Mówca: Jan Mosiński
Data: 2026-03-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia Wysokiej Izbie oświadczenia Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości w przedmiocie sprawozdania komisji o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, druki nr 1651 i 2280. Projekt ustawy dotyczy umożliwienia uzyskania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych przez osoby, które ze względu na swój młody wiek w tamtym czasie nie były skazywane wyrokami sądów za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jednak wobec tych młodocianych osób zastosowano inne środki represji, jak chociażby środki poprawcze, umieszczanie w zakładach poprawczych czy też inne środki wychowawcze. Jeśli wziąć pod uwagę, że gros tych młodych osób to były osoby, które chodziły do szkół średnich, było to więc uniemożliwianie studiów, kontynuacji i rozwoju kariery zawodowej. Pani poseł sprawozdawca wspomniała o pewnej sprawiedliwości dziejowej. Oczywiście można było to przyjąć i należy to przyjąć, natomiast mimo wszystko, biorąc pod uwagę czas teraźniejszy, to, co jest dzisiaj, i to, co było kiedyś, jest na tym wszystkim kilka rys, proszę państwa. Otóż mamy dzisiaj do czynienia z czymś takim, że z jednej strony koalicja 13 grudnia przywraca uprawnienia oprawcom, funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa, którzy m.in. ludzi młodych, bo o nich dzisiaj rozmawiamy, niepełnoletnich, prześladowali w różny sposób, doprowadzając również do tego, że były ofiary śmiertelne. Tutaj na pewno można by było wymieniać z imienia i nazwiska te osoby. Z drugiej strony ta sama koalicja 13 grudnia przedstawia nam propozycję zmiany ustawy, słusznej z założenia. Druga rysa, która mnie osobiście też boli jako działacza opozycji antykomunistycznej, to fakt, że urząd marszałka Sejmu pełni osoba, która w okresie, kiedy mnie chociażby zamykano, zapisała się do partii, do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, która petryfikowała stan wojenny, utożsamiała się z jego rygorami. Petryfikowała również decyzje takich organizacji jak WRON, czyli Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego. Jeżeli chodzi o osoby młode, to są przypadki, gdzie osoby nieletnie były internowane. Można by tu przytoczyć choćby obecnego dyrektora katowickiego Oddziału IPN pana Andrzeja Sznajdera czy też panią Annę StawickąKołakowską, uczniów szkół średnich, których pozbawiano wolności. Dzisiaj oczywiście wychodzimy naprzeciw temu, aby te osoby, które wówczas jako osoby bardzo młode stawiały opór zbrodniczemu systemowi represji, jakim był system komunistyczny, mogły nabyć status, uzyskać status osób represjonowanych, a w ślad za tym stosowne świadczenia. Mimo wszystko, mimo tych pozycji zmian, w dalszym ciągu, jeżeli chodzi o gros tych osób, również osób starszych - bo mamy też drugi projekt ustawy w Sejmie, projekt poselski - te osoby będą w pozycji mniej uprzywilejowanej niż ich oprawcy. I to, proszę państwa, Wysoka Izbo, boli. Natomiast reasumując moje wystąpienie w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, powiem, że poprzemy ten senacki projekt ustawy. On zawiera jeden artykuł, w którym wpisuje się to uprawnienie dla osób wówczas nieletnich. Szkoda, że nie udało się, nie było takiej możliwości, żeby połączyć pracę, tj. projekt senacki z projektem poselskim, i zrobić z tego jeden projekt ustawy. Stało się tak, jak się stało. Komisja oczywiście chyba jednogłośnie przyjęła i rekomendowała przyjęcie tego projektu ustawy. Również klub Prawa i Sprawiedliwości w głosowaniu poprze te rozwiązania. Dziękuję bardzo.