Mówca: Agnieszka Maria Kłopotek
Data: 2025-07-22 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić stanowisko w sprawie projektów ustaw o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, druki nr 1426 i 1404. Dwa procedowane dziś projekty odpowiadają na poważną lukę w polskim prawie pracy. Oba zmierzają do tego, aby staż pracy jako kluczowy element systemu świadczeń, urlopów i emerytur odzwierciedlał rzeczywisty dorobek zawodowy człowieka niezależnie od formy zatrudnienia. Polskie Stronnictwo Ludowe popiera te rozwiązania, bo są one nie tylko sprawiedliwe społecznie, ale także ekonomicznie uzasadnione i długofalowo korzystne dla całej gospodarki. Zgodnie z przyjętymi przez twórców projektów uzasadnieniami celem obu inicjatyw jest wyrównanie szans osób pracujących w różnych formach zatrudnienia, czy to umowa o pracę, czy cywilnoprawna, czy działalność gospodarcza, czy praca społeczna lub młodzieżowa, poprzez wliczenie wszystkich tych okresów do tzw. stażu pracy. Projekt nr 1404 to wyrównanie praw pracowniczych. W uzasadnieniu wskazuje się, że projekt dąży do eliminacji nierówności, które dzielą dziś zatrudnionych, szczególnie tych na umowach cywilnoprawnych czy samozatrudnionych. Chodzi o to, aby różne formy pracy były traktowane jednakowo w kwestii urlopów, ochrony czy premiowania. PSL jako partia silnie stawiająca na równość i sprawiedliwe traktowanie uznaje tę ideę za kluczową w adaptacji prawa do nowoczesnego rynku pracy. Projekt nr 1426 to głównie rozszerzenie definicji stażu. Z uzasadnienia projektu wynika, że autorska zmiana art. 302 Kodeksu pracy wprowadza wliczanie do stażu okresów pracy na umowie zlecenia, działalności gospodarczej, zadań społecznych czy studenckich. To odpowiedź na realia. Coraz więcej osób pracuje w niestandardowej formule, często bez praw nabytych do urlopu, dodatków, świadczeń czy awansu. Polskie Stronnictwo Ludowe mocno popiera włączenie tych okresów do świadczeń pracowniczych. Dziś mamy w Polsce ok. 1200 tys. osób pracujących wyłącznie na umowach cywilnoprawnych, a ponad 3 mln prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Wszyscy ci ludzie realnie pracują, wytwarzają wartość dodaną, płacą podatki, ale ich staż zawodowy jest pomijany przy ustalaniu wielu uprawnień. To oznacza, że są dyskryminowani w dostępie do świadczeń, np. nagród jubileuszowych, urlopów, dodatków za wysługę lat. W praktyce są zmuszeni do wyboru tańszej formy zatrudnienia bez gwarancji zabezpieczeń. Nie mają motywacji do długofalowego rozwoju zawodowego. Ujednolicenie zasad wliczania stażu pracy zgodnie z uzasadnieniami projektów zwiększy motywację do legalnej pracy, zmniejszy rotację i zwiększy produktywność. To czysty zysk dla gospodarki. Warto podkreślić, że obie ustawy nie tylko naprawiają niesprawiedliwe różnice, ale także wzmacniają zabezpieczenie socjalne, bo wliczenie stażu wpływa na uprawnienia emerytalne, urlopowe i premiowe. (Gwar na sali, dzwonek) Stabilizują życie zawodowe szczególnie freelancerom, młodym osobom czy działaczom społecznym. Sprzyjają integracji rynku pracy postrzeganego jako całość, a nie fragmentaryczny zbiór praw zależnych od formy zatrudnienia. Jeśli chodzi o argumenty makroekonomiczne, z punktu widzenia państwa to lepsze zabezpieczenie socjalne, co oznacza mniejsze ryzyko ubóstwa wśród osób starszych, które dziś przechodzą na emerytury z niskim kapitałem, bo ich nieliczone lata pracy nie zostały uznane. Włączenie niestandardowych form zatrudnienia do stażu zwiększy wpływy do systemu ZUS, bo więcej osób będzie zainteresowanych legalną pracą i zgłaszaniem składek. Poprawi się mobilność zawodowa, szczególnie wśród młodych, bo ich okresy pracy w stażach, wolontariacie, NGOs, a nawet sezonowej pracy za granicą mogą zostać ujęte w życiorysie zawodowym. Przestajemy patrzeć na pracownika wyłącznie przez pryzmat etatowca. Patrzymy na jego rzeczywisty wkład, a to zdrowe i nowoczesne podejście. Uważamy, że projekty są zgodne z konstytucyjną zasadą równości, mają poparcie społeczne i są możliwe do wdrożenia przy wsparciu instytucji publicznych. Jednocześnie apelujemy, aby doprecyzować mechanizmy potwierdzania okresów pracy - np. czy ZUS będzie wystawiał zaświadczenie automatycznie? - i wykluczyć nadużycia, np. poprzez minimalny próg miesięcznego dochodu lub czasu pracy, by uniknąć sztucznego nabijania stażu, a także aby objąć nowe przepisy kampanią informacyjną skierowaną zwłaszcza do młodych i samozatrudnionych. Polskie Stronnictwo Ludowe jest za dalszym procedowaniem nad tymi projektami. Dziękuję bardzo.