Mówca: Witold Klepacz
Data: 2013-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić stanowisko mojego klubu w sprawie wystąpienia pana premiera dotyczącego sprawozdania z przebiegu szczytu Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do mojego przedmówcy uważam, że pan premier przywiózł z Brukseli całkiem duże pieniądze i pozostaje kwestia ich właściwego wydatkowania w taki sposób, aby pominąć błędy, które zdarzyły nam się w tym - trwającym jeszcze - 7-letnim okresie, który dobiega końca. Uważam - mój klub tak uważa - że skoro wszystkie kraje Unii Europejskiej mówią o sukcesie, to znaczy, że zawarto dobry kompromis w Brukseli. Natomiast odnosząc się bezpośrednio do słów pana posła Szczerskiego, mogę powiedzieć w sposób następujący: Panie pośle, nawet wasi polityczni mocodawcy nie boją się euro. Walutą Watykanu jest właśnie euro, wprowadzone przez Jana Pawła II. (Wesołość na sali, oklaski) Zatem więcej odwagi. (Poseł Wincenty Elsner: Brawo.) (Poseł Krzysztof Szczerski: Boże, co za poziom.) Sam sukces nie rozwiąże jednak problemów, jakie realnie dotykają dzisiaj miliony Polek i Polaków. Sytuacja gospodarcza pogarsza się, bezrobocie rośnie, firmy bankrutują. Dlatego tak ważne jest precyzyjne wydanie ostatniego tak dużego zastrzyku gotówki w historii Polski. Chodzi nie o to, aby podawać w wątpliwość sukces Donalda Tuska, ale o to, aby wspólnie dążyć do pełnego jego wykorzystania. W wystąpieniu pana premiera była mowa o strategii budowy budżetu europejskiego, ale zabrakło mi odniesienia do strategii wydawania środków europejskich z tego budżetu, który, mam nadzieję, poprze większość naszego społeczeństwa - myślę tu choćby o programie operacyjnym dotyczącym wychodzenia z ubóstwa czy o programie operacyjnym dotyczącym rozwoju budownictwa mieszkaniowego; wielokrotnie zgłaszaliśmy te sprawy i w poprzedniej, i w obecnej kadencji parlamentu - bo doświadczenia zebrane podczas ostatniego okresu programowania powinny zaowocować w latach 2014-2020. Jednocześnie zabrakło w wystąpieniu pana premiera jasno określonej wizji dotyczącej wydawania środków europejskich, a bez dobrze zaplanowanej strategii środki unijne nie zadziałają, naszym zdaniem, prorozwojowo. Przykładem są ostatnie lata, w których skupiliśmy się na dotowaniu drogich inwestycji, które nie tyle przynoszą zyski, ile przysparzają w dalszej kolejności kosztów naszemu budżetowi. Przykład stanowią osławione już akwaparki czy inne obiekty tego typu. Oczywiście można uznać, że cel był szczytny, chodziło przecież o komfort mieszkańców, jednak problem polega na tym, że mieszkańcy niekoniecznie korzystają z wielu tych obiektów. Nieodpowiedzialne przeprowadzenie procesu inwestycji drogowych pozwoliło zarobić olbrzymie pieniądze głównie firmom zagranicznym, i na to szczególnie trzeba zwrócić uwagę. Krajowe przedsiębiorstwa stoją na skraju bankructwa, zwalniają pracowników, nie płacą podwykonawcom. Planowana na Euro 2012 sieć autostrad nadal nie powstała, mnożą się jedynie opóźnienia. Dodatkowo okazało się, że efektem wielkiego procesu inwestycji drogowych są coraz liczniejsze zarzuty prokuratorskie wobec menedżerów firm budowlanych. Przykłady te wyraźnie pokazują, jak beznadziejnie realizowano tak kluczowy projekt, jakim jest bez wątpienia projekt dotyczący polskiej sieci autostrad i dróg ekspresowych. (Oklaski) W tym kontekście należałoby z czystej przyzwoitości przemilczeć kwestie inwestycji kolejowych, bo dżentelmeńska zasada mówi, żeby nie kopać leżącego. Dlatego wspomnę, że po 6 latach, w których mieliśmy olbrzymie możliwości i środki, aby zmodernizować polską kolej, nadal najnowocześniejszą trasą kolejową w naszym kraju jest ta zbudowana przez Edwarda Gierka - Centralna Magistrala Kolejowa. Może zapowiadane zmiany w rządzie przyniosą nową dynamikę w wydawaniu środków unijnych. Priorytetem na nowy okres programowania powinny być bezsprzecznie inwestycje w rozwój przedsiębiorczości. To Polacy sami najlepiej wykorzystują te miliardy euro. Pozwólmy im, aby środki unijne uruchomiły przygaszoną przez kryzys polską kreatywność. Dlatego dziwi mnie, że złożone do laski marszałkowskiej przez Ruch Palikota pakiety ustaw gospodarczych i ustaw dotyczących małych i średnich przedsiębiorstw, które w głównej mierze miały usunąć bariery biurokratyczne, zostały przez rządzącą koalicję odrzucone, i to już w pierwszym czytaniu. Powinniśmy zaprzestać sporów o te oczywiste kwestie, prowadzić w tym zakresie poważną debatę i wypracować rozwiązania, które rzeczywiście przyniosą dobre efekty dla polskiej gospodarki, przede wszystkim dla małych i średnich przedsiębiorstw, które powinny stymulować w głównej mierze nowe miejsca pracy, nie odrzucając dobrych projektów, tylko doprowadzając do tego, żeby były one w dalszym ciągu procedowane. Kluczową kwestią z punktu widzenia interesów Polski będzie optymalne wykorzystanie prawie 1 mld zł, które Unia przeznaczy na walkę z bezrobociem w Polsce wśród osób poniżej 25. roku życia. To wielki dramat społeczny, że entuzjazm młodych ludzi, którzy powinni być siłą napędową gospodarki, wprowadzać innowacyjność, szukać nowych form przedsiębiorczości, jest gaszony przez brak pracy. Panie premierze, wobec wielkiej niepewności na rynku pracy, jeśli chodzi o młodych, nie może dziwić spodziewana zapaść demograficzna. Bez pewnego dochodu trudno jest podejmować decyzję o posiadaniu dziecka. Komisja Europejska w swojej strategii Europa 2020 wskazuje, że zmniejszenie bezrobocia wśród młodych ludzi nie będzie możliwe bez tworzenia aktywnych trójkątów wiedzy z udziałem środków edukacyjnych, pracodawców, instytucji otoczenia biznesu. Komisja popiera również inicjatywę wprowadzenia systemów gwarancji pracy dla młodych. Komisarz do spraw zatrudnienia, spraw społecznych i integracji László Andor oszacował, iż bezrobocie wśród młodych jest jednoznaczne z utratą korzyści dla gospodarek oraz wypłatą zasiłków i kosztuje państwa członkowskie ok. 153 mld euro rocznie. Z tego punktu widzenia inwestycja w kapitał ludzki wydaje się kluczowa. Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Kadrami szacuje, że bezrobocie wśród absolwentów w roku 2013 przekroczy próg 30%. Tyle odnośnie do kwestii bezrobocia, natomiast bardzo ważne sprawy, które też wymagają dyskusji i wyjaśnienia w wielu kwestiach, są związane z wydatkowaniem środków unijnych poprzez polskie samorządy. Przyjmujemy informację, która dotyczy kosztów kwalifikowanych rozliczenia VAT, ale w dalszym ciągu nie wiemy, jaka będzie wysokość wkładu własnego polskich samorządów oraz wysokość środków, które trzeba będzie przeznaczyć na inwestycje ekologiczne. To są sprawy decydujące o tym, czy Polska będzie w stanie realnie wydać te ponad 300 mld zł. Musimy także pamiętać o tym, że nastąpiła radykalna zmiana akcentów i priorytetów w zakresie wydawania środków europejskich w nowych ramach finansowych. Jak do tego wyzwania i tego zadania są przygotowane polskie samorządy? Również tutaj, w parlamencie, powinniśmy na ten temat rozmawiać, debatować, bo to przecież w samorządach gros tych środków wydajemy, aby później nie było zaskoczenia. Mówiłem już o tym, że większość środków, które otrzymaliśmy z Unii Europejskiej, wraca do krajów starej Unii. Nie ma przesady w tym stwierdzeniu, dlatego że mamy dane statystyczne, które jednoznacznie mówią o tym, że do Niemiec wraca 1,25 euro z każdego 1 euro wydanego na inwestycje, na Fundusz Spójności w Polsce, a do Irlandii - 0,86 euro. Musimy zrobić wszystko, znaleźć rozwiązanie, aby jak najwięcej tych środków pozostało właśnie w Polsce i aby te środki skonsumowały, zarobiły polskie firmy. Te wszystkie działania mają doprowadzić do sytuacji, że największe pieniądze wydamy na to, aby poprawić jakość życia Polaków. To jest już zauważalne, ale w dalszym ciągu musimy być uwrażliwieni na to, aby te środki w kolejnej perspektywie unijnej były wydawane zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami Polek i Polaków. Musimy dążyć do większego zaangażowania obywateli w ich wykorzystanie. Aby tego dokonać, przede wszystkim trzeba słuchać o potrzebach obywateli, a ponadto realizować obietnice, które są im składane. W zapowiedziach medialnych, panie premierze, można usłyszeć, że po raz kolejny wybiera się pan z wizytą gospodarczą po kraju, wzorując się na wielkich poprzednikach, aby przeprowadzić szerokie konsultacje społeczne co do sposobu wydawania unijnych pieniędzy. To doskonały czas, aby również rozliczyć pana, panie premierze, ze składanych wcześniej obietnic. Kolejna podróż tuskobusem nie może stać się tylko i wyłącznie zagrywką wizerunkową, bo choćby w moim okręgu wyborczym, doskonale o tym wiem, złożył pan szereg obietnic w 2010 r. i będziemy oczekiwać, że podczas tej wizyty rozliczy się pan z tych obietnic i zapowie, kiedy to, co nie zostało zrealizowane, doczeka się wreszcie realizacji. Niektóre gminy na ważne inwestycje czekają bez mała 30 lat. Chciałbym się jeszcze odnieść do kwestii euro. Ruch Palikota jest gotowy do rzeczowej dyskusji na temat wejścia Polski do strefy euro. W tej chwili rozwija się inicjatywa społeczna ˝Europa plus˝. Już sama nazwa ma pozytywną wymowę. Mamy za zadanie, za cel organizować i mobilizować ludzi, którzy opowiadają się za dalszą integracją i wejściem Polski do strefy euro. Ta inicjatywa będzie się rozwijać w kolejnych miesiącach. Planujemy spotkania w każdym województwie i chcemy przekonać ludzi do tego, że Polska powinna wkroczyć na drogę jeszcze większej, intensywniejszej integracji, ale przede wszystkim na drogę wejścia do strefy euro. W tym zakresie na pewno Ruch Palikota będzie dla rządu i pana premiera dobrym partnerem do przygotowania Polski, Polaków na taki ważny, decydujący krok. Rzeczywiście uważamy, że stabilność Europy jest również gwarancją stabilności Polski i Polska powinna odnieść sukces. Jesteśmy przekonani, że wspólnie, ponad podziałami politycznymi, jeśli chodzi o tę kwestię, rzeczywiście doprowadzimy do tego sukcesu Polski, bo to jest nasza i historyczna, i dziejowa wspólna odpowiedzialność. Dziękuję bardzo. (Oklaski)