Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2018-02-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 250 lat temu, 29 lutego 1768 r., w Barze na Podolu szlachta pod wodzą biskupa Adama i jego brata Michała Krasińskich, Jerzego Augusta Mniszcha oraz Józefa Pułaskiego, ojca Kazimierza - dowódcy wojsk, zawiązała konfederację w obronie wiary i wolności. Konfederacja barska nadała charakter późniejszym narodowym zrywom niepodległościowym, aż po żołnierzy wyklętych i ˝Solidarność˝. Od konfederatów barskich wywodzi się znaczenie pojęcia: polski patriota. ˝Wiary świętej katolickiej własnym życiem i krwią bronić˝ - ślubowali konfederaci. Na chorągwiach nieśli wizerunek ukrzyżowanego Jezusa, Najświętszej Maryi i znak krzyża, na piersiach mieli ryngrafy, a ich hasłem było: Jezus, Maryja. Konfederacja barska była bezpośrednią reakcją na ratyfikowanie przez Sejm prawa Rosji do sprawowania wieczystej ˝gwarancji˝ spraw polskich, skierowaną przeciwko ingerencji rosyjskiej w wewnętrzne sprawy Polski i uległemu Rosji królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Ostatnia wolna elekcja I Rzeczypospolitej w 1764 r. wyniosła na tron litewskiego stolnika Stanisława Augusta Poniatowskiego. Król był popierany przez wpływowe ugrupowanie magnackie - Familię Czartoryskich, a przede wszystkim przez carycę Rosji Katarzynę II. Wpływała ona na politykę króla przez swoich posłów, z których najbardziej znaczącym i bezczelnym jednocześnie był Nikołaj Repnin. Sejm na jego rozkaz przyjął ustawę o równouprawnieniu dysydentów, czyli innowierców, co uznane zostało za zamach na religię katolicką. Jednocześnie zastraszeni przez carycę posłowie uchwalili tzw. prawa kardynalne, czyli gwarancję niezmienności ustroju Polski, w tym liberum veto, co pozwalało ościennym państwom na ingerowanie w sprawy kraju. Gwałt dokonany na suwerenności Rzeczypospolitej oraz inne moskiewskie bezprawia, w tym uwięzienie i zesłanie do Kaługi bp. Kajetana Sołtyka, stały się bezpośrednią przyczyną wystąpienia zbrojnego polskich patriotów przeciw Rosji. Stacjonujące na ziemiach polskich wojska rosyjskie na rozkaz carycy Katarzyny II po ogłoszeniu powstania zostały skierowane przeciw konfederatom. Pod naciskiem rosyjskiego posła Repnina król Stanisław August Poniatowski wyraził zgodę, aby w tłumieniu powstania udział wzięły także wojska koronne. Konfederacja barska trwała najdłużej ze wszystkich powstań, od 1768 r. do 1772 r., i swoim zasięgiem objęła największy obszar. W walkach po stronie konfederatów wzięło udział ponad 100 tys. ludzi. Według ówczesnych szacunków zginęło 60 tys. Przez 4 lata stoczono kilkaset bitew i potyczek. W świadomości następnych pokoleń Polaków konfederacja barska pozostawiła po sobie trwały ślad, stając się mitem narodowym. Konfederaci byli gorliwymi katolikami, nosili ryngrafy z Matką Boską Częstochowską lub Ostrobramską, które miały uchronić ich od kul. Dzięki nim rozpowszechniła się tradycja ryngrafów. Konfederaci byli pierwszymi zesłańcami na Syberię. Obecnie żyjemy w wolnej Polsce, ale niestety i dzisiaj są tacy, którzy szukają poparcia na obcych dworach, wiszą u klamki obcych interesów. Życzę wszystkim, którzy mają odmienny pogląd na sprawy polskie, na kierunek zmian politycznych czy gospodarczych, aby się obudzili, aby nie szkodzili Polsce, aby to, że mają inny pogląd, nie motywowało ich do takich działań, jakie znamy z historii konfederacji targowickiej, która kojarzy się nam jednoznacznie - jako zdrada. Możemy się różnić, możemy się spierać, ale zawsze pamiętajmy: ojczyzna jest rzeczą najważniejszą, jedyną i świętą. I jeżeli ktokolwiek w swej zapalczywości politycznej działa na szkodę ojczyzny, podnosi rękę na niepodległą Rzeczpospolitą, szukając poparcia na obcych dworach, jest po prostu zdrajcą. (Oklaski) Każdy musi sobie z tego zdawać sprawę, że takie działanie może się skończyć źle dla Polski. Jako Polacy musimy, mamy obowiązek, wzajemnie się wspierać, wspólnie budować dobro Rzeczypospolitej Polskiej. Nigdy nie działać na szkodę ojczyzny, w żadnym przypadku nie zanosić skarg za granicę, nie prosić obcych o zaprowadzenie porządku w naszym kraju, z jakichkolwiek pobudek, za żadne pieniądze, stanowiska czy zaszczyty pochodzące z obcej ręki. Bierzmy przykład z konfederatów barskich, którzy nie wahali się oddać życia, ryzykować bezpieczeństwo najbliższych, poświęcić majątek w obronie ojczyzny. Oddanie polskich spraw w obce ręce kosztowało nas długie 123 lata zmagań o odzyskanie niepodległości. Wyciągnijmy lekcję z historii. (Oklaski)