Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2020-01-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Moje oświadczenie dotyczy apelu, który wystosował burmistrz Śremu pan Adam Lewandowski do parlamentarzystów w kontekście walki o usunięcie odpadów zgromadzonych w sposób nielegalny na terenie wsi Pysząca, gmina Śrem w Wielkopolsce. Od wielu lat mieszkańcy borykają się ze skutkami nieprawidłowego gospodarowania odpadami przez nieuczciwego przedsiębiorcę. Na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw znowelizowana została ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Dzięki dodaniu w przywołanej ustawie przepisu wyrażonego w art. 26a właściwe organy uzyskały kompetencję do podjęcia działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów. Przepis ten wszedł w życie 6 września 2019 r. Jednocześnie w dniu 25 września 2019 r. ogłoszony został przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nabór wniosków do programu priorytetowego: Usuwanie porzuconych odpadów. Program ten dotyczy również przypadków, o których mowa właśnie w tym apelu, czyli porzuconego składowiska we wsi Pysząca. Wnioski w ramach programu można składać do 18 grudnia 2020 r. Jednak koszty kwalifikowane dotyczą jedynie odpadów niebezpiecznych. Na marginesie warto dodać, że formy dofinansowania przewidziane dla jednostek samorządu terytorialnego - dotacja lub pożyczka, realizowane w formie refundacji - z definicji nie są dostępne dla jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że jednostka samorządu terytorialnego musi mieć zabezpieczone własne środki na ten cel. W przypadku odpadów nielegalnie zgromadzonych i porzuconych w Pyszącej szacowana, bardzo ostrożnie, kwota, jaka jest niezbędna do ich usunięcia, unieszkodliwienia, z pewnością przekroczy roczny budżet gminy Śrem i powiatu śremskiego. W związku z istniejącą sytuacją na nielegalnym składowisku, która w okresach gdy nie występują zjawiska kryzysowe czy liczne pożary, wiąże się z ciągłym bytowaniem mieszkańców w środowisku zanieczyszczonym odorem pochodzącym z procesów zachodzących w obrębie odpadów, w imieniu pana burmistrza i mieszkańców informuję, że stan wzburzenia niemocą państwa, instytucji państwa, w radzeniu sobie w opisanej sytuacji przekroczył już górną granicę. Konsekwencje pozostawiania odpadów w Pyszącej okazały się fatalne w skutkach, przyszłość jawi się w coraz ciemniejszych barwach, a napięcie wśród mieszkańców już dawno osiągnęło punkt krytyczny. Tak napisał pan burmistrz. Wielokrotnie ze starostą śremskim zwracaliśmy się do ministra środowiska, organów ścigania, a także prezesa Rady Ministrów o zajęcie się tą sprawą i przedstawienie skutecznych rozwiązań, w tym realnych źródeł finansowania, dla jednostek samorządu terytorialnego, na terenie których pozostawiono hałdy nielegalnie zgromadzonych odpadów. Władze samorządowe zarówno powiatu, jak i gminy podjęły wszelkie możliwe działania mające na celu walkę z nieuczciwym przedsiębiorcą, ale wobec tak złożonego i kosztownego problemu pozostają nadal bezsilne. Bezsilność ta jest znana także innym jednostkom samorządu terytorialnego na terenie całego kraju. Zwracam się z apelem do ministra klimatu o podjęcie stosownych działań, o uruchomienie służb podległych panu ministrowi, aby nie pozostawiać społeczności lokalnej z tak trudnymi sprawami, aby mieszkańcy miejscowości, gdzie są porzucone odpady, czuli, że mają swoje państwo i że to państwo w trudnych sytuacjach zaczyna działać. Dziękuję.