Mówca: Katarzyna Osos
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec sprawozdania komisji o projekcie ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw. W 2015 r. to Platforma Obywatelska, po przeprowadzeniu szerokich konsultacji, przygotowała ustawę, która miała na celu zapewnienie dostępu do bezpłatnej porady prawnej osobom, które z uwagi na swój status materialny czy sytuację życiową nie mają możliwości uzyskania profesjonalnej porady prawnej. Była to pierwsza tego typu ustawa, choć już wielokrotnie były próby przyjęcia takiej ustawy. Nam się udało. Dziś prezydent proponuje zmiany, które zasadniczo polegają na rozszerzeniu zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy, ale również zmiany dotyczące procedury wyłaniania organizacji pozarządowych świadczących nieodpłatną pomoc prawną, umożliwienia świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego czy możliwości określania przez samorządy specjalizacji konkretnych punktów nieodpłatnej pomocy. Podczas prac komisji zaproponowano nowe rozwiązania, jeżeli chodzi o podmioty uprawnione do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej. Zrezygnowano z szerokiego katalogu podmiotów, którym przysługuje taka pomoc, i wskazano, że będzie ona przysługiwać wszystkim, którzy nie są w stanie ponieść jej kosztów. Popieramy tę zmianę. Chciałabym zauważyć, że już kilka miesięcy temu złożyliśmy projekt ustawy, w którym zagwarantowaliśmy każdemu obywatelowi dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej, bo dla nas jest to kontynuacja tego, co zaczęliśmy w 2015 r., czyli chcemy, żeby każdy miał dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej. Niestety szereg zmian proponowanych w tej nowelizacji jest nie do zaakceptowania. Przede wszystkim nasze uwagi, które wybrzmiały podczas pierwszego czytania, ale również podczas prac komisji, dotyczą zapisów przyznających wojewodzie kompetencje do sporządzania listy organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia bezpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego. Wpis na tę listę będzie również warunkiem, aby organizacja mogła później startować w konkursie na prowadzenie takich punktów. Obligowanie tych organizacji z góry do wpisywania się na taką listę stoi w sprzeczności z ideą otwartego konkursu i nie rozumiemy, dlaczego nawet ten system bezpłatnej pomocy prawnej chcecie państwo centralizować. Naprawdę ta lista ani nie usprawni systemu, ani też nie zagwarantuje, że jakość tych świadczeń będzie na najwyższym poziomie. Do tego są potrzebne inne narzędzia. Pojawiają się głosy, że po prostu chcecie państwo upolitycznić organizacje. Może to ma być właśnie taki kij na te niepokorne wobec rządu organizacje, taka kara polegająca na tym, że nie będą one mogły ubiegać się później o prowadzenie takich punktów. Podczas prac komisji odbyła również się szeroka dyskusja co do obowiązku odbycia 70 godzin szkolenia z zakresu poradnictwa obywatelskiego. Również uważamy, że te zapisy, to szkolenie, nie zapewnią w żaden sposób jednolitości poziomu czy standardów. Po drugie, jest to generowanie niepotrzebnych kosztów, a na pewno nie będzie tego efektu, jakiego oczekuje wnioskodawca. Takie szkolenie nie jest najlepszym narzędziem do zapewnienia, zagwarantowania wysokiej jakości takich porad. Tu potrzebne są również inne rozwiązania. Wnosimy poprawkę i mamy nadzieję, że zostanie ona uwzględniona, bo każdy z nas chce, żeby ten system bezpłatnych porad prawnych działał sprawnie i przejrzyście, ale też nie generował niepotrzebnych kosztów. Dziękuję.