Mówca: Krystyna Wróblewska
Data: 2019-04-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Na posiedzeniu Komisji Polityki Senioralnej w dniu 6 grudnia 2017 r. przedstawiona została przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej panią minister Elżbietę Bojanowską informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za rok 2016. Dokument ten opracowany został przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej we współpracy ze wszystkimi ministerstwami, wojewodami i urzędami centralnymi, takimi jak Główny Urząd Statystyczny czy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, oraz przedstawicielami organizacji pozarządowych, działających w obszarze polityki społecznej na rzecz osób starszych. W celu włączenia wszystkich zainteresowanych we współtworzenie tego dokumentu na stronie ministerstwa zamieszczone zostało w odpowiednim czasie zaproszenie otwarte do przekazywania uwag i informacji w przedmiotowym zakresie. W pierwszej części dokumentu przedstawione zostały informacje dotyczące sytuacji społeczno-demograficznej, społeczno-ekonomicznej osób starszych, w szczególności dotyczące demografii i ekonomii, sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, sytuacji na rynku pracy, dostępności i poziomu usług społecznych, aktywności społeczno-obywatelskiej, edukacyjnej, kulturalnej i sportowej. Druga część opracowania przedstawia informację o zakresie działań wobec osób starszych, realizowanych na szczeblu centralnym oraz szczeblu regionalnym. Trzecia część przedstawia najważniejsze wnioski oraz rekomendacje. Szczególna uwaga została zwrócona na działania realizowane w poszczególnych regionach na rzecz osób starszych. Przechodząc do cech społeczno-demograficznych osób starszych - w końcu roku 2016 liczba ludności w Polsce wynosiła 38,4 mln, w tym ponad 9 mln stanowiły osoby w wieku 60 lat i więcej, czyli stanowiły 24% naszego społeczeństwa. Omawiając sytuację osób starszych, w pierwszej kolejności należy podkreślić zróżnicowanie tej populacji. Jest ona zróżnicowana pod względem zarówno zdrowotnym, ekonomicznym, jak i doświadczeń życiowych. Zaczynając od wieku - w 2016 r. 55% seniorów to osoby w wieku 67-70 lat, 27% w wieku 70-80 lat, 18% w wieku powyżej 80 lat. Zdecydowanie więcej było wśród seniorów kobiet - 59% - niż mężczyzn - 41%. Przechodząc do sytuacji materialnej osób starszych - zebrane informacje wskazują, iż w 2016 r. osoby w wieku 60 lat i więcej w większości zamieszkiwały jedno- i dwuosobowe gospodarstwa domowe. Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na jedną osobę w gospodarstwach domowych z przynajmniej jedną osobą w wieku 60 lat i więcej w roku 2016 wynosił 1828,44 zł, czyli był wyższy niż w roku 2015 o 421 zł i był wyższy o ok. 350 zł od dochodów w gospodarstwach domowych bez osób w wieku 60 lat i więcej. Głównym źródłem dochodów osób starszych były emerytury, a w roku 2016 przeciętna miesięczna wypłata emerytury realizowana przez ZUS wynosiła 2131,7 zł, czyli w stosunku do roku 2015 była wyższa o 44 zł. Drugim w kolejności źródłem dochodów osób starszych są renty z tytułu niezdolności do pracy. Przechodząc do stanu zdrowia ludności - jak wynika z opracowania GUS, co piąta starsza osoba ocenia swój stan zdrowia jako dobry bądź bardzo dobry. Co druga osoba starsza, czyli ok. 47%, ocenia swój stan zdrowia neutralnie, a negatywnie - 23,6%. Dwie trzecie osób powyżej 60. roku życia, czyli ponad 66%, wskazuje na długotrwałe problemy zdrowotne lub choroby przewlekłe, które trwają - lub przewiduje się, że będą trwały - co najmniej 6 miesięcy. W porównaniu do badania z roku 2015 był to spadek o prawie 22%. Choroby przewlekłe bądź różnego rodzaju dolegliwości częściej zgłaszały kobiety i ta prawidłowość dotyczy wszystkich grup wiekowych. (Poseł Izabela Leszczyna: Chyba ci ludzie umarli, bo z przewlekłej choroby to się nie wychodzi.) Najczęstsze dolegliwości zdrowotne osób starszych, analogicznie jak w 2015 r., to nadciśnienie tętnicze, bóle karku bądź pleców, choroby zwyrodnieniowe stawów, choroba wieńcowa lub cukrzyca. Zgodnie ze sprawozdawczością Ministerstwa Zdrowia oraz MSWiA w szpitalach w 2016 r. łącznie było 48 oddziałów geriatrycznych, które dysponowały 1122 łóżkami. Na tych oddziałach odnotowano, że w ciągu 2016 r. niemal 32 tys. osób starszych leczono stacjonarnie oraz 76 tys. leczono w trybie dziennym. Zgodnie ze sprawozdawczością placówek ochrony zdrowia w 2016 r. osoby starsze skorzystały z ponad 89 mln porad lekarskich w ramach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej. Przeciętna liczba porad lekarskich udzielonych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosiła 8,3 porady. Natomiast w przypadku osób starszych wskaźnik ten stanowił 14,7 porady na jednego mieszkańca w tym wieku. W podstawowej opiece zdrowotnej lekarze udzielili osobom starszym ponad 52 mln porad, co stanowiło 31,5% ogółu wszystkich udzielonych porad. W opiece specjalistycznej lekarze udzielili osobom starszym prawie 32 mln porad lekarskich, co stanowi 27,5% wszystkich porad specjalistycznych. Przechodząc jeszcze do usług opiekuńczych - zgodnie z tymi informacjami, jakie zostały zebrane z województw, w 2016 r. z usług opiekuńczych skorzystało 78 tys. osób starszych, z czego najwięcej w województwie mazowieckim - 12 156 osób starszych, a najmniej w województwie pomorskim - zaledwie 1050 osób. Kwota, jaką wydatkowały samorządy na świadczenia z tego tytułu, to 433 mln zł. Natomiast ze specjalistycznych usług opiekuńczych skorzystało 4,5 tys. osób starszych, kwota świadczeń wynosiła 16 mln zł. Według stanu na dzień 31 grudnia 2016 r. w Polsce funkcjonowało 26 rodzinnych domów pomocy na ogólną liczbę miejsc 150, w których przebywało 136 osób, oraz 703 mieszkania chronione na 2922 miejsca, z których skorzystały 2774 osoby. Ogólna liczba mieszkańców domów pomocy społecznej powyżej 61. roku życia wynosiła 44 289, według stanu na 31 grudnia 2016 r., przy czym liczba wolnych miejsc w domach pomocy społecznej na koniec 2016 r. wynosiła 1072. Podkreślę niektóre wnioski i rekomendacje, które szczegółowo są wymienione w informacji o sytuacji osób starszych w Polsce za rok 2016. Chodzi m.in. o podejmowanie działań mających na celu poprawę sytuacji materialnej osób starszych, szczególnie tych o najniższych dochodach. Po drugie, kontynuowanie podjętych w ramach ˝Narodowego programu mieszkaniowego˝ programu finansowego wsparcia budownictwa socjalnego oraz programu społecznego budownictwa czynszowego. Jest to także kontynuowanie i realizacja działań mających na celu usprawnienie funkcjonowania systemu pomocy społecznej, szerszej - polityki na rzecz włączania społecznego i zwalczania ubóstwa osób starszych. Kontynuowanie i realizowanie działań, inicjatyw, na poziomie zarówno centralnym, jak i regionalnym, z zakresu aktywizacji zawodowej osób starszych, ale także podejmowanie działań mających na celu pobudzanie przedsiębiorczości osób starszych, będących niewykorzystanym zasobem kapitału ludzkiego w gospodarce Polski. Kontynuowanie oraz inicjowanie nowych kampanii, programów i akcji promujących pozytywny wizerunek starości. Bardzo ważna jest zmiana świadomości naszego społeczeństwa odnośnie do wizerunku osób starszych i położenie nacisku na współpracę międzypokoleniową, edukowanie młodego pokolenia o starości i o problemach związanych z tym etapem życia. Kontynuowanie działań z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki chorych, w tym rozwijanie oferty edukacyjnej dla osób starszych z zakresu prowadzenia zdrowego, aktywnego trybu życia. Podniesienie świadomości z zakresu skutków niebezpiecznych zachowań. Edukacja w zakresie nowych technologii. Utrzymanie priorytetu rozwoju geriatrii. Poprawa dostępności do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, kształcenia zawodowego wszystkich profesjonalistów medycznych w zakresie geriatrii oraz doskonalenia zawodowego personelu medycznego udzielającego świadczeń zdrowotnych osobom starszym. Kontynuowanie oraz podejmowanie działań na rzecz osób niepełnosprawnych i niesamodzielnych oraz ich opiekunów przez wprowadzenie zmian w systemie wsparcia osób niepełnosprawnych w obszarze aktywności społecznej, kulturalnej, edukacyjnej i sportowej. Rekomendowane jest kontynuowanie oraz podejmowanie działań zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym, które mają na celu zwiększenie uczestnictwa osób starszych we wszystkich formach aktywności. Komisja Polityki Senioralnej po rozpatrzeniu informacji o sytuacji osób starszych w Polsce za rok 2016 na posiedzeniu w dniu 6 grudnia 2017 r. wniosła o przyjęcie przez Sejm ww. dokumentu z druku nr 2043. Dziękuję bardzo. (Oklaski)