do niezależnego sądu. A zatem gdy będziemy obchodzić rok 2021 jako Rok Konstytucji 3 Maja, pamiętajmy, że ważniejsze od świętowania historycznej konstytucji (Dzwonek) jest szanowanie i przestrzeganie tej obecnej. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Sprawozdawca Jacek Świat
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek Wysoki Sejmie! Rok 2021 to rok 120. rocznicy urodzin oraz 40. rocznicy śmierci kardynała Stefana Wyszyńskiego. Z tej okazji Prezydium Sejmu wystąpiło z inicjatywą ustanowienia roku 2021 Rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Komisja Kultury i Środków Przekazu rozparzyła projekt stosownej uchwały na posiedzeniu w dniu 23 września, na którym ten projekt prezentowała komisji pani marszałek Małgorzata Gosiewska. Podczas posiedzenia trwała długa, ciekawa, momentami burzliwa dyskusja. Komisja wprowadziła do treści uchwały, wzmacniając jej ideę, kilka poprawek, a efekt był taki, że komisja głosami: 24 za, 4 przeciw i przy 1 głosie wstrzymującym się rekomenduje Wysokiej Izbie podjęcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Dziękuję wszystkim członkom Komisji Kultury i Środków Przekazu za bardzo ciekawą, interesującą i pouczającą dyskusję. (Oklaski)
Mówca: Jacek Świat
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Z góry zapowiadam rzecz oczywistą, że mój klub tę inicjatywę w pełni i z całego serca popiera. 120 lat od chwili urodzin i 40 lat od dnia śmierci, a zapewne przyszły rok będzie też rokiem beatyfikacji kardynała tysiąclecia, to najlepszy moment, najlepszy czas, by przypomnieć dokonania Stefana Wyszyńskiego, jednej z najważniejszych postaci współczesnej historii Polski. Nie będę przypominał życiorysu kardynała Wyszyńskiego, on jest znany i jest łatwo dostępny, chcę natomiast zwrócić uwagę na najważniejsze aspekty jego życia i dzieła. Przyszło mu kierować polskim Kościołem w latach 1948-1981, w czasie szalenie trudnej walki z komunistycznym totalitaryzmem. A pamiętajmy, że Kościół był nie tylko wspólnotą religijną, był przez 2,5 wieku głównym depozytariuszem tradycji, kultury narodowej, języka, był fundamentem moralnym. Kardynał Wyszyński jako przywódca Kościoła stanął przed zadaniem karkołomnym: uchronić Kościół przed zagładą przez totalitaryzm, uchronić Polaków przed represjami tuż po hekatombie II wojny, a jednocześnie nie skapitulować, utrzymać moralny kręgosłup narodu, narodu będącego od tysiąclecia częścią zachodniej, a więc chrześcijańskiej, kultury i cywilizacji. Ksiądz prymas udowodnił wtedy, że jest człowiekiem dialogu i kompromisu. Tak odczytać należy choćby porozumienie z komunistami z kwietnia 1950 r. Znał jednak granice ustępstw. Kiedy naciski stały się zbyt brutalne, padły pamiętne, słynne słowa: Non possumus. To Prymas Tysiąclecia był inicjatorem Wielkiej Nowenny tysiąclecia z okazji millennium chrztu Polski, z symboliczną peregrynacją obrazu Madonny Jasnogórskiej po wszystkich parafiach, to on ułożył akt odnowienia ślubów jasnogórskich i to on był orędownikiem listu biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r. To były inicjatywy nie tylko duszpasterskie, ale również obywatelskie, państwowe. Bez kard. Wyszyńskiego trudno sobie wyobrazić ˝Solidarność˝ i powołanie Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową, a tym samym trudno sobie wyobrazić wolną Polskę. (Dzwonek) Pół minuty, pani marszałek.
Mówca: Jacek Świat
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Nie ma dziś oczywiście czasu, by mówić szerzej o niezłomnej postawie prymasa w czasie II wojny, by mówić o jego pracy naukowej, teologicznej, skupionej na losie i pracy, i godności prostego człowieka. O tym wszystkim będzie czas mówić podczas jego roku. Dziś paradoksalnie historia zatoczyła koło. Wyzwania związane z pandemią, ale też z coraz bardziej brutalnymi atakami na Kościół to są wyzwania, przed którymi stoimy dzisiaj, i właśnie dziś potrzebujemy wspomnienia kard. Wyszyńskiego jako wielkiego autorytetu, który, mam nadzieję, w jego roku będzie znakiem przebudzenia dla wszystkich ludzi dobrej woli. Dziękuję.
Mówca: Wojciech Król
Data: 2020-11-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Czasy są trudne, więc tym lepiej, że możemy pochylić się nad postacią ks. kard. Wyszyńskiego. Zagłębiając się w jego postać, znalazłem słowa, które pięknie pasują do dzisiejszej ulicznej rzeczywistości. W 1972 r. kard. Stefan Wyszyński mówił do młodzieży w Warszawie: Wolno wam zajmować postawę krytyczną wobec poczynań starszych, byleby tylko była ona połączona z odpowiedzialnością osobistą za zadanie, jakie macie do wypełnienia. Jak niezwykle aktualny kontekst mają dzisiaj te słowa, słowa wielkiego Polaka, obrońcy praw człowieka, Prymasa Tysiąclecia, męża stanu. A przyszło mu żyć w epoce zniewolenia i dyktatury, wówczas komunistycznej dyktatury. W 1950 r. prymas Wyszyński jako głowa polskiego Kościoła podpisał porozumienie z władzami PRL. 3 lata później rząd zerwał ugodę, a prymas został aresztowany. To wówczas wypowiedział swoje słynne: Non possumus. Miejscem jego uwięzienia były kolejno Rywałd, Stoczek, Prudnik i Komańcza w Bieszczadach. Ważnym krokiem na drodze ułożenia relacji polsko-niemieckich było inspirowane przez prymasa orędzie biskupów polskich skierowane do biskupów niemieckich z historycznym zdaniem: Wybaczamy i prosimy o wybaczenie. W ramach retorsji władze PRL zorganizowały nagonkę na biskupów i prymasa, ale to kardynałowi historia przyznała rację, bo przecież bez orędzia biskupów nie byłoby łatwo o polsko-niemieckie zbliżenie i gest pojednania. Gdy w 1970 r. doszło do masakry na Wybrzeżu, kardynał stanął po stronie robotników. W latach 1980-1981 pośredniczył w negocjacjach pomiędzy władzą a rodzącą się ˝Solidarnością˝. Był autorytetem moralnym, współtwórcą przemian społecznych, które doprowadziły do upadku komunizmu. Dla wielu dzisiejszych hierarchów pozostaje niedoścignionym wzorem. W czerwcu 1983 r. w Warszawie o Prymasie Tysiąclecia papież powiedział: Był człowiekiem wolnym, uczył nas, swoich rodaków, prawdziwej wolności. Był niestrudzonym rzecznikiem godności każdego człowieka oraz dobrego imienia Polski (Dzwonek) pośród narodów Europy i świata. I te słowa dzisiaj mają wyjątkowo aktualną wymowę. Klub Koalicji Obywatelskiej, członkowie komisji kultury rekomendują pozytywną opinię w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)