Mówca: Waldemar Andzel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie z okazji 90. rocznicy śmierci Władysława Zamoyskiego Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 3 października br. miała miejsce 90. rocznica śmierci Władysława Zamoyskiego, jednej z najważniejszych osobistości w życiu narodu polskiego na przełomie XIX i XX w. Za pracę społeczną oraz zasługi dla kraju został on odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski. Władysław Zamoyski urodził się 18 listopada 1853 r. w Paryżu. Był synem generała Władysława Zamoyskiego i Jadwigi z domu Działyńskich. Tym samym pochodził z jednego z najznakomitszych polskich rodów. Przez początkowe lata Władysław pobierał nauki w domu. Później, od 10. do 21. roku życia, uczył się w jednej z paryskich szkół. Następnie odbył służbę we francuskiej armii, po czym podróżował po świecie jako członek rządowej wyprawy francuskiej. Podczas pobytu w Australii otrzymał informację o śmierci wuja Działyńskiego i odziedziczeniu majątku kórnickiego i udał się wraz z matką i siostrą do Wielkopolski. Początek zarządzania przez Władysława odziedziczonym majątkiem nie był łatwy ze względu na zadłużenie, a także konieczność przeprowadzenia remontu zamku. Podczas pobytu w Polsce Zamoyski zaangażował się w działalność społeczno-gospodarczą. Pomagał matce w prowadzeniu Szkoły Domowej Pracy Kobiet, a także był współzałożycielem Banku Ziemskiego w Poznaniu. Ze względu na brak polskiego obywatelstwa Zamoyscy byli zmuszeni opuścić Wielkopolskę i powrócić do Paryża. Pozwolenie na regularne przyjazdy do rodzinnej miejscowości otrzymali dopiero w 1912 r. Czas spędzony poza granicami Polski nie sprawił jednak, że zainteresowanie Zamoyskiego Wielkopolską osłabło. Wręcz przeciwnie, za pośrednictwem Celichowskiego wykupywał polskie majątki zagrożone przejęciem przez Niemców. W wieku 36 lat Władysław za pośrednictwem adwokata Józefa Retingera zakupił dobra zakopiańskie, ratując je od przejścia w niepolskie ręce. Wtedy też właściciel nowych ziem zaczął wspierać działalność społeczną w Zakopanem. Do najważniejszych inicjatyw należy doprowadzenie linii kolejowej z Chabówki do Zakopanego. Zamoyski, dbając o to, by to jego rodacy mieli pracę, odmawiał podpisania kontraktu na budowę linii z firmą nieposiadającą kapitału polskiego. Angażował się w wiele przedsięwzięć, dbając, by osoby otrzymujące od niego pomoc ponosiły niewielką część kosztów. Związany z Podhalem Zamoyski czynnie zaangażował się w spór o Morskie Oko, do którego pretensje rościł sobie pruski książę. Wspólnie z Towarzystwem Tatrzańskim nie ustawał w mobilizowaniu społeczeństwa i władz do aktywności. Międzynarodowy trybunał orzekł o przyznaniu racji stronie austriackiej, a de facto - polskiej. Po zakończeniu I wojny światowej Zamoyski wrócił do Kórnika w maju 1920 r. Nie zwlekając, zabrał się do ciężkiej pracy mającej na celu uporządkowanie spraw majątkowych. Trzy lata później zmarła jego matka. Zamoyski, nie chcąc tracić czasu, starał się zrealizować swoje marzenie, którym było przekazanie całego majątku na rzecz narodu polskiego. W tym celu złożył projekt ustawy o Zakładach Kórnickich i podpisał akt mówiący o zrzeczeniu się majątku na rzecz powstającej fundacji. Niestety, Władysław nie dożył do uchwalenia ustawy o Zakładach Kórnickich, która została uchwalona kilka miesięcy po jego śmierci. Zmarł 3 października 1924 r. w rodzinnej miejscowości, pozostawiając po sobie ogromną pustkę. Był przykładem patrioty kochającego kraj, z którego pochodził, a także o wewnętrznym obowiązku wobec Polaków.