Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2018-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie rzeczniku, nie ja wymyślałam te przepisy, ale takie obowiązują i musimy ich na tej sali przestrzegać. Bardzo proszę. Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak: Nie wiedziałem, ale w każdym razie jestem wdzięczny, bo to dla dzieciaków się spotkaliśmy i to o nich rozmawiamy, i one są dla nas ważne. Dlatego też państwu wszystkim dziękuję za tę troskę o dzieci, tym, którzy są, i patrzę, że to pokrywa się w większości z moją listą posłów, którzy współpracują z rzecznikiem, którzy piszą, alarmują, domagają się, mobilizują także nas do tego, żeby lepiej działać. Za to serdeczne dzięki. Było pytanie, może od tego zacznę, który z posłów partii rządzącej najczęściej pisał do rzecznika praw dziecka. Ja to mogę powiedzieć z głowy, ale mam zapisane. Pan poseł Jarosław Kaczyński był osobą najczęściej kierującą prośby do rzecznika. (Głos z sali: Uuu... Dolata!) Mam tu listę 40 posłów, którzy najczęściej zwracali się, interesowali, prosili. Nie ma na tej liście pana posła Dolaty. (Oklaski) (Poseł Zbigniew Dolata: No i co z tego?) Zacznę może od środka, ale postaram się odpowiedzieć na pytania. Zadając pytania, proszę nie formułować pytań w imieniu kogoś. Lepiej jest pytać, mieć odwagę osobistą, pytać w swoim imieniu, bo liczba nauczycieli, którzy proszą o pomoc rzecznika, liczba tych, którzy deklarują współpracę, którzy podejmują działania i naprawdę mają serce, panie pośle, jest ogromna. Ogromna, to są ludzie wrażliwi i oni wiedzą, że w rzeczniku praw dziecka mają przyjaciela. (Oklaski) Boją się ci, co są oprawcami. Ale rzecznik jest od tego, żeby upominać i napominać, żeby podejmować działania na rzecz poprawienia sytuacji dzieci. Podał pan bardzo dużo nieprawdziwych informacji, ale nie chcę w chwili obecnej tracić tego czasu, bo tu były... (Poseł Zbigniew Dolata: Z pana informacji.) Nie, proszę czytać ze zrozumieniem, jak nie, to poprosić kolegę o pomoc, bo naprawdę... (Wesołość na sali, oklaski) (Głos z sali: Ha, ha, ha!) To jest dobra informacja, przygotowana przez bardzo kompetentny zespół ludzi, no ale dla ludzi, którzy potrafią czytać. (Poseł Zbigniew Dolata: Proszę nie obrażać.) Było pytanie kilkakrotnie... Panie rzeczniku, momencik proszę poczekać. Proszę państwa, jeszcze raz. Rozmawiamy o dzieciach i o rzeczniku praw dziecka, w związku z czym nie reagujmy tak lub nie komentujmy siebie nawzajem, bo to obniża standard tej części debaty. Bardzo państwa o to proszę. Bardzo proszę. Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak: Wielokrotnie przebijał się wątek reformy oświaty i siódmoklasistów. Dlaczego siódmoklasistów? Bo to są ofiary tej reformy. Te dzieci naprawdę nie zasłużyły na to, żeby dzisiaj znosić to, co znoszą. Ich rodzice o tym mówią, nauczyciele o tym mówią i same dzieci. Ja za moment przedstawię opinii publicznej raport nt. funkcjonowania uczniów klas VII w zreformowanej szkole podstawowej, z którego wyłania bardzo smutny obraz tego, co oni musieli przejść. Chcę upublicznić ten raport też z tego względu, że jest jeszcze czas, żeby im pomóc w następnej klasie, żeby nie spotkało to ich kolegów, którzy dzisiaj wejdą w ten czas. Wie pan, ile sypiają te dzieci, siódmoklasiści? To są badania naukowe: 53% badanych dzieci sypia tylko 6 godzin dziennie, a kolejne 13% jeszcze mniej. To jedne z danych, za chwilę upublicznię te dane, więc nie będę szedł dalej, ale tym dzieciom trzeba pomóc. Kto się ma o nie upomnieć? Kto się ma upomnieć? Czy kogoś to interesuje? (Oklaski) Ja się upominam. (Głos z sali: Brawo!) (Głos z sali: Hipokryzja.) I vice versa. Cechy i kompetencje rzecznika. Rzecznik powinien być odważny, rzecznik powinien być bezkompromisowy, rzecznik powinien umieć upomnieć się o dzieci bez względu na to, która grupa polityczna by z danym pomysłem wychodziła. Państwo wiecie, że myśmy nigdy nie patrzyli na barwy i każdy, kto zgłaszał się z problemem do rzecznika... Bardzo wielu posłów, których tutaj dzisiaj nie ma, szkoda, prosiło, sprawy były podejmowane bez zwłoki i zawsze z największym szacunkiem dla dzieci, dla spraw dziecięcych. Bo im się to należy. (Oklaski) To dla nich został powołany ten urząd. Najpilniejsze sprawy. Ja nie jestem w stanie tego tak szybko teraz wymienić, ale tu są uwagi. W tym moim raporcie są uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka i tam, szczególnie w tych pięciu kategoriach, te uwagi zostały zgrupowane. Bardzo proszę, mnie tu już nie będzie, czytajcie te uwagi i próbujcie wypełniać te rzeczy, które tam podajemy. To jest coś, co jest bardzo pilne. Psychiatria dziecięca, o której tu dzisiaj mówiliśmy, to jest zapaść. To psychiatrzy mówią wprost. Dzisiaj nie ma co szukać długofalowych programów. Trzeba działać tu i teraz, bo za chwilę będziemy mieli taki wzrost rzeczy, które nie powinny mieć miejsca w naszej rzeczywistości, że się nie pozbieramy. Nie da się bez dosypania pieniędzy do tego systemu zrobić czegokolwiek. Niestety doszacowanie procedur medycznych jest pierwszym działaniem, koniecznym działaniem, które musi mieć miejsce w psychiatrii, w pediatrii i w innych gałęziach medycyny, które dotykają dzieci. I bardzo proszę, pamiętajcie, dzieci po to mają swojego pediatrę, żeby zawsze trafiały najpierw do niego. Im się to należy tak samo jak rzecznik praw dziecka. Czy ministerstwo spełniło oczekiwania odnośnie do psychiatrii? Czekamy. Są zapowiedzi. To tak samo jak są zapowiedzi dotyczące odstąpienia od płatności za pobyt rodzica przy dziecku w szpitalu. Ja z uwagą te zapowiedzi pana ministra analizuję. One są optymistyczne, wreszcie są optymistyczne, bo do niedawna tak nie było. Czekamy na to, żeby były spełnione. Kilka czy kilkanaście szpitali samodzielnie odstąpiło od tej odpłatności. Mam nadzieję, że inne też pójdą tą drogą. Skala odbierania dzieci z powodu ubóstwa. Ja już mówiłem z tego miejsca wielokrotnie, chyba muszę powtórzyć jeszcze raz: nie znamy sytuacji odebrania rodzicom dziecka ze względu na to, że byli biedni. To jest nieprawda. (Głos z sali: Brawo!) Każdy, kto upowszechnia taką informację, albo nie ma wiedzy, albo... (Głos z sali: Kłamie.) ...cynicznie próbuje rozgrywać sprawy dzieci. Nie wolno tego robić, bo to wycofuje organy ścigania, organy sądowe, pomoc społeczną. Żeby pomóc dzieciom, trzeba mieć odwagę i determinację, trzeba działać. Te badania prowadziłem, jeżeli chodzi o wszystkie 61 przypadków, o których była mowa bodajże 2 lata temu. Badania na większej grupie przeprowadziła Najwyższa Izba Kontroli, bo chyba trzysta ileś przypadków. W końcowej fazie połączyliśmy działania. Badałem akta sądowe. Te badania, które prowadził rzecznik praw dziecka, jeżeli chodzi o te 61 przypadków, przeanalizował Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości. Nie stwierdził niczego więcej niż my, dokładnie nam się pokryły opinie. Powodami odbierania dzieci były skrajne zaniedbanie, zagrożenie ich życia i zdrowia, uzależnienia, w tym przede wszystkim alkoholizm. (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Dokładnie.) Gdzieś tam, może na piątym, szóstym miejscu, pojawiło się też to, że ktoś był ubogi, ale to nie było powodem. Jeśli mówimy, od razu do tego przejdę, o przemocy wobec dzieci, to czy zdarza się ona w bogatych domach? Tak, ona się zdarza w każdym domu. To nie jest determinowane stanem zasobności. To jest raczej determinowane kompetencjami rodzicielskimi i sercem. (Oklaski) 1 czerwca, Sejm Dzieci i Młodzieży. Źle się stało, że on został odwołany. Ja natychmiast w ten piątek, kiedy ta informacja została przedstawiona, zostałem zasypany SMS-ami, mailami, informacjami na ten temat przez młodych ludzi, którzy poczuli się po prostu niepoważnie potraktowani. Dlatego mówiłem dzisiaj o tym, że oni mają prawo głosu. Powoływałem się na autorytet, jakim jest Janusz Korczak, powoływałem się na autorytet, jakim jest Jan Paweł II, powoływałem się na autorytet, jakim jest Irena Sendlerowa. Ci młodzi ludzie nie pozwolili sobie odebrać dnia dziecka i zorganizowali Parlament Dzieci i Młodzieży. Ja tam byłem i powiem państwu szczerze: proponuję obejrzeć, jeśli gdzieś w Internecie są obrady tego parlamentu. Wielka nauka, mądrość płynąca od młodych ludzi, naprawdę. Stare polskie powiedzenie mówi, że człowiek musi uczyć się przez całe życie, a ja wam powiem na bazie tego, co tam zaobserwowałem: niekoniecznie od starszych, a od mądrzejszych. (Oklaski) Jak wygląda sytuacja dzieci w Polsce na arenie światowej? My jeszcze jesteśmy nazywani ojczyzną praw dziecka, my na to zasłużyliśmy. Cała historia, zostały wykonane działania na tę rzecz, ale też musimy być konsekwentni. Trzeba zauważyć, że szlachectwo zobowiązuje. Jeśli z inicjatywy polskiego rzecznika praw dziecka ONZ uchwala III protokół do Konwencji o prawach dziecka, a kraj, z którego to wyszło, podpisuje i mówi: nie ratyfikujemy, bo nie, to niedobrze to wygląda, to niedobrze brzmi. (Oklaski) To też pokazuje, że nie ma determinacji, żeby poddać się zewnętrznej kontroli, jak są przestrzegane prawa dziecka. O czym mówi ten III protokół? To jest ostatni komitet ONZ-owski, który nie miał takiego protokołu, ten dotyczący dzieci. I nam się udało przekonać ONZ. On mówi o tym, że jeśli twoje państwo nie zabezpiecza przysługujących ci praw wynikających z Konwencji o prawach dziecka, to ty możesz się poskarżyć do ONZ-u. Dlaczego polskie dzieci mają nie mieć szansy na poszukanie arbitra, kiedy czują, że cała droga została pokonana, a one są niestety niezabezpieczone? To nie działa na rzecz dzieci, to trzeba zauważyć. I druga rzecz, która jest ważna: strategia na rzecz walki z przemocą wobec dzieci. Różnie można mówić, można nazywać ten dokument inaczej, ale najważniejsze jest to: wszystkie ręce na pokład, kiedy mówimy o walce z przemocą wobec dzieci. Powiem państwu, że to nie jest optymistyczny obraz. Słyszę od ludzi, którzy zasiadają w tej Izbie, zasiadają w tych ławach, że rodzina jest święta, nawet jak stosuje przemoc, że jakiemuś miastu, które nie wdraża ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, należy się pochwała. To jest wstyd. (Oklaski) (Głos z sali: To jest wstyd.) To jest wstyd, bo to jest wspieranie sprawców, oprawców i dziękowanie za to, że kolejne dziecko było zmaltretowane, molestowane i zabite. Ale to nie moja odpowiedzialność, nie moje sumienie, tylko tego, kto to robi. A ja będę zawsze - czy będę tu stał, czy będę po drugiej stronie, może kiedyś tu pod Sejmem - o te dzieci się upominał, bo o nie trzeba się upominać. (Oklaski) Też apeluję do państwa, szczególnie tu obecnych, bo traktuję państwa, że jesteście przyjaciółmi dzieci, może nie wszyscy... (Oklaski) (Głos z sali: Ha, ha, ha!) ...ale ci z państwa, którzy tutaj zostaliście, żeby porozmawiać o sprawach dziecięcych o północy. To godzina może trudna do rozmowy, ale rozmawiamy o poważnych sprawach. Są tu też kawalerowie Orderu Uśmiechu. Kochani, pamiętajcie: każde takie słowo przeciwko dzieciom musi natychmiast mieć ripostę, natychmiast trzeba reagować i zawsze trzeba stać po tej dobrej stronie. Jak kiedyś dzieci mnie zapytały o to, czy łatwo jest sprawować ten urząd i jak ja podejmuję sprawy, to powiedziałem: wiecie, mam tę satysfakcje, że zawsze stoję po jasnej stronie mocy. One mówią: a to pan jest Jedi. (Wesołość na sali, oklaski) Warto być Jedi. Mam tu parę pytań, w przypadku których posłowie od razu zapowiedzieli, żeby odpowiedzieć na piśmie. To pozwolicie państwo, że teraz nie będę na nie odpowiadał. Ale jedna z tych spraw to jest ważna rzecz, trzeba o te dzieci się upomnieć, bo jak ja o nie się nie upomnę, to długo nikt może się nie upomnieć: dzieci obcokrajowców. To jest dworzec na granicy Brześć - Terespol, to są dzieci, które... Widzieliście dzisiaj nowe zdjęcia z Syrii? Martwe dzieci popakowane na wozach, które znowu były gdzieś tam wywożone. To zdjęcia z dzisiaj. My tu dzisiaj czy wczoraj, bo jest już po północy, mówimy o prawach dziecka, ale to są następne dzieci, którym nie podała Europa, nie podał świat ręki. Będziemy się wstydzić tych czasów, będziemy się wstydzić tego, że te matki z dziećmi muszą miesiącami koczować na dworcu na granicy Brześć - Terespol, a my wymyślamy, co jeszcze trzeba spełnić. A warto jest też wiedzieć, że one nie mogą wrócić do Czeczenii. Jak wrócą do Czeczenii, zostaną zamordowane, te dzieci zostaną im odebrane albo nie wiadomo, co się z nimi stanie. To też jest odpowiedzialność i nasze sumienie. Było pytanie, co dzisiaj robiłaby Irena Sendlerowa. Ważne pytanie. O to samo zapytałem osobę bliższą, bo miałem jednak ten kontakt nie taki częsty, zapytałem jej córkę, z którą się przyjaźnię: Janka, co dzisiaj twoja mama by robiła, gdyby żyła i była w pełni sił? Ona mówi: Zastanawiasz się? Organizowałaby korytarz humanitarny i pomagałaby tym dzieciom, które tam nie mają szansy pomocy. (Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz: A PiS-owski ruch się...) Warto jest też zauważyć, że gdyby Irena Sendlerowa chciała tylko na miejscu pomagać, to nie uratowałaby 2,5 tys. dzieci. Pomagałaby im umrzeć. (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: A Korczak by z nimi poszedł.) Na pewno to byłoby to środowisko. Była jeszcze sugestia - nie w pytaniach, ale wcześniej to było - ja się do niej odniosę, chociaż już... (Dzwonek) Może jeszcze, pani marszałek, jednak chwilkę. Rosja. To chyba panu bliżej niż mi, jeśli chodzi o ścisłość, ale gdyby pan dobrze przeczytał tę informację, toby pan zobaczył, że tam było bardzo niebezpieczne zjawisko internetowe, gdzie dzieci popełniały samobójstwa, gdzie się cięły. I to szło stamtąd, więc logicznym biegiem jest to, że warto zapytać, czy może wiecie coś więcej na ten temat, może możecie nam w ten sposób pomóc. Ale gdyby pan przeczytał może jeszcze kilka sprawozdań wcześniej, toby pan zobaczył, na czyj wniosek rzecznik praw dziecka Rosji za to, że pomagał w uprowadzeniu dzieci z Ukrainy, został wykluczony z Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Dziecka. Na mój wniosek. (Oklaski) A więc swoje insynuacje proszę zachować dla siebie. To jest niegodne tej Izby. To jest Sejm, proszę pana. (Głos z sali: Brawo, brawo!) Szanowni Państwo! Bardzo, bardzo dziękuję za obecność, za współpracę (Oklaski), pani marszałek, za wielką życzliwość, bo to jest też życzliwość dla polskich dzieci. Bardzo dziękuję wszystkim obecnym. Jeśli gdzieś będę potrzebny, żebyśmy razem, wspólnie o sprawy dziecięce się upomnieli, to stoję na froncie. (Poseł Henryka Krzywonos-Strycharska: Czy możemy sobie zrobić tutaj z panem zdjęcie?) Z wielką przyjemnością, zawsze.