Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2023-03-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 2933, wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 3047. Niniejszy projekt ustawy stanowi uzupełniające wdrożenie przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 maja 2016 r. w sprawie gwarancji procesowych dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej, zastępującej wcześniejszą decyzję ramową Rady z 2004 r. Zmiana ta ma również na celu uwzględnienie wniosku Komisji Europejskiej skierowanego w ramach procedury naruszeniowej dotyczącej niepełnego wdrożenia dyrektywy 2011/93/UE. By wypełnić przepisy wspomnianych dyrektyw unijnych, projekt ustawy przewiduje wprowadzenie zmian w ustawach w polskim systemie prawnym: Kodeksie postępowania karnego, Kodeksie karnym, Kodeksie karnym wykonawczym, Kodeksie karnym skarbowym oraz ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zmiany w Kodeksie postępowania karnego i Kodeksie karnym wykonawczym zmierzają do uściślenia i doprecyzowania obowiązujących przepisów odnoszących się do gwarancji procesowych przysługujących podejrzanym i oskarżonym, którzy nie ukończyli 18 lat. Zmiany w Kodeksie karnym są wymierzone w osoby dopuszczające się seksualnego wykorzystywania lub niegodziwego traktowania w celach seksualnych małoletnich. Ponadto w Kodeksie postępowania karnego i w Kodeksie karnym skarbowym przewiduje się zmiany w odnośnikach objaśniających relacje tych ustaw do obowiązków implementacyjnych wynikających z prawa Unii Europejskiej. Natomiast zmiana w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika z potrzeby dodania nowego zadania dla asystenta rodziny, polegającego na towarzyszeniu oskarżonym, którzy nie ukończyli 18 lat, w trakcie posiedzenia albo rozprawy. Aktualnie polskie prawo w zdecydowanej części wdrożyło już instrumenty prawa unijnego przewidziane we wspomnianych dyrektywach. Zaproponowane tutaj zmiany mają na celu doprecyzowanie zakresu stosowania przepisów m.in. poprzez ujednolicenie terminologii czy stosownie precyzyjnych określeń w sytuacji braku ich definicji w polskim prawie, jak to ma miejsce np. w przypadku terminu: nieletni. Wśród zmian projekt przewiduje również możliwość udziału w posiedzeniu sądu osoby trzeciej wskazanej przez oskarżonego w określonych przypadkach, tj. wówczas, gdy udział rodzica byłby sprzeczny z najlepszym interesem dziecka. Ponieważ powyższe zmiany wynikają z konieczności spełnienia wymogu zawarcia w przepisach krajowych odniesienia do wspomnianych dyrektyw unijnych, których postanowienia realizują wskazane ustawy, a wymóg ten wynika bezpośrednio z przepisów zawartych w tych dyrektywach, ponieważ udało się przy tej implementacji prawa unijnego uniknąć niepotrzebnych czy szkodliwych, kontrowersyjnych wrzutek, co czasami jest praktyką, zdarza się w podobnych projektach rządowych, poniższe przedłożenie w obecnej postaci, po pracach w komisji, po wprowadzonych poprawkach, nadal nie budzi wątpliwości. Zmiany wynikają wprost z unijnych dyrektyw, są potrzebne, oczekiwane i służą dobru osoby oskarżonej poniżej 18. roku życia, poprawiają jej sytuację, pozycję w postępowaniu. Z tych właśnie powodów klub Lewicy podtrzymuje swoją rekomendację i popiera niniejsze przedłożenie. Dziękuję. (Oklaski)