Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2013-04-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Premierze Piechociński! Jestem zbudowany szczegółowością informacji i doceniam pracę pańskich urzędników przy gromadzeniu tych informacji, monitorowaniu rynku samochodowego w Polsce, w Europie i na świecie, natomiast jestem zdruzgotany miałkością podejmowanych do tej pory działań. Kryzys w polskim przemyśle samochodowym i światowym przemyśle samochodowym nie trwa od dzisiaj, on trwa już kilka lat, a rząd nie podjął do tej pory żadnych działań. Zastanawia się - dzisiaj - nad nowymi działaniami, zastanawia się i dyskutuje z branżą - dzisiaj, w 2013 r. A jest to rzecz bardzo ważna, bo branża motoryzacyjna to w końcu 5% produktu krajowego brutto w Polsce, prawie 10% produkcji przemysłowej, 16-17%, w zależności od roku, polskiego eksportu wartościowo, przeszło 146 tys. ludzi zatrudnionych bezpośrednio w branży - myślę, że można doliczyć znacząco większą liczbę ludzi, którzy kooperują z przemysłem motoryzacyjnym. To jest bardzo ważny wymiar gospodarczy. Podwaliny potęgi zostały stworzone w Polsce w latach 90., kiedy najpierw uratowano polskiego Fiata, sprzedając, co prawda za prawie symboliczną złotówkę, bo 1800 zł, fabrykę Włochom, stwarzając dobre warunki finansowe, a potem tworząc specjalne strefy ekonomiczne. Z powodu tej strefy General Motors zainwestował w Gliwicach, a Fiat również znacząco objęto działalnością Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Produkcja rozwinęła się na niespotykaną skalę. Najlepszy dla polskiej branży motoryzacyjnej rok 2008 to 946 tys. samochodów. W Fiacie, o którym dzisiaj szczegółowo pan premier mówił, rok później było to szczytowanie - 606 tys. wyprodukowanych samochodów. Dzisiaj już znamy podsumowanie roku 2012 - 550 tys. ogółem, z tego 347 tys. w tyskim Fiacie, spadek w ciągu kilku lat gwałtowny. Jakie są przyczyny? Oczywiście kryzys światowy, kryzys europejski. 90% produkcji polskiego przemysłu motoryzacyjnego jest kierowane na eksport, samochodów osobowych - aż 98%. Spadek chłonności rynków zagranicznych spowodował istotny spadek produkcji i sprzedaży w Polsce. Ale w tym kryzysie rządy różnych państw podejmują działania interwencyjne. W Stanach Zjednoczonych jest to bezpośrednie wsparcie kredytowe dla przedsiębiorców, w Europie zazwyczaj dopłaty: we Francji, w Niemczech, w Wielkiej Brytanii, na Słowacji, bądź zmiany w systemie podatkowym, szczególnie w sąsiednich Czechach, polecam ten przykład. W Polsce nie zrobiono nic. Pan premier ogłosił co prawda w blasku kamer w grudniu, że rząd przekazał zaległą ratę 100 mln zł, ratując tyskiego Fiata, Oplowi w Gliwicach - to była ta słynna konferencja prasowa - ale to jedyny przykład realnego działania. A jakie były zaniechania? Wspomniano już dzisiaj z tej trybuny decyzję pana premiera Pawlaka o zaniechaniu działania. W 2009 r., kiedy decydowało się to, gdzie będzie produkowany nowy model Pandy, pan premier powiedział, że to prywatna firma, Fiat, ona samodzielnie podejmuje decyzje i on nie ma możliwości wywierania presji na zarząd koncernu. Premier Berlusconi miał możliwości nie tylko polityczne, ale także finansowe. Nikt na świecie nie wzdraga się przed dyskusją z prywatnymi firmami. Notabene ja czegoś nie rozumiem - ten rząd próbuje sprywatyzować w Polsce wszystko, co możliwe. Niedługo, jak gospodarka będzie w pełni prywatna, rząd w ogóle nie będzie musiał nią się zajmować. Tu potrzebna jest bezpośrednia dyskusja z zarządem koncernu i z rządem włoskim, panie premierze. Najwyższa pora. Nowy model Pandy uciekł do Włoch, w Serbii jest produkowany nowy model Fiata 500L, planowana produkcja - 110 tys. Wyprodukowano już 50 tys. Pan dzisiaj mówi o plotce, która jest więcej niż plotką. To może jest to jakieś memorandum, panie premierze, że w 2014 r. być może w Polsce będzie produkowany nowy model Fiata. To jest kwestia przyszłości tej firmy. 1390 osób już zwolniono. Zwolniono również ludzi w otoczeniu tyskiego Fiata, o czym często się zapomina. Jeżeli nie będzie nowego modelu, ta fabryka będzie gasnąć, a jest to największy zakład produkcji samochodów w Polsce. Oczywiście potrzebne są przede wszystkim działania systemowe. Panie premierze, trochę więcej odwagi. Pan dzisiaj powiedział o dobrej sprawie, o zwiększeniu odliczenia VAT-u w przypadku zakupu samochodów przez przedsiębiorców. W przypadku nowych samochodów już 51% w marcu, ale tak to się układa mniej więcej przez cały rok. Nowo kupowane samochody to są samochody kupowane przez przedsiębiorców i instytucje. Jeżeli do tego doliczyć przedsiębiorców jednoosobowych, spółki cywilne, to dochodzimy do 80%. Obywatele Rzeczypospolitej, osoby fizyczne niestety zazwyczaj kupują samochody używane. Ale tu widać, że wprowadzenie pełnego odliczenia VAT-u w przypadku przedsiębiorców może spowodować istotny przyrost zakupów na rodzimym rynku nowych samochodów. Panie premierze, trzeba to wprowadzić, a nie ubiegać się o kolejną derogację w Unii Europejskiej. Podobno ministerstwo, rząd zastanawia się również nad derogacją, jeżeli chodzi o odliczanie VAT-u w usługach serwisowych - od części zamiennych. Branża powołuje się na niesprawdzone pogłoski. Panie premierze, pan dzisiaj mówił o plotkach, ja mówię o niesprawdzonych, mam nadzieję, pogłoskach, bo to byłby istotny instrument. W Czechach, gdzie wprowadzono pełne odliczenie VAT-u i podatek ekologiczny, sprzedaż nowych samochodów wzrosła o 22%. Jeżeli idzie o obywateli, o osoby fizyczne, potrzebne są dopłaty. Proponujemy 7 tys. zł do nowego samochodu przy złomowaniu starego. Nie da się, panie premierze, nadal jechać na gapę. Ten wzrost sprzedaży Fiata w 2009 r. wynikał częściowo z wprowadzonych dopłat, oczywiście w Niemczech. Skorzystaliśmy z tego, ale to się wyczerpało. Nie da się dalej jechać na gapę, trzeba wprowadzić własne dopłaty. Gdy wprowadzono dopłaty na Słowacji, w ciągu roku zwróciło się to. Niech pan skorzysta z tych wzorców, nie trzeba wymyślać niczego nowego, wystarczy tylko wprowadzić. A więc pełne odliczenie VAT-u, dopłaty przy zakupie nowego samochodu przez osoby fizyczne, podatek ekologiczny, panie premierze, tak, ale traktujmy go ostrożnie, żeby też nie wyszło tak, że obywatel, który zakupuje drogi samochód, supernowoczesny, bardzo ekologiczny, nie dopłaca nic do tego interesu, a jeśli chodzi o osobę, którą stać tylko na używany samochód i kupuje starszy, żeby ten podatek ekologiczny jej nie przygniótł, żeby dobrodziejstwo motoryzacji w Polsce nie okazało się dobrodziejstwem wyłącznie dla klasy wyższej i ewentualnie średniej. Tu trzeba to dokładnie wyliczyć, panie premierze, ale trzeba działać. Są trzy sprawdzone instrumenty, panie premierze. Trzeba podjąć pracę i decyzję, nie zastanawiać się. Wiem, że pan premier jest nowy na tym stanowisku, że musi przeprowadzić dogłębną dyskusję z ministrem finansów, ale jeżeli mówimy o branży motoryzacyjnej, o branży, która jest jedną z najistotniejszych gałęzi polskiej gospodarki, to potrzebne jest zaangażowanie całego rządu, z panem premierem Tuskiem na czele, a przede wszystkim potrzebne jest zerwanie z doktryną nicnierobienia i czekaniem, aż kryzys się skończy. Gdy kryzys się skończy, te działania nie będą potrzebne, panie premierze. Panie premierze Piechociński, z uwagi na fakt, że pan dzisiaj nie informował o decyzjach, ale o debacie, która się toczy, i mimo że ta informacja była pełna, mój klub z bólem serca będzie głosował za jej odrzuceniem, ponieważ rząd jeszcze nie przystąpił do roboty. Dziękuję bardzo. (Oklaski)