Mówca: Marek Sawicki
Data: 2019-01-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów projektu ustawy o Funduszu Wzajemnej Pomocy w Stabilizacji Dochodów Rolniczych. Nie jest to nowa inicjatywa, podejmowaliśmy ją również w poprzedniej kadencji. Niestety z powodu kończącej się kadencji i braku pełnej akceptacji ze strony Ministerstwa Finansów nie została ona zrealizowana do końca. Projekt ustawy ma oczywiście swoje uzasadnienie i nie mam zamiaru go tutaj szczegółowo prezentować. Natomiast powiem najogólniej, że jest to nowa forma ubezpieczenia dochodu rolniczego. Mamy do czynienia z sytuacjami, kiedy ustawa o ubezpieczeniu upraw i zwierząt nie obejmuje wszystkich zdarzeń. Czasami zdarzenia te mają miejsce przed zawarciem umów. Często mamy również sytuacje, kiedy rolnicy sprzedają produkty do zakładów przetwórczych, które z różnych powodów bankrutują, upadają, natomiast rolnicy, nie z własnej winy, nie otrzymują zapłaty. Problem polega na tym, że często, nawet po długim postępowaniu sądowym, rolnicy nie odzyskują tych środków. Nie mają żadnej możliwości otrzymania wsparcia finansowego i w związku z tym bankrutują. Oczywiście w państwach Europy Zachodniej, gdzie system związkowych organizacji rolniczych jest rozwinięty o wiele lepiej, fundusze wzajemnej pomocy funkcjonują na zasadzie samofinansowania. U nas natomiast ze względu na niski poziom zorganizowania się rolników właściwe wydaje się skorzystanie ze wzorca ustawy o funduszach promocji, który sprawdził się, funkcjonuje i dzięki któremu eksport polskiej żywności stale rośnie. Obok zgromadzonych środków ze sprzedaży produktów rolnych - własnych, polskich środków - korzystające z nich podmioty mogą uzyskać również dodatkowe wsparcie ze środków unijnych i te środki promocyjne multiplikować. Zasada funkcjonowania funduszu stabilizacji byłaby następująca: od wszystkich sprzedawanych, fakturowanych produktów odprowadzano by na niego 0,1% ich wartości. Funduszem administrowałby Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa i jego dyrektor generalny. Fundusz miałby komisję zarządzającą powoływaną w trybie demokratycznym, wyłanianą przez reprezentatywne organizacje rolnicze. Miałby on także opracowany statut. Jeśli chodzi o wsparcie dla rolników, należałoby się ono tym spośród nich, których dochody spadły o co najmniej 30% w stosunku do średniej z minionych 3 bądź 5 lat. Jeśli bralibyśmy pod uwagę 5 lat, to odrzucalibyśmy wartość najwyższą i najniższą. Rekompensata nie przewyższałaby 70% strat. Tak jak powiedziałem, mielibyśmy możliwość zabezpieczenia w sposób szczególny tych rolników, którzy rzeczywiście, sprzedając produkty w dobrej wierze, nie mogą później uzyskać zapłaty od upadłych firm. Oprócz tej wpłaty w wysokości 0,1% od wartości sprzedanych produktów rolnych ustawa przewiduje dołożenie dwukrotności wpłaconej do funduszu kwoty ze środków Banku Gospodarstwa Krajowego. W tym momencie pojawiają się oczywiście opinie, zarzuty, że jest to pomoc publiczna. Skąd ta dwukrotność? W obowiązującym systemie ubezpieczeń upraw i zwierząt mamy zgodę Komisji Europejskiej na dofinansowywanie składki na poziomie 65%. Jest to mniej więcej podobna wielkość. Wydaje mi się, że nawet jeśli będzie potrzebna notyfikacja, to nie powinno być z nią problemu. Chcę także podkreślić, że na początek nie byłyby to jakieś wielkie, obciążające w znacznym stopniu Bank Gospodarstwa Krajowego środki. W mojej ocenie wysokość tej dopłaty nie przekraczałaby rocznie 80 mln zł. Nie mówimy tu więc o jakichś kwotach, których bank nie byłby w stanie udźwignąć. Być może w przyszłości rozwinie to większą aktywność samych rolników, producentów i sprawi, że dzięki dobrym doświadczeniom z funkcjonowaniem tego funduszu w mikroskali da się stworzyć rzeczywiście silny fundusz wzajemnej stabilizacji dochodów, który będzie służył rolnikom przez długie lata. Wnoszę do Wysokiej Izby o przekazanie tego projektu do komisji rolnictwa i o spokojne procedowanie nad nim. Oczywiście jako przedstawiciel wnioskodawców jestem otwarty na ewentualne poprawki, ulepszenia, zmiany, bo z pewnością takie można jeszcze wprowadzić. Dziękuję bardzo. (Oklaski)