Mówca: Arkadiusz Myrcha
Data: 2017-09-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko w przedmiocie proponowanych zmian w Kodeksie karnym dotyczących wprowadzenia nowego typu przestępstw, jakim są tortury, a także zaostrzenia kar za stosowanie przemocy przez funkcjonariuszy publicznych. Rolą każdego odpowiedzialnego państwa jest ściganie przestępców. Co do tego nikt nie ma cienia wątpliwości. W związku z tym rolą odpowiedzialnego państwa i odpowiedzialnych polityków, panie pośle, jest także takie kształtowanie polityki karnej, aby sankcjonowała ona zjawiska uznane przez społeczeństwo za negatywne, szkodliwe, a czasami wręcz zbrodnicze. Nie trzeba też nikogo przekonywać, że stosowanie przemocy wobec drugiego człowieka jest karygodne, stosowanie zaś przemocy ze szczególnym okrucieństwem zasługuje na surową karę, a na wyjątkowo surowe traktowanie zasługują te osoby, które z racji pełnionych funkcji publicznych powinny ludzi przed tą właśnie przemocą chronić. Jak powiedział w jednym ze swoich publicznych wystąpień dr Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich, myślenie o torturach wyłącznie w kontekście historycznym jest błędem. Tutaj pełna zgoda. Musimy dostrzegać, że zjawisko tortur ma miejsce także w Polsce XXI w. Mówiąc o torturach, nie możemy myśleć tylko o używaniu przemocy przez osoby prywatne w stosunku do osób prywatnych, musimy także myśleć o torturach stosowanych przez funkcjonariuszy publicznych, o torturach stosowanych przez osoby, które zamiast łapać przestępców, same się nimi stają. Jeżeli pozwolimy na przymykanie oczu w tak niezwykle wrażliwych sprawach, to później mogą być setki takich zdarzeń, jak chociażby przywołana dzisiaj przez posła Andrzeja Halickiego sprawa Igora Stachowiaka. Przedstawiciel wnioskodawców wskazał także zjawisko stosowania przez policję przemocy w celu uzyskania zeznań, wyjaśnień lub informacji. Stało się to w ostatnich 2 latach zjawiskiem coraz bardziej powszechnym, zjawiskiem niebezpiecznym. Musimy to bezwzględnie zatrzymać. Przywołał on kilka, kilkanaście bulwersujących przykładów zachowań policji, w wyniku których przecież kilka osób poniosło śmierć. Art. 40 konstytucji stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Jest to jedna z fundamentalnych zasad całego systemu ochrony praw człowieka, osadzona przecież wyraźnie także w przepisach prawa międzynarodowego. Wspomnieć tu należy chociażby art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także ratyfikowaną przez Polskę konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych. Nasz Kodeks karny posługuje się obecnie określeniem tortur wyłącznie w odniesieniu do grupy przestępstw przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstw wojennych. W naszej ocenie regulacja ta jest niewystarczająca. Bo czym są tortury? To przecież nic innego jak celowe zadawanie komuś bólu fizycznego lub psychicznego w okrutny sposób, w szczególności właśnie przez funkcjonariuszy publicznych. Stanowi o tym art. 1 przywołanej już konwencji ONZ. Dlatego tak bardzo pozytywnie oceniamy poselską inicjatywę ustawodawczą zmierzającą do zmiany art. 246 i 247 Kodeksu karnego. Proponowane zmiany wprowadzają przede wszystkim do tych przepisów pojęcie tortur w kontekście stosowania przemocy przez funkcjonariuszy publicznych lub przez osoby działające na ich polecenie. Jest to zabieg nie tylko uzasadniony, to jest zabieg wręcz konieczny. Zmiana ta wynika również z rekomendacji Komitetu przeciwko Torturom, który podnosił zasadność włączenia do polskiego porządku prawnego definicji przestępstwa tortur. Ma to istotne znaczenie praktyczne dla samego stosowania prawa, pozwoli bowiem na rozróżnienie dwóch odrębnych kategorii czynów zabronionych - z jednej strony stosowania przemocy przez funkcjonariuszy publicznych, z drugiej zaś aktów przemocy w szerokim tego słowa znaczeniu popełnianych po prostu przez osoby niedziałające w imieniu państwa. Przedstawiony projekt nowelizacji Kodeksu karnego jest uzasadniony merytorycznie, jest spójny, jest kompleksowy i zgodny z zasadami prawidłowej legislacji. Wzmacnia on normę konstytucyjną wyrażoną w art. 40, a także wypełnia nasze zobowiązania wynikające z prawa międzynarodowego. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w pozytywnej ocenie Sądu Najwyższego, panie pośle. Zgadzam się również w pełni z uzasadnieniem przedstawionym przez posła wnioskodawcę - należy podejmować wszelkie możliwe inicjatywy, które będą tamować zjawisko stosowania przemocy przez funkcjonariuszy publicznych. Zaufanie do instytucji czy gwarancje przestrzegania praw człowieka są kluczowymi wartościami dla budowania autorytetu państwa. Dlatego pragnę zaapelować do wszystkich sił w parlamencie, aby rzeczowo nad tym projektem (Dzwonek) pracować i nie odrzucać go jedynie z tego powodu, że jego autorami są posłowie opozycji. Mówimy o bezpieczeństwie, o godności i szacunku, o życiu innych ludzi. Pani Marszałek! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wnoszę o skierowanie projektu do właściwej komisji. Dziękuję. (Oklaski)