Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2014-05-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! W dobie postępującej globalizacji, której efektem jest między innymi ukształtowanie się światowego systemu finansowego oraz liberalizacja zasad w zakresie transgranicznych przepływów kapitałów, wiele państw staje wobec narastającego problemu tzw. szkodliwej konkurencji podatkowej. Podatnicy wykorzystują zagraniczne regulacje i oferowane przez nie rozwiązania podatkowe w celu obchodzenia przepisów krajowych i minimalizacji zobowiązań podatkowych w prawie macierzystym. Szkodliwa konkurencja podatkowa powinna być postrzegana jako szczególnie niebezpieczny z punktu widzenia danego państwa rodzaj szerzej pojmowanej konkurencji gospodarczej. To jest fragment uzasadnienia, ale nie uzasadnienia tej ustawy, chociaż brzmi swojsko. Czym różnią się te dwa projekty ustaw, poza tym, że ten na pewno jest grubszy? Tutaj jest uwaga. Moim zdaniem nie było dobrym pomysłem ze strony ministerstwa połączenie bardzo istotnej kwestii opodatkowania powiązanych spółek zagranicznych z szeregiem porządkujących i słusznych rozwiązań wprowadzanych do ustawy o PIT i ustawy o CIT. Czym jeszcze różnią się te dwa projekty ustaw? Różnią się oczywiście numerem druku. Ten projekt był złożony gdzieś na początku kadencji, druk nr 879, natomiast ten projekt jest świeży, druk nr 2330. Oczywiście różnią się jeszcze tym, że ten jest już nieco zakurzony, od roku leży w szufladach Komisji Finansów Publicznych i komisja nie może rozpocząć nad nim procedowania. A dlaczego nie może rozpocząć procedowania? Powołam się na Kazimierza Grześkowiaka, który powiedział kiedyś: bo nieważne, czyje co je, ważne to je, co je moje. To jest poselski projekt ustawy jeszcze Ruchu Palikota, a w tej chwili Twojego Ruchu. To jest rządowy projekt i z tego powodu ta ustawa nie może być procedowana. Natomiast ta ustawa będzie procedowana ewentualnie dopiero wtedy, gdy doczeka, że te dwa jej projekty będą ewentualnie procedowane razem. Zresztą przyglądając się konkretnym rozwiązaniom w obu projektach, można powiedzieć, że jeżeli chodzi o powiązane spółki zagraniczne, bo tylko o nich w tak krótkim czasie zdążę cokolwiek powiedzieć, to ma się wrażenie pewnego listka figowego, dzięki któremu będzie można powiedzieć, że powiązane spółki zagraniczne... Ucieczka kapitałów jest rzekomo blokowana i jest to ustawa o charakterze antytransferowym, jeżeli chodzi o zyski spółek powiązanych. Natomiast tak de facto ta ustawa, jeżeli chodzi o powiązane spółki zagraniczne, jest ustawą dziurawą, tak jak durszlak wprowadzającą dziurawe przepisy. Myślę, że nie będąc - jeżeli mi starczy czasu - doradcą podatkowym, potrafię w paru słowach poradzić, jak bardzo łatwo będzie można ominąć przepisy tej ustawy. Odnoszę wrażenie, że była ona pisana pod kontrolą tych firm, które zajmują się transferowaniem zysków, i w związku z tym wygodne jest, aby te przepisy nie były zbytnio restrykcyjne w stosunku do nich. Natomiast projektem ustawy, który faktycznie kładł tamę transferowaniu zysków, był projekt leżący od wielu miesięcy w szufladach Komisji Finansów Publicznych. Pierwsza sprawa: kryteria. Aby spółka zagraniczna została zaliczona do spółek, które będą płaciły podatki w Polsce, polski podatnik musi być nieprzerwanie właścicielem udziałów, przynajmniej 25% udziałów lub praw głosu, co najmniej przez 30 dni. Bardzo prosto jest przecież to ominąć, jeżeli te udziały zostaną w jakiś sposób rozpisane na osoby, co prawda formalnie niepowiązane, czy na spółki niepowiązane, powiedzmy, jak koligacje rodzinne. Tamę temu stawiały zapisy naszej ustawy, projektu ustawy Twojego Ruchu, w których proponowaliśmy 50-procentowy, dwukrotnie wyższy udział, natomiast zawarty był tam również przepis mówiący o osobach transferujących zyski w jakikolwiek inny sposób, które sprawują rzeczywistą kontrolę nad tą spółką. A więc domykaliśmy możliwość obejścia tego, zawartą w rządowym projekcie ustawy. Kolejna sprawa - drugim warunkiem tego, żeby opodatkowanie było w Polsce, jest to, że co najmniej 50% przychodów zagranicznej spółki osiągniętych w roku podatkowym musi pochodzić, najkrócej mówiąc, z dochodów niematerialnych, praw autorskich, dywidend i innych przychodów, np. z tytułu zbycia udziałów, wierzytelności, odsetek itd. Nie ma tu kryterium działalności rzeczywistej, a więc jeżeli chodzi o doradzenie tym osobom, które wytransferowały gdzieś do raju podatkowego, tak jak to dzisiaj było mówione odnośnie do prawa do spółki odzieżowej, prawa do znaku towarowego, to aby nie załapać się na tę ustawę, wystarczy (Dzwonek), że będą one prowadzić pewnego rodzaju księgowość, refakturowanie i fikcyjną sprzedaż części swoich towarów, tak aby zmieścić się w tym 50-procentowym udziale. W naszym projekcie ustawy to kryterium jest bardzo ostre, to znaczy ma być prowadzona rzeczywista działalność, i podajemy, jakie są kryteria prowadzenia tej rzeczywistej działalności. Działalność fikcyjna, działalność tylko księgowa zawsze prowadzi do opodatkowania w Polsce i bardzo ciężko to obejść. Kończąc, jeżeli chodzi o kolejne kryteria, o kwestię opodatkowania, opodatkowujecie te spółki, dopiero jeżeli opodatkowanie w kraju docelowym, do którego ucieka kapitał, jest niższe o 25%. W naszym projekcie ustawy stawiamy proste rozgraniczenie. Jeżeli opodatkowanie jest niższe, bo 25% to już jest bardzo wysoko, i spółka nie prowadzi rzeczywistej działalności, to wówczas podlega opodatkowaniu w Polsce, zwłaszcza że powołujecie się w swoim projekcie ustawy na stawki podatkowe w danym kraju docelowym, w raju podatkowym, mówiąc w skrócie. Natomiast my to zastrzegamy, aby to domknąć, w szczególności po uwzględnieniu ulg i zwolnień, bo stawka w raju podatkowym może być nominalnie bardzo wysoka, ale może być taki system ulg i zwolnień, że będzie ona spadała prawie do zera.