Mówca: Robert Mordak
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Kukiz’15 mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, druk nr 790. Podstawowym celem projektu przedmiotowej ustawy jest wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych między nabywcami a dostawcami produktów rolno-spożywczych oraz pomiędzy dostawcami a nabywcami na każdym etapie łańcucha dostaw. Należy podkreślić, że ustawa ma działać w obie strony. Obecnie często strona silniejsza, czyli duże sieci handlowe, supermarkety, wykorzystują swoją przewagę względem słabszych, którymi są dostawcy. Powszechną praktyką stała się zasada, że to nabywca decyduje o cenach, często poniżej kosztów wytwarzania towarów. Rolnicy niejednokrotnie podnoszą problem nieuczciwych warunków umów, wymuszania przez sieci handlowe nierównoprawnych zasad współpracy, a obowiązujące przepisy, czy to Kodeksu cywilnego, który szczegółowo wymienia niedozwolone klauzule umowne, czy przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czy kodeks dobrych praktyk nie zabezpieczają w dostateczny sposób pozycji rolnika dostawcy. Na nierówność stron umowy decydujący wpływ mają siła i wielkość, którą nagminnie wykorzystują wobec rolnika duże sieci handlowe. Nie zwraca się przy tym uwagi na efekty takich działań, czyli obniżenie jakości produktów żywnościowych, pogorszenie sytuacji finansowej dostawców oraz ich potencjału inwestycyjnego. Ostatecznie negatywne konsekwencje tego typu praktyk ponoszą nieświadomi niczego konsumenci, czyli my wszyscy. Dlatego też wydaje się, że jedno z głównych założeń niniejszego projektu, a mianowicie zwiększenie uprawnień prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który będzie mógł m.in. nałożyć na dostawcę lub nabywcę karę pieniężną, powinno pełnić przede wszystkim funkcję prewencyjną, tzn. poprzez odstraszanie skłaniać do przestrzegania prawa. Tak duże kompetencje, zwłaszcza polegające na uprawnieniu do nakładania surowych kar, są racjonalne, jeżeli podlegają kontroli. Nadzór jest ważny z kilku względów, ale najważniejszym z nich jest zapewnienie prawidłowości i wyeliminowanie uznaniowości, jeśli chodzi o nakładanie kar. Drugi ważny element stanowi dotkliwość sankcji. Tylko kara, którą negatywnie odczuje ukarany, wywrze pożądany skutek, tzn. zapobiegnie podobnym naruszeniom prawa w przyszłości. Dlatego moim zdaniem określenie jedynie górnej wysokości kary pieniężnej w wymiarze do 3% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary powinno zostać doprecyzowane poprzez wprowadzenie zakresu od - do, tak aby kara była pewna i nieunikniona. Myślę, że największą korzyścią z przyjęcia niniejszej ustawy będzie wyeliminowanie u rolników poczucia pokrzywdzenia, bowiem ich pozycja w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych jest bardzo słaba. Niestety często zdarza się, że z tego powodu są wykorzystywani i oszukiwani. Nagminnie kontrahenci nie traktują rolników jak równoprawnych partnerów, skupy zaniżają ceny płodów rolnych, mleczarnie i ubojnie nie troszczą się o zapewnienie dobrej ceny swoim dostawcom, bo sprowadzają z zagranicy produkty w niższych cenach, a sprzedawcy środków ochrony roślin oraz nawozów windują ceny bez żadnego racjonalnego uzasadnienia. Ostatnio rolnicy nagminnie skarżą się również, że urzędy skarbowe zwracają się właśnie do nich w sprawie zwrotu VAT w sytuacji, gdy firma, która sprzedała rolnikowi paliwo, upadła lub po prostu w niewyjaśnionych okolicznościach zakończyła działalność. Tak więc nawet organy państwa bez skrupułów wykorzystują słabość pozycji rolników. Dlatego uważam, że ta ustawa powinna być impulsem do zrównania statusu rolników ze statusem pozostałych podmiotów w łańcuchu dostaw, a także motywująca do podejmowania dalszych działań w tym kierunku. Mając powyższe na względzie, chciałbym przekazać panu marszałkowi poprawki do przedmiotowej ustawy. Kukiz’15 będzie głosował za tą ustawą w zależności od rozpatrzenia tych poprawek. Dziękuję bardzo.