Mówca: Czesław Sobierajski
Data: 2014-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Dzisiaj obchodzimy 66. rocznicę śmierci wielkiego prymasa kardynała Augusta Hlonda, wielkiego Ślązaka, wielkiego Polaka. O 8. rano uczciliśmy jako klub Prawo i Sprawiedliwość jego pamięć mszą świętą w katedrze św. Jana, gdzie spoczywa wielki ksiądz prymas. Mówi się, że nie byłoby papieża Polaka, gdyby nie było prymasa Wyszyńskiego. Jakże prawdziwie brzmi powiedzenie: nie byłoby prymasa Wyszyńskiego, gdyby nie było prymasa Hlonda, a w konsekwencji - papieża Jana Pawła II. Przecież to właśnie prymas kardynał Hlond wskazał prymasa Wyszyńskiego jako swojego następcę. Przytoczę kilka zdań o samym kardynale prymasie Auguście Hlondzie. Syn ziemi górnośląskiej urodził się 5 lipca 1881 r. w Brzęczkowicach koło Mysłowic w ubogiej wielodzietnej rodzinie robotniczej, jednakże pełnej polskiego ducha religijnego i patriotycznego. Zmarł 22 października 1948 r. Jego ojciec był kolejarzem. Maria i Jan Hlondowie mieli 12 dzieci, 3 synów zostało kapłanami, Ignacy, August i Antoni, natomiast czwarty syn był lekarzem i komisarzem plebiscytowym w powstaniach śląskich w okręgu bytomskim. Niezwykle uzdolniony młodzieniec w wieku 12 lat wyjechał do Włoch, gdzie w zakładach salezjańskich ukończył studia średnie. W wieku 19 lat uzyskał tytuł doktora filozofii, a 5 lat później otrzymał w Krakowie święcenia kapłańskie. Przez wiele następnych lat ksiądz August Hlond pełnił wielorakie funkcje kapłańskie i społeczne - był dyrektorem zakładów wychowawczych w Przemyślu i Wiedniu, natomiast między 1919 r. a 1922 r. pełnił funkcję inspektora prowincji salezjańskiej austro-węgiersko-niemieckiej. Wreszcie przychodzi pamiętny czerwiec 1922 r., kiedy wojsko polskie przy entuzjazmie ludności wkracza na odzyskaną część ziemi śląskiej. Fakt ten ma oczywiście swe konsekwencje w administracji kościelnej. W dniu 7 listopada 1922 r. papież Pius XI mianuje księdza Augusta Hlonda administratorem apostolskim polskiego Śląska. Trzy lata później Górny Śląsk uzyskuje swoją diecezję, a polski Górnoślązak zostaje pierwszym biskupem katowickim, nobilitując swą godnością lud śląski, który mimo wielowiekowego rozłączenia z macierzą oraz pruskiej germanizacji obronił swoją wiarę, kulturę i staropolski język. W czerwcu 1926 r. biskup August Hlond decyzją papieża Piusa XI zostaje prymasem Polski z siedzibą w Poznaniu. Papież tak uzasadnił wybór, mianując syna ziemi śląskiej na prastary stolec biskupi, pragnął dać dowód, jak bardzo zależy mu na jedności Polski, by Polska była jedna. Rok później papież honoruje go kardynalską purpurą. Ksiądz prymas rozwija wszechstronną działalność, zakłada akcję katolicką, organizuje katolicką szkołę społeczną, pielęgniarską i służby wyższej kultury religijnej, radę społeczną przy prymasie Polski. W 1939 r. dostrzega on nieuchronnie zbliżającą się wojnę. Wybuch wojny przyjmuje z wielkim bólem, lecz z ufnością w Opatrzność. Podczas II wojny światowej doświadczył cierpień i losu tułacza, wpierw wyjechał do Watykanu, a później Lourdes we Francji. Obejmował opieką Polaków rozsianych po całym świecie, umacniał ich, dodawał im otuchy, budził w nich nadzieję. Chcąc podnieść na duchu zrozpaczonych wrześniową klęską Polaków, przemawiał w radiu watykańskim: ˝Nie zginęłaś, Polsko. Nie są daremne te cierpienia ani ta krew, ani te mogiły, ani te modlitwy i błagania, ani ten hart duszy, ani ta żądza wolności. Wzbogaciły one nasz duchowy skarbiec narodowy [...], stanowiąc kapitał bezcennych wartości, z których pokolenia od nas szczęśliwsze, a wdzięczne czerpać będą. Nie zginęłaś, Polsko. Imię twoje nieskalane i wielkie w świecie. Wszyscy wróżą ci pomyślne przeznaczenia, które chlubnie spełnisz jako naród wolny i jako cząstka dziedzictwa chrystusowego˝. Po powrocie do Polski zmierzył się z kolejną tragiczną rzeczywistością, z latami powojennymi, z komunizmem. Widząc narastające zagrożenie, w ten sposób zwracał się do Polaków: ˝Zachowawczy instynkt narodu każe nam w tej chwili przełomowej wybierać Chrystusa, jego prawo i Ewangelię. Bóg nas na to pozostawił przy życiu i sposobi nas do zadań w przyszłości, byśmy jako naród byli światu wzorem zdrowego chrześcijańskiego życia zbiorowego˝. 8 września 1946 r. August Hlond ofiarowuje Niepokalanemu Sercu Maryi Panny na Jasnej Górze naród polski. Ostatnie lata prymasa to wielka troska o Kościół i naród. Ciemiężony przez reżim komunistyczny. Prymas umiera 22 października 1948 r. - a więc w dniu takim jak dzisiejszy - po zaskakującej i krótkiej chorobie. Z pełną świadomością do końca wypełniał misję. Na łożu śmierci wypowiedział prorocze słowa: ˝Pracujcie i walczcie pod opieką Matki Bożej, zwycięstwo, gdy przyjdzie, będzie zwycięstwem Najświętszej Maryi Panny. Zawsze kochałem Polskę i będę się w niebie za nią modlił˝. Właśnie w ten cudowny sposób spełnia się ta zapowiedź, bo 30 lat później, 22 października 1978 r., papież Jan Paweł II odprawia pierwszą mszę pontyfikalną, inaugurując w ten sposób swój wielki pontyfikat. Na koniec przytoczę, co o kardynale Hlondzie mówił były rektor ksiądz biskup Antoni Szlagowski, który go witał podczas ingresu w Warszawie: ˝Dziś więc swą arcypasterską osobą pobratał Gniezno z Warszawą, dwie polskie stolice, jedna dostojna swą starożytnością, druga zaś swym majestatem państwowym. Dziś swą osobą Śląsk z Warszawą spowinowacił. Wywodzi się bowiem ze śląskiego prastarego roku, a ród ten twardy niby krzemień, niepożyty gdyby spiż. Wieki trwał pod teutońskim jarzmem i przetrwał. Ani jednej iskierki ze swych płomiennych uczyć polskich nie zgasił, ani jednej zgłoski nie uronił ze swej przebogatej mowy ojczystej. I taki pozostał hartowny i żywotny ten śląski ród odwieczny, że nie tylko sam ocalał, ale z pełności swej rodzimej całą Polskę obdzielił, albowiem nasz prymas umiłowanej to śląskiej ziemi syn. I tę swoją śląską tężyznę duchową przynosi ze sobą do Warszawy. [...] Żyj w pamięci całego narodu. [...] Żyj w pamięci całego Kościoła˝. Niech dziedzictwo będzie znane coraz bardziej, bo rzeczywiście jeden z największych Polaków i Ślązaków to właśnie prymas Hlond. Dzisiaj obchodzimy 66. rocznicę jego śmierci. Dziękuję bardzo.