Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2014-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Państwo Posłowie! Mam wielką przyjemność zabrać głos w imieniu klubu Platformy Obywatelskiej. Od razu w pierwszym zdaniu chcę powiedzieć, że oczywiście popieramy zmiany wynikające z połączonych, rządowego i komisyjnego, projektów ustawy o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2943. Projekt ustawy, który dzisiaj omawiamy, ma charakter korygujący, ale dotyczy zagadnień niezwykle istotnych dla rozwoju sektora nauki. Oprócz zmian w samej ustawie o zasadach finansowania nauki porządkuje także przepisy w kilku innych ustawach, m.in. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, o Narodowym Centrum Nauki, o Polskiej Akademii Nauk, o instytutach badawczych, a także o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, o czym wspomniał już mój przedmówca. Potrzeba tej nowelizacji wynika przede wszystkim z blisko czteroletniej praktyki w stosowaniu systemu finansowania instytucji naukowych wprowadzonego reformą ˝Budujemy na wiedzy˝ z 2010 r. Celem nowelizacji ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki jest przede wszystkim doprecyzowanie i uporządkowanie przepisów wprowadzonych tamtą reformą. Pozytywnie odnosimy się do nowych regulacji dotyczących strategicznej infrastruktury badawczej i polskiej mapy drogowej infrastruktury badawczej, która obejmie nie tylko przedsięwzięcia o unikalnym charakterze w skali krajowej i międzynarodowej, ale także przedsięwzięcia mające szczególne znaczenie dla rozwoju badań naukowych, prac rozwojowych lub rozbudowy infrastruktury informatycznej nauki. To nowe i ważne zmiany, które pomogą polskim naukowcom w większym stopniu wykorzystać swój potencjał na arenie międzynarodowej. Nowelizacja proponuje także dostosowanie przepisów dotyczących przyznawania środków finansowych na naukę do specyfiki i charakteru zadań, z uwzględnieniem ograniczenia kosztów ich obsługi. Popieramy te zmiany i uznajemy za korzystne dla systemu finansowania nauki w Polsce. W projekcie określono podstawowe kryteria, jakie będą stosowane przy podziale środków finansowych na naukę, i położono nacisk na poziom naukowy prac i ich znaczenie dla rozwoju nauki, a także praktyczną użyteczność uzyskanych wyników, w tym znaczenie dla rozwoju innowacyjności gospodarki oraz rozwoju międzynarodowej współpracy naukowej i technicznej. Przy podziale środków istotną rolę odgrywać będzie kategoria naukowa jednostki naukowej, a w ramach wspierania inwestycji brane będzie pod uwagę szczególne znaczenie inwestycji dla celów polityki naukowej, naukowo-badawczej i innowacyjnej państwa. Te propozycje nie tylko doskonale porządkują i doprecyzowują dotychczasowe przepisy, ale również niosą ze sobą zapowiedź nowej jakości w procesie podziału środków finansowych na naukę. Szereg innych regulacji, jak np. przyspieszenie procedur związanych z rozdziałem środków na utrzymanie potencjału badawczego jednostek naukowych za pomocą algorytmu, bez konieczności zasięgania dodatkowych opinii ekspertów w tym względzie, czy objęcie finansowaniem w ramach działalności statutowej kosztów komercjalizacji działalności badawczo- rozwojowej jednostek, stanowi krok w dobrym kierunku i oczywiście zasługuje na pełne wsparcie. Pozytywnie oceniamy także dążenie do utworzenia systemu informacji o nauce, komplementarnego do funkcjonującego już w systemie POL-on systemu informacji o szkolnictwie wyższym. System zapewni dostęp do kompleksowych danych na temat jednostek naukowych oraz ich osiągnięć naukowych, innowacyjnych, wdrożeniowych i innych, jak również pozwoli na utworzenie i prowadzenie centralnego wykazu pracowników naukowych zatrudnionych w jednostkach naukowych. Niewątpliwą wartością dodaną tego rozwiązania jest fakt, że dostęp do dużej części danych będzie otwarty nie tylko dla wszystkich pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych, ale także dla obywateli. To jest bardzo dobre, nowoczesne rozwiązanie, zapewniające odpowiedni poziom przejrzystości działania jednostek naukowych. Wszystkie powyżej przytoczone zmiany mają charakter systemowy, ale w sposób oczywisty nie wyczerpują zakresu nowelizacji. Do tych najistotniejszych należy także modyfikacja definicji młodego naukowca i odpowiednio osoby rozpoczynającej karierę naukową. Te zmiany, które porządkują status młodych naukowców w systemie finansowania nauki, zostały bardzo pozytywnie odebrane przez młodych przedstawicieli nauki. To oznacza także, że po dyskusjach, które przeprowadziliśmy, będziemy te rozwiązania wspierali. Zmierzając do końca, chciałabym zasygnalizować jeszcze najważniejsze zmiany w pozostałych ustawach regulujących system finansowania nauki w Polsce. Z dużą satysfakcją przyjęliśmy doprecyzowanie regulacji dotyczących procedur odwoławczych zarówno w ustawie o zasadach finansowania nauki, jak i w obu ustawach regulujących działalność agencji wykonawczych. Odwołanie będzie możliwe w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych, a nie będzie zależało, jak do tej pory, od merytorycznych ocen ekspertów. Taka zmiana powinna wyeliminować dotychczasową polemikę z ocenami niezależnych ekspertów oraz ułatwić postępowanie odwoławcze, ponieważ zasięganie na tym etapie kolejnych opinii ekspertów najczęściej nie rozstrzygało wątpliwości co do zasadności odwołania, a jednocześnie niepotrzebnie przedłużało procedurę. Tę zmianę, która w znacznym stopniu zarówno poprawia przejrzystość procedur, jak i je usprawnia, należy oczywiście ocenić bardzo pozytywnie. Obszar regulacji objęty nowelizacją nie jest może ogromny, ale z pewnością część problemów czy wątpliwości, z którymi zmagaliśmy się w ostatnich latach stosowania przepisów (Dzwonek), zostanie teraz zniwelowana, co także zasługuje na poparcie. Jesteśmy więc przekonani, że zaproponowane w niniejszej nowelizacji przepisy w znacznym stopniu wspomogą sektor nauki w aplikowaniu o środki finansowe i w pełni popieramy prezentowany projekt. Jednocześnie chciałabym podkreślić, że bardzo długie prace podkomisji i prace komisji przebiegały w taki sposób, że naprawdę należy tylko pogratulować. Środowisko było szalenie zaangażowane. Mam więc nadzieję, że rozwiązania, które zaproponowaliśmy, zostaną dobrze odebrane także w środowisku. Dziękuję.