Mówca: Dariusz Rosati
Data: 2012-03-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Chciałbym powiedzieć, że przemówienie pana ministra Sikorskiego bardzo mi się podobało, ponieważ jest to przemówienie, które świadczy o kontynuacji tych pozytywnych, korzystnych dla Polski kierunków polityki zagranicznej, które od kilkunastu lat staramy się realizować w naszym kraju. To jest kierunek integracji europejskiej, integracji euroatlantyckiej, krótko mówiąc, jest to kierunek umacniania bezpieczeństwa naszego kraju, tworzenia sprzyjających warunków rozwoju w świecie XXI w., który wygląda zupełnie inaczej niż świat sprzed 50 czy sprzed 100 lat. Jestem zdania, że polska polityka zagraniczna prawidłowo odpowiada na te wyzwania, prawidłowo odnajduje miejsce Polski w tym zmieniającym się świecie i przynosi to wymierne korzyści. Wszyscy musimy sobie po prostu powiedzieć, że ostatnie kilka lat przyniosło bardzo wyraźne wzmocnienie pozycji Polski w Unii Europejskiej. Jest to wynikiem zbiegu kilku czynników. Mam na myśli skuteczną dyplomację, ale także fakt, iż polska gospodarka jako jedyna oparła się kryzysowi, oraz skuteczną, odpowiedzialną i spokojną prezydencję. To są osiągnięcia, które wzmacniają głos Polski w Europie i pozycję Polski w politycznym systemie podejmowania decyzji europejskich. Na tym tle pojawia się jednak alternatywna wizja polskiej polityki zagranicznej, przedstawiona przez część opozycji nieobecną w tej chwili na sali. (Poseł Anna Fotyga: Jestem.) Przepraszam bardzo panią minister, przed chwilą nikogo nie było. Cieszę się, że jest pani na dyżurze. To jest wizja polityki zagranicznej, którą w pierwszym wystąpieniu przedstawił pan poseł Szczerski. Muszę powiedzieć, że jestem rozczarowany tym wystąpieniem nie tylko dlatego, że spodziewałem się być może głębszej analizy sytuacji międzynarodowej na początku drugiej dekady XXI w., ale przede wszystkim wycofania się z pewnych zupełnie utopijnych czy urojonych koncepcji polityki zagranicznej. Nie doczekałem się tego. Być może sala sejmowa jest takim miejscem, gdzie jednak górę biorą emocje bądź też wypowiedzi obliczone głównie na uzyskanie pewnego poklasku. Jaka to jest wizja polityki europejskiej Polski? Po pierwsze, jak słyszeliśmy, Polska ma budować siłę w oparciu o swoje regionalne posadowienie w Europie Środkowo-Wschodniej. Z pełnym szacunkiem dla naszych sąsiadów z regionu, uznając wysiłki w kierunku wzmocnienia współpracy zarówno w Grupie Wyszehradzkiej, jak i z państwami bałtyckimi, państwami Bałkanów Wschodnich, musimy jednak patrzeć na sprawy realnie. Niezależnie od tego, że w Unii Europejskiej wszystkie państwa są równe, wszyscy zdajemy sobie sprawę, że najwięcej do powiedzenia mają państwa duże. Jeżeli chcemy być skuteczni w Unii Europejskiej, jeżeli chcemy przy pomocy Unii Europejskiej realizować nasze interesy gospodarcze, interesy transatlantyckie, interesy na Wschodzie, to musimy współdziałać z krajami, które mają najwięcej do powiedzenia. Dlatego w pełni popieram przedstawiony przez ministra Sikorskiego kierunek umacniania sojuszu z największym, najsilniejszym państwem europejskim w Unii, czyli z Niemcami, a także umacnianie współpracy z pozostałymi dużymi państwami: Francją, Wielką Brytanią. Oczywiście miłe naszemu sercu są takie wizje, że Polska jest liderem Europy Środkowo-Wschodniej, tyle tylko, że nikt na to stanowisko lidera nas nie zaprasza. Przywództwo wykuwa się w kryzysie, w procesie reprezentowania interesów innych. Wtedy dopiero inne kraje będą skłonne udzielić nam swego poparcia w naszych dążeniach, kiedy będą widziały, że polska polityka sprzyja realizacji ich interesów. Nie ma czegoś takiego, jak samozwańcze przywództwo. Według tej koncepcji, do której nawiązuję, Polska powinna być czymś w rodzaju, o ile dobrze cytuję, zwornika pomiędzy północą, południem, wschodem i zachodem. Nie wiem, czy rzeczywiście kraje skandynawskie: Szwecja, Finlandia, potrzebują Polski jako zwornika, żeby się komunikować z Berlinem czy z Paryżem. Mam wrażenie, że naprawdę to są wizje oderwane od rzeczywistości. Powinniśmy twardo stąpać po ziemi, oczywiście mieć świadomość naszych ambicji, ale także naszej pozycji. Nie usłyszałem w tej wizji polityki zagranicznej Polski o kierunku umacniania solidarności, spójności Unii Europejskiej, natomiast w pkt 3 czy 4 usłyszałem o konieczności prowadzenia przez Polskę światowej polityki globalnej. Warto przypomnieć, że Polska jest krajem średniej wielkości. Kraje średniej wielkości w polityce globalnej mogą odgrywać rolę jako członkowie ugrupowań integracyjnych. Oczywiście Polska jest i pozostanie aktywnym członkiem wspólnoty międzynarodowej, Organizacji Narodów Zjednoczonych, innych organizacji o zasięgu globalnym, niemniej jednak nie przesadzajmy z możliwym wpływem na sprawy globalne na poziomie Warszawy. To, co naprawdę możemy zrobić, to pozyskiwać zdanie innych państw, poparcie innych państw Unii Europejskiej, przede wszystkim Berlina i Paryża, dla naszych priorytetów, naszych celów i dążeń, jeśli chodzi o sprawy wykraczające poza obszar europejski. Myślę, że te sny o potędze, propozycje oparte bardziej na urojeniach niż na rzeczywistej ocenie sytuacji, niestety, wynikają z jakichś głęboko zakorzenionych kompleksów, które biorą się z tego, że z jednej strony rzecznicy tej koncepcji nie bardzo widzą korzyści, jakie Polska odnosi z integracji europejskiej, a z drugiej strony uważają, że Unia Europejska czy integracja europejska jest przede wszystkim źródłem zagrożeń, a nie szans. W istocie rzeczy przyjęcie tej alternatywnej wizji, którą przedstawił tu pan poseł Szczerski, oznaczałoby zepchnięcie Polski do samoizolacji, przyjęcie fałszywego założenia, że Polska w pojedynkę może więcej, niż będąc członkiem spójnej Unii Europejskiej. Takie jest moje zdanie i wszystkich na tej sali chciałbym zachęcić do tego, aby poświęcić chwilę refleksji tej właśnie różnicy w koncepcjach polityki zagranicznej, bo moim zdaniem to jest właśnie podstawowy element, który w zakresie polityki zagranicznej odróżnia większość w tej Izbie od opozycji, od Prawa i Sprawiedliwości. Widzimy również pewną niekonsekwencję w stanowiskach przedstawicieli PiS. Z jednej strony słyszymy powtarzaną od lat mantrę, że w Europie decyduje twarda, brutalna gra interesów narodowych, nie ma co liczyć na sentymenty. Z drugiej strony z tych samych ław, z tych samych ust padają apele o solidarność. Do tych najsilniejszych państw trafiają apele, aby jednak uwzględniać nasze interesy, aby nas popierać w rozmaitych działaniach, czy to na Białorusi, czy na Ukrainie. Trzeba się na coś zdecydować. Albo budujemy Unię solidarną, ale wtedy musi to być solidarność w obie strony, albo budujemy Polskę niezależną, ale wtedy nie zwracajmy się o poparcie i pomoc, dlatego że, jak twierdzimy, decydują twarde interesy. Można zapytać, jaki twardy interes ma pani kanclerz Merkel czy pan prezydent Sarkozy, żeby popierać polskie ambicje na terytorium Ukrainy czy Białorusi. Drodzy państwo, uważam, że silna Unia Europejska jest po prostu w interesie Polski. Kierunek integracji i wzmacniania integracji europejskiej jest w najgłębszym, najpełniejszym sensie zgodny z polską rajcą stanu w XXI w. Właśnie dlatego, że przecież, jak powiedziałem, kraje średniej wielkości czy kraje mniejsze, zwłaszcza leżące w tak newralgicznym punkcie Europy, jak Polska, po prostu nie mogą w pełni obronić swojej niezależności, nie mogą w pełni zabezpieczyć swoich interesów, zapewnić bezpieczeństwa narodowego, warunków rozwoju, nie będąc częścią wspólnoty państw zachodnioeuropejskich. Obowiązkiem rządu i ministra spraw zagranicznych jest likwidowanie zagrożeń, które mogą spowodować pogorszenie bezpieczeństwa naszego kraju, ograniczenie możliwości rozwoju gospodarczego, kulturalnego, cywilizacyjnego. Rząd w najlepszym swoim rozumieniu polskiego interesu, polskiej racji stanu realizuje taką politykę poprzez zwiększoną, pogłębioną integrację Polski. W tym kontekście fakt podpisania paktu fiskalnego spotkał się z bardzo ostrą krytyką ze strony części opozycji. Po pierwsze, chcę powiedzieć, że nie ma mowy o unii fiskalnej, o której mówił tutaj pan poseł Szczerski. Taki projekt nie leży na stole. Po drugie, chcę powiedzieć, że podpisanie paktu fiskalnego jest jak najbardziej zgodne z polskim interesem, z kilku powodów co najmniej. Po pierwsze, nie nakłada żadnych ograniczeń na Polskę, dlatego że postanowienia i rygory paktu fiskalnego są już zapisane w prawie europejskim i obowiązują od 1 stycznia tego roku, bo zostały wprowadzone w życie w postaci tzw. sześciopaku. Po drugie, polski rząd uzyskał prawo uczestniczenia w posiedzeniach państw członkowskich strefy euro przynajmniej w sprawach dotyczących perspektyw i konstrukcji strefy euro i uczestniczenia w dyskusjach na temat tych spraw, co jest dla nas oczywiście żywotnie ważne, ponieważ w perspektywie mamy zamiar do tej strefy dołączyć. Chcę też powiedzieć, że pakt fiskalny nie wprowadza żadnego nowego podziału w Unii Europejskiej, wręcz odwrotnie, on łagodzi podział, który istnieje, bo już obecnie istnieje podział na kraje strefy euro i pozostałe i już obecnie kraje strefy euro spotykały się na własnych szczytach. My osiągnęliśmy to, że przynajmniej na części tych szczytów zagwarantowana została nasza obecność. I wreszcie, po trzecie, powinniśmy być zainteresowani tym, żeby Unia Europejska była bardziej zdyscyplinowana, bo gdyby obowiązywała ścisła dyscyplina fiskalna, nie doszłoby do katastrofy greckiej czy do nadmiernego zadłużenia innych państw, nie byłoby tych zawirowań. A przecież te zawirowania w strefie euro odbijają się bardzo boleśnie na polskiej gospodarce. To właśnie z tego powodu mamy do czynienia ze spowolnieniem gospodarczym - właśnie dlatego, że są zagrożenia wokół naszych granic. A więc to w naszym interesie jest działać na rzecz ustabilizowania sytuacji w strefie euro. To nie jest coś, co jest nam całkiem obojętne. Wręcz odwrotnie, mimo że tam nie jesteśmy, jest w naszym interesie, aby działać na rzecz stabilizowania i uzdrowienia finansów publicznych w strefie euro. A zatem podpisanie paktu fiskalnego jest czymś, co per saldo oczywiście przynosi Polsce korzyści. Padły tutaj słowa, do których już się odnoszono, że w stosunkach z niektórymi krajami, z Rosją przede wszystkim, nie osiągnięto jeszcze zadowalającego stanu, i w pełni podzielam tę opinię. W pełni podzielam również opinie wcześniej wyrażone, że prawdziwe pojednanie można budować tylko na prawdzie, i do tej prawdy trzeba dążyć z całą pewnością. Chciałbym zaapelować również do posłów Prawa i Sprawiedliwości, żeby włączyli się w te wysiłki, które mają doprowadzić do tego, aby pojednanie, rzeczywiste pojednanie z Rosją czy z innymi państwami, z którymi takie pojednanie jest potrzebne, było oparte na prawdzie. Ale to nie mogą być działania, które polegają na tym, że polskim władzom czy polskiemu ministrowi po prostu insynuuje się rzeczy, które nie mają miejsca, a czasami są po prostu naprawdę nieeleganckie i poniżej pasa. Z tej trybuny padły oskarżenia o to, że pan minister się boi czegoś, szczególnie się boi Niemców oczywiście, ale także boi się pewnie Rosjan, że boi się podczas szczytów europejskich czy spotkań na szczeblu ministerialnym zabierać głos w obronie interesów. Myślę, że, po pierwsze, chyba nawet ci, którzy głoszą te poglądy, nie do końca w nie wierzą. Po drugie, jak spojrzymy w cały rekord działań dotychczasowych, to jednak widzimy, że polski rząd, polscy ministrowie naprawdę nie należą do takich strachliwych. Dzisiejsza prasa donosi o wygranej Polski przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w zakresie limitów emisji CO 2 . To jest sprawa, w której Polska sprzeciwiła się stanowisku Komisji Europejskiej, poszła z tym do sądu i sprawę wygrała. Tak że, drodzy państwo, pojednanie budujmy na prawdzie, ale polityki zagranicznej nie starajmy się budować na lękach, fobiach, urojeniach, kompleksach. Musimy rozumieć współczesny świat, ale także rozumieć szanse, jakie stwarza możliwość uczestniczenia w procesie integracji europejskiej. Nie wszystkie wypowiedzi z tych, które tu wysłuchałem, mogę określić jako obliczone wyłącznie na wywołanie takiego opozycyjnego efektu pewnej krytyki. Poseł, który przede mną przemawiał poprzednio, pan poseł Kamiński, zaproponował pewne konkretne działania, współdziałania, ja bym powiedział. Pani posłanka Arciszewska, której tu także nie ma, ma jakieś propozycje dotyczące na przykład restrukturyzacji konsulatów. Zastanawiam się, dlaczego trzeba akurat trafiać na salę sejmową podczas dorocznego exposé ministra, żeby takie sprawy załatwiać. Czy nie ma możliwości, żeby w tych sprawach podjąć jakąś współpracę? Myślę, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie jest organem, który jest zamknięty dla wszystkich poza posłami Platformy Obywatelskiej, i jest w stanie wysłuchać również sensownych postulatów ze strony opozycji. A zatem apeluję o to, żeby uczynić politykę zagraniczną jednak mimo wszystko obszarem zgody narodowej, niezależnie od rozmaitych różnic w koncepcjach dotyczących strategii europejskiej, bo te koncepcje się jednak różnią. Możemy w bardzo wielu innych sprawach osiągnąć więcej, działając razem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)