Mówca: Bogdan Rzońca
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W swojej interpelacji poselskiej, nr 3425, w sprawach aktualnych problemów nurtujących pracodawców osób niepełnosprawnych prowadzących zakłady pracy chronionej w kontekście forsowania przez rząd tezy o wyższości zatrudniania tych osób na otwartym rynku pracy zawarłem swoją troskę o przyszłe warunki pracy pracowników niepełnosprawnych, zadając panu premierowi kilka konkretnych pytań poprzedzonych krótkimi porównaniami warunków pracy tych osób na rynku chronionym i na rynku otwartym. Z tych porównań, opartych na opiniach samych zainteresowanych, wynika, że pełny komfort fizyczny i psychiczny świadczenia pracy przez niepełnosprawnych daje tylko ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, co skutkuje tym, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakłady pracy odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych. Są zapewnione doraźna i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne. Wymagany jest wysoki wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, odpowiednio 50%, w tym 20% osób zaliczanych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności lub 30% niewydolnych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Specyfika pracy polega na odpowiednio dobranym profilu technologii produkcji lub usług. Z obowiązkowo tworzonego zakładowego funduszu rehabilitacji finansowane są zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej, społecznej i zdrowotnej. Dzięki powyższym nawet najsłabsi i najbardziej niepełnosprawni pracownicy mogą pracować w warunkach nowoczesnej konkurencyjnej gospodarki na równi z pracownikami w pełni zdrowymi i sprawnymi. Tego nie można powiedzieć o warunkach pracy na tak zwanym rynku otwartym, gdyż te warunki są zupełnie inne i niedostosowane do wymagających odpowiednich warunków osób niepełnosprawnych. W świetle powyższego uważam, że dbałość o chronione, czyli komfortowe warunki pracy, i wyrównywanie szans winno być priorytetem naszego państwa w odniesieniu do sektora osób niepełnosprawnych chcących i mogących pracować. Przypominam, że jest to również wymóg konstytucyjny, o czym mówi art. 69 konstytucji. Toteż nie sposób zgodzić się z lansowaną przez pana rząd, panie premierze, zawartą w strategii ˝Polska 2030˝ wizją, iż zwiększenie średniego poziomu wykształcenia osób niepełnosprawnych, ich wyposażenia w praktyczne umiejętności przydatne na otwartym rynku pracy musi zakładać odchodzenie od systemu opartego na zakładach pracy chronionej. Dlaczego osoby świetnie wykształcone i wyrehabilitowane nie mogłyby dalej pracować na rynku chronionym? Tym bardziej nie sposób jest mi się zgodzić z odpowiedzią na moją interpretację, której udzielił w imieniu pana premiera pan minister Jarosław Duda. Pan minister Duda, nawet nie podjąwszy trudu zdefiniowania pojęć ˝rynek otwarty˝ i ˝rynek chroniony˝, w sposób enigmatyczny udowadnia wyższość tego pierwszego, posiłkując się tym, iż dominujące tendencje na europejskim, międzynarodowym rynku pracy determinują zastępowanie systemów nastawionych na opiekę i wsparcie rozwiązaniami nastawionymi na pełne włączenie i wsparcie niezależnego i satysfakcjonującego życia, pracy. Czyżby zatem zapewnienie doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych bezpośrednio towarzyszących wykonywaniu pracy w warunkach chronionych, a skutkujące udzieleniem szybkiej i fachowej pomocy uwłaczało prawom człowieka i prawom osób niepełnosprawnych? Czy ktoś pytał o to samych zainteresowanych? Czy były robione ankiety, badania i opracowania naukowe na ten temat? Takie pytania są zasadne, bowiem, abstrahując od wymogu osiągania wysokiego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, tym jedynie różni się rynek chroniony od otwartego, że na tym pierwszym obowiązkowo wymagane jest spełnienie wszystkich warunków pracy chronionej, co wynika z ustawy o rehabilitacji, zaś na otwartym rynku pracy obowiązkowe, i to w granicach ekonomicznie racjonalnych, jest jedynie przystosowanie przez pracodawcę stanowisk pracy oraz dojścia do nich w celu umożliwienia osobom niepełnosprawnym na równi z innymi uczestniczenia w procesie rekrutacji, stażu i praktykach zawodowych, szkoleniu oraz wykonywania pracy stosownie do ustawy o rehabilitacji i innych ustaw. Jest to więc rozwiązanie tańsze, co w praktyce skutkuje tym, że pracodawcy z rynku otwartego, unikając wysokiego obciążenia związanego z dostosowaniem obowiązków i opieką medyczną, nie chcą zatrudniać i rezygnują z masowego zatrudniania osób znacznie niepełnosprawnych ze schorzeniami wymagającymi kosztownych dostosowań. Uważam, że nie o taką wybiórczość powinno chodzić naszemu państwu, a taniość zatrudnienia nie powinna być priorytetem, być ponad psychicznym i fizycznym komfortem świadczenia pracy. Panie marszałku, drugą część swojego wystąpienia chciałbym wygłosić jutro.