Mówca: Andrzej Matusiewicz
Data: 2018-02-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o kosztach komorniczych, druki sejmowe nr 1582 i 2030. Projekt określa wysokość kosztów komorniczych, zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów. Do tej pory koszty komornicze były uregulowane w ustawie ustrojowej o komornikach sądowych i egzekucji z 1997 r., a przypomnę, że jeszcze wcześniej były regulowane rozporządzeniami ministra sprawiedliwości. Za opracowaniem nowej ustawy przemawia potrzeba wprowadzenia przejrzystych zasad finansowania systemu egzekucji oraz rozwiązań motywujących dłużników do dobrowolnej spłaty zobowiązań stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi. Koszty komornicze składają się z wydatków komornika i opłat komorniczych. Wydatkami są m.in. należności biegłych i tłumaczy, koszty ogłoszeń, koszty transportu specjalistycznego, koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej, należności osób powołanych na podstawie odrębnych przepisów do udziału w czynnościach, koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania, koszty doręczenia korespondencji, z wyjątkiem kosztów doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, postępowania zabezpieczającego lub postępowania o wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, koszty działania komornika poza rewirem komorniczym, koszty przekazania środków pieniężnych przekazem pocztowym lub za granicę, koszty pokrycia opłaty sądowej należnej od wniosku o wpis w księdze wieczystej. Komornik ma prawo pobierania zaliczek na wydatki. Jeżeli komornik wybrany przez wierzyciela podejmuje czynności poza rewirem komorniczym, wydatki w postaci diet przysługujących komornikowi oraz osobom zatrudnionym w kancelarii komorniczej i uczestniczącym w tych czynnościach, koszty przyjazdu komornika i tych osób oraz koszty sprzętu specjalistycznego obciążają wierzyciela nawet w razie przysługującego mu zwolnienia od kosztów komorniczych. Wydatków tych nie wlicza się do kosztów obciążających dłużnika. Opłaty komornicze obejmują opłaty egzekucyjne za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym oraz opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności. Komornik pobiera lub ściąga opłaty komornicze tylko w przypadkach określonych w ustawie. Opłaty komornicze są stosunkowe albo stałe. Opłatę egzekucyjną za egzekucję świadczeń pieniężnych komornik ściąga wraz z egzekwowanym świadczeniem proporcjonalnie do wartości wyegzekwowanego świadczenia. Ściągnięcie opłaty nie wymaga wydania postanowienia. Podstawą obliczenia opłaty stosunkowej stanowi wartość świadczenia. Opłaty stosunkowe w sprawie nie mogą być niższe niż 150 zł i wyższe niż 50 tys. zł. Opłaty egzekucyjne w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych są w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia. Chciałem tutaj podkreślić zasadę tej ustawy, czyli motywację dłużnika do dobrowolnej spłaty zadłużenia. Jeżeli dłużnik w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci do rąk komornika lub na jego rachunek bankowy całość lub część wyegzekwowanego świadczenia, komornik ściąga od niego wtedy opłatę stosunkową w wysokości 3%, a nie 10%, czyli jest to na korzyść dłużnika. A w przypadku gdy kwota wpłacona wierzycielowi przez dłużnika nie stanowi wyegzekwowanego świadczenia, jeżeli dłużnik spełni świadczenie w ciągu miesiąca do rąk komornika lub na jego rachunek albo bezpośrednio wierzycielowi, to jaka jest wtedy opłata? Opłata jest wtedy w wysokości 150 zł. Jeżeli do wyegzekwowania świadczenia doszło wyłącznie wskutek egzekucji z wierzytelności, rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę lub świadczeń zabezpieczenia społecznego po upływie miesięcznego terminu, to występuje opłata minimalna w wysokości 200 zł. Opłaty egzekucyjne w sprawach o egzekucję świadczeń niepieniężnych to w większości są opłaty stałe, np. od wniosku o wszczęcie egzekucji o wydanie rzeczy ruchomej wynosi to 400 zł. Opłaty stałe od wniosku o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości służącej do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych dłużnika albo opróżnienia lokalu lub pomieszczenia służącego do zaspokojenia takich potrzeb wynoszą 1500 zł niezależnie od ilości izb mieszkalnych. A do tej pory było to po prostu od każdej izby i często dłużnik wyprowadzał się dobrowolnie, a komornik ustalał taką wysokość. Było to nieraz nawet kilkanaście tysięcy złotych. Łączna opłata w tych przypadkach nie może być wyższa niż 30 tys. zł. Oczywiście obowiązuje również zwolnienie od kosztów komorniczych przysługujące stronom z mocy ustawy oraz przyznane w postępowaniu rozpoznawczym. Rozciąga się to na postępowanie egzekucyjne. Niezależnie od tego osoba, która nie korzysta z takiego zwolnienia ani nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny ponieść wydatków lub tych opłat komorniczych, od których uiszczenia zależy podjęcie czynności przez komornika, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego o zwolnienie z całości lub części od tych kosztów. I tutaj mają odpowiednio zastosowanie przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. To jest ustawa z 28 lipca 2005 r. W przypadku zwolnienia sąd rejonowy, przy którym działa komornik, wypłaca tymczasowo komornikowi, na jego wniosek, sumy odpowiadające wysokości wydatków oraz tych opłat komorniczych, od których zależy podjęcie czynności przez komornika. Ważne są też przepisy dotyczące obniżenia opłaty egzekucyjnej za egzekucję świadczeń pieniężnych. Dłużnik może złożyć taki wniosek, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności: przesłanka odnosząca się do nakładu pracy komornika, ale również do sytuacji majątkowej dłużnika oraz wysokości jego dochodów. Projekt tej ustawy zawiera sześć zmian w Kodeksie postępowania cywilnego, m.in. określa, że wniosek o wpis w księdze wieczystej składany przez naczelnika urzędu skarbowego podlega opłacie. Jest to wyjątek od tej zasady, że Skarb Państwa nie ponosi opłat. Są również zmiany w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, bardzo istotne, bo określają opłaty stałe przy skardze na czynności komornika - 50 zł, przy zażaleniu na odmowę dokonania czynności notarialnej - 100 zł, przy przeprowadzeniu przez sąd egzekucji czynności, której inna osoba nie może za dłużnika wykonać - to jest w trybie art. 1050 czy 1051 Kodeksu postępowania cywilnego. I jest oczywiście również przepis przejściowy. Co do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe z dwoma wyjątkami: jeżeli wierzyciel w ciągu 6 miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Przepisy wykonawcze wydane na podstawie poprzedniej ustawy zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy. Ale tutaj, Wysoka Izbo, chcę w tym zakresie też przedstawić w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości sześć poprawek. Dotyczą one zryczałtowanych kosztów utrwalenia czynności odbywających się poza kancelarią oraz przechowywania zapisu obrazu i dźwięku, o ile wierzyciel domagał się utrwalenia czynności. Komornik, który podejmuje czynności poza siedzibą kancelarii i utrwala przebieg tych czynności, również może pobrać opłatę w wysokości 50 zł niezależnie od liczby czynności, objętości danych utrwalonych w ustawie. Kolejne dwie poprawki dotyczą opłaty obniżonej, która nie może być niższa niż 200 zł - to jest oczywiście też na wniosek dłużnika - oraz nowego terminu wejścia w życie ustawy: z dniem 1 stycznia 2019 r. Powyższe poprawki przedkładam panu marszałkowi i wnoszę o poparcie całego projektu i tych poprawek przez Wysoką Izbę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)