Mówca: Tomasz Lenz
Data: 2016-09-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 12 listopada ub.r., gdy pan Marek Kuchciński obejmował urząd marszałka Sejmu, jako klub Platformy Obywatelskiej zagłosowaliśmy za tą kandydaturą. Uszanowaliśmy panujący w parlamencie zwyczaj polegający na tym, że partia rządząca obsadza ten urząd. Pan, panie marszałku, parlamentarzysta od 2001 r., a wicemarszałek od 2010 r., wydawał się kandydatem, którego możemy zaakceptować. Jednak mijające kolejne miesiące okazały się dla klubów opozycyjnych negatywnym zaskoczeniem. Jak to określiła w jednej z debat moja koleżanka z klubu Platformy Obywatelskiej, pani premier Ewa Kopacz: Co się panu porobiło? Z wicemarszałka obytego z regulaminem Sejmu, lubianego parlamentarzysty... (Poseł Marzena Machałek: O matko...) (Poseł Wojciech Szarama: Co to za wniosek jest? Co to za wniosek?) ...a także osoby o zauważalnej kulturze osobistej stał się pan strażnikiem interesu monowładzy Jarosława Kaczyńskiego, szukającym na opozycję różnych metod: odbierania głosu, wykluczania z obrad i kar finansowych, posługującym się narzędziami z art. 175 regulaminu Sejmu jak maczugą. Wspomnianego 12 listopada jako nowy marszałek Sejmu powiedział pan przed Wysoką Izbą: Naszym obowiązkiem jest przede wszystkim stanowienie prawa dla pożytku wspólnego. Mamy także świadomość, ja osobiście mam także taką świadomość, że Sejm nie może stanowić dobrego prawa bez konsultacji i wbrew interesom społecznym. Wypełniając kompetencje marszałka Izby, będę stał na straży wolności wypowiedzi posłów, niezależnie od przynależności partyjnej, oraz prawa do debaty prowadzonej między rządzącym obozem, rządzącą większością a stronnictwami opozycyjnymi. Panie marszałku, obserwując to, co serwuje pan od prawie roku, słowa te można skwitować naprawdę tylko pustym śmiechem. Pana słowa, które padły w czasie swojego pierwszego wystąpienia, powinny brzmieć jak echo w każdej sytuacji, które w tej chwili wymienię. W zasadzie możemy zacząć od samego pierwszego dnia urzędowania pana marszałka, nawet pierwszej godziny. Mówię tu o sprawie braku stanowiska wicemarszałka dla Polskiego Stronnictwa Ludowego. Ja wiem, że niewiele pan miał do powiedzenia w tej kwestii, że decyzję podjął poseł Jarosław Kaczyński... (Poseł Krystyna Pawłowicz: O Jezu...) ...ale to pan dał temu twarz, złamaniu tego sejmowego zwyczaju reprezentacji każdego klubu w Prezydium Sejmu. W przywołanym już przeze mnie pierwszym wystąpieniu w roli marszałka wspomniał pan znaczenie i ciężar historyczny urzędu, jaki pan obejmuje. Przypomniał pan, że powstał on już w 1550 r. Różni Polacy pełnili ten urząd. W samej tylko III Rzeczypospolitej mieliśmy 16 marszałków. Wśród nich są osoby tak wybitne i godne naśladowania jak Wiesław Chrzanowski. Nasza Izba, trzeba to przyznać, generalnie miała swego rodzaju szczęście do marszałków. W dużej mierze byli to ludzie koncyliacyjni, otwarci na wszystkie opcje polityczne, przestrzegający obowiązującego prawa. Byli nimi na pewno marszałkowie: Józef Zych, zmarły w Smoleńsku Maciej Płażyński czy Marek Borowski. Pan, panie marszałku, niestety, do tej grupy nie należy. Wie pan, co pana różni od marszałka Borowskiego? To on, w bardzo podobnej sytuacji, jaką pan miał 14 kwietnia tego roku, tu, w tej sali plenarnej, potrafił zachować się jak marszałek, przewodniczący tej Izby i strażnik obowiązujących w niej praw. 14 kwietnia 2016 r. był chyba największą porażką pana w roli marszałka. To posiedzenie, na którym w spektakularnie szybkim tempie PiS chciał wybrać kolejnego sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Doszło wtedy do tzw. głosowania na cztery ręce. Gdy posłanka Zwiercan zagłosowała za nieobecnego na sali marszałka Morawieckiego, gdy opozycja zwróciła się do pana z wnioskiem o reasumpcję głosowania, zamknął pan obrady i opuścił salę. Mało tego, nawet gdy prezydent Rzeczypospolitej Andrzej Duda zwrócił się do pana o wyjaśnienie w tej sprawie, okłamał pan nawet prezydenta Rzeczypospolitej, pisząc w odpowiedzi, że takiego wniosku nie było. Nie zrobił pan nic w sprawie ukarania posłanki Zwiercan i marszałka Morawieckiego za to niegodne tej Izby zachowanie. Nie było to panu na rękę, a przede wszystkim pana zwierzchnikowi, Jarosławowi Kaczyńskiemu. Prokuratura sama, później też na wniosek Platformy Obywatelskiej, wszczęła postępowanie sprawdzające w tej sprawie, w sprawie pana zachowania również. Nie skorzystał pan z doświadczeń poprzednich marszałków, szczególnie wspomnianego marszałka Borowskiego, który sam złożył doniesienie do prokuratury na dwóch posłów, co bardzo ważne, z własnego klubu parlamentarnego. Przecież był pan wtedy już parlamentarzystą, na pewno pamięta pan tamtą sytuację. Każdy z przypadków głosowania za innych posłów był karany i napiętnowany, nie inaczej musi stać się i tym razem. Tego samego dnia ofiarą pana raczej nie kompetencji, a strachu czy może nawet złośliwości stałem się ja osobiście. W trakcie składania wniosku formalnego przerwał mi pan po dwudziestu kilku sekundach wystąpienia, później odbierając głos oraz wykluczając z obrad, a ostatecznie nakładając karę finansową z pomocą wicemarszałków Brudzińskiego i Terleckiego. Pod presją wszystkich klubów parlamentarnych, oczywiście poza Prawem i Sprawiedliwością, kara finansowa została ostatecznie cofnięta, ale karą finansową Prezydium Sejmu ukarało również kolejnego posła opozycji, Michała Szczerbę. 2 grudnia poprzedniego roku o 37 sekund przekroczył limit czasu przewidziany w regulaminie Sejmu na pytania. To było powodem odebrania mu 2,5 tys. zł z uposażenia poselskiego. Podczas realizacji tego samego 6. punktu porządku dziennego obrad były też inne przypadki przekroczenia limitu czasu, na które pan marszałek nie reagował. Poseł Kornel Morawiecki w swoim wystąpieniu przekroczył czas o 2 minuty i 7 sekund, a 20 maja tego roku poseł Maciej Małecki z Prawa i Sprawiedliwości przekroczył czas o 3 minuty i 54 sekundy. Jak widać, są równi i równiejsi w tej Izbie parlamentu. Jak więc tłumaczyć takie zachowania marszałka, jeśli nie próbą zastraszenia i kneblowania ust opozycji? W podobnej sytuacji Europejski Trybunał Praw Człowieka ukarał węgierskie władze, uzasadniając, że autonomia parlamentu nie powinna być nadużywana w celu dławienia wolności wypowiedzi parlamentarzystów, która jest samym sercem debaty politycznej. Odbieranie głosu parlamentarzystom, niedopuszczanie do pytań i lekceważenie ich wniosków stało się standardem. 7 lipca podczas przemówienia posła Arkadiusza Myrchy na temat Trybunału Konstytucyjnego odebrał pan mu głos, uniemożliwiając de facto sprawowanie mandatu posła. Notorycznie uniemożliwia pan posłom opozycji wypełnianie swoich funkcji, co pokazało ostatnie posiedzenie. 22 lipca wprost zabronił pan zadawania pytań w sprawie projektu ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Prezydent Andrzej Duda na inauguracji VIII kadencji parlamentu przypomniał nam, tu pracującym, że Sejm jest elementem parlamentu. Samo słowo ˝parlament˝ wywodzi się od słowa ˝mówić˝, a więc jest to miejsce debaty i sporów. Szkoda, że nie wziął pan sobie tych słów do serca. Profesor Jadwiga Staniszkis, przez lata wspierająca działania Prawa i Sprawiedliwości, będąca jedną z najjaśniejszych gwiazd wśród elit tej części strony politycznej, w wywiadzie dla tygodnika ˝Wprost˝ w grudniu o marszałku wyraziła się następująco: Sama czuję się upokorzona tym, że drugim człowiekiem w państwie, marszałkiem Sejmu, jest Marek Kuchciński, ewidentnie człowiek dyspozycyjny i pionek tej infantylnej dyktatury. To na pewno niemiłe słowa ze strony pani profesor (Oklaski), ale powinny panu marszałkowi dać do myślenia. Na czym polega ta pana dyspozycyjność, panie marszałku? Odejdźmy na chwilę od kwestii prowadzenia obrad, przyjrzyjmy się ich organizowaniu. Ta dyspozycyjność widoczna jest jak na dłoni. W poprzednich kadencjach najczęściej zbieraliśmy się na głosowania o godz. 9. W tej kadencji głosowania potrafią zaczynać się nawet o godz. 11, czasami i później. Dlaczego? Bo jak wszyscy wiemy, Jarosław Kaczyński nie lubi rano wstawać. (Poseł Piotr Kaleta: Co za bzdury opowiadasz...) Po prostu 459 posłów musi dostosować swój rytm dnia pracy do jednego parlamentarzysty. (Poseł Piotr Kaleta: Ty się dziwisz, że karę dostałeś?) Wyrazem pana służalczości wobec Jarosława Kaczyńskiego była sytuacja z 29 stycznia, kiedy poseł Kaczyński odbierał nagrodę przyznaną przez ˝Gazetę Polską˝. (Poseł Krystyna Pawłowicz: Uważaj, bo cię kotem poszczuje.) Czekaliśmy tu na korytarzach przez 3 godziny na to, aby Jarosław Kaczyński raczył wrócić do Sejmu z gali i bankietu. Długo by można mówić o tym, jak często musimy pracować do godz. 2, 3 w nocy, by zrealizować w ekspresowym tempie kolejne pomysły wspomnianego już po wielokroć pana posła Jarosława Kaczyńskiego. Na zwrócenie na to uwagi przez panią poseł Augustynowską z Nowoczesnej 25 listopada odpowiedział pan marszałek: ˝poseł nie ma ograniczonego czasu pracy, czyli powinien pracować 24 godziny na dobę˝. (Poseł Jolanta Szczypińska: Tak jest.) Panie marszałku, poseł to też człowiek. Może małe przypomnienie z biologii: ludzki mózg pod wpływem zmęczenia długotrwałą pracą potrzebuje regeneracji, by utrzymać koncentrację i sprawność intelektualną. Chyba że właśnie chodzi panu marszałkowi o obniżenie możliwości intelektualnych Sejmu. (Poseł Piotr Kaleta: Co powiedział mówiący te słowa.) Ogranicza pan możliwości pracy dziennikarskiej. W marcu zamknął pan dla dziennikarzy kuluary Sejmu, docelowo zamierza pan zamknąć ich w jednym pomieszczeniu, znacząco ograniczając możliwości ich pracy i dostęp do parlamentarzystów. (Poseł Iwona Arent: Tak jest.) (Poseł Joanna Lichocka: I kneblować.) Od lat jednak wiadomo, że autorytarnej władzy nie jest po drodze z wolnymi mediami. W odniesieniu do napisanego przez Prawo i Sprawiedliwość na kolanie audytu 8 lat rządów Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego pozwolił pan marszałek na wypaczenie wszelkich dobrych zwyczajów parlamentarnych. Do dziś nie dostaliśmy tego audytu na piśmie. Gdzie on jest, panie marszałku? Wysoka Izba nie miała możliwości wcześniejszego zapoznania się z tymi wątpliwymi wynikami, przyszliśmy i bez przygotowania przez wiele godzin wysłuchiwaliśmy nie merytorycznych wystąpień, a bezpodstawnych oskarżeń. Te działania pana marszałka po raz kolejny stanowiły element gry politycznej posła Jarosława Kaczyńskiego. Nie można nie wspomnieć zezwalania przez pana marszałka na niczym nieuzasadnione stosowanie tzw. poselskiej ścieżki legislacyjnej, oczywiście dla projektów rządowych. Co na tym rząd zyskuje? Ano to, że nie musi konsultować tych projektów z organizacjami pozarządowymi, organami konstytucyjnymi oraz ze społeczeństwem. Jednak tym, co najbardziej przesądza o zasadności wniosku o pana odwołanie, było zachowanie marszałka w trakcie prac nad nowelizacją ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Prawo i Sprawiedliwość bardzo często zarzuca Platformie Obywatelskiej, że próbowała po cichu przepchnąć swoich sędziów. To nie jest prawda. Prace nad ustawą uchwaloną w czerwcu 2015 r. trwały prawie 2 lata. Swoją opinię o projekcie przedstawili m.in.: Sąd Najwyższy, prokurator generalny, wówczas będący niezależnym urzędnikiem, a nie frontowym politykiem, Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, Naczelna Rada Adwokacka czy Krajowa Rada Sądownictwa. Nie sposób procedować nad tak ważnymi, fundamentalnymi kwestiami bez opinii i konsultacji z tymi organami. Co więcej, narusza to wspomniany już art. 34 ust. 3 regulaminu Sejmu. I to pan, panie marszałku, jest za to odpowiedzialny. Uchwały z 25 listopada poprzedniego roku, przyjęte w skandaliczny sposób, bez merytorycznej debaty, w niezrozumiale szaleńczym tempie, wprowadziły novum prawne - pozaustawową przesłankę wygaszania mandatu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Złamał pan, panie marszałku, art. 37 ust. 2 regulaminu Sejmu stanowiący, że pierwsze czytanie projektów ustaw dotyczących takich władz publicznych jak Trybunał Konstytucyjny powinno odbywać się na sali plenarnej, a nie w komisjach. Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk w swojej uchwale z dnia 26 listopada 2015 r. stwierdził również, że doszło do naruszenia terminów tego czytania, terminów doręczania posłom druków projektów ustaw i, jak wspomniałem, konstytucyjnego obowiązku zasięgania opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Sama uchwała jest dla tej ustawy miażdżąca, a to pan za nią odpowiada. Wypowiedział się pan, panie marszałku, również na temat samego Trybunału Konstytucyjnego, choć z tego, co obserwujemy w ostatnich miesiącach, zdanie i autorytet trybunału w tej sprawie nie mają dla pana większego znaczenia. Wyrok trybunału z 9 grudnia 2015 r. mocno skrytykował nie tylko samą ustawę, ale i sposób jej powstania, a pan, panie marszałku, nie zważając na to, 6 dni później znów dopuścił się złamania prawa, rozpoczynając prace nad kolejnym projektem ustawy o trybunale autorstwa PiS-u bez poddania go jakimkolwiek konsultacjom. Powyższe powody i przytoczone wydarzenia jasno wskazują, że pan Marek Kuchciński nie wywiązuje się należycie z pełnienia funkcji drugiej osoby w państwie - marszałka Izby niższej polskiego parlamentu. Zawiódł pan, panie marszałku, posłów, nie spełniając naszych oczekiwań zbudowanych na poprzednich latach pana parlamentarnej działalności. (Poseł Beata Mazurek: Nasze spełnia.) Spełnia pan oczekiwania tylko jednego parlamentarzysty - pana posła Jarosława Kaczyńskiego, i to jemu podporządkowuje pan funkcjonowanie polskiego parlamentu. Wielokrotnie łamał pan polskie prawo i mamy pewność, że jest pan gotów łamać je dalej, ze wszystkimi konsekwencjami, które z tym się wiążą. Dlatego Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska... (Poseł Marek Suski: Kogo odwołujecie?) ...wnosi o odwołanie pana posła Marka Kuchcińskiego z urzędu marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, jednocześnie wskazując na to stanowisko pana posła Rafała Grupińskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)