Mówca: Monika Rosa
Data: 2019-02-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Informacja rządu o działaniach podejmowanych w 2017 r. na rzecz realizacji postanowień uchwały Sejmu Karta Praw Osób Niepełnosprawnych to dobry czas na podsumowania - podkreślenie osiągnięć, wyciągnięcie wniosków z błędów i stworzenie planu działań na przyszłość. Dziś rozmawiamy o solidarności, rozmawiamy o podstawowych prawach człowieka do godnego, niezależnego życia i zadajemy sobie pytanie: Czy jesteśmy wystarczająco solidarni wobec osób z niepełnosprawnościami? Wciąż pamiętamy protest osób z niepełnosprawnościami w Sejmie oraz ich opiekunów. Pamiętamy twarze i słowa Kuby, Adriana, Kingi, Magdy, Wiktorii i ich opiekunów. To były dni walki i solidarności. Ale czy każdy kolejny dzień to musi być walka o godność? Zadajmy sobie pytanie: Czy wszystko dobrze zostało zrobione? Jak wiele jeszcze jest do zrobienia? Działania, które rząd uznał za swoje sukcesy, zostały wymienione i w raporcie, i w wystąpieniu pana ministra. Stąd moje pytania o następujące kwestie. Po pierwsze, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 października 2014 r. nakazał zrównanie świadczeń dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami ze świadczeniami dla opiekunów dzieci z niepełnosprawnościami. Trybunał wskazał, że art. 69 konstytucji nakazuje ustawodawcy podjęcie działań, które zapewnią efektywne wsparcie osobom z niepełnosprawnością. Istotną formą tej pomocy jest świadczenie pieniężne dla osób sprawujących opiekę. Czy ten wyrok zostanie wykonany jeszcze w tej kadencji, panie ministrze? Czy może państwo nie uważają za słuszne, aby te świadczenia zrównać? Po drugie, kwestia orzecznictwa. Chodzi o jednolity system orzekania o niepełnosprawności, który powinien być wypracowany z udziałem organizacji zrzeszających osoby z niepełnosprawnościami. Podczas posiedzenia komisji informowano nas, że praca została wykonana, że materiał jest przygotowany. Chcielibyśmy go poznać i spytać się, jaki jest dalszy plan działań, czy ten system orzecznictwa w tej kadencji Sejmu będzie jeszcze wprowadzony. Po trzecie, uchylenie przepisów umożliwiających ubezwłasnowolnienie osób z niepełnosprawnościami i ustanowienie mechanizmów wspierania podejmowania decyzji, które szanują autonomię i wolę danej osoby. Osoba ubezwłasnowolniona nie może korzystać ze swojego prawa do głosowania, nie może być członkiem partii politycznej, nie może organizować zgromadzeń, nie może zawrzeć małżeństwa, nie może sprawować władzy rodzicielskiej w stosunku do swoich dzieci. Chciałam spytać, jakie prace do tej pory zostały wykonane, jeśli zostały wykonane. Po czwarte, kwestia Kodeksu karnego, który nie uznaje przestępstw z nienawiści wobec osób z niepełnosprawnością za szczególny rodzaj czynów karalnych. Taki projekt ustawy składaliśmy w tej kadencji Sejmu. Niestety został odrzucony. Komitet ONZ przyjął bardzo dużo zaleceń dla Polski do realizacji Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Chciałabym spytać o kilka z nich. Przede wszystkich zwrócono uwagę na sytuację kobiet z niepełnosprawnościami. Chodzi o brak ochrony przed przemocą domową i instytucjonalną, brak poszanowania praw reprodukcyjnych, utrudniony dostęp do edukacji, do rynku pracy. Komitet uznał poprawę sytuacji kobiet z niepełnosprawnościami i przeciwdziałanie dyskryminacji za jedno z zadań priorytetowych dla Polski. Według danych GUS z 2016 r. spośród 26 tys. przychodni i praktyk lekarskich 14,6% nie miało żadnego dostosowania dla osób z niepełnosprawnościami, a tylko niecałe 4,3% przychodni było dostosowanych do potrzeb osób niewidomych. Stąd moje pytanie: Czy będzie wykonana jakaś praca, żeby te jednostki były przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami nie tylko ruchowymi, ale także wszelkimi innymi? Kolejna kwestia to rekomendacje związane z prawem do niezależnego życia w lokalnej społeczności. Obecnie wiele osób z braku alternatywy mieszka w instytucjach takich jak domy pomocy społecznej, a aktywne życie bez wsparcia asystenta dla wielu jest niemożliwe. Kolejna kwestia to odejście od takiej terminologii jak: upośledzenie umysłowe, niezdolność do pracy, niezdolność do pełnienia ról społecznych. Kwestia szkoleń dla urzędników, dla sędziów, dla funkcjonariuszy organów ścigania, nauczycieli, personelu, aby podnieść ich świadomość i możliwości pracy z osobami z niepełnosprawnością. Jest też kwestia zaprzestania stosowania terapii konwersyjnej oraz wspierania osób z niepełnosprawnością psychospołeczną z poszanowaniem ich tożsamości płciowej, orientacji seksualnej. Taki projekt został złożony przez nas dzisiaj w Sejmie. Panie ministrze, chciałam spytać, czy pan jest usatysfakcjonowany tym, w jaki sposób prawo i instytucje traktują osoby z niepełnosprawnością. I co uważa pan za priorytet na najbliższe miesiące?