Mówca: Piotr Babinetz
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Aleksandra Fredro. Projekt został zgłoszony przez Polskie Stronnictwo Ludowe. Wnioskodawcą jest pani przewodnicząca Bożena Żelazowska. Ta inicjatywa była też popierana przez klub Prawo i Sprawiedliwość. Wcześniej do Sejmu RP wpłynął w tej sprawie wniosek Towarzystwa Historycznego im. Szembeków. Aleksander Fredro wywodzący się ze starej rodziny szlacheckiej to najwybitniejszy polski komediopisarz, ale także pamiętnikarz, bajkopisarz i poeta, jednocześnie oficer Księstwa Warszawskiego księcia Józefa Poniatowskiego i wielkiej armii cesarza Napoleona walczący o niepodległość Rzeczypospolitej, członek rady narodowej w okresie Wiosny Ludów oraz instytucji kulturalnych, naukowych, gospodarczych. Wybierany również jako przedstawiciel środowiska konserwatywnego do parlamentu. W pełni zasługuje na uczczenie go ustanowieniem roku 2023 rokiem Aleksandra Fredry i w konsekwencji przeprowadzeniem szeregu uroczystości, przedstawień i innych przedsięwzięć propagujących jego twórczość i dokonania. Aleksander Fredro to przede wszystkim twórca oryginalnej polskiej komedii. Najlepsze komedie pisał na przełomie lat 20. i 30. XIX w. Były to np. ˝Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm Serca˝, ˝Damy i huzary˝, ˝Pan Jowialski˝, ˝Ciotunia˝, ˝Dożywocie˝ i oczywiście ˝Zemsta˝. Zaatakowany ostro przez krytyków romantyków, m.in. przez Seweryna Goszczyńskiego, na wiele lat przerwał pisanie. Gdy do niego wrócił, nie już publikował nowych utworów, a napisał po roku 1852 jeszcze m.in. kilka wieloaktowych komedii jak ˝Wielki człowiek do małych interesów˝, ˝Wychowanka˝ i ˝Godzina litości˝. W międzyczasie powstał także jego wybitny i dosadny pamiętnik z czasów napoleońskich ˝Trzy po trzy˝. Aleksander Fredro związany jest silnie z Podkarpaciem. Najsłynniejsza z komedii ˝Zemsta˝ zainspirowana była dokumentem znalezionym przez Fredrę na Zamku Kamieniec w Odrzykoniu koło Krosna, który otrzymał w posagu żony Zofii z Jabłonowskich. Na początku XVII w. Piotr Firlej, pierwowzór Cześnika, i Jan Skotnicki, pierwowzór Rejenta, pozostawali w długoletnim zatargu o granicę między dolnym i górnym zamkiem. Dodam, że Jan Skotnicki pochowany jest i uczczony cennym nagrobkiem w prezbiterium kościoła farnego w Krośnie, który ostatnio zwiedzali członkowie Komisji Kultury i Środków Przekazu. Wnukami Fredry byli m.in. Roman Szeptycki, późniejszy Andrzej arcybiskup Kościoła Greckokatolickiego oraz generał broni Stanisław Szeptycki, komendant Legionów Polskich i wielce zasłużony dowódca frontu litewsko-białoruskiego w wojnie przeciwko bolszewickiej Rosji. Aleksander Fredro urodził się w 1793 r. w Surochowie koło Jarosławia. Mieszkał i gospodarował majątku Bieńkowa Wisznia koło Gródka Jagiellońskiego. Zmarł w 1876 r. we Lwowie, a pochowany został w Rudkach. Szczególnie kultywowana jest pamięć o Aleksandrze Fredrze w Przemyślu. Od 1869 r. działa w tym mieście najstarszy polski teatr amatorski, Towarzystwo Dramatyczne Fredreum, które m.in. organizuje Przemyską Wiosnę Fredrowską, wystawienie sztuk wielu polskich dramaturgów. Warto wspomnieć, że w Przemyślu pamiętany jest również inny (Dzwonek) wielki przedstawiciel rodu Fredrów, Andrzej Maksymilian Fredro, żyjący w XVII w. marszałek Sejmu, wybitny i wszechstronny pisarz, polityk, filozof i historyk. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Prawo i Sprawiedliwość zgłasza jedną drobną poprawkę polegającą na dodaniu na początku drugiego akapitu słów: wywodzący się ze starej rodziny szlacheckiej o kilkusetletniej tradycji. Klub Prawo i Sprawiedliwość popiera to i będzie głosował za ustanowieniem roku 2023 Rokiem Aleksandra Fredry. Dziękuję bardzo.