Mówca: Dariusz Starzycki (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-11-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie rozwiązania sytuacji zagrożenia ekologicznego w dolinie Wąwolnicy w Jaworznie Problem oddziaływania na środowisko składowisk odpadów niebezpiecznych Zakładów Chemicznych Organika-Azot w Jaworznie jest jednym z największych problemów środowiskowych w skali Europy i największym w Polsce. W opracowanym w 1995 r. dla Ministerstwa Środowiska rankingu składowisk odpadów niebezpiecznych w układzie wojewódzkim oraz kraju składowisko w Jaworznie znalazło się w czołówce największych trucicieli - na drugim miejscu po zakładach chemicznych w Tarnowskich Górach. Jednak przy opracowywaniu tych dokumentów uwzględniono tylko jedno z czterech składowisk, co wpłynęło na zafałszowanie obrazu sytuacji w tym rejonie. Przez dziesięciolecia, od 1921 r., na terenie Jaworzna produkowano środki ochrony roślin, w tym DDT i lindan, a odpady lokowano bez żadnych zabezpieczeń w dolinie potoku Wąwolnica. Obszary silnie zanieczyszczone chemicznie zajmują powierzchnię ok. 40 ha. Stwierdzone na tym obszarze związki należą do najbardziej toksycznych trwałych zanieczyszczeń organicznych, których produkcji i użytkowania zakazuje konwencja sztokholmska. Skala problemu jest ogromna, o czym świadczy fakt, że zakład ten znalazł się na liście czterech największych trucicieli (z hutą Katowice, hutą Sędzimira w Krakowie i rafinerią w Czechowicach-Dziedzicach) opracowanej przez Komisję Helsińską jako jedno ze szczególnie groźnych źródeł zanieczyszczeń przemysłowych Morza Bałtyckiego. Do tej pory w dolinie Wąwolnicy zinwentaryzowano ponad 200 tys. t tych wyjątkowo toksycznych odpadów, często zmieszanych z innymi odpadami. Odcieki z miejsc ich deponowania bezpośrednio zanieczyszczają wody powierzchniowe i podziemne. Prowadzone w ubiegłych latach pomiary wykazały, że normy są przekroczone kilkusetkrotnie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do usunięcia szkody w środowisku zobowiązany jest podmiot zanieczyszczający - w tym przypadku Zakłady Chemiczne Organika-Azot SA, następca prawny zakładu państwowego, który przed 1989 r. na zlecenie organów poprzedniego ustroju według odgórnego rozdzielnika produkował środki ochrony roślin. Obecnie ta niewielka spółka pracownicza zatrudniająca 134 osoby, o zysku netto za 8 miesięcy 2016 r. nieprzekraczającym 395 tys. zł, nie ma żadnej możliwości poniesienia skutków finansowych działalności swojej wielkiej poprzedniczki. Trzeba tu zaznaczyć, że koszt działań zabezpieczających środowisko oszacowano na 190 mln zł - wartość ta nie uwzględnia usunięcia i utylizacji odpadów, których koszt oszacowano na ponad 1 mld zł. O skali problemu świadczy też fakt, że przy obecnym stanie prawnym bezsilność wykazują organy ochrony środowiska - pomimo świadomości powstających w środowisku szkód nie są prowadzone żadne fizyczne działania, które przyczyniłyby się do ich ograniczenia. Instytucje te mają świadomość, że próby zmuszenia zakładów do oczyszczenia terenu doprowadzą tę firmę do upadłości, która jeszcze bardziej skomplikuje przedmiotową sprawę. Skutki upadłości tego podmiotu będą katastrofalne - obecnie zakłady finansują oczyszczanie odcieków ze składowiska odpadów niebezpiecznych. Dlatego też w celu zabezpieczenia mieszkańców naszego kraju przed bombą ekologiczną pozostawioną nam w spadku przez poprzedni system konieczna jest interwencja państwa i rozpoczęcie prac nad stworzeniem rozwiązania prawnego, z jakim mamy do czynienia przy specustawach: drogowej, dotyczącej Euro 2012, lotniskowej czy powodziowej. Powstanie tego typu rozwiązań prawnych w przypadku największej z bomb ekologicznych pozwoli państwu polskiemu także na realizację zobowiązań międzynarodowych - konwencji sztokholmskiej, konwencji helsińskiej czy ramowej dyrektywy wodnej. Przebieg posiedzenia