Mówca: Środowiska Henryk Kowalczyk
Data: 2018-07-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Najpierw kilka słów ogólnych. Zwracam się tu do pani poseł Ewy Lieder z Nowoczesnej. Bardzo dziękuję za dzisiejsze bardzo merytoryczne wystąpienie i konstruktywne uwagi, natomiast pierwsze czytanie, niestety, wyglądało zupełnie inaczej, ale ja przejrzę stenogram. Jeśli użyłem niestosownych słów, to przeproszę, ale jeśli takie wrażenie, jakie wtedy odniosłem, będzie nadal moim wrażeniem, to mogę tylko wyrazić radość, że nastawienie zmieniło się bardzo... (Poseł Ewa Lieder: Nic się nie zmieniło.) ...znacząco, z czego się bardzo cieszę. I w ogóle dzisiejsza dyskusja jest już znacznie lepsza niż dyskusja w pierwszym czytaniu, co bardzo dobrze wróży, jeżeli chodzi o uchwalenie tej ustawy. I myślę, że jest to nasz wspólny problem. Jak bardzo wspólny, to myślę, że tutaj padało wiele stwierdzeń. Chodzi choćby o przykład składowiska chyba pod Olkuszem, tak, Klucze-Osada. Przez kilka wcześniejszych lat zbierano te odpady. Przypomnę, kto rządził przez ostatnich parę lat, kilka lat wcześniej i do tego się nie zabrał. My oczywiście nie uchylamy się od odpowiedzialności, ale warto pamiętać, że jest to nasz wspólny problem, bardzo często powstały niestety nie za naszych rządów, ale nie uchylamy się od jego rozwiązania. Natomiast wracając już do tych konkretnych pytań, które padły w czasie dyskusji, to chciałbym się do nich ustosunkować. Były tutaj zgłoszone zastrzeżenia przez pana posła Sonika dotyczące uprawnień kontrolnych i rozszerzenia ich o możliwość wnoszenia aktów oskarżenia, popierania aktów oskarżenia. Są inspekcje, które takie uprawnienia mają, tj. inspekcja pracy, inspekcja sanitarna, Krajowa Administracja Skarbowa. Stąd uznajemy, że nie jest to nic nadzwyczajnego dla Inspekcji Ochrony Środowiska, i sądzę, że będzie z tego dobrze korzystać, a na pewno popieranie aktu oskarżenia czy występowanie z aktem oskarżenia jest znacznie wygodniejsze dla inspekcji, dla fachowców niż np. dla Policji, która oczywiście akty oskarżenia może wnosić, ale czasami nie ma takiej fachowej wiedzy czy wprost dowodów wynikających z badań. Pytanie pani poseł Lidii Gądek z PO dotyczyło tego, co dzieje się, jeżeli chodzi o stan obecny, czyli co z tym zapasem odpadów, który powstał. Oczywiście będziemy bardzo rygorystycznie przestrzegać zasady, że zanieczyszczający płaci, czyli będziemy sięgać do środków przedsiębiorców, którzy te odpady zgromadzili. To jest pierwsza sprawa. Ale zdajemy sobie też sprawę z tego, że czasami nie ma już tych zanieczyszczających, bo gdzieś zniknęli. Wobec tego to zostaje na barkach samorządów i tutaj samorządy, podejmując odpowiedzialność, wydawały zezwolenia i zostają z tym problemem. Ale też rozumiemy, że może w niektórych przypadkach samorządy nie będą w stanie tego problemu rozwiązać, i nie uchylamy się od pomocy, podkreślam, od pomocy we współpracy z samorządami, ale na pewno nie rozwiążemy tego problemu, którego sami nie zrobiliśmy. To jest bardzo istotne stwierdzenie. Chodzi o to, żeby nie było sytuacji, że oto teraz do ministra środowiska będą płynęły wnioski o dofinansowanie unieszkodliwiania odpadów, które przedtem kto inny zgromadził. Pan poseł Jerzy Meysztowicz mówił, że za szybko nad tym procedujemy. Rzeczywiście, tempo jest duże, nie da się ukryć. Natomiast sądzę, że jest wystarczająco dużo czasu, żeby się tym zająć, a jednocześnie jeśli chodzi o czas, biorąc pod uwagę wakacje parlamentarne, jeśli takiego tempa byśmy nie narzucili, to oznaczałoby to tyle, że te ustawy mielibyśmy wprowadzone najwcześniej w listopadzie, a więc pół roku mielibyśmy stracone. Stąd konieczność tego tempa jest wyraźnie widoczna. Pan poseł Andrzej Maciejewski mówił o recyklingu, o gospodarce w obiegu zamkniętym. Oczywiście to jest wyzwanie i to jest pierwszy krok: porządkowanie i nałożenie rygorów na składowiska, magazynowanie odpadów. Natomiast nie zaprzestajemy prowadzić prac nad gospodarką odpadami. Takie prace trwają. Trwają już konsultacje zarówno z samorządami, jak i z przedsiębiorcami. I już nie w tempie pilnym przedstawimy właśnie takie stosowne projekty, aby wzmocnić zachętę do recyklingu. Kolejne pytanie, kolejne głosy dotyczyły planów zagospodarowania przestrzennego itd. Pani poseł Lenartowicz powoływała się na to, że autostrady, linie kolejowe są budowane na podstawie specustaw. A więc będzie o tym mowa. Ale to tak naprawdę nie dotyczy odpadów, więc generalnie nie mylmy tutaj pojęć. My mówimy o trybie i wymaganiach, rozwiązaniach dla gospodarki odpadami. Pan poseł Józef Brynkus mówił, że powinien być, że przedsiębiorcy będą się bali, że inspekcja zamknie im składowisko czy możliwość magazynowania odpadów za naruszenie czy powtórne naruszenie, bo w przypadku podwójnego naruszenia może być możliwość zamknięcia. Przypominam, że po pierwszym naruszeniu jest najpierw wezwanie do usunięcia tego naruszenia. A więc jeśli ktoś nie usuwa tego mimo wezwania, to znaczy, że uporczywie chce trwać w naruszeniu przepisów. A więc stąd taki zapis. Natomiast jeśli chodzi o pytanie, czy Ministerstwo Środowiska pochyli się nad poprawkami, to tak, pragnę zapewnić, że ministerstwo pochyli się nad każdymi poprawkami. Mam nadzieję, że dyskusja nad poprawkami złożonymi w czasie drugiego czytania podczas posiedzenia komisji będzie merytoryczna. Pani poseł Urszula Pasławska mówiła o kaucji gwarancyjnej, że to będą dodatkowe koszty dla branży. Co do monitoringu nie nazywałbym tego aż takimi wielkimi kosztami, ponieważ koszty monitoringu w stosunku do skali obrotu odpadami są naprawdę marginalne, więc to nie jest ten problem. Zresztą monitoring będzie służył pewnie wielu innym celom, które będą realizowali przedsiębiorcy. Natomiast kaucja gwarancyjna rzeczywiście jest kosztem, bo jeśli ta kaucja gwarancyjna najczęściej, mam nadzieję, bo tak się stosuje w przetargach, będzie gwarancją bankową, to oczywiście kosztuje. Natomiast jeśli sobie wyobrażamy i taki zapis proponujemy, że jeśli się określa maksymalną ilość odpadów składowanych w miejscu magazynowania, a ta ilość odpadów generalnie powinna być mniej więcej na poziomie połowy rocznego stanu, bo takie mniej więcej robi się szacunki, jeśli ten roczny, ten półroczny stan będzie powtarzany wielokrotnie, to przez 10 lat tak naprawdę kaucja gwarancyjna będzie dotyczyła 2% 1/20 obrotów, a więc też staje się w tym procesie wymaganiem niezbyt kosztownym, ale tutaj rzeczywiście niezwykle koniecznym, bo bez tego tak naprawdę to możemy mówić tylko teoretycznie o uszczelnieniu systemu. Jeśli chodzi o właścicieli gruntów, tu apel o rozważenie zgłoszonych poprawek. Tak, już deklaruję, że jeszcze powtórnie będziemy się pochylać nad tymi poprawkami dotyczącymi m.in. prawa własności. Jeśli chodzi o ograniczenie importu odpadów, to taki zakaz wprowadzamy wprost dla odpadów komunalnych, dla innych odpadów komunalnych do unieszkodliwiania, a więc zostają tylko te, z których mamy surowce wtórne do odzysku. A więc jeśli chodzi o te zapisy, które mogą powodować napływ dużej ilości odpadów, szczególnie komunalnych i pochodzących z nich, to ten zakaz wprowadzamy w sposób jednoznaczny. Pani poseł Lenartowicz mówiła o konwencji bazylejskiej. Ona zezwala na to, aby kraj mógł wprowadzić swój system uszczelniania czy ograniczenia. A więc niczego tutaj nie naruszamy. Jeśli chodzi o efekty uszczelniania systemu, to nie Inspekcja Ochrony Środowiska to szacowała, tylko szacowała to Krajowa Izba Gospodarcza i w ocenie skutków regulacji powołujemy się na opinie i szacunki Krajowej Izby Gospodarczej. Tu o tym mówiono i tu te liczby padają na podstawie ich szacunków co do systemu, nielegalnego systemu gospodarki odpadami. Co do tego, że baza odpadów stanie się atrapą. No nie stanie się. 40 tys. podmiotów i wdrożony system, wdrażany, można by tak powiedzieć, system śledzenia gospodarki odpadami i odpadów będą rzeczywiście - ja tak sobie wyobrażam - takim systemem jak system VAT-owski, gdzie nastąpiło bardzo mocne uszczelnienie faktur, przepływów finansowych. Tak w pełni wdrożona baza odpadów... (Poseł Anna Paluch: Danych.) ...również będzie służyła takiemu systemowi. Pytanie dotyczyło lodówek i suszarek, tego, że te są niebezpieczne, a te nie są niebezpieczne. To chyba oczywiste, tzn. lodówka ma czynnik chłodniczy, który jest generalnie niebezpieczny, i tym różni się od suszarki. A więc tutaj takie techniczne wyjaśnienie. Pan poseł Aleksander Mrówczyński mówi o egzekucji. A więc oczywiście te egzekucje są prowadzone. Egzekucja, jej sprawność zależy od sprawności organów uprawnionych do egzekucji. Są to organy skarbowe. Zwykle przedsiębiorcy niechętnie poddają się egzekucji i próbują różnych sposobów jej uniknięcia, ale tutaj niczego nie odpuszczamy, więc ta egzekucja będzie prowadzona zgodnie z prawem i w sposób systemowy. Pani Zofia Czernow martwi się, że odpady są nadal gromadzone. Niestety, przez ostatnich wiele lat - pewnie obecnie też jeszcze się to dzieje, chociaż teraz skala już się chyba zmniejszyła - te odpady gromadzono. WIOŚ będzie przeprowadzał skuteczne kontrole, otrzymuje stosowne środki finansowe na wzmocnienie kadrowe, na wzmocnienie sprzętowe i wzmocnienie laboratoriów, a więc ta skuteczność kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska będzie bardzo widoczna. Przede wszystkim wdrażamy uprawnienia dla inspektorów ochrony środowiska, które pozwalają na skuteczną kontrolę, m.in. likwidujemy 7-dniowy termin na uprzedzenie o kontroli, który bardzo przeszkadzał w prowadzeniu skutecznej kontroli. Szanowni Państwo! Pakiet tych dwóch ustaw dotyczących gospodarki odpadami i Inspekcji Ochrony Środowiska oczywiście koniecznie należy wprowadzić, tak żeby zapanować nad gospodarką odpadami, nad przywożeniem odpadów, nad prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie przetwarzania odpadów, natomiast tak jak już wspomniałem, nie jest to koniec zmian legislacyjnych dotyczących gospodarki odpadami. Przed nami jest jeszcze dużo zadań, m.in. wspominane zadania związane z podwyższeniem poziomu recyklingu. To jest oczywiście przed nami. Stosowne projekty dotyczące właśnie podwyższenia poziomu recyklingu, prowadzenia gospodarki odpadami i systemu zbierania oraz przetwarzania tych odpadów będą jeszcze, już w normalnym trybie, przedstawione, mam nadzieję, w drugim półroczu tego roku, a więc po wakacjach parlamentarnych. Docelowo uporządkuje to gospodarkę odpadami, tak abyśmy, po pierwsze, mieli możliwość zagospodarowania tych odpadów, które w Polsce wytwarzamy, abyśmy nie sprowadzali i nie umożliwiali, nie pozwalali na sprowadzanie odpadów zza granicy, z wyjątkiem tych, z których otrzymujemy surowce wtórne. Chodzi o to, żeby Polska nie była śmietniskiem Europy, ale jednocześnie żeby w sposób zgodny z ochroną przyrody, uwzględniając dziedzictwo przyrodnicze, które otrzymaliśmy, zagospodarowała te odpady, które niestety w coraz większej skali wytwarzamy jako mieszkańcy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)