Mówca: Marta Kubiak
Data: 2019-04-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o ewidencji ludności, druk nr 3296. Zasadniczym zamierzeniem projektowanych zmian jest optymalizacja procesu udostępniania danych z ewidencji ludności na rzecz podmiotów wskazanych w art. 46 ust. 1, czyli podmiotów publicznych, oraz w art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3, czyli podmiotów prywatnych, ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W obecnie obowiązującym stanie prawnym udostępnianie danych osobowo-adresowych gromadzonych na podstawie art. 8 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności odbywa się dwoma torami. Minister właściwy do spraw wewnętrznych na poziome centralnym udostępnia dane z ogólnokrajowego rejestru PESEL oraz organy gmin na poziomie lokalnym udostępniają dane z rejestrów mieszkańców. Niezmienna pozostaje kwestia udostępniania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz przez organy gmin danych gromadzonych odpowiednio w rejestrze PESEL oraz rejestrach mieszkańców. Zważając na fakt, że jednostki te realizują zadanie udostępniania danych jednostkowych z rejestru PESEL oraz rejestru mieszkańców na rzecz tych samych podmiotów, projekt wskazuje na merytoryczną z punktu widzenia poprawy całego procesu różnicę, a mianowicie chodzi o to, iż rejestr PESEL jest rejestrem centralnym, czyli ogólnokrajowym, w którym są gromadzone dane dotyczące wszystkich obywateli, natomiast rejestr mieszkańców jest prowadzony zgodnie z właściwością miejscową przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Obecnie zdolność udostępnienia danych jednostkowych z rejestru mieszkańców ogranicza się do władztwa terytorialnego danego organu gminy, przez co wniosek o dane z lokalnego rejestru mieszkańców nie będzie mógł być w pełni zrealizowany w przypadku, gdy poszukiwana przez wnioskodawcę osoba nie jest aktualnie zameldowana na terenie gminy docelowej. Wówczas dany organ gminy poza udzieleniem odpowiedzi wnioskodawcy, że osoba poszukiwana nie figuruje w danym rejestrze mieszkańców, może jedynie informować wnioskodawcę o możliwości uzyskania danych osoby poszukiwanej z ogólnokrajowego rejestru PESEL, z którego dane w imieniu ministra właściwego do spraw wewnętrznych udostępnia Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA. Generuje to obowiązek ponownego wnioskowania oraz centralizację całego procesu, jego obsługę w jednym miejscu, a to wydłuża czas oczekiwania na dane. Przedstawiony projekt zmierza do nadania organom gmin ustawowej kompetencji do udostępniania danych jednostkowych z rejestru PESEL. Zasadniczo będzie to czynność odmiejscowiona, co sugeruje, że wniosek o dane jednostkowe będzie można złożyć w dowolnym organie gminy. Czynnościom tym sprzyja fakt, iż organy gmin na mocy ustawy o ewidencji ludności od dnia 1 marca 2015 r. mają już dostęp do rejestru PESEL i są technologicznie gotowe do obsługi nowego zadania. Proponowane w projekcie rozwiązania są zbieżne z regulacjami obowiązującymi w przypadku danych gromadzonych w ogólnokrajowym Rejestrze Dowodów Osobistych, z którego dane są udostępnianie wyłącznie przez organy gmin, a sama procedura również ma odmiejscowiony charakter. Wskazana zbieżność poświadcza również gotowość merytoryczną organów gmin do realizacji nowego projektu. Co istotne, przy wprowadzaniu nowych regulacji nie przewiduje się obciążenia pracą organów gmin. Nowe rozwiązania zminimalizują liczbę wniosków o dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców. Liczba wniosków składanych przez podmioty publiczne jest bowiem zdecydowanie większa niż liczba wniosków kierowanych przed podmioty prywatne. Dodatkowo odpowiednie rozwiązania informatyczne w rejestrze PESEL wyeliminują problem nadmiaru wniosków. Projektowana ustawa dodatkowo wprowadza wyjątek od generalnej zasady odmiejscowienia procesu udostępnienia danych z rejestru PESEL. Wniosek w tej samej sprawie, zgodnie z projektowanymi przepisami, można bowiem złożyć wyłącznie do jednego organu gminy. Regulacja ta ma przeciwdziałać sytuacjom, w których wnioskodawca kieruje jednocześnie ten sam wniosek do więcej niż jednego organu gminy. Powyższe dotyczy również sytuacji, w której wnioskodawca zamierza złożyć w późniejszym terminie kolejny wniosek w tej samej sprawie. W tym przypadku organem właściwym do realizacji będzie bowiem wyłącznie ten organ gminy, który rozpatrywał wcześniejszy wniosek. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość rekomenduję przyjęcie projektu ustawy. Dziękuję.