PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Sprawozdawca Marek Biernacki
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu przypadł mi honor przedstawienia sprawozdania o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 60. rocznicy orędzia pojednania, wystosowanego przez polski episkopat do episkopatu Niemiec, druk nr 2008. Projekt uchwały został złożony 20 listopada przez grupę posłów klubu PSL - Trzecia Droga. Inicjatorem tego projektu był obecny pan minister Ireneusz Raś, który też go prezentował z pełnym oddaniem na posiedzeniu komisji. Marszałek Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierował w dniu 21 listopada 2025 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu pod przewodnictwem Piotra Adamowicza po przeprowadzeniu pierwszego czytania i po dyskusji przyjęła projekt jednomyślnie. Pozwolicie państwo, że przytoczę ten krótki projekt. Tak jak podkreślam, było to bardzo istotne, była zgoda wszystkich posłów co do jego treści. ˝Uchwała w sprawie upamiętnienia 60. rocznicy orędzia pojednania, wystosowanego przez Episkopat Polski do Episkopatu Niemiec 18 listopada 1965 roku biskupi polscy obecni na Soborze Watykańskim II wystosowali listy do episkopatów 56 krajów, będące zaproszeniem do udziału w zbliżających się obchodach Milenium chrztu Polski. Wśród tych 56 listów był także ten najbardziej przełomowy i wyjątkowy, skierowany do Episkopatu Niemiec. Praca nad jego treścią trwała dwa lata. Jego głównym inicjatorem i twórcą był arcybiskup wrocławski Bolesław Kominek. Podpisy pod listem złożyło 36 polskich biskupów, na czele z prymasem Polski kardynałem Stefanem Wyszyńskim. Dokument wystosowany przez Episkopat Polski do hierarchów Kościoła katolickiego w Niemczech nie pomijał żadnych trudnych i bolesnych doświadczeń pomiędzy narodami polskim i niemieckim. Poruszano je odważnie i stawiano historie tych narodów w prawdzie. Mówiono w nim o krzywdach i wyniszczeniu Polski, ale także o cierpieniu milionów niemieckich uciekinierów. Na końcu listu znalazły się słowa, które tworzyły drogę do polsko-niemieckiego pojednania: 'wybaczamy i prosimy o wybaczenie'. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uznając niezwykłą doniosłość i rolę orędzia chrześcijańskiego pojednania dla budowania pokoju pomiędzy narodami Polski i Niemiec, pragnie uczcić 60. rocznicę jego ogłoszenia˝. Ja jeszcze raz, pani marszałek, chciałem podziękować wszystkim członkom komisji za merytoryczną dyskusję i to, że ten projekt został uchwalony jednomyślnie.
Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Tak, może lepiej, że nie były już słyszalne ostatnie zdania wypowiedziane przez mojego przedmówcę. Chciałabym zacząć od dwóch króciutkich cytatów. Pierwszy: W niezwykle trudnych warunkach politycznych przez ten znak gotowości przebaczenia położyli biskupi solidny fundament pod dzieło polskoniemieckiego pojednania. Pamięć o ponurych chwilach naszej wspólnej historii nie tylko rodzi ducha pojednania, ale prowadzi również, niestety, do rozdzierania niezabliźnionych jeszcze ran i wskrzesza ducha rozliczenia krzywd. Niektórzy przedstawiciele świata polityki i życia publicznego rozdrapują lekkomyślnie wciąż jeszcze bolesne rany przeszłości naszych narodów. Inni jawnie, a nawet bezwzględnie usiłują je wykorzystać do celów osobistych lub politycznych. To jest tekst, który został napisany 40 lat po liście, o którym dzisiaj mówimy. W 2005 r. Konferencje Episkopatów Polski i Niemiec wydały wspólne oświadczenie. I drugi cytat, króciutki: niektórzy polityczni aktorzy wciąż próbują wykorzystywać w celach politycznych bolesne i historycznie nierozwiązane kwestie. Dla nas jest jasne: polityczne rozgrywki oparte na historycznych krzywdach są sprzeczne z duchem pojednania, który został wyrażony w wymianie listów. A to jest tekst sprzed 2 tygodni. Przewodniczący Episkopatów Polski i Niemiec abp Tadeusz Wojda i bp Georg Bätzing w oświadczeniu z okazji 60lecia orędzia wspominają te słowa. Upływają lata, mija czas, a my po 60 latach od tego ważnego orędzia właściwie wciąż tkwimy mentalnie w tym samym miejscu. Bo gdybyście państwo mogli być świadkami tego, co działo się przedwczoraj podczas posiedzenia komisji kultury i środków przekazu, to sami bylibyście państwo zszokowani. W ostatnim zdaniu swojej wypowiedzi mój przedmówca także był uprzejmy wplątać Donalda Tuska w list biskupów Episkopatu Polskiego do Episkopatu Niemiec. No cóż, nie ma co leczyć swoich kompleksów i szukać tego lekarstwa na Zachodzie. Dzisiaj sytuacja w Europie jest zupełnie inna. Wroga mamy na Wschodzie. Dziś naszą rolą - i Polski, i Niemiec - jest zrobienie wszystkiego, żeby wspólną odpowiedzialnością za Europę i za świat oprzeć się pokusie podążania własną, narodową drogą i odchodzenia od polityki współpracy opartej na zasadach obowiązujących na arenie międzynarodowej. Idea europejska, polegająca na stworzeniu wspólnej przestrzeni prawa i pokoju, nadal ma kluczowe znaczenie - to też fragment z wypowiedzi biskupów sprzed 2 tygodni. Przestańcie, państwo z opozycji, szukać wroga na Zachodzie. Mamy wroga po tamtej stronie. Wschód jest dzisiaj dla nas zagrożeniem, a lekcja, którą powinniśmy wyciągnąć ze wspaniałego gestu biskupów polskich wobec biskupów niemieckich (Dzwonek), powinna nas dzisiaj wszystkich zjednoczyć i pozwolić nam myśleć o tym...
Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

...jak my dzisiaj jesteśmy odpowiedzialni za pokój. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Ireneusz Raś
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Tak, zajmujemy się dzisiaj uchwałą, która odnosi się do fundamentalnego dokumentu, który został podjęty w bardzo trudnym okresie przez liderów nie tylko Kościoła katolickiego, ale też - według mnie - wtedy liderów dużej części społeczeństwa polskiego, które to uczyło się tego dokumentu, uczyło się tego przesłania przez lata. Dzięki temu dokumentowi uformowały się pokolenia Polek i Polaków, które chyba odnalazły w tym przesłaniu to, że miłość jest trudniejsza od nienawiści. Tak, miłość jest trudniejsza od nienawiści. Kwestia kontekstów, które były omawiane w komisji, o której mówiła pani poseł Augustyn. Dziękuję za to, że doprowadziliśmy do tego, że przyjęliśmy ten tekst w pełnej zgodzie. Wydaje mi się, że ten tekst może być też odbierany jako uchwała, która przypomina zdarzenie, które może nawet pytać o dzisiejszy kontekst i zawstydzać naszych partnerów niemieckich. Chcę to jednoznacznie tutaj podkreślić: dobrze, że parlament - mam nadzieję - w zgodzie uchwali tę uchwałę. Będzie to znak tego, że szanujemy również to, czego dzisiejszej Polsce pewnie najbardziej brakuje. Chodzi o to, żebyśmy mieli w przestrzeni publicznej większą liczbę liderów, którzy nie bojąc się oceny dnia dzisiejszego, patrzą w przyszłość i podejmują decyzje, które w fundamentalny sposób budują również więzi, relacje, odbudowują te relacje - tych odbudowanych relacji też potrzeba nam w Polsce coraz bardziej - i tworzą piękny klimat do tego, żebyśmy właśnie takimi gestami budowali lepsze zrozumienie, lepsze postrzeganie pewnych zasad, które powinny leżeć u podstaw tego, czego dzisiaj na świecie, w Europie nam brakuje w sytuacji tych zagrożeń: musimy wrócić do źródeł, do zasad. To wydarzenie nam o tym przypomina. (Dzwonek)
Mówca: Ireneusz Raś
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Klub Parlamentarny PSL - Trzecia Droga oczywiście poprze swoją inicjatywę.
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 przedstawiam stanowisko wobec poselskiego projektu uchwały upamiętniającej 60. rocznicę orędzia pojednania, listu wystosowanego przez Episkopat Polski do Episkopatu Niemiec, dokumentu, który w roku 1965 stał się aktem odwagi i moralnego przełomu. Ten list był czymś więcej niż deklaracją. Był wyborem kierunku. W czasach, gdy Europa była podzielona, a pamięć wojny nadal bolesna, padły słowa przekraczające ówczesne schematy: udzielamy wybaczenia i prosimy o nie. Dziś, 60 lat później, te słowa nadal brzmią mocno, bo przypominają, że pojednanie nie zaczyna się od polityki ani granic, lecz od decyzji człowieka, by przerwać łańcuch wrogości. Orędzie było ryzykowne. Spotkało się z gwałtowną reakcją władz PRL i części społeczeństwa, które nie było gotowe przyjąć tak radykalnego gestu. A jednak to właśnie ten gest stał się fundamentem późniejszego dialogu polsko-niemieckiego. Bez niego nie byłoby wspólnych inicjatyw, wymiany młodzieży, współpracy samorządów, a przede wszystkim tego, co najważniejsze - realnej zmiany świadomości po obu stronach granicy. Dziś w debacie publicznej często mówimy o bezpieczeństwie, o wartościach, o interesach narodowych. Orędzie przypomina nam, że odwaga moralna także jest elementem bezpieczeństwa. Buduje stabilność, bo tworzy zaufanie. Prawdziwy pokój rodzi się ze szczerego dialogu - te słowa kard. Bolesława Kominka, współautora listu, są nadal aktualne. Upamiętniając tę rocznicę, nie idealizujemy historii. Wręcz przeciwnie, ten akt był mocny właśnie dlatego, że wypowiedziano go w prawdzie o zbrodniach, krzywdach i cierpieniu. Pojednanie nie wymazuje pamięci. Pojednanie pozwala ją udźwignąć. Dlatego nasz klub opowiada się za przyjęciem uchwały. Uważamy, że Sejm ma obowiązek przypominać o momentach, które budowały europejskie myślenie o pokoju. Dziś, w czasach nowych zagrożeń i powracających nacjonalizmów, warto powrócić do słów z 1965 r. jako drogowskazu. Wybaczenie nie jest zapomnieniem. Wybaczenie jest decyzją, by iść naprzód. Tylko pozwalając na odłożenie ciężaru przeszłości, można skupić się na przyszłości bez szkody dla siebie. Przebaczenie to sposób na odzyskanie wolności i spokoju, nie akceptacja złego zachowania. Orędzie pojednania pokazało, że odwaga moralna może wyprzedzać politykę i kształtować przyszłość. W imieniu klubu Polska 2050 wyrażam poparcie dla projektu. Niech uchwała będzie nie tylko wspomnieniem historycznego gestu, ale także przypomnieniem, że odpowiedzialność za wspólnotę narodową i europejską wymaga pamięci o przeszłości, a nie podsycania nienawiści, bo pokój i bezpieczeństwo możemy osiągnąć przede wszystkim poprzez dialog. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Bronisław Foltyn
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić nasz stosunek - nasz, czyli Konfederacji - odnośnie do poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia 60. rocznicy orędzia pojednania, wystosowanego przez polski episkopat do episkopatu Niemiec. 18 listopada 1965 r. biskupi polscy obecni na soborze watykańskim wystosowali listy do episkopatów 56 krajów z zaproszeniem na obchody tysiąclecia chrztu Polski. Najważniejszym listem, którym właśnie dzisiaj się zajmujemy, okazał się ten list Episkopatu Polski do Episkopatu Niemiec. Głównym inicjatorem i twórcą listu był abp wrocławski Bolesław Kominek. Podpisy pod tym listem złożyło 36 polskich biskupów. To wszystko mniej więcej znajdziemy w treści uchwały, ale wiele rzeczy trudno tam znaleźć. Mamy dość duży dylemat, co z tym zrobić dalej. Otóż list wywołał gwałtowną, potężną reakcję komunistycznych władz PRL-u. List stał się pretekstem do potężnej nagonki i kierowania zarzutów pod adresem biskupów, oskarżanych o zdradę narodową i proniemieckie sympatie. Nie ma w treści uchwały również zbyt wiele na temat roli kard. Stefana Wyszyńskiego, a to była bardzo istotna rola. To on właściwie stał się celem nagonki po 1965 r. Cel, jaki mu przyświecał, został zupełnie pominięty, nie wiem dlaczego, a było nim przecież utrwalenie granicy polsko-niemieckiej na Odrze i na Nysie Łużyckiej. Dlatego postanowiliśmy złożyć trzy poprawki - proszę bardzo, pani marszałek - i od przyjęcia tych poprawek uzależniam nasze ostateczne głosowanie. Poprawki dotyczą sprawy uzupełnienia uchwały o te rzeczy, o których mówiłem, a których tam nie ma. Dziękuję bardzo.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dzisiejszą debatą w sprawie upamiętnienia 60. rocznicy orędzia pojednania, wystosowanego przez polski episkopat do episkopatu Niemiec pragniecie przykryć bardzo niewygodną prawdę. Niemcy z tego listu przez 60 lat niczego nie zrozumieli, a obecny rząd nie tylko na to pozwala, ale wręcz pomaga rozmywać ich odpowiedzialność za zbrodnie II wojny światowej. Przypomnijmy, czym było orędzie z 1965 r. Po piekle wojny, po 6 mln polskich obywateli bestialsko zamordowanych, po spalonych wsiach i miastach, po wysiedlonej Zamojszczyźnie polscy biskupi mieli odwagę powiedzieć: przebaczamy i prosimy o przebaczenie. To był heroiczny gest chrześcijański, ale to nie było anulowanie rachunku krzywd. To nie była rezygnacja z prawdy, pamięci, reparacji. To było wezwanie do nawrócenia po stronie narodu sprawcy. Co z tym zrobili Niemcy? Przez dekady wykorzystywali ten list jako rezygnację z naprawienia szkód. Niemcy systematycznie używali języka o tragedii dwóch narodów, o wspólnej winie, o nazistach, bez narodowości, jakby zbrodni dokonali jacyś abstrakcyjni ludzie, nie państwo niemieckie. To nie jest duch orędzia, to jest jego perwersja. Dziś widzimy to w uporczywym wracaniu określenia: polskie obozy śmierci, w próbach przerzucenia winy za holokaust na lokalnych kolaborantów, w twardym stanowisku Berlina, że temat reparacji dla Polski jest zamknięty. Niemcy pięknie mówią o pojednaniu, ale gdy schodzi na kontekst pieniędzy, zadośćuczynienia, oddania zrabowanego, nagle wszystko jest uregulowane i przedawnione. W tym momencie na scenę wchodzi obecny rząd. Premier Donald Tusk jedzie do Berlina i publicznie ogłasza, że jeżeli Niemcy nie wypłacą zadośćuczynienia już niestety nielicznym polskim ofiarom wojny, to rozważa, by Polska zapłaciła im sama, z własnego budżetu. Czyli naród ofiar ma z własnej kieszeni uregulować rachunek za naród sprawców. To nie jest gafa. To jest polityka uległości na granicy zdrady interesu państwa. Premier zamiast żądać reparacji, ściąga z Niemiec moralną i finansową odpowiedzialność i wysyła światu sygnał: jak Berlin nie zapłaci, Warszawa zapłaci za Berlin. Naród ofiar ma wybielić dłużnika. To jest dokładne odwrócenie sensu orędzia. Biskupi nie pisali listu po to, żeby po 60 latach premier wolnej Polski deklarował, że Polacy zapłacą za Niemców ich zadośćuczynienie. Pisali po to, by rozpocząć proces uzdrowienia pamięci w prawdzie, a nie kosztem polskich podatników. Dzisiejszy rząd nie broni dziedzictwa orędzia (Dzwonek), tylko je wykorzystuje jako dekoracje...
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

...zamiast twardo mówić Berlinowi: macie obowiązek... (Wicemarszałek wyłącza mikrofon, poseł przemawia przy wyłączonym mikrofonie, oklaski)
Mówca: Roman Fritz
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zostawcie biskupom, co biskupie, a politykom, co polityczne. Chociażby z tego tylko powodu Konfederacja Korony Polskiej wstrzyma się od głosu. Wyjaśnienie historyczne. Praktyka wystosowywania listów biskupów jednej wspólnoty chrześcijańskiej do biskupów innej wspólnoty jest znana od II-III w. Listy z II w., m.in. list biskupów małoazjatyckich pisany w sprawie świętowania Wielkanocy lub list w kwestii montanizmu, są znane z drugiej ręki ze wzmianek w późniejszych źródłach. Od III w. znane są listy synodalne, których treść była wynikiem narady biskupów i często zawierała odpowiedź na pytanie otrzymane od innych biskupów lub duchownych. Starożytne listy biskupów nigdy nie dotyczyły kwestii narodowych. Wówczas nie istniało bowiem jeszcze pojęcie narodu we współczesnym znaczeniu. Wokół listu biskupów polskich do biskupów niemieckich narosło przez ostatnie 60 lat wiele różnorakich nadinterpretacji. Gomółkowskie władze zarzucały pochodzącemu z Radlina i uczęszczającemu do gimnazjum w Rybniku arcybiskupowi, a od 1973 r. kard. Bolesławowi Kominkowi brak pełnomocnictw do decydowania o sprawach państwowych, zwłaszcza w zakresie polityki zagranicznej, a szczególnie w kontekście dramatycznych jeszcze wówczas relacji z naszym zachodnim sąsiadem. Dość powiedzieć, że ledwo 20 lat po zakończeniu działań wojennych żyła w naszej ojczyźnie wielomilionowa rzesza naocznych świadków wojennej pożogi. Na marginesie, kard. Kominek był w czasie II wojny światowej kapelanem Armii Krajowej na Górnym Śląsku oraz pełnomocnikiem rządu na emigracji do spraw kościelno-społecznych. Towarzysze Gomułka, Cyrankiewicz et consortes zapomnieli widocznie, że sami również nie stanowili prawomocnej władzy pochodzącej z wyboru, lecz byli, jako PPR i później PZPR, wyniesieni do władzy wraz z przybyciem na ziemie polskie nadzorujących nasze życie publiczne licznych oddziałów wojskowych, NKWD i innych stricte sowieckich służb. W konsekwencji komunistyczne władze PRL, sługusy Moskwy - tak na marginesie, to do takiej promoskiewskiej formacji wstępowały obecne władze Sejmu o nazwiskach Czarzasty lub Siwiec - wykorzystały list polskich biskupów do walki z Kościołem katolickim. Tu się przez całe dziesięciolecia nic nie zmieniło. Profanuje się nadal obiekty sakralne, zakłóca się msze święte, atakuje się fizycznie księży, dewastuje instalacje różańcowe czy drogi krzyżowe, co ostatnio miało miejsce np. na szlaku pielgrzymkowym na górę Chełmiec nieopodal Wałbrzycha. List biskupów był, rzecz jasna, wstępem, poprzez zaproszenie biskupów niemieckich, do obchodów milenijnych chrztu Polski. Tylko szkoda wielka, że podobnej rangi milenium Królestwa Polskiego 1025-2025 nie spotkało się praktycznie z żadnym wyrazistszym upamiętnieniem czy to przez władze państwowe, czy też kościelne. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Reakcja była bardzo spóźniona i nieadekwatna. Trzeba było to zablokować, zanim to się pojawiło. Teraz pojawia się projekt uchwały. Jak wiemy z kontekstu historycznego, atak Władysława Gomułki na prymasa Stefana Wyszyńskiego był olbrzymi, ale nie ma tego w waszej uchwale. Czego się boicie? Czego się lękacie? Pokazania historycznej prawdy, że gdyby nie Prymas Tysiąclecia, nie byłoby też (Dzwonek) dzisiejszej suwerenności państwa polskiego. (Wicemarszałek wyłącza mikrofon, poseł przemawia przy wyłączonym mikrofonie)
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Dziś mówimy o rocznicy, która zasługuje na coś więcej niż tylko odnotowanie w kalendarzu. 60 lat od chwili, gdy polscy biskupi odważyli się napisać do swoich niemieckich odpowiedników słowa, które w tamtych realiach brzmiały jak prawdziwa rewolucja: Przebaczamy i prosimy o przebaczenie, to był gest niezwykłej odwagi. W czasach, gdy rany wojny były jeszcze świeże, a polityka próbowała pisać historię na nowo, Kościół zdecydował się postawić na pojednanie, dialog i człowieczeństwo. Ten list nie uciekł od trudnych tematów. Przeciwnie, pokazał, że pojednanie zaczyna się tam, gdzie kończy się lęk. U mnie na Śląsku, dla Ślązaków, ludzi mieszkających od pokoleń na styku kultur, to przesłanie miało szczególną moc. Tam zawsze wiedziało się, że sąsiedztwo nie jest problemem. Problemem bywa brak rozmowy. Dlatego przyjmując tę uchwałę, nie tylko wspominamy tamten odważny gest. Dajemy sygnał, że wartości takie jak pojednanie, szacunek i otwartość nie starzeją się i nie wychodzą z mody, że potrafimy, tak jak wtedy, podać rękę (Dzwonek) mimo różnic. Wysoka Izbo! Proszę o poparcie tej uchwały. To dobry moment, by przypomnieć sobie, jak wygląda odwaga, która buduje mosty. To może być przykład dla nas, współczesnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! List biskupów polskich do biskupów niemieckich z prośbą o pojednanie i wzajemne przebaczenie był szczególnym aktem odwagi. Polska wciąż odczuwała traumę wojny. Zachodnia granica nie była uznawana, a propaganda komunistyczna przedstawiała Niemców jako naszych arcywrogów. (Głos z sali: Kto to mówi? Kto to mówi?) Komuniści robili to, co dokładnie robią teraz posłowie PiS-u na spółkę z obecnym Kościołem katolickim - wzbudzają antyniemiecką fobię, mimo że Niemcy to nasz największy partner handlowy i jeden z ważniejszych sojuszników koalicji antyputinowskiej. Najwyższy czas, by posłowie, którzy na tej sali tak często powołują się na Boga i Kościół, porzucili swoje antyniemieckie uprzedzenia sięgające korzeniami głębokiej komuny i wzięli przykład z biskupów, którzy już 60 lat temu zrozumieli, że zgoda buduje, a nienawiść rujnuje. Potem niestety znowu im się odmieniło, ale ten list to jedna z niewielu dobrych rzeczy, jakie mogę powiedzieć o Kościele Rzymskokatolickim w Polsce. (Oklaski) (Głos z sali: Wstyd!)
Mówca: Dariusz Matecki
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Dziś procedujemy nad uchwałą, która w proponowanym brzmieniu jest jak list gratulacyjny dla Niemiec. Mówi o pojednaniu, historii, wybaczaniu, ale ani jednym słowem nie wspomina o fundamentalnej prawdzie - że Niemcy nigdy nie zapłaciły za zbrodnie II wojny światowej. W projekcie czytamy o ogromnym ciężarze krzywd, bólu i zniszczeń. Ale to nie są tylko krzywdy jako metafora. To jest 6 mln zamordowanych naszych obywateli, celowa eksterminacja elit, planowe zrównanie z ziemią Warszawy i innych polskich miast, potężny rabunek. Polska poniosła bilionowe straty, a Niemcy do dziś robią wszystko, żeby uciec od odpowiedzialności. Czy w uchwale jest chociaż jedno zdanie o tym? Nie. Jest pojednanie, nie ma sprawiedliwości. Jest pamięć, ale nie ma prawdy o reparacjach. Są wzniosłe słowa, ale nie ma elementarnego wymogu.
Mówca: Dariusz Matecki
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję, pani marszałek. Mam swój mikrofon na szczęście.
Mówca: Maria Koc
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Orędzie biskupów polskich do ich niemieckich braci z 1965 r. to był wielki gest o historycznym znaczeniu. Jednak, patrząc po 60 latach na to pojednanie polsko-niemieckie, mamy jako Polacy ogromny niedosyt, bo wydaje się, że polityka pojednania pomiędzy naszymi narodami, o którą apelowali biskupi, została ograniczona ze strony Niemiec do symbolicznych gestów. Tych jest wiele, ale nic za nimi nie idzie. Brakuje realnego zadośćuczynienia przez Niemcy zniszczonej przez nich Polsce. Brakuje reparacji wojennych, a te są szacowane na ogromną kwotę. Brakuje zadośćuczynienia ofiarom, a te jeszcze żyją. Brakuje pomnika polskich ofiar niemieckiego nacjonalizmu w Berlinie. Jest tylko niefortunny kamień, który ośmiesza ideę upamiętnienia. Brakuje zwrotu dziesiątek tysięcy skradzionych dzieł sztuki i pamiątek historycznych. Brakuje po prostu dobrej woli ze strony Niemiec. Oni chcą pojednania jedynie w przestrzeni nic niekosztujących symboli. (Dzwonek) Przykre to i nie do zaakceptowania. Wydaje się, że Niemcy z tego historycznego listu niewiele zrozumieli. Dziękuję.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2025-12-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z treści orędzia pojednania wystosowanego przez Episkopat Polski do Episkopatu Niemiec jasno wynikają warunki pojednania. Należy wskazać, co jest konieczne, żeby pojednanie nie było fikcją, propagandą, czyli prawdę o historii, bez jej pudrowania i symetryzowania, uznanie krzywd i odpowiedzialności, sprawiedliwość i naprawienie szkód, oraz wzajemne przebaczenie, połączone z prawdą i odpowiedzialnością. Słowa: przebaczamy i prosimy o przebaczenie nie oznaczają amnezji. Przebaczamy na zasadach chrześcijańskich, czyli druga strona nie neguje winy, naprawi szkody i nie będzie kontynuowała tej samej polityki. Dziękuję. (Oklaski)