Mówca: Marek Sowa
Data: 2017-11-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych. Trudno nie odnieść się do samego tytułu ustawy. To typowa zmyłka. W tej ustawie nie chodzi o zwiększenie kontroli. Tu chodzi o przejęcie samorządu przez PiS. To typowy PiS-owski skok na samorządy - po mediach, Trybunale Konstytucyjnym, po sądach, które chcecie teraz przejąć, do pełni szczęścia brakuje wam tylko samorządów. Proponuję zatem zmianę tytułu ustawy na ustawę o podporządkowaniu Polski lokalnej PiS-owi. Tak przynajmniej byłoby uczciwie. (Poseł Dominik Tarczyński: Przegłosujemy.) W powojennej historii Polski był już taki okres, to był czas komuny, kiedy towarzysz Piotrowicz, podobnie jak teraz, czuł się jak ryba w wodzie. (Poseł Rafał Grupiński: Jarek Kaczyński też się czuł jak ryba w wodzie.) Zmiany w kodeksie wyborczym są nie do przyjęcia. (Oklaski) Nie zgadzamy się na likwidację okręgów jednomandatowych w gminach. Po 1989 r. radni w gminach nigdy nie byli wybierani z list partyjnych. Zawsze głosowało się na konkretną osobę, a radnymi zostawali ludzie z największym społecznym poparciem. Nie zgadzamy się na wycinanie prawdziwych społeczników i przedstawicieli ruchów miejskich. Nie zgadzamy się, aby kandydatami na radnych byli spadochroniarze z drugiego końca województwa. Nie zgadzamy się na zmniejszanie liczby radnych w okręgach do sejmików. Taki system premiuje duże partie kosztem mniejszych i realnie podnosi próg wyborczy do 20%. Nie zgadzamy się na upolitycznienie Państwowej Komisji Wyborczej poprzez wybór członków PKW z grona kandydatów zgłoszonych przez polityków. PKW powinna być niezależna od polityków, w jej składzie powinni być sędziowie wskazani przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny, a nie reprezentacja polityczna partii. Nie zgadzamy się na czystki w administracji wyborczej. Ten projekt doprowadzi do prawdziwego tsunami. Nie zgadzamy się na to, aby szefem Krajowego Biura Wyborczego był nominat partyjny wskazany przez Senat, Sejm czy prezydenta. W krótkim czasie powołana zostanie nowa armia dyspozycyjnych politycznie wojewódzkich i powiatowych komisarzy wyborczych. Nie zgadzamy się na obniżenie wymogów, które muszą spełniać. Dotychczas to byli sędziowie, a teraz proponujecie, aby to byli tylko magistrowie prawa. Ważne, żeby byli lojalni wobec PiS-u. Ta blisko 400-osobowa armia urzędników wyborczych zależnych od partii władzy będzie decydować o podziale gmin, powiatów i województw na nowe okręgi wyborcze. To kluczowa zmiana, która może zadecydować o wyniku wyborczym. O tym będą decydować ludzie nowi i nieprzygotowani, ludzie niedysponujący żadnymi analizami, skazani na łaskę PiS-u i ściągę z Nowogrodzkiej. Nie zgadzamy się na to. To radni wybrani w wolnych, demokratycznych wyborach powinni zadecydować o nowej mapie okręgów wyborczych, jeśli zaszłaby taka konieczność. (Poseł Dominik Tarczyński: Marek, kto ci to napisał?) Chociaż po raz kolejny zaznaczę, że nie ma potrzeby zmieniać ani okręgów wyborczych, ani obwodów do głosowania. Okręgi wyborcze nie powinny być zmieniane na potrzeby partii władzy. Mam nadzieję, że zapłacicie za to, bo każdy, kto grzebie w ordynacji, przegrywa wybory. (Oklaski) (Poseł Dominik Tarczyński: Lepiej w ordynacji niż gdzie indziej.) Trudno pojąć, po co zmieniacie obwody wyborcze. Ludzie są przyzwyczajeni do tego, aby oddać głos w stałych obwodach wyborczych - to z reguły są przedszkola, szkoły czy remizy ochotniczej straży pożarnej. Ta zmiana nie doprowadzi do zwiększenia frekwencji, ona doprowadzi do zmniejszenia frekwencji, bo ludzie zniechęceni zmianą punktu nie pójdą do nowego obwodu. Trudno zrozumieć, dlaczego obserwatorzy nie mają takich samych praw, jak mężowie zaufania. W ustawie zapisujecie państwo szczegółową instrukcję, jak ma wyglądać głosowanie i liczenie głosów. Proszę włączyć stoper. Przewodniczący komisji do spraw ustalenia wyników głosowania bierze kartę, sprawdza po kolei każdą stronę. Patrzy, czy oddany głos jest ważny, czy nieważny. Szuka informacji, na który komitet wyborczy został on oddany, na którego kandydata. Po przeglądnięciu całości... (Poseł Piotr Zgorzelski: Czy ważny, czy nieważny.) Tu jest ważny. (Poseł Piotr Kaleta: Ale tak powinno być.) ...oznajmia: głos oddany na komitet wyborczy, na kandydata jest ważny. Co najmniej sześciu członków komisji liczy te głosy, odnotowuje. Każdy ma prawo zażyczyć sobie, żeby to sprawdzić. To oznacza, że jest 1 tys. głosów oddanych, a my mamy cztery głosowania, czyli 4 tys. głosów przyjdzie nam liczyć kilkadziesiąt godzin. A każdy z członków komisji, jak rachunek prawdopodobieństwa wskazuje, może mieć odmienny wynik głosowania. I co wtedy? (Poseł Sławomir Nitras: Komisarz ustali.) Wszyscy bulwersowaliśmy się, że w 2014 r. liczenie głosów trwało tak długo, że nie było końcowych wyników. Chcę państwu powiedzieć, że przy tym, co wy proponujecie, może się okazać, że to jest nic, bo na wynik tych wyborów możemy nie doczekać się nigdy. (Oklaski) (Głos z sali: Akurat.) Dodatkowo za to wszystko zapłacimy ponad 300 mln zł. Trudno pojąć logikę, która państwu przyświeca. Dlaczego w gminach łączycie sołectwa, dzielnice, aby powstał okręg wyborczy, a w wyborach do sejmików nie pozwalacie połączyć powiatów? Bo wam chodzi tylko o gminy i o sejmiki, bo tam was nie ma, bo tam nikt na was w wyborach samorządowych nie głosuje. Przegracie te wybory. Ostatni przykład, z ostatniej niedzieli. Kandydatka Prawa i Sprawiedliwości wskazana wiosną tego roku na komisarza przez panią premier Beatę Szydło w gminie Kozłowo na Mazurach przegrała z kretesem. Tylko 15% mieszkańców na nią zagłosowało. To klęska. (Oklaski) Mam nadzieję, że tak samo będzie w przyszłym roku. Rozpatrując projekt tej ustawy, trzeba zapytać PKW o opinię, a ta jest zatrważająca; powiedzieć, że jest negatywna, to tak, jak by milczeć. PKW wprost nas przestrzega, że nie daje gwarancji sprawnego przeprowadzenia wyborów. Zwraca uwagę na konieczność przygotowania nowego systemu informatycznego, bo obecny nie spełnia wymogów zawartych w tym projekcie ustawy. A wszyscy wiemy, że zostało zbyt mało czasu na przygotowanie nowego systemu. Szanowni Państwo! PiS chce nam zgotować chaos, bo w chaosie czuje się najlepiej, a jak powszechnie wiadomo, w zamieszaniu można zrobić wszystko. (Poseł Anna Paluch: No wy o tym najlepiej wiecie.) Mówicie, że robicie to dla obywateli. Owszem, robicie to dla jednego obywatela, dla obywatela Kaczyńskiego i obywateli mocno związanych z PiS-em (Oklaski), kosztem innych Polaków. Bo PiS woli Polaków dzielić, zamiast łączyć. W imieniu Nowoczesnej składam wniosek o odrzucenie projektu tej ustawy w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)