Mówca: Błażej Parda
Data: 2016-09-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Kuliz’15 zaprezentuję nasze stanowisko. W pierwszej części odniosę się ogólnie do ustaw, a następnie mój kolega poseł Andrzej Kobylarz odniesie się do spraw pracowniczych. Na wstępie warto podkreślić, że jest to projekt poselski, ale nie został on poddany procesowi konsultacji publicznych, mimo że wypracowało go kierownictwo Ministerstwa Finansów. Skutkowało to pozbawieniem szerokiej grupy podmiotów możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, propozycji zmian czy uwag, dzięki którym ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej mogłyby być bardziej dopracowane. Według ustawodawcy główne cele ustaw to zwiększenie skuteczności działania, likwidacja sporów kompetencyjnych, ujednolicenie bazy danych, zmniejszenie kosztów działania, likwidacja sytuacji, w której przedsiębiorca ma kilka kontroli prowadzonych przez różne organy w różnych zakresach, ujednolicenie procedur, przystosowanie administracji do realiów obecnej gospodarki, w tym międzynarodowej. Wszystkie te cele są słuszne i popieramy je w całej rozciągłości. Nie do końca jednak jesteśmy przekonani, czy tymi ustawami uda się je osiągnąć. Każda zmiana, w szczególności tak duża, niesie za sobą duże ryzyko niepowodzenia, chaosu i dezinformacji. Każdy nieprzemyślany zapis może spowodować duże straty dla naszych finansów. Dlatego apeluję o możliwie jak najdłuższy czas procedowania - obawiam się, że tego nie unikniemy - tych ustaw w komisji, tak aby każdy podmiot miał prawo na spokojnie przedstawić swoje uwagi i propozycje. Skoro nie było czasu na konsultacje wcześniej, to musimy go zapewnić teraz. Potencjalnie korzystne zapisy ustawowe to ujednolicenie interpretacji, które będą wydawane przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, określenie dokładnego sposobu prowadzenia kontroli skarbowej i celnej, stworzenie możliwości złożenia korekty deklaracji w terminie do 14 dni od otrzymania informacji o kontroli, zapewnienie pomocy i wsparcia w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych przez naczelnika urzędu skarbowego, składanie oświadczeń majątkowych przez część pracowników, złożenie zastrzeżeń na piśmie w sytuacji, w której polecenie służbowe narusza prawo lub zawiera błąd. Zapisy ustawowe, które potencjalnie mogą prowadzić do nadużyć, dotyczą możliwości przeprowadzenia doraźnej kontroli tylko na podstawie legitymacji, faktu, że przeszkoleni funkcjonariuszy będą mieli prawo do użycia środków przymusu bezpośredniego, a także faktu, że funkcjonariusze będą mogli przeprowadzać przeszukania bez zgody prokuratora. Bardzo szczególną funkcję będzie pełnił szef Krajowej Administracji Skarbowej, który to m.in. będzie wykonywał obowiązki szefa Służby Celnej, generalnego inspektora kontroli skarbowej, generalnego inspektora informacji finansowej, a także dotychczasowe zadania ministra do spraw finansów publicznych, w szczególności w zakresie, w jakim nadzoruje on administrację podatkową, będzie tworzył zespoły opiniodawczo-doradcze, decydował o polityce kadrowej i szkoleniowej, realizował budżet, pełnił funkcje nadzorcze i kontrolne nad czynnościami w ramach poszczególnych organów Krajowej Administracji Skarbowej i funkcjonariuszy, wykonywał funkcje audytową i certyfikującą, realizował prawa Unii Europejskiej dotyczące kwestii celnych, w końcu będzie wydawał zarządzenia. Tak liczne uprawnienia i obowiązki będą wymagały na tym stanowisku nie tylko osoby zaufanej, jak to niestety bywa w radach nadzorczych spółek Skarbu Państwa, ale przede wszystkim kompetentnej w wielu, czasami bardzo różnych, dziedzinach życia. Wątpliwości budzą zapisy wkraczające w sferę praw i wolności obywatelskich, co przedstawiono w opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z art. 110 projektu ustawy o KAS projektodawca przyznał organom administracji skarbowej prawo do uzyskiwania, gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania informacji w celu wykonywania zadań, które zostały określone w sposób bardzo ogólny, bez wskazywania kryteriów, które miałyby spełniać, a które to kryteria uzasadniałyby ewentualnie konieczność skorzystania z przyznanych uprawnień, prowadzących do istotnej ingerencji w sferę praw i wolności obywatelskich. Tak ogólnie zakreślone zadania mogą rodzić przekonanie o naruszeniu zasady proporcjonalności, nakazującej zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy zakresem ingerencji pracodawcy w sferę praw i wolności obywatelskich a osiągnięciem założonego rezultatu. Kolejnym przejawem naruszenia wspomnianej zasady jest w ocenie KRS określone w art. 111 projektu ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej przyzwolenie na gromadzenie informacji należących do sfery prywatności jednostki jedynie w celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw skarbowych. Takie określenie podstaw ingerencji w sferę praw i wolności obywateli należy ocenić jako nader ogólne i niedookreślone. Daje to podstawy właściwie do niekontrolowanego zdobywania przez służby administracji skarbowej istotnych informacji i danych osobowych. Rada zauważa także, że w ust. 2 tego artykułu projektodawca nałożył na podmioty gromadzące informacje i inne ważne dane osobowe obowiązek ich udostępniania, ograniczając podstawy prawne żądania udostępnienia informacji do wskazania jako wystarczającej przesłanki jedynie pisemnego wniosku funkcjonariusza wykonującego czynności operacyjno-rozpoznawcze. Projektodawca stworzył zatem kolejną możliwość naruszania w praktyce wspomnianej zasady proporcjonalności. Reasumując, liczymy na pochylenie się nad uwagami i propozycjami wszystkich środowisk związanych z działem celno-skarbowym. Dziękuję. (Oklaski)