Mówca: Krzysztof Kłosowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-04-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy Prawo restrukturyzacyjne. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przekazała projekt ustawy do rozpatrzenia przez właściwą podkomisję nadzwyczajną. W druku sejmowym nr 3275 został przedstawiony projekt ustawy w brzmieniu uwzględniającym poprawki wprowadzone przez komisję. Cieszy mnie fakt, że w toku prac komisji uwzględniono część moich postulatów. Podczas pierwszego czytania przemawiałem na forum plenarnym Sejmu. Wskazałem na konieczność dopracowania projektu i wyeliminowania wad. Wedle pierwotnego brzmienia ustawy w sprawach restrukturyzacyjnych właściwym rzeczowo sądem miał być sąd rejonowy. Rozwiązanie to poddałem krytyce, bowiem materia prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego jest bardzo skomplikowana i dotyczy ważkich dla przedsiębiorców spraw. Zasadne jest zatem, aby w tym sprawach orzekali sędziowie z bogatym dorobkiem zawodowym i wieloletnim doświadczeniem życiowym. W art. 14 ust. l projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu komisji znajduje się już zapis, iż sądem restrukturyzacyjnym jest sąd okręgowy. Przyjęta przez komisję poprawka stanowi gwarancję, że sprawom restrukturyzacyjnym zostanie oddana należyta uwaga i staranność w procedowaniu. Cele nawet najlepiej skonstruowanej regulacji prawnej nie zostaną osiągnięte, gdy postępowania będą się wydłużały i będą prowadzone w sposób przewlekły. Ta zasada nabiera szczególnego znaczenia w przypadku restrukturyzacji. Sprawy restrukturyzacyjne są niezwykle ważne biznesowo i społecznie. Postępowania restrukturyzacyjne dotyczą nierzadko wielu milionów złotych, ale również wielu miejsc pracy. Opieszałość organów sprawiedliwości może powodować nieodwracalne skutki w gospodarce i biznesie. Mając to na uwadze, niepokoi niewielki zakres regulacji dotyczących terminów i obowiązków nakładanych na organy wymiaru sprawiedliwości. Kontrola sądowa i społeczna nad postępowaniami restukturyzacyjnymi powinna opierać się na trzech założeniach: ustawowo zakreślonych terminach rozpoznania poszczególnych spraw, kontroli administracyjnej nad przestrzeganiem terminów sprawowanej przez prezesów sądów, kontroli decyzji sędziego komisarza wraz z możliwością wnioskowania o zmianę sędziego komisarza. Niestety projekt ustawy Prawo restrukturyzacyjne w niewielkim zakresie realizuje wskazane założenia. W toku prac komisji odrzucono poprawki dotyczące tego, że sprawy dotyczące upadłości konsumenckiej będą rozpatrywane przez wydziały cywilne sądów rejonowych, a nie przez wydziały gospodarcze, jak dotychczas. Poprawki te nie tylko miały na celu zwiększyć dostępność, jeżeli chodzi o upadłość konsumencką. Istotne było bowiem wyeliminowanie orzekania w pierwszej instancji w sprawach konsumenckich przez sędziów wydziałów gospodarczych i wyeliminowanie traktowania tych spraw jak spraw gospodarczych. W roku 2013 wśród ogółu ogłoszonych upadłości aż 82% stanowiły upadłości likwidacyjne. Zaledwie 18% to upadłości układowe. W doktrynie ekonomicznej już od dawna wskazuje się na zasadność prymatu restrukturyzacji nad likwidacją. Zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika zazwyczaj jest znacznie korzystniejsze dla wierzycieli niż jego likwidacja. Znaczenie społeczne i gospodarcze przemawia również za prymatem restrukturyzacji. Zachowanie przedsiębiorstwa jest także równoznaczne z zachowaniem miejsc pracy i możliwości ciągłego realizowania kontraktów. W Polsce niestety nie mamy jeszcze wypracowanej kultury restrukturyzacji, nie darzymy się zaufaniem, dość łatwo rozpoczyna się grę w domino upadłościowe. W sytuacji kryzysowej wystarczy, że jeden z wierzycieli wyśle komornika. Niewiele przez to uzyska, ale firmę opartą na przepływach pieniężnych zniszczy. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że umów należy dotrzymywać, a zaciągnięte długi trzeba spłacać. Jednak nie należy przedsiębiorstw i miejsc pracy niszczyć w imię krótkowzrocznych partykularnych interesów. Przedsiębiorców należy chronić przed agresywnymi działaniami egzekucyjnymi. Dotychczasowe stosowanie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze ujawniło wiele dysfunkcji obecnej regulacji. Projektodawcy oparli się na założeniu wprowadzenia do polskiego porządku prawnego skutecznych instrumentów. Mają one pozwolić na przeprowadzenie restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika i zapobieżenie jego likwidacji. Nowa regulacja prawa upadłościowego, zgodnie z założeniami, ma pełnić następujące funkcje: funkcję sanacyjną, funkcję windykacyjną, funkcję profilaktyczną, funkcję wychowawczą. Sanacja ma przejawiać się w ochronie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa i umożliwić dłużnikom przeprowadzenie skutecznej restrukturyzacji. Postępowanie restrukturyzacyjne ma również doprowadzić do zaspokojenia wierzycieli w drodze wykonania zawartego i zatwierdzonego przez sąd układu. Celem prawa restrukturyzacyjnego jest również zapobieganie zatorom płatniczym. Mogą one skutkować zaburzeniem płynności, a niekiedy nawet niewypłacalnością wierzycieli podmiotu upadłego. Funkcja wychowawcza wyraża się w przekonywaniu przedsiębiorców, że efektywną możliwością rozwiązania sytuacji kryzysowych jest złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Postępowanie to ma być odrębne od postępowania upadłościowego. W społecznej świadomości wielokrotnie sam fakt ogłoszenia upadłości wyklucza wszelką możliwość skutecznej restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika. Wiąże się to z przekonaniem o końcu działalności, bankructwie i braku możliwości odzyskania swoich wierzytelności. Stąd też w projekcie zakłada się oddzielenie postępowań restrukturyzacyjnych od stygmatyzujących postępowań upadłościowych. Utrzymanie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa, zachowanie miejsc pracy i potencjału gospodarczego to szlachetne cele. Pomimo że regulacja przedstawionego Wysokiej Izbie projektu ustawy nie jest pozbawiona wad, z uwagi na potrzebę gospodarczą i społeczną Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej opowiada się za przyjęciem ustawy Prawo restrukturyzacyjne w brzmieniu zaproponowanym przez komisję.