Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-04-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe, ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych. Projekt tej ustawy ma na celu wykonanie dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego, m.in. z dnia 15 marca 2011 r. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące pierwszego z wymienionych wyroków odnosi się do przepisów art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, nadającego księgom rachunkowym banków oraz wyciągom z tych ksiąg charakter dokumentu urzędowego. W opinii sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie było tutaj potrzeby dalszego utrzymywania takiego charakteru tych dokumentów. Drugi wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy art. 194 ustawy o funduszach inwestycyjnych i odnosi się do sytuacji, w której charakter dokumentu urzędowego występuje przy księgach rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego i wyciągach z tych ksiąg w postępowaniu cywilnym skierowanym wobec konsumenta. W takiej sytuacji przepisy obciążają dodatkowymi konsekwencjami właśnie pozwanego konsumenta. W związku z powyższymi wyrokami proponowane przez Senat zmiany dotyczą pozbawienia dokumentów bankowych i dokumentów funduszy statusu dokumentów urzędowych. W związku z tym proponowane zapisy polegają także na wprowadzeniu w ustawie Prawo bankowe oraz w ustawie o funduszach inwestycyjnych dodatkowego zastrzeżenia, że przepisy o mocy prawnej dokumentów urzędowych nie obowiązują w postępowaniu cywilnym. Należy nadmienić, że według definicji Kodeksu postępowania cywilnego dokumenty urzędowe sporządzone są przez odpowiednie organy władzy publicznej i organy państwowe. W dzisiejszych realiach banki są prywatnymi podmiotami na rynku, jednak mimo to niektóre dokumenty wystawiane przez nie są traktowane w sądzie jako dokumenty urzędowe. To z kolei zgodnie z obowiązującymi przepisami oznacza, że aby je podważyć, należy udowodnić ich nieprawdziwość. W tej sytuacji przy ewentualnym sporze to na pozwanym konsumencie spoczywa obowiązek udowodnienia nieprawidłowości dokumentów w banku. Jest to zaprzeczenie ważnej reguły, zgodnie z którą to powód ma obowiązek udowodnienia zasadności pozwu, a nie odwrotnie. Projektowana zmiana w ustawie poprawi w związku z tym ochronę interesów konsumentów. Przy tego typu projektach ustawy jak ta zawsze powraca pytanie o sens funkcjonowania Senatu. To fakt, że do regulaminu Senatu dopisano w 2007 r. dział IXa, nakładający właśnie na Senat jako jeden z celów wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Jest jednak pytanie, czy jeśli chodzi o Senat, kosztujący podatników rocznie ponad 100 mln zł - 100 senatorów, ponad 300 pracowników Kancelarii Senatu - potrzebne są takie koszty i takie zasoby m.in. właśnie do wykonywania wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza że, jak akurat pokazuje przykład tej ustawy, bardzo często po powrocie tego projektu do Sejmu, do Komisji Finansów Publicznych i tak wymaga on dodatkowego przyjrzenia się, a częstokroć dodatkowej przeróbki. Drugą sprawą utrudniającą wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest zasada dyskontynuacji, dotycząca również projektów, które wykonują wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Ten projekt trafił do Sejmu już w 2011 r., jednak koniec kadencji uniemożliwił przeprowadzenie całego procesu legislacyjnego. A więc może warto by się zastanowić również w przyszłości, czy tego typu ustawy, realizujące wyroki Trybunału Konstytucyjnego, nie powinny być wyłączone z zasady dyskontynuacji. Kończąc i wracając do omawianego projektu, stwierdzam, że Ruch Palikota poprze, oczywiście, zaproponowane zmiany, które są wynikiem wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)