Mówca: Magdalena Kochan
Data: 2018-12-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W uzasadnieniu nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej czytamy: Celem wprowadzonych zmian jest przede wszystkim wzmocnienie narzędzi wspierania rodziny tak, aby liczba dzieci umieszczanych corocznie w pieczy zastępczej uległa dalszemu stopniowemu zmniejszaniu, a także wprowadzenie mechanizmów zapewniających efektywniejsze pozyskiwanie nowych kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej czy chętnych do prowadzenia rodzinnego domu dziecka tak, aby dzieciom umieszczanym w pieczy zastępczej zapewnić optymalne warunki rozwoju. Kwestią wymagającą pilnej ingerencji jest przyspieszenie zmian w obszarze instytucjonalnej pieczy zastępczej, nade wszystko wdrożenie rozwiązań zabezpieczających właściwe, stabilne środowisko rodzinne dla dzieci młodszych, zwłaszcza tych poniżej 7. roku życia. Pełna zgoda jeśli chodzi o te cele, panie ministrze, pełna zgoda. Tak trzeba. W momencie, kiedy konstruowaliśmy ustawę o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, mówiliśmy o tym, że najważniejsze jest wsparcie rodziny tak mocne, żeby jak najmniej dzieci z rodziny biologicznej wyrywać, żeby jak najmniejsza ilość dzieci wymagała wspierania przez innych czy wychowywania przez rodziców zastępczych, bo bezsprzeczny jest fakt, że najlepsze, najprzyjaźniejsze dziecku środowisko to jest własna mama i własny tata, ale jeżeli już tego nie można zrobić, to jest piecza zastępcza. Przy tym pierwszym kroku na rzecz wzmacniania rodziny niezbędna jest aktywna postawa gminy, czyli tego samorządu, który jest najbliżej. Stąd w ustawie o wspieraniu rodziny wspieranie rodziny poprzez asystenta rodziny, stąd ośrodki wsparcia dziennego, stąd pomoc psychologiczna, pedagogiczna - to wszystko na zasadzie działania gminy. Czy ta ustawa, ta nowelizacja w wyraźny sposób w tym pomaga? Pod niektórymi względami tak. Mówimy np. o tym, że wszystkie dzieci, wszystkie rodziny na swój wniosek mogą otrzymać wsparcie asystenta rodziny - dobry krok w dobrym kierunku - że ośrodki wsparcia dziennego, takie codzienne właściwie świetlice, dawniej tak mówiliśmy o tym, mogą być otwierane z oddziałami w każdej najmniejszej miejscowości, tam, gdzie nawet kilkoro dzieci może z tego wsparcia skorzystać - bardzo dobry krok w bardzo dobrym kierunku. Ale pojawia się już pytanie o obciążanie dodatkowe już dziś wystarczająco obciążonego asystenta rodziny, obciążanie pewną ilością rodzin, których nie wlicza się do jego limitu. Nawiasem mówiąc, praca asystenta to jest świetna praca, bo w ponad 45% skuteczna - po roku tej pracy rodziny kończą swoją współpracę z asystentem rodziny, bo osiągnęły efekt, który zakładały. Mało jest zawodów, które mogą się pochwalić aż taką efektywnością. Otóż dodajemy do tej ilości rodzin, które dzisiaj obejmuje swoją opieką, wsparciem asystent rodziny, dodatkowe rodziny, które przez 3 lata od zakończenia pracy asystenta z daną rodziną muszą być przez niego monitorowane. Nie mówimy jednak o poprawie warunków finansowych asystenta rodziny, a to jest zadanie zlecone przez państwo, nie znajdujemy w tym projekcie ustawy nowych źródeł finansowania. A więc obciążamy asystenta bardzo mocno, wymagania nasze wzrastają, a finansowanie de facto maleje. Druga noga tego... Pani marszałek, ja przy okazji protestuję, naprawdę - 5 minut na omówienie dwustu iluś artykułów ustawy jest rzeczą niebywałą. Ale trudno. Piecza zastępcza to powiat. Tutaj, wydawałoby się, dobrze jest zdiagnozowana sytuacja, skoro mówimy: dziecko poniżej 10. roku życia musi znaleźć się w pieczy rodzinnej, nie instytucjonalnej, a rodzinnej, bo jest skuteczna i tańsza, ale sposób, w jaki chcemy zwiększyć tę ilość, skalę pieczy rodzinnej i zastępczej w stosunku do instytucjonalnej, jest nie do przyjęcia, panie ministrze. Otóż zwolnienie gminy z płacenia wtedy, kiedy starosta nie zapewni dziecku poniżej 10. roku życia miejsca w rodzinie zastępczej, a ma miejsce w instytucji, co więcej, obciążanie takiego starosty kwotą 100 zł kary za każdy dzień pobytu dziecka w tej pieczy instytucjonalnej jest dla mnie niewyobrażalne i w ogóle nielogiczne. Dlaczego? Dlatego (Dzwonek) że starosta wykonuje wyrok sądu rodzinnego, który nakazuje... Ostatnie zdanie, pani marszałek, jeśli pani pozwoli. ...umieszczenie dziecka w konkretnej pieczy zastępczej, czyli wskazuje często adres rodziny, która ma to robić, lub adres instytucji, która ma to robić. Zatem starosta nie może tego werdyktu nie wykonać. Osobną rzeczą jest fakt, że często sędziowie sądu rodzinnego nie zwracają uwagi na obowiązujące prawo i wbrew zakazowi ustawowemu kierują dzieci do instytucji. Czym się kierują? Mówią: bo na terenie powiatu nie ma rodzin zastępczych. A starosta mówi: ale ja nie mogę nie wykonać wyroku sądu, a jak wykonuję wyrok sądu, to nie mam możliwości zwiększania ilości rodzin zastępczych. Czyli nie możemy karać starostów za to, że wykonują prawo. Mam nadzieję, że w trakcie prac w komisji, mam nadzieję, że także w trakcie prac podkomisji, bo nowelizacja jest obszerna...