Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2015-05-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność i zaszczyt wystąpić w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość odnośnie do sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, druk podstawowy nr 2678, sprawozdanie komisji - druk nr 3355. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jest to duża nowelizacja Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego i z pewnością w ciągu 5 minut nie uda mi się odnieść do poszczególnych rozwiązań, które są proponowane w tej nowelizacji. Jednak chciałabym podkreślić, że jest to kolejna nowelizacja kodeksu. Natomiast często mieszkańcy mojej ziemi, ale nie tylko, Polacy zgłaszają mi jako posłowi postulat co do tworzenia prawa - że powinno być ono stabilne. I pamiętam też, że kiedy uczyłam się, studiowałam prawo, uczono mnie zasad. Stabilność prawa, niezbyt częste zmiany to była jedna z podstawowych zasad, którą należałoby się też kierować właśnie tutaj, w Sejmie. Niestety daleko od tego odeszliśmy. Rozpocznę od merytoryki tego projektu, ale - tak jak powiedziałam - gdy go analizowałam, głównie przyświecała mi zasada, że prawo powinno być stabilne. W naszej ocenie zapisy odnoszące się do proponowanej nowelizacji przepisów prawa materialnego są nie do zaakceptowania. Niezrozumiałe jest odnoszenie przepisów o oświadczeniach woli do innych oświadczeń, w tym wiedzy i uczuć. O ile bowiem oświadczenia woli wywołują oznaczone skutki prawne związane z powziętą czynnością prawną, o tyle z punktu widzenia przepisów prawa materialnego nie sposób doszukiwać się potencjalnych skutków przy składaniu innych oświadczeń. Zagadnieniem wątpliwym jest wprowadzenie formy dokumentowej czynności prawnej. Definicja jest lakoniczna. Zgodnie z projektem dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią, czyli jej odtworzenie, a do zachowania formy dokumentowej czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Poza umową pożyczki nie przewidziano formy dokumentowej dla żadnej czynności nazwanej. Stąd wątpliwy jest więc sens wprowadzania całkiem nowej instytucji w rzeczywistości w odniesieniu do jednego rodzaju czynności prawnej. Kluczowe jest to, że zgodnie z przedstawionym uzasadnieniem projektu treść dokumentu może zostać dowolnie ujawniona, na przykład znaki graficzne, dźwięk, obraz, a także utrwalona na dowolnym nośniku i za pomocą dowolnych środków. Podpis nie jest koniecznym elementem dokumentu. W związku ze wskazanymi powyżej okolicznościami należy zaznaczyć, że nadawanie szczególnego waloru prawnego czynności niepotwierdzonej zarówno podpisem odręcznym, jak i weryfikowanym podpisem elektronicznym jest całkowicie niezrozumiałe, w szczególności mając na uwadze procesowe skutki takiego rozwiązania. Dokument prywatny niesie ze sobą domniemanie, że osoba, która go sporządziła, złożyła oświadczenie w nim zawarte. Uznanie za dokument nośnika treści nieopatrzonej jakimkolwiek weryfikowalnym podpisem może prowadzić w szerokim zakresie sytuacji do konieczności dowodzenia, że przypisywane stronie oświadczenie mające znaczenie procesowe nie pochodzi od niej. Taki stan rzeczy ma miejsce w szczególności wobec niejednoznaczności proponowanego art. 243 1 K.p.c. w zakresie, w jakim nie precyzuje, w jaki sposób na podstawie dokumentu w formie innej niż pisemna miałby zostać ustalony jego wystawca. Jednocześnie, mając na uwadze rozwój techniki, bezspornie nie jest wykluczone, a nawet szczególnie skomplikowane sporządzenie bez wiedzy zainteresowanego oświadczenia woli spełniającego wszelkie wymogi art. 77 3 Kodeksu cywilnego i realizującego zachowanie formy dokumentowej czynności prawnej. Samo badanie nośnika przez biegłego może pozostawać niewystarczające do ustalenia, w jaki sposób doszło do powstania treści zawartej na nośniku realizującym treść formy dokumentowej. Co do zmian proceduralnych w Kodeksie postępowania cywilnego w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na kolejne nowelizowanie przepisów, które zmieniły swoje brzmienie na przestrzeni ostatnich miesięcy. Działanie takie świadczy wyłącznie o braku po stronie ustawodawcy całościowej (Dzwonek) koncepcji brzmienia określonych przepisów i wynikających z nich zasad prowadzenia postępowania, co jednoznacznie podważa zaufanie do systemu prawnego, o czym mówiłam na początku, a jednocześnie powoduje istotne zagrożenie dla jakości, spójności i kompletności wprowadzanych zmian. W zakresie wprowadzenia systemu teleinformatycznego do doręczania pism w postępowaniu rozważyć należy, jaki ma być podstawowy cel nowelizacji - czy wyłącznie oszczędność Skarbu Państwa, czy usprawnienie postępowania, ale z zachowaniem gwarancji stron do sprawiedliwego procesu. Panie marszałku, Wysoka Izbo...