Mówca: Domicela Kopaczewska
Data: 2013-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Cieszę się, że w związku z tą debatą możemy potwierdzić fakty i obalić mity, które towarzyszyły wprowadzeniu tej zmiany. Jakie są fakty? Prowadzenie przedszkoli od dnia 1 stycznia 1992 r. jest zadaniem własnym, obowiązkowym samorządów gmin. Środki na prowadzenie przedszkoli zostały uwzględnione w dochodach gmin. Zadanie, które sobie postawiliśmy, upowszechnienie wychowania przedszkolnego, jako najważniejszy cel w realizacji głównego celu, czyli wyrównywania szans edukacyjnych, wymaga wprowadzenia nowego rozwiązania, które rzeczywiście pozwoli na zdecydowany postęp w tym obszarze. W związku z tym po raz pierwszy od 1992 r. w tym roku w budżecie państwa zaplanowaliśmy dotację celową po to, aby, po pierwsze, zwiększyć ofertę edukacyjną przedszkoli, po drugie, dać rekompensatę samorządom za utratę dochodów do złotówki, po trzecie, dać rekompensatę samorządom w związku ze zwiększoną dotacją dla przedszkoli niepublicznych. To są fakty. Pan minister mówił, że dotacja została przyznana na każde dziecko, niezależnie od tego, do jakiego przedszkola chodzi i jak długo chodzi. Dane, które tutaj jeszcze nie padły. Opłatę nie większą niż 1 zł do tej pory pobierało 15% gmin, w tym 21% gmin wiejskich. Opłatę nie większą niż 2 zł - 72% gmin, w tym 82% gmin wiejskich. Opłatę powyżej 3 zł - na szczęście tylko 3% gmin. Takie są dane. W związku z tym jasno z nich wynika, że każdy samorząd, w zależności od tego, jaka była wysokość opłaty, dysponował kwotą na poszerzenie oferty edukacyjnej - oczywiście różną w zależności od wysokości opłaty. O tym mówił również pan minister. Z danych, które są już upublicznione, wynika, że o 17% zmniejszyły się obciążenia rodziców w związku z posyłaniem dzieci do przedszkola. Funkcjonował mit, iż samorządy nie mają środków na tę działalność. To nieprawda. Następny mit - mówiono, iż nie będzie zajęć dodatkowych, w związku z tym przedszkola staną się ochronką. To nieprawda. Obowiązująca w przedszkolu podstawa programowa obejmuje wiele treści, niejako nakazuje realizację wielu różnorodnych celów i wielu zajęć edukacyjnych, które rozwijają osobowość dziecka, dostosowanych do jego możliwości i potrzeb. Są to zajęcia umuzykalniające, taneczne, plastyczne. Znajdują się one w podstawie programowej, a ich realizacja należy do obowiązków przedszkola. Dyrektor oczywiście może i powinien rozszerzyć tę ofertę programową o zajęcia dodatkowe i może, tak jak pan minister mówił, skorzystać z usług nauczycieli, którzy już pracują w przedszkolu, pozyskać nowych lub powierzyć prowadzenie zajęć firmie zewnętrznej. W trakcie dyskusji pojawił się problem, który, myślę, należy rozwiązać ustawowo. Mianowicie powinno się umożliwić specjalistom, którzy nie mają kwalifikacji pedagogicznych, prowadzenie zajęć w przedszkolach. Tę uwagę rzeczywiście należy przyjąć i przy najbliższej okazji, kiedy będziemy zmieniać ustawę, te zapisy wprowadzić. Proszę państwa, o tym też mówi się mało: Jakie są fakty dotyczące czasu i liczby zajęć dodatkowych prowadzonych w przedszkolach? W przypadku młodszych dzieci jest to czas maksimum 15 min, a starszych - 30 min. Tak długo mogą być prowadzone zajęcia dodatkowe. Z danych, które pan minister przedstawił i o których będę mówiła później, jasno wynika, że jeśli jest jedna godzina zajęć dodatkowych, to są cztery zajęcia w ciągu tygodnia, jeśli dwie godziny, to zajęć jest osiem, a w przypadku starszych dzieci są to cztery zajęcia. W związku z tym przedszkole publiczne, bo takie jest założenie ustawy, powinno być powszechnie dostępne i gwarantować każdemu dziecku jednakowy, równy dostęp do oferty edukacyjnej na wysokim poziomie bez względu na status materialny rodzica. Jeszcze raz powtórzę to zdanie, bo ono jest najistotniejsze. Każde przedszkole publiczne każdemu dziecku powinno zagwarantować edukację dostosowaną do jego możliwości i potrzeb, a nie zależną od grubości portfela rodzica. Jakie są rozwiązania? Pozwoliłam sobie zanalizować kilka przykładów samorządów, które zrobiły to w sposób bardzo dobry. Zacznę od Płocka. Pan prezydent Płocka jako jeden z pierwszych wystąpił z bardzo otwartą propozycją dla rodziców, w której jasno przedstawił zasady, reguły, na jakich są prowadzone zajęcia w płockich przedszkolach. Sprawiło to również, iż rodzice poczuli się bardziej potrzebni, zaktywizowani, korzystają ze swoich praw, które wynikają z ustawy - że rada rodziców, rodzice mogą w każdej sprawie, również w sprawie zajęć dodatkowych, wystąpić do dyrektora czy do organu prowadzącego. Zapisy tej ustawy i problem, który się wokół niej pojawił, rzeczywiście uaktywniły rodziców. Proszę państwa, tytuły w niektórych mediach, które ostatnio się pojawiały. ˝Przedszkola już wybrały, z jakich zajęć dodatkowych będą korzystały. Oprócz języka angielskiego, rytmiki dzieci będą uczyły się gry na bębnie, tańca czy jazdy na łyżwach. I to za darmo!˝ - Wrocław. Dalej: ˝Zajęcia dodatkowe w przedszkolach. Ich nie brakuje. Wbrew obawom rodziców większość gmin zdecydowała się na dodatkowe zajęcia dla przedszkolaków w bezpłatnym czasie˝. ˝Mimo wcześniejszych obaw w miejskich przedszkolach w Płocku nadal prowadzone są zajęcia dodatkowe dla dzieci. W niektórych oferta jest nawet większa˝ - Płock. ˝Dwie godziny zegarowe dla każdej grupy˝ - przedszkole nr 1. ˝Zajęć w placówce jest jeszcze więcej niż wcześniej. Mieliśmy osiem propozycji, a teraz mamy dziesięć. Zajęcia z tańca, karate, angielskiego, włoskiego˝. To są fakty. Oczywiście są gminy, które mają jeszcze z tym problem. Myślę, że po to jest również ta debata, abyśmy mogli rodzicom i wszystkim zainteresowanym uświadomić, jak zrealizować te zadania. Ale najważniejsze, co chciałabym powiedzieć na zakończenie, to to, że w wielu samorządach gminnych, w małych miejscowościach czy na wsiach, gdzie rodziców nie stać było na zajęcia dodatkowe i te zajęcia dodatkowe do tej pory nie były prowadzone, one są. Gmina Brześć Kujawski - język angielski, gmina Kowal. Mogę takich przykładów wymienić znacznie więcej. W związku z tym pozwólcie państwo, żeby nasza dyskusja rzeczywiście doprowadziła do tego, abyśmy pokazali dobre rozwiązania, które funkcjonują w samorządach, i abyśmy podpowiedzieli samorządowcom, gdzie rzeczywiście powstał problem i brakuje oddolnej inicjatywy, jak zrealizować to zadanie. Rzeczywiście to jest najważniejsze i to, iż oczekujemy od rodziców, od samorządów i dyrektorów przedszkoli uwag na temat funkcjonowania tych zapisów ustawy, tak aby w przyszłości, czyli w nowym roku, kiedy ta kwota będzie znacznie większa, ponad 1 000 200 tys. zł, na te zadania, mogła być lepiej wykorzystana. (Dzwonek) Dziękuję bardzo.