Mówca: Mariusz Gosek
Data: 2025-07-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Działając w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, przedstawiam opinię do sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w roku 2024, druk nr 1405. Zawarte w przedmiotowym sprawozdaniu informacje o wynikach zrealizowanych kontroli w 2024 r. są nierzetelne. Spośród 90 kontroli, które Najwyższa Izba Kontroli założyła do wykonania w roku 2024 zrealizowano jedynie 18. To jest 20% z planowanych na 2024 r. kontroli. Nadmienić należy, że przez kontrolę zakończoną należy rozumieć kontrolę, której wyniki zaprezentowano w dokumencie: informacja o wynikach kontroli. Taki dokument musi być podpisany przez prezesa Najwyższej Izby Kontroli, nadzorującego wiceprezesa oraz dyrektora jednostki kontrolnej NIK, który kontrolę koordynował. W przedmiotowym sprawozdaniu podane zostały wyniki kontroli z różnych lat działalności Najwyższej Izby Kontroli, to jest z roku 2022, 2023 i 2024, jako wyniki pracy NIK za rok 2024. Wyniki tych kontroli dotyczą objętych kontrolą lat nawet od 2013 r. do 2023 r., zatem nie posiadają wartości merytorycznej, a jedynie historyczną. Co istotne i konieczne do przytoczenia, w roku 2024 gwałtownie wzrosła liczba zgłoszonych zastrzeżeń podmiotów kontrolowanych do wyników kontroli. Spośród 1464 wystąpień pokontrolnych do 320 z nich, to jest aż do 22%, kontrolowani zgłosili 1598 zastrzeżeń. Na przestrzeni ostatnich 10 lat, to jest od roku 2012 do roku 2023, odsetek zastrzeżeń zgłoszonych do wystąpień pokontrolnych wahał się od 9% do 16%, zatem padł niechlubny rekord. Zasadą jest, że w sprawozdaniu z działalności Najwyższej Izby Kontroli za dany rok pracy prezentowane są dane dotyczące realizacji kontroli zaplanowanych i zrealizowanych w konkretnym roku kalendarzowym, w przypadku omawianego sprawozdania roku 2024. Co istotne, Najwyższa Izba Kontroli wykreśliła z planu pracy 6 planowanych kontroli, aby dodać 2 kontrole. To też nie przypadek, ale oczywiście takie były decyzje Sejmu, była uchwała z Sejmu. To kontrola P/24/096 - Realizacja zadań przez Krajową Rady Radiofonii i Telewizji oraz Radę Mediów Narodowych. Druga kontrola to - Finansowanie kościołów i innych związków wyznaniowych oraz niektórych związanych z nimi podmiotów przez wybrane jednostki publiczne. Obie kontrole nie zostały zakończone według stanu na 31 grudnia 2024 r. Konkludując, chciałbym powiedzieć, że w tej części opinii w sprawozdaniu Najwyższej Izby Kontroli za 2024 r. wykazano 18 kontroli planowych jako zrealizowane z 90 zaplanowanych w planie pracy na 2024 r. Do zakończenia pozostały 72 kontrole, 61 kontroli z planu pracy na 2023 r. zakończono w 2023 r. Zatem czynności kontrolne były prowadzone poza jednym rokiem. Cztery kontrole z planu pracy na 2022 r. zakończono w roku 2024. Na podstawie danych zaprezentowanych w omawianym sprawozdaniu, konkretnie w załączniku nr 4: wykaz tematów kontroli planowych i doraźnych realizowanych w 2024 r., według stanu na dzień 31 grudnia 2024 r., które nie zostały zakończone, chodzi o strony 214-227 sprawozdania, zauważyć można, że NIK nie wywiązywał się terminowo z realizacji planów pracy na poszczególne lata. Należy nadmienić, że Najwyższa Izba Kontroli nie podaje danych kadrowych, w tym wysokości wpłaconych wynagrodzeń, nagród i dodatków motywacyjnych. Sprawozdania z działalności NIK za lata poprzednie zawierały szczegółowe informacje o wynagrodzeniach osobowych pracowników według zajmowanych stanowisk, tj. dyrektora, zastępcy dyrektora, doradcy prezesa, doradcy prawno-ekonomicznego, technicznego, głównego specjalisty i pozostałych stanowisk kontrolerskich. W budżecie NIK najwyższe wydatki to właśnie wydatki na wynagrodzenia pracowników, dlatego zgodnie z zasadą transparentności wydatkowania środków z budżetu państwa dane te powinny w sprawozdaniu z realizacji budżetu Najwyższej Izby Kontroli być szczegółowo przedstawione Sejmowi. W przedmiotowym sprawozdaniu nie wspomina się o prowadzonej w latach 2019-2023 polityce kadrowej polegającej na obsadzaniu stanowisk kierowniczych w NIK osobami, którym powierzano pełnienie obowiązków na stanowiskach dyrektorów oraz wicedyrektorów departamentów i delegatur, co mogło stanowić naruszenie art. 69e ustawy o Najwyższej Izby Kontroli. W sprawozdaniu nie wspomina się o prowadzonej w latach 2019... (Dzwonek) Sekundę, będę konkludował, starał się zbliżyć do brzegu. Odniosę się jeszcze na koniec do dwóch kontroli, szczególnie do jednej. Pierwsza kontrola dotyczy dwóch kontroli Instytutu Pamięci Narodowej w ramach dorocznej kontroli wykonania budżetu państwa. Chodzi o kontrolę wykonania budżetu państwa w 2023 r. w części 13: Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, P/24/001. Kontrola rozpoczęła się 9 stycznia 2025 r. i zakończyła 19 kwietnia 2025 r., czyli była prowadzona w czasie, gdy prezes Instytutu Pamięci Narodowej pan dr Karol Nawrocki był kandydatem obywatelskim na urząd prezydenta popieranym przez Prawo i Sprawiedliwość. (Poseł Marcin Porzucek: Czas!) Co się wydarzyło? Pierwszy raz w historii została wystawiona ocena negatywna w zakresie wykonania budżetu państwa przez Instytut Pamięci Narodowej. Co istotne, IPN jest kontrolowany przez Najwyższą Izbę Kontroli od momentu rozpoczęcia działalności corocznie w ramach kontroli wykonania budżetu państwa w części 13. W latach 2019-2022 Najwyższa Izba Kontroli oceniała pozytywnie wykonanie budżetu państwa przez Instytut Pamięci Narodowej. NIK wskazywał, i tutaj początek cytatu: Nie stwierdzono niecelowego lub niegospodarnego wydatkowania środków publicznych. Prezes IPN rzetelnie, zgodnie z art. 175 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, sprawował nadzór i kontrolę nad wykonaniem budżetu w części 13: IPN. NIK opiniował pozytywnie prawidłowość sporządzonych łącznych i jednostkowych sprawozdań. Cytat za informacjami o wynikach tej kontroli w latach 2019-2023. Wspomnę tylko o drugiej kontroli: gospodarka finansowo-majątkowa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w latach 2022-2025. Rodzi się pytanie o celowość przeprowadzenia tej kontroli, skoro gospodarka finansowo-majątkowa IPN za lata 2022-2023 była przedmiotem kontroli budżetowej. Najwyższa Izba Kontroli wydała pozytywną opinię dotyczącą wykonania budżetu państwa w tym zakresie. Tymczasem w ww. kontroli NIK zmienia zdanie co do wcześniej zbadanych faktów i ocenia je w sposób negatywny. Panie Przewodniczący Kostuś! Nie mówiłem o działaniach politycznych, tylko o obiektywizmie. Proszę odsłuchać moje wypowiedzi z posiedzenia komisji. (Poseł Tomasz Kostuś: Odsłuchałem bardzo dokładnie.) To warto to zrobić jeszcze raz, bo naprawdę one się tutaj jawią wprost. Mam prawo do swoich opinii. Z analizy treści wystąpienia pokontrolnego wyżej omawianej kontroli wynika, że w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych nieustalona osoba, lub nieustalone osoby, podjęliśmy tutaj też stosowne działania, mogły ujawniać mediom wstępne, niepotwierdzone w materiale dowodowym ustalenia kontroli. Pani marszałek, pojawił się szereg artykułów dotyczących prowadzonej kontroli w Instytucie Pamięci Narodowej. Było to w szczycie kampanii wyborczej pana prezydenta elekta dr. Karola Nawrockiego. To bezspornie powinno być wyjaśnione przez powołane do tego organy państwa. Będę kończył, powoli konkludował. (Poseł Tomasz Kostuś: Czytaj, czytaj, mamy czas.)