Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przypadł mi zaszczyt i przyjemność przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zawartym w druku nr 1210. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ramach prac poselskich niejednokrotnie przychodzi nam mierzyć się z zagadnieniami, w których nie ma miejsca na podejście minimalistyczne i konieczne jest szersze spojrzenie na analizowany problem prawny - po to, aby tworzone prawo nie było martwe i aby przede wszystkim skutecznie służyło interesowi publicznemu i interesowi obywatela. Taka sytuacja niewątpliwie wyłoniła się w trakcie prac nad komisyjnym projektem ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Reguła trwałości decyzji służy realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim - ochrona praw nabytych. Prowadzenie postępowań nadzwyczajnych zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego wszelkich decyzji, zwłaszcza wydanych przed kilkudziesięciu laty, niesie za sobą ogromne ryzyko, zarówno ze względu na rosnące trudności dowodowe, jak i problem dotyczący braku dostępu do akt spraw pierwotnych. Często decyzje o stwierdzeniu nieważności są wydawane uznaniowo, w oparciu o wybrakowany materiał dowodowy i bez możliwości dokonywania pogłębienia analizy faktycznego stanu prawnego. Pamiętajmy, że obowiązują nas przepisy o brakowaniu akt. Jeśli chodzi o sprawy sprzed kilkudziesięciu lat, często w archiwach pozostaje tylko sama decyzja, bez tego materiału źródłowego. Nie bez znaczenia pozostają również potencjalne zmiany w wykładni przepisów prawa oraz ocenie zdarzeń ze sfery faktycznej, które stały u podstaw wydawanego rozstrzygnięcia. Sytuacje takie, zamiast doprowadzać do stanu zgodnego z prawem, rodzą faktyczne zagrożenie naruszenia interesu prawnego zarówno podmiotów indywidualnych, jak i społeczności różnego szczebla. Zauważyć przy tym należy, że od przemian ustrojowych lat 1989-1990, w szczególności znoszących szczególną pozycję państwa w sferze prawnej, minęło ponad 30 lat. W tym czasie niewątpliwie nie istniały przeszkody w dochodzeniu swoich praw na podstawie obowiązującej obecnie regulacji. Dlatego też proponowany krańcowy czas na podjęcie działań zmierzających do uchylenia skutków prawnych wadliwych orzeczeń administracyjnych ocenić należy jako wystarczający, zwłaszcza wobec obserwowanego rozwoju form komunikacji oraz powszechnego dostępu do informacji, w tym informacji prawnej. Zaznaczam przy tym, że ewentualne odniesienia do instytucji zasiedzenia i przedawnienia nie mają tu wymiaru analogii, a stanowią wyłącznie zwrócenie uwagi na przyjęte przez ustawodawcę okresy wywołujące daleko idące skutki prawne. Skoro po upływie 30 lat możliwa jest ingerencja w prawo własności, które to prawo wskazywane jest jako najsilniejsze prawo majątkowe, to przyjęcie takiego samego terminu do możliwości kwestionowania rozstrzygnięć administracyjnych - nie zawsze wywołujących skutek rzeczowy - musi być uznane za racjonalne i wyważone. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej jako ustawa zasadnicza ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w naszym państwie. Podstawowym skutkiem wejścia w życie projektowanych regulacji będzie uzupełnienie regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, która nie spełnia wymogów konstytucyjnych, o rozwiązanie prawne, które w należytym stopniu będzie odzwierciedlać wnioski płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość deklaruję poparcie dla zaprezentowanej nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Super.) (Głos z sali: Brawo!)