Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2018-10-02 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych przedstawić sprawozdanie odnośnie do rządowego projektu ustawy o dokumentach publicznych, zawartego w druku nr 2153. Pan marszałek zgodnie z regulaminem Sejmu skierował uprzednio ten projekt ustawy do pierwszego czytania w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Komisja rozpatrywała tenże projekt na posiedzeniach w dniach 7 i 27 lutego oraz 11 i 18 września i wnosi, aby Wysoki Sejm raczył przyjąć załączony projekt ustawy. Celem przybliżenia zawartych w sprawozdaniu rozwiązań odnoszących się do tego projektu chciałbym zwrócić uwagę na kilka kluczowych, tym bardziej że jest to projekt ogromnie istotny, można powiedzieć w uproszczeniu, że tzw. systemowy w zakresie wytwarzania dokumentów publicznych. Chcę przypomnieć, że zasadniczym celem tego projektu jest stworzenie skutecznego systemu bezpieczeństwa dokumentów publicznych, a z praktyki wynika, iż nawet najlepiej zabezpieczone dokumenty bez szczelnego systemu nie są i nie mogą być wystarczająco chronione przed fałszowaniem, przed wykorzystywaniem ich do popełniania przestępstw. O potrzebie wprowadzenia regulacji przewidzianych w projekcie ustawy o dokumentach publicznych przede wszystkim świadczy praktyka dotycząca oszustw i innych niezgodnych z prawem działań dokonywanych przy użyciu sfałszowanych dokumentów. Przeciętnie w Polsce, statystycznie, wśród ponad miliona przestępstw kryminalnych popełnianych rocznie ok. 6% to przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, a w tejże grupie przestępstw gospodarczych tego typu przestępstwa stanowią aż 40%. Zatem mamy w tym kontekście pilną potrzebę odniesienia się do tych zjawisk. I taką odpowiedzią jest to przedłożenie rządowe, które zostało tutaj przez nas przepracowane w trakcie posiedzeń Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, o których wspomniałem. Najbardziej pożądane przez przestępców są dokumenty, których sfałszowanie stwarza szansę na wyłudzenie od państwa dużych kwot pieniędzy bądź też stworzenie nawet nowej tożsamości osoby, a przyczyn takiego zjawiska, takich procesów jest bardzo wiele. Temu sprzyja przede wszystkim postęp technologiczny, większy dostęp do nowoczesnych urządzeń, które pomagają fałszować dokumenty, a także rozwój nowych form prowadzenia działalności gospodarczej, ruchy migracyjne, ale również brak właśnie systemowych rozwiązań związanych z bezpieczeństwem dokumentów, w tym tzw. rozproszona produkcja dokumentów publicznych, niski poziom zabezpieczeń przed fałszerstwem niektórych z tychże dokumentów, a także brak zunifikowanych wzorów dokumentów publicznych. Projekt rządowy omawiany i przepracowany na posiedzeniach Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych w sposób, myślę, kompleksowy wprowadza niezbędne dla bezpieczeństwa dokumentów publicznych rozwiązania, począwszy od momentu projektowania blankietu dokumentu, poprzez jego przechowywanie, produkcję, weryfikację autentyczności przez funkcjonariuszy publicznych. Tutaj zdecydowanie mocniejsze jest i będzie umocowanie Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych jako tego podmiotu, któremu państwo zleca realizację w szczególności tejże ustawy. Projekt ustawy określa ogólne standardy wytwarzania blankietów dokumentów publicznych. Te blankiety dokumentów najistotniejszych ze względu na bezpieczeństwo właśnie będą wytwarzane przez wspomnianą przeze mnie wcześniej jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, której przedmiotem działalności jest wytwarzanie blankietów dokumentów i druków wysoko zabezpieczonych. Zaś dokumenty publiczne kategorii drugiej i trzeciej będą wytwarzane przez podmioty spełniające wymogi określone w projektowanej ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tejże ustawy. Jest również rozwiązanie zawarte w tym projekcie, które sprowadza się do modelu internetowego rejestru wszystkich dokumentów publicznych, a to jest i będzie źródłem wiedzy dla funkcjonariuszy publicznych, dla obywateli i dla urzędników po to, aby można było w sposób prawidłowy zweryfikować, czy dany dokument, z którym mają styczność, jest autentyczny, czy też powinien budzić jakieś wątpliwości. I jest to również szansa na wyrównanie tej, można powiedzieć w cudzysłowie, walki z fałszerzami. Ustawa odpowiada również na zjawisko tworzenia tzw. dokumentów kolekcjonerskich. Polega to na wprowadzaniu do powszechnego użytku dokumentów, które swym wyglądem do złudzenia przypominają dokumenty oryginalne. W przypadku wytwarzania, oferowania i zbywania takich dokumentów przewidziano w tejże ustawie odpowiednie przepisy karne. Za proces kształtowania polityki bezpieczeństwa dokumentów publicznych w Polsce będzie odpowiedzialny minister administracji, przepraszam, minister spraw wewnętrznych i administracji. W tymże resorcie będą projektowane odpowiednio zabezpieczone przed fałszerstwami dokumenty publiczne. Będą tam analizowane przypadki tychże fałszerstw, co pozwoli również na bardzo szybką reakcję, jeśli chodzi o przełamywanie, przepraszam, co będzie pozwalało na szybką reakcję, jeżeli chodzi o zjawisko ewentualnego złamania przez fałszerzy systemu zabezpieczeń w dokumentach. Resort wspólnie z takimi instytucjami jak Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego będzie również odpowiedzialny za kontrolę podmiotów wytwarzających dokumenty publiczne. Reasumując, panie i panowie posłowie, chciałbym podkreślić, iż projekt ustawy wychodzi naprzeciwko wieloletnim postulatom środowisk, które zajmują się bezpieczeństwem dokumentów. Właściwe ich zabezpieczenie przed fałszerstwami, niezawodne metody weryfikacji ich autentyczności mają istotne znacznie z punktu widzenia każdego obywatela. Są również istotne dla pewności obrotu prawnego, dla pewności obrotu ekonomiczno-finansowego. Ta ustawa przyjęta tutaj bez sporu politycznego, co chcę podkreślić, stwarza ustrojowe podstawy prawne do budowania systemu bezpieczeństwa dokumentów publicznych. Poprawki, które były wprowadzone przez panie posłanki i panów posłów na posiedzeniu komisji, sprowadzały się, co chciałbym podkreślić, do pewnych zmian redakcyjnych i legislacyjnych. Przez pewien czas czekaliśmy również na orzecznictwo europejskie. Dotyczyło ono przypadku austriackiego, gdzie zostało wprowadzone podobne rozwiązanie do projektowanego w ustawie. W rezultacie, co chcę podkreślić, z pełnym przekonaniem rekomenduję Wysokiej Izbie kontynuację prac i przyjęcie tego rządowego projektu ustawy o dokumentach publicznych. W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych chciałbym wszystkim paniom i panom posłom podziękować za wspólną pracę w dobrej sprawie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)