Mówca: Arkadiusz Czartoryski
Data: 2017-04-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Szanowni Państwo! Bardzo dziękuję wszystkim klubom parlamentarnym za jednomyślne poparcie przedmiotowego projektu ustawy. Dziękuję senatorom na czele z panem senatorem Janem Żarynem, który był inicjatorem ustanowienia tego odznaczenia, Krzyża Zachodniego. Mieliśmy tutaj wyjątkową zgodność. Chcę też bardzo wyraźnie podkreślić, że ustanowienie Krzyża Zachodniego jest zgodne z polityką historyczną formacji, którą reprezentuję, zgodne z polityką historyczną rządu pani premier Beaty Szydło, zgodne z ideą i duchem przyznawanych odznaczeń przez pana prezydenta Andrzeja Dudę. Chodzi o to, żeby w Europie Zachodniej, tak jak wcześniej to się stało z Europą Wschodnią przy ustanowieniu Krzyża Wschodniego, w sposób uroczysty najpierw odszukać, a następnie wyróżnić i odznaczyć Krzyżem Zachodnim te osoby, które w sposób znakomity przyczyniły się do odzyskania niepodległości Polski, często w sposób heroiczny w czasie II wojny światowej pomagały Polakom, propagowały sprawę polską, później, w okresie PRL-u, przyjmowały Polaków, którzy pozostali na emigracji, a przecież dziesiątki i setki tysięcy naszych rodaków musiały uciekać przed reżimem komunistycznym na cały świat, od Nowej Zelandii, przez Afrykę Południową, po Stany Zjednoczone, Kanadę i wiele innych państw Europy, wszędzie tam, gdzie znajdowaliśmy schronienie. Szanowni Państwo! W toku dyskusji w komisji zastanawialiśmy się nad sposobami wyszukania i odznaczenia tych osób i myślę, że reprezentowane przez pana ministra Dziedziczaka Ministerstwo Spraw Zagranicznych będzie miało tutaj wielkie dzieło, okazję ku temu, ażeby w sposób uroczysty nie tylko wyszukać, ale też przedstawić, wypromować, uhonorować te osoby w świecie zachodnim czy to pośmiertnie, czy to w stosunku do osób żyjących. W zasadzie możemy bardzo wyraźnie powiedzieć, że jest to ostatnia chwila, żeby jeszcze ostatni ludzie, np. ci, którzy w czasie II wojny światowej heroicznie pomagali Polakom, zostali wyszukani. Szanowni Państwo! Po zaborach w XIX w. Polacy odzyskali niepodległość w 1918 r. dzięki wartościom naszego narodu, dzięki ogromnemu patriotyzmowi i zaangażowaniu, ale też trzeba przyznać, że te wartości, które niesiemy, były niezwykle inspirujące dla przedstawicieli innych narodów. W XIX w. w naszych powstaniach narodowych często nawet życie oddawali za naszą wolność przedstawiciele innych narodów. Te osoby zostały w sposób godny uczczone i uhonorowane w Polsce. Mamy szkoły, ulice, place, którym nadawane są imiona ludzi, którzy w czasie zaborów przysłużyli się polskiej niepodległości. Z kolei osoby, które w latach 80., np. w stanie wojennym, bardzo dużo pomagały Polsce, jeszcze nie są w sposób właściwy wyszukane, nagrodzone, nie są wspomniane. Te osoby może nie oczekują na ten krzyż. Robiły to z czystego serca, ale to my powinniśmy o to zadbać, żeby te osoby były w świecie zachodnim pokazane, żeby w świecie zachodnim zostały one odznaczone i żeby społeczeństwa Europy Zachodniej widziały, że ta nasza współpraca, że pomoc od tych osób płynęła do Polski, jak mówię, często bardzo heroiczna, bo wiadomo, że komunistyczna agentura potrafiła zwalczać nawet w Wielkiej Brytanii czy w najpotężniejszych krajach osoby, które pomagały. Słynny żołnierz brytyjski Ron Jeffery, który w czasie II wojny światowej dostał się do niewoli, a następnie zbiegł z niewoli i dostał się do Armii Krajowej, walczył w Armii Krajowej, informował o Katyniu, o wszystkich naszych nieszczęściach, które spotkały nas pod okupacją hitlerowską, został skutecznie w świecie, w Wielkiej Brytanii skompromitowany przed premierem Churchillem, przed rządem brytyjskim, przed Anthonym Edenem przez agentów sowieckich i nie miał możliwości skutecznego przedstawienia sprawy polskiej. Wyjechał do Nowej Zelandii, zmarł stosunkowo niedawno. To jest jeden z wielu przykładów ludzi, którzy powinni takie odznaczenie uzyskać. Dziękuję bardzo.