Mówca: Sprawozdawca Borys Budka
Data: 2013-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Nadzwyczajnej, tzw. kodyfikacyjnej, złożyć sprawozdanie z przyjętego ostatecznie przez komisję projektu zmian w Kodeksie postępowania cywilnego, pierwotnie druk nr 988 zgłoszony z inicjatywy grupy posłów. Projekt ustawy był przedmiotem obrad, po pierwsze, podkomisji do spraw nowelizacji prawa cywilnego w ramach właśnie Komisji Nadzwyczajnej. Chciałbym pokrótce przedstawić, jaka ostateczna wersja projektu, w porównaniu z tym, co zostało złożone, została przez wysoką komisję przyjęta. Do czego sprowadzają się zmiany? Po pierwsze, precyzujemy zapisy dotyczące tego, co powinno zawierać pierwsze pismo procesowe, czyli pozew. Otóż wskazujemy, że prócz danych, które do tej pory były stosowane, należy wskazać w przypadku osób fizycznych numer NIP lub PESEL, a w przypadku osób prawnych, jednostek organizacyjnych, które są wpisywane do Krajowego Rejestru Sądowego, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, ewentualnie numer NIP, jeżeli KRS-u nie ma. Dlaczego taki zapis? Otóż w ostatnim czasie dosyć często media mówiły o sytuacjach, gdzie na skutek zbieżności imion, nazwisk były prowadzone postępowania egzekucyjne, które to postępowania były prowadzone w stosunku do osób, które de facto nie były dłużnikami. Sprecyzowanie tych przepisów już na etapie postępowania rozpoznawczego pozwoli na lepsze zidentyfikowanie, niebudzące wątpliwości, osoby dłużnika pozwanego, będzie to ułatwiało, uniemożliwiało ewentualne pomyłki nie tylko na etapie postępowania egzekucyjnego, lecz także już na etapie postępowania rozpoznawczego. Drugi element to doprecyzowanie przepisów dotyczących postępowania przed tzw. e-sądem, czyli postępowania elektronicznego. Otóż tutaj wskazujemy, że pozew w postępowaniu elektronicznym powinien wskazywać datę wymagalności roszczenia. Dlaczego? Dlatego że zawężamy przepisy tego postępowania do roszczeń, które są wymagalne nie dalej niż trzy lata. Skąd taki pomysł? Otóż postępowanie elektroniczne ma to do siebie, że odbywa się bez dokumentów. Jeśli chodzi o powoda, wypełnia on tylko formularz, wskazując na dowody, bez potrzeby ich przedstawiania. Bardzo często w przypadku spraw z dość dalekiej przeszłości, w przypadku wierzytelności, które powstały kilka, a czasami nawet kilkanaście lat temu, dokumenty w zakresie adresu zamieszkania dłużnika nie odzwierciedlają stanu obecnego. Sąd nie bada tego, wydając nakaz zapłaty, wysyła go na adres podany przez powoda. W obecnych realiach, przy dużym przemieszczaniu się ludności, często zdarza się, że nakaz zapłaty jest doręczony w trybie zastępczym, to znaczy poczta na kopercie umieszcza adnotację: nie odebrano w terminie. Powoduje to tzw. fikcję doręczenia, czyli doręczenie zastępcze, ale wywołuje określone skutki w zakresie uprawomocnienia się takiego nakazu zapłaty. I co się dalej dzieje? Otóż dopiero w postępowaniu egzekucyjnym zaczyna się poszukiwanie dłużnika i wówczas okazuje się, że mieszka on pod innym adresem. Do tej pory nie powodowało to żadnych skutków w zakresie postępowania egzekucyjnego, natomiast dłużnik taki dowiadywał się dopiero w postępowaniu egzekucyjnym o fakcie, że jest prawomocny tytuł egzekucyjny w stosunku do niego. Żeby to odkręcić, musiał się nieźle nagimnastykować: złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, wykazać, że tak naprawdę tam nie mieszka. Natomiast postępowanie egzekucyjne toczyło się, często już był bez wynagrodzenia, części wynagrodzenia czy też zabierano mu jakieś oszczędności z rachunku bankowego. Te przepisy mają na celu ograniczenie możliwości dochodzenia niektórych dawnych roszczeń w postępowaniu elektronicznym i przekazanie ich bez zmiany żadnego z innych przepisów, czyli z pozostawieniem możliwości dochodzenia tego przed klasycznym sądem w klasycznym postępowaniu. Ale, co więcej, żeby zrównać sytuację procesową stron, precyzujemy również obowiązki komornika, który prowadzi egzekucję w oparciu o tytuł, który został doręczony w doręczeniu zastępczym. Proponujemy, żeby komornik miał obowiązek podania dłużnikowi określonych informacji, które umożliwią mu skuteczne podjęcie ewentualnych środków prawnych mających na celu wyeliminowanie tytułu wykonawczego, o ile został wadliwie doręczony. Oczywiście nie zmienia to faktu, nie likwidujemy doręczenia zastępczego, natomiast proponujemy, żeby komornik miał również rolę, nazwijmy to, edukacyjną, żeby informował dłużnika - jeżeli widzi, że tytuł egzekucyjny został doręczony w trybie zastępczym - o takiej możliwości. Jeżeli dłużnik z tego skorzysta, to znaczy wykaże, że mieszka pod innym adresem aniżeli ten, pod który został doręczony ten tytuł, to przewidujemy możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ale, uwaga, bez pozostawienia zupełnie wolnej ręki dłużnikowi. Otóż tutaj komornik będzie mógł w określonych sytuacjach na przykład dokonywać zabezpieczenia majątku, żeby uniemożliwić nieuczciwym dłużnikom właśnie tego typu praktyki: wieczne przemieszczanie się, a później tylko i wyłącznie uciekanie spod egzekucji. I to jest również istotny zapis, dlatego że on spowoduje, mam nadzieję, że już nigdy nie powtórzą się doniesienia, jakie w ostatnim czasie nasiliły się w środkach masowego przekazu, o niewłaściwie prowadzonych egzekucjach, niemożliwości czy braku wiedzy dłużników o możliwości podejmowania określonych środków prawnych. Dlatego też Komisja Nadzwyczajna rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie tego projektu ustawy. Jeżeli tak się stanie, zmiany mają wejść w życie w miesiąc po jej opublikowaniu zgodnie z przyjętą procedurą. Z tego miejsca chciałbym podziękować za bardzo merytoryczne prace w komisji, za tę zgodę i taką pracę, jakiej na pewno kodeksy od nas posłów wymagają. Dziękuję bardzo panu ministrowi Kołaczyńskiemu za to, że nas wspierał w tych pracach, dlatego że na skutek słusznych uwag resortu zrezygnowano z kilku zapisów, które były nieprecyzyjne. Liczymy na to, że uda się to poprawić w konsultacjach z resortem sprawiedliwości, z ekspertami tak, żeby powrócić do jeszcze jednej kwestii związanej z właściwością tzw. odmiejscowioną. Dlatego też proszę Wysoką Izbę o przyjęcie sprawozdania. Dziękuję, pani marszałek. (Oklaski)