Mówca: Piotr Paweł Bauć
Data: 2013-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam przyjemność w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota zaprezentować opinię na temat projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, druk nr 1130. Pani posłanka sprawozdawczyni i poprzedzające mnie osoby, posłanka i poseł, przedstawili już wiele zagadnień, z którymi się zgadzamy, że faktycznie chyba należałoby dokonać szczególnie przeglądu prawa i jeszcze raz się temu przyjrzeć, bo możliwe, że znów coś zostało pominięte i któraś z instytucji, czy to europejskich, światowych, czy naszych, nie rządowych, zajmujących się wykonywaniem i stanowieniem prawa, znów wytknie jakieś braki, wady lub nieścisłości. Ale cóż, to jest jakby pewna specyfika pracy, którą wykonujemy. Natomiast wracając do konkretnych zapisów w tej ustawie - oczywiście tak jak moi poprzednicy, zauważamy pozytywną tendencję do skracania tego postępowania. Jest to dość ważne, ponieważ mamy tu do czynienia z osobami, które często są pierwszy raz w sytuacji konfliktu, osobami niepełnoletnimi, o niewyrobionej jeszcze osobowości. Jest duża szansa, żeby, nie przedłużając postępowania i nie stawiając ich w niekomfortowej sytuacji, za to szybciej przystępując do pracy wychowawczej czy reedukacyjnej, uchronić ich przed zgubnymi następstwami często właśnie takiego przedmiotowego, a nie podmiotowego traktowania. Ważna sprawa jest też związana z kwestią prawa do obrony - jednoznacznie zostało zapisane to, że osoba niepełnoletnia może odmawiać odpowiedzi na pytania, co było, jak wskazują legislatorzy, wcześniej dyskusyjne, a więc znów to niepodmiotowe traktowanie. Warto też zauważyć zmiany związane z kwestią, która chyba jest dość istotna z punktu widzenia pedagogiki resocjalizacyjnej, kwestią tego, że można - a jak tutaj wskazywano, sądy bardzo rzadko korzystały z tego rozwiązania - przekazać sprawę nieletniego do organizacji sportowej, organizacji młodzieżowej, kulturalnej czy szkoły, aby się tym odpowiednio zajmowała, bo, jak wszyscy wiemy, raczej odosobnienie i przebywanie w środowisku często też już mocno zdemoralizowanym nie buduje właściwych postaw i właściwego nastawienia do obowiązków, ale i nie uczy korzystania ze swoich praw. Będzie lepiej, jeśli środowisko niepatologiczne będzie miało tutaj większy wpływ na budowanie postaw i przekonań tych osób, prostowanie ścieżek ich życia. Przymus bezpośredni - faktycznie może to budzić wątpliwość, choć oczywiście mamy świadomość, że nieraz osoby te są bardzo agresywne i często też nie mają rozeznania, co czynią, ale pewnie można byłoby to w jakiejś debacie przedyskutować, bo może należałoby jednak w inny sposób reagować na sytuacje, które mogłyby zagrażać życiu tej osoby, innych osób czy mieniu. Ale cóż, na razie stoimy na takim gruncie; dobrze, że jest to doprecyzowane i bardzo ważne jest to, że po zastosowaniu przymusu musi być sporządzony protokół oraz że kiedy już nastąpi w pewien sposób obniżenie napięcia tej osoby i zachowuje się ona właściwie, można powiedzieć, należy niezwłocznie poddać ją badaniu lekarskiemu i, co jest istotne, badaniom i oddziaływaniom psychologiczno-pedagogicznym, żeby obniżyć poziom agresji, a więc żeby wyprowadzić tę osobę z sytuacji, która spowodowała jej agresywne zachowanie. Dość istotne jest też uszczegółowienie kwestii kar, a szczególnie nagród, i takie dość bogate obdarzanie możliwością nagradzania. Wiemy, że jednym z dobrych sposobów pracy resocjalizacyjnej jest właśnie umiejętność rozdawania dobrych i trafnych nagród, a mniej wymierzanie kar, bo to (Dzwonek) buduje często postawy, które są postawami pozytywnymi. Przez to możemy nawet w pewien sposób regulować zachowanie tych osób, które weszły w konflikt z prawem, i pokazywać, że można też żyć zgodnie z normami społecznymi. Oczywiście Klub Poselski Ruch Palikota będzie głosował za przyjęciem tej ustawy. Dziękuję.