Mówca: Beata Szydło
Data: 2013-05-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Prawo i Sprawiedliwość proponuje wprowadzenie następujących zmian: przewiduje się wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących dodatkowego urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego, a także przewiduje się wprowadzenie nowej instytucji urlopu rodzicielskiego. W projekcie proponuje się nie wprowadzać zmian w obecnie obowiązujących rozwiązaniach prawnych zawartych w Kodeksie pracy dotyczących urlopu macierzyńskiego, urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu wychowawczego. Pracownicy, także po dniu wejścia w życie projektowanej ustawy, mogliby zatem korzystać z powyższych urlopów na obecnie obowiązujących zasadach. Projektowane zmiany mają umożliwić sprawowanie opieki nad małym dzieckiem w okresie pierwszego roku jego życia poprzez umożliwienie matce i ojcu dziecka korzystania, tak jak dotychczas, z urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz z nowej instytucji urlopu rodzicielskiego. Łączny wymiar tych urlopów wyniesie 52 tygodnie w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie i od 65 do 71 tygodni przy urodzeniu większej liczby dzieci przy jednym porodzie. Proponuje się przyjęcie takich rozwiązań prawnych, które w większym niż dotychczas stopniu umożliwią rodzicom dziecka dzielenie się uprawnieniem do dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a także dzielenie się nowym uprawnieniem, to jest urlopem rodzicielskim. Taka regulacja powinna sprzyjać częstszemu podejmowaniu obowiązków związanych z opieką nad małym dzieckiem przez ojca dziecka, zgodnie z decyzją obojga rodziców. Wydłużenie okresu płatnych urlopów związanych z opieką nad małym dzieckiem nie służy zatem wydłużeniu okresu nieobecności w pracy matki dziecka, ale przede wszystkim ma umożliwić rozłożenie w dłuższym okresie obowiązków rodzicielskich na oboje rodziców dziecka. W projekcie proponuje się także przyznanie pracownicy prawa do zadeklarowania jeszcze przed przewidywaną datą porodu, że zamierza ona skorzystać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim urlopie - z urlopu rodzicielskiego także w pełnym wymiarze. W przypadku takiej deklaracji na podstawie jednego wniosku byłby udzielany urlop na łączny okres obejmujący urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński i urlop rodzicielski. Jeśli chodzi o proponowane zmiany w zakresie dodatkowego urlopu macierzyńskiego, proponujemy podwyższyć od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy, to znaczy od 10 czerwca 2013 r., wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego i określić go na poziomie, który miałby obowiązywać zgodnie z obecnym stanem prawnym dopiero od 1 stycznia 2014 r. Proponujemy przyznać prawo do skorzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego obojgu rodzicom na równych prawach. Proponujemy, aby dodatkowy urlop macierzyński mógł być wykorzystywany jednorazowo lub w częściach, nie więcej niż dwóch, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności przypadających bezpośrednio jedna po drugiej. Zapewni to możliwość sprawowania nieprzerwanej opieki nad małym dzieckiem przez łączny okres 26 tygodni, obejmujący urlop macierzyński w wymiarach podstawowym i dodatkowym, a w przypadku porodów mnogich - przez łączny okres od 39 do 45 tygodni, także obejmujący urlop macierzyński w wymiarach podstawowym i dodatkowym. Uelastycznieniu korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego służy natomiast projektowane rozwiązanie, zgodnie z którym dodatkowy urlop macierzyński mógłby być wykorzystany w dwóch częściach, a także propozycja pełnej dostępności korzystania z tego urlopu zarówno przez matkę, jak i ojca dziecka. Podobne zmiany proponujemy wprowadzić w zakresie dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Proponujemy podwyższyć od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy wymiar dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. W tym celu proponuje się, aby wymiar dodatkowego urlopu wynosił do 6 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka, do 8 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie jednocześnie więcej niż jednego dziecka i do 3 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka starszego. Proponujemy, aby nadal obowiązywała zasada, że korzystanie z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego odbywa się na takich samych zasadach jak korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jeśli chodzi o urlop rodzicielski, proponuje się określić jeden wymiar takiego urlopu - do 26 tygodni niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Proponuje się przyjęcie zasady, że korzystanie z urlopu rodzicielskiego byłoby możliwe wyłącznie bezpośrednio po wykorzystaniu pełnego wymiaru dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Na równych prawach mogliby korzystać z tej formy zarówno matka, jak i ojciec dziecka. Projekt zakłada możliwość korzystania z urlopu rodzicielskiego jednorazowo albo w częściach, nie więcej niż trzech, z których każda nie mogłaby być krótsza niż 8 tygodni, przypadających jedna po drugiej. Proponujemy również wprowadzić zmiany w przepisach o zasiłkach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z tymi zmianami projekt zakłada, że zasiłek macierzyński będzie przysługiwał również w przypadku korzystania przez ubezpieczonego z zasiłku macierzyńskiego przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego. Miesięczny zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego będzie wynosił 60% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego w okresie odpowiadającym okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu dodatkowego na 100% podstawy wymiaru i 80% podstawy wymiaru zasiłku w przypadku osoby, która przed przewidywaną datą porodu we wniosku wystąpi o udzielenie bezpośrednio po zasiłku macierzyńskim dodatkowo zasiłku macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim zasiłku - zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego we wcześniej opisanym przypadku będzie wynosił 80% podstawy wymiaru. W przypadku gdy ubezpieczona, która we wniosku złożonym przed przewidywaną datą porodu wystąpiła o udzielenie jej bezpośrednio po zasiłku macierzyńskim dodatkowego zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim zasiłku - zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, zrezygnuje z zasiłku za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze lub zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze i nie skorzysta z prawa do tych zasiłków ubezpieczony, ojciec dziecka, wówczas proponuje się wyrównanie wypłaconej kwoty zasiłków macierzyńskich w wysokości 80% podstawy wymiaru do procenta podstawy wymiaru za wykorzystany okres pobierania zasiłków w formie wypłaty. To rozwiązanie chroniłoby poziom wypłacanych zasiłków macierzyńskich w przypadku zmiany sytuacji życiowej kobiety, która przed porodem zdecydowała się na skorzystanie z prawa do przysługujących zasiłków. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Prawo i Sprawiedliwość złożył ten projekt ustawy już na początku tego roku. Druk ma datę 18 stycznia 2013 r. Gdyby wówczas zechciano przyjąć ten projekt, gdyby wówczas został on skierowany do prac parlamentarnych, dzisiaj rodziny byłyby już spokojne i niepotrzebne byłyby te miesiące, które dla wielu rodziców były trudnym czasem, ponieważ nie było wiadomo, w jaki sposób i czy w ogóle te rozwiązania zostaną wprowadzone, gdyż bardzo długo pozostawało to tylko i wyłącznie obietnicą rządu. Polacy nauczyli się już, że jeżeli jest ważna sprawa, to trzeba po prostu zjednoczyć się, zebrać, perswadować. Tak stało się i tym razem, w naszej opinii zupełnie niepotrzebnie. Natomiast trzeba też zaznaczyć jeszcze jedną rzecz. Rozwiązanie, które dotyczy wydłużenia urlopów macierzyńskich, wprowadzenia urlopu rodzicielskiego, jest ważnym rozwiązaniem, które oczywiście tutaj zgłaszamy. Popieramy to, ażeby te wszystkie projekty, które znajdą się, mamy nadzieję, w komisji, były procedowane i zostały wprowadzone w życie. Ale może być to zaledwie jeden z elementów polityki, która powinna być w naszym kraju w tej chwili najważniejszym celem, priorytetem - polityki ukierunkowanej na pomoc polskiej rodzinie i ochronę polskiej rodziny. Chodzi o program, który powinien być rzeczywiście taki jak w innych krajach europejskich. Chodzi o to, co zrobiła chociażby Estonia czy co zrobiły Węgry. To kraje, w których mimo kryzysu, mimo że Węgry również przeżywają problemy gospodarcze, polityka prorodzinna została utrzymana nadal na bardzo wysokim poziomie. Na Węgrzech przeznaczane jest na to co roku ponad 3% PKB rocznie. Tylko wówczas możemy liczyć na to, że faktycznie przygotowywanie i wdrażanie takich projektów nie stanie się tylko i wyłącznie pobożnym życzeniem, tylko będzie to skuteczne, przyniesie efekty. Prawo i Sprawiedliwość przygotowało program ˝Teraz rodzina˝. Część projektów ustaw złożona jest w parlamencie, część niestety została już przez Platformę i PSL odrzucona w pierwszym czytaniu. Natomiast mogę powiedzieć jedno - że ten program na pewno będzie przez nas realizowany. Składa się z trzech części: części, która dotyczy kwestii finansowych, począwszy od kwestii podatkowych poprzez wprowadzenie bonu rodzinnego na pomoc rodzinie w utrzymaniu dzieci w przedszkolach i żłobkach, części, która dotyczy kwestii mieszkaniowych, i tego, co jest w tej chwili najważniejsze w Polsce, czyli pracy. Możemy uchwalać i przyjmować najwspanialsze projekty i programy, ale jeżeli nie będzie możliwości znalezienia pracy w Polsce, młodzi Polacy będą wyjeżdżali z kraju i będą zakładali swoje rodziny za granicą. Nasz kraj potrzebuje całościowego systemu wspierania dzietności. Demografia jest dzisiaj największym wyzwaniem i największym problemem, który może okazać się dla przyszłości i rozwoju naszego kraju kwestią, która jeżeli nie zostanie dostrzeżona i zrozumiana przez rządzących obecnie naszym krajem, może okazać się dla nas bardzo bolesna w skutkach. Ta polityka musi wspierać system podatkowy, system zatrudnienia. Musi promować również - co jest bardzo istotne, co Prawo i Sprawiedliwość mocno podkreśla i o czym też bardzo wyraźnie mówimy w naszym programie - prorodzinne wzorce społeczne przez ochronę polskiej rodziny, przez ukazywanie tradycyjnej rodziny jako tej wartości, która powinna być szczególnie przez państwo dostrzegana (Oklaski), wspierana przy pomocy wszystkich dostępnych środków - począwszy od podręczników szkolnych, poprzez programy oświatowe i media publiczne. Wybór, że rodzic chce wychowywać dzieci, nie może być równoznaczny z rezygnacją z jego udziału w rynku pracy. Zwiększenie elastyczności pracy i przyjazności względem pracowników planujących mieć dzieci lub posiadających dzieci jest warunkiem koniecznym, by myśleć o prawdziwej walce z depopulacją Polski, która na obszarach wiejskich i w małych miastach stała się już w tej chwili faktem. Jeżeli Platforma Obywatelska sądzi, że rozwój Polski może się odbywać bez polskiej silnej rodziny, rodziny opartej na tradycyjnych wartościach, to jest w błędzie. Ten błąd zrozumiało już wiele krajów europejskich. Nadszedł czas, ażeby również w Polsce rodzina stała się tą najważniejszą wartością. Dziękuję bardzo. (Oklaski)