Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2021-10-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę dzisiaj przedstawić historię jednej z najwybitniejszych szkół regionu piotrkowskiego - piotrkowskiej Sorbony, I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim. Jadąc przez Piotrków z południa na północ, trudno nie dostrzec potężnego, zawsze nocą pięknie oświetlonego, gmachu, który dominuje w obrazie starego miasta. Ten budynek to I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego, jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce. Dla większości piotrkowian to po prostu Chrobry, szkoła, o której się mówi albo z podziwem i dumą, jeśli się ją kończyło, albo z zazdrością i przekąsem, jeśli się nie miało tego przywileju. Po niepowodzeniach starań o otworzenie szkoły - kolegium w Krakowie w połowie XVII w. zakon pijarów zainteresował się Piotrkowem, miastem, w którym miał siedzibę Trybunał Koronny dla Wielkopolski. Zakon zyskał poparcie władz piotrkowskich i już w 1675 r. w tym mieście zaczęła działać pijarska szkoła. Konkurencją dla pijarów byli jezuici, którzy także zamierzali w Piotrkowie otworzyć szkołę. Ta jednak mimo uzyskania zgody Jana III Sobieskiego została otwarta długo po jego śmierci, bowiem w 1706 r. Jezuici budowali swoją szkołę, wychodząc poza obrys murów obronnych. Do czasu kasacji zakonu dzisiejszy Chrobry uzyskał część murów, główny parter oraz pierwsze piętro. W roku 1769 budynek przejęła Komisja Edukacji Narodowej, pierwsze na świecie ministerstwo edukacji narodowej, a w 1781 r. przekazano go pijarom, którzy zbudowali drugie piętro szkoły. Kiedy po drugim rozbiorze Piotrków Trybunalski stał się stolicą tzw. Prus Południowych, dawne kolegium stało się obozem jenieckim, czyli więzieniem. Prusacy ostatecznie dokończyli budowę budynku. Ostatnie piętro do dziś razi zaburzeniem proporcji i brakiem harmonii. Po roku 1815 funkcjonowało w Chrobrym Gimnazjum Rządowe Miejskie. W nim uczyli się nie tylko piotrkowianie, ale także młodzi ludzie z całego Imperium Rosyjskiego. Uczniowie gimnazjum złożyli daninę krwi w powstaniach listopadowym i styczniowym. W roku 1905 podjęli walkę o polską mowę, co doskonale zostało zapisane przez dr. Zygmunta Tenenbauma w jego wspaniałych ˝Gawędach o starym Piotrkowie˝. Podczas II wojny światowej większość wyposażenia szkoły uległa zniszczeniu, a w budynku Niemcy urządzili szpital wojskowy. Nauczyciele szkoły mimo represji okupanta bezwarunkowo rozpoczęli pracę w tajnym nauczaniu. Uczniowie Chrobrego z zapałem angażowali się w konspirację niepodległościową po 1945 r. Należący do stworzonej przez kpt. Sojczyńskiego organizacji pod nazwą Konspiracyjne Wojsko Polskie zostali aresztowani i więzieni w kazamatach UB. Leopold Wiaderek zapłacił za miłość do ojczyzny najwyższą cenę. Harcerze z piotrkowskiego gimnazjum utworzyli w 1949 r. organizację Mała Dywersja, która w listopadzie 1950 r. została rozpracowana przez Urząd Bezpieczeństwa. Wtedy też aresztowany był legendarny dyrektor Chrobrego Teofil Budzanowski. Chrobry był pierwszą szkołą średnią w regionie, gdzie powstało prawdziwe profesjonalne planetarium stworzone dzięki determinacji prof. Zbigniewa Solarza. Od ponad 20 lat działa Towarzystwo Wychowanków Gimnazjum i Liceum, a od 1992 r. - muzeum szkoły. Lista znanych absolwentów Chrobrego jest długa i nie ma czasu na wymienienie tych wszystkich postaci, które ukończyły tę szkołę. Wystarczy wspomnieć o Józefie Pawlikowskim, Stanisławie Rembeku, Filipie Sulimierskim, Mieczysławie Trajdosie, Stefanie Roweckim i wielu, wielu innych. Ta szkoła to pomost pomiędzy historią a przyszłością. Jej absolwenci mają szansę zdobycia wykształcenia, które pozwoli wejść im w dorosłe życie z niezbędnym zasobem informacji. Chrobry to naprawdę wielka szkoła. Dziękuję.