Mówca: Radosław Witkowski
Data: 2013-11-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Na wstępie chciałbym podkreślić, że podstawowym celem omawianego dzisiaj projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki regionalnej oraz niektórych innych ustaw jest stworzenie podstaw prawnych przygotowania przez ministra rozwoju regionalnego nowego okresu programowania Unii Europejskiej 2014-2020, jak również kolejnych unijnych okresów programowania. Jest to odpowiedź na wyzwanie chwili, w której się znajdujemy, tuż przed rozpoczęciem nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Ważne zastrzeżenie, jakiego chciałbym dokonać na początku mojego wystąpienia, jest takie, że przedłożony projekt ustawy obejmuje wyłącznie regulacje dotyczące przygotowania dokumentów niezbędnych do zaprogramowania nowej perspektywy. Oznacza to, że kwestie wdrożeniowe, czyli dotyczące wykorzystania środków pochodzących z budżetu unijnego w perspektywie finansowej 2014-2020, będą stanowiły odrębny przedmiot regulacji, o czym mówił w swoim wystąpieniu pan minister. W celu stworzenia podstaw prawnych, jeżeli chodzi o przygotowanie zarówno nowej perspektywy finansowej, jak również kolejnych okresów programowania, został rozszerzony zakres kompetencji ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Została także wprowadzona definicja umowy partnerstwa oraz dokumentów programowych stanowiących podstawę realizacji nowej perspektywy finansowej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy stanowią formalnoprawną podstawę realizacji zasad stanowiących rezultat reformy polityk Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Są trzy takie zasady: zasada zorientowania na rezultaty, zasada zintegrowanego podejścia terytorialnego i zasada partnerstwa. Tym samym umożliwia się rzetelne przygotowanie do rozpoczęcia wdrażania nowej perspektywy finansowej, co będzie sprzyjało również efektywnemu wykorzystaniu środków europejskich w ramach tej perspektywy i realizacji głównego celu nadchodzącej perspektywy finansowej 2014-2020, czyli oparciu rozwoju na dalszym zwiększaniu konkurencyjności gospodarki, poprawie spójności społecznej i terytorialnej oraz podnoszeniu sprawności i efektywności państwa. Wysoka Izbo! Realizacja zasady zintegrowanego podejścia terytorialnego została zapewniona m.in. przez zaproponowane w projekcie ustawy zmiany w systemie planowania przestrzennego zarówno na poziomie krajowym, regionalnym, jak i funkcjonalnym, które zmierzają w kierunku ścisłego powiązania wymiaru społeczno-gospodarczego z wymiarem przestrzennym. Stanowi to pierwszy etap w realizacji ˝Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝ w tym zakresie. Na obecnym etapie prac regulacje dotyczące obszarów funkcjonalnych polegają na otwarciu możliwości planowania przestrzennego w odniesieniu do obszarów funkcjonalnych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy wprowadza do systemu prawa pojęcie obszaru funkcjonalnego jako jednej z kategorii obszaru, do którego będą skierowane działania z zakresu polityki przestrzennej państwa. Równolegle do ustawy o zasadach planowania polityki rozwoju wprowadza definicję obszaru strategicznej interwencji państwa oraz obszaru problemowego. Tym samym projektowane przepisy porządkują pojęcia występujące w różnych dokumentach strategicznych i planistycznych odnoszących się najczęściej do geograficznie rozumianych obszarów różnego typu. Wprowadzenie definicji obszaru strategicznej interwencji państwa, obszaru problemowego rozumianego jako obszar dotknięty największą koncentracją negatywnych zjawisk rozwojowych, a także odwołanie się do obszaru funkcjonalnego ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tych pojęć, wyeliminowanie niespójności interpretacyjnych oraz w jasny sposób ustalenie relacji pomiędzy poszczególnymi obszarami. Wysoka Izbo! Projekt ustawy wprowadza także regulację dotyczącą polityki miejskiej, tj. definicję polityki miejskiej oraz podstawowe instrumenty służące do jej realizacji. Równolegle zostały zaproponowane zmiany w systemie dokumentów strategicznych. W obecnym systemie prawnym, jak też w dokumentach strategicznych brak jest legalnej definicji polityki miejskiej, pomimo że to pojęcie figuruje w ustawie o działach administracji rządowej od 1999 r. Potrzeba określenia polityki rozwoju miast na poziomie krajowym wynika również z naszych europejskich zobowiązań - przyjętej przez ministrów państw unijnych w 2007 r. karty lipskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz wymogów stawianych przez Unię Europejską w nadchodzącym okresie programowania. Dlatego też proponuje się wprowadzić do ustawy rozdz. 3a ˝Polityka miejska˝. Wysoka Izbo! Warto podkreślić, że krajowa polityka miejska będzie opracowywana we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz konsultowana z partnerami społecznymi i gospodarczymi, a w efekcie uzgadniana i przyjmowana przez Radę Ministrów. Będzie to dokument zawierający informacje dotyczące aspektu wykonawczego, w tym oprzyrządowania prawnego koniecznego do realizacji polityki wobec miast, którego wprowadzenie do systemu prawnego jest wymagane i konieczne. Tym samym docelowo krajowa polityka miejska przełoży się na rozwiązania, które wejdą w skład systemu prawa powszechnie obowiązującego. Jednocześnie należy podkreślić, że krajowa polityka miejska nie będzie narzucała samorządom konkretnych rozwiązań, ale będzie akcentować uwarunkowania, którymi miasta powinny się kierować. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Efektywne wykorzystanie środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, które stanowi realizację zasady zorientowania na rezultaty, ma zapewnić również kontrakt terytorialny. To nowy instrument koordynacji działań administracji rządowej i samorządowej na obszarze województwa. Jego celem ma być realizacja przedsięwzięć priorytetowych mających istotne znaczenie dla rozwoju kraju oraz wskazanego w nim województwa. Kontrakt terytorialny będzie umową określającą cele i przedsięwzięcia priorytetowe, które mają istotne znaczenie dla rozwoju kraju oraz wskazanego w niej województwa. Określi także sposób ich finansowania, koordynacji i realizacji oraz dofinansowanie opracowanych przez zarząd województwa programów służących realizacji umowy partnerstwa w zakresie polityki spójności. Umożliwi uzgadnianie wspólnych celów przez samorząd województwa i rząd oraz koordynację podejmowanych przez obie strony działań prorozwojowych. Instrument ten ma ułatwić zarówno właściwe określanie potencjałów rozwojowych, jak i ustalanie zadań związanych z realizacją polityki regionalnej. W kontrakcie terytorialnym określone zostaną wysokość, sposób i warunki dofinansowania programów służących realizacji umowy partnerstwa w zakresie polityki spójności opracowanych przez zarząd województwa. Będą to więc dokumenty kluczowe dla rozwoju poszczególnych województw. Ważna informacja jest taka, że w związku z wprowadzeniem kontraktu terytorialnego, jeżeli chodzi o ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, zostaną uchylone przepisy z zakresu dotychczas obowiązującego kontraktu wojewódzkiego. Omówione propozycje stanowią jedynie najważniejsze elementy projektu ustawy, która ma przygotować ramy prawne w celu sprawnej absorpcji środków unijnych w nadchodzącej perspektywie finansowej. Proponowane zmiany, które pan minister w swoim wystąpieniu wymienił, chodzi łącznie o 11 ustaw dotykających również kwestii działania samorządów, tworzą spójny system i dają ministrowi rozwoju regionalnego narzędzia do przygotowania nowego okresu programowania Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Powiedzmy sobie wprost - to kluczowa ustawa dla przygotowania się do wykorzystania przez Polskę niemal 106 mld euro z przyjętego we wtorek przez Parlament Europejski budżetu Unii. Mimo cięć w tym budżecie otrzymamy więcej pieniędzy niż w poprzedniej perspektywie i pozostaniemy największym beneficjentem funduszy unijnych. Od ich wykorzystania będzie zależała przyszłość Polski, przyszły rozwój naszego kraju. I właśnie ta ustawa, nad którą dzisiaj pracujemy, stanowi pierwszy, ważny krok w tych przygotowaniach. W mojej ocenie to bardzo dobry, spójny, przejrzysty i odpowiadający na wyzwania, przed którymi stoimy, projekt. Dlatego w imieniu klubu Platforma Obywatelska wyrażam poparcie dla przedłożonego projektu ustawy i wspólnie z klubem jesteśmy za dalszym procedowaniem nad tym projektem ustawy w parlamencie i skierowaniem go do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Dziękuję. (Oklaski)