Mówca: Sprawozdawca Jerzy Kozdroń
Data: 2012-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 270. Proszę jednocześnie Wysoką Izbę w imieniu Komisji Nadzwyczajnej, ażeby raczyła uchwalić załączony projekt ustawy. Proszę Wysokiego Sejmu, Trybunał Konstytucyjny jest takim kreatorem wszelkiego rodzaju nowelizacji w zakresie kodyfikacji. W marcu 2011 r. Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał dekret prezydenta Bieruta jeszcze z października 1950 r. w sprawie należności świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym. W trakcie rozpatrywania dekretu obowiązującego, powiedziałbym, 62 lata w tym kraju, trybunał dopatrzył się naruszenia podstawowych wzorców konstytucyjnych, takich jak art. 64, czyli ochrona prawa własności, zasada z art. 32, czyli zasada równości wobec prawa. O co chodzi? Przepis dekretu o należnościach świadków w istocie miał zastosowanie do przepisów w postępowaniach karnych i postępowaniach szczegółowych. Co ten przepis dekretu przewidywał? Zwracano koszty podróży świadków, stron i biegłych najtańszymi środkami lokomocji publicznej, czyli, to jeszcze wyraźnie się podkreślało: najniższą klasą, tak to było. W latach 50. obowiązywały trzy klasy w pociągach, świadek, biegły czy strona mogli dostać zwrot kosztów podróży za jazdę trzecią klasą. Gdzie nie było kolei, przysługiwał zwrot kosztów biletów autobusowych. To rozwiązanie w naszej nowej rzeczywistości społeczno-gospodarczej nie przystawało oczywiście do aktualnych wymogów. Nie dość tego, w tym czasie, w 2005 r., ukazała się ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i wystąpiła taka dychotomia, zróżnicowanie, z jednej strony w sprawach cywilnych przyznawano zwrot kosztów, takich jak zwrot kosztów przejazdu wedle zasad obowiązujących dla pracowników państwowych i samorządowych, a więc wedle tych stawek, ewentualnie za zgodą sędziego można było otrzymać zwrot kosztów przejazdu samochodem, czyli kilometrówkę, jak dzisiaj powiedzielibyśmy. Natomiast w ustawie K.p.k. dalej te stare zasady obowiązywały. To zróżnicowanie skłoniło Trybunał Konstytucyjny do uznania niekonstytucyjności art. 4 ust. 1 dekretu prezydenta Bieruta. Był najwyższy czas, żeby się pochylić nad tym dekretem i pochylił się nad tym Senat w swojej mądrości. Zastanawiano się, czy nowelizować ustawę, a więc tylko w tym zakresie, w którym są rozbieżne rozstrzygnięcia, jeżeli chodzi o ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, czy też pokusić się o całkowicie nowe rozwiązanie. Senat poszedł w tym kierunku, że należy uchylić dekret prezydenta Bieruta, należy zmienić, wprowadzić dodatkowe przepisy do procedury karnej, a więc 618a do l Kodeksu postępowania karnego, zmienić i dostosować, a więc żeby były równoprawne przepisy dotyczące ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Również w ustawach szczegółowych, takich jak ustawa o powszechnym obowiązku obrony, o służbie zastępczej, o Kodeksie postępowania administracyjnego, Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, w ustawach o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czy ustawie o zamówieniach publicznych, w tych wszystkich ustawach wprowadzić odesłanie do ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, bo do tej pory odwoływano się głównie do dekretu z 1950 r. Takie było mniej więcej założenie projektodawców tej ustawy. Jednocześnie jest kwestia tego, na co już w trakcie prac komisji kodyfikacyjnej zwróciliśmy uwagę. Chodzi o to, że jest takie trochę niechlujstwo ze strony ustawodawcy. Zmieniła się ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W 2005 r. weszła w życie ta ustawa. W przepisach przejściowych wskazano, że do czasu wydania przepisów wykonawczych, a więc określających stawki itd., obowiązują przepisy dotychczasowe. Od 2005 r. organ wykonawczy, czyli minister sprawiedliwości, nie wydał przepisów wykonawczych do tej ustawy o kosztach sądowych. Ponieważ nie został określony termin, w jakim miałoby to nastąpić, mówiło się, że do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych obowiązują stare przepisy wykonawcze, czyli te wydane na podstawie dekretu. W związku z tym my, komisja kodyfikacyjna, niejako zmusiliśmy do tego organ wykonawczy, Ministerstwo Sprawiedliwości, i udzielając delegacji ustawowej ministrowi sprawiedliwości, powiedzieliśmy: masz 6 miesięcy, w ciągu 6 miesięcy trzeba wydać przepisy wykonawcze. Stare przepisy wykonawcze będą obowiązywały tylko przez 6 miesięcy, po upływie tego okresu przestaną obowiązywać. Jak nie będzie, to trudno. Tak z grubsza, mniej więcej wyglądałaby ta ustawa. Nie chcę szczegółowo omawiać, na jakich zasadach zwracałoby się koszty przejazdu czy noclegów, utrzymania, wynagrodzenia, dochodów lub należności biegłych z tytułu wynagrodzenia, ponieważ mam świadomość, że zabrałbym w ten sposób chleb moim kolegom, którzy będą o tym mówili w imieniu klubów. Dlatego też nie będę tego omawiał w sposób szczegółowy. Jeszcze raz proszę Wysoki Sejm, żeby łaskawie przyjął tę nowelizację ustawy, bo ona jest naprawdę niezbędna. Chodzi o to, żebyśmy stosowali nowoczesne standardy, żeby ludzie dostawali godne kwoty za dojazdy do sądu. Nieraz aż było wstyd, pracowałem kiedyś w sądzie i przypominam sobie, jakie stawki płaciliśmy tym ludziom za to, że przyjeżdżali do sądu i wracali, a oni w istocie utrzymywali te sprawy sądowe i dokładali do tego interesu jako świadkowie czy jako strona. Dziękuję. (Oklaski)