Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2023-07-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Państwo posłowie, nic nie zmieni tego faktu, ustalił to NIK. Na dzień 31 grudnia 2015 r., czyli wtedy, kiedy upłynął okres derogacji dla dyrektywy ściekowej, było wykonanych 31% niezbędnych urządzeń. (Poseł Krzysztof Gadowski: 8 lat rządzicie.) (Poseł Arkadiusz Marchewka: A kiedy była katastrofa?) Przypominam, że jeśli chodzi o okres derogacji dla dyrektywy ściekowej, ona była negocjowana jeszcze w okresie przedakcesyjnym, czyli przez cały okres naszego członkostwa w Unii Europejskiej te urządzenia nie zostały wykonane. Najwyższy czas się za to wziąć i to wykonać. Wysoka Izbo! W celu realizacji inwestycji mających poprawić lub przywrócić właściwe funkcjonowanie środowiska naturalnego zakłada się wprowadzenie konkretnych usprawnień proceduralnych dla inwestycji ujętych w katalogu zawartym w przedmiotowej ustawie. Są to głównie zadania o charakterze renaturyzacyjnym i retencyjnym. Zadania te określono w ramach drugiej aktualizacji planów gospodarowania wodami. Będą one służyć redukcji presji hydromorfologicznych i przyczynią się do poprawy ciągłości biologicznej i morfologicznej cieków stanowiących dopływy Odry pierwszego rzędu. Te działania to ocena wpływu budowli poprzecznych na ciągłość biologiczną i cele środowiskowe, przebudowa budowli piętrzących w zakresie zapewniającym ciągłość biologiczną i spełnianie celów środowiskowych, kontrola funkcjonowania urządzeń do migracji ryb, monitoring skuteczności istniejących urządzeń do migracji ryb, udrażnianie przegród poprzecznych i dostosowywanie ich do wymagań budowli proekologicznych. Konieczne jest zapewnienie wsparcia dla inwestycji z zakresu gospodarki wodno-ściekowej w dorzeczu Odry. Przypomnę, że załącznik nr 1 do ustawy z druku nr 3303 zawiera 123 inwestycje dotyczące rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ścieków, a załącznik nr 2 - 259 modernizacji sieci kanalizacyjnych w poszczególnych aglomeracjach. Przeprowadzenie tych inwestycji pomoże w przywróceniu do dobrego stanu wód i w odbudowie ekosystemu rzeki Odry. Wysoka Izbo! W art. 2 omawianego projektu ustawy określono katalog inwestycji uznawanych za inwestycje dla Odry. Zgodnie z art. 4 projektu dla przyspieszenia inwestycji istotnych dla rzeki Odry będzie można zastosować szczególne rozwiązania usprawniające proces inwestycyjny, przyjęte w ustawie przeciwpowodziowej z dnia 8 lipca 2010 r. W tym trybie decyzje wydaje się w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia złożenia wniosku, a w sprawach szczególnie skomplikowanych - w terminie 45 dni. Pozwoli to na skrócenie czasu uzyskiwania niezbędnych pozwoleń i wykonania czynności przygotowawczych dla planowanych inwestycji. Ponadto nowe rozwiązania przewidziane przedmiotową ustawą to m.in. nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom wydawanym dla rzeki Odry; mówimy tutaj o zapisie w art. 4 ust. 2 ustawy. Kolejne nowe rozwiązanie to uprawnienie do wejścia na teren cudzej nieruchomości przez inwestora w celu przeprowadzenia pomiarów, badań czy innych prac niezbędnych do sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia lub też raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Kolejna nowość to przyspieszenie terminów wydawania pozwoleń inwestycyjnych dla instalacji do podczyszczania lub oczyszczania ścieków przemysłowych lub wód odprowadzanych z zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany. Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy zakłada zapewnienie dodatkowych środków finansowych na doposażenie laboratoriów Inspekcji Ochrony Środowiska w celu przyspieszenia i usprawnienia procesu poboru i analizy wody oraz oceny jej jakości. Ponadto zostaną zapewnione dodatkowe środki finansowe na doposażenie w niezbędnym zakresie jednostek straży pożarnej dla prowadzenia działań ratowniczych na obszarach wód bądź usuwania skutków... Obejmie to nie tylko jednostki zawodowe, ale i jednostki ochotniczych straży pożarnych w dorzeczu Odry, tzn. w województwach: opolskim, śląskim, dolnośląskim, lubuskim i zachodniopomorskim. W celu zapewnienia odpowiedniej wymiany informacji wprowadza się dodatkowe mechanizmy w zakresie powiadamiania, przekazywania właściwym organom, tj. Państwowej Inspekcji Sanitarnej, dyrektorom regionalnych zarządów gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, oraz właścicielom lub zarządcom ujęć wód wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia informacji o stwierdzonym lub potencjalnym zagrożeniu lub o okolicznościach powodujących pogorszenie jakości wody powierzchniowej, co może mieć wpływ, oddziaływać na wody ujmowane dla celów zaopatrzenia ludności. Wysoka Izbo! Zgodnie z dodawanym do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne rozdziałem 2a powołuje się Inspekcję Wodną, organ o strukturze dwustopniowej, którego zadania to m.in.: kontrola przestrzegania ustawy o rybactwie śródlądowym; wykonywanie kontroli gospodarowania wodami; pobór próbek wody i ścieków do badań przez akredytowanego inspektora; nakładanie grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w ustawie o rybactwie śródlądowym; kontrolowanie dokumentów uprawniających do połowu ryb; kontrolowanie liczby, masy czy gatunku odłowionych ryb oraz przedmiotów służących do połowu oraz zabezpieczanie porzuconych ryb i przedmiotów służących do połowu; żądanie wyjaśnień i wykonywanie czynności niezbędnych do przeprowadzenia kontroli; przekazywanie właściwym organom dokumentacji sporządzonej w ramach czynności służbowych; kontrolowanie maksymalnej technicznej wydajności instalacji służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. W jednym podmiocie, czyli w Inspekcji Wodnej, będą skupione kompetencje dotychczas rozproszone pomiędzy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Państwową Straż Rybacką i Inspekcję Ochrony Środowiska. Pozwoli to skutecznie i natychmiastowo zwalczać wykroczenia i wszczynać odpowiednie postępowania i umożliwi szybką reakcję na naruszanie przepisów. Po przyjęciu omawianego projektu ustawy lista działań możliwych do finansowania ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poszerzy się o działania planistyczne i programowe z zakresu gospodarki wodnej, w szczególności opracowywanie planów gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy, planów zarządzania ryzykiem powodziowym, planów przeciwdziałania skutkom suszy, krajowego planu oczyszczania ścieków komunalnych, wstępnej oceny ryzyka powodziowego, map zagrożenia powodziowego i planów w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz tworzenie systemu informacyjnego gospodarowania wodami. Wysoka Izbo! Omawiany projekt zakłada zwiększenie kar za wykroczenia związane z gospodarką wodną. Kary w wysokości do 500 zł dotychczas nakładane w postępowaniu mandatowym nie spełniały funkcji prewencyjnej, i to w sposób oczywisty. W omawianym projekcie ustawy w art. 12 zawierającym zmiany do ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia dodaje się przepis szczególny w art 96 § ae, który do przedziału 1000-7500 zł podnosi wysokości grzywien za wykroczenia, o których mowa w art. 476 ust. 1 i 2, art. 477 pkt 4-8 i 12 oraz art. 478 pkt 2, 6, 7, 9, 10 i 12-16. Te kary nareszcie przestaną być symboliczne, a dolegliwość kary to zasadnicza sprawa, żeby spełniała ona funkcję prewencyjną. Nastąpi także wprowadzenie zmian w systemie opłat za usługi wodne, doprecyzowanie przepisów dotyczących pozwoleń wodnoprawnych, w których są ustalane parametry będące podstawą naliczania opłat za usługi wodne, a także modyfikacja systemu opłat za usługi wodne, za działania prowadzone bez wymaganego zezwolenia. Modyfikacja dotyczy też przesłanek cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego i nakazania działań naprawczych. Po uchwaleniu ustawy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w terminie 18 miesięcy dokona przeglądu pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, lub do urządzeń kanalizacyjnych w obszarze zlewni rzeki Odry. Wysoka Izbo! Ubiegłoroczny zakwit złotej algi, Prymnesium parvum, spowodował zamieranie ryb. Konieczne jest zatem stworzenie i wdrożenie programu odbudowy ichtiofauny rzeki Odry. Program ten, zakreślony na 3 lata, będzie zawierał opis i ocenę środowiska wodnego, informacje o niezbędnych działaniach w zakresie monitoringu ekosystemu Odry i opis planowanych działań zarybieniowych. Wysoka Izbo! W trakcie prac połączonych komisji zostało wprowadzonych do projektu ustawy osiem poprawek merytorycznych do art. 15 pkt 13, pkt 19, pkt 33, pkt 40, do art. 19, do art. 23 i do art. 28. Wprowadzono także pakiet poprawek przygotowanych przez Biuro Legislacyjne. Klub Lewicy składał poprawki, wnioski o skreślenie kolejno każdego artykułu, czyli po kolei wszystkich artykułów ustawy, jednak połączone komisje odrzucały konsekwentnie te poprawki. Na szczęście, bo trudno dopatrzeć się racjonalnych powodów skreślenia np. art. 25, w którym określa się limit wydatków na 10 lat na dofinansowanie inwestycji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w wysokości ponad 1200 mln zł. Podobnie jest w przypadku art. 26, gdzie określa się limity wydatków na doposażenie jednostek ochrony przeciwpożarowej, lub art. 27, który określa limit wydatków dla Inspekcji Ochrony Środowiska na realizację ustawowych zadań dotyczących kontroli gospodarowania wodami. Jak mówię, wszystkie te wnioski o odrzucenie poszczególnych artykułów zostały odrzucone. Ostatecznie sprawozdanie połączonych komisji o projekcie ustawy przyjęto 23 głosami za przy 12 głosach przeciwnych i bez głosów wstrzymujących się. Wysoka Izbo! W imieniu połączonych Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę o uchwalenie rządowego projektu ustawy o rewitalizacji rzeki Odry, zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji w druku nr 3420. Dziękuję bardzo. (Oklaski)