Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-10-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni pragnę przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje nowelizację wielu aktów prawnych, jednak szczególnie duże zmiany dotyczą ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Mowa tu, po pierwsze, o wprowadzeniu obowiązku jawności oświadczeń majątkowych sędziów oraz ich publikowania w Biuletynie Informacji Publicznej, po drugie, o zmianach w zakresie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów i prokuratorów w zakresie wprowadzenia jawności oświadczeń majątkowych sędziów. Niezrozumiałe są dla mnie głosy środowiska sędziowskiego mówiące o tym, że stanowi to zagrożenie dla niezawisłości sędziów czy dla ich osobistego bezpieczeństwa. Nie uważam jednak, że kluczowy jest argument z uzasadnienia projektu, że wprowadzenie jawności oświadczeń majątkowych sędziów ma na celu wzmocnienie zaufania do sądów jako instytucji oraz do samych sędziów. Można polemizować z tym, czy taki będzie efekt tej zmiany. Ważniejszy, moim zdaniem, jest argument, że osoby dysponujące statusem funkcjonariusza publicznego powinny w sposób jawny takie oświadczenia składać. Wyjątkiem mogą być jedynie funkcjonariusze służb działających w sposób niejawny, tajny, np. funkcjonariusze CBA czy CBŚ. Sędziowie działają jawnie, więc takie ograniczenie nie powinno ich dotyczyć. Ponadto wprowadzono zabezpieczenie, zgodnie z którym na wniosek sędziego, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności: zastrzeżone, określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla sędziego lub osób dla niego najbliższych. Zmiana ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych ma również na celu wyeliminowanie wątpliwości co do charakteru odpowiedzialności za umyślne podanie nieprawdy w oświadczeniu majątkowym składanym przez sędziów sądów powszechnych. Dotychczasowe przepisy nie precyzują, czy zachowanie takie stanowi przestępstwo czy wyłącznie delikt dyscyplinarny. Powoduje to systemową niespójność, biorąc pod uwagę przepis art. 14 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, a także art. 35 ust. 9 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Przepisy te przewidują, że oświadczenie majątkowe składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej i w tym przypadku standardy dotyczące sędziów sądów powszechnych nie powinny być niższe od standardów obowiązujących inne osoby pełniące funkcje publiczne. W zakresie postępowań dyscyplinarnych na plus należy odczytać wydłużenie okresu przedawnienia postępowania z 3 do 5 lat, jak również po wszczęciu postępowania - do 8 lat. Dodatkowo w art. 109 § 1 po pkt 2 ustawy wnioskodawca proponuje dodanie pkt 2a zawierającego nową karę dyscyplinarną, tj. obniżenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego od 5% do 15% na okres od 6 miesięcy do 2 lat. Wprowadzono również obowiązek wymierzania kary łącznej w przypadku jednoczesnego ukarania za kilka przewinień dyscyplinarnych oraz możliwość wymierzania takiej kary na wniosek obwinionego, w przypadku gdy obwiniony popełnił dwa przewinienia lub więcej przewinień dyscyplinarnych, zanim zapadło pierwsze, choćby nieprawomocne, orzeczenie co do któregokolwiek z nich. Proponowane zmiany, naszym zdaniem, zwiększą poczucie odpowiedzialności sędziów za sposób prowadzenia postępowania, m.in. w kontekście minimalizowania jego przewlekłości, co pozytywnie wpłynie na ocenę społeczeństwa dotyczącą funkcjonowania w Polsce wymiaru sprawiedliwości. Posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni wnoszą o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac w komisjach sejmowych. Dziękuję bardzo.