Mówca: Adam Krzemiński
Data: 2025-11-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! W związku z wnioskami, które kierowane były do ministra edukacji przez nauczycielskie organizacje związkowe i inne środowiska oświatowe, o zmianę rozwiązań zawartych w pragmatyce zawodowej nauczycieli i wielu konsultacjach, co nie było wcześniej praktyką, ze środowiskiem oświatowym dzięki rządowej ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. w Karcie Nauczyciela znalazły się nowe zapisy, które wprowadziły szereg bardzo korzystnych zmian dla nauczycieli. M.in. rozszerzyliśmy uprawnienia nauczycieli w zakresie nagród jubileuszowych, podnieśliśmy wysokość odprawy emerytalnej, wyeliminowaliśmy przypadki przydzielania nauczycielom zastępstw za nieobecnych nauczycieli w czasie, w którym powinni oni realizować swoje zajęcia. W wielu szkołach niestety dotyczyło to nauczycieli bibliotekarzy, świetlicy, pedagogów, a nawet nauczycieli wspomagających. Umożliwiliśmy nauczycielom na rok przed emeryturą skorzystanie z urlopu na poratowanie zdrowia, skróciliśmy okres zatrudnienia nauczyciela początkującego na podstawie umowy o pracę z 2 lat do roku, uregulowaliśmy kwestie ochrony przedemerytalnej, doprecyzowaliśmy przepisy określające warunki nabycia prawa do urlopu dla poratowania zdrowia, rozszerzyliśmy grupę nauczycieli uprawnionych do świadczenia kompensacyjnego i wprowadziliśmy wiele innych bardzo korzystnych zmian. Ważnym elementem była też regulacja prawa w zakresie wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe. W związku z różnymi zapisami w regulaminach wynagradzania nauczycieli, ale też praktykami w organach prowadzących wielu nauczycielom nie wypłacano wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe. Dotyczyło to przede wszystkim tych, którzy w tym czasie pracowali jako opiekunowie na wycieczkach szkolnych, pracowali również wtedy, gdy zaplanowane zajęcia indywidualne nie mogły się odbyć w związku z nieobecnością uczniów. Obecnie prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe nie tracą nauczyciele, kiedy zamiast przydzielonych godzin dydaktycznych realizują w tym samym dniu przydzielone godziny zajęć opiekuniczych lub wychowawczych. To są właśnie te przypadki dotyczące wyjazdu nauczyciela jako opiekuna na wycieczkę czy opieki na zawodach sportowych, ale również przypadki, gdy nauczyciel nie zrealizował godzin zajęć indywidualnego nauczania z przyczyn nieleżących po jego stronie. Warto dodać, że te przepisy weszły w życie rok wcześniej, niż zakładał projekt po poprawce przygotowanej przez Związek Nauczycielstwa Polskiego, bez sprzeciwu członków komisji, a na sali plenarnej podczas głosowania nad ustawą 430 posłów było za, a tylko trzech przeciw. To nie jest częsta sytuacja na sali plenarnej, dlatego że wszyscy rozumieliśmy, że to są bardzo dobre zmiany, jeśli chodzi o pracę nauczycieli. Wejście w życie tych przepisów 1 września spotkało się jednak z negatywnym odbiorem nauczycieli szkół, w których dotychczas wypłacano wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w jeszcze innych przypadkach niż te wcześniej przeze mnie wymieniane. Po prostu od września w wielu organach prowadzących wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe wypłacano już tylko w wymienionych, przywołanych przed chwilą w obowiązującej ustawie przypadkach. Zmiany zaproponowane w omawianym projekcie z druku nr 1945, który uzgodniono z Ministerstwem Edukacji Narodowej, są odpowiedzią na liczne apele nauczycieli o rozszerzenie katalogu przypadków, w których nauczyciele zachowają prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe. Wychodząc naprzeciw postulatom, proponuje się, aby wynagrodzenie za te godziny przysługiwało co do zasady w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela tych godzin nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do ich realizacji. Nauczyciele otrzymają zatem wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w różnych przypadkach nieodbycia zajęć z przyczyn leżących po stronie szkoły, a nie nauczyciela. Ponadto w celu uniknięcia wątpliwości, czy możliwe jest przydzielenie nauczycielowi pozostającemu w gotowości do pracy realizacji w tym czasie innych zadań, proponujemy doprecyzowanie również w tym zakresie. Bez wątpienia wpłynie to pozytywnie na realizację przez szkołę oferty wynikającej również z zadań statutowych, ale tak naprawdę jest to korzystne rozwiązanie dla naszych uczniów. Proponujemy, aby ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2026 r., ale na podstawie złożonej poprawki - z wyrównaniem utraconego przez nauczycieli wynagrodzenia od 1 września 2025 r. Oczywiście klub Koalicji Obywatelskiej popiera ten projekt. Zwracamy się również do Wysokiej Izby o jego poparcie, podobnie jak w przypadku poprzednich, bardzo korzystnych dla nauczycieli zmian w prawie oświatowym.