Mówca: Lech Sprawka
Data: 2014-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Nie ukrywam, że ton mojej wypowiedzi będzie pewnie troszeczkę inny niż mojego poprzednika. Rozpocznę od takiej konstatacji z dnia wczorajszego, od ogólniejszej uwagi. Przeglądałem właśnie sprawozdanie z realizacji ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ w 2012 r., ale także w latach poprzednich. W międzyczasie kilkakrotnie padały sformułowania premiera z przekazu telewizyjnego w kontekście debaty z udziałem premiera Jarosława Kaczyńskiego i ekspertów oraz zaproszenia premiera Tuska. Jego odpowiedź dla mnie jest znamienna. Mianowicie pan premier powiedział, że nie weźmie udziału w tej debacie, ponieważ... (Poseł Rajmund Miller: Nie na temat.) (Poseł Czesław Hoc: Spokojnie, spokojnie.) Spokojnie, nie nerwowo. ...rządzenie to nie jest domena ekspertów - cytat dosłowny. Jednak według premiera kluczem jest stanięcie twarzą w twarz, ma to charakter pojedynku: dlatego też będę zwracał się do prezesa Kaczyńskiego o debatę twarzą w twarz. Podkreślił pan premier, że debata ma sens i jest najbardziej atrakcyjna dla wyborców, jeśli spierają się liderzy polityczni, a nie eksperci. To potwierdza, że premierowi Tuskowi nie chodzi o szukanie rozwiązań systemowych, ale o igrzyska dla widzów. Proszę państwa, gdyby było inaczej, to zapowiedziany 10 stycznia na słynnej konferencji plan - jedni doliczyli się 12 punktów, inni 13 - w którym są między innymi deklaracje pewnych zmian, jeśli chodzi o onkologię, kwestia zniesienia limitów, ale także kwestia dostępności świadczeń... Jest to dziwna rzecz, bo ten problem nie objawił się nagle, ni stąd, ni zowąd, na początku roku 2014, to jest problem ciągnący się latami. Można zadać sobie pytanie: Dlaczego tak krytyczna ocena stanu w tej materii, która wywołała taką reakcję premiera, nie ma odzwierciedlenia w trzeciej części dokumentu, a mianowicie dlaczego nie ma śladu w kierunkach realizacji zadań tego programu na lata 2014-2015? Co to oznacza? Oznacza to, że nie ma pewnego systemowego związku między ośrodkiem decyzyjnym a tymi, którzy powinni przynajmniej monitorować funkcjonowanie ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝. Proszę państwa, nie chcę użyć jakichś mocnych słów, ale sam fakt, że się coś nie rozwija, znaczy, że coś się cofa. Uważam, że taka sytuacja występuje w związku z tym programem. Pragnę bowiem przypomnieć, iż gdy było pierwsze posiedzenie i otrzymaliśmy pierwszy materiał tego sprawozdania, pani poseł Małecka-Libera mówiła: Chciałabym więc pana ministra bardzo prosić o to, żebyśmy, przyjmując sprawozdanie za rok 2013, mówili nie tak samo jak w tej chwili, przywołując te same liczby i te same strony co w latach ubiegłych, tylko mówili o tym, co rzeczywiście zostało zmienione, co ministerstwo wdrożyło i jaki jest efekt, co z tego uzyskaliśmy. Wtedy będę uważać, że program rozwija się i jest adekwatnie realizowany w stosunku do obecnych potrzeb, bo to, co było w 2006 r., a to, co jest w chwili obecnej, to są naprawdę dwa różne tematy. Pragnę przypomnieć, że tamto posiedzenie zostało przerwane na wniosek posła Platformy Obywatelskiej pana Katulskiego. Przypomnę, że rok wcześniej była podobna sytuacja i był dezyderat z 12 września 2012 r. przyjęty przez Komisję Zdrowia wzywający ministra zdrowia do tego, żeby w tym sprawozdaniu poświęcić więcej uwagi właśnie tym dwom załącznikom do sprawozdania, a więc harmonogramowi zadań na następny rok i kierunkom realizacji zadań w kolejnych dwóch latach programu. Pragnę przypomnieć również ostatnią dyskusję. O ile część opisowa realizacji programu rzeczywiście w tym suplemencie została trochę rozwinięta, to to, o co proszono w tym dezyderacie, niestety, praktycznie rzecz biorąc, nie zostało ruszone. Dlatego też to jest jedna z pierwszych negatywnych konstatacji w stosunku do tego dokumentu. Kwestia następna to ocena funkcjonowania programu. Nie podzielam tych wszystkich bardzo optymistycznych uwag. Wystarczy bowiem popatrzeć na pewne porównania, na przykład zacznę od głównej pozycji, jeśli chodzi o finansowanie - kwoty planowane i wydatkowane. W ustawie bezpiecznie zapisano, że planowane mają być nie mniejsze niż 250 mln. Proszę państwa, jak to wyglądało na przestrzeni lat, mówię teraz o wydatkowaniu, a więc ile zostało rzeczywiście wydane? W 2006 r. na starcie - 240 mln, w 2007 r. - 269,7 mln, w 2008 r. już spadek - 244 mln, następny - 244 mln, później lekki wzrost - 275 mln, ale w 2011 r. już spadek do 259 mln, w 2012 r. - 245 mln. Proszę zauważyć, że nie ma progresji w tym zakresie. Proszę także zwrócić uwagę na to, na co w tej chwili zwracają uwagę specjaliści, jeśli chodzi o perspektywę rozwoju chorób raka. Specjaliści twierdzą, że niedługo co trzeci Polak będzie chorował na nowotwór, a co czwarty z tego powodu umrze. W związku z tym niewykonywanie na przykład planu wydatków, szczególnie w zakresie profilaktyki, świadczy o tym, że z realizacją jest coś nie tak. Potwierdzają to kolejne tabele, które zawarliście państwo w suplemencie, na przykład wydatki na programy profilaktyczne dotyczące zwalczania chorób w kolejnych latach czy zestawienie tabelaryczne dotyczące liczby badań mammograficznych. Jeżeli chodzi na przykład o poziom objęcia populacji w tych badaniach, to w 2006 r. wynosił on 23,37%, w 2007 r. był skokowy wzrost o 15%, w 2008 r. spadek o 8%, później znowu wzrost o 6%, następnie wzrost o 4%, w 2011 r. wynosił 43,48%, a po spadku w 2012 r. - 42,64%. Coś tu nie gra, a nikt nie podważy potrzeby i celowości tego fragmentu. Podobną rzecz można przytoczyć, jeśli chodzi o liczbę badań cytologicznych. Jeszcze jeden przykład. W 2009 r. w części dotyczącej programów edukacyjnych był program szkolenia lekarzy rodzinnych i podstawowej opieki zdrowotnej, tzw. jednodniowe minimum onkologiczne, było szkolenie lekarzy rodzinnych z zakresu diagnostyki nowotworów i opieki nad chorymi po leczeniu onkologicznym, była modyfikacja, wdrożenie programu nauczania onkologii na polskich uczelniach, chodzi o kierunek lekarski. Proszę państwa, żadnego z tych trzech programów już nie ma. Z jakiego powodu? Raz winni są pacjenci, jeżeli chodzi o te programy, bo nie zgłaszają się na badania, innym razem winni są lekarze, bo nie chcą korzystać z tych szkoleń, albo oferenci, bo nie złożyli ofert na szkolenia. Z tego powodu ma tego nie być? Przecież onkolodzy twierdzą, że to jedna z lepszych ścieżek, uaktywnienie lekarzy POZ w tym zakresie. Wpłynęłoby to na rozwój profilaktyki poprzez kontakt lekarza rodzinnego z pacjentem. To jest bardzo poważna słabość. Polskie Towarzystwo Onkologiczne, które zorganizowało konferencje, podczas których, między innymi, stawiano pewne diagnozy, wypunktowało 37 wad i patologii w całym systemie, w różnych zakresach. Czy w dokumencie jest to odzwierciedlone, czy mamy kierunki realizacji zadań tego programu? Niestety, nie mamy. (Dzwonek) Jest wielkie wołanie o to, wołała Komisja Zdrowia, wołali onkolodzy, natomiast nic się nie wydarzyło, jeżeli chodzi o program, poza jedną nowelizacją na przełomie 2007 i 2008 r. Dlatego też z przykrością, mówię to w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość, składam wniosek o odrzucenie sprawozdania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)