Mówca: Marek Sowa
Data: 2023-03-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu dotyczące przeglądu pracowniczych planów kapitałowych, druk nr 2921. Zanim przejdę do konkluzji, kilka danych, aby zobrazować sytuację polskich emerytów, obecnych i przyszłych. Średnia wysokość emerytur wypłacanych przez ZUS wzrosła od 2016 r. do 2022 r. o 37%. Niemniej jednak w ostatnich 2 latach zanotowaliśmy realny spadek emerytur o 10%. Inflacja przekroczyła 20%, a waloryzacja osiągnęła zaledwie pułap 10%. Jednocześnie w tym samym okresie, od 2016 r., inflacja przekroczyła już 31% i gdy porównamy średnie emerytury do płacy minimalnej, która wzrosła o 44%, czy do średniego wynagrodzenia, które wzrosło o 57% w tym czasie, widzimy, jak bardzo radykalnie spadł poziom dochodów seniorów w przypadku emerytur. Niestety w ostatnich 2 latach realne wzrosty spadają. W związku z powyższym ta waloryzacja nie pokrywa tych ubytków i z roku na rok pogarsza się poziom życia naszych emerytów. Tej niekorzystnej sytuacji towarzyszy skrócenie przeciętnej długości życia kobiet i mężczyzn. Tym samym załamał się bardzo korzystny trend wzrostu poziomu życia w Polsce. Średnie długości życia kobiet i mężczyzn w stosunku do 2015 r. spadły o niemal 2 lata. Przeciętna długość życia kobiet w 2021 r. wyniosła niespełna 81 lat, a mężczyzn - 71 lat. Towarzyszy temu spadek stopy zastąpienia, a prognozy są, powiedziałbym, dramatyczne. Przewiduje się, że w 2030 r. będzie to 47%, realnie będzie znacznie mniej, w 2050 - 28,7%, a 10 lat później niespełna 25%. Krótkie życie i głodowe emerytury to jest rzeczywisty program PiS dla seniorów. (Głos z sali: Co ty gadasz?) Państwo kwestionujecie te dane, ale są one zawarte też w tej informacji, którą przedstawiał pan minister, tylko po prostu wolał tego nie powiedzieć Wysokiej Izbie, bo wolicie przemilczeć niekorzystne fakty. Dlatego tak ważne jest oszczędzanie w trakcie aktywności zawodowej. Bez tego oszczędzania emerytury będą naprawdę bardzo niskie. Pomijając polityczne motywy wprowadzenia tej inicjatywy i nadęte zapowiedzi, warto rozwijać pracownicze plany kapitałowe. Pierwsze 4 lata funkcjonowania nie są sukcesem, ale są bazą do rozwoju PPK. Przypomnę, że inicjatywa pracowniczych planów kapitałowych skierowana została do 11 mln obywateli. Zgodnie z założeniami programu poziom partycypacji powinien przekroczyć 75%. To jest ponad 8 mln osób. Mówię o danych, które zapisaliście państwo w skutkach regulacji. Dzisiaj mamy 2,5 mln uczestników PPK, czyli 23% ogółu, do którego inicjatywa została skierowana. To 30% tego, co zapowiadał rząd, wprowadzając ten instrument. Niemniej jednak do PPK przystąpiło blisko 300 tys. podmiotów zatrudniających pracowników, umożliwiając im udział w programie. To na pewno nie jest sukces, ale zdążyliśmy się do tego przyzwyczaić. Co zrobić, aby zwiększyć partycypację? To jest najważniejsze wyzwanie. Najważniejszym wyzwaniem tego programu jest po prostu jego powszechność. Nie uda się zwiększyć partycypacji bez zaangażowania pracodawców. A co robi rząd PiS-u? Uderza w przedsiębiorców. Również w tej informacji staracie się przerzucić własne zaniedbania na pracodawców. Oczekiwanie od pracodawców wyższych wpłat niż obowiązkowe 1,5% jest całkowicie oderwane od rzeczywistości. Istnieje co prawda taka możliwość, ale ma ona charakter fakultatywny i de facto nie jest realizowana. Warto rozważyć wyższe zachęty finansowe ze środków publicznych. Dzisiaj wpłata powitalna w wysokości 250 zł i dopłata roczna w wysokości 240 zł są finansowane z Funduszu Pracy. Przypomnę, że składki na Fundusz Pracy też obciążają i są finansowane przez pracodawców. Zapewne rząd przywiązuje dużą wagę do istniejącego obecnie autozapisu do PPK. Słusznie, trzeba trzymać kciuki, aby pracownicy pozostali w tym programie. Muszę szczerze przyznać, że ze zdziwieniem przyjmuję zapowiedź odpowiedzialnego za ten program prezesa Marczuka, który mówi, że spodziewa się, że w tym programie pozostanie tylko 10%. To bardzo pesymistyczna prognoza. (Dzwonek) Jak można przekonać obywateli, żeby do niego przystąpili, skoro samemu nie wierzy się w sens tego programu. Na koniec chciałbym króciutko przedstawić trzy postulaty. Uważam, że powinny być zrealizowane. Zlikwidujcie państwo spółkę Polski Fundusz Rozwoju Portal PPK. Nie spełniła żadnej pokładanej w niej nadziei poza przygotowaniem tej informacji. Ta spółka kosztuje. Szkoda pieniędzy.