Mówca: Krzysztof Michałkiewicz
Data: 2015-07-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Trochę pytań zapisałem, postaram się na nie odpowiedzieć, na ile to jest możliwe, ale wydaje mi się, że państwo, pytając, także odpowiadali często na te pytania. Także złożone poprawki są ważne, bo są niejako odpowiedzią na pisma środowisk i organizacji zajmujących się osobami bezdomnymi oraz pracowników socjalnych. Wydaje mi się, że na pewno warto będzie na posiedzeniu komisji nad nimi się pochylić i je przeanalizować. Jeśli chodzi o konkretne pytania, większość dotyczyła bezdomności. Chciałbym przypomnieć wypowiedź posła Górczyńskiego, który mówił, że zmiany w ustawie o pomocy społecznej wynikają ze zmieniającej się sytuacji w pomocy społecznej, to dotyczy też bezdomności. Pani minister wspominała, że w tej chwili eksmisje są często wykonywane do schronisk i noclegowni. Do schronisk i noclegowni trafiają eksmitowane rodziny. Są w ramach placówek dla osób bezdomnych schroniska dla kobiet z dziećmi. Konieczne są zmiany w ustawie, bo sytuacja się zmieniła. To już nie są klasyczni bezdomni, których pamiętamy sprzed 20 lat, którzy głównie mieli kłopoty z prawem, z alkoholem, z narkotykami. To często są osoby w pełni funkcjonalne, tak to określmy, natomiast ze względu na konieczność zapewnienia im dachu nad głową są tymczasowo umieszczane w placówkach dla bezdomnych. Te zapisy muszą więc być precyzyjne. Odpowiedź pierwsza dla pana posła Stuligrosza - dlatego zapisy mówiące o alkoholu i substancjach aktywnych są takie ważne. Od tej strony to traktowałem, że faktycznie trudno sobie wyobrazić w tym samym pomieszczeniu rodzinę, czy matkę z dziećmi, i osobę pod wpływem środków czy alkoholu. Trzeba to jakoś uregulować. Nie jest prawdą, że nie ma nigdzie izb wytrzeźwień: w Warszawie, było o tym w prasie, ktoś wylądował w izbie wytrzeźwień, więc chyba jest, w Lublinie jest w tej chwili tworzona, jeśli chodzi o organizacje zajmujące się osobami bezdomnymi, to często samorządy zlecały im prowadzenie izby wytrzeźwień. Może warto się zastanowić, czy to nie powinno mieć miejsca. To się łączy z zapisem i pytaniem pani poseł Olendzkiej, bo faktycznie alkoholizm jest chorobą. W ustawie jest zapis, że osoby, które są przewlekle chore lub niepełnosprawne, nie powinny trafiać do placówek dla osób bezdomnych. Dlaczego nie powinny trafiać - bo powinny trafić do szpitala, osoba bezdomna ma prawo do tego, żeby skorzystać z publicznej służby zdrowia, bo powinny trafić do domów pomocy społecznej. Są domy dla niepełnosprawnych, są domy dla osób przewlekle chorych, bywają także inne domy, np. w Poznaniu, w woj. poznańskim, jest taki bardzo ciekawy dom, w którym zajmują się terapią alkoholików, to jest dom pomocy społecznej. Oczywiście samorządy uciekają od kierowania do domów pomocy społecznej, bo jeżeli osoba nie ma własnych dochodów, to muszą za nią zapłacić, więc łatwiej im umieścić taką osobę w noclegowni czy w schronisku. Jeżeli ktoś faktycznie, jak tutaj mówiono, przejmie się ich losem, to na pewno warto, żeby trafiły do domu pomocy społecznej, bo tam jest opieka lekarska, opieka pielęgniarska, specjalistyczna kadra. Jeśli chodzi o superwizora, to jak pan powiedział, on dlatego pojawił się w tej formie, gdyż od lat już funkcjonuje, jeśli chodzi o psychologów i psychoterapeutów, także tych, którzy pracują w pomocy społecznej, czyli tak naprawdę w placówkach pomocy społecznej psychologowie często korzystają z superwizorów, którzy mają kwalifikacje do wspierania psychologów czy psychoterapeutów. Natomiast mamy ogromny problem, gdyż pracownicy socjalni cierpią na syndrom wypalenia zawodowego, a to przekłada się na ich funkcjonowanie, na ich samopoczucie, często także prowadzi do odchodzenia z zawodu, stąd potrzeba wprowadzenia takiej formy ich wsparcia. Pan poseł Górczyński przedstawił większość kwestii, z którymi się zgadzam. Rozumiem, że w komisji będziemy mieli okazję podyskutować na ten temat, bo złożył pan poprawki. Chciałbym wrócić do kwestii alkoholu. Nie ma w ustawie zapisu, że w ogrzewalni nie może być osoba pod wpływem alkoholu, a jeśli chodzi o schroniska i noclegownie, to pani minister mówiła o tym: w ustawie jest zapisane, że można wyeksmitować rodzinę albo osobę do schroniska czy noclegowni, o tym trzeba pamiętać. Pani poseł Popiołek wspomniała, co faktycznie jest ważne, o problemach mieszkaniowych, o bezdomności z różnych powodów. Faktycznie, jak mówię, na pewno zapisy, które tutaj wprowadzamy, troszkę sygnalizują ten temat, dają jakieś propozycje rozwiązań, natomiast to na pewno będzie wymagało dalszych prac, a zainteresowanie, jakie wzbudziły te zapisy, pokazuje, że są ważne, potrzebne i warto byłoby zająć się tym bardziej kompleksowo. Pan poseł Giżyński mówił o zwrocie kosztów pobytu. Już pani minister chyba odpowiadała, że koszt pobytu osoby przebywającej w placówce dla osób bezdomnych jest ogromnym problemem z tego względu, że przecież tam, jeżeli już mówimy o takich klasycznych bezdomnych, trafiają ludzie, którzy gdzieś byli kiedyś zameldowani, ale już dawno nie pamiętają, gdzie byli zameldowani. Przemieszczają się z miejsca na miejsce, jednego dnia trafiają do noclegowni w Gdańsku, za chwilę są w Warszawie czy w Lublinie. Tak naprawdę w tym momencie, bo mówimy o tych zapisach, które są w ustawie, zanim zdąży się zrobić wywiad, przygotować decyzję, to oni już są w trzech innych miejscach. Stąd ogromne problemy z decyzjami o odpłatności, o wystąpieniu do gminy miejsca zameldowania czy pobytu, bo często to jest trudne do ustalenia. Oczywiście trzeba pamiętać, że w tych zmianach, na to państwo nie zwrócili uwagi, są także zapisy, że pobyt, szczególnie w noclegowni, w ogrzewalni, nie wymaga decyzji, nie wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, więc tak naprawdę tam nie będzie decyzji o odpłatności. Gmina, która ma obowiązek zapewnić dach nad głową osobom tego potrzebującym, zleci organizacji prowadzenie placówki dla określonej liczby osób i niezależnie od tego, czy ta osoba będzie przebywała w danym miejscu przez miesiąc, tydzień czy przez jeden dzień, może tam się zgłosić. Natomiast finansowanie będzie na innej zasadzie, na zasadzie zlecenia zadania gminnego organizacji pozarządowej, a także finansowania określonej liczby miejsc w tej placówce. Jeśli chodzi o zrównanie ogrzewalni, noclegowni, schroniska, to one oczywiście nie są zrównane. Jeśli chodzi o pełne zapisy, to wiadomo, że ogrzewalnia to jest miejsce, gdzie prawie nie ma standardu. Tutaj pani poseł dziwiła się w związku z tym stołkiem czy krzesłem. Oczywiście często są materace, więc można się tam też położyć, ale faktycznie często to są też krzesła. W okresie silnych mrozów - tak, znam takie placówki - w holu wejściowym ustawia się krzesła i siedzą tam osoby, które są pod wpływem alkoholu i które ze względu na zimno muszą tam przebywać. Natomiast co do innych zapisów wiemy, że w schroniskach prowadzi się pracę socjalną z takimi osobami, program wychodzenia z bezdomności. Te placówki faktycznie są zróżnicowane i mają różne zadania. Jeśli chodzi o dochodzenie do standardów, to nad okresem dochodzenia do nich, jak rozumiem, będziemy dyskutować, z tego względu, że są dwie czy trzy poprawki, które wydłużają ten okres. Tak więc sprawa będzie jeszcze dyskutowana w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Jeśli chodzi o finansowanie dochodzenia do standardów, to faktycznie też tutaj mówiono, że jest ustawa o tym, żeby wspierać finansowo powstawanie placówek dla osób bezdomnych. Tak naprawdę wprowadzenie standardów będzie wymagało także zmiany w tamtej ustawie, żeby ona obejmowała właśnie i remonty, i modernizację, i doposażenie tych placówek, tak aby one mogły osiągnąć standard. Jednak żeby można było finansować tego typu zadania, najpierw trzeba je wpisać do ustawy, trzeba w ustawie określić te standardy i wtedy szukać sposobów finansowania. A takie sposoby na pewno są i także od nas będzie zależało stworzenie tych możliwości. Jeśli chodzi o najważniejsze pytania, chyba to tyle. Nie ukrywam, że bardzo się cieszę, że udało nam się dojść w przypadku tego projektu ustawy prawie do końca prac, z tego względu, że faktycznie środowisko pomocy społecznej czeka na niektóre z tych rozwiązań i denerwuje się, czy zdążymy to wprowadzić w tej kadencji. Mam nadzieję, że nam się uda. Dziękuję wszystkim, którzy wzięli udział w dyskusji nad sprawozdaniem komisji, które dzisiaj dyskutowaliśmy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)