Mówca: Krystyna Skowrońska
Data: 2013-02-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Pan poseł wnioskodawca mówił o aferze Amber Gold, o poszkodowanych klientach, o niezgodnym z prawem działaniu tej firmy. Ale chciałabym sprostować i na początku powiedzieć, że dyskutując, wskazano, w jaki sposób adekwatnie, poprawnie zareagowała Komisja Nadzoru Finansowego i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jest to przyczynek do tego, iż intencje wnioskodawców w założeniu tego projektu, który mówi o bezpieczeństwie na rynku finansowym w zakresie wprowadzenia klarownych procedur ochrony klienta w odniesieniu do kredytów i depozytów, ale również chroni kredytodawców, uznać należy za zasadne, i myślę, że pan poseł będzie z tego zadowolony. Od wielu kadencji toczy się dyskusja, wprowadzane są kolejne rozwiązania ustawowe, ale tak naprawdę co jakiś czas słyszymy o tym, iż klienci tracą pieniądze w instytucjach parabankowych, że zaciągają na horrendalnie wysoki procent kredyty i pożyczki, których nie są w stanie spłacić, że niesolidne podmioty nabijają klienta w przysłowiową butelkę, że ludzie, którzy zaufali niesolidnym firmom, tracą dorobek całego życia. Dlaczego tak się dzieje? Czy możemy temu zapobiec? Przedstawiona nowelizacja jest ważna, bo otwiera dyskusję. Czy uda się stworzyć przepisy, które skutecznie chronią klienta przed hochsztaplerami i naciągaczami? Jak zagwarantować bezpieczeństwo depozytów i jak zagwarantować instytucji udzielającej kredyt, iż będzie posiadała wszystkie potrzebne informacje, aby ocenić zdolność kredytową, udzielić kredytu czy pożyczki albo ich odmówić w interesie klienta i w interesie kredytodawcy? Dzisiaj nadzór nad rynkiem bankowym sprawuje komisja nadzoru, a interesy konsumentów chroni Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W dyskusji nad tym projektem zadać należy pytanie: Co jeszcze można zrobić, jakie przepisy wprowadzić, by depozytariusz i kredytobiorca mieli gwarancję solidnej realizacji zawartych umów? Gwarancje depozytów w bankowym funduszu posiadają jedynie klienci banków, a po wprowadzeniu ustawy o SKOK-ach i jej nowelizacji będziemy mieć również nowy podmiot objęty gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Klienci innych instytucji udzielających kredytów muszą opierać się na własnej ocenie wiarygodności firm, dobrze spisanych umowach, a w przypadku upadłości firm własne pieniądze mogą odzyskać od syndyka masy upadłościowej lub iść do sądu i tam walczyć o ich zwrot. Po tym wstępie chcę przedstawić opinię Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska na temat projektu, a uczynię to w sposób następujący: propozycja zmiany i nasza jej ocena lub nasze uwagi na tym etapie procedowania. Wyposażenie Komisji Nadzoru Finansowego w uprawnienia do podejmowania działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie rynku finansowego, jego zagrożeń i informacja o podmiotach, które funkcjonują na tym rynku. Jak państwo określili, celem jest zwiększenie ochrony uczestników rynku. Wprowadza się dla komisji nadzoru nową kompetencję, tj. publikowanie ostrzeżeń, komunikatów w publicznej radiofonii i telewizji w przypadku konieczności dotarcia do szerokiego kręgu odbiorców, również w komercyjnych środkach masowego przekazu nawet o zasięgu ogólnopolskim. Uwaga nasza jest taka, że brakuje regulacji dotyczącej nieodpłatnej publikacji w publicznych mediach, bo tego w tym projekcie nie ma. W przypadku publikacji komunikatów w mediach niepublicznych jest to nałożenie dodatkowych kosztów na podmioty nadzorowane, dobrze funkcjonujące na rynku. Brak sprawiedliwego obciążania uczestników. Tak jak mówiłam, ci, którzy dobrze działają pod nadzorem, będą płacić za tych niesolidnych, którzy są zagrożeniem na rynku, a jest to niesprawiedliwe nakładanie ciężarów na rynek regulowany. Brakuje tu również kompleksowej regulacji dotyczącej polityki informacyjnej prowadzonej przez organ nadzoru. Tego wnioskodawcy nie określili. Kolejna propozycja to zmiany w ustawie o kredycie konsumenckim, nowy obowiązek informacyjny o podleganiu organowi nadzoru nad rynkiem finansowym, w razie naruszania jego obowiązków odpowiedzialność karna. Pytam wnioskodawców, czy nie można rozważyć tego, by zastosować inny model regulacyjny - oświadczenie woli w samej treści umowy o kredyt konsumencki, oraz tego, by jego naruszenie wywoływało skutki o charakterze cywilnoprawnym. Projektodawcy nakładają kolejny obowiązek generalny dokonywania oceny zdolności kredytowej. Pytanie, czy w odniesieniu do udzielanych przez bank kredytów konsumenckich wymóg z art. 70 Prawa bankowego pozostaje aktualny. Rozumiemy, że należy ocenić zdolność kredytową, bo jest to czymś innym niż ocena ryzyka kredytowego. Ryzyko kredytowe szacują instytucje kredytowe, mając cały portfel kredytowy, a nie indywidualnego klienta. Kolejna propozycja - w miejsce dokonywania oceny ryzyka kredytowego wprowadzenie oceny zdolności kredytowej. Mówiłam o tym, iż w tym zakresie jesteśmy za przyjęciem, mamy jednak szczegółową uwagę. Potrzeba doprecyzowania wprowadzenia warunków indywidualnej zgody klienta na przekazywanie informacji, bo w zakresie oceny ryzyka kredytowego takie dane są potrzebne. Uregulowanie sposobu przekazywania informacji pomiędzy BIK-ami a BIG-ami oraz organizowania tego przekazywania informacji, tzw. wsadu. W celu stworzenia modelu gromadzenia i przekazywania danych konieczne są zmiany w trzech ustawach, należałoby je wprowadzić, a więc w ustawie o kredycie konsumenckim, w Prawie bankowym oraz w ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Propozycja, którą państwo wnioskodawcy składają, to jest nałożenie na prezesa UOKiK dwóch obowiązków informacyjnych. Jeden to informacja o wydaniu i uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i zakazująca jej stosowania (Dzwonek), a drugi to informacja o instytucjach nieregulowanych, co do których UOKiK powziął uzasadnione podejrzenie naruszenia przepisów prawa konsumenckiego. Już zmierzam ku końcowi, panie marszałku. Proponowana regulacja wydaje nam się zbędna, jako że wszystkie organy państwowe, które powzięły informację o niezgodnym działaniu, same powinny zawiadamiać prokuraturę i Policję, aby podjąć takie postępowanie zgodnie z art. 304 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Nie jest zatem zasadne, by to Komisja Nadzoru Finansowego podejmowała czynności wyjaśniające zamiast UOKiK. Chcemy powiedzieć, że to rozwiązanie wydaje się ważne, ale chcielibyśmy o kilku rzeczach jeszcze porozmawiać. Chodzi m.in. o wprowadzenie do Kodeksu cywilnego regulacji, które określają maksymalną wysokość odsetek za czas opóźnienia oraz odsetek pobieranych od odsetek. To jest na rynku rzecz niezwykle ważna. Tak jak powiedziałam, klub Platformy Obywatelskiej jest za tym projektem, chcielibyśmy uszczelnić ten system i uznajemy kierunek zmian za zasadny. Będziemy pracować nad tym projektem. Wnosimy o to, aby skierować go do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)