Mówca: Joanna Scheuring-Wielgus
Data: 2018-02-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Drodzy Państwo! W zasadzie swoje zdanie wypowiedziałam już w komisji, ale chciałabym może zwrócić uwagę bardziej na aspekt artystyczny. Jeśli chodzi o cele, które ma spełniać instytut, to są dwa podstawowe, które mówią o nawiązywaniu kontaktów przez przedstawicieli młodego pokolenia, w szczególności w dziedzinie kultury. Nie wiem, czy państwo wiecie, jak obecnie, za rządów Viktora Orbána, wygląda sytuacja ludzi kultury na Węgrzech, bo odkąd rządzi Fidesz Viktora Orbána, ta sytuacja ludzi kultury bardzo się pogarsza i trzeba o tym bardzo wyraźnie mówić. Wymiana elit, która nastąpiła, również właśnie w kulturze, jest tego takim najlepszym przykładem. Orbán, wymieniając te elity, zrobił to po to, aby wykreować takie instytucje, które będą mu wszystko zawdzięczały. I teraz ja się zastanawiam, czy ta współpraca, wymiana kulturalna będzie współpracą właśnie z tymi instytucjami, które bezpośrednio podlegają Orbánowi. Mówię tu przede wszystkim o Węgierskiej Akademii Sztuki Imre Makovecza, który był doradcą Viktora Orbána i który tak naprawdę doprowadził do tego, że kultura instytucjonalna stała się kulturą baronową. I to właśnie młode pokolenie, do którego państwo się odwołujecie w tej ustawie, nie ma generalnie żadnej racji bytu i w ogóle nie ma wpływu na to, jak wygląda kultura na Węgrzech. To jest generalnie zaprzeczenie idei i celów, które państwo przedstawiacie w swoim pomyśle na powołanie instytutu. To jest bardzo ważna rzecz, to chciałam zaznaczyć. Kolejna rzecz, o której też wspominałam dzisiaj w komisji: tak jak moje koleżanki przedmówczynie, absolutnie jestem za przyjaźnią polsko-węgierską i w ogóle przyjaźnią z wszystkimi krajami, natomiast dziwię się, że nie ma w ogóle debaty na temat powołania instytutu, który powinien być powołany już dawno. Mówię to o instytucie polsko-ukraińskim, który naprawdę jest nam bardziej potrzebny niż instytut współpracy polsko-węgierskiej. W sumie poza jedynym instytutem, który istnieje - polsko-niemieckim, nie mamy żadnego innego instytutu właśnie w takim kształcie. Tworzenie na siłę, tylko ze względów politycznych, instytutu polsko-węgierskiego niestety nie wygląda dobrze i raczej przypomina praktykę odgórnego budowania przyjaźni pomiędzy narodami i jakby ideologicznego przedłużenia sojuszu przywódców. Dlatego apeluję jeszcze raz z tej mównicy, tak jak mówiłam w komisji, abyście państwo pochylili się nad tym, aby jednak skupić swoją uwagę bardziej na stosunkach polsko-ukraińskich, czyli z Ukrainą, krajem bardzo nam bliskim, krajem, z którym łączy nas nie tylko historia, nie tylko geografia, ale również obecność przeszło 1 mln Ukraińców teraz w Polsce. Byłoby naprawdę bardzo dobrze, gdybyśmy się skupili na tej relacji, a nie na sztucznym tworzeniu tworów, które w zasadzie będą służyć tylko - z tego, co można wnioskować - relacji pomiędzy Kaczyńskim a Orbánem, a tego nie chcemy. Co by tutaj jeszcze powiedzieć? My jako Nowoczesna też zgłaszamy wniosek o odrzucenie tej ustawy. Mamy bardzo duży szacunek do stosunków polsko-węgierskich, natomiast uważamy, że powołanie takiego instytutu, w którym zatrudniamy kolejne... Tworzymy nową instytucję, zatrudniamy kolejnych sześć osób powoływanych odgórnie przez premiera. To jest stricte polityczny cel, nie wiem, rozdawnictwa stanowisk. Proszę się jeszcze raz nad tym zastanowić. I zaapeluję po raz trzeci albo czwarty: Polsko-ukraiński instytut jest nam bardziej potrzebny niż polsko-węgierski. Dziękuję. (Oklaski)