Mówca: Grzegorz Schetyna
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Exposé ministra spraw zagranicznych to zawsze ważny czas debaty o polityce zagranicznej i stanie polskiej dyplomacji, zawsze przywiązywaliśmy do tego wagę. Teraz jest mowa o naszych interesach, szansach, strategiach, planach, scenariuszach. To jest dobra tradycja wszystkich rządów Rzeczypospolitej, które corocznie przedstawiają w Sejmie informację ministra spraw zagranicznych na temat polityki zagranicznej. Pan, panie ministrze, wraz ze swoim rządem uznaliście, że nie musicie Polek i Polaków o niczym informować. Nie przedstawił pan exposé po objęciu urzędu w sierpniu 2020 r., nie było pana w Sejmie w 2021 r., nie doczekaliśmy się pana wystąpienia również w ubiegłym roku, 2022 - w tak ważnym momencie, kiedy Rosja napadła Ukrainę, a miliony Polaków pytały w strachu i niepewności, co będzie dalej. To jest szczególnie niewybaczalne. I nie powiedział pan o tym dzisiaj ani słowa, zasłaniając się tylko sytuacją COVID-ową. Sejm wtedy pracował, byliśmy tutaj, ale pana w tym Sejmie nie było. Gdzie pan był przez te ostatnie 3 lata? (Oklaski) (Poseł Barbara Bartuś: Sejm pracował zdalnie.) Polska polityka zagraniczna, o czym wielokrotnie wam mówiliśmy, mówiliśmy też panu, pana poprzednikom, nie może być polityką chaotyczną, krótkowzroczną, przypadkową i reaktywną. Musi być zgodna z polską racją stanu. Nie może być antyzachodnia, antyeuropejska ani antydemokratyczna. Jeśli chcemy być naprawdę skuteczni w dzisiejszym skomplikowanym świecie, trzeba mieć długofalową wizję, popartą głęboką analizą różnych scenariuszy działań i realizacją naszych narodowych interesów - to oczywiste. Tymczasem wy nigdy nie mieliście żadnej wizji. Dziś, panie ministrze, nie macie nawet aktualnej ˝Strategii polskiej polityki zagranicznej˝. Wasza polityka, jak możemy przeczytać na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, realizuje cele zawarte w strategii, której okres obowiązywania minął w 2021 r. To jest kompromitacja. Proszę to sprawdzić. (Oklaski) Agresywna polityka Rosji wywróciła dotychczasowy system bezpieczeństwa międzynarodowego, więc dzisiaj potrzebujemy - o tym chcemy rozmawiać - reform, potrzebujemy niezbędnych działań. Wy uprawialiście politykę, ale potrzebna jest dyskusja, która poprzedzi następne działania. Potrzebna jest poważna rozmowa, debata o tym, jak zabezpieczyć interes Polski w nowej geopolitycznej rzeczywistości. Potrzebujemy nowego paradygmatu bezpieczeństwa i właściwego zdefiniowania sojuszy w nowej sytuacji w ramach Unii Europejskiej i NATO. A wasza polityka, polityka zagraniczna to jest pasmo złych wyborów i nietrafionych diagnoz. Wszyscy dobrze pamiętamy, kiedy ogłaszaliście w 2016 r. tu, z tego miejsca, że waszym strategicznym sojusznikiem w Unii Europejskiej będzie Wielka Brytania... (Poseł Barbara Bartuś: I jest.) ...która za chwilę Unię Europejską opuściła. Wasz najlepszy przyjaciel Orbán, który was szkolił, jak niszczyć i zawłaszczać państwo, dziś jest największym obrońcą interesów Putina, to jest oczywistość, podobnie jak Łukaszenka, ciepły człowiek, z którym brataliście się i chcieliście budować sojusze. Przez ostatnie lata, kiedy był czas, by wciągać, zapraszać Ukrainę do współpracy ze strukturami europejskimi, wspierać ją we wdrażaniu prointegracyjnych reform, co wtedy robiliście? Uprawialiście wtedy politykę historycznych połajanek, prowokując narodowców i radykałów z jednej i z drugiej strony. (Głos z sali: A wy za to straszyliście śmiercią...) Kwintesencją waszej antyukraińskiej obsesji wtedy, w tamtym czasie była nowelizacja ustawy o IPN-ie. Przy okazji skłóciliście nas nie tylko z Ukrainą, ale też z Izraelem i ze Stanami Zjednoczonymi. Wielokrotnie apelowaliśmy wtedy o deeskalację, o rozwiązanie historycznych sporów z Ukrainą. Ale jak widać, trzeba było wojny, żebyście się opamiętali. Lepiej późno niż wcale. (Oklaski) Postawiliście na Donalda Trumpa, przepuszczając w czasie amerykańskiej kampanii skandaliczny atak na prezydenta Joe Bidena. I to również była błędna kalkulacja. (Poseł Teresa Wargocka: Bzdura!) (Poseł Barbara Bartuś: Bzdura! Współpracowaliśmy z prezydentem Stanów Zjednoczonych.) Strach pomyśleć, jak byśmy dzisiaj wyglądali, gdyby prezydentem Stanów Zjednoczonych pozostał Trump, tak jak sobie tego życzyliście. Myśleliście, że Polacy tego nie pamiętają, że nie będą o tym pamiętać przy wyborach? Będą pamiętać. Jako pierwsza partia w demokratycznej, wolnej Polsce po 1989 r. zniszczyliście ponadpartyjny konsensus wokół najważniejszych celów polityki zagranicznej, zaprzęgając politykę zagraniczną do partyjnej furmanki pełnej dyletantów i amatorów. To jest wasza polityka zagraniczna. (Oklaski) (Poseł Teresa Wargocka: Nasz człowiek w Warszawie.) Dzisiejsze zagrożenia pokazują bardzo wyraźnie, jak ważne jest szukanie tego, co wspólne - zawsze wam o tym z tego miejsca mówiliśmy - co kształtuje strategię celów ponad partyjnymi podziałami. To jest polityczny elementarz. Ale dla was polityka zagraniczna to kolejny pretekst do dzielenia Polaków i taka pałka, którą możecie walić w opozycję. Ciągle to robicie. Obce wam są takie pojęcia jak kompromis, dialog, konstruktywny spór, który pozwala wypracować najlepsze rozwiązania. (Poseł Teresa Wargocka: A wy ciągle kłamiecie.) Proszę powiedzieć, panie ministrze, ile razy pan spotkał się z przedstawicielami głównych sił politycznych w Polsce, by porozmawiać o polityce zagranicznej, żeby zapytać, jaka jest opinia opozycji, jakie są pomysły. Deklarowaliśmy relacje... (Głos z sali: Pan chyba sobie jaja robi.) (Poseł Teresa Wargocka: Totalna opozycja.) Ale chce pani wystąpić? To można się zgłosić. Dlaczego pani przeszkadza? To jest niegrzeczne. (Poseł Teresa Wargocka: Niech pan nie robi polityki.) Ja robię politykę, zagraniczną właśnie, i chcę wam wytłumaczyć, że wy jej nie robicie. (Oklaski) (Poseł Krystyna Skowrońska: Brawo!) Ile razy zwołaliście, zwołał prezydent Duda Radę Bezpieczeństwa Narodowego w ostatnim czasie? Dlaczego nie zrobiliście tego wtedy, kiedy wiedzieliście, byliście ostrzeżeni przez Amerykanów, że będzie agresja Rosji na Ukrainę? Nie zwołaliście wtedy Rady Bezpieczeństwa Narodowego, nie rozmawialiście wtedy z opozycją, nie uważaliście, że to ma sens. Z polityki zagranicznej uczyniliście element politycznego szantażu i zbudowaliście to w takiej konstrukcji, że kto nie popiera bezkrytycznie waszej polityki, jest zdrajcą i agentem Putina. Bardzo często wczoraj minister rolnictwa nawet o tym mówił. To jest bardzo wygodne dla was, ale to jest ogromnie szkodliwe dla Polski. Nie zastraszycie nas i bardzo wyraźnie wam mówimy: będziemy patrzeć wam na ręce, będziemy patrzeć i będziemy krytykować, jeżeli będzie taka potrzeba, waszą nieudolną politykę zagraniczną. Wiele dzisiaj pan mówił, panie ministrze, o rosyjskiej agresji, o sytuacji na Ukrainie, w regionie i oczywiście o tym, że PiS wszystko przewidział, wiedział, że sam będzie ratował świat. Nie usłyszeliśmy jednak, panie ministrze, pańskiej strategii, pomysłu na tym, co będzie po wojnie, po działaniach wojennych (Oklaski), w jaki sposób chcecie zobaczyć pozycję Polski i jaki macie na to pomysł. Chętnie byśmy o tym porozmawiali, bo wspieraliśmy i będziemy wspierać wszelkie wysiłki rządu mające na celu pomoc polityczną, wojskową czy humanitarną - tu jesteśmy wszyscy za, wielokrotnie o tym mówiliśmy i deklarowaliśmy nasze wsparcie - ale nie będzie naszej zgody - chcę, żeby bardzo wyraźnie to wybrzmiało - żeby sprawa wojny i agresji rosyjskiej na Ukrainę była próbą czy pretekstem do budowania złych stosunków z naszymi partnerami w Unii Europejskiej i ataku na nich, bo to robicie, to jest dla was pewien pomysł polityczny. Nie można dzielić Unii Europejskiej, jeśli chodzi o agresję rosyjską, o wojnę na Ukrainie. (Oklaski) To jest elementarz. Każdy racjonalny rząd w obliczu wojny i bezpośredniego zagrożenia stara się wzmacniać istniejące... (Poseł Teresa Wargocka: Staranie się o pomoc...) Ale proszę nie przeszkadzać. Dlaczego pani jest niegrzeczna? Tak się nie robi, to jest parlament.