Mówca: Marian Cycoń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie Dni Tischnerowskich w Małopolsce Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki! Szanowni Panowie Posłowie! O tym, jak ważną postacią dla polskiej nauki i dla całej Małopolski był profesor Józef Tischner, nie trzeba nikogo przekonywać. W roku bieżącym mija równe 10 lat od rozpoczęcia działalności Krakowskiego Hospicjum dla Dzieci im. Księdza prof. Józefa Tischnera. Każdej wiosny, w marcu i kwietniu, od kilkunastu lat organizowane są w Małopolsce Dni Tischnerowskie. Warto dziś przy tej okazji przypomnieć postać tego niezwykłego naukowca, filozofa i duszpasterza mocno związanego z Krakowem, Starym Sączem, Zakopanem i Łopuszną. Józef Tischner urodził się 12 marca 1931 r. w Starym Sączu. Dzieciństwo spędził na Podhalu w Łopusznej, gdzie jego ojciec, Józef, pełnił funkcję kierownika szkoły, a matka, Weronika, była nauczycielką. Ukończył 1 Liceum Ogólnokształcące w Nowym Targu. Po krótkiej, bo rocznej, przygodzie ze studiami prawniczym na UJ w latach 1950-1955 odbył studia na Wydziale Teologicznym tej uczelni, studiując równolegle w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej. Święcenia kapłańskie przyjął w bazylice katedralnej na Wawelu 26 czerwca 1955 r. Gdy władze państwowe odmówiły zatwierdzenia jego nominacji na wikariusza parafialnego w Jeleśni, kontynuował studia w Warszawie na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej, a następnie od 1957 r. na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ. Tam pod kierunkiem Romana Ingardena w 1959 r. uzyskał magisterium, w 1963 r. obronił pracę doktorską. Jesienią 1968 r. po raz pierwszy wyjechał za granicę na roczne stypendium. Efektem tego pobytu była praca ˝Studia z teorii świadomości˝, na podstawie której habilitował się w 1974 r. w Akademii Teologii Katolickiej. Od 1982 r. był kilkakrotnie dziekanem Wydziału Filozoficznego Papieskiej Akademii Teologicznej, został także wybrany na rektora PAT, ale ze względów duszpasterskich odmówił przyjęcia tej funkcji. Był wieloletnim prezesem wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku, wykładowcą krakowskiej PWST i doktorem honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Ksiądz prof. Józef Tischner jest autorem wielu ważnych publikacji. Teksty z pierwszego okresu jego twórczości zawarte są w książkach ˝Świat ludzkiej nadziei˝ (1975 r.) oraz ˝Myślenie według wartości˝ (1982 r.). Pod koniec lat 70. w książce ˝Polski kształt dialogu˝ (1979 r.) podjął również polemikę z marksizmem. W artykułach zebranych w książkach ˝Nieszczęsny dar wolności˝ (1993 r.), ˝W krainie schorowanej wyobraźni˝ (1997 r.) oraz ˝Ksiądz na manowcach˝ (1999 r.) wyrażał swoje poglądy w kwestii budowania nowego ładu społecznego, politycznego, ale przede wszystkim etycznego. Kontynuował również pracę stricte filozoficzną. Dzieła, w których zawarł swoją własną, oryginalną filozofię, to przede wszystkim ˝Filozofia dramatu˝ (1990 r.) oraz ˝Spór o istnienie człowieka˝ (1998 r.). W 1980 r., przyjmując również funkcję kapelana Związku Podhalan, Józef Tischner postawił sobie za zadanie skrystalizowanie idei góralszczyzny. Organizował coroczne msze pod Turbaczem (w Kaplicy Papieskiej na Polanie Rusnakowej), wspierał rozwój kultury góralskiej. Dzięki jego inicjatywie podhalańscy rolnicy uzyskali możliwość kształcenia się w Austrii oraz znaczną pomoc materialną w postaci sprzętu rolniczego. Literackim owocem wspierania góralszczyzny były kazania wygłaszane w gwarze oraz teksty pisane, przede wszystkim ˝Historia filozofii po góralsku˝. Był przyjacielem kardynała Karola Wojtyły, późniejszego papieża Jana Pawła II, i częstym gościem letniej akademii w Castel Gandolfo. W 1980 r. podjął szeroką działalność publiczną. Październikowe kazanie na Wawelu w 1980 r. wygłoszone podczas mszy dla przywódców związków zawodowych, gdzie mówił: Solidarność, to znaczy jeden drugiego ciężary noście, najgłębsza solidarność jest solidarnością sumień. Stało się to początkiem serii tekstów publikowanych w ˝Tygodniku Powszechnym˝ i wydawanych od 1981 r. jako ˝Etyka Solidarności˝, w których rozwijał refleksję nad etycznym wymiarem ówczesnych wydarzeń. Od tamtej pory uznawany był powszechnie za kapelana ˝Solidarności˝. Jego kazanie wygłoszone na 1. zjeździe ˝Solidarności˝ zaliczono w poczet oficjalnych dokumentów zjazdowych. W homilii wygłoszonej przez Jana Pawła II w 1987 r. w Gdańsku na Zaspie papież cytował teksty Józefa Tischnera jako najlepiej oddające prawdę o ˝Solidarności˝. Ksiądz prof. Józef Tischner zmarł po wycieńczającej, ciężkiej chorobie 28 czerwca 2000 r. w Krakowie. W Starym Sączu od 2011 r. działa Muzeum Księdza Józefa Tischnera ze stałą ekspozycją. Zachęcam, aby to muzeum odwiedzić. Dni Tischnerowskie organizowane od śmierci księdza prof. każdego roku w Krakowie i od kilku lat także w Starym Sączu otwierają obszary ważnej dyskusji nad spuścizną naukową polskich fenomenologów i etyków, między innymi przedstawicieli Lubelskiej Szkoły Filozoficznej, w skład której wchodził, jak pamiętamy, dr hab. ksiądz Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Niewątpliwie warto w miesiącach marzec i kwiecień zwracać uwagę na cenną inicjatywę Dni Tischnerowskich.