Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2026-02-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak, to jest wielki zaszczyt, że w 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy można wyrazić swój aplauz, swój zachwyt, swój podziw dla tak wspaniałej postaci. Wojciech Klata mówił o nim, że Wajda jest artystą totalnym, i to prawda, bo jest to postać o fundamentalnym znaczeniu dla polskiej kultury, dla kultury światowej, ale także dla polskiej historii. Jego twórczość stała się narodowym sumieniem i wizualną kroniką historii. W swoich dziełach dokonywał rozrachunku z polskimi mitami narodowymi od romantyzmu po współczesność. Tak jak mówił poseł sprawozdawca, debatowaliśmy m.in. o tym, że jedne z pierwszych filmów, ˝Kanał˝ i ˝Popiół i diament˝, stworzyły nurt polskiej szkoły filmowej, oddając tragizm pokolenia wojennego, ˝Człowiek z marmuru˝ i ˝Człowiek z żelaza˝ stały się manifestami walki o wolność i godność robotników, a ˝Katyń˝ to jego najbardziej osobisty film - film, w którym oddał hołd swojemu ojcu, bo też wspomnieć należy wątek związany z tym, że w Katyniu stracił ojca. Piękna jest też opinia ludzi, którzy patrzą na Wajdę z zewnątrz. Márta Mészáros, węgierska reżyserka, mówi o Wajdzie tak: jeżeli ktoś chce poznać polską historię, to powinien właśnie obejrzeć filmy Wajdy. Czy może być piękniejsza recenzja? Jeszcze piękniejsze recenzje otrzymał wtedy, kiedy zdobywał najważniejsze dla filmowców nagrody. Był naprawdę ambasadorem polskiej kultury i polskiej sztuki na świecie. Czterokrotnie nominowany do Oscara, dostał go w 2000 r. za całokształt twórczości. Ale te najwyższe nagrody: Złota Palma w Cannes, Złote Lwy w Wenecji, Złoty Niedźwiedź w Berlinie, najważniejsza Polska Nagroda Filmowa Orzeł - to też Andrzej Wajda. Andrzej Wajda, oprócz tego, że był wspaniałym artystą, angażował się publicznie, był społecznikiem, stworzył naprawdę bardzo wiele instytucji, które do dzisiaj świetnie funkcjonują. M.in. był orędownikiem stworzenia Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, był pomysłodawcą stworzenia Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu, rozwijał działalność instytucjonalną, był fundatorem otwartego w 1994 r. Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie i współzałożycielem Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy w Warszawie. Ale to coś, co tworzy jego wielkość, to jest jego czułość i człowieczeństwo. Wszyscy ci, którzy grali u Wajdy, wspominają go wielokrotnie i mówią właśnie o tym, jakim był człowiekiem. Dawał im wolność, wolność twórczą. Oni wszyscy tworzyli film. Zresztą lubił mówić o tym: to jest nasz film. Co prawda sam potem mówił, że nasz jest wtedy, kiedy zdobywa laury, a jego osobiście, kiedy tych laurów nie ma, ale przecież niewiele było takich filmów Wajdy. Anna Polony, wspominając go, mówiła, że często powtarzał: zagrajcie mi to pięknie. Tak, wszyscy grali pięknie, właśnie dlatego że Andrzej Wajda dawał im (Dzwonek) wielką wolność. Panie Marszałku! Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 4 regulaminu Sejmu wnoszę o przystąpienie do trzeciego czytania bez odsyłania projektu do komisji po zgłoszonych przez panią poseł poprawkach. Myślę, że jest wielkim zaszczytem móc dzisiaj w imieniu naszego klubu, ale mam nadzieję, że w piątek w imieniu całej Izby, oddać hołd Andrzejowi Wajdzie. Dziękuję. (Oklaski)