Mówca: Robert Kwiatkowski
Data: 2023-06-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Budżet sporządzony w oparciu o najlepsze standardy kreatywnej księgowości doczekał się nowelizacji - zapewne wedle tych samych reguł. Jedyne co dobre w tej sytuacji, jak sądzę, to dobra okazja, żeby przypomnieć, jakie są główne parametry tego budżetu, tej nowelizacji i sytuacji finansowej państwa. A są trzy czynniki czy trzy elementy, które determinują tę sytuację i o których chciałbym pokrótce, wykorzystując ten czas, opowiedzieć. Po pierwsze, to jest zastraszające tempo zadłużenia kraju. Wedle danych przekazywanych przez rząd do Komisji Europejskiej i do Eurostatu w ciągu 8 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości zadłużenie państwa, nie rządu, nie rządowe, zwiększyło się o 863 mld zł. To znaczy, że zadłużacie państwo Polskę średnio na ponad 100 mld rocznie. Ale przecież nie każdego roku zadłużenie jest takie samo. Warto wyróżnić 2 lata, w trakcie których zadłużenie wzrosło odpowiednio o 162 i 163 mld zł. Pierwszy rok jest nietrudny do przewidzenia - rok COVID-u, rok 2020, kiedy te pieniądze naprawdę były potrzebne, żeby podtrzymać rytm bicia polskiej gospodarki, ale drugi rok, w którym wydatki są przewidywane na 163 mld zł, to jest oczywiście rok wyborczy, to jest ten rok. Być może skala tych wydatków będzie jeszcze większa, ale przyznajcie państwo, że to liczby naprawdę imponujące. Tak czy inaczej średnio co roku zadłużacie Polskę na ponad 100 mld zł. Druga kwestia, na którą warto zwrócić uwagę, to wyprowadzanie wydatków poza budżet. Wiele możemy o tym przeczytać choćby z najnowszej oceny Najwyższej Izby Kontroli. Te wszystkie fundusze wokół BGK, te wszystkie fundusze dotyczące PFR-u, tzw. fundusz zwalczania COVID-19. COVID już dawno się skończył, ale dalej rząd poza kontrolą budżetową i poza kontrolą parlamentarną czerpie garściami z tego funduszu. To są także takie zjawiska jak przesuwanie spłat należności między latami. I wreszcie trzecia rzecz, trzeci proces, na który chciałbym zwrócić uwagę, to zmniejszanie przychodów do budżetu państwa. Tu chciałem mówić zwłaszcza o tym podatku, którego państwo nie wprowadziliście, a którego paradoksalnie opinia publiczna się domagała. To jest tzw. podatek zasobowy, to jest ten windfall tax, o którym powszechnie się mówiło w związku z gigantycznym skokiem cen nośników energii. Gdyby doszło do wprowadzenia tego podatku, a jego koszty obciążałyby głównie takie firmy jak Orlen, budżet państwa, jak wynika z obliczeń analityków, mógłby liczyć dodatkowo w 2023 r. na 13 mld zł. Nie sięgnęliście po te pieniądze, bo nie słyszę, żeby Ministerstwo Aktywów Państwowych bądź jakikolwiek inny urząd w Polsce pracowały nad wprowadzeniem tego podatku. Dlaczego tak się dzieje? Warto postawić to pytanie właśnie przy okazji debaty budżetowej. Moja odpowiedź jest taka: nie tylko usuwacie wydatki spoza kontroli parlamentarnej, lecz także prowadzicie do sytuacji, w której przychody, jakiekolwiek by one były... A podobny proces spotkał wypłaty z zysku NBP, podobny mechanizm zastosowano, jeśli chodzi o zarządzanie środkami pozyskanymi z tytułu opłat za emisję dwutlenku węgla, czyli ETS. Tym razem windfall tax nie został wprowadzony i de facto te środki w dużej mierze zasiliły konta Orlenu, tzn. spółki Skarbu Państwa, ale nie kontrolowanej rzecz jasna przez parlament, tylko kontrolowanej przez ministra Skarbu Państwa. Oby ta kontrola okazała się trwała. I to jest, panie marszałku, Wysoka Izbo, ten trzeci mechanizm, o którym warto i trzeba powiedzieć, bo wydaje mi się, że polska opinia publiczna przywykła do tych wszystkich informacji (Dzwonek), którymi nas się tu karmi. Koło Parlamentarne Lewicy Demokratycznej oczywiście nie poprze tak fałszywej nowelizacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)