Mówca: Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Oświadczenie poselskie w sprawie czasowego przywrócenia kontroli granicznych z Litwą i Niemcami Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W nocy z niedzieli na poniedziałek 7 lipca 2025 r. rząd Rzeczypospolitej Polskiej podjął decyzję o czasowym przywróceniu kontroli granicznych na odcinkach granicy z Republiką Federalną Niemiec oraz z Republiką Litewską. Decyzja obowiązuje początkowo przez 30 dni, do 5 sierpnia br., z możliwością przedłużenia. Działania te zostały uregulowane rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 4 lipca 2025 r. opublikowanym w Dzienniku Ustaw i weszły w życie o północy z 7 na 8 lipca. Decyzję o przywróceniu kontroli zapowiedział publicznie wiceszef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji prof. Maciej Duszczyk. Jak wskazał prof. Duszczyk w rozmowie z mediami, kontrole mają na celu zamykanie szlaku migracyjnego prowadzącego przez Polskę do Niemiec, którym w ostatnich miesiącach grupy migrantów nielegalnie przedostawały się do krajów Europy Zachodniej. Podkreślił, że Polska nie zamierza znosić kontroli, dopóki niemiecki rząd również nie wycofa się z podobnych działań po swojej stronie granicy. Warto bowiem przypomnieć, że kontrole po stronie niemieckiej obowiązują od października 2023 r., kiedy to rząd federalny podjął jednostronną decyzję o ich wprowadzeniu z uwagi na presję migracyjną. Od tego czasu Polska apelowała o skoordynowane działania i wzajemność, co jak się wydaje, teraz ma szansę być przedmiotem poważnych rozmów z naszym zachodnim sąsiadem. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski w wywiadzie udzielonym w poniedziałek rano odniósł się do działań podjętych przez MSWiA, podkreślając: ˝Polacy chcą, żeby Polska miała granice, które są pod kontrolą. W tym sensie jest to działanie dobre, a nie złe˝. Dodał również, że presja opinii publicznej w Polsce jest znacząca i nie można ignorować obaw obywateli związanych z niekontrolowaną migracją. Wysoka Izbo! Działania podjęte przez rząd mieszczą się w ramach przepisów prawa Unii Europejskiej. Art. 25 kodeksu granicznego Schengen przewiduje możliwość czasowego przywrócenia kontroli wewnętrznych w sytuacjach, w których istnieje poważne zagrożenie porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego państwa członkowskiego. Rozwiązanie to ma jednak charakter wyjątkowy i tymczasowy. Na granicy z Niemcami działają obecnie 52 punkty kontrolne, z czego 16 to punkty stałe, a pozostałe mają charakter mobilny. Na granicy z Litwą wyznaczono 13 punktów kontrolnych, w tym 2 stałe. W realizację kontroli zaangażowane zostały siły Straży Granicznej i Policji oraz żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej. Kontrole są prowadzone selektywnie, z nastawieniem na pojazdy osobowe, busy i samochody ciężarowe, tak aby w jak najmniejszym stopniu zakłócać ruch towarowy i podróże obywateli. Premier Donald Tusk podkreślił w swoim wystąpieniu, że Polska nie dopuści do sytuacji, w której osoby podszywające się pod funkcjonariuszy państwowych destabilizują porządek w strefie przygranicznej. Zapowiedział również zaostrzenie kar za tego typu czyny oraz objęcie infrastruktury granicznej statusem infrastruktury krytycznej, co dodatkowo zwiększa ochronę państwa w tym newralgicznym obszarze. Chciałbym wyrazić przekonanie, że decyzja o przywróceniu kontroli granicznych jest uzasadniona aktualną sytuacją bezpieczeństwa i realizuje obowiązek państwa wobec własnych obywateli. Zgadzam się z oceną Radosława Sikorskiego, że Polacy chcą granic pod kontrolą i że odpowiedzią państwa na obawy obywateli musi być stanowczość i skuteczność. Równocześnie apeluję do rządu o to, aby podjęte działania były w sposób stały monitorowane, aby nie przedłużały się ponad potrzebę, a ich wpływ na swobodę przepływu osób i towarów był możliwie jak najmniejszy. Ochrona granic jest obowiązkiem, ale powinna iść w parze z poszanowaniem zasad, które leżą u podstaw Unii Europejskiej i strefy Schengen. Oczekuję, że w rozmowach z rządem niemieckim i Komisją Europejską wypracowane zostanie rozwiązanie systemowe, które umożliwi powrót do normalnego funkcjonowania granic wewnętrznych Unii tak szybko, jak to możliwe.