Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2014-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziękuję za tę debatę. Było trochę odniesień historycznych, więc pozwólcie państwo, że się do tej historii będę odnosił, bo warto porównywać. Nie robiłem tego w swoim wystąpieniu, ale państwo bardzo dużo mówili o tej historii zmian i własnych dokonaniach. (Poseł Anna Bańkowska: Ja nie.) Po pierwsze, jeśli chodzi o to, jak się zmienia relacja przeciętnej miesięcznej emerytury i renty ogółem do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W roku 2007 było to 46,5% i w kolejnych latach wzrastało do osiągnięcia wskaźnika 50,8%. (Poseł Zbigniew Babalski: Dużo.) Jeden z parlamentarzystów zwraca uwagę, że to dużo, ktoś inny powie, że to mało. Szanowni państwo, podaję dane, które chcieliście usłyszeć, bo wielu mówiło, że jest gorsza relacja, czy że jest lepsza. Jest lepsza relacja, ale nie jest to relacja, która nas wszystkich pewnie do końca satysfakcjonuje. Teraz jeśli chodzi o sposób waloryzacji w różnych latach w ostatniej dekadzie, to były lata, kiedy waloryzacji w ogóle nie było, np. w roku 2005 nie było waloryzacji. Pani poseł Maria Zuba, zabierając głos w imieniu klubu, później w ramach swojego wystąpienia, mówiła, że rząd Prawa i Sprawiedliwości wprowadził waloryzację, która dawała 420 zł, 310 zł, 140 zł. Tylko że to nie była waloryzacja. (Poseł Elżbieta Rafalska: Bo to był dodatek.) To był dodatek, który nie wpływał na wysokość świadczenia w przyszłym roku, bo jeżeli nie był waloryzacją, to nie wpływał na wysokość świadczenia, był dodatkiem jednorazowym, nie miesięcznym. Kwota została podana jako jednorazowa, bo taka też była. Gdybyśmy podzielili to na miesiące, to dla tych najniższych świadczeń, które wtedy wynosiły poniżej 600 zł, byłoby to ok. 35 zł miesięcznie, które nie wpływało na wysokość świadczenia w następnym roku. Ale już w przypadku świadczenia w wysokości np. pomiędzy 800 zł a 1000 zł to było 15 zł miesięcznie, bo to było sto kilkadziesiąt złotych. I dotyczyło to tylko świadczeń emerytalnych do 1200 zł. Pamiętajmy o tym. Dzisiaj dotyczy to wszystkich świadczeń. Wtedy dotyczyło to tylko tych świadczeń do 1200 zł i to była bardziej forma pomocy społecznej, bo to było też w takich ustawach. Pani minister Rafalska dobrze to pamięta. (Poseł Joanna Mucha: I to w czasach koniunktury.) To był taki system, który został zaproponowany. Teraz są pytania, dlaczego rząd Platformy i PSL mówi o tylko 20-procentowym wzroście płac i o inflacji. Nawet gdybyśmy w tym roku zastosowali 50-procentowy wskaźnik wzrostu płac i inflacji, to dla najniższych emerytur i znakomitej większości emerytur wartość 36 zł jest i tak lepsza. Nawet gdybyśmy zastosowali 100%, rozszerzyli ustawę w 100%... (Poseł Elżbieta Rafalska: Bo nie ma dużego wzrostu wynagrodzeń.) Bo nie ma dużego wzrostu wynagrodzeń, nie ma takiego wzrostu, który w realny sposób wpływa... Najbardziej znaczący wpływ na waloryzację ma inflacja. Były lata, w których inflacja była wysoka. Na przykład w roku 2012 był wysoki wskaźnik waloryzacji. To były momenty, kiedy była duża inflacja, która przekładała się później na wskaźnik inflacji. Proponowane dzisiaj przez rząd rozwiązanie jest rozwiązaniem lepszym niż wypełnienie w maksymalnej otwartości ustawy obowiązującej dzisiaj. A więc reakcja była, myślę, jak najbardziej zasadna. Czy ustawa jest konsultowana w Komisji Trójstronnej? Za każdym razem jest konsultowana. Za każdym razem są opinie związków, opinie pracodawców. Zaproszenie na tę dyskusję wystosowałem też do związków. Niestety koleżanki i koledzy ze związków zawodowych nie skorzystali z tego zaproszenia, ale przysłali na piśmie swoje uzasadnienia. Osobiście konsultowałem tę ustawę również z Polskim Związkiem Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Oczywiście każdy wolałby większą kwotę, ale sposób waloryzacji został przyjęty z zadowoleniem, bo środowisko było podzielone w wypadku waloryzacji kwotowej: była duża grupa, której ta waloryzacja się podobała, ale byli też tacy, którzy mieli do tego uwagi. Zresztą z panią przewodniczącą Bańkowską też miałem okazję rozmawiać na temat waloryzacji kwotowej. Wyraziła swoją opinię i bardzo za nią dziękuję, bo to było zbieranie z różnych źródeł informacji, opinii na temat sposobu waloryzacji. Myślę, nawet więcej: jestem głęboko przekonany, że ten sposób spełnia oczekiwania wszystkich grup. Nie mówię o wartości kwoty, bo chcielibyśmy więcej, ale były też lata, w których wartość minimalnej emerytury, bo do tego pani poseł Bańkowska też się odnosiła, w wyniku waloryzacji, np. pomiędzy rokiem 2003 a rokiem 2004, wzrosła o 10 zł. Myślę, że wtedy były też postulaty, żeby podnieść minimalną emeryturę o 100 zł czy o 200 zł. (Poseł Anna Bańkowska: Nie, nie, panie ministrze.) Szanowni Państwo! Pani poseł Hrynkiewicz pytała... (Poseł Anna Bańkowska: Przepraszam, jednorazowo daliśmy świadczenie...) (Poseł Joanna Mucha: W jakiej wysokości?) Waloryzacja była przeprowadzona w taki sposób i minimalna emerytura wzrosła o 10 zł. Pani poseł Hrynkiewicz pytała o instytut, o to, kto prowadzi badania. (Głos z sali: Nie ma badań.) Nie, instytut dalej prowadzi badania, i to z różnego zakresu. Nawet planujemy powiększyć zakres badań na zlecenie ministerstwa. Pani poseł jest w radzie instytutu, ma możliwość zapoznania się. Jest skierowane do dyrektora pismo z prośbą o przedstawienie planu naprawczego, jak również nowych propozycji, w zakresie których możemy współdziałać, i ministerstwo będzie mogło zlecać badania, bo bardzo cenię sobie Instytut Pracy i Spraw Socjalnych i chciałbym, żeby realizował jak najwięcej badań. Oprócz tego GUS prowadzi statystyki. Są również prowadzone różnego rodzaju badania i analizy. Jest prowadzona np. diagnoza społeczna na bardzo dużej, 25-tysięcznej grupie osób. Co zrobić, żeby były większe wpływy do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych? Wzrost zatrudnienia - to jest zawsze najlepszy sposób... (Poseł Elżbieta Rafalska: I wzrost wynagrodzeń.) ...na wzrost liczby osób, które odprowadzają składki. Wprowadzenie dodatkowych zmian w oskładkowaniu zbiegów umów-zleceń. Proponujemy oskładkowanie członków rad nadzorczych. Mam nadzieję, że ta ustawa zostanie przyjęta, bo te prace już długo trwają w podkomisji i jest potrzeba ich zakończenia. To są dodatkowe wpływy do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. I polityka rodzinna, bo ona w efekcie wpłynie na zmiany dotyczące dzietności, a w konsekwencji - osób wchodzących na rynek pracy, bo na system ubezpieczeń społecznych trzeba patrzeć w ujęciu długofalowym. Pan poseł Romuald Ajchler pytał o to, czy jest dziedziczenie, czy go nie ma. W nowym systemie jest dziedziczenie. Według ustawy przyjętej w ubiegłym roku ono jest, i to nie tylko przed osiągnięciem możliwości pobierania emerytury, ale również w pewnym okresie, dokładnie 36 miesięcy, po uzyskaniu praw emerytalnych. Jest to dziedziczenie. Co mamy oprócz dziedziczenia? Mamy rentę rodzinną, która jest jakąś formą zabezpieczenia na wypadek sytuacji, w której dojdzie do potrzeby skorzystania z tego typu świadczenia. Było pytanie o to, czy prawdą jest, że trzeba było komuś zabrać. Te pieniądze, które są przeznaczone na waloryzację rent i emerytur, ten dodatkowy 1800 mln zł, nie pochodzą, zgodnie z informacjami, które mam od ministra finansów, z uszczuplenia innych wydatków, tylko pochodzą ze wzrostu gospodarczego, który jest obecnie jednym z najwyższych wzrostów w Europie. Prognozy na przyszły rok, np. różnych organizacji międzynarodowych, w ostatnim czasie też zostały podwyższone. Jeśli chodzi o rentę strukturalną, mam odpowiedź prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, bo to jest organ właściwy do poruszania zagadnień związanych z rentami i emeryturami rolniczymi: Wnioski o renty strukturalne, na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, były przyjmowane przez KRUS po raz ostatni w I kwartale 2003 r. Ostatnie decyzje przyznające prawo do rent strukturalnych zostały wydane w grudniu 2004 r., a ostatnia wypłata tych świadczeń została dokonana w grudniu 2009 r., czyli w ogóle przed dyskusją o zmianach. Myślę, że ta odpowiedź prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego będzie użyteczna, postaram się przekazać ją panu posłowi. Pan poseł Matuszewski pytał, jak się czuję w Unii Europejskiej, gdy jestem na spotkaniu i debatujemy. Wczoraj miałem taką możliwość, w Mediolanie był szczyt dotyczący zatrudnienia osób młodych, reprezentowałem w imieniu pani premier polski rząd i zgłosiłem dwa postulaty, stworzenie specjalnego funduszu na kształcenie dualne, jak również funduszu wspierającego rozwój inwestycji. Z reakcji koleżanek i kolegów ministrów ds. związanych z zatrudnieniem i kwestiami społecznymi wnioskuję, że wystąpienie to zostało bardzo dobrze odebrane. Propozycja, którą Polska skrupulatnie przedstawia od 2011 r., to zwiększenie nakładów na zatrudnienie osób młodych i rozszerzenie definicji osoby młodej jako tej do 30. roku życia, a nie do 25. roku życia, tak jak jest obecnie. Dzięki tym staraniom powstał specjalny fundusz gwarancji dla młodych, który będzie wykorzystywany, w wysokości 2 mld zł w Polsce. To już się odbywa ze środków krajowych, teraz dojdą do tego środki europejskie. Jeśli chodzi o wzrost gospodarczy i wskaźniki zatrudnienia, to i OECD, i Komisja Europejska wyróżniają na tym tle Polskę. Przez siedem, osiem lat kryzysu europejskiego i światowego w większości krajów wzrost bezrobocia był ogromny, szczególnie w krajach Europy południowej. Hiszpania, Portugalia, Włochy, Grecja borykały się z ogromnymi problemami. W trzech krajach nastąpił spadek liczby bezrobotnych podczas kryzysu, są to Polska, Niemcy i Malta. Na tym tle w zakresie skumulowanego wzrostu gospodarczego w ciągu ostatnich siedmiu lat Polska ma jedną z najlepszych pozycji w Unii Europejskiej. Jeśli chodzi o sprawy związane z polityką senioralną, z seniorami, komisarz wyróżnia Polskę wśród trzech krajów za stworzenie nowego systemu wsparcia seniorów, w ogóle za założenia polityki senioralnej. Oczywiście jest jeszcze ogromna przestrzeń na zadania do wykonania. Jeżeli chodzi o wypowiedź premiera Pawlaka, w ogóle o funkcjonowanie systemu zabezpieczenia społecznego, oczywiście premier Pawlak chciał wskazać, że dzietność jest bardzo ważna. Jest ona ważna dla systemu zabezpieczenia społecznego, bo ten system jest oparty na zasadzie solidarności. W związku z tym pytaniem chciałbym jeszcze połączyć... O, jeden z moich ulubionych rozmówców podczas debat sejmowych, bo zawsze aktywnie w nich uczestniczy, pan poseł Romanek, on jest w tych sprawach bardzo aktywny. Z chęcią przeanalizuję dane, które pan poseł posiada. Zadał pan pytanie: Czemu pan nie walczy? Powiem szczerze, że w obszarze walki o pieniądze na politykę rodzinną, społeczną, sprawy gospodarcze czy rynek pracy przez ostatnie trzy lata nie mam sobie nic do zarzucenia. Wzrost wydatków na politykę rodzinną, jaki nastąpił za czasów mojego urzędowania, wprowadzenie urlopów rodzicielskich do 12 miesięcy dla wszystkich to jest kilka miliardów złotych - dla tych, którzy są ubezpieczeni, a za chwilę dla wszystkich, nawet tych, którzy poszukują pracy lub studiują. (Poseł Józefa Hrynkiewicz: Wszystko za późno, panie ministrze.) Odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne za osoby przebywające na urlopie wychowawczym, samozatrudnionych, nieubezpieczonych i rolników, de facto wprowadzenie urlopu wychowawczego dla tych grup - wydatek ok. 1400 mln więcej. To też stworzenie systemu polityki senioralnej, zmiany dotyczące funkcjonowania żłobków i przedszkoli. Pod koniec 2011 r., gdy rozpoczynałem urzędowanie, w Polsce było ok. 570 żłobków. Dane z początku lipca tego roku - 2044. Jeszcze niewystarczający, ale wzrost największy w historii w tym czasie i znakomite zwiększenie - również zapowiedziane przez panią premier, zapisane w kontraktach wojewódzkich, programach wojewódzkich - pieniędzy z Europejskiego Funduszu Społecznego na przykład na opiekę nad dziećmi, osobami niesamodzielnymi, osobami zależnymi, na rzecz rynku pracy. Jeżeli chodzi o Fundusz Pracy, było 3400 mln zł na początku mojej kadencji, prognoza na przyszły rok to 5,5 mld zł na wydatki na aktywne formy walki z bezrobociem. Mógłbym jeszcze wymieniać obszary, w których to wydatkowanie wzrosło, to są pieniądze na rzecz rodziny, na rzecz spraw społecznych czy gospodarki, bo w ramach ustawy antykryzysowej, zapowiedzianej tydzień temu przez panią premier, to jest około 0,5 mld zł na rzecz wsparcia przedsiębiorstw, które zostały dotknięte skutkami kryzysu ekonomicznego, to jest też postulat, który będzie realizowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Szanowni Państwo! Rozumiem potrzebę - co do tego zgadzam się z panem posłem - szerszej debaty nad systemem waloryzacji. Niektórzy twierdzili, że deflacja spowoduje, iż te 36 zł nie pokryje skutków deflacji. Właśnie w tym wypadku jest na odwrót, to wychodzi naprzeciw. Nie ma inflacji, to znaczy że te 36 zł to jest nawet trochę więcej, niż gdyby była duża inflacja, bo inflacja zjada waloryzację i dlatego waloryzacja jest odnawiana co roku, żeby podążać za wzrostem cen. Jeżeli nie ma wyraźnego wzrostu cen w tym roku, to świadczenie kwotowe ma większą wartość. Oczywiście nie zachłystuję się w żadnym momencie wartością 36 zł, bo nie ma takich powodów, ale jeżeli ktokolwiek - i co do tego jesteśmy chyba zgodni - miałby wybrać: 9 zł, 7 zł czy może 5 zł, bo niewykluczone, że to mogłoby być 5 zł, to wybierze 36 zł. Co do tego chyba wszyscy się zgadzamy. Dziękując za wszystkie deklaracje klubów dotyczące dalszych prac, liczę na szybkie przyjęcie przedłożonej w projekcie ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)