Mówca: Iwona Kozłowska
Data: 2012-02-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Platformy Obywatelskiej wobec rządowej informacji o działaniach podejmowanych w 2010 r. na rzecz realizacji postanowień uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (druk nr 46). Dokument ten zawiera katalog dziesięciu praw. Jest to dokument, który - mimo iż nie posiada wiążącej mocy prawnej - wskazuje bardzo istotne obszary polityki państwa w zakresie szczególnego wsparcia osób niepełnosprawnych i zapobiegania ich dyskryminacji w życiu zawodowym i społecznym, a także przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu tej grupy obywateli. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązał polski rząd do przygotowania corocznej informacji o inicjatywach i działaniach podjętych w celu urzeczywistnienia praw osób niepełnosprawnych w danym roku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiony przez rząd dokument zawiera bardzo obszerne i szczegółowe informacje na temat działań podejmowanych na rzecz osób niepełnosprawnych w 2010 r. W swoim wystąpieniu pragnę zwrócić uwagę tylko na wybrane aspekty tego dokumentu. W Polsce liczba osób niepełnosprawnych, prawnie niepełnosprawnych, w 2010 r. w wieku 16 lat i więcej wynosiła 3398 tys., to jest około 10,7% ludności w wieku 16 lat i więcej, w tym 2100 tys., co stanowi 62%, było w wieku produkcyjnym i 1300 tys., to jest 38%, w wieku poprodukcyjnym. Głównym celem parlamentu i rządu było dalsze wzmacnianie mechanizmów stymulujących aktywność zawodową osób w wieku produkcyjnym oraz wspieranie działań na rzecz zatrudnienia osób w wieku poprodukcyjnym. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym w roku 2010 osiągnął poziom 26%, dla porównania w 2007 r. wynosił on 22,6%. Oczywiste jest, iż aktywność zawodową różnicuje stopień niepełnosprawności. W 2010 r. wzrósł na rynku pracy udział pracowników najemnych w porównaniu z rokiem ubiegłym o 2,3 punktu procentowego. Dzięki wsparciu chronionego i otwartego rynku pracy środkami z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i budżetu państwa od grudnia 2009 r. do grudnia 2010 r., a więc w okresie objętym informacją rządu, na chronionym rynku pracy nastąpił wzrost zatrudnienia osób niepełnosprawnych o 5,1%. Co ważne, znaczącą dynamikę wzrostu liczby pracowników niepełnosprawnych odnotowano szczególnie na otwartym rynku pracy, bo aż o 16,2%. Dzięki udogodnieniom dla pracodawców polegającym na dofinansowaniu wynagrodzeń wzrosło także zatrudnienie osób z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. Niestety, w zatrudnieniu osób z lekkim stopniem niepełnosprawności nastąpił niewielki spadek, bo o 1%. W 2010 r. wzrosła także liczba osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą, które ubiegają się o refundację składek na ubezpieczenie społeczne, z 25 322 w 2009 r. do 27 390. Niestety, trudna sytuacja na rynku pracy dotyka także osoby niepełnosprawne. Większość jednak z tych osób w wieku produkcyjnym nadal pozostaje bez zatrudnienia. Niepokojący jest fakt, iż zwiększenie środków na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych z puli Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych powoduje tym samym ograniczenie środków przekazywanych samorządom powiatowym na realizację zadań związanych z rehabilitacją społeczną tych osób. W 2010 r. wciąż dokonywane są zmiany w polskim prawie zmierzające do zagwarantowania osobom niepełnosprawnym pełnego i równoprawnego udziału we wszystkich aspektach życia społecznego, co wynika z ratyfikacji przyjętej w dniu 13 grudnia 2006 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, którą Polska podpisała w marcu 2007 r. W 2010 r. została uchwalona ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania osób zdrowych i niepełnosprawnych. Dokument ten m.in. zakazuje nierównego traktowania osób fizycznych ze względu na niepełnosprawność i m.in. zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia niezbędnego racjonalnego usprawnienia stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej. Rząd podjął też od dawna oczekiwane prace dotyczące rozpoznania występowania w Polsce niepełnosprawności i uporządkowania działań w zakresie orzekania o niepełnosprawności oraz niezdolności do pracy. 13 lipca 2010 r. Rada Ministrów przyjęła ˝Krajową strategię rozwoju regionalnego 2010-2020: regiony, miasta i obszary wiejskie˝. Dokument ten ma na celu podniesienie jakości i zwiększenie dostępności usług publicznych świadczonych nie tylko na poziomie podstawowym, lokalnym, ale również na wyższym poziomie. Myślę tutaj o miastach subregionalnych i wojewódzkich. Dalej, w 2010 r. zrealizowano szereg programów operacyjnych ze środków Unii Europejskiej adresowanych pośrednio lub bezpośrednio do osób niepełnosprawnych. Rząd podjął istotne inicjatywy na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu osób niepełnosprawnych. W Programie Operacyjnym ˝Innowacyjna gospodarka˝ odbiorcami bezpośrednimi są osoby niepełnosprawne ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W wielu przypadkach dostęp do Internetu to okno na świat, szczególnie dla osób niepełnosprawnych posiadających trudną sytuację materialną. Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych zainicjowało projekty badawcze w ramach programów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej skierowanych do osób niepełnosprawnych. Objęły one swym obszarem zainteresowania zarówno osoby niepełnosprawne, jak i starsze. Dotyczyły nie tylko opracowania i wdrożenia nowoczesnych produktów rehabilitacyjnych, wysokiej jakości programów komputerowych, ale także modularnego systemu domowego asystenta ze wszystkimi możliwościami kontaktu z zewnętrznym otoczeniem. Również w 2010 r. w partnerstwie ze Szkołą Wyższą Psychologii Społecznej zakończono realizację projektu ˝Ogólnopolskie badania sytuacji potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych˝. Opisane wyniki dały obraz sytuacji grup osób z różnymi ograniczeniami wynikającymi z niepełnosprawności, głównie ze niepełnosprawnościami sprzężonymi, oraz rzadko występującymi w zakresie integracji społecznej i zawodowej, a także w aspekcie korzystania z praw im przysługujących. Program Operacyjny ˝Infrastruktura i środowisko˝ uwzględnia problematykę równości szans osób niepełnosprawnych poprzez realizację projektów zawierających rozwiązania techniczne mające na celu przystosowanie infrastruktury/taboru do potrzeb osób niepełnosprawnych. Mam na myśli uwzględnienie już na poziomie projektów przyszłych inwestycji, takie jak: dworce, perony, miejskie przystanki i inne obiekty użyteczności publicznej, potrzeb osób niepełnosprawnych ruchowo, niedowidzących i niewidzących. Istotne zmiany zostały dokonane także w zakresie ochrony uczestników postępowania o ubezwłasnowolnienie. 19 kwietnia 2010 r. wprowadzona została w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Dokument ten zwiększa ochronę praw osób ubezwłasnowolnionych lub osób, których ten wniosek dotyczy. Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji zobowiązujący nadawców do tego, by co najmniej 10% programów miało udogodnienia dla osób z dysfunkcjami narządów wzroku i słuchu. W okresie objętym informacją rząd zakończył też prace nad rozporządzeniem ministra infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Z dniem 1 stycznia 2011 r. weszły w życie przepisy umożliwiające osobom niepełnosprawnym rejestrację pojazdów drogą elektroniczną. Należy też zwrócić uwagę na fakt, iż po raz pierwszy na prośbę pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych w rozpatrywanym dokumencie zamieszczono dane dotyczące działań podejmowanych przez samorządy powiatowe i miasta na prawach powiatu w celu realizacji i przestrzegania praw osób niepełnosprawnych. Pełnomocnik rządu rozszerzył także przedstawioną informację o działania organizacji pozarządowych realizujących zadania publiczne finansowane głównie ze środków publicznych na urzeczywistnienie praw osób niepełnosprawnych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mimo iż ilość działań i inicjatyw na rzecz osób niepełnosprawnych w ostatnich latach była znacząca, to wciąż pozostaje wiele do zrobienia. Naszym celem na kolejne lata powinno być aktywizowanie tych osób, zadbanie o dostęp do rehabilitacji, dostęp do edukacji, ułatwienie im startu na rynku pracy. Nadal nie wolno również zapominać o likwidacji przeszkód i barier architektonicznych. Wysoka Izbo! Platforma Obywatelska rekomenduje przyjęcie informacji rządu Rzeczypospolitej Polskiej o działaniach podejmowanych w 2010 r. na rzecz realizacji postanowień uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych. Dziękuję za uwagę.