Mówca: Monika Falej
Data: 2022-07-21 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Zajmujemy się dzisiaj ustawą o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw. Jest mi to szczególnie bliski temat, którym zajmuję się od wielu lat, współpracując z organizacjami pozarządowymi, zajmując się tą tematyką i współpracując z rodzicami zastępczymi. Podejmuję wiele inicjatyw związanych właśnie z problemami, losami rodziców zastępczych, dzieci trafiających do pieczy zastępczej, również tych, które trafiają do placówek instytucjonalnych, a bardzo często mogłyby znaleźć schronienie chociażby w rodzinie zastępczej. Wraz z Lewicą zabiegamy o zmiany legislacyjne już od dłuższego czasu. Złożyliśmy nawet konkretny projekt, o którym wspomnę podczas tego wystąpienia. Wiele z tej mównicy mówi się o losach rodziny. Tu chyba wszyscy się zgodzimy, że trzeba ją wspierać, chronić i wzmacniać wewnętrzne relacje, także te instytucjonalne. Jednak w oczach prawicy rodzina to tylko i wyłącznie mama, tata i biologiczne dzieci. Na margines uwagi spycha się rodziny niepełne, patchworkowe, rodziny zastępcze, adopcję czy te, w których rodzicami są osoby tej samej płci. Ale cieszy fakt, że z inicjatywy rządu podjęliśmy dziś temat pieczy zastępczej. Bo nie byłoby tego oczywiście, gdyby nie naciski strony społecznej. Po prostu dziś nie mielibyśmy tej dyskusji i możliwości debaty. Nowelizacja ustawa jest konieczna, zmiany proponowane w projekcie idą w dobrym kierunku, bo wnoszą wiele uszczegółowień, ale jak na tak długi okres pracy, moim zdaniem, to jest stanowczo za mało. Skupię się zatem na tym, czego w tym projekcie brak. Do dalszych zmian powinniśmy zabrać się już dziś, ponieważ będą to, jak pani minister wcześniej zaznaczyła, pierwsze takie próby. Duża nowelizacja również powinna być przeprowadzona. Akurat projekt Lewicy, moim zdaniem, na tę potrzebę odpowiada. Czego brak? Osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która osiągnęła pełnoletność, trzeba objąć dodatkową opieką i wprowadzić zapisy, że może ona przebywać w pieczy zastępczej do końca 25. roku życia - w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej albo regionalnej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Chociażby poziom minimalnego miesięcznego wynagrodzenia przysługującego zawodowej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na poziomie kwoty 3,5 tys. jest zdecydowanie za niski. I należy je podwyższyć przynajmniej do 4,5 tys., o co zresztą apeluje strona społeczna. Wspomnę jedynie o tym, że od stycznia 2023 r. proponowana w projekcie ustawy kwota nie zrówna się nawet z najniższą krajową. A to nie jest praca przez 8 godzin, ale 24 godziny na dobę. Trzeba też o tym pamiętać. Zbyt często również w proponowanej nowelizacji daje się możliwość kierowania dzieci, szczególnie do 10. roku życia, do instytucjonalnej pieczy zastępczej. Uważamy, że akurat to powinno ulec zmianie. W projekcie należy też promować adopcję dzieci z niepełnosprawnościami i wprowadzić zapisy o przyznawaniu pracownikom przyjmującym dziecko na wychowanie urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w najwyższym wymiarze. Projekt nowelizacji zakłada także możliwość wydawania zezwoleń na funkcjonowanie w tym samym budynku więcej niż jednej placówki opiekuńczo-wychowawczej. To jest oczywista rzecz, że stanowi to zaprzeczenie założeń ustawy o wspieraniu rodziny z 2008 r. To jest zupełne zaprzeczenie. Uwag do nowelizacji mamy sporo. Przedstawiłam tylko kilka z nich. Odpowiedzią na te braki jest złożona właśnie przez Lewicę nowelizacja ustawy o pieczy zastępczej. Idzie ona o wiele dalej w efektywnym wspieraniu rodzin zastępczych i instytucji pieczy zastępczej, gdzie dziecko jest podmiotem, a nie dorosły, który ma cały wachlarz możliwości wsparcia, a dziecko już nie. Tak że projekt złożony przez Lewicę jest kompleksową próbą reformy systemu. Ten omawiany zawiera wiele niedociągnięć. Udało mi się wspomnieć tylko o kilku z brakujących elementów. Jednak będziemy debatować i lepiej mieć cokolwiek, co poprawi los dzieci, poprawi sytuację rodziców zastępczych i usprawni funkcjonowanie zastępczych form sprawowania opieki rodzicielskiej. Będziemy walczyć o kolejne zmiany, przedstawiać kolejne propozycje poprawek. Mam nadzieję, że państwo się do nich przychylicie, bo to chodzi o dobro dziecka, a nie o dobro dorosłego i jego wygodę. Musimy sobie uświadomić rzecz oczywistą. (Dzwonek) Dziecko powinno wychowywać się w środowisku jak najbardziej zbliżonym do naturalnego. Instytucjonalne placówki nigdy nie będą tego środowiska nawet namiastką. Tak że klub Lewicy poprze projekt, jednocześnie postulując o rozpatrzenie proponowanych dalszych poprawek, a najlepiej rozpatrzenie przez Sejm projektu złożonego przez Lewicę wspólnie z tym proponowanym przez państwa. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)