Mówca: Beata Strzałka
Data: 2020-01-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość dotyczące prac nad sprawozdaniem z realizacji ˝Krajowego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie˝ na lata 2014-2020 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r., zawartym w druku sejmowym nr 81. Ze względu na cele i obszary działania zawarte w ˝Krajowym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie˝ nakłada się na wszystkie szczeble administracji rządowej i publicznej obowiązek realizacji zadań i podejmowania działań, których celem będzie zmniejszenie występowania tego zjawiska w rodzinach. Analiza informacji przedstawionych w sprawozdaniu dotyczyła czterech głównych obszarów: profilaktyki i edukacji społecznej, ochrony i pomocy ofiarom, oddziaływania na sprawców oraz podnoszenia kompetencji służb i przedstawicieli realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania temu zjawisku. Przemoc w rodzinie to problem natury prawnej, moralnej, psychologicznej i społecznej. Przemoc bardzo często dotyka również sfery psychicznej i emocjonalnej, a nie tylko fizycznej. Doświadczają jej zarówno kobiety, jak i mężczyźni, dzieci i osoby starsze. Dzięki prowadzonej profilaktyce, akcjom informacyjnym i kampaniom społecznym zwiększa się świadomość społeczna, jeżeli chodzi o zjawisko przemocy, a podjęte działania profilaktyczne pogłębiają wiedzę na jego temat, obalają mity i stereotypy na temat przemocy w rodzinie i prób jej usprawiedliwiania, promują metody wychowawcze bez użycia przemocy, a także pozwalają na skuteczną ochronę ofiar i niesienie im pomocy. Jak wynika ze sprawozdania, Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje szereg działań, które wpływają na kształtowanie właściwych postaw, rozwijają kompetencje społeczne dzieci i młodzieży, kształtują postawy szacunku dla innych, a także podnoszą świadomość w zakresie przyczyn i skutków przemocy w rodzinie. Jednym z działań była realizacja programu ˝Bezpieczna+˝, który wspomagał bezpieczeństwo warunków nauki w szkołach, wychowania i opieki, a także uświadamiał, jakie są zagrożenia w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego. W ramach programu zostały podjęte działania, które przełożą się na zwiększenie dostępu dzieci i młodzieży do pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Ważnym elementem realizacji programu w roku 2018 były działania na rzecz bezpieczeństwa osób starszych podjęte przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W ramach prowadzonej kampanii społecznej powstał spot telewizyjny, którego celem było zwiększenie świadomości społecznej na temat bezpieczeństwa osób starszych, uwrażliwienie na potrzeby tej grupy społecznej, ale również zwiększenie wiedzy i świadomości seniorów na temat ich praw. Po raz kolejny osoby pokrzywdzone przestępstwem mogły otrzymać bezpłatną pomoc prawną dzięki ogólnopolskiej akcji ˝Tydzień pomocy ofiarom przestępstw˝ koordynowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W ramach programu łącznie w 2018 r. przeprowadzono 946 kampanii społecznych. Drugim obszarem programu jest pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie nakłada na samorządy gminne i powiatowe obowiązek tworzenia systemów przeciwdziałania temu zjawisku. Na te systemy składa się program zarówno przeciwdziałania przemocy w rodzinie, jak i ochrony ofiar przemocy, poradnictwo, interwencja oraz zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc w ośrodkach wsparcia oraz tworzenie zespołów interdyscyplinarnych. Realizując te zadania, samorządy powiatowe w 2018 r. opracowały 330 programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy. Na przestrzeni ostatnich lat znacznie wzrosła liczba placówek udzielających wsparcia, porad oraz pomocy osobom doświadczonym przemocą. W 2018 r. powstało ich aż 57, w tym pięć ośrodków wsparcia, sześć domów dla matek z małoletnimi dziećmi i 27 ośrodków interwencji kryzysowej. W 2018 r. funkcjonowało 220 ośrodków interwencji kryzysowej, a z ich pomocy skorzystało ponad 19 tys. osób. W ramach realizacji zadań programu Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości za 2017 r. utworzono 88 ośrodków pomocy pokrzywdzonym. Zadaniem tych ośrodków jest pomoc osobom pokrzywdzonym w wyniku przestępstwa, bez względu na miejsce zamieszkania czy posiadane obywatelstwo. 24 października 2018 r. minister sprawiedliwości ogłosił nowy ˝Program pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem na lata 2019-2021˝, a na jego realizację przeznaczono kwotę 160 mln zł. Środki te dają możliwość sfinansowania kosztów pomocy prawnej, psychiatrycznej czy psychologicznej, czasowego zakwaterowania lub udzielenia schronienia, jak również zakupu żywności, odzieży i środków czystości. Dla wielu ośrodków udzielających pomocy i schronienia osobom pokrzywdzonym w wyniku przemocy domowej, które opuściły miejsce zamieszkania, jest to jedyna możliwość sfinansowania podstawowych potrzeb bytowych tych osób. Nadal bardzo ważnym zagadnieniem jest oddziaływanie na osoby, które stosują przemoc. Na sprawcę przemocy należy również spojrzeć jak na człowieka, który nie radzi (Dzwonek) sobie z emocjami czy bezsilnością, a często również z uzależnieniem od alkoholu. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)