Mówca: Józef Brynkus
Data: 2018-01-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 wobec projektu ustawy zawartego w druku nr 2062. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obejmuje opieką kilka środowisk o zróżnicowanej liczebności i różnym charakterze zasług dla Polski suwerennej i niepodległej, a także skali krzywd doznanych ze strony różnych okupantów. Przez wiele lat każdemu z tych środowisk przysługiwały odmienne uprawnienia materialne, zdrowotne czy tylko honorowe. Wprowadzana zmiana ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Sowiecki, a także niektórych innych ustaw stanowi krok w dobrym kierunku. Naprawia ona słabości wcześniejszej ustawy spowodowane zapewne obawą - tu nie ma co się okłamywać - że zbyt duża liczba beneficjentów w chwili jej wprowadzenia, a był to rok 1996, mogłaby istotnie zaważyć na i tak nie zawsze właściwym funkcjonowaniu systemu opieki zdrowotnej. Przyznano wówczas temu środowisku, dość wtedy licznemu, świadczenia finansowe, mniejsze zresztą niż dodatek kombatancki, odstąpiono zaś od przyznania innych form wsparcia i ekwiwalentu za doznane krzywdy i uszczerbek zdrowotny. Zatem podstawowe dobrodziejstwo wprowadzanej obecnie zmiany polega na uproszczeniu dostępu do opieki zdrowotnej i likwidacji utrudnień czy też uciążliwości w procesie nabywania środków farmaceutycznych, a także ułatwieniu korzystania z ambulatoryjnej pomocy specjalistycznej. To ważne, gdyż jest to grupa osób w podeszłym wieku i niewątpliwie z szeroką gamą problemów zdrowotnych. Ważne jest także przyznanie tej grupie pierwszeństwa, jeśli chodzi o dostęp do środowiskowej opieki socjalnej i uzyskanie w koniecznych przypadkach miejsc w domach opieki społecznej. Samo ustanowienie i wydanie tym osobom odpowiednich legitymacji jest tylko działaniem formalno-technicznym koniecznym dla sprawnego zrealizowania postanowień nowelizowanej ustawy. W symbolicznym zakresie będzie jednak miało też znaczenie godnościowe - chodzi o potwierdzenie statusu i uprawnienia. Dobrze, że uprawnieni do świadczeń będą mogli również korzystać ze wsparcia samorządów w zakresie korzystania z komunikacji lokalnej czy uprawnień do korzystania z pomocy społecznej, ale właśnie ten punkt każe się zastanowić, dlaczego w tym zakresie unika się ujednolicenia zasad i pozostawia się to uznaniowości samorządów. Podobnie jest np. w przypadku działaczy opozycji antykomunistycznej i w odniesieniu do osób represjonowanych z przyczyn politycznych. Udostępniony na stronach internetowych Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zbiór pism - odpowiedzi poszczególnych samorządów dużych polskich miast i aglomeracji na zapytanie w tej kwestii wystosowane przez kierownika urzędu - pokazuje poprzez znaczne zróżnicowanie form ulg taryfowych w komunikacji, a czasem całkowity ich brak, czy też przez zakres przyznawanych świadczeń z pomocy społecznej, jak zróżnicowana jest wrażliwość społeczna, a także świadomość polityczna samorządowców. Dyskutując zatem nad obecnie wprowadzanymi zmianami, warto postawić pytanie, czy nie lepsze byłoby wprowadzenie ogólnego ustawowego katalogu uprawnień i różnicowanie - jeżeli już cokolwiek różnicować - przez ustawowe określenie kryteriów dostępu do nich poszczególnych grup uprawnionych. Wtedy wprawdzie jako ustawodawcy weźmiemy na siebie ciężar odpowiedzialności za ustalenie hierarchii uprawnień, ale unikniemy uznaniowego i nie zawsze godnego traktowania uprawnionych przez mniej wrażliwych przedstawicieli samorządów. Na zakończenie jeszcze jedna refleksja. Oszacowano, że ustawa w nowym brzmieniu obejmie ok. 71 tys. osób. Warto zatem przypomnieć, że deportacjami do pracy przymusowej objętych było w latach wojny i jeszcze po jej zakończeniu kilka milionów Polaków. Jak widać, z uprawnień w postaci niewielkich przecież ułatwień w codziennym życiu schorowanych ludzi skorzysta zaledwie kilka procent pokrzywdzonych. Zdecydowana większość nie doczekała nawet tak skromnego ekwiwalentu za swoje krzywdy i utratę zdrowia. Zastanówmy się więc szerzej nad ujednoliceniem polityki w zakresie poszanowania coraz mniej licznych grup ludzi, którzy ponieśli ofiarę dla niepodległej, suwerennej Polski lub cierpieli za to, że są Polakami. Klub Kukiz’15 opowiada się za przyjęciem tej ustawy. (Oklaski)