Mówca: Patryk Wicher
Data: 2026-05-13 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Projekt ustawy, który tyczy się akcyzy. Dzisiaj mówimy o akcyzie na te wyroby, które związane są z dostarczaniem substancji, które mogą uzależniać organizm, czyli nikotyny czy też podobnych. Tutaj toczy się dyskusja tylko co do mechanizmów podawania i tworzenia tego aerozolu, ale w piątek będziemy też mówić o szeroko rozumianej akcyzie na produkty zawierające alkohol i o jej znacznym podniesieniu. Taka ogólna uwaga: panie ministrze, może dobrze byłoby wrócić do dobrych praktyk, które udało się ukuć w tamtej kadencji polskiego parlamentu, co było pewnym kompromisem. Była stworzona mapa drogowa dotycząca podnoszenia akcyzy. Dawało to zarówno producentom, jak i wszystkim podmiotom w tym obrocie gospodarczym taką prostą informację, kiedy i jak wzrośnie akcyza w perspektywie najbliższych 5-10 lat. Wydaje się, że to jest racjonalne. Oczywiście jesteśmy zwolennikami wzrostu akcyzy. Jako członek Komisji Zdrowia... Wiadomo, że chcemy jak najbardziej ograniczyć dostępność wszystkich substancji, które mogą uzależniać młody organizm, młodego człowieka czy w ogóle obywatela polskiego: alkoholu, papierosów czy szeroko rozumianej nikotyny. I to jest taka generalna uwaga: może warto byłoby do tego konsensusu powrócić i skupić się na ujednoliceniu w drugim aspekcie - akcyzy na produkty z danej kategorii. Jak dla mnie nie ma żadnej różnicy między grzałką zwykłą... Na nią teraz jest akcyza na określonym poziomie, o czym pan poseł Lachowicz tutaj wspomniał. Chcemy teraz zwrócić uwagę na indukcyjne wytwarzanie aerozolu, chcemy tu nałożyć analogiczną akcyzę, ale są produkty, gdzie jest grzałka ceramiczna, które nie będą objęte akcyzą. Czyli tak: na jeden produkt jest, na drugi nałożymy, na trzeci nie będzie, na czwarty też nie, a jutro powstanie piąty produkt, który będzie miał jeszcze inny mechanizm. (Poseł Magdalena Łośko: Będzie, będzie. Będzie, panie pośle.) Moi drodzy państwo, dopóki nie znajdziemy rozwiązania uniwersalnego... Pan minister wyszedł, ale mam nadzieję, że gdzieś to usłyszy. Tak było z dopalaczami w tym kraju. Przez wiele miesięcy, ponad rok, prawie 2 lata nie potrafiliśmy sobie dać rady z dopalaczami, ponieważ co jeden trafiał na listę substancji zakazanych, to pojawiał się inny, z innym składem, z inną substancją. W końcu udało się stworzyć ustawę uniwersalną, która określiła te substancje psychoaktywne i wyeliminowała je z rynku. Dzięki temu sanepid był bardzo skuteczny w walce z tymi substancjami. Dzisiaj, panie ministrze, oczekiwalibyśmy, i jest taka nadzieja, choć nie znamy tego druku... To pan minister go zna. Jest drugi druk, który idzie w ślad za tym, czyli UD363, nad którym państwo pracujecie, który ponoć jest takim projektem szerokiego konsensusu. Panie ministrze, to niezrozumiałe, że znowu tworzymy wyłom dla jednego kategorii wyrobów i że inni obejmą dominację. To wygląda tak, jak byśmy lobbowali za pewną częścią firm i uderzali w pewną część firm. Może to rodzić takie podejrzenia. Na rynku powstanie taka nierówność. Przez kilka miesięcy, dopóki nie pojawi się ten główny projekt, który może to ureguluje, jakieś podmioty będą miały bardzo dużą preferencję na tym rynku. Będą mogły tam wejść ze swoimi produktami, które będą mniej obciążone akcyzą, czyli będą lepiej się sprzedawały wśród ludzi młodych, i nie tylko. Dlatego też, panie ministrze, apeluję do pana: jeżeli już tak koniecznie chcecie wdrożyć tę ustawę, to dajcie jakieś racjonalne vacatio legis, a jeżeli nie, i chcecie pokazać dobrą wolę, to przyspieszcie pracę nad tym drugim projektem. Rozmawialiśmy o tym na poprzednim posiedzeniu parlamentu. Minęły 2 tygodnie, mieliście państwo praktycznie 2 tygodnie, a ponoć już wtedy państwo nad tym pracowali. Pora zintensyfikować pracę zespołów eksperckich i środowiskowe konsultacje, żeby jak najszybciej ta ustawa wpłynęła do polskiego parlamentu. Weźcie w końcu zróbcie to uniwersalnie. Dla mnie nie ma żadnej różnicy, panie ministrze, czy ta nikotyna trafi do mojego organizmu podgrzewana przez ceramiczną, indukcyjną czy jakakolwiek inną... Nie wiem, jakoś ta substancja wpadnie do mojego organizmu. Ważne, że zaaplikowanie tej substancji do organizmu powinno być obłożone jednolitą akcyzą. Powinna być to wysoka, drastyczna akcyza, żeby odstręczać ludzi młodych, którzy chcą w to wejść, niestety, spróbować zapalić, zażyć takie substancje w formie nikotyny, i nie tylko. Powinno to być jednolite, żeby nie dawać preferencji żadnemu innemu podmiotowi na rynku. Wszystkie podmioty powinny być na tym rynku traktowane równo. To jest chyba najważniejsze w polskim prawie. (Dzwonek) Panie Ministrze! Kończąc: prawo powinno być sprawiedliwe i uczciwe dla wszystkich podmiotów w obrocie gospodarczym, czyli - jednolita mapa podnoszenia akcyzy i jednolite traktowanie wszystkich podmiotów, niezależnie od technologii, jakiej używają. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)