Mówca: Jacek Świat
Data: 2015-01-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie poselskiego projektu ustawy o przekształceniu jednoosobowych spółek Skarbu Państwa prowadzących działalność z wykorzystaniem dóbr kultury w państwowe instytucje kultury. Ustawa ta kończy swoisty eksperyment, jakim była komercjalizacja instytucji kultury. Dziś pozostał problem właściwie tylko z czterema podmiotami, czyli Państwowym Wydawnictwem Muzycznym, Studiem Filmów Rysunkowych, Studiem Miniatur Filmowych oraz Polską Kroniką Filmową. Warto spojrzeć na historię. Przypomnę, że PWM zostało spółką akcyjną w 1999 r., a w 2005 r. zmieniono cel komercjalizacji z prywatyzacyjnego na ochronę dóbr kultury. Pozostałe spółki powstały w wyniku komercjalizacji państwowych instytucji filmowych. Stało się to w 2005 r. na mocy ustawy o kinematografii przewidującej przekształcenie instytucji filmowych w jednoosobowe spółki Skarbu Państwa albo ich likwidację. Miało się to stać do 2010 r. Okres przejściowy prolongowano do 2012 r. Część spółek skorzystała z trzeciej ścieżki wprowadzonej w 2011 r., a więc przekształcenia w państwową instytucję kultury na mocy zarządzenia ministra kultury. Warto przypomnieć, że uchwalona niedawno ustawa o finansach publicznych wykreśla państwowe instytucje filmowe z katalogu sektora finansów publicznych, co jakby symbolicznie zamyka okres przekształceń w tym sektorze. Tak więc pozostają cztery wymienione spółki podlegające regulacjom Kodeksu spółek handlowych, który nie przewiduje przecież przekształcenia w osobę prawną inną niż spółka prawa handlowego. Spółki te dysponują ogromnie ważnymi dobrami kultury o wartości nieprzekładalnej na pieniądze. Przede wszystkim są to zbiory praw autorskich do dzieł muzycznych czy filmowych, a także ogromne zbiory archiwalne o wielkim znaczeniu dla kultury narodowej. Tymczasem słaba kondycja finansowa spółek utrudnia im wypełnianie statutowych zadań. Cały czas krąży widmo upadłości, co mogłoby doprowadzić do rozproszenia majątku i niepowetowanych szkód dla kultury. Zresztą zwracaliśmy na to uwagę już cztery lata temu podczas nowelizacji ustawy o instytucjach filmowych. W tej chwili nie ma innej formy prawnej, by zapobiec niebezpieczeństwom, niż uchwalenie incydentalnej ustawy w pewnym sensie prostującej błędy popełnione w przeszłości i zamykającej ten częściowo tylko udany eksperyment komercjalizacyjny. Właściwie to szkoda, że tak długo czekaliśmy na ustawę i trochę szkoda, że ma ona formę projektu poselskiego, a nie ministerialnego. Co prawda, wydłużyłoby to procedurę, ale myślę, że udałoby się uniknąć pewnych uchybień formalnych, nad którymi bardzo pociliśmy się podczas prac w podkomisji. Ostateczny efekt nie jest najlepszym wzorcem dobrej legislacji, ale najważniejsze, że ustawa spełnia główny cel, jakim jest zapobieżenie rozproszeniu czy utracie dóbr kultury narodowej i ewentualnemu wykupieniu ich w formie masy upadłościowej przez prywatnego inwestora, który mógłby wtedy zrobić z nimi różne dziwne rzeczy. Z pewnością na tym rozwiązaniu skorzystają też pracownicy spółek uzyskujący stabilność pracy, myślę też, że stabilność zarobków. Ważne, że nie rozproszymy kadry, która ma często duże doświadczenie i unikalną wiedzę, unikalne kompetencje. Zatem mój klub poprze tę ustawę.