Mówca: Agata Borowiec
Data: 2016-05-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Odpowiadając na pytania pani poseł, w założeniach procedowany projekt ma na celu zwiększenie transparentności postępowania karnego, przy czym zasada ta ma dotyczyć zwiększenia roli kontroli społecznej nad sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Posunięcie takie należy uznać za jak najbardziej słuszne, w szczególności w aspekcie art. 45 konstytucji, który wprowadza zasady jawności rozprawy. W obecnie obowiązującym systemie postępowania karnego zasady dopuszczania organizacji społecznej do czynnego udziału w postępowaniu, a także zasady dotyczące zniesienia jawności postępowania są oparte w istocie na autonomicznym luzie decyzyjnym składu orzekającego. Wysoka Izbo! Postępowanie karne, w tym w szczególności rozprawa karna, jest procesem dynamicznym, którego nie da się przewidzieć w odniesieniu do poszczególnych jego elementów oraz skutków. Wobec powyższego nie ma prawnej możliwości zapewnienia w przepisach k.p.k. takich rozwiązań, które w pełni regulowałyby wszelkie potencjalne zdarzenia i elementy rozprawy. Wobec powyższego słuszne jest wprowadzenie takich przesłanek, które są wiążące dla sądu, a z drugiej strony pozwalają zachować składowi orzekającemu te wprowadzone regulacje, kompetencje, które służą zapewnieniu prawidłowości procesu. Ponadto wprowadzone regulacje są znacznym postępem w odniesieniu do stanu obecnie obowiązującego, gdzie w istocie brakuje praktycznych wytycznych co do spraw objętych nowelizacją. Obecnie sprawy te leżą w zasadzie w kompetencji sądu, lecz brakuje chociażby klauzul generalnych, w oparciu o które skład orzekający ma podjąć określone rozstrzygnięcie co do spraw formalnych procesu. Przedmiotowa nowelizacja lukę tę wypełnia. Odpowiadając na kolejne pytanie dotyczące zasad dopuszczania przedstawicieli mediów do relacjonowania rozprawy, w mojej opinii jest to słuszny krok, który daje składowi orzekającemu realne prawne podstawy do zapewnienia porządku organizacyjnego na sali rozpraw. Ewentualny zarzut, że sąd może wyprosić nieprzychylnych mu dziennikarzy, należy uznać za błędny, ponieważ taka sytuacja może wystąpić również obecnie. Sąd ma wytyczne, kiedy i w jaki sposób może ograniczyć dostęp przedstawicieli mediów, w sytuacji, w której duża frekwencja uniemożliwiałaby lub utrudniała zapewnienie prawidłowego pod względem organizacji procesu. Warto dodatkowo wskazać, że nowelizacja wprowadza instrument kontroli postanowień składu orzekającego. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia, chociażby w przedmiocie wyłączenia jawności, przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu, zatem jest to dodatkowa gwarancja, która służy wypełnieniu dyspozycji art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odniesieniu do procedowanej ustawy, jeśli chodzi o zasady odbioru korespondencji przez pełnomocnika pocztowego - i tu odpowiadam również pani poseł na pytanie - adwokata lub radcę prawnego, to tutaj jest konieczna nowelizacja, ponieważ obecna sytuacja jest dysfunkcjonalna, nakazuje osobisty odbiór nieodebranej korespondencji przez adwokata lub radcę prawnego. W konsekwencji albo te podmioty faktycznie odbierają osobiście korespondencję u operatora pocztowego, albo korespondencja taka jest wydawana osobom nieuprawnionym. Często są to oczywiście etatowi pracownicy kancelarii, jednak wciąż jest tutaj łamane prawo. Jeśli chodzi o zakres zmian dotyczących dopuszczania osób bliskich do tajemnicy lekarskiej zmarłego, pozwalają one na zwiększenie możliwości dochodzenia praw przez osoby najbliższe lub powzięcia wiedzy chociażby o braku podstaw do wszczęcia procesu zarówno cywilnego, jak i karnego. Według obecnie obowiązujących przepisów, aby osoba najbliższa mogła uzyskać informacje stanowiące tajemnicę lekarską, w praktyce musi wszcząć postępowanie karne lub uzyskać dostęp do dowodów - i to nie zawsze jest skuteczna droga, mimo że angażuje organy państwa do często bezcelowej i bezprzedmiotowej aktywności. Nowelizowane przepisy pozwalają osobom najbliższym przy uwzględnieniu ich domniemanej zgody, braku sprzeciwu chociażby jednej z osób najbliższych poznać sytuację faktyczną, a w konsekwencji prawną danej sprawy. Pozyskanie takiej wiedzy często będzie skutkowało tym, że bezcelowe i bezprzedmiotowe postępowania karne oraz - w dalszej kolejności - cywilne nie będą inicjowane. Reasumując, w mojej ocenie projektowane zmiany w sposób o wiele bardziej precyzyjny niż obecnie wypełniają dyrektywy płynące z art. 45 konstytucji. W związku z powyższym proszę Wysoką Izbę o skierowanie procedowanego projektu ustawy do komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)