Mówca: Anita Kucharska-Dziedzic
Data: 2022-07-21 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W dość przyspieszonym trybie procedujemy nad przedłożonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projektem ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw. Dlaczego tak się spieszymy? Czy przedstawione w przedłożonym projekcie propozycje zmian ustawowych rozwiązują jakiś dramatyczny problem w więziennictwie? Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje zmianę w zakresie art. 6 Kodeksu karnego wykonawczego: katalog podstaw do pozostawienia bez rozpoznania wniosków, skarg i próśb skazanego, a także zmianę w art. 217b §1a Kodeksu karnego wykonawczego polegającą na ograniczeniu zasady bezpośredniego przesyłania korespondencji tymczasowo aresztowanego, na możliwości zwiększenia efektywności egzekwowania kary pozbawienia wolności czy też na poszerzeniu stosowania systemu dozoru elektronicznego. Jeśli chcecie zwiększyć bezpieczeństwo wewnętrzne w więzieniu ze strony najgroźniejszych więźniów, to ograniczenie im możliwości skarżenia się w żaden sposób nie zmieni ryzyka popełniania przez nich kolejnych kryminalnych czynów w więzieniu. Skargi to bufor bezpieczeństwa. Tak, większość z nich jest bezzasadna, ale odrzucanie ich w sposób arbitralny przez administrację penitencjarną polepszy statystykę, ale nie warunki odbywania kary czy relacje wewnątrzwięzienne, a te najgorsze nie są. W Unii Europejskiej mamy najniższą normę 3 m powierzchni przypadającej na jednego więźnia, a mimo to w ostatnich trzech dekadach nie było żadnego poważnego buntu więźniów. Bezsilność więźniów generuje bunt. Nie będą mieli możliwości skarżenia się, będą bezsilni. Ale jak będzie bunt, to władza będzie mogła wykazać się surowością w traktowaniu osadzonych. Mamy poważny problem dotyczący utrudniania przez skazanych wykonania wyroku. Skazani w dużej liczbie nie zgłaszają się do więzień. W celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jeśli istnieje obawa ucieczki i ukrycia się sprawcy, można wystąpić z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania osoby skazanej. Ale ministerstwo ma inne remedium. Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd poleca zatrzymać i doprowadzić do aresztu śledczego. W uzasadnionym wypadku na wniosek skazanego sąd może wezwać go do stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym położonym najbliżej miejsca jego stałego pobytu wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość, jeśli dotychczasowa postawa i zachowane skazanego uzasadniają przypuszczenie, że skazany stawi się na wezwanie. Zarządzenie wymaga uzasadnienia. Na wolności mimo otrzymania wezwania do stawiennictwa jest 40 tys. skazanych, a w polskich więzieniach przebywa 70 tys. osadzonych. Gdzie chcemy pomieścić tych ludzi? Można wprowadzić program prycza+, ale to przepis na bunt. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma jakieś remedium na przepełnienie więzień? Poszerzenie stosowania systemu dozoru elektronicznego zasługuje na pochwałę w tym kontekście, ale to rozwiązanie niewystarczające, choć jedyne, które klub Lewicy akceptuje bez zastrzeżeń. Nie ma uzasadnienia ustawowa próba ograniczenia rozmów telefonicznych z adwokatami, obowiązek płacenia za nie przez osadzonych i ingerencja w dostęp do korespondencji. Środowiska adwokackie obawiają się naruszenia tajemnicy adwokackiej. Werbalizowane są opinie o próbie wprowadzenia tylnymi drzwiami możliwości tworzenia prowokacji przeciwko adwokatom, sędziom i pewnie też prokuratorom. Pełna inwigilacja wymiaru sprawiedliwości z wykorzystaniem więźniów, małych świadków koronnych, świadków na daną okoliczność. W kontekście kolejnej dziś procedowanej ustawy wydaje się to jednak możliwe. W tym zakresie składamy naszą poprawkę, licząc na to, że nowoczesne więziennictwo nie oznacza wedle ministra sprawiedliwości ograniczenia prawa do obrony i kontaktów z obrońcą. Proszę bardzo.