Mówca: Włodzimierz Bernacki
Data: 2013-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przyszło nam dzisiaj debatować nad nowelizacją ustawy, która pierwotnie została uchwalona przez Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 26 października 1982 r. A więc mówimy o nowelizacji aktu prawnego, którego funkcjonowanie i istnienie jest dość, powiedziałbym, mocno osadzone w tradycji prawnej. Oczywiście dla osób zajmujących się problematyką prawną, dla parlamentarzystów zasadą jest dążenie do tego, aby normy prawa były trwałe. Natomiast w tym wypadku pozwolę sobie na pewną nutkę ironii. Chyba parlament polski troszeczkę przespał możliwość, szansę dokonania niezbędnych zmian. Bardzo dobrze, że doszło do podjęcia próby nowelizacji ustawy, chodzi o ustawę o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw. W mojej opinii i w opinii Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość ta nowelizacja ma istotne zalety. Do zalet tej propozycji dotyczącej nowelizacji przede wszystkim należy zaliczyć próbę zniesienia dualizmu wyrażającego się w rozróżnieniu na postępowanie opiekuńczo-wychowawcze i postępowanie poprawcze. Zaletą jest, o czym była już mowa, skrócenie obserwacji do 4 tygodni, zaletą jest także prawo nieletniego do odmowy składania wyjaśnień i bardzo precyzyjne określenie warunków przesłuchań. Wydaje się, że to wszystko zmierza w kierunku upodmiotowienia nieletniego. Następuje poprawa sytuacji nie tylko nieletniego, który dopuścił się czynu i który podlega temu postępowaniu, ale mamy do czynienia również z poprawą sytuacji osoby pokrzywdzonej. Jeśli chodzi o zalety tego rozwiązania prawnego, dostrzegamy również możliwość przekazania sprawy nieletniego do szkoły czy organizacji, a także możliwość prowadzenia rozprawy przy drzwiach zamkniętych, chyba że jawność może być tutaj zastosowana ze względów wychowawczych. Ważna jest również możność, aby prawo do zatrzymania miała Straż Graniczna. Tyle, jeśli chodzi o pozytywne rozwiązania, aspekty nowelizacji, natomiast pozwolę sobie wskazać też te ujemne. Przede wszystkim eksperci zgadzają się, są zgodni co do tego, że niezbędna, konieczna jest nie tylko debata, ale także całościowe rozwiązanie i to, aby w przyszłości parlament uchwalił ustawę rozwiązującą czy komplementarnie traktującą ten problem. Jak wskazują eksperci, właściwie projektowana nowelizacja rozsadza ustawę. Jeśli spojrzymy na numerację poszczególnych przepisów prawnych, zobaczymy, że panuje chaos, zupełna niejasność tego układu. Druga bardzo poważna wada to ta dotycząca stosowania środków przymusu. Wydaje się, że rozwiązanie zaproponowane w nowelizacji jest niewłaściwe. Jeśli chodzi o wolność, nietykalność, konstytucja Rzeczypospolitej bardzo wyraźnie mówi o tym, że ograniczenia wolności mogą wynikać wprost z rozwiązań ustawowych. Tutaj deleguje się to do rozporządzenia. Wreszcie trzecia sprawa. Nie przewidziano instrumentów prawnych pozwalających na kontrolowanie czynności prowadzonych przez Policję państwową. Wydaje się, że również tutaj dostrzegamy słabość. Wreszcie w doktrynie mówi się i ludzie patrzący na to rozwiązanie z szerszej perspektywy wskazują, że jednak ciągle mamy do czynienia z powielaniem czy wręcz ugruntowaniem procedury mieszanej. Mimo wszystko to rozwiązanie pojawia się gdzieś w tle. Prawo i Sprawiedliwość mimo ułomności przedstawionej nowelizacji poprze wniosek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)