Mówca: Finansów Jan Vincent-Rostowski
Data: 2012-03-30 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Premierze! Panie Przewodniczący! Chciałbym zacząć od tego, że pragnę podziękować panu przewodniczącemu, iż cytował moją wypowiedź z 22 września 2010 r., bo powiedziałem dokładnie tak, jak zacytował. I to jest dowód na to, że jeśli dojdę do wniosku, iż nie miałem racji, to umiem zmienić zdanie. Mam nadzieję, że pan przewodniczący i wszyscy inni politycy na tej sali, w tej Izbie też są i będą gotowi zmienić zdanie, jeśli dojdą do wniosku, że nie mieli racji. Zrobiłem to także w przypadku reformy OFE, którą pan przewodniczący tak się chwalił. Byłem gorącym entuzjastą tamtej reformy. Kiedy doszedłem do wniosku, że to ta reforma, którą dalej pan przewodniczący się chwali, spowodowała 50-procentowy wzrost relacji długu do PKB, zmieniłem zdanie w tej sprawie i umieliśmy wtedy jako rząd Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego naprawić błąd, który był, tkwił w reformie z 1998 r. Dlaczego doszedłem do wniosku, że wtedy nie miałem racji, uważając, że nie ma potrzeby podwyższenia wieku emerytalnego? Szanowni państwo, to jest wykres, który pokazuje - wiem, że relatywnie mały - iż w 2010 r., kiedy już po części zaczęły obowiązywać zasady nowego systemu emerytalnego, prawie nikt nie przechodził na emeryturę później niż w oficjalnie obowiązującym wieku emerytalnym. Z faktów po prostu należy wyciągać wnioski. Kwestia tylko tego, kiedy i o jakich sprawach mówimy. Doszedłem do tego wniosku, gdy dostaliśmy te dane, a dostaliśmy je w drugiej połowie 2011 r. Ale minister Michał Boni mówił o konieczności podwyższenia wieku emerytalnego - było to zapisane w oficjalnych dokumentach rządowych, w strategii ˝Polska 2030˝ - w kwietniu 2011 r., przed wyborami. Rząd w dyskusjach, w oficjalnych dokumentach nie ukrywał tego problemu. Oczywiście jest także ważniejszy element tamtej mojej wypowiedzi. Nie wycofuję się z tamtych słów z bardzo prostej przyczyny - ponieważ reforma, którą dzisiaj proponujemy, nie będzie bolesna dla ludzi. Ona jest oczywiście bardzo bolesna dla naszego rządu, jeśli chodzi o badania opinii publicznej, jeśli chodzi o tymczasowe poparcie, ale dla ludzi ta reforma nie będzie bolesna, ponieważ podwyższanie wieku emerytalnego będzie następowało stopniowo, będzie rozłożone w czasie. I także dlatego, że na gruncie naszego kompromisu z Polskim Stronnictwem Ludowym będą wprowadzone emerytury częściowe, które też zamortyzują trudne skutki tego stopniowego podwyższania wieku emerytalnego. I żeby już na liczbach pokazać, dlaczego uważam, iż ta reforma nie będzie dla ludzi bolesna. Pani poseł Kempa mówiła o tym, że w 2010 r. aż 25% kobiet nie dożywało wieku 70. lat. W 2040 r., kiedy pierwsza kobieta zgodnie z harmonogramem zawartym w tej reformie przejdzie na emeryturę w wieku 67. lat, aż 90% kobiet dożyje do 70. roku, czyli będzie znacząca, naprawdę daleko idąca poprawa, jeśli chodzi o długość życia... (Głos z sali: Pan nie decyduje o życiu.) ...jeśli chodzi o zdrowie. To nie są nasze szacunki, to są szacunki Eurostatu. Oczywiście, jeżeli mamy cokolwiek zrobić z wyprzedzeniem, to musimy w jakieś mierze opierać się na szacunkach. Nie możemy powiedzieć, że nie wiemy dokładnie, co będzie, więc w ogóle nic nie będziemy robili. Podobna sytuacja jest, jeśli chodzi o mężczyzn. W 2020 r., kiedy mężczyźni będą przechodzili na emeryturę, jeżeli nie skorzystają z częściowych emerytur, już w wieku 67 lat, mężczyzn, którzy dożyją wieku emerytalnego 67 lat, będzie więcej niż tych, którzy dziś dożywają wieku 65 lat. Ta reforma jest zsynchronizowana z tym, co będzie faktem, jeśli chodzi o długość życia i zdrowie Polaków, dlatego ta reforma nie będzie dla ludzi bolesna. Chciałbym powiedzieć parę słów o wystąpieniu pana przewodniczącego. Myślałem, że jednak zostanie w sytuacji, w której debata nad jego wnioskiem trwa, ale z tego, co ktoś powiedział, rozumiem, że na moment musiał wyjść. Po pierwsze, pan przewodniczący mówił, że ludzie nie dożyją tego wieku emerytalnego. Panie przewodniczący, według tych samych danych Europejskiego Urzędu Statystycznego oczekiwana przeciętna długość życia mężczyzny w pana wieku, czyli 50-letniego, rocznik 1962, która dzisiaj wynosi 75 lat, w momencie, kiedy przechodziłby pan na emeryturę w wieku 67 lat, będzie wynosić 83 lata. Wobec tego proszę nie mówić rzeczy, które ewidentnie nie są zgodne z pracami nie naszych, nie rządowych demografów, ale najlepszych ekspertów europejskich. Jeszcze dwie sprawy, jeśli chodzi o wystąpienie pana przewodniczącego. Pan przewodniczący powiedział, że podwyższenie wieku emerytalnego jest spowodowane rosnącym deficytem finansów publicznych. Panie przewodniczący, pan naprawdę powinien wiedzieć, że deficyt sektora finansów publicznych w 2011 r. drastycznie spadł i jeszcze spadnie - do poziomu poniżej 3%. Według prognoz OECD, którego sekretarz generalny był wczoraj w Polsce, już spadł w tym roku i będzie dalej spadał. To nie ma żadnego związku z podwyższeniem wieku emerytalnego. Ta reforma nie jest wprowadzana po to, aby naprawić finanse publiczne w horyzoncie do 2020 r. My sobie zupełnie dobrze z naprawą finansów publicznych dajemy radę już dziś i będziemy sobie dawali radę do 2020 r., jeżeli będziemy rządzili. Jeżeli będzie rządził ktoś inny, następny rząd, to jeśli będzie stosował tę samą politykę, jaką my stosujemy, będzie mógł bez żadnego problemu obniżać deficyt finansów publicznych stopniowo i skutecznie do 2020 r. Chodzi o to, pan przewodniczący miał tu rację, tylko sam nie wyciągnął tego wniosku: te pieniądze, wielkość tych środków, która będzie wynikała z tego, że ludzie dłużej pracują, znajdzie odzwierciedlenie w ich wyższych emeryturach. To są ich składki, ich kapitał, to będą ich pieniądze. Pan przewodniczący to powiedział. Zgadzam się z tym. Nie może jednak z jednej strony tego powiedzieć - jak to powiedział parę minut temu - a potem mówić, że wprowadzamy tę reformę, żeby naprawiać finanse publiczne. Albo - albo. Wiemy, że tak naprawdę miał rację, kiedy mówił parę minut temu, a nie w głównej części swojego wywodu. Podobnie jest z propozycją sztandarową ˝Solidarności˝. Nie ma potrzeby podwyższania wieku emerytalnego, dlatego że można ozusować umowy o dzieło czy umowy zlecenia, które osoby wykonują nie u swojego głównego pracodawcy, tylko u jakiegoś innego. Ale, panie przewodniczący, pan parę minut temu powiedział, że te składki idą na zwiększenie kapitału danej osoby i podwyższają jej emeryturę, wtedy kiedy przejdzie na emeryturę. Tak więc to nie rozwiązuje problemu osób, które są zatrudnione, które pracują nie na podstawie umowy o dzieło, które pracują nie na podstawie umowy zlecenia, tylko na zasadzie normalnego etatu. Składki, które będą pobierane od umów o dzieło i umów zlecenia, będą później wypłacane jako wyższe emerytury tym, którzy pracują na takich zasadach, a nie tym, którzy pracują na etatach. A to jednak właśnie osoby, które pracują na etatach, będą miały, jeżeli wiek emerytalny nie będzie podwyższony, bardzo niskie stopy zastąpienia. Tak więc recepta, którą pan proponuje, nie jest rozwiązaniem dla gigantycznej większości osób, o których musimy się troszczyć. Nie będę specjalnie rozwodził się nad pana propozycją, nad tym, że rozwiązaniem problemu emerytalnego jest podwyższenie płacy minimalnej. To tak jakby pan w ogóle nie myślał o tym, że podwyższenie płacy minimalnej nieuzasadnione siłą gospodarki doprowadzi tylko do wyższego bezrobocia i wobec tego do gorszej sytuacji przyszłych i obecnych emerytów. Wspomnę też w tym kontekście, że myśmy mogli, także dzięki temu, że utrzymaliśmy wzrost gospodarczy w okresie kryzysowym, pozwolić na to, aby w Polsce płaca minimalna wzrosła do 1500 zł, podczas kiedy za rządów Jarosława Kaczyńskiego była na poziomie 930 zł. Ale z uwag pana przewodniczącego wyciągam jednak niekiedy pozytywne wnioski. Jestem przekonany, że jego wszystkie uwagi dotyczące zdrowia Polaków, pracy dla młodych, potrzeby większej elastyczności, możliwości pracy dla starszych osób - tutaj oczywiście emerytury częściowe są kluczowym elementem - są słuszne. I dlatego że są słuszne, zdecydowaliśmy się na stopniowy proces podwyższania wieku emerytalnego, aby móc sukcesywnie, spokojnie, z perspektywą 28-letnią, pracować nad tymi sprawami, by je rozwiązać zawczasu, nim one spowodują problemy dla Polaków. Musimy sobie zdać sprawę z tego, a jestem głęboko o tym przekonany, że nawet gdybyśmy tej reformy dzisiaj nie przeprowadzili, to mężczyźni i kobiety na pewno będą pracowali do 67. roku życia w 2040 r., tylko jakiś przyszły rząd będzie zmuszony do tego, żeby drastycznie, nagle, nieoczekiwanie, o wiele lat w ciągu kilku lat podwyższyć ten wiek emerytalny. Właśnie tego chcemy uniknąć i dlatego ta reforma dla ludzi bolesna nie będzie, mimo że dla nas jest politycznie trudna. Są jeszcze dwie kwestie. Jest kwestia polityki demograficznej, prorodzinnej. Tutaj będę się odwoływał do słów pana prezesa Kaczyńskiego. Zachwalając politykę prorodzinną, mówił, że jeżeli będziemy działali skutecznie, aktywnie, tak aby polityka prorodzinna była efektywna, to już w 2035 r. będziemy mieli więcej rąk do pracy w Polsce. No właśnie dokładnie na tym polega problem, że dopiero w 2035 r. będziemy mieli dodatkowe ręce do pracy, panie prezesie. Dokładnie o to chodzi. I teraz trzeba coś zrobić z czasem między dniem dzisiejszym a tym 2035 r., kiedy liczba osób w wieku produkcyjnym spadnie nam o prawie 5 mln. Żadna polityka demograficzna właśnie w tym okresie do 2035 r. w związku z problemami demograficznymi nie może nam pomóc. Zresztą pan prezes jeszcze ostrożniej powiedział, że te skutki będą pod koniec lat 30. Jest więc jasne, że mówienie, tak jak to robi pan przewodniczący, że to jest alternatywa: albo podwyższenie wieku emerytalnego, albo polityka prorodzinna, że możemy zamiast podwyższenia wieku emerytalnego prowadzić politykę prorodzinną, to jest fundamentalny błąd. Trzeba robić i jedno, i drugie. Chodzi o podwyższenie wieku emerytalnego, bardzo stopniowo, abyśmy do późnych lat 30. mieli wystarczającą liczbę ludzi, którzy będą mogli płacić składki na bieżąco utrzymujące naszych emerytów, i o prowadzenie polityki prorodzinnej, która będzie skutkowała po roku 2035. Jeśli chodzi o poprawę wzrostu gospodarczego, to ja bym tylko przypomniał, że wczoraj, jak już wspomniałem, był u nas pan Gurria, sekretarz generalny OECD, organizacji rozwoju ekonomicznego najbogatszych, najbardziej rozwiniętych krajów Zachodu, i w czasie rozlicznych spotkań ze mną, z premierem Pawlakiem powiedział - bo my już od dłuższego czasu chwalimy się tym, że Polska w latach 2008-2011 miała najszybszy wzrost gospodarczy w Unii Europejskiej - że nie tylko w Unii Europejskiej, ale też w całym OECD. Chodzi o najszybszy wzrost gospodarczy. Na pewno jest więc tak, że w tym okresie Polska wykazała dynamizm, który pozwoli na to, że w 2030 r. będziemy mniej więcej na poziomie obecnego PKB na głowę w Niemczech. Dlatego też ten aspekt będzie oczywiście zrealizowany, mam na myśli relatywnie bogatą gospodarkę, bogate społeczeństwo. Ale to nie starczy, bo nawet w bogatym społeczeństwie, jeżeli są tylko dwie osoby pracujące, to znaczy w wieku produkcyjnym, na każdą osobę w wieku emerytalnym, to te emerytury będą niestety niskie. Na zakończenie powiem tylko jedno słowo o referendum. Jest wysoce wątpliwe, czy to referendum z czysto prawnego punktu widzenia powinno mieć miejsce. W ustawie o referendum jest jasno napisane, że referendum z inicjatywy obywateli nie może dotyczyć danin publicznych. Podwyższenie wieku emerytalnego oznacza, że więcej osób będzie płaciło składki emerytalne, a składki emerytalne są jasno i niedwuznacznie w ustawach, a także w decyzjach, orzeczeniach Sądu Najwyższego zdefiniowane jako daniny publiczne, więc ja na pewno będę głosował przeciwko temu. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)