Mówca: Ryszard Terlecki
Data: 2016-11-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo proszę zmierzać do konkluzji. Senator Jan Rulewski: Poszerza się zakres tej ustawy kombatanckiej o tych wszystkich, którzy otrzymali swój tytuł kombatancki do 1963 r., ale bardzo istotnie zmienia się zasady powoływania szefa urzędu. Do tej pory szef urzędu był powoływany na podstawie konkursowego naboru. Tu pomija się tę zasadę konkursowego naboru i pozostawia się władzę w tym zakresie wyłącznie szefowi, ministrowi właściwemu do spraw kombatantów. I bardzo istotna zmiana, nawet, powiedziałbym, dyskusyjna, o czym za chwilę powiem. Jak wiadomo, na mocy poprzedniej ustawy powoływano rady konsultacyjne, które działały przy zarządach województw - w dziewięciu czy nawet w większej liczbie województw, w kilkunastu już chyba województwach takie rady powołano. Ustawa zmienia podległość - z zarządów marszałkowskich na urzędy wojewodów. Myślę, że w pytaniach państwo tę tematykę ewentualnie rozszerzą, więc nie chcę uprzedzać i nie chcę antycypować ewentualnie stanowiska Senatu w tej sprawie. Również tworzy się podobne rady do spraw kombatantów i weteranów, które także będą podlegały wojewodom. Warto już finalizować. A na końcu zwykle mówi się o rzeczach nieprzyjemnych. Niewątpliwie nastąpi zwiększenie, zmiana tych kryteriów ustawowych spowoduje, że dotychczasowe planowane i przewidywane - choć powiem szczerze, że nie jest to precyzja wysokiego lotu - wydatki wzrosną prawie 3-krotnie i przewiduje się wzrost wydatków na cele tej ustawy w ciągu 10-lecia do poziomu 784 600 tys. zł. A więc wydatki w stosunku do obecnie planowanych istotnie wzrosną, bo środki były przewidywane przede wszystkim dla 9 tysięcy prześladowanych i opozycjonistów, a według projektu przewiduje się rozszerzenie tego do poziomu 30 tys., i stąd tak istotny wzrost, również rzeczywiście wzrost innych świadczeń. Tu warto zrobić mały przystanek. Dla porównania - a to już nie są szacunki, i myślę, że panowie z ministerstwa rodziny i polityki społecznej oraz pełniący obowiązki pan minister Kasprzyk to bliżej udokumentują - na dzisiaj, a właściwie na wczoraj, czyli w zeszłym roku, jeżeli chodzi o planowaną rezerwę 30 mln zł, wydano, co prawda przez jeden kwartał, ok. 1,5 mln zł, z tego większość pochłonęły wydatki organizacyjne: a to na wykonanie medalu, a to na legitymację, a to na zorganizowanie innych działań o charakterze wdrożeniowym. W tym roku, co prawda do lipca, przy wzroście liczby tych świadczeniobiorców wydatki były podobne - 1,5 mln. Ten przystanek wykorzystam również do tego, by powiedzieć, że nie jest to wynikiem złego rozpowszechnienia czy znajomości ustawy, bo ona ma swoje życzliwe przełożenie w mediach, również w przypadku działania środowisk opozycyjnych. Ja myślę, że są przeszkody natury honorowej. Wielu ludzi, w tym o bardzo niskich dochodach, rozlicza się z ojczyzną jak gdyby w sposób indywidualny, chce nadal podtrzymać tę swoją daninę na rzecz ojczyzny i wbrew namowom, z czym się spotkałem, z takimi wnioskami nie występuje. Zatem jest to taka informacja dla tych wszystkich, którzy będą znowu podważali wysokość nakładów. Te nakłady są zdecydowanie, moim zdaniem, zawyżone. Projekt był bardzo głęboko i wielokrotnie konsultowany. 16 organizacji brało udział bezpośrednio 2-3-krotnie w pracach. Oczywiście, tak jak już wspomniałem, była aktywna rola kierownika urzędu do spraw kombatantów. Swoje stanowiska wyrażali ministrowie, zwłaszcza minister pracy i polityki społecznej, oczywiście organizacje związkowe, zwłaszcza Komisja Krajowa NSZZ ˝Solidarność˝, także prokuratoria naczelna, samorządy, bo przecież są tym objęte. Jednak uczciwość wymaga, żeby zaznaczyć, że tak naprawdę do dzisiaj nie ma stanowiska rządu. I powiedziałbym z pewnym żalem, że podobnie jak podczas pracy w poprzedniej kadencji również poprzedni rząd do końca nie zajął stanowiska. Dlaczego o tym mówię? Dlatego że uważam, co będzie później towarzyszyło mojej propozycji, że ten brak stanowiska powoduje opóźnienie w pracach. Jasne stanowisko rządu, które, jak myślę, będzie wyrażone w tej sprawie, oznacza kierunkową dyrektywę dla pracy komisji, a być może później podkomisji. Opinie były nie tylko pozytywne, były też przeciwne. Przede wszystkim nastąpiła prawie 100-procentowa ugoda z organizacjami, której przedmiotem jest ta ustawa. Niektóre samorządy zgłaszały jednak konieczność podniesienia nakładów na to, a zatem zwiększenia dotacji. Pozostałe urzędy jak gdyby wstrzymywały się z wydaniem ostatecznego werdyktu czy opinii. Na koniec jeszcze tylko powiem, jakie poprawki nie znalazły uznania Senatu. Chodzi m.in. o tę, która dawała tym wszystkim, którzy z tytułu działalności opozycyjnej, ale zarazem braku dochodów na dzień dzisiejszy - bo nie posiadają rent, emerytur bądź innego zabezpieczenia społecznego - automatyczne prawo do tego, żeby na mocy decyzji prezesa ZUS takie świadczenie przynajmniej na poziomie minimalnym otrzymali. Nie uzyskała akceptacji poprawka dotycząca tego, ażeby niezależnie, czy ktoś ma to świadczenie czy nie - a przypominam, że to świadczenie, czyli 400 zł, może być jedynym świadczeniem dla opozycjonisty, a zatem nie spełnia nawet tych wymogów minimum biologicznego - otrzymywał chociaż zasiłek pogrzebowy wypłacany ekstra, czyli niezależnie od stosunku ubezpieczeniowego. Była też poprawka, która zmierzała do pewnego, powiedziałbym, utrzymania status quo obecnych rad, który to stan z niemałym trudem i z dużym opóźnieniem powstał w kilku województwach i myślę, że była zgoda co do ich funkcjonowania. Chodziło w tych poprawkach o to, żeby te rady mogły jeszcze funkcjonować przynajmniej przez tę kadencję, do czasu, gdy pan wojewoda będzie brał udział w powołaniu nowych. Wreszcie nie da się ukryć, że Senat w gruncie rzeczy nadal jeszcze z imieniem ˝Solidarności˝ dostrzegał, że oprócz tych bojowników, wojowników, opozycjonistów z okresu stanu wojennego, a nawet, jeśli się cofniemy, z roku 1956, obok nas żyją kombatanci, którym od lat nie podnoszono świadczeń, a waloryzacja miała charakter symboliczny, czasem chodziło o 1,20 zł. Jest propozycja, ażeby wszystkim kombatantom w ramach właśnie tych środków, które zostają, i innych jednak podnieść ten dodatek kombatancki o ok. 40 zł. Wysoka Izbo! Wnosząc ten projekt ustawy, jednocześnie wyrażam pragnienie, aby Izba uznała sprawy biologiczne za istotne, gdyż, jak powiadam, ustawa mówi o potrzebie naprawienia krzywd ludziom, którzy byli represjonowani już w 1956 r. Można łatwo obliczyć, że dzisiaj mają osiemdziesiąt parę lat. Dalej, ustawa była nieszczęśliwie procedowana, zwłaszcza w poprzedniej kadencji Senatu. Pan senator był świadkiem, a nawet uczestnikiem tego procesu. Czas nas goni. Nie możemy pozostawać w pozycji ˝spocznij˝ wobec tej ustawy, dlatego, panie marszałku, wnoszę o to, żeby pan, podobnie jak wtedy, kiedy zastosował pan procedurę, powiedziałbym, normalną, taką też zastosował w pracach powołanych komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)