Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2016-05-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Myślę, że warto zwrócić uwagę na negatywne skutki nie tylko budżetowe, ale i społeczne wprowadzenia tego przepisu w tej formie czy rozwiązania problemu przedawnienia jako takiego, a że on wymaga rozwiązania, co do tego nikt chyba na tej sali nie ma wątpliwości. Ale warto zwrócić uwagę, że jeśli chodzi o zaległości podatkowe i celne, to jest dzisiaj ponad 107 tys. hipotek przymusowych, kwota zabezpieczona to jest ponad 6 mld, jakby doliczyć do tego odsetki, to jest 12,5 mld z pewnością. I to są z jednej strony jakby ubytki dochodów, ale z drugiej strony też, jeśli chcielibyśmy w takim ekstraordynaryjnym trybie wprowadzać to rozwiązanie, to mamy zagrożenie, że wymusimy natychmiastowe egzekwowanie należności zabezpieczonych hipoteką, a większość tych hipotek przymusowych to są hipoteki mieszkaniowe. Warto też zwrócić uwagę, że celem tego przepisu w gruncie rzeczy nie jest tylko i wyłącznie zabezpieczenie interesu fiskalnego i nie tylko natychmiastowe, przymusowe egzekwowanie należności, bo to obowiązujące dzisiaj rozwiązanie daje jednak podatnikowi możliwość zapłacenia zaległości podatkowych z innych środków bez ryzyka, że zostanie pozbawiony składników majątkowych, mało tego, z doświadczenia wiem, że organy podatkowe nie wszczynają tych postępowań egzekucyjnych właśnie ze względu na te społecznie kwestie. Warto też zwrócić uwagę, że przyjęcie tego rozwiązania spowoduje, że wierzyciel cywilnoprawny będzie w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do wierzyciela publicznoprawnego. Jest szereg wątpliwości, nawet jeśli chodzi o sam wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który się tutaj powołujemy. Warto zwrócić uwagę, że jakby się przyjrzeć temu wyrokowi, to trybunał oceniał ustanowienie hipoteki przymusowej wyłącznie z perspektywy podmiotu kontrolowanego - to był jednostkowy przypadek, na bazie którego pojawił się wyrok - nie uwzględniając zupełnie skutków hipoteki w aspekcie windykacyjnym, a tutaj 97% hipotek to hipoteki z tytułu wymiarowej decyzji lub tytułu wykonawczego. Te wątpliwości podzielał też marszałek Sejmu. My, mogę powiedzieć, w Ministerstwie Finansów w poprzednim rządzie szukaliśmy innego rozwiązania. Problematyką przedawnienia zajęła się Komisja Kodyfikacyjna Ogólnego Prawa Podatkowego. W założeniach przyjęto moim zdaniem bardzo interesującą, zaakceptowaną, nawiasem mówiąc, przez poprzedni rząd, koncepcję, w której nastąpiłoby rozdzielenie przedawnienia wymiaru podatków oraz poboru podatków. W pierwszym przypadku organ podatkowy miałby zakreślany przepisami prawa czas na dokonanie wymiaru podatku. To byłby okres na kwestionowanie poprawności rozliczenia podatku przez podatnika, czyli złożonej deklaracji podatkowej, czy też wydanie decyzji w przypadku braku takiej deklaracji. Termin tego przedawnienia mógłby być zróżnicowany, np. dla osób fizycznych wynosić 3 lata - taką propozycję sformułowała komisja kodyfikacyjna - natomiast dla pozostałych podatników - 5 lat. Drugi rodzaj przedawnienia dotyczyłby prawa do poboru i wiązałby się z sytuacją, w której zobowiązanie jest, istnieje, jest ustalone, jego wysokość jest znana. Rozpoczęcie biegu następowałoby co do zasady po zakończeniu biegu terminu przedawnienia wymiaru. Oczywiście musiałoby to być obudowane ograniczeniem możliwości przerywania tego biegu, bo to jest zmora także tego systemu i tego dzisiejszego modelu, jeśli chodzi o funkcjonowanie instytucji przedawnienia. To wymaga systemowego podejścia. (Dzwonek) My, biorąc pod uwagę fakt, że to jest bardzo istotne, też uważamy, że powinniśmy nad tym procedować, ale przy okazji mam nadzieję, że Ministerstwo Finansów przyspieszy prace nad koncepcją stworzoną przez komisję kodyfikacyjną i w trakcie prac w komisji finansów rzeczywiście będziemy mogli ten problem rozwiązać. Dziękuję bardzo.