Mówca: Maciej Lasek
Data: 2022-07-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! 21 czerwca 2018 r. w TVP Info ogłoszono, że weszła w życie specustawa o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, że nowe przepisy dotyczą harmonogramu, przygotowań do przejęcia gruntów pod inwestycje, że już niedługo ma zostać zakończone studium środowiskowe, do 2021 r. zakończą się przygotowania planistyczne i w tym samym roku ruszy budowa, a podczas spotkania z mieszkańcami gminy Baranów minister Wild zapowiedział, że cena za 1 m 2 będzie wahać się od 35 zł do 40 zł. Co prawda nie wiadomo jeszcze, jak będzie wyglądało finansowanie tej inwestycji, ale autor materiałów wspomina, że były prowadzone rozmowy z Chinami i Singapurem. Tyle o tym fakcie mówiono w TVP Info. 7 lipca 2022 r. prace planistyczne nie są zakończone, a szacowany koszt całego projektu przewyższa już 400 mld zł. W ramach programu dobrowolnych nabyć pod budowę lotniska pozyskano zaledwie 4 zakładanej powierzchni gruntów. Mieszkańcy miejscowości, gdzie planowana jest budowa, protestują. Spółka przekonuje, że pierwsze prace budowlane ruszą pod koniec 2023 r., a Rada Ministrów prosi o przyjęcie projektu ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego, która jest rzekomo niezbędna do sprawnej realizacji CPK. Jest to ustawa, która zmienia 21 ustaw i uchyla jedną ustawę. Równoczesna zmiana 22 ustaw za pomocą jednej specustawy oznacza, że mamy tu do czynienia z działaniem odstającym od reguł, które powinny obowiązywać w demokratycznym państwie prawa. Wbrew nazwie specustawa nie usprawnia procesu inwestycyjnego, ale wynosi spółkę CPK ponad obowiązujące obecnie prawo. Ogranicza ona transparentność poprzez zamrożenie istniejących mechanizmów formalnej i społecznej kontroli, a także wzmacnia pod względem materialnym i prawnym i tak już uprzywilejowaną pozycję spółki wobec wszystkich innych interesariuszy projektu. Czyni to kosztem przede wszystkim lokalnych społeczności, samorządów i obywateli. Spółka CPK ma stać się takim państwem w państwie, podmiotem działającym na szczególnych, preferencyjnych warunkach. Wystarczy, że jakakolwiek inwestycja, choćby luźno związana z CPK, zostanie wpisana do tzw. programu wieloletniego CPK, np. jako inne zadanie, a już będą stosować się do niej przepisy ustawy. Szeroka definicja inwestycji oraz nieprecyzyjne określenie tzw. innych inwestycji, o których można mówić, jeżeli inwestycje są przestrzennie oraz funkcjonalnie powiązane z projektowanym lotniskiem, mogą prowadzić do sytuacji, gdy ustawa będzie używana nie tylko do wybudowania lotniska, ale też do wybudowania obiektów komercyjnych przestrzennie powiązanych z lotniskiem. Nie można tego wykluczyć. Inwestycje towarzyszące, o których mowa w ustawie, mają wiązać się z takimi samymi ograniczeniami praw obywateli i taką samą ingerencją w sprawy samorządu jak sama inwestycja lotniskowa. Inwestycje towarzyszące mogą powstawać w całym kraju. Tylko od rządu będzie zależało, czy dana inwestycja publiczna, droga, linia kolejowa, sieć przesyłowa, urządzenie wodne, będzie uznana za inwestycję towarzyszącą. Powiązanie takiej inwestycji z CPK może być w praktyce bardzo luźne, a daje za to rządowi prawo do ingerencji w życie samorządów i obywateli w całym kraju. Jeżeli ustawa wejdzie w życie, to nie powinno nikogo dziwić, że nagle prawie wszystkie inwestycje publiczne będą mogły stać się inwestycjami towarzyszącymi, np. budowa gminnej drogi, którą choćby luźno będzie można powiązać z CPK, bo przyśpiesza dojazd do lotniska, będzie mogła wiązać się z wprowadzeniem zakazu wydawania pozwoleń na budowę, wprowadzeniem prawa pierwokupu dla spółki celowej, a także z pozwoleniem, aby to wojewoda, a nie gmina, wydawał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dotychczas możliwe było realizowanie wszystkich takich inwestycji bez daleko idących ograniczeń. Dlaczego w tym przypadku ma być inaczej? Występując o tzw. decyzję środowiskową dla inwestycji towarzyszącej, spółka CPK będzie mogła zatrzymać procesy inwestycyjne na danym obszarze. Postępowania dotyczące wydania decyzji o warunkach zabudowy będą musiały zostać zawieszone. Chodzi o samo złożenie wniosku o decyzję środowiskową, której spółka może przecież nie otrzymać. Nie powinno się przedłużać i tak skomplikowanych procesów inwestycyjnych. Pogorszy to klimat inwestycyjny w kraju. Jest to też kolejne postanowienie, które może być nadużywane i może służyć do blokowania różnych inwestycji. Podmiot dotknięty takim nadużyciem nie będzie miał żadnego prawa do odwołania czy do odszkodowania. Co do samego procesu powstawania lotniska, to warto wspomnieć o dwóch kwestiach. Projekt wymienia szereg ograniczeń, które mogą być wprowadzone przez rozporządzenie Rady Ministrów dotyczące obszaru przygotowywania inwestycji lotniskowej, takich jak zakaz wydawania pozwoleń na budowę, zakaz wydawania decyzji o warunkach zabudowy i o zagospodarowaniu terenu, zakaz wydzielania samodzielnych lokali mieszkalnych w budynkach. Po wydaniu rozporządzenia zwykły proces inwestycyjny w obszarze objętym rozporządzeniem będzie niemożliwy. W świetle obowiązujących przepisów promesa zezwalająca na założenie lotniska użytku publicznego może być udzielona tylko wtedy, gdy dokonano podstawowych analiz ekonomiczno-finansowych i rynkowych. Zgodnie z propozycją zawartą w ustawie obecnie planowana struktura własnościowa, przewidywane źródła finansowania inwestycji, rentowność i płynność podmiotu, planowana wysokość opłat lotniskowych, planowana wysokość przychodów z tytułu opłat lotniskowych i całość planowanych przychodów mają pozostać tajemnicą. Do tego autor tej propozycji nawet nie próbuje jej racjonalnie uzasadnić. Można odnieść wrażenie, że projektodawcy za cel obrali sobie władztwo planistyczne gmin. W wielu miejscach, w odniesieniu do różnych sytuacji projekt zabiera możliwość określenia przeznaczenia nieruchomości i warunków zabudowy. (Dzwonek) Dokument nie uwzględnia niczego, co wykraczałoby poza punkt widzenia jej inicjatora. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ustawa o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego jest zła, szkodliwa. Klub Koalicji Obywatelskiej składa wniosek o odrzucenie projektu ustawy w pierwszym czytaniu. (Oklaski)