Mówca: Nauki i Szkolnictwa Wyższego Lena Kolarska-Bobińska
Data: 2014-07-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Dziękuję bardzo za tę dyskusję i za te pytania. Pewnie nie uda się odpowiedzieć na wszystkie od razu, ale przynajmniej na te zasadnicze postaram się odpowiedzieć. Część pytań dotyczyła kwestii wydatków i finansów. Chciałabym podać dwie liczby. Wydatki na infrastrukturę w latach 2007-2014 wynoszą 27 mld zł. To są niewiarygodne sumy, to są największe w historii wydatki na infrastrukturę badawczo-naukową. Mając wybudowanych tyle laboratoriów, budynków, uczelnie muszą teraz wypełniać je projektami, pomysłami i aktywizować całą społeczność na rzecz wykorzystania tego zasobu. Było też pytanie o wydatki budżetowe na naukę. W 2007 r. wynosiły one 3,7 mld zł, a w 2013 r. - 6,67 mld zł, czyli wzrosły o 3 mld zł. Wydatki na szkolnictwo wyższe w 2007 r. - 10,7 mld zł, w 2013 r. - 14,7 mld zł. Możemy dyskutować, czy to jest dostatecznie dużo, możemy chcieć, żeby było tego więcej, i będzie tego więcej, ale to są fakty niezaprzeczalne. Możemy też patrzeć na to, jak rosną wydatki na jednego studenta. Jeślibym pokazała to panu posłowi, to byłaby to suma idąca w górę. W tej chwili jest to najwyższa kwota na jednego studenta. Nie mówię, że jest ona wystarczająca. Chcemy, żeby była ona większa, i na pewno to się uda. Druga grupa pytań dotyczyła autonomii uczelni. Czy są tutaj jakieś zagrożenia? Chciałabym powiedzieć, że mało jest krajów w Europie, gdzie uczelnie miałyby tak ogromną autonomię. Właściwie kiedy napotykamy w ministerstwie jakieś pretensje, uwagi, problemy, to zawsze okazuje się, że uczelnia ma autonomię. Dotyczy to również autonomii programowej i tworzenia wydziałów, wielu absolutnie zasadniczych kwestii, takich jak programy. Pan poseł Bauć, który znikł, stwierdził, że toczy się przed trybunałem postępowanie dotyczące nierównego traktowania uczelni publicznych i niepublicznych. Nie toczy się przed trybunałem, trybunał wydał wyrok jakiś czas temu. Dotyczyło to tylko rangi dokumentu regulującego. Trybunał chciał, żeby pewne kwestie finansowe nie były regulowane w rozporządzeniu, tylko w ustawie. Nie ma tego w trybunale, za to jest w ustawie i nie mamy tutaj konkretnych problemów. Było też pytanie dotyczące dostępu do studiowania osób dojrzałych. To też jest kwestia, którą państwo poruszali. Rzeczywiście jest on za mały. Jak mówiłam, jest w tej ustawie kilka rozwiązań, które, mam nadzieję, zwiększą chęć osób dojrzałych do studiowania. Było też pytanie o ograniczenie pracy pracowników i kwestię urlopów zdrowotnych. Reagowaliśmy na pojawiające się patologie i sygnały o patologiach, o wykorzystywaniu i nadużywaniu pewnych praw, które traktowało się jako przywileje, a nie prawa. Ta regulacja szła w takim kierunku. Pojawiał się wątek uczelni fabryk, czyli że my robimy z uczelni fabryki, a przy okazji mordujemy filozofię. Proszę państwa, dobra wiadomość jest taka, że nie mamy tutaj do czynienia z przestępstwem w postaci mordowania filozofii, a wręcz przeciwnie: rozwiązania zawarte w tej ustawie pozwolą wyspecjalizować się uczelniom w dyscyplinach naukowych i praktycznych. To też bardzo wzmocni kierunki humanistyczne. Oprócz tego mamy w ministerstwie ogromny Narodowy Program Rozwoju Humanistyki. 800 mln zł to pieniądze przeznaczone tylko na sam rozwój humanistyki i projektów humanistycznych. Na pewno też humaniści, filozofowie cieszą się z przywrócenia drugiego kierunku, ale mam nadzieję, że będą uczyli filozofii również w szkołach, w liceach. Zmian, o których tu mówimy, nie załatwimy jedną regulacją prawną. To są zmiany, które - jak powiedziałam - wymagają różnego rodzaju programów miękkich, różnego typu działań, współdziałania między władzami państwowymi i rektorami. Taki dialog cały czas się toczy. Wszystkie rozwiązania, które zaproponowaliśmy, były tworzone w nieustannej konsultacji, w dialogu ze studentami i z rektorami. Na koniec chciałabym odpowiedzieć pani poseł, która zapytała, czym są nowe kompetencje i jak mają się one do cnót takich jak patriotyzm, duma, odwaga. Te kwestie trudno, powiedzmy, zadekretować w ustawie. To jest coś, co każdy powinien sam w sobie rozwijać i zgodnie z tym wychowywać swoje dzieci. Zgodnie z pewnymi ważnymi zasadami powinny też wychowywać szkoły i uczelnie. To, co robimy, polega już nie na tworzeniu programu w postaci regulacji prawnych, ale tworzeniu programu kierunków zamawianych. Pewne kwestie rozwiązywane są też w regulacjach prawnych. Rozpoczęliśmy realizację ogromnego programu uczenia kompetencji i mówimy o komunikowaniu się przez kompetencje, rozwiązywaniu konfliktów w grupach. Mówimy też o nauce logicznego myślenia. Chodzi o to, żeby uczelnie same dostosowały typ kompetencji, które uważają za potrzebne na ich studiach, na przykład rektorzy mogą zdecydować, że chcą studentów politechnik uczyć logicznego myślenia, dysput, komunikacji, prezentacji projektów. Myślę, że jeśli będziemy uczyli studentów, pomagali im rozwiązywać konflikty w grupach, jeśli nauczymy ich komunikować ze sobą, budzić nawzajem zaufanie do siebie, to bardzo przyczynimy się do wzmocnienia tej tkanki, którą nazywam cnotami obywatelskimi. Można nazwać je wartościami chrześcijańskimi. Chodzi o to, żeby ludzie współpracowali ze sobą i ufali sobie nawzajem oraz potrafili rozwiązywać konflikty w ramach kompromisu, a nie w walce, którą dzisiaj mieliśmy okazję oglądać tu, w Sejmie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)