Mówca: Wojciech Ziemniak
Data: 2016-01-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz niektórych innych ustaw. Projekt ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz niektórych innych ustaw ma na celu z jednej strony wprowadzenie szeregu rozwiązań ułatwiających posiadaczom Karty Polaka osiedlanie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. poprzez pakiet adaptacyjny oraz poprzez ułatwienia przy ubieganiu się o obywatelstwo polskie. Z drugiej strony wprowadzono zapisy porządkujące lub doprecyzowujące dotychczasowe rozwiązania. Do tej pory posiadacze Karty Polaka byli niejako pozostawieni sami sobie, często bez środków do życia, z minimalnym dobytkiem, który udało im się przywieźć do Polski. Zmiany w ustawie mają pomóc tym ludziom rozpocząć nowe życie, zaadaptować się w nowych warunkach bytowych i poprzez pomoc ze strony państwa doprowadzić do stanu, w którym osoby te usamodzielnią się i będą pracować oraz utrzymywać się same. Najważniejsze zmiany, które przewiduje nowelizacja, to m.in. możliwość ubiegania się o Kartę Polaka za pośrednictwem wojewody, który będzie drugim obok konsula organem upoważnionym do przyznawania Karty Polaka. Ma być to ułatwienie szczególnie dla obywateli krajów, w których posiadaczy Karty Polaka spotkać mogą represje ze strony władz. Należy doprecyzować, czy wojewodowie przejmą kompetencje konsulów w całości, czy są jakieś kompetencje, które nadal pozostaną wyłącznie w gestii konsulów. Druga rzecz: zwolnienie posiadaczy Karty Polaka z opłat konsularnych za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wizę krajową. Dotychczas opłaty te były źródłem dochodu konsulatów. Nasuwa się pytanie, czy w tym przypadku nie ucierpią finansowo konsulaty. Wprowadzenie prawa do pomocy konsula w sytuacji zagrożenia życia lub bezpieczeństwa posiadaczy Karty Polaka, w ramach kompetencji konsula, z poszanowaniem prawa i zwyczajów międzynarodowych. Należy doprecyzować, jaki charakter ma mieć ta pomoc, w jakiej formie ma być udzielana, jakie sytuacje uznane będą za zagrażające bezpieczeństwu i życiu. Czy konsul będzie mógł liczyć na wsparcie odpowiednich służb? Kolejna sprawa to pojawienie się roli starosty i jednostek samorządu terytorialnego w art. 8d: ˝Formy, wysokość i tryb przyznawania pomocy dla osoby przebywającej w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskanego na podstawie Karty Polaka i członków jej najbliższej rodziny przez jednostki samorządu terytorialnego określają organy stanowiące tych jednostek˝. Nasuwa się pytanie, czy jednostki samorządów terytorialnych są świadome nowych zadań, jakie na nie spadną. Czy odbywały się konsultacje z samorządami odnośnie do nowych uprawnień? Starostwa przejmą sporo zadań związanych z pomocą posiadaczom Karty Polaka. Czy konsultowano ze starostami bądź ze związkiem powiatów możliwości kadrowe urzędów? Pomoc finansowa ze środków budżetu państwa na refundację kosztów przejazdu, adaptację mieszkaniową, aktywizację zawodową, podjęcie nauki małoletnich to zapisy ważne ze względu na charakter przyszłościowy - zapewnienie godnego bytu osobom przybywającym do Polski. Należy jednakże zastanowić się nad wielkością rezerwy budżetowej, z której pochodzić będą środki na te zadania. Czy rezerwa ta będzie wystarczająca? Od 2008 r. przyjęto 170 tys. wniosków o przyznanie Karty Polaka. W tej chwili nowelizowana ustawa zakłada pomoc także rodzinom posiadaczy karty. Stąd pytanie, czy rezerwa celowa będzie wystarczająca. Nowe zapisy zachęcą z pewnością większą liczbę osób do ubiegania się o tę kartę. Musimy liczyć się ze wzrostem zainteresowania uzyskaniem Karty Polaka i należy przewidzieć skutki finansowe wszystkich przywilejów, które dla posiadaczy Karty Polaka wprowadza nowelizacja. Klub Platformy Obywatelskiej, mając na uwadze dobro Polaków za granicą, pochwala projekt zmian ustawy. Szczególnie przepisy ułatwiające życie osobom ubiegającym się o Kartę Polaka, formy pomocy finansowej, umożliwiające im adaptację, rozpoczęcie pracy, dostosowanie się do rynku pracy m.in. poprzez naukę języka polskiego w Polsce i wszystkie zmiany idące w dobrym kierunku, które mają ułatwić życie i nieść pomoc potrzebującym, są pożądane i akceptowane. Należy jednak doprecyzować niektóre kwestie zapisane ogólnikowo i pochylić się dokładniej nad możliwościami finansowymi państwa w zakresie udzielonej pomocy. Konieczne jest także oszacowanie, ilu beneficjentów tej pomocy Polska może się spodziewać. Dziękuję bardzo. Przedstawiłem stanowisko klubu Platformy Obywatelskiej. (Oklaski)