Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2017-11-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! To jest poselski projekt ustawy, stworzony i przedstawiony przez parlamentarzystów Prawa i Sprawiedliwości, więc oczywiste jest, że klub Prawa i Sprawiedliwości popiera utworzenie Instytutu Solidarności i Odwagi, popiera projekt tej ustawy. Celem powołania instytutu jest zbudowanie silnej polskiej instytucji, której zadaniem będzie upamiętnianie i honorowanie osób zasłużonych dla narodu polskiego, chodzi o specjalny rodzaj zasługi, taki jak np. ratowanie naszych rodaków w najgorszych dla Polski czasach, wtedy kiedy płacono za to życiem albo represjami. Chcemy wzmocnić pamięć o nich, bo ona umyka. Ich historia tak naprawdę nie została opowiedziana. Najgorsze żywioły, które przetoczyły się przez Europę w XX w., tak się zawsze składa, na jedne z ofiar wybierały właśnie Polaków. Niemiecki nazizm, rosyjski komunizm, nacjonalizm to zbrodnicze ideologie, które u swych podstaw miały także nienawiść do tego wszystkiego, co Polska i Polacy sobą reprezentowali. Musi powstać instytucja, która nie tylko, tak jak już istniejące, dokumentuje to, jakie zbrodnie były dokonywane na Polakach i obywatelach Rzeczypospolitej, ale także musi dokumentować pamięć o tych, którzy Polaków i obywateli polskich ratowali albo pomagali dochodzić do prawdy o zbrodniach, które na Polakach i obywatelach Rzeczypospolitej były dokonywane. Najważniejsza dla nas sprawa jest taka, żebyśmy mogli głośno powiedzieć światu: są tacy ludzie - nasi sąsiedzi, ale też obywatele świata - którzy oddawali życie za Polaków, oddawali życie za swoich sąsiadów, oddawali życie za obywateli Rzeczypospolitej. Naprawdę zasługujemy na to, żeby tę historię poznać i opowiedzieć. Chcemy też odznaczać tych ludzi, tych, którzy jeszcze żyją. W przypadku gdy w sposób naturalny - czas mija - odchodzą, chcemy także, żeby ich potomkowie wiedzieli, jakich mieli przodków. Chcemy, aby pamiętano nie tylko o tych, którzy ratowali życie, narażając swoje życie, ale także o tych, którzy tak jak ludzie rosyjskiego Memoriału pomogli nam dojść do prawdy np. o zbrodni w Katyniu. Chcemy uczcić i docenić tych, którzy ratowali polskie istnienia, wcale niekoniecznie narażając swoje życie, ale poświęcając swój wysiłek, pieniądze, zaangażowanie, żeby np. ratować polskie sieroty, tak jak premier Nowej Zelandii. Ponad 700 polskich dzieci osieroconych na Syberii, które wyszły razem z armią Andersa, znalazło tam schronienie. Nowa Zelandia to było jedno z niewielu państw na świecie, które odpowiedziało na apel rządu londyńskiego o schronienie dla polskich sierot. Chcemy docenić również Indie. Tam też uratowały się polskie dzieci. To będzie nie tylko opowieść o cierpieniu i o martyrologii. To będzie także opowieść o tym, jak wielcy, jak szlachetni byli ci, którzy zaangażowali się w ratowanie Polski, Rzeczypospolitej Polskiej, polskich obywateli. Chcę wprowadzić, przedstawić kilka poprawek, które przede wszystkim porządkują i uściślają funkcjonowanie tego instytutu. Chcemy wprowadzić np. kadencyjność dyrektora, czyli są to takie poprawki organizacyjne, ale dwie z nich są bardzo ważne. Proponujemy zmianę nazwy. Wnioskodawcy proponowali nazwę: Instytut Solidarności i Odwagi. Chcemy nadać instytutowi nazwę: Instytut Solidarności i Męstwa. Wydaje się, że odwaga w stosunku do czynów tych ludzi, o których chcemy opowiadać, jest sformułowaniem za wąskim. To było męstwo, to wymagało męstwa niekiedy niewyobrażalnego, a więc chcielibyśmy zmienić nazwę. Drugą bardzo ważną poprawką jest wprowadzenie nowego odznaczenia. Chcemy, żeby ci ludzie byli odznaczani medalem Virtus et Fraternitas, czyli medalem właśnie męstwa i braterstwa. To wyjątkowe odznaczenie nadawać będzie prezydent Rzeczypospolitej na wniosek instytutu. Oczywiście oprócz tego instytut zachowa prawo do inicjatywy w zakresie nadawania poprzez zgłoszenie (Dzwonek) do MSZ Krzyża Wschodniego oraz Krzyża Zachodniego, a także innych ważnych polskich odznaczeń. Bardzo dziękuję i proszę o poparcie tego projektu. Wydaje się to oczywistą oczywistością, że taki instytut powinien od dawna działać. (Oklaski)