Mówca: Andrzej Gut-Mostowy
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o ratyfikacji Umowy o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonalnego Bloku Przestrzeni Powietrznej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską, druk nr 1252. W latach 2000-2001 z inicjatywy Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego państwa zaczęły grupować się wokół wspólnych celów służących zapewnieniu bezpiecznej, efektywnej żeglugi powietrznej nad swoimi obszarami. W przypadku naszego kraju list ze strony tej organizacji został skierowany do państw bałtyckich i Polski w roku 2001. Agencja Ruchu Lotniczego podjęła wtedy konkretne rozmowy z Litwą, Łotwą i Estonią na temat rozwoju i zacieśnienia współpracy ze swoimi odpowiednikami w krajach bałtyckich. W roku 2004 Komisja Europejska i Parlament Europejski wydały pierwszy pakiet legislacyjny, tzw. SES I, czyli wspólne europejskie niebo, określający warunki, na jakich ma się odbywać integracja służb żeglugi powietrznej w Europie. Na forum unijnym pojawiły się wymóg wprowadzenia określonych przepisów i procedur oraz zobowiązanie państw do tworzenia funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej. Zastosowano podejście oddolne, czyli państwa same miały generować i tworzyć to, co uważają za stosowne i słuszne, aby realizować podstawowe cele, jakie postawiła Komisja Europejska, czyli trzykrotnie zwiększyć przepustowość przestrzeni powietrznej w Unii Europejskiej, zmniejszyć koszty jednostkowe świadczenia usług w zakresie zarządzania przestrzenią powietrzną o 50%, zmniejszyć negatywny wpływ lotnictwa na środowisko naturalne i zapewnić w skali całej Unii Europejskiej maksymalny możliwy poziom bezpieczeństwa. W roku 2009 pojawił się drugi pakiet legislacyjny, SES II, który dookreślił to, co wprowadził pakiet pierwszy. Określono również datę graniczną ustanowienia funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej na dzień 4 grudnia 2012 r., jednocześnie wprowadzając wiele warunków, oczekiwań i wymogów, które państwa członkowskie winny spełnić, aby ich FAB-y były uznane za w pełni operacyjne. Po tym pierwszym okresie współpracy w ramach państw bałtyckich w roku 2005 podpisano Memorandum of Understanding na poziomie władz lotniczych Polski i Litwy i podjęto odpowiednie działania w stosunku do Łotwy i Estonii, jednak w latach następnych Łotwa i Estonia zdecydowały się na wybór opcji skandynawskiej. W 2008 r. powołano międzyresortowy zespół ds. funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej. W skład zespołu wchodzili upoważnieni przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, Urzędu Lotnictwa Cywilnego i Ministerstwa Infrastruktury. W latach 2010-2011 podjęto bezpośrednie rozmowy ze stroną litewską na temat podpisania umowy o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonalnego Bloku Przestrzeni Powietrznej, w oparciu o list intencyjny podpisany przez wiceministrów transportu Polski i Litwy w lipcu 2010 r. Umowa została finalnie podpisana w Wilnie 19 lipca 2012 r. Zawarcie umowy nie narusza zasady posiadania przez Polskę lub Litwę pełnej i wyłącznej suwerenności, jeśli chodzi o przestrzeń powietrzną nad terytorium własnego państwa, ani kompetencji żadnego z państw w zakresie egzekwowania prerogatyw dotyczących bezpieczeństwa i obrony swojej krajowej przestrzeni powietrznej. Co więcej, w art. 5 oba kraje uznają, że żaden zapis niniejszej umowy nie narusza praw i obowiązków umawiających się państw - wynikających z konwencji chicagowskiej lub z innych umów międzynarodowych, których jedno z nich jest stroną - ani nie wpływa na nie. Umawiające się strony będą natomiast wspólnie wyznaczać zarządzających przestrzenią powietrzną Polski i Litwy. Należy wyraźnie podkreślić, że mamy do czynienia z umową o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonalnego Bloku Przestrzeni Powietrznej, a nie z umową o delegowaniu służb żeglugi powietrznej w jakimkolwiek sektorze polskiej czy też litewskiej przestrzeni. Klub Platforma Obywatelska popiera ratyfikację przedmiotowej umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską.