Mówca: Marek Wójcik
Data: 2017-03-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Warto przypomnieć, że dziś obowiązuje ustawa o związkach metropolitalnych wypracowana w poprzedniej kadencji Sejmu, uchwalona przez znaczną większość sejmową, dlatego że została uchwalona nie tylko głosami posłów Platformy Obywatelskiej, ale po wielu miesiącach pracy w komisji zyskała również poparcie części opozycji. To rozwiązanie, które zostało wypracowane w poprzedniej kadencji, można powiedzieć, dziś jest takim rozwiązaniem modelowym, dlatego że we wszystkich projektach metropolitalnych - i tym rządowym, i tych składanych przez opozycję - państwo dziś odwołujecie się właśnie do tych rozwiązań, które w poprzedniej kadencji wypracowaliśmy. Na pewno na Śląsku warto tworzyć metropolię w oparciu o model wypracowany w poprzedniej kadencji. Jeżeli chodzi o obowiązującą ustawę, warto też zauważyć, że różnica jest taka, że te przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2016 r., umożliwiały tworzenie związków metropolitalnych we wszystkich obszarach metropolitalnych w Polsce. Takich obszarów metropolitalnych w Polsce jest osiem i osiem obszarów mogłoby z tych przepisów skorzystać. Jeżeli chodzi o zainteresowanie tą ustawą, to rzeczywiście najdalej zaawansowane prace były na Śląsku, natomiast zainteresowani tworzeniem metropolii w oparciu o obowiązujące przepisy byli również samorządowcy z Warszawy, z Dolnego Śląska, z Małopolski. Niestety rządowy projekt uniemożliwia stworzenie metropolii również w innych regionach naszego kraju. Chciałbym zwrócić uwagę, że na Śląsku z obecnie obowiązującej ustawy chciało skorzystać ponad 20 samorządów. Te samorządy podjęły uchwały swoich rad miejskich, przeprowadziły również stosowne konsultacje, które niestety zostały przez wojewodę śląskiego unieważnione. Dziś, po wejściu w życie tej ustawy, nad którą dziś pracujemy, te konsultacje będzie trzeba przeprowadzić na nowo. Jeżeli chodzi o rozwiązania związane z funkcjonowaniem metropolii, oczywiście jako klub Platformy je popieramy. One bazują na tych rozwiązaniach, które wypracowaliśmy, jak już wspomniałem, w poprzedniej kadencji, natomiast mamy wątpliwości co do zawężania możliwości tworzenia metropolii tylko do województwa śląskiego. Taką dyskusję na posiedzeniu komisji zaproponowaliśmy i takie poprawki złożyliśmy. Rozumiem, że wola większości jest taka, żeby jednak te poprawki odrzucić, żeby ustawę ograniczyć tylko do województwa śląskiego. W związku z tym w drugim czytaniu zgłosimy poprawki, które dotyczą tylko i wyłącznie województwa śląskiego, dotyczą tej koncepcji szczególnej ustawy dla regionu śląskiego. I tutaj, analizując to pod tym kątem, widać, że również przepisy dotyczące funkcjonowania metropolii są zbieżne z tymi obowiązującymi, więc na pewno nie będziemy ich krytykować, nie będziemy ich zmieniać. Uważamy, że niestety procedury związane z tworzeniem metropolii, które rząd zaproponował, są niewłaściwe. Te procedury niestety komplikują tworzenie metropolii. Tym, co uważamy za największe niebezpieczeństwo, jest podniesienie progu ludnościowego do 2 mln mieszkańców. Prześledźcie państwo tę dyskusję, która się toczyła na Śląsku. To była dyskusja, która dotyczyła 14, czasem 17, 18 miast. Jeżeli chodzi o te miasta, które były zdecydowane co do wzajemnej integracji, nigdy nie było to więcej niż 2 mln mieszkańców. Dziś wiemy, że niektóre miasta, takie jak Jaworzno, nie chcą skorzystać z tej ustawy przygotowanej przez rząd. W związku z tym podnoszenie progu ludnościowego do 2 mln niesie za sobą dwa niebezpieczeństwa. Jedno niebezpieczeństwo jest takie, że niektóre miasta, być może takie jak Jaworzno, trzeba będzie tym obejmować niejako na siłę i wbrew woli samorządów de facto przymuszać je do wspólnego tworzenia metropolii, a drugie ryzyko jest takie, że wnioskodawcy, tworząc metropolię, mogą pójść w trochę inną stronę i próbować tę metropolię bardzo daleko rozlewać. I zamiast metropolii, która liczyłaby 20 miast, to może być metropolia, która będzie musiała liczyć 27, 28 często niepowiązanych spójnie miast, które nie będą miały, składając wniosek o stworzenie metropolii, przygotowanych wspólnych projektów integrujących aglomerację. Bardzo trudno sobie wyobrazić wspólne projekty między Wojkowicami, Knurowem a np. Katowicami. Dziś nie wiemy, jakie projekty będą dzięki metropolii tworzone. Rodzi to niestety poważne zagrożenie, że zarządzanie takim tworem, który liczyłby 27, a może nawet więcej, podmiotów o bardzo rozbieżnych interesach, i osiąganie dla dobra mieszkańców wspólnych i ambitnych celów integrujących aglomerację śląską będzie niezmiernie trudne. Dlatego dziś zgłaszamy poprawkę zmniejszającą ten próg ludnościowy do 1 mln. Uważamy, że na Śląsku takich samorządów, które będą chciały się integrować i wspólnie realizować wspólne i ambitne cele, na pewno będzie wystarczająco dużo, żeby ten milionowy próg wyborczy osiągnąć. Natomiast dzięki wprowadzeniu milionowego progu do ustawy na pewno unikniemy tych niebezpieczeństw, o których mówiłem, czyli, po pierwsze, wciągania na siłę samorządów, które nie chcą się tak silnie integrować, jak wymaga tego ustawa, po drugie, pokusy, żeby osiągnąć próg konieczności ściągania wszystkich samorządowców, często infrastrukturalnie i strukturalnie niepowiązanych z centrum aglomeracji, i to niestety może spowodować w przyszłości kłopoty związane z zarządzaniem tym obszarem.