Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2016-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Kukiz’15 mam przyjemność przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w rolnictwie. Jestem zdania, że nie wszystko, a niektóre sprawy wręcz nie powinny być regulowane ustawowo. Jednakże zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego jest obowiązkiem każdego państwa. Dlatego też szczególnie ważne jest, aby nieprawidłowe relacje handlowe nie wpłynęły negatywnie na rolnictwo i branżę spożywczą w Polsce. Rolnicy wielokrotnie zwracali moją uwagę na nieuczciwe warunki umów, na wymuszanie przez sieci handlowe korzystnych dla siebie zapisów. Na nierówność stron umowy decydujący wpływ ma przede wszystkim siła i wielkość, przewaga, którą nagminnie wykorzystują wobec rolników duże sieci handlowe, czego negatywne konsekwencje ponoszą nieświadomi niczego konsumenci, czyli my wszyscy, poprzez obniżenie jakości kupowanych produktów żywnościowych. Dziś niewielu konsumentów zdaje sobie sprawę, że mleko czy chleb, które wkładają codziennie do koszyka, są owocami wielu godzin pracy i poświęcenia rolnika. Nie zastanawiają się nad tym, skąd pochodzi dany produkt, kto i jak go wyprodukował i, co równie ważne, jaką cenę zapłacono za niego rolnikowi, a w jakiej cenie kupujemy go w sklepie. Ta różnica stanowi często zysk zagranicznych sieci handlowych, które zasilają budżety innych państw. Powinniśmy położyć szczególny nacisk na powrót do patriotyzmu konsumenckiego. Zachęcajmy obywateli do sprawdzania numerów kodów kreskowych produktów i wybierajmy naszą polską żywność, czyli tę z kodem zaczynającym się od cyfr 590. Przydatnym narzędziem do weryfikacji pochodzenia produktu, procentu udziału polskiego kapitału jest aplikacja na smartfony o nazwie Pola. Priorytetem dla rządzących powinno być skrócenie łańcucha dostaw. Najlepszą opcją jest oczywiście kupno produktów i żywności bezpośrednio od rolnika. Sprzedaż taka gwarantuje przede wszystkim wysoką jakość, świeżość żywności bez substancji chemicznych czy też dodatków identycznych z naturalnymi. Projekt ustawy, który umożliwiałby taki obrót, został złożony w styczniu przez klub Kukiz’15, ale niestety ciągle jest blokowany. Chciałbym szczególnie odnieść się do jednego z głównych założeń omawianego projektu, a mianowicie zwiększenia uprawnień prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który będzie mógł nałożyć na dostawcę lub nabywcę karę pieniężną. Uważam, że przepisy te mają pełnić przede wszystkim funkcję prewencyjną, to znaczy swoją nieuchronnością skłaniać do przestrzegania prawa. Dlatego moim zdaniem określenie jedynie górnej wysokości kary pieniężnej powinno zostać doprecyzowane przez wprowadzenie zakresu od-do, tak aby kara była pewna i nieunikniona. Ważne jest również, aby uzupełnić ustawę o zapisy pozwalające na odstąpienie od wymierzenia kary, gdy szkoda została naprawiona przed wszczęciem postępowania. Dużo jeżdżę po całej Polsce, odbywam wiele spotkań z rolnikami i na każdym z nich słyszę, że mimo iż rolnicy stanowią jedną z najważniejszych grup społecznych, to wciąż regulacje prawne preferują duży, często zagraniczny kapitał. Dodam, iż rolnicy skarżą się, że urzędy skarbowe zwracają się właśnie do nich w sprawie zwrotu podatku VAT w sytuacji, gdy firma, która sprzedała rolnikowi paliwo, zakończyła działalność. Nawet organy państwa bez skrupułów wykorzystują najsłabsze ogniwo, czyli rolnika. Gdy sklep ogłasza upadłość, jego wierzyciele nie zwracają się z roszczeniami do klientów. Jakim zatem prawem taki proceder ma miejsce w świetle obowiązujących w Polsce przepisów w stosunku do rolnika? Wiem, że ten problem nie dotyczy tej ustawy, ale jest to bardzo, bardzo nieuczciwe i w mojej ocenie powinniśmy się tym szybko zająć. Uważam, że ta ustawa jest elementem zrównania pozycji rolników z pozostałymi podmiotami w łańcuchu dostaw. Dlatego po kilku ewentualnych korektach Wysoka Izba powinna ją wkrótce przyjąć. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)