Mówca: Marek Biernacki
Data: 2021-12-01 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw w związku z powołaniem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, druk nr 1742. Procedowany przez nas projekt ustawy należy traktować jako krok we właściwym kierunku. Mówiłem o tym w swoim poprzednim wystąpieniu. Projekt ustawy w szczegółach był też mocno przedyskutowany i w komisji, i podczas debaty. Dlatego też chcę zwrócić uwagę tylko na pewne elementy, że powstające Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości nie może funkcjonować jako odrębny byt, niepołączony zadaniami w ekosystemie instytucji zwalczających cyberprzestępczość. Nie chodzi jedynie o instytucje krajowe, chociaż one są bardzo istotne, bo wiadomo, że chodzi też o bezpieczeństwo Polaków tu na miejscu, ale głównie o instytucje w ramach Unii Europejskiej. Cyberprzestępczość nie zna granic, dlatego przecież w roku 2016 uchwalono dyrektywę w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w całej Unii, tzw. NIS. Obecnie na ukończeniu jest mocno zrewidowana wersja tej dyrektywy, potocznie zwana dyrektywą NIS 2. Nowe zapisy nie tylko wprowadzają zmiany przez rozszerzenie zakresu podmiotowego dotychczasowej dyrektywy, m.in. administrację publiczną, nie tylko nałożone są większe niż dotychczas wymagania w zakresie zarządzania, w zakresie obsługi i ujawniania luk w zabezpieczeniach, testowania poziomu cyberbezpieczeństwa oraz efektywnego wykorzystywania szyfrowania. Doprecyzowuje i rozszerza zapisy w zakresie raportowania incydentów. NIS 2 to również, co jest istotne, nowe mechanizmy współpracy międzynarodowej poprzez ustanowienie europejskiej sieci zarządzania kryzysowego w cyberprzestrzeni. Powstające biuro powinno brać czynny udział we współpracy z EU CyCLONe, czyli jednostką do tego powołaną. Dlatego myślę, że warto wprowadzić zapisy do ustawy, oczywiście w niedalekiej przyszłości, które będą już korespondowały z wdrażanym aktem prawnym, co spowoduje, że budowane biuro będzie nowoczesną jednostką, która na podstawie analizy rejestru incydentów podatności systemów teleinformatycznych na włamania będzie ścigać przestępców szybciej, niż ci będą zacierać po sobie ślady. Inną rzeczą jest prewencja i wymiana doświadczeń. Kolejnym elementem jest zmiana innych aktów prawnych, które powinny być w korelacji z przedmiotową ustawą, jak ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa i zarządzaniu kryzysowym, i tworzyć razem jeden wspólny organizm, system, który ma jedno zadanie, zwalczać cyberprzestępczość i zapobiegać atakom, również na poziomie Unii Europejskiej. Natomiast doświadczenie komendanta i zastępców CBZC powinno zostać uregulowane rozporządzeniem. Bezsprzeczne jest posiadanie wykształcenia informatycznego, ale zdaję sobie sprawę, jak świat się zmienia, powstają nowe kierunki studiów, ścieżki certyfikacji w obszarze bezpieczeństwa, więc bezcelowe byłoby wpisywanie do ustawy precyzyjnych zapisów poza wykształceniem informatycznym oraz znajomością angielskiego. To minister spraw wewnętrznych powinien mieć obowiązek zdefiniowania wymagań dla osób pełniących tak krytyczne funkcje. Pozwoli to z jednej strony na podążanie za zmieniającym się otoczeniem, a z drugiej strony na podawanie opinii społecznej wymagań odnośnie do kompetencji kierujących Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości. Czeka nas, i to jest wielkie wyzwanie dla rządu, ale też dla parlamentu, przygotowanie nowych instrumentów prawnych, tj. instrumentów prawnych, jeśli chodzi o które, będziemy się poruszali w strefie cyberprzestrzeni, ponieważ bardzo dużo zdarzeń - tak dynamicznych - nie jest zdefiniowanych. Wymaga to określenia praktycznie całkowicie na nowo zadań, czynności operacyjno-rozpoznawczych i określenia, które z nich i w jaki sposób można stosować w cyberprzestrzeni, po to żeby skutecznie chronić obywatela, ale też z drugiej strony, żeby nie można było ingerować, żebyśmy nie roztrząsali afer, czy w Polsce jest Pegasus, czy nie ma Pegasusa, czy ktoś jest inwigilowany, żeby było jasne, jakie kompetencje mają służby i w jakim zakresie mogą ingerować w prywatność obywatela, zwłaszcza w social mediach, gdzie ludzie funkcjonują. To wszystko musi być, powinno zostać ściśle, jasno określone. Z jednej strony po to, żeby służby mogły działać skutecznie, bo służby lubią mieć określony zakres swojego postępowania, z drugiej strony muszą też być chronione prawa obywatela w sposób jasny i czytelny. To wyzwanie czeka nas wszystkich, nie tylko rząd, ale też czeka nas wszystkich, przed tym nie możemy się uchylić. To jest wyzwanie, które musimy w najbliższym czasie podjąć. Dziękuję, pani marszałek, Wysoka Izbo. (Oklaski)