Mówca: Krzysztof Mieszkowski
Data: 2017-11-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nowoczesna nie popiera projektu dotyczącego powołania Instytutu Solidarności i Odwagi z kilku powodów. Przede wszystkim jest to amatorska propozycja sposobu procedowania i wprowadzenia tej ustawy w życie. Nie odbyły się żadne konsultacje merytoryczne. Zostaliśmy zaskoczeni właściwie bardzo szybkim trybem procedowania tej ustawy, jak i wielu innych ustaw, które państwo procedują, tworząc państwo PiS. W związku z tym te szlachetne intencje, o których mówiła wczoraj pani profesor i pani minister Gawin, są oczywiście dla nas ważne i o tym nie można zapomnieć, ale Instytut Pamięci Narodowej, jak myślę, byłby dobrym miejscem, gdzie można byłoby tego typu badania prowadzić, po prostu poszerzając jego zakres działalności. To jest prosta rzecz. Pani posłanka Katarasińska również wskazywała instytucje, które są tutaj czy mogłyby być adresatem tego typu badań. To jest proste. Tych 75 mln zł nie musimy wydawać na kolejną instytucję, która będzie obsługiwana przez państwa urzędników, i na to się po prostu nie zgadzamy. Tym bardziej że wasza niewiarygodność, która wyraża się w podważaniu polskiej demokracji, jest tak dojmująca, że właściwie mamy tutaj powody przypuszczać, że państwo tworzycie kolejne zręby, kolejną instytucję, która ma instrumentalnie służyć państwa polityce historycznej. Na to też się nie zgadzamy. Mnie interesuje Polska otwarta. Mówię o tym dlatego, że państwo ciągle tkwicie albo w II wojnie światowej, albo w jakichś martyrologiach, natomiast czas, żebyśmy spojrzeli przed siebie, żebyśmy spojrzeli w przyszłość, żebyśmy zobaczyli, co ta przyszłość nam może zafundować. Jeżeli państwo będziecie ciągle wracać do przeszłości, to będziecie ciągle konserwować i konsekrować kulturę kompleksu niższości, o której tak precyzyjnie, dobitnie pisał Stefan Chwin. Mnie interesuje Polska Gombrowicza i Żeromskiego. Nie interesuje mnie Polska, która ciągle domaga się współczucia, myśląc o bohaterstwie, myśląc o ofiarach, które co rusz nam tutaj państwo podsuwacie. My jesteśmy dumnym narodem, jesteśmy dumnym krajem, nie potrzebujemy takich aktów strzelistych, które państwo proponujecie. Jest jeszcze jedna ważna rzecz. Te 75 mln to jest bardzo dużo pieniędzy wbrew pozorom. Niedoinwestowane polskie teatry i biblioteki chętnie skorzystałyby z tych pieniędzy, a zwłaszcza chodzi o tych ludzi, którzy mieszkają na prowincji, w małych miejscowościach, na wsiach, w małych miastach. Tam brakuje rzeczywiście infrastruktury kulturalnej. Dlatego wydaje mi się, że jeżeli chodzi o tę inicjatywę, którą tak ładnie prezentowała wczoraj pani minister, to warto to rozważyć w czasie rzeczywistej debaty, podejmując próbę również krytycznego spojrzenia na to, myśląc, mówiąc krótko, o rzeczywistej formie instytucji, która miałaby działać. Jest jeszcze jedna ważna rzecz. Zbigniew Herbert pisał o potędze smaku. W przypadku nazwy tej instytucji to jest potęga kiczu i tandety. Tak nie można po prostu degradować polskiej historii. Otóż słowo ˝solidarność˝ dzisiaj jest dla nas słowem świętym, dzisiaj jest słowem istotnym, słowem, które weszło w to, co jest naszym dobytkiem demokratycznym. Centrum solidarności, które od kilku lat funkcjonuje i znakomicie działa w Gdańsku, ma swoją nazwę, która jest adekwatna oczywiście do przedmiotu badań, którymi się zajmuje, i przedmiotu działalności. Natomiast państwo w pewnym sensie chcecie zawłaszczyć to słowo. Otóż nie ma na to zgody. Słowo ˝solidarność˝ ma istotne, ważne dla polskiej demokracji znaczenie i chciałbym, żebyście państwo mieli również tego świadomość. Na koniec chcę powiedzieć, że nie powinno wam zabraknąć ani męstwa, ani odwagi, ani solidarności, żeby ani w tym roku, ani w przyszłym, ani w następnym tego instytutu nie powoływać - do 2019 r. Dziękuję bardzo.