Mówca: Krzysztof Piątkowski
Data: 2023-05-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Klub Prawa i Sprawiedliwości jest chyba jedynym klubem, jedyną organizacją, która jednoznacznie opowiada się za tym projektem, zajmuje jednoznacznie pozytywne stanowisko. Pojawiło się wiele uwag. Nie sądzę, żeby w procesie legislacji udało się naprawić tę ustawę, ale będziemy próbowali zmienić ją w taki sposób, żeby można było poważnie debatować i dyskutować na jej temat. (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Nie no, nie da się.) Pierwszą kwestią, na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest to, że proponowana zmiana ustaw może spowodować straty we wszystkich gminach, które pobierają podatek rolny. To straty w wysokości ok. 25 mln zł rocznie. Podaję to na podstawie danych z 2021 r., bo projektodawca brał te dane pod uwagę. Wtedy dochody gmin z podatku rolnego wyniosły 1,626 mld zł. Zważywszy na fakt, że gminy już przekazują 2% uzyskanych środków jednostkom ustawowego samorządu rolniczego, odjęcie kolejnych środków, dochodów gmin, może spowodować kolejne ograniczenie ich funkcjonowania, tym bardziej że projektodawcy nie przewidzieli stosownej rekompensaty za dochody utracone na mocy ustawy. Ten brak rekompensat za dochody utracone przez samorządy jest już recydywą w wykonaniu Prawa i Sprawiedliwości, polityków Prawa i Sprawiedliwości i tego rządu. Samorządy ucierpiały w wyniku Polskiego Ładu i mają coraz wyższe wydatki bieżące, które są związane np. z inflacją. Przedstawiciele samorządów pytają, dlaczego mają współfinansować wybrane, ale tylko wybrane, związki zawodowe rolników indywidualnych, a więc podmioty niezależne, samodzielne i samorządne, co jest przecież napisane wprost w ustawie o związkach zawodowych rolników indywidualnych. To pytanie wydaje się zasadne również z tego powodu, że finansowane miałyby być tylko nieliczne organizacje reprezentujące rolników. Szanowni Państwo! Warto zauważyć, że podobna konstrukcja odpisu podatkowego nie znajduje odzwierciedlenia w innych opłatach i podatkach lokalnych i może być uznana za próbę przerzucenia współfinansowania związków z ich członków na gminy, głównie gminy wiejskie, które nie dysponują wysokimi dochodami z innych źródeł. Na zmianach mogą też ucierpieć rolnicy, bo poszczególne samorządy, i to jest prawie oczywiste, powiedziałbym nawet, że to prawie pewne, mogą zdecydować się na likwidację niektórych ulg i zwolnień przyznanych uchwałami rady gminy, a nawet zdecydować się na podwyższenie wysokości stawek do wysokości stawek maksymalnych. Należy też dodać, że projekt ustawy przewiduje prawo do odpisu wyłącznie dla osób fizycznych pomimo tego, że podatnikami podatku rolnego są również osoby prawne i jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej. Wprowadzenie w ustawie obowiązku załączania do wniosku o wpis na listę ministra właściwego do spraw rolnictwa list członków związku z adresami, numerami PESEL i deklaracjami członkowskimi stanowić będzie ewidentne naruszenie zasad ochrony danych osobowych. Organizacje związkowe miałyby przekazywać listy członków z danymi osobowymi bez zgody tych osób. Już teraz u niektórych działaczy związkowych uzasadnione obawy budzi to, że te dane mogłyby zostać wykorzystane przeciwko nim, bo przecież będziemy znać te deklaracje członkowskie, rząd będzie znał deklaracje członkowskie tych osób, będzie znał ich poglądy, będzie mógł je skojarzyć z konkretnymi nazwiskami, adresami itd. Niektórzy twierdzą, że te dane mogą być wysyłane do służb specjalnych, różnych instytucji kontrolnych z zaleceniem np. wzmożonego kontrolowania członków związku. Te osoby i ci rolnicy, którzy już zapoznali się z tym projektem, obawiają się takich szykan. W opinii wielu osób projekt ustawy sprawia wrażenie, jakby został stworzony pod konkretne związki rolnicze i z myślą o eliminacji innych. Przedmiotowy projekt w sposób nieuzasadniony zawęża grono ewentualnych odbiorców finansowania do nielicznych, wyłącznie dużych związków. Najdobitniej świadczy o tym wymóg działania od co najmniej 5 lat w 10 województwach i w co najmniej trzech powiatach w każdym z nich oraz posiadania minimum 30 członków w każdym powiecie. Takie szczegółowe określenie liczby członków i wielkości struktur nie jest przypadkowe. Ma to na celu ograniczenie finansowania wyłącznie do kilku najstarszych organizacji rolniczych, niekoniecznie tych najprężniej działających, i wyeliminowanie młodszych, które wykazują się dużą aktywnością, np. Agrounii, której Prawo i Sprawiedliwość przecież tak bardzo się obawia. Warto pamiętać, że ustawa o związkach zawodowych rolników indywidualnych ustanawia tylko jeden wymóg do rejestracji, mianowicie posiadanie 30 członków w całym kraju, a w przypadku organizacji pożytku publicznego jedynym warunkiem do otrzymania odpisu z podatku PIT jest wyłącznie wpis do KRS-u. To jest rozwiązanie, o którym moglibyśmy dyskutować, bo dałoby ono równe szanse wszystkim. Przedłożony projekt ustawy odnosi się tylko do związków zawodowych rolników indywidualnych, ale przecież w polskim systemie prawnym na prawach związków zawodowych rolników indywidualnych funkcjonują też (Dzwonek) organizacje społeczno-zawodowe, a ich istnienie jest zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązuje ustawa z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Zgodnie z nią społeczno-zawodowe organizacje rolników i związki zawodowe rolników indywidualnych mają takie same prawa i obowiązki.