Mówca: Sprawozdawca Czesław Gluza
Data: 2012-09-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie zakresu obowiązywania Konwencji o prawach dziecka, przyjętej dnia 20 listopada 1989 r. w Nowym Jorku. Szanowni Państwo! Konwencja o prawach dziecka określa prawa dzieci przysługujące im do 18. roku życia bez względu na płeć, język i religię. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił w dniu 21 września 1990 r. ustawę, w której wyraził zgodę na dokonanie przez prezydenta ratyfikacji tej konwencji. Jednocześnie Sejm podjął uchwałę, w której uznał za wskazane zwrócenie się do prezydenta o zamieszczenie w dokumencie ratyfikacyjnym zastrzeżeń do art. 7 i art. 38 tej konwencji. Prezydent te zastrzeżenia przyjął i Konwencja o prawach dziecka weszła w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 7 lipca 1991 r. Króciutko o tym, czego dotyczyły zastrzeżenia. Mianowicie zastrzeżenie do art. 7 dotyczyło możliwości ograniczenia prawa dziecka przysposobionego do poznania rodziców naturalnych. W przypadku art. 38 pojawiło się zastrzeżenie, że granica wieku powoływania do służby wojskowej lub podobnej oraz uczestnictwa w działaniach wojennych nie może być niższa niż 15 lat i będzie o niej rozstrzygało prawo Rzeczypospolitej Polskiej. Już od połowy lat 90. ze strony Komitetu Praw Dziecka Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz m.in. posłów, jak również licznych organizacji, w tym organizacji pozarządowych, były zgłaszane postulaty wycofania złożonych przez Rzeczpospolitą Polską zastrzeżeń do Konwencji o prawach dziecka. Historia i zakres tych prac oraz stanowiska przedstawicieli różnych organów i instytucji zostały zawarte w uzasadnieniu przedłożenia rządowego. Szczególnie istotne w ostatnim okresie wydaje się stanowisko rzecznika praw dziecka, który również inicjował podjęcie prac nad wycofaniem zastrzeżeń do art. 7 i art. 38 Konwencji o prawach dziecka, dotyczących, o czym już wcześniej wspomniałem, prawa dziecka do poznania rodziców oraz granicy wieku powoływania do służby wojskowej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak wynika z uzasadnienia projektu, wycofanie przedmiotowych zastrzeżeń nie spowoduje konieczności wprowadzenia zmian w ustawodawstwie wewnętrznym ani wydania dodatkowych aktów normatywnych. Aktualnie obowiązujące przepisy umożliwiają bowiem realizację przez stronę polską zobowiązań wynikających zarówno z art. 7, jak i art. 38 Konwencji o prawach dziecka. Zgodnie z art. 7 konwencji dzieci nadal będą miały zagwarantowane prawo do poznania swoich naturalnych rodziców. W przewidzianych polskim prawem okolicznościach uprawnienie to będzie nadal przysługiwać również dzieciom przysposobionym. Polskie prawo w pełni realizuje także postanowienie art. 38 konwencji, zawierające zobowiązanie do powstrzymania się od rekrutowania do Sił Zbrojnych osób, które nie osiągnęły wieku 15 lat. Można powiedzieć w tym miejscu, że polskie przepisy są o wiele bardziej rygorystyczne, ponieważ w działaniach zbrojnych w myśl prawa polskiego nie mogą uczestniczyć osoby, które nie ukończyły 18. roku życia. Tak więc wycofanie się z tych zastrzeżeń jest w pełni zgodne z polskim porządkiem prawnym. Należy dodać, że projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Konkludując, Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisja Spraw Zagranicznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz po rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 12 września br. wnoszą o przyjęcie projektu ustawy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z tego miejsca chciałbym również podziękować wszystkim klubom, które bardzo sprawnie i merytorycznie uczestniczyły w przebiegu dyskusji na posiedzeniu komisji. Dziękuję.