Mówca: Józef Lassota
Data: 2015-02-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo, panie marszałku. Wysoka Izbo! Moje oświadczenie jest związane z 70. rocznicą konferencji jałtańskiej. Właśnie dziś mija 70. rocznica konferencji jałtańskiej, która odbyła się na Krymie z udziałem trzech głównych przywódców tzw. wielkiej trójki. Wielką Brytanię reprezentował wówczas premier Winston Churchill, Stany Zjednoczone - prezydent Franklin Roosevelt, a Związek Radziecki - dyktator Józef Stalin. Spotkanie odbywało się w dniach od 4 do 11 lutego 1945 r. Miejsce konferencji zostało wybrane nieprzypadkowo. Znajdowało się na terytorium Związku Sowieckiego, co miało ułatwić inwigilację przybyłych gości przez NKWD. Na konferencji jałtańskiej zajmowano się przyszłym statusem Niemiec, omawiano podział stref wpływów poszczególnych mocarstw w Europie, kwestię reparacji wojennych i kontroli wojskowo-administracyjnej pokonanych państw. W trakcie spotkania na Krymie najdłużej dyskutowano o sprawach polskich. Według Churchilla Polska była w rzeczywistości najbardziej pilną przyczyną zwołania konferencji jałtańskiej i stała się pierwszym z wielkim powodów, które doprowadziły do rozpadu Wielkiej Koalicji. W wyniku przeprowadzonych rozmów zdecydowano, że działający w Polsce pod nadzorem Stalina rząd tymczasowy, na którego czele stał Edward Osóbka-Morawski, powinien być przekształcony na szerszej podstawie demokratycznej z włączeniem przywódców demokratycznych z samej Polski i Polaków z zagranicy. Nowy rząd miał otrzymać nazwę Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i zostać uznany przez Wielką Brytanię i USA. Przyszły rząd zobligowano do przeprowadzenia możliwie najprędzej wolnych i nieskrępowanych wyborów. Udział w nich miały zapewniony wszystkie partie demokratyczne i antyrasistowskie. W komunikacie z konferencji jałtańskiej nie wspominano o istniejącym w Londynie rządzie RP, który nadal był uznawany przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię. Dla narodów środkowej Europy Jałta stała się złowrogim symbolem zniewolenia. Stalinowi pozostawiono wolną rękę w Europie Środkowo-Wschodniej. Usankcjonowana została radziecka kontrola nad takimi państwami, jak Polska, Czechosłowacja, Węgry czy Rumunia. Jednym z warunków hegemonii Związku Sowieckiego w tym regionie miało być przeprowadzenie wolnych i demokratycznych wyborów. Nigdy nie został on spełniony, wszystkie wybory były fałszowane. Zdecydowano o przekazaniu polskich ziem kresowych Związkowi Radzieckiemu. Trzej przywódcy mocarstw uznali, że polska granica wschodnia powinna przebiegać wzdłuż linii Curzona. Oznaczało to utratę dwóch wielkich polskich miast: Wilna i Lwowa. Polska uzyskała w ramach rekompensaty tzw. ziemie piastowskie wraz z Wolnym Miastem Gdańskiem, Warmią i Mazurami. Zatwierdzono działalność sowieckich służb specjalnych na terenach zajętych przez Armię Czerwoną. NKWD wraz ze służbami podporządkowanych sobie krajów mogło zwalczać wszelkie próby oporu ze strony podziemia niepodległościowego. Zachodni alianci porzucili swego wiernego sojusznika - Polskę. Uwierzyli w deklarację Stalina o wolnych wyborach pod sowiecką kuratelą. W dniu 13 lutego 1945 r. rząd RP na uchodźctwie wydał oświadczenie, w którym stwierdzono: Decyzje Konferencji Trzech dotyczące Polski nie mogą być uznane przez rząd Polski i nie mogą obowiązywać narodu polskiego. Oderwanie od Polski wschodniej połowy jej terytorium przez narzucenie tzw. linii Curzona jako granicy polsko-sowieckiej naród polski przyjmie jako nowy rozbiór, tym razem dokonany przez sojuszników Polski. Dla Polski i państw na wschód od Łaby zapadła żelazna kurtyna. Porozumienie aliantów w Jałcie doprowadziło do zmian na mapach Europy i świata oraz przesiedleń milionów ludzi. Konsekwencje konferencji jałtańskiej spowodowały również negatywne skutki ekonomiczne. Polska po wojnie, ze względu na sprzeciw Stalina, nie otrzymała pomocy w ramach planu Marshalla, co skutkowało zapaścią gospodarczą naszego kraju. I tak to jeszcze raz sprawdziło się powiedzenie: Wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły. Dziękuję bardzo.