Mówca: Jan Łopata
Data: 2014-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panowie Prezesi! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie wykonania budżetu państwa w roku 2013, specyficznym, trudnym roku 2013. Trudnym jak wszystkie ostatnie 5 czy 6 lat, ale specyficznym, bo byliśmy zmuszeni w trakcie trwania roku budżetowego do nowelizacji budżetu. I choć nie jest to przysłowiowy koniec świata, to jednak wywołało to reperkusje, które odczuwamy do dzisiaj, doświadczamy tego chociażby w czasie odbywającej się dyskusji. Chodzi tu bardziej o osnowę polityczną, bo jeśli chodzi o realia, o obiektywną ocenę tego manewru ze zmianą budżetu, to jest ona pozytywna. Wrócę do tego. Myślę, że również zrobię to obiektywnie. Powiem kilka zdań o warunkach przygotowywania budżetu na rok 2013. Spójrzmy na daty. 12 czerwca 2012 r. Rada Ministrów przyjęła założenia projektu budżetu państwa na rok 2013. Dysponenci budżetu państwa w terminie do dnia 17 sierpnia 2012 r. przedłożyli Ministerstwu Finansów dane dotyczące opracowania projektu budżetu państwa na rok 2013, zaś Ministerstwo Finansów przedłożyło projekt budżetu wraz z uzasadnieniem 2 września. Rada Ministrów w dniu 27 września podjęła uchwałę o przyjęciu projektu, a 29 września projekt został przekazany Sejmowi. Wiem, że trochę dużo tych dat, ale myślę, że warto spojrzeć na konstrukcję budżetu z ubiegłego roku również z tej perspektywy. Jest podstawowe pytanie, czy można było bardziej realistycznie w okolicznościach bardzo dynamicznie zmieniających się warunków roku 2012 przygotować budżet na rok 2013. Jestem głęboko przekonany, że był to finezyjny manewr, co zauważają również niektórzy analitycy, który spowodował, że Polska gospodarka wybroniła się przed recesją. Na rynkach finansowych nie odnotowano niepokojących zjawisk czy trendów. W rezultacie jesteśmy jednym z niewielu państw Europy, które przez lata kryzysu przeszły bez zadłużenia, bez załamania, bez spadku produktu krajowego brutto, bez recesji. Trzeba to przypomnieć. Podawane są twarde dane, chodzi o dane Eurostatu, że skumulowany, zsumowany wzrost gospodarczy za lata 2007-2014, czyli z rokiem, który realizujemy bardzo pomyślnie, co warto zauważyć, wynosi 22,1%. Jeżeli chodzi o Słowację, jest to 14,7%, a w przypadku Malty - 10,1%. Pozostałe państwa są poniżej 10% skumulowanego wzrostu. Na samym końcu są Grecja, która była tutaj przywoływana, ze wzrostem wynoszącym -23,9% i Cypr, którego wzrost wyniósł -11,4%. Średnia, jeżeli chodzi o 29 państw, to zaledwie 0,5%. Pamiętajmy o tych danych, starajmy się o nich pamiętać nie przez szacunek dla rządu - opozycji do tego nie namawiam, taki naiwny nie jestem - ale z szacunku dla Polaków, polskich przedsiębiorców, bo to oni w swej zaradności i przedsiębiorczości te wyniki, ten sukces wypracowali. Ja i mój klub mamy wielki szacunek dla polskich przedsiębiorców, bo mimo różnych przeciwności, nie tylko przeciwności losu, ale i przemyślanych akcji, że wspomnę tutaj chociażby o opcjach walutowych, są skuteczni i wypracowują taki sukces. Jeżeli chodzi o opcje walutowe i wyciągnięcie z gospodarki miliardów, to przez ówczesnego ministra gospodarki wicepremiera Waldemara Pawlaka i nasz klub były składane propozycje. Nie spotkały się one z pozytywnym odbiorem, jeżeli chodzi zarówno o koalicjanta, jak i opozycję. Pamiętają to jednak polscy przedsiębiorcy, dają temu wyraz na wielu spotkaniach. Wysoki Sejmie! Wiele miejsca poświęciłem historii tworzenia budżetu, bo jak chcemy być obiektywni, to musimy tak robić. Polska w 2013 r. znalazła się w bardzo trudnym otoczeniu, jeżeli chodzi o gospodarkę. Tak zwane zewnętrzne warunki rozwoju polskiej gospodarki uległy zmianie, chodzi o drastyczne załamanie. To, co uważamy za duży sukces, i tak w istocie jest, chodzi o integrację naszej gospodarki z gospodarką Unii Europejskiej, znacznie zwiększyło również ryzyko, którym jest dla nas wyhamowanie koniunktury w Europie Zachodniej. Warto również wiedzieć, że relacja wartości eksportu towarów i usług do PKB wzrosła w ciągu ostatnich 10 lat o 15%: w 2003 r. wynosiła 33%, a w roku 2013 - 48%. Najdynamiczniej rozwijał się rynek polskich produktów rolno-spożywczych, tak wyśmiewany i w złym świetle prezentowany. Charakterystyczny wóz zaprzężony w jednego konia w nie najlepszej kondycji do dzisiaj stanowi tło, jeżeli chodzi o prezentowanie w wielu mediach materiałów o wsi, rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym. Prawda jest taka, że pracujący na tym rynku ludzie zwiększyli w ciągu 10 lat eksport z 5 mld euro do 20 mld euro, a sama nadwyżka eksportowa wynosi 5,7 mld euro, czyli więcej od wartości eksportu w 2004 r. Polecam te dane, tak ? propos szacunku dla ludzi. Do opisanych wyżej warunków natury zewnętrznej, jeżeli chodzi o czynniki negatywne, trzeba dołożyć zdecydowane zmniejszenie popytu krajowego. Zakładano, że popyt krajowy wzrośnie o 1,7%, tymczasem okazało się, że utrzymywał się tylko na poziomie z 2012 r. Pierwsze półrocze 2013 r. było jeszcze gorsze, bo odnotowano spadek konsumpcji o 1,3%. Elementem, który determinuje dochody, jest inflacja. Bardzo trudno ją przewidzieć. Pierwotnie zakładano, że inflacja wyniesie w 2013 r. 2,7%. W rzeczywistości poziom inflacji ukształtował się na poziomie 0,9%. Czynniki te odbiły się oczywiście w sposób jednoznacznie negatywny, jeżeli chodzi o kształtowanie się wpływów podatkowych. Rozminięcie się rozwoju sytuacji gospodarczej z założeniami makroekonomicznymi przyjętymi w ustawie budżetowej spowodowało konieczność nowelizacji budżetu. Moim zdaniem nie ma już dzisiaj większego znaczenia, czy można było lepiej zdiagnozować i przewidzieć zjawiska gospodarcze zachodzące w świecie i Polsce i lepiej skonstruować założenia makro, czy też lepiej zrobiono, że na początku roku nie potęgowano złych nastrojów i pesymizmu wynikających z budżetu. Jedno jest pewne: w hipotetycznej, realniejszej wersji budżetu i w tej noweli na rok 2013 odbiło się to zwiększeniem deficytu. (Poseł Romuald Ajchler: Jasiu, powiedz o rolnictwie.) Pozostawię to panu posłowi. Wysoka Izbo! Skumulowane zjawiska, o których mówiłem, czyli stagnacja popytu krajowego, spadek dynamiki eksportu, spadek importu oraz niższa od oczekiwań inflacja, oznaczały spadek bazy podatkowej i wzrost realnej wartości wielu wydatków budżetowych. Spadek dochodów, głównie podatkowych, to wartość ok. 25 mld zł. Nowelizacja polegała przede wszystkim na zwiększeniu deficytu o 16 mld zł i ograniczeniu wydatków o ok. 8 mld zł. W efekcie limit ustalonego w nowelizowanej ustawie budżetowej deficytu określono na 51 565 mln zł. Koniec roku ubiegłego pokazał, że deficyt był wprawdzie wyższy od tego z pierwotnej ustawy budżetowej o 6,6 mld zł, ale jednocześnie, co chyba warto odnotować, niższy o 9,5 mld od założeń noweli. Dokonano również dość drastycznych, bo o blisko 14 mld zł, ograniczeń wydatków w stosunku do ustawy. Pewnie znajdą się krytycy, a nawet są już tacy, którzy stwierdzą, że należało dokonać jeszcze głębszych cięć, ale powstaje pytanie: Czy wówczas nadal cieszylibyśmy się opinią państwa, które przeszło kryzys bez recesji? Ale to oczywiście jest już bardzo teoretyczne pytanie i teoretyczna dyskusja. Mnie wypada jeszcze odnotować dwa fakty, że w rezultacie polska gospodarka rozwijała się w ubiegłym roku w tempie 1,6%, zaś wysokość długu publicznego w wyniku zwiększenia deficytu wzrosła według ESA 95 z 55,6% PKB do 57% PKB. W tej trudnej sytuacji nie było to wzrost nadmierny, skoro Komisja Europejska 2 czerwca br. wystąpiła do Rady Unii o zawieszenie procedury nadmiernego deficytu dla Polski. Wysoki Sejmie! W tym stanie rzeczy pragnę poinformować w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, że opowiadamy się za przyjęciem sprawozdania z wykonania budżetu i udzieleniem rządowi absolutorium. Bardzo dziękuję za uwagę i postaram się nie przeszkadzać następnym występującym. Dziękuję. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo.) (Poseł Romuald Ajchler: Niemożliwe...)