Mówca: Infrastruktury Andrzej Adamczyk
Data: 2018-10-02 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Mam zaszczyt w imieniu rządu przedstawić projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych. Jest to projekt ustawy jakże wyczekiwanej przez samorządy. Osoby, które widzę na tej sali, w większości zdają sobie sprawę z tego, jak potrzebne jest wsparcie. Mam nadzieję, że wszyscy zdają sobie z tego sprawę, jak potrzebne jest wsparcie dla dróg samorządowych w Polsce. Dzisiaj poza dyskusją jest fakt, że nowoczesna i bezpieczna infrastruktura drogowa jest ważnym elementem prawidłowego funkcjonowania i rozwoju gospodarki. To jest poza wszelką dyskusją. To dotyczy zarówno poziomu dróg krajowych, jak również poziomu dróg lokalnych. Kiedy rozbudowujemy ruszt dróg krajowych, zwiększamy dostępność komunikacyjną regionów naszego kraju, zwiększamy możliwości komunikacji z naszymi sąsiadami. Wpisujemy się w sieć drogową Europy, szczególnie Unii Europejskiej, ale nie tylko. Kiedy mówimy o dobrej i sprawnej sieci komunikacyjnej, to musimy pamiętać o tym, że drogi samorządowe stanowią znakomite uzupełnienie tego rusztu komunikacyjnego. Poza dyskusją jest również fakt, że ze względu na szczupłość środków, którymi dysponują samorządy, stan techniczny dróg powiatowych, gminnych, dróg w miastach na prawach powiatu jest absolutnie niezadowalający. Nie można powiedzieć, że gminy do tej pory nie prowadziły działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa, poprawę stanu technicznego dróg, ochronę najbardziej narażonych uczestników ruchu drogowego. Gminy podejmowały te zadania, realizując je na tyle, na ile mogły. Ale stale słyszymy jeden powtarzający się postulat: drogi samorządowe muszą otrzymać większe wsparcie ze strony rządu, większe wsparcie ze strony państwa w celu ich modernizacji, przebudowy i budowy. I my na ten postulat odpowiadamy. Premier Mateusz Morawiecki, wcześniej pani premier Beata Szydło i parlamentarzyści Prawa i Sprawiedliwości wielokrotnie deklarowali: zbudujemy system dofinansowania, który w sposób radykalny w krótkim czasie zmieni rzeczywistość na drogach samorządowych, odpowiemy na potrzeby samorządów, odpowiemy na ich postulaty, bo dzisiaj Polaków interesuje to, żeby mogli bezpiecznie poruszać się drogami samorządowymi, przejeżdżając nimi do pracy, przejeżdżając nimi w sprawach, które na co dzień ich dotyczą. I nie zawsze korzystają albo często nie korzystają z dróg krajowych, nie korzystają z dróg ekspresowych, nie korzystają z dróg autostradowych, bo nie mają takiej potrzeby. Ich obszar aktywności komunikacyjnej ogranicza się do dróg samorządowych. Trzeba nam o tym pamiętać, trzeba nam było o tym pamiętać wcześniej i trzeba pamiętać teraz. Mam nadzieję, że pamięć o tym i świadomość tego będą towarzyszyły debacie publicznej, którą przeprowadzamy dzisiaj już w części takiej finalnej, kiedy mówimy o projekcie, przedstawiając, przedkładając go Wysokiej Izbie, licząc na konstruktywną ocenę, na konstruktywną debatę i na to, że te same słowa, które państwo wypowiecie w tym parlamencie, powtórzycie na zebraniach samorządowych. Apeluję do wszystkich parlamentarzystów, którzy będą zabierali głos, bo przecież to jest obowiązek, aby zabrać głos w czasie debaty nad ważnymi projektami ustaw, nad każdym projektem ustawy, bardzo proszę i apeluję do wszystkich, żebyście ten głos, który wypowiecie z mównicy sejmowej, powtórzyli, udając się na zebrania wyborcze, gdzie wspieracie, gdzie każdy z nas wspiera, bo przecież to nie jest jakaś zła rzecz, gdzie wspieramy kandydatów w wyborach samorządowych: i z Prawa i Sprawiedliwości, i z Platformy Obywatelskiej, i z Polskiego Stronnictwa Ludowego, i z ruchu Kukiz, i z każdego innego stronnictwa politycznego, obecnego czy nieobecnego w Sejmie. Jeżeli znajdziecie się państwo na tych spotkaniach, proszę, abyście powtórzyli te słowa, które wypowiecie z mównicy sejmowej, te słowa, które wypowiecie podczas prac sejmowej Komisji Infrastruktury, bo mam nadzieję, że Wysoka Izba za sprawą decyzji pani marszałek i Wysokiej Izby skieruje ten projekt do dalszych prac w Komisji Infrastruktury. To jest niezmiernie ważne, żebyśmy mówili jedno i tutaj, i na zewnątrz. Na zewnątrz - mam na myśli spotkania z wyborcami, mam na myśli spotkania ze społeczeństwem, bo przecież posłowie niekoniecznie uczestniczą tylko i wyłącznie w spotkaniach wyborczych. Także organizują swoje stałe aktywności. Otóż drogi samorządowe w Polsce w sumie mają długość 374 tys. To ok. 88% dróg publicznych. To drogi publiczne, gminne i powiatowe. 88% z 374 tys. Muszę posilić się tutaj swoją notatką. Z wyników kontroli Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzonej w 2014 r. wynika, że 36% dróg lokalnych jest w złym stanie, 35% w stanie niezadowalającym, 29% w stanie dobrym i zadowalającym. Z kolei środki przeznaczane z budżetu państwa w poprzednich latach na wsparcie inicjatyw przebudowy, budowy i modernizacji dróg gminnych i powiatowych były niewystarczające, o czym świadczy fakt, że w kolejnych naborach postulaty czy oczekiwania samorządów przekraczały w ponad 100% możliwości tegoż dofinansowania. Dlatego też, biorąc pod uwagę wszystko to, co powiedziałem, Rada Ministrów niniejszym przedkłada pod obrady Sejmu RP projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych. Ten projekt przewiduje utworzenie mechanizmu wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących inwestycje na drogach publicznych. Tenże Fundusz Dróg Samorządowych, jak wielokrotnie podkreślał pan premier Mateusz Morawiecki, zgromadzi bezprecedensowe środki w celu dofinansowania działań podejmowanych przez samorządy. W roku 2019 będzie to ponad 6 mld zł. Zadaniem tego funduszu będzie dofinansowanie budowy, przebudowy i remontów powiatowych i gminnych dróg, a także zadań obejmujących budowę mostów zlokalizowanych w ciągach dróg samorządowych. Ponadto fundusz będzie także realizował zadania polegające na wsparciu inwestycji na drogach samorządowych mających na celu istotne zwiększenie możliwości obronności naszego państwa. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Środki funduszu w największej mierze będą pochodziły z budżetu państwa, tj. 1,6 mld zł rocznie, i z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, tj. 1,4 mld rocznie. Będą też inne składniki finansowania funduszu, o czym będziemy mówili już w czasie szczegółowej debaty. Bardzo istotny jest fakt, że środki zgromadzone przez fundusz pozwolą również na sfinansowanie inwestycji, które zostaną jeszcze w 2018 r. zakwalifikowane do wsparcia na zasadach określonych w obowiązującym ˝Programie rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej˝. A zatem zmiana tego mechanizmu odbędzie się płynnie, bo pragnę przypomnieć, że we wrześniu przeprowadzony został nabór, nabór wniosków na dofinansowanie inwestycji dróg samorządowych - gminnych i powiatowych - na kwotę ponad 1 mld zł, nabór realizowany przez wojewodów. I ten proces trwa. Odpowiedzieliśmy na wnioski przygotowane przez samorządy. Nie chcieliśmy ani nie mieliśmy w zamiarze tego, wręcz byliśmy za tym, aby nie wstrzymywać tego procesu, niech ten proces trwa. Jest niezmiernie ważną rzeczą, że zwiększenie poziomu dofinansowania pozwoli na realizację zadań w gminach i powiatach o mniejszych stopniach dochodu, ja nie będę mówił, że biedniejszych, ale o dużo mniejszych dochodach. Są gminy w Polsce, jak również są powiaty, które nie korzystały dotąd ze środków z programu wsparcia. Nie korzystały dlatego, że tak czysto po ludzku zabrakło środków w budżecie, aby zadysponować 50% wkładu własnego. Zakładamy, że dofinansowanie w takich przypadkach będzie mogło osiągnąć poziom do 80% wartości inwestycji. Jeszcze raz powtarzam, do 80% wartości inwestycji w gminach o niskich dochodach, ktoś by powiedział: w gminach biedniejszych, ale jeżeli tak jest, to na pewno nie ze swojej winy. Przyznawanie dofinansowania ze środków funduszu na zadania gminne i powiatowe będzie następowało na zasadach konkursowych. Za ich przeprowadzenie odpowiedzialni będą wojewodowie. Wojewodowie oceniać będą też wnioski o dofinansowanie. Na podstawie dokonanej oceny sporządzone zostaną listy zadań rekomendowanych do dofinansowania ze środków funduszu. Listy te będą podlegały weryfikacji ministra infrastruktury pod względem finansowym. Zatwierdzenia ostatecznej listy zadań, które otrzymają wsparcie, dokona prezes Rady Ministrów. To przedmiotowe uprawnienie wynika z faktu, że prezes Rady Ministrów odpowiada za politykę nie tylko rządu, ale i całego kraju. Dofinansowanie przyznawane będzie zakwalifikowanym wnioskodawcom na podstawie umowy zawieranej pomiędzy wojewodą a właściwą jednostką samorządu terytorialnego. Zaproponowany mechanizm, fundusz ma na celu przede wszystkim zwiększenie ilości inwestycji na drogach lokalnych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Zapewniamy większą ilość środków finansowych i zapewniamy im większą stabilność, i to jest stabilność ustawowa. Co jest niezmiernie ważne, mechanizm ten będzie mechanizmem wieloletnim. Na tej sali zasiadają doświadczeni samorządowcy. Wiecie państwo, jak jest trudno w jednym roku ogłosić przetarg, rozstrzygnąć przetarg, zrealizować przedsięwzięcie, uzyskać odpowiednie dokumenty pozwalające na dopuszczenie zmodernizowanej, przebudowanej czy wybudowanej drogi do użytkowania i rozliczenie jeszcze w roku budżetowym środków pochodzących ze wsparcia rządowego. Mechanizm, który przedstawiamy Wysokiej Izbie, Fundusz Dróg Samorządowych pozwoli (Dzwonek) realizować przedsięwzięcia w cyklu... Pani marszałek, proszę jeszcze o pozwolenie...