Mówca: Rafał Grupiński
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić nasz pogląd w sprawie uczczenia 70. rocznicy zbrodni wołyńskiej i oddania hołdu jej ofiarom. Niestety, nie udało się wypracować kompromisu, konsensusu co do ostatecznego tekstu uchwały. Niestety, są wnioski mniejszości, w których w zasadzie są dwa punkty sporne. Wspomniał o nich i pokrótce je omówił poseł sprawozdawca. Chcę tylko dodać do tego kilka dodatkowych argumentów, ponieważ stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska jest tożsame ze stanowiskiem wyrażonym w tekście uchwały, jaki został przyjęty przez Komisję Kultury i Środków Przekazu. Mianowicie, przypominając historię zbrodni wołyńskiej, to, co komisja słusznie nazwała czystkami etnicznymi, i to, jak słusznie odwoływała się i odwołuje w swojej uchwale do pojęcia ludobójstwa, trzeba powiedzieć, że komisja w swoim przedłożeniu jednocześnie bardzo mocno zwraca uwagę na dwa elementy, które z punktu widzenia historii Polski i historii Ukrainy są najważniejsze. Zwraca uwagę, po pierwsze, na kwestię pojednania po latach tragicznych doświadczeń i wzajemnych sporów, a także na rolę odegraną zarówno przez polskie oddziały zbrojne, jak i ludność ukraińską, na ludzi, którzy ratowali tam, gdzie można było, poddawaną eksterminacji ludność polską na Wołyniu czy w zachodniej Galicji. Problem, który rozstrzygamy, jest problemem nie tyle lingwistycznym czy retorycznym, ile istotnym z punktu widzenia polityki Polski wobec Ukrainy, a także Ukrainy wobec Polski i Europy, Unii Europejskiej. Jest to problem istotny z kilku powodów, ale ja chcę dzisiaj odwołać się do jednego, chyba najistotniejszego. A mianowicie Polska była tym państwem, które pierwsze uznało niepodległość Ukrainy na początku lat 90. Zawsze też byliśmy zwolennikami tego, by Ukraina stała się z czasem, kiedy wypełni warunki demokracji, pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Każde nasze słowo i zdanie wpisuje się w bardzo ostre spory między Ukrainą, która ciąży w stronę Rosji, a Ukrainą, która ciąży w stronę Europy Zachodniej. Każde nasze oświadczenie jako polskiego parlamentu musi być z jednej strony głosem oddającym prawdę o dramatycznych wydarzeniach tamtych czasów, o zbrodni, która została dokonana, o rzezi wołyńskiej, bo tak to trzeba wprost nazywać, a z drugiej głosem prowadzącym do przyszłości, współpracy i pojednania polsko-ukraińskiego, ukraińsko-polskiego w perspektywie związania się Ukrainy albo z Rosją, albo z Europą. W tej sprawie trzeba mieć to w pamięci. Bardzo bym nie chciał, aby została zatarta i aby została zapomniana praca pewnego niewielkiego grona osób, które przez pół wieku pracowały nad tym, by do takiego pojednania doszło i by Ukraina odzyskała niepodległość, a to pojednanie było możliwe. Wziąłem ze sobą niejako dla krótkiego i symbolicznego tego pokazania sześćset trzydziesty siódmy numer paryskiej ˝Kultury˝, ostatni numer paryskiej ˝Kultury˝, aby przypomnieć testament Jerzego Giedroycia, który niezwykle mocno podkreślał wagę owego pojednania i tego, aby zawsze starać się prowadzić politykę w sposób realistyczny, nie symboliczny, aby dostosowywać ją do czasów, w których żyjemy, a jednocześnie nigdy nie odstępować od prawdy historycznej, zawsze jej bronić. Dlatego w uchwale jest termin ˝ludobójstwo˝, chcemy o tym mówić w 70. rocznicę śmierci tych osób, ale jednocześnie chcemy, żeby słowa, które padają, służyły pojednaniu, a nie powiększały rany i zmieniały współczesną politykę międzynarodową Polski, pod którą podwaliny kładł Juliusz Mieroszewski czy Jerzy Giedroyć w słynnym domu w Maisons-Laffitte. To jest testament, którego warto przestrzegać, warto, żebyśmy go przestrzegali, jeśli mienimy się tymi, którzy myślą o przyszłości Polski, jeśli mienimy się polskim patriotami, a zarazem strażnikami pamięci o polskich tragediach i polskich dramatach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)