Mówca: Jarosław Żaczek (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Solidarna Polska przekazać stanowisko wobec przedstawionego przez prezesa Rady Ministrów dokumentu: ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2012 r.˝ i stanowiska Komisji Infrastruktury w tej sprawie. Wypadki drogowe to przede wszystkim cierpienie ofiar i ich rodzin, ale także ogromne koszty społeczne, a więc koszty służb ratunkowych, Policji, sądów, koszty leczenia, uszkodzeń infrastruktury, pojazdów, również straty z tytułu niezdolności do pracy, wypłacanych rent dla ofiar i ich rodzin oraz innych świadczeń. W 2011 r. była to kwota ponad 20 mld zł. Jeszcze bardziej obrazowy jest koszt jednostkowy - 1 ofiara śmiertelna w kosztach społecznych to ok. 1,5 mln zł, 1 osoba ranna to ok. 250 tys. zł. W latach 2001-2011 nastąpił istotny postęp w naszym kraju, jeżeli chodzi o spadek wypadkowości. Liczba osób rannych w ciągu 10 lat zmniejszyła się o 24%, jednak w pozostałych krajach Unii Europejskiej spadek był jeszcze szybszy. Liczba ofiar śmiertelnych w tym okresie zmalała o 45%. Niestety mimo to Polska nadal jest w ścisłej czołówce państw o największym zagrożeniu życia uczestników ruchu drogowego. Bezpieczeństwo ruchu drogowego to zespół wielu działań: odpowiednie zapisy w prawie akceptowane społecznie i politycznie, skuteczne działania Policji i analiza tych działań, działania edukacyjne, dobry stan infrastruktury drogowej, odpowiednie środki finansowe. Połączenie tych elementów może dać pozytywne wyniki, jeśli chodzi o liczbę wypadków. Jak przyznano w trakcie trwania posiedzenia komisji podczas przedstawiania dokumentu, jest problem z zarządzaniem bezpieczeństwem ruchu drogowego w naszym kraju. Słabość potencjału zarządczego, brak jasnego określenia, kto jest odpowiedzialny, brak programów realizacyjnych do strategii - to wszystko powoduje, że efekty są nie takie, jakich oczekujemy. W 2012 r. rozpoczęto zmiany w podejściu do zarządzania BRD. Powstała nowa strategia BRD. Przyjęto w niej ograniczenie liczby zabitych do 2020 r. o 50% w stosunku do 2010 r. i liczby osób ciężko rannych o 40%, czyli to nie więcej niż 2 tys. osób, które zginą w naszym kraju w 2020 r., i nie więcej niż 6900 osób ciężko rannych. W 2012 r. wciąż obowiązujący strategiczny dokument to program Gambit 2005, który nie był w ostatnich latach wyposażany w program realizacyjny. Działania podejmowane przez poszczególne instytucje w ciągu danego roku nie były na bieżąco monitorowane. Informacja przedstawia ocenę i skutki działań podejmowanych na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na szczeblu krajowym, ale także na szczeblu wojewódzkim. Sprawozdanie to przedstawia także koszty wypadków drogowych, podstawy działania oraz wnioski. Działania prowadzone były w ramach czterech filarów: bezpieczny człowiek, bezpieczne drogi, bezpieczna prędkość, bezpieczny pojazd, ratownictwo i opieka powypadkowa oraz system zarządzania w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Działania podejmowane w 2012 r. na poziomie krajowym w obszarze: bezpieczny człowiek to kampanie ˝Drogi zaufania˝, akcje ˝Bezpieczny autokar˝, ˝Razem bezpieczniej˝, akcje kontrolno-profilaktyczne ˝Alkohol i narkotyki˝, ˝Pasy˝, ˝Niechronieni uczestnicy ruchu drogowego˝ czy ˝Bezpieczne wakacje˝. Jeżeli chodzi o kolejny filar działań, o bezpieczne drogi, to mówimy o wybudowanych i zmodernizowanych drogach wszystkich kategorii. W tym obszarze pozostaje ogromny niedosyt. Kolejny obszar, czyli bezpieczna prędkość, to działania związane z uruchomieniem pierwszego etapu systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym. Jeżeli chodzi o ratownictwo, to mówimy o doposażeniu Państwowej Straży Pożarnej, rozwoju sieci krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i centralizacji systemu powiadamiania ratunkowego na potrzeby Państwowego Ratownictwa Medycznego. Ocena tych działań w wielu punktach daje wiele do życzenia. Te wszystkie działania wpłynęły z pewnością na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w 2012 r. Efekt to niższa liczba ofiar śmiertelnych - w porównaniu do 2011 r. jest to spadek o blisko 15%. Spadek nastąpił także, jeżeli chodzi o liczbę wypadków i rannych - po 8%. Mimo tego spadku w porównaniu do krajów europejskich z ostatniego miejsca Polska przesunęła się na miejsce trzecie od końca. Jeśli chodzi o liczbę zabitych na 1 mln mieszkańców, to w 2012 r. zginęły 93 osoby na polskich drogach na 1 mln mieszkańców. Za nami jest tylko Rumunia i Litwa, natomiast średnia europejska to 60 osób na 1 mln mieszkańców. W dalszym ciągu blisko 50% ofiar wypadków stanowią niechronieni uczestnicy ruchu drogowego: piesi, rowerzyści, motorowerzyści, motocykliści. Tu w ostatnich latach nic się niestety nie zmienia. Te wszystkie dane pokazują pozytywną tendencję. Z informacji przedstawionych na posiedzeniu komisji wynika, że ten trend jest kontynuowany, ale mankamentów i problemów do usunięcia jest nadal bardzo dużo. Raport nie odnosi się zupełnie do bardzo ważnej przyczyny wypadków drogowych, jaką jest zły stan nawierzchni drogowej. Nie dostrzega skutków na przykład występowania kolein na drodze. W Europie drogi z dużymi koleinami są zamykane, a w Polsce wprowadza się zmniejszenie maksymalnej prędkości na tych odcinkach dróg, które są zniszczone. Przede wszystkim chodzi o infrastrukturę - oczywiście drogi, utwardzone pobocza i inne elementy infrastruktury drogowej, właściwe oznakowanie. Dalej niepokój budzi liczba śmiertelnych wypadków wśród rowerzystów, która znacznie wzrosła. Pytanie, czy nie ma to związku z przeprowadzoną trzy lata temu przez stronę rządową nowelizacją przepisów dotyczących rowerzystów. W raporcie przyznano, że programu Gambit 2005 nie wdrażano albo wdrażano go w niewystarczającym stopniu. W dokumencie nie odniesiono się do stanu dróg samorządowych. Zarówno program rozwoju dróg lokalnych, jak i środki unijne tylko w niewielkim stopniu wpłynęły na poprawę ich stanu. Kolejne ważne kwestie to montowanie znaków drogowych tylko we właściwych miejscach, tylko wtedy, gdy są potrzebne, dynamiczne zarządzanie ruchem, ustalanie limitów prędkości i ich zmiana, jeżeli jest taka potrzeba, wskazywanie objazdów i przedstawianie innych istotnych dla kierowców informacji. Powtórzę: raport pokazuje tendencję malejącą, jeżeli chodzi o liczbę wypadków i liczbę ofiar na naszych drogach. Oczywiste jest to, że wskaźniki, które odzwierciedlają stan bezpieczeństwa na naszych drogach, są niestety dalekie od oczekiwań. Daleka droga przed nami. Tak naprawdę nigdy nie będzie w pełni satysfakcjonująca, dopóki w wypadkach będą ginąć ludzie. Należy zauważyć, że raport za 2012 r. miał inny niż do tej pory kształt i formułę, co dostrzeżono w komisji. Mimo pewnych braków i uwag Solidarna Polska zagłosuje za jego przyjęciem. Informacja Rady Ministrów o realizacji Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015 w roku 2011 wraz ze stanowiskiem Komisji Gospodarki, Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej