Mówca: Sprawozdawca Witold Pahl
Data: 2012-04-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego. W trakcie prac komisji podjęto uchwałę o powołaniu podkomisji. Podkomisja na dwóch posiedzeniach z udziałem przedstawicieli Centralnego Zarządu Służby Więziennej, Ministerstwa Sprawiedliwości, kuratorów, a także Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka dokonała analizy ustawowej materii przedłożenia poselskiego projektu i wprowadziła jedynie zmianę o charakterze legislacyjnym, doprecyzowującym. Warto zwrócić uwagę, że inicjatywa poselska wychodzi dzisiaj naprzeciw oczekiwaniom dotyczącym większej indywidualizacji odbywania tego rodzaju kary, a więc wprowadza również możliwość odbywania kary przez osoby, które w oparciu o orzeczenie sądu zostały skierowane do odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym bądź w areszcie śledczym. Konsekwencją przyjęcia takiego rozwiązania była również konieczność wprowadzenia dodatkowych obowiązków dla służb sądowych, jak i nałożenia dodatkowych obowiązków oraz przyznania uprawnień dla sądów powszechnych w tym zakresie. Dokonano bowiem jakby zrównania warunków odbywania kary przez osoby, które korzystają z takiego środka karnego, również w odniesieniu do stosowania tych wszystkich obostrzeń, a także uprawnień tożsamych z uprawnieniami osób korzystających z warunkowego, przedterminowego zwolnienia. Bardzo ważne było przekazanie uprawnień dla kuratorów. Tutaj komisja podzieliła propozycje przedstawione w projekcie ustawy, a więc modyfikowanie odbywania kary w systemie kary pozbawienia wolności, w systemie dozoru elektronicznego w zależności od pojawiających się obowiązków przez dozorowanych. Przede wszystkim mamy tutaj na myśli obowiązki wynikające z wykonywania pracy, z wykonywania władzy rodzicielskiej. A więc kurator dzisiaj będzie tym organem sądowym, tą służbą, która będzie mogła na bieżąco, bez konieczności angażowania sądu powszechnego, dokonywać zmiany sposobu odbywania tejże kary, ale w takim zakresie, który nie wchodzi w uprawnienia konstytucyjne sądów powszechnych, dlatego że pozostałe kwestie... Tutaj też komisja podzieliła te dezyderaty określone w przedłożeniu poselskim, a więc również możliwość modyfikowania obowiązków, jakie są nakładane na skazanego, który korzysta z warunkowego, przedterminowego zwolnienia. To, co budziło pewne wątpliwości, to, co budziło dyskusje w trakcie prac podkomisji, to przede wszystkim kwestia tzw. względnej obligatoryjności przy odbywaniu kary czy możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego. Uznaliśmy jednak - podkomisja i komisja podzieliła to zdanie - że pozostawienie jej w wyłącznej kompetencji sądów, a więc to doprecyzowanie brzmienia nowelizowanej ustawy, jeżeli chodzi o uznanie sędziowskiej możliwości modyfikowania sposobu czy zmiany sposobu odbywania kary, gwarantuje właściwy nadzór przez sąd penitencjarny nad sposobem odbywania kary w zakresie zmiany postawy sprawcy, jego rzetelności, jeśli chodzi o sposób wykonywania dodatkowych obowiązków nałożonych przez sąd penitencjarny przy wprowadzeniu zmiany sposobu odbywania kary: z kary polegającej na wykonywaniu jej w zakładzie karnym, w areszcie śledczym na karę o charakterze wolnościowym, a więc odbywaną w systemie dozoru elektronicznego. Szereg elementów, które były podnoszone przez helsińską fundację, również przyczynił się do bardzo merytorycznej dyskusji. Chodzi o kwestię praw socjalnych, powinno to być również uprawnieniem osoby korzystającej z możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego, a także kwestię dotyczącą przede wszystkim możliwości korzystania przez osoby dozorowane ze wszystkich instrumentów, które pozwolą na większą aktywizację zawodową tychże osób. Chciałbym bardzo serdecznie podziękować panu generałowi Nasiłowskiemu, który z ramienia ministerstwa i Centralnego Zarządu Służby Więziennej nadzoruje ten nowy, jak się wydaje, bardzo skuteczny sposób wykonywania kary. Incydentalne naruszenia obowiązków, które zostają nakładane na skazanych odbywających karę w systemie dozoru elektronicznego, potwierdzają słuszność wprowadzenia nowego środka karnego. Ten dodatkowy jeszcze element dotyczący wprowadzenia szerszego nadzoru przez kuratorów daje dodatkową gwarancję, że osoby te w sposób skuteczny będą podlegały resocjalizacji. Jednak w sytuacji, kiedy będą naruszały porządek prawny, w sytuacji, kiedy domownicy będą się czuli zagrożeni tym sposobem odbywania kary, wprowadza się możliwość dokonywania modyfikacji. A więc osoba, która będzie korzystała z tego przywileju, bo jest to niewątpliwie przywilej w stosunku do poprzedniego sposobu odbywania kary, musi się liczyć z bezwzględnością, jeśli chodzi o nadzór nad wykonywaniem tej kary, i musi się liczyć z obowiązkiem powrotu do zakładu karnego. A więc te elementy odwołania tego sposobu odbywania kary i powrotu do zakładu karnego są również dodatkową gwarancją jego skuteczności. Pragnę jeszcze przypomnieć, iż projekt ten, przygotowywany poprzednio w Ministerstwie Sprawiedliwości, jeszcze w okresie ministrowania pana ministra Kwiatkowskiego, który jest przedstawicielem wnioskodawców, spotkał się z przychylną opinią wszystkich ugrupowań politycznych. Za to zrozumienie w imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka pragnę wszystkim osobom pracującym nad tym projektem podziękować. Wnoszę równocześnie o to, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić przedłożony projekt ustawy. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)