Mówca: Wojciech Zubowski
Data: 2017-11-24 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym roku Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie obchodzi wspaniały jubileusz półwiecza swojego istnienia. 50 lat działalności placówki spowodowało, że na stałe wpisała się ona w kulturowy krajobraz nie tylko Głogowa. Muzeum bez wątpienia stanowi także znaczący punkt na mapie kulturalnej całego Dolnego Śląska. Tu warto wspomnieć, że jest ono inicjatorem i organizatorem przedsięwzięć nie tylko lokalnych, ale także tych o charakterze krajowym i międzynarodowym, propagując tym samym polską historię i dziedzictwo narodowe. Choć pierwsza inicjatywa stworzenia placówki muzealnej na ziemi głogowskiej zrodziła się w latach 20. XIX w., to pierwsze muzeum w Głogowie utworzone zostało dopiero w III dekadzie wieku XX. Walki o głogowską twierdzę w 1945 r. sprawiły, ze miasto zrównane zostało z ziemią. Muzeum, podobnie jak wiele innych miejskich instytucji, przestało istnieć. Po zakończeniu II wojny światowej i po zmianie granic Głogów znalazł się w zupełnie nowej sytuacji społeczno-politycznej. Wraz z zakończeniem wojny rozpoczął się proces podnoszenia miasta z ruin. On ciągle jeszcze trwa. Kolejny ważny etap w historii miasta rozpoczął się wraz z odnalezieniem złóż miedzi pod koniec lat 50. Wraz z rozwojem zagłębia miedziowego rozpoczął się rozwój Głogowa. Należy przyjąć, że zalążkiem współczesnego muzealnictwa w Głogowie było utworzenie w mieście w 1965 r. Izby Muzealnej. Powstała ona z inicjatywy archeologa Mieczysława Kaczkowskiego. W 1967 r. izba przestała istnieć, a w jej miejsce 7 października powołane zostało Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. Dyrektorem placówki został Mieczysław Kaczkowski. Na siedzibę muzeum wyznaczono, będący częściowo jeszcze w ruinie, Zamek Książąt Głogowskich. Mimo kłopotów lokalowych wynikających z remontu siedziby zespół pracowników muzeum prowadzi dynamiczną działalność wystawienniczą, gromadzi i opracowuje eksponaty, wreszcie zajmuje się ochroną zabytków. Od 1978 r. głogowska placówka wypełnia zadania dotyczące ochrony zabytków archeologicznych na obszarze dawnego województwa legnickiego, przekazane jej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Po śmierci w 1981 r. pierwszego dyrektora i twórcy głogowskiego muzeum, propagatora historii i kultury, obowiązki dyrektora pełnił krótko Józef Miszczyszyn. W 1982 r. stanowisko dyrektora głogowskiego muzeum objął mgr Leszek Lenarczyk, który kieruje tą placówką do dziś. Leszek Lenarczyk, archeolog i muzealnik, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego z doświadczeniem w pracy w zakresie ochrony zabytków, z zapałem podjął się kontynuacji dzieła rozpoczętego przez Mieczysława Kaczkowskiego, pisząc wraz z pracownikami własny rozdział historii głogowskiego muzeum. Odbudowa zamku, w którym swą siedzibę ma głogowskie muzeum, zakończyła się w 1983 r. Okrzepłe już muzeum gromadzi zbiory, organizuje wystawy oraz prowadzi działalność naukową i konserwatorską. W latach 1983-1991 placówka funkcjonuje pod nazwą Muzeum w Głogowie - Ośrodek Archeologiczno-Konserwatorski. Natomiast od 1992 r., w efekcie przejęcia muzeum przez Radę Miasta Głogowa od wojewody legnickiego, placówka otrzymuje statut i obowiązującą do dziś nazwę Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie. Ważnym momentem dla muzeum było wpisanie placówki w 1989 r. do Światowego Wykazu Muzeów, a w 2008 r. - do Państwowego Rejestru Muzeów. Innym ważnym wydarzeniem w historii Muzeum Archeologiczno-Historycznego było utworzenie w 2010 r. najnowocześniejszego w Polsce Ośrodka Studyjno-Magazynowego Zabytków Archeologicznych. Jako oddział muzeum ośrodek ten zrealizował, i nadal realizuje, zadania zlecone m.in. przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Dziś muzeum posiada zbiory liczące ponad 42 tys. eksponatów archeologicznych, historycznych oraz sztuki. W zbiorach placówki znajduje się jedna z największych kolekcji numizmatów, nie tylko w Polsce, ale też w Europie. Od lat głogowskie muzeum prowadzi szeroką działalność naukową, badawczą i wydawniczą. Jest oczywiście również organizatorem wielu wystaw, także takich, które prezentowane są nie tylko w Głogowie. Wystawa ˝Skarb z Głogowa˝ została pokazana m.in. w Warszawie, Krakowie, Zamościu czy też we Wrocławiu. Ekspozycja odwiedziła także Wilno czy Debreczyn na Węgrzech. Inne wystawy pokazywane były także w Szwecji oraz w Niemczech. Pracownicy Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie prowadzą liczne zajęcia edukacyjne, warsztaty i otwarte wykłady. Placówka włącza się także w przedsięwzięcia o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym. Od lat głogowskie muzeum aktywnie uczestniczy w Europejskich Dniach Dziedzictwa, Nocy Muzeów czy też Dolnośląskim Festiwalu Nauki. Od ponad 20 lat muzeum pielęgnuje kontakty z rodakami, którzy do dziś żyją na dawnych Kresach Rzeczypospolitej. Placówka jest organizatorem Przeglądu Kultury Polskiej ˝Kresy˝, do udziału w którym zapraszane są polskie zespoły z Litwy, Białorusi, Ukrainy, oraz Letniej Akademii Kultury i Języka Polskiego, projektu edukacyjnego, w którym uczestniczą młodzi Polacy z dawnych Kresów, a towarzyszy im młodzież z ziemi głogowskiej. W tym roku przegląd ˝Kresy˝ odbył się już po raz 22., natomiast Letnia Akademia Kultury i Języka Polskiego zorganizowana została po raz 18. Na uwagę zasługuje też współpraca międzynarodowa, jaką prowadzi muzeum, np. już od 30 lat trwa owocna współpraca z podmiotami z Niemiec. Realizowany przez Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie i Muzeum Miejskie w Riesie w latach 2010-2011 polsko-niemiecki młodzieżowy projekt badawczo-wystawienniczy ˝Ucieczka i wypędzenie - osobiste wspomnienia z końca II wojny światowej˝ nagrodzony został w 2011 r. (Dzwonek) kulturalną nagrodą Saksonii. Efektem współpracy polsko-niemieckiej jest również prezentowana w muzeum wystawa ˝Głogowianie 1945˝. Głogowska placówka współpracuje też z Muzeum Deriego w Debreczynie na Węgrzech oraz Muzeum Szariszskie w Bardejowie na Słowacji. Kończąc, panie marszałku, chciałem podkreślić: Jubileusz 50-lecia istnienia Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie niech się stanie okazją nie tylko do przywołania losów tej placówki i jej osiągnięć, ale również do podkreślenia ogromnego znaczenia działalności muzeum dla kształtowania współczesnego społeczeństwa polskiego w zakresie historii, kultury i troski o dziedzictwo narodowe, zwłaszcza na Ziemiach Zachodnich. Dziękuję bardzo.