Mówca: Ireneusz Raś
Data: 2017-05-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! W imieniu grupy posłów Platformy Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić uzasadnienie odnośnie do proponowanej zmiany ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, druk nr 1499. Wysoki Sejmie! W projekcie nowelizacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego jedną zmianą jest nadanie organowi administracji publicznej prawa do umarzania zawieszonego postępowania w wypadku śmierci strony i jej przedstawiciela ustawowego lub utraty przez stronę lub przedstawiciela ustawowego zdolności do czynności prawnych. Projekt ustawy przewiduje rozszerzenie możliwości umorzenia postępowania po upływie 3-letniego okresu zawieszenia postępowania także w przypadku zaistnienia innych przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Przepis art. 97 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi o obowiązku organu administracji publicznej obligatoryjnego zawieszenia postępowania m.in. w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeśli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe - art. 105. W przypadku zawieszenia postępowania z powodu śmierci strony lub jednej ze stron postępowania wydanie stosownego postanowienia poprzedza ustalenie przez organ administracji publicznej braku możliwości wezwania następców prawnych zmarłej strony. Niemożliwość wezwania spadkobierców wynika najczęściej z braku możliwości ich ustalenia. Zgodnie z przepisem art. 1027 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawo wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Orzecznictwo wskazuje na brak legitymacji procesowej organów administracji publicznej do inicjowania postępowań o nabycie spadku po zmarłych w toku postępowania stronach. Ponadto w przeważającej większości przypadków brak jest także przesłanek do powołania kuratora spadku nieobjętego, bowiem zgodnie z poglądem wyrażonym przez przedstawicieli judykatury spadek uważa się za nieobjęty, jeśli spadkobierca lub spadkobiercy nie objęli spadku faktycznie w przechowanie, zarząd lub użytkowanie. Brak zainteresowania spadkobierców zmarłej strony postępowania lub brak możliwości prawnych ustalenia tytułu dziedziczenia skutkują brakiem możliwości podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, co prowadzi do zawieszenia postępowania na czas nieokreślony. W takim wypadku powstaje stan niepewności, niepożądany z punktu widzenia porządku prawnego, interesów pozostałych stron postępowania oraz sprzeczny z jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadą szybkości postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Proponowany w ustawie okres 3 lat na usunięcie przeszkody, jaką jest brak możliwości ustalenia spadkobierców, jest okresem wystarczająco według nas długim do uzyskania postanowienia o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia albo też wezwania do udziału w postępowaniu uprzednio ustalonych spadkobierców. Proponowanym warunkiem ograniczającym stosowanie instytucji umarzania postępowania administracyjnego jest wykazanie przez organ administracji publicznej braku zagrożenia dla uzasadnionego interesu stron lub dla interesu społecznego. Ocena dokonywana byłaby każdorazowo przez organ administracji publicznej i podlegałaby kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Analogiczna regulacja zawarta jest w przepisie art. 182 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym sąd umarza postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jak również z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeśli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu roku od daty wydania postanowienia o zawieszeniu. Ponadto sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie roku od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny. Sąd także umorzy postępowanie w razie śmierci strony po upływie lat 5 od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny. Ponadto art. 130 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd umarza zawieszone postępowanie, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron albo z przyczyn wskazanych w art. 125, fakultatywne przesłanki zawieszenia postępowania, § 1 pkt 3, nie został zgłoszony w ciągu 3 lat od dnia wydania postępowania o zawieszeniu lub w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie 3 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny, lub w razie śmierci strony, po upływie 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny. Proponujemy zatem z uwagi na wskazane powyżej argumenty rozszerzyć możliwość umorzenia postępowania po upływie 3-letniego okresu zawieszenia postępowania także w przypadku zaistnienia innych przesłanek obligatoryjnych zawieszenia postępowania, tj. śmierci przedstawiciela ustawowego strony albo utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Wejście w życie projektowanej regulacji nie ma wpływu na budżet państwa. Projekt ustawy wywoła bardzo pozytywne skutki społeczno-gospodarcze. Tych spraw przewlekłych zawieszonych ad calendas Graecas jest bardzo dużo i strony wielokrotnie zgłaszały ten problem na dyżurach posłów Platformy Obywatelskiej. Uważamy, że taki przepis zakończy wiele zawieszonych postępowań administracyjnych i będzie dobrze przyjęty przez polskich obywateli. W imieniu posłów Platformy Obywatelskiej - ponieważ jest to projekt, który, można powiedzieć, może połączyć całą Izbę - proszę o poparcie tej zmiany przez wszystkie frakcje polityczne w polskim parlamencie. Dziękuję bardzo.