Mówca: Józefa Hrynkiewicz
Data: 2013-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoki Sejmie! Podczas dyskusji padło wiele różnych argumentów dotyczących sposobu, wysokości finansowania nauki i szkolnictwa wyższego. Myślę, że tak jak przystoi, tak jak powinno być w przyzwoitej debacie, zostaniemy przy swoich stanowiskach, więc nie podejmuję dyskusji w tym zakresie. Powiem może tylko tyle, że jeśli chodzi o udział nakładów na naukę w Polsce, wynosi on 0,75% PKB, z czego 2/3 stanowią środki publiczne. Jaka jest efektywność kontroli? Dobrze byłoby, nawet jeśli dzisiaj nie może pani na to pytanie odpowiedzieć, żeby pani minister jednak zwróciła na to uwagę. Nie będę z panią dyskutować także o tym, czy gorset biurokratyczny sprzyja rozwojowi nauki i kształcenia na wysokim poziomie. Każdy z nas ma na ten temat określone zdanie, szczególnie dotyczy to tych, którzy pracują w tym środowisku. Muszę jednak zadać pani kilka pytań i proszę nie unikać odpowiedzi. O ich postawienie prosili mnie moi studenci z Uniwersytetu Warszawskiego. Przyszła delegacja z pytaniami: Jaki sens społeczny i ekonomiczny ma ograniczanie młodzieży możliwości zdobywania wykształcenia w takim zakresie, jaki sami studenci uznają za właściwy? Jakie szkody może ponieść uniwersytet czy uczelnia, gdy prawnik dodatkowo będzie studiował ekonomię, a matematyk dodatkowo nauczy się zarządzania? Czy ograniczenie możliwości kształcenia się ambitnej młodzieży stanowi politykę obecnego rządu? Jakie są jej cele? Studenci powoływali się tu na niezgodność z konstytucją. Pytali, komu ma to służyć. Ile minister chce na tym zarobić? Przez takie działania - to podkreślali studenci i ja się z nimi zgadzam - tracimy coś niezwykle cennego: ambicję i aspiracje młodych ludzi do zdobywania wiedzy i gruntownego wykształcenia. Pani minister, cała ta biurokratyzacja, wszystkie te ramy, sprawozdania, raporty naprawdę nie zmieściłyby w swoim zakresie działalności Kopernika, nie mówię tu już o Monteskiuszu, a taki Adam Smith jest po prostu pętakiem w kontekście wymagań, które państwo stawiacie. Naprawdę, pani minister, uczelnia, uniwersytet ma zupełnie inną logikę działania. Tam potrzebne są pozytywne motywacje, a nie kontrole czy nacisk. Te sprawy są bardzo trudne. Chcę powiedzieć teraz o jednej sprawie. Na przełomie wieków XIX i XX Paryż podbijała swoim talentem badawczym i wybitnym umysłem Maria Skłodowska wychowana w niewolnym kraju, wykształcona na nielegalnym Uniwersytecie Latającym w Warszawie. A na początku XXI w. Europę miał podbić polski hydraulik w Paryżu. Zastanówmy się, pani minister, czy może nie lepiej byłoby - w dodatku przede wszystkim zgodnie z aspiracjami i ambicjami polskiej młodzieży, wykształconych Polaków - aby Europę podbijał polski: matematyk, fizyk, inżynier, informatyk, filozof, politolog, lekarz, muzyk czy wreszcie badacz starożytnych kultur. W nowoczesnym społeczeństwie potrzebni są ludzie wysoko wykształceni we wszystkich dziedzinach, nie tylko technicznych czy zamawianych, lecz także ścisłych, społecznych, humanistycznych, we wszystkich naukach podstawowych. Bo nikt nie zwolnił nas, Polaków, z obowiązku badania własnej historii, zachowania dziedzictwa narodowego, rozwoju kultury zaświadczającej o naszej tożsamości i historii. Nie ma, pani minister, nic bardziej praktycznego i użytecznego niż dobra teoria, bo to od niej wszystko się zaczyna. Na koniec chcę powiedzieć, że takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie. Jak mówił Jan Zamoyski - taka będzie Polska, takie będzie jej miejsce w Europie, jakie będą polskie elity wychowane i wykształcone w polskich uniwersytetach, na politechnikach i innych uczelniach. Dlatego nie ma i nie może być zgody na politykę obecnego rządu wobec nauki i szkolnictwa wyższego, na niszczenie polskich elit (Oklaski), na ograniczanie wolności, na obniżanie aspiracji i ambicji polskiej młodzieży. Polska mimo wielkich wysiłków obecnego rządu w tym zakresie nie będzie państwem peryferyjnym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)