Mówca: Zbigniew Ziejewski
Data: 2021-09-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałem zwrócić uwagę na wątpliwości, jakie budzi projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Reforma planowania przestrzennego jest niewątpliwie bardzo pożądana i konieczna, aczkolwiek wprowadzenie zmian w przedstawionym stanie w konsekwencji może pogłębić chaos urbanistyczny i zwiększyć luki prawne w nowelizowanym obszarze. Przedstawiony projekt ustawy w porównaniu z projektem udostępnionym w ramach konsultacji publicznych i opiniowania zawiera tak daleko idące zmiany, że nie sposób nie odnieść wrażenia, że jest on w zasadzie nowym projektem, gdyż znacząco różni się od tego udostępnionego wcześniej na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Przyjęty tryb procedowania nad ww. projektem ustawy jest niedopuszczalny. Do konsultacji publicznych został przedstawiony projekt w okrojonej wersji, a następnie - jeszcze przed odniesieniem się projektodawcy do zgłoszonych uwag i z całkowitym ich pominięciem - przedstawiony ten właściwy, wobec którego nie będzie już możliwości skonsultowania. Takie działanie jest celowym wprowadzeniem w błąd uczestników procesu legislacyjnego. Wskazane jest zatem ponowne przedstawienie tego całkowicie nowego projektu ustawy do opiniowania i konsultacji publicznych. Zaznaczmy również, że zakres zmian w znaczny sposób ingeruje w działalność instytucji publicznych, w tym szczególności jednostek samorządu terytorialnego, ale również wszystkich instytucji uzgadniających projekty decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, poprzez radykalne skrócenie im terminu dokonania uzgodnień projektów decyzji. Stwierdzenia w ocenie skutków regulacji, że jedynym oddziaływaniem ustawy dla gmin będzie krótszy termin wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a skutki finansowe dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego są zerowe, jest błędnym tokiem myślenia. Postępowania dotyczące wydania warunków zabudowy są najdłuższymi, przekraczającymi nierzadko termin 100 dni, a głównym powodem takiego przeciągania procedur są braki kadrowe. Jest oczywiste, że w tej sytuacji samorządy nie będą miały możliwości ani środków, aby dostosować się do nowych wymogów odnośnie do terminów wydawania decyzji, co będzie skutkowało nakładaniem na nie kar przez wojewodów. Ewentualnie będą musiały zwiększyć zatrudnienie, co również wiąże się ze skutkami finansowymi. Ujemny skutek fiskalny dla samorządów jest zatem ewidentny. Rządowa propozycja zakłada m.in. umożliwienie budowy domów jednorodzinnych o powierzchni do 70 m 2 bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, bez ustanawiania jej kierownika oraz prowadzenia dziennika. Takie rozwiązanie budzi ogromny niepokój zarówno pod względem odpowiedzialności za nadzór, jak i pod względem prawnym. Zagrażać to może bezpieczeństwu na budowie zarówno pod kątem użytych materiałów, jak i pod kątem bezpieczeństwa wykonania samych prac budowlanych. Wyeliminowanie konieczności prowadzenia dziennika budowy sprawia, że martwe stają się również wszelkie przepisy dotyczące dokumentowania kontroli prowadzonych robót i stosowanych materiałów ze wszystkimi konsekwencjami braku możliwości rozpoznania problemów w zakresie nieprawidłowości wykonywanych robót. Ten problem zarówno dotknie organy nadzoru budowlanego, jak i uniemożliwi udokumentowanie sprawowania ewentualnego nadzoru autorskiego. Ponadto jeżeli możliwe byłoby budowanie domów do 70 m 2 na działkach mniejszych niż 1 tys. m 2 , to realne staje się ryzyko powstawania wieloobiektowych osiedli o złej jakości. Brak stabilnego prawa i fachowej kontroli nad zabudową negatywnie odbije się na efektach gospodarowania przestrzenią. Warto podkreślić, że ww. projekt miał na celu uporządkowanie tego obszaru, a w rzeczywistości zawiera przepisy martwe lub takie, które w łatwy sposób będzie można obejść, co spotęguje chaos w dziedzinie urbanistyki, a do tego nie możemy dopuścić. Powyższe to jedynie kilka kontrowersyjnych założeń, które wymagają konkretnych zmian. Nie można w imię nieznacznego uproszczenia procedur obniżać standardów bezpieczeństwa realizacji inwestycji. W Polsce znane są już przypadki nawet wypadków śmiertelnych spowodowanych (Dzwonek) niewłaściwą konstrukcją tymczasowych obiektów budowlanych. Należy przynajmniej wskazać newralgiczne etapy inwestycji, w których fachowy nadzór byłby nadal obowiązkowy. Szczegółowe zapisy budzące wątpliwości co do zasadności ich wprowadzenia przekazałem panu ministrowi infrastruktury w formie interpelacji i mam nadzieję, że nowelizacja tego obszaru zostanie przeprowadzona w sposób prawidłowy, a proponowane zapisy ulegną zmianie tak, aby zapobiec pogłębianiu się chaosu w dziedzinie urbanistyki. Dziękuję.