Mówca: Adam Żyliński
Data: 2013-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Przypadł mi w udziale zaszczyt zaprezentowania stanowiska klubu Platforma Obywatelska wobec projektów ustaw o zmianie ustawy Kodeks wyborczy z dnia 5 stycznia 2011 r. Pierwszy z projektów, zawarty w druku nr 1146, zgłosiła grupa posłów z klubu Ruch Palikota, a drugi projekt, druk nr 1151, zgłosiła Parlamentarna Grupa Kobiet. W obu przypadkach proponowane projekty przewidują zmianę art. 211, 425 i 457 ustawy Kodeks wyborczy. W projekcie zaproponowanym przez Parlamentarną Grupę Kobiet przepisy te ustanawiają w wyborach do Sejmu, do Senatu, do Parlamentu Europejskiego i w wyborach do rad gmin zasadę, zgodnie z którą na liście kandydatów liczba kandydatów kobiet (liczba kandydatów mężczyzn) nie może być mniejsza niż 35% liczby wszystkich kandydatów na liście. Ustawa stanowi, że w wyborach do rad powiatów, w przypadku zgłoszenia listy zawierającej 3 kandydatów, liczba kandydatów kobiet (liczba kandydatów mężczyzn) nie może być mniejsza niż 1. Projekt przewiduje wprowadzenie dodatkowo zakazu umieszczania na miejscach pierwszym i drugim listy wyborczej osób tej samej płci. Zasadę tą stosowałoby się odpowiednio do każdych kolejnych dwóch osób na liście aż do wyczerpania liczby kandydatów kobiet lub kandydatów mężczyzn. Drugi projekt, przedstawiony przez grupę posłów z Ruchu Palikota, różni się od projektu zgłoszonego przez Parlamentarną Grupę Kobiet przyjęciem zasady, według której połowę liczby wszystkich osób kandydujących stanowią kobiety, a połowę - mężczyźni. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska zdecydowanie popiera rozwiązania zaproponowane przez Parlamentarną Grupę Kobiet, niemniej z uwagi na podobne intencje wyrażane w projekcie zgłoszonym przez Ruch Palikota, z wyjątkiem odstępstwa dotyczącego obecności na listach 35% liczby kobiet lub mężczyzn, mój klub nie będzie proponował odrzucenia tego projektu w pierwszym czytaniu. Jednakże w toku dalszych prac nad obydwoma projektami nie będzie zgody klubu PO na tak fundamentalną zmianę zgłoszoną przez parlamentarzystów reprezentujących Ruch Palikota. Tak jednoznaczne stanowisko wyrażone wobec projektu Ruchu Palikota przez mój klub wynika z oczywistych przesłanek. Wysoki Sejmie! Nasza praca w parlamencie, wszystkich posłów i posłanek z każdego klubu parlamentarnego oddzielnie, powinna opierać się na tworzeniu aktów prawnych z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przyjmowaniem z należnym respektem rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego w kwestiach spornych. Na okoliczność zmiany projektu ustawy Kodeks wyborczy przedstawionego przez posłów Ruchu Palikota w obszerny, kompetentny i bardzo przejrzysty sposób wypowiedział się prokurator generalny. Pozwolę sobie przywołać najistotniejsze uwagi wniesione przez prokuratora generalnego do projektu ustawy zawartego w druku nr 1136. Przede wszystkim została podniesiona zasadnicza kwestia problematycznej zgodności art. 1 projektu z art. 32 Konstytucji RP, w myśl którego wszyscy są równi wobec prawa, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zasada ta znalazła swoje umiejscowienie w rozdziale II konstytucji ˝Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela˝. Ogólne odniesienie do zasady równości znalazło się ponadto w preambule do konstytucji, w której mowa jest o wszystkich obywatelach Rzeczypospolitej, równych w prawach i powinnościach wobec dobra wspólnego. Prokurator generalny odniósł się również do szeregu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w tej materii. Trybunał Konstytucyjny dużo uwagi poświęcił kwestii równości kobiet i mężczyzn. W jednym ze swoich orzeczeń zastrzegł, iż z punktu widzenia zasady równości niedopuszczalne jest różnicowanie obywateli ze względu na takie kryteria, które prowadzą do powstania zamkniętych kategorii obywateli o zróżnicowanym statusie prawnym. Jednym z takich kryteriów jest płeć. Z wyboru orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego równość gwarantowana w art. 32 Konstytucji RP jako równość wobec prawa i równość w prawie przedstawia się zgoła inaczej w przypadku praw socjalnych niż w przypadku praw osobistych czy też politycznych. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W poprzedniej, VI kadencji Sejmu RP, w trakcie wprowadzania parytetów do Kodeksu wyborczego, zadano sobie wiele trudu, by znaleźć takie rozwiązanie, które nie narażałoby zapisu w ustawie na zaskarżenie do Trybunału Konstytucyjnego. Takim rozwiązaniem jest kwota 35% na listach wyborczych osób o różnej płci bez dookreślania, czy chodzi o mężczyzn, czy o kobiety. Ten zapis osiągnął swój cel. Doświadczenie pierwszych wyborów parlamentarnych po wprowadzeniu 35-procentowych kwot kobiet i mężczyzn na listach wyborczych wskazuje, że nowelizowana ustawa doprowadziła do znacznego zwiększenia obecności kobiet na tych listach. Odsetek, jaki stanowiły kobiety umieszczone na listach, wzrósł ponad 2-krotnie. Okazało się, że żadna partia nie miała kłopotu ze znalezieniem odpowiedniej liczby kandydatów do Sejmu. Wszystkie partie z naddatkiem spełniły ustawowy wymóg 35%. Wprowadzenie 35-procentowych kwot doprowadziło do najwyższego w historii Polski udziału kobiet w Sejmie. Parlamentarna Grupa Kobiet, pozostając w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, proponuje zrobić kolejny krok, chcąc sprawiedliwej zasady, zgodnie z którą kobiety i mężczyźni stanowiliby taki sam odsetek osób umieszczonych na pierwszym miejscu listy. Z tego względu wystąpiono z propozycją wprowadzenia mechanizmu umieszczenia na listach wyborczych kobiet i mężczyzn w sposób przemienny do kwoty 35%. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera ten postulat i wnosi o skierowanie obydwu projektów do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, przy wyraźnym zastrzeżeniu ułomnego charakteru projektu zgłoszonego przez grupę posłów z klubu Ruch Palikota. Dziękuję bardzo. (Oklaski)