Mówca: Witold Klepacz
Data: 2013-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie informacji rządu na temat funkcjonowania programu ˝Rodzina na swoim˝ oraz wdrażanego programu ˝Mieszkanie dla młodych˝. Wysoka Izbo! Prawie 50% Polaków uważa, że głównym problemem polskich rodzin jest brak mieszkań i perspektyw na rozwiązanie tego problemu. 70% Polaków uważa, że zła sytuacja mieszkaniowa jest główną przyczyną kryzysu demograficznego. Brak mieszkania i perspektyw rozwiązania tego problemu wskazywane są jako jedne z najważniejszych problemów polskich rodzin we wszystkich grupach społeczno-demograficznych. Również opinie, że sytuacja mieszkaniowa ma znaczący wpływ na spadek przyrostu naturalnego w Polsce, dominują we wszystkich grupach społeczno-demograficznych. Polacy zapytani o to, kto ich zdaniem przede wszystkim odpowiada za to, że Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc we wszystkich statystykach europejskich dotyczących mieszkalnictwa, najczęściej wskazywali, iż winę za ten stan rzeczy ponoszą polskie rządy, w tym obecny rząd. W 2012 r. oddano w Polsce ponad 152 tys. mieszkań, co stanowi wzrost o 16,5% w stosunku do 2011 r. Było to spowodowane głównie zapowiedzią rządu o likwidacji w 2013 r. ustawy ˝Rodzina na swoim˝. Znaczący wzrost liczby oddanych mieszkań odnotowali deweloperzy - 41,4%, inwestorzy indywidualni - 10,5%. Dobre efekty budownictwa dla bogatych nie są zasługą polityki rządu, a właśnie wynikiem obawy przed wygaszeniem ustawy wspierającej finansowo budowę mieszkań. W efekcie ok. 96% stanowią mieszkania dla bardziej zamożnych rodzin. Tam, gdzie potrzeby są największe, wybudowano zaledwie 4% mieszkań. W grupie mieszkań komunalnych, socjalnych, czynszowych kontynuowany był dramatyczny spadek, jeśli chodzi o liczbę oddawanych mieszkań. W tych grupach oddano najmniej mieszkań od 22 lat, w stosunku do 2007 r. - dwukrotnie mniej. W pierwszym kwartale bieżącego roku negatywne trendy w grupie mieszkań dla mniej zamożnych rodzin przybrały jeszcze na sile. Oznacza to, że w dalszym ciągu nie ma żadnej kompleksowej polityki państwa w tym zakresie, pomimo że NIK na podstawie wielokrotnych kontroli potwierdzał, że gminne zasoby mieszkaniowe dla biedniejszej części społeczeństwa systematycznie się kurczą, zamiast rosnąć. W ocenie NIK na powyższą sytuację istotny wpływ ma również brak rządowego programu rozwoju budownictwa mieszkaniowego, w tym budownictwa socjalnego, co w znacznej mierze utrudnia należyte wypełnienie przez władze publiczne określonego w art. 75 ust. 1 Konstytucji RP obowiązku prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Na konieczność opracowania i wdrożenia takiego programu Izba wskazywała już w 2008 r. Przyjęty w 2011 r. program rządowy nie spełnia tych oczekiwań, wręcz przeciwnie, program nie zawiera konkretnych zadań i odpowiedzialnych za ich realizację, terminów wykonania i środków budżetowych w transzach rocznych. Program nawet w takim kształcie nie jest zrealizowany, co od początku było do przewidzenia. Według powszechnej opinii hasłowy program miał na celu stworzyć tylko pozory wdrażania długofalowej polityki mieszkaniowej. Charakterystyczne jest to, że pan premier w swoim exposé zarówno w 2011 r., jak i w tzw. drugim exposé na początku 2013 r. w ogóle nie odniósł się do kwestii rozwoju budownictwa mieszkaniowego i zaspokojenia tej podstawowej potrzeby przede wszystkim młodych Polaków. Nowy program rządowy ˝Mieszkanie dla młodych˝ w opinii mojego klubu spełnia raczej rolę propagandową. Ma on przykryć poważne zaniedbania rządu w polityce mieszkaniowej, a jednocześnie znacząco pogarsza warunki finansowe pomocy w stosunku do zlikwidowanego programu ˝Rodzina na swoim˝ oraz tworzy trudny do przebrnięcia system barier - ostatnio doszła nowa bariera w postaci limitowania rocznych wydatków na dopłaty do kredytu. W nowym programie kredyty z jednorazowymi dopłatami mają być udzielane tylko na mieszkania w blokach z pominięciem budowy domów mieszkalnych, co oznacza nieuzasadnioną preferencję dla wielkich i bogatych miast. Wygląda na to, że kolejny raz rząd uległ lobbingowi deweloperów. Argumentacja ministerstwa, że jest to celowe ograniczenie, żeby tworzyć warunki do przenoszenia się rodzin do dużych miast za pracą, jest daleka od prawdy. Dla osiągnięcie tego celu konieczny jest długo oczekiwany program budowy mieszkań na wynajem o niskich czynszach, stworzenie szans na dobre funkcjonowanie spółdzielczości mieszkaniowej oraz TBS-y, a nie sztuczne ograniczanie budownictwa mieszkaniowego na terenach wiejskich, w miastach powiatowych i w małych miejscowościach. Projekt ustawy w sprawie programu ˝Mieszkanie dla młodych˝ likwiduje też możliwość zakupu mieszkań na rynku wtórnym, co w istotny sposób ogranicza możliwości poprawy sytuacji mieszkaniowej młodych rodzin. Dzięki zlikwidowanej ustawie dotyczącej programu ˝Rodzina na swoim˝ z możliwości zakupu mieszkania na rynku wtórnym skorzystało ok. 18% chętnych. Pieniądze uzyskiwane ze sprzedaży mieszkań na rynku wtórnym zwykle są przeznaczane na zakup nowych mieszkań na rynku pierwotnym, a więc przynoszą też dodatkowe wpływy do budżetu państwa z tytułu różnego typu podatków. Początkowo minister Nowak zapowiadał, że nowa ustawa w sprawie ˝Mieszkanie dla młodych˝ wejdzie w życie w połowie 2013 r., co już stanowiło poważną utratę ciągłości w pomocy państwa dla młodych singli i rodzin. Dzisiaj już wiadomo, że przez cały rok 2013 nie będzie pomocy państwa dla młodych starających się o własne mieszkanie. Powolutku, pokrętnymi argumentami urabia się opinię publiczną w tej sprawie, żeby wyciszyć ewentualne protesty. W sposób niedopuszczalny rząd wykorzystuje też projekt nowej ustawy do przemycenia likwidacji ulg w podatku VAT na materiały budowlane dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego i na remonty. Jest to kolejny przykład manipulacji opinią publiczną. Młodzi ludzie budujący indywidualnie mieszkania na wsi, w małych miastach będą uderzeni podwójnie. Nowa ustawa nie przewiduje dla nich pomocy kredytowej, a gdy będą budowali sami, to nie dostaną też ulgi w podatku VAT na materiały budowlane. Wprowadzenie tych restrykcji pod płaszczykiem nowego programu mieszkaniowego jest nieuczciwe. Jeżeli rząd chce podjąć temat likwidacji ulgowego VAT-u dla budownictwa mieszkaniowego, to należy podjąć oddzielne dyskusje na ten temat i nie powoływać się przy tym na wymagania Unii Europejskiej, bowiem dzisiaj pomimo znacząco lepszej sytuacji mieszkaniowej w większości tych krajów obowiązują ulgowe stawki podatku VAT w różnego rodzaju budownictwie. Wysoka Izbo! Propozycje rządu potwierdzają brak kompleksowego programu w zakresie budownictwa mieszkaniowego. Likwiduje się nieźle funkcjonujący program ˝Rodzina na swoim˝, a w zamian proponuje się protezę w postaci programu ˝Mieszkanie dla młodych˝. Pięknie brzmi, ale jest zaadresowany do niewielu młodych. Informacja rządu mojego klubu nie zadowala i będziemy głosowali za jej odrzuceniem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)