Mówca: Andrzej Dera
Data: 2015-08-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Zjednoczona Prawica mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec sprawozdania z działalności Sądu Najwyższego za rok 2014. Swoje wystąpienie zacznę od podziękowań. Najpierw od podziękowań za bardzo rzetelne, obszerne sprawozdanie z działalności za 2014 r. W tym sprawozdaniu właściwie jest wszystko, czego państwo przez ten 2014 r. dokonaliście w Sądzie Najwyższym, są opisane wszystkie istotne rzeczy. Jest to bardzo rzetelne i sumienne sprawozdanie z tej działalności, która pokazuje, jak ważne problemy są rozwiązywane w Sądzie Najwyższym. Kolejne podziękowania dla wszystkich sędziów za ich pracę składam na ręce pani pierwszej prezes. Trudno sobie dzisiaj wyobrazić polskie sądownictwo bez sprawnie funkcjonującego Sądu Najwyższego i za tę ogromną pracę chciałbym serdecznie podziękować. Podziękować także za to, że wzrost liczby spraw rozpatrywanych przez Sąd Najwyższy nie spowodował wydłużenia terminów rozpatrywania spraw, bo mimo wszystko są one długie, gdyż to jest zawsze jedna z większych bolączek polskiego sądownictwa. Mimo że tych spraw jest więcej, a obsada jest taka, jaka jest, udało się utrzymać dotychczasowy czas ich rozpatrywania w Sądzie Najwyższym. Należy to w tym momencie pochwalić, aczkolwiek, pani prezes, cały czas trzeba dążyć do tego, żeby ten czas rozpatrywania spraw w Sądzie Najwyższym był jak najkrótszy, ale to jest coś, co zawsze będzie wskazywane. Myślę, że to jest również wielką troską pani prezes, żeby sprawy, które są rozpatrywane w Sądzie Najwyższym, były rozpatrywane w jak najkrótszym czasie. Choć oczywiście czas nie może być jedynym wyznacznikiem, bo w przypadku Sądu Najwyższego dużo ważniejsza jest jakość orzeczeń, niż czas, w jakim one zapadają. W tym sprawozdaniu jest wiele problemów. Czas pozostawiony do dyspozycji klubów nie pozwala na szczegółowe omówienie wszystkich ważnych zagadnień, ale na kilku ważnych miejscach chciałbym się skupić. Zacznę może inaczej niż moja poprzedniczka. Ja myślę o sygnalizacji luk prawnych, tego wszystkiego, z czym sądownictwo w Polsce tak naprawdę się musi zmierzyć. Tak naprawdę coraz niższy jest poziom stanowionego prawa przez polski parlament. Jak w soczewce, w orzecznictwie sądów widać, że są z tym coraz większe problemy. Jeden wskaźnik - 200 pytań sądów - pokazuje, że sądy mają poważny problem z tym, jak odczytywać normy prawne, które są stanowione w polskim parlamencie. To pokazuje, że mamy z tym odwieczny problem. I to jest bicie się we własne piersi, to nie jest przerzucanie odpowiedzialności na sądy, bo sądy muszą to prawo stosować. Tutaj widać, chociażby na podstawie reakcji sądów w postaci pytań o to, jak należy różne przepisy interpretować, że sytuacja się nie poprawia. Tu jest bardzo potrzebna pogłębiona refleksja polskiego parlamentu nad tym, co zrobić. Nie tylko polskiego parlamentu. Myślę, że klasa polityczna powinna się nad tym zastanowić, tak jak pani prezes zastanawiała się nad tym, co zrobić, żeby jakość tych kasacji była wyższa. Jest postulat, żeby zrobić jakąś specjalizację nawet ze strony profesjonalnej obsługi prawnej, a to pokazuje, że zagadnienie jest poważne. Zatem tym bardziej polska klasa polityczna, polski parlament powinny się zastanowić, co zrobić, żeby podnieść jakość pracy polskiego parlamentu. Ja mogę powiedzieć, że w tej kadencji jako przedstawiciele opozycji wielokrotnie wskazywaliśmy czy ja osobiście wskazywałem, że pewnych rzeczy nie powinno się robić z uwagi na istniejący system prawny, ale mimo wszystko było takie parcie do sukcesu, do tego, żeby przepracować jakąś ustawę, że nie słucha nikogo. To, że nie słucha opozycji, to jeszcze jestem w stanie zrozumieć, bo to jest opozycja, ale jeżeli nie słucha siedzących na sali przedstawicieli Krajowej Rady Sądownictwa czy innych ekspertów, którzy wskazują na poważne luki czy błędy, to potem mamy taką jakość przepisów. To jest coś, co jest odwieczną bolączką w polskim parlamencie. Jest pytanie, co zrobić, żeby w przyszłości do tego nie dochodziło. Jeżeli nadal w sensie jakości będziemy szli w dół, to w polskim sądownictwie i m.in. w Sądzie Najwyższym będzie coraz więcej problemów. Więc jest potrzebna pogłębiona refleksja i myślę, że będzie tu też potrzebna jakaś specjalizacja. Z tego, co rozumiem, ten problem polega na tym, żeby pewne idee natury politycznej czy oczekiwań społecznych przełożyć na język prawny. Samo w sobie to jest trudne. Mnie osobiście wydaje się, że problem pojawia się już na poziomie kształcenia na polskich uniwersytetach, że zbyt małą wagę przykłada się do problemów legislacyjnych, że w ogóle nie uczy się studentów zasad legislacji i potem tak to niestety wychodzi. Kadra legislacyjna jest słaba, a gdy jeszcze słyszę o ciągłej wojnie między legislatorami polskiego Sejmu i polskiego Senatu... To wszystko pokazuje, że coś tu nie gra. Jesteśmy w jednym budynku, a wielokrotnie spotykamy się z tym, że ustawa jest poprawiana, bo inne jest spojrzenie na pewne zagadnienia, a potem rozgrywany jest swoisty ping-pong, które biuro jest ważniejsze. Nie powinno być takich rzeczy. To wszystko powoduje, że jakość naszej pracy nie jest najwyższa. Ja mam troszeczkę odmienne zdanie na temat obsługi prasowej. Mnie osobiście wydaje się, że dobre wyroki bronią się same. Tutaj nie powinno być problemu. Gdy słyszę, że potrzeba więcej środków na to, żeby funkcjonowały jakieś sprawne służby prasowe, to jakoś niezmiennie mi się to kojarzy z PR. Moim zdaniem dobre orzecznictwo, sprawiedliwe wyroki nie potrzebują PR, po prostu dobry wyrok broni się sam. Jest jednak wiele problemów jednostkowych, bo zdarzają się jacyś źli sędziowie, jakieś fatalne wyroki, jakieś fatalne zachowania sędziów, które rzutują na całą grupę sędziowską. To rzeczywiście jest problem. Ale wydaje się, że wtedy trzeba napiętnować konkretne zdarzenie, które nie powinno mieć miejsca, i w ten sposób odciąć się od takich przypadków. One się będą zdarzać, bo to jest liczna grupa zawodowa. Przecież jest wydawanych kilkadziesiąt tysięcy wyroków, a może i więcej, patrząc globalnie. W każdym razie wtedy jest potrzebne stanowcze odcięcie się, odcięcie się od tych złych przypadków. Tego być może czasami brakuje. Pani prezes zwracała również uwagę na ujednolicenie postępowania dyscyplinarnego, co zasygnalizowała też w swoim sprawozdaniu. Jest to rzeczywisty problem i nad tym też trzeba będzie się w przyszłości zastanowić. Swoje wystąpienie chcę zakończyć próbą rozwiązania jednego z poważniejszych problemów, problemu, który też zauważyłem na przestrzeni iluś lat. Rzecznik praw obywatelskich - mamy sprawozdanie, Krajowa Rada Sądownictwa - mamy sprawozdanie, Sąd Najwyższy - mamy sprawozdanie. Te instytucje w swoich sprawozdaniach wskazują na szereg problemów natury prawnej, z którymi się spotkały. My jako posłowie to otrzymujemy. Prześledziłem sprawozdania z ostatnich lat i doszedłem do wniosku, że największy problem polega na tym, że większość tych niedociągnięć, tych braków, tych luk jest wskazywana co roku, że jest mała reakcja polskiego parlamentu na to, co sygnalizują te instytucje. Mnie się osobiście wydaje, że powinno być zupełnie inaczej, bo to są bardzo poważne sygnały z bardzo ważnych, konstytucyjnych, organów, tak naprawdę wskazujących, że są problemy. Cały czas się zastanawiam, jak udrożnić tę ścieżkę, żeby te sprawy były rozwiązywane. Udało nam się w ostatniej kadencji zrobić jedną ważną rzecz. Po orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego udało się uruchomić poprzez Senat inicjatywę dotyczącą orzeczeń, które uchylają przepisy niezgodne z konstytucją. Chodzi o to, żeby to naprawić. I to zaczęło funkcjonować. Tak samo moim zdaniem trzeba zastanowić się, jak to ma funkcjonować w przypadku innych sygnałów, już niezwiązanych z uchyleniem przepisów, co robi Trybunał Konstytucyjny, ale takich chociażby sygnałów, jakie mamy w sprawozdaniu Sądu Najwyższego czy rzecznika praw obywatelskich - widzieliśmy, ile tam tego było - czy Krajowej Rady Sądownictwa. Chodzi o to, żeby też znaleźć mechanizm, aby to po prostu udrożnić. Tak się zastanawiam, ponieważ chociażby te sygnały przedstawiane przez Sąd Najwyższy płyną ze strony sędziów, a tu zawsze jest problem relacji sędziowie - politycy, czy może, nie wiem, pani prezes przesyła takie sygnały prezydentowi, a prezydent też ma inicjatywę legislacyjną, może (Dzwonek) to byłby szybszy sposób, żeby w takich sprawach, które uniemożliwiają sprawne funkcjonowanie sądownictwa, tę inicjatywę miał prezydent, bo nikt inny nie może jej mieć z tego punktu widzenia. Mówię o usprawnieniu... Już kończę, panie marszałku. ...funkcjonowania sądownictwa, bo tak odczytuję kwestię tych luk, o których pani prezes mówiła. Tak więc warto się nad tym po prostu głębiej zastanowić. I taką refleksją chciałbym swoje wystąpienie zakończyć, jeszcze raz dziękując za wykonaną pracę w roku 2014. Dziękuję bardzo. (Oklaski)