Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-02-12 (Sejm RP, kadencja 10)

Stoimy dziś przed projektem, który w mojej ocenie jest nowym KPO w wersji militarnej. Tam mieliśmy środki na odbudowę, tutaj mamy środki na bezpieczeństwo. Mechanizm jest jednak podobny: najpierw pożyczka z Brukseli, potem warunki, potem kamienie milowe, potem zgoda Komisji Europejskiej, a następnie możliwość wstrzymania środków. Fundusz SAFE to nie jest neutralny instrument finansowy. To jest instrument polityczny, który może stać się narzędziem nacisku na państwa członkowskie dokładnie tak, jak stało się to w przypadku KPO. Zgodnie z projektem ustawy to Komisja Europejska kwalifikuje zadania, a decyzja wykonawcza Rady stanowi podstawę zaciągania zobowiązań (art. 13 projektu). Oznacza to, że bez zgody instytucji unijnych Polska nie może swobodnie realizować inwestycji w obszarze obronności finansowanych z tego instrumentu. To rodzi fundamentalne pytanie: Czy o kierunkach zbrojeń Wojska Polskiego mają decydować polscy dowódcy i polski Sejm, czy też urzędnicy w Brukseli? Bezpieczeństwo nie jest zabawą rządu. To nie jest projekt polityczny. To jest kwestia być albo nie być państwa polskiego. Czy rząd potwierdza, że SAFE ma charakter pożyczkowy, a nie bezzwrotny, i że całość zobowiązań wraz z odsetkami obciąży polski budżet (art. 4 ust. 1 pkt 2)? Jakie będą łączne koszty obsługi pożyczki SAFE przy maksymalnym okresie spłaty do 45 lat, wskazanym w uzasadnieniu projektu? Czy rząd przedstawił Sejmowi symulację wpływu tej pożyczki na dług publiczny oraz na relację długu do PKB w perspektywie 10, 20 i 30 lat? Czy rząd potwierdza, że podstawą zaciągania zobowiązań jest decyzja wykonawcza Rady UE (art. 13)? Co stanie się w sytuacji, gdy Komisja Europejska odmówi zakwalifikowania danego projektu jako zgodnego z rozporządzeniem SAFE? Czy Polska będzie musiała zwrócić środki wraz z odsetkami (art. 5 ust. 5)? Czy Komisja Europejska może wstrzymać wypłatę kolejnych transz w przypadku uznania, że Polska nie spełnia kamieni milowych określonych w porozumieniu operacyjnym? Czy rząd może zagwarantować, że SAFE nie stanie się narzędziem nacisku politycznego analogicznie do mechanizmu stosowanego przy KPO? (Wstrzymywaliście wypłaty, żeby później móc finansować jachty i hotele dla najbogatszych, w tym rodzin posłów KO!) Czy oznacza to, że Polska zostanie ograniczona w zakupach sprzętu spoza UE, np. ze Stanów Zjednoczonych, z Korei Południowej czy Turcji? Czy rząd przeprowadził analizę porównawczą jakości, ceny i terminu dostawy sprzętu z UE w stosunku do ofert spoza UE? Czy wprowadzenie de facto ˝czwartego kryterium - geograficznego˝ nie osłabi zdolności bojowej Wojska Polskiego? Czy część środków SAFE ma być przeznaczona na działania wspierające Ukrainę, a jeśli tak, to jaka kwota i w jakim zakresie? Wysoka Izbo! Fundusz SAFE to nie jest tylko instrument finansowy. To jest nowy mechanizm powiązania polskiej obronności z decyzjami instytucji unijnych. Jeżeli dziś zgodzimy się na to, by decyzja wykonawcza Rady była podstawą naszych zobowiązań, Komisja Europejska kwalifikowała nasze wydatki obronne, a Bruksela miała wpływ na strukturę zakupów uzbrojenia, to w praktyce oddajemy część suwerenności w obszarze najwrażliwszym: bezpieczeństwa państwa. Dlatego pytam rząd wprost: Czy bezpieczeństwo Polski ma być kształtowane w Warszawie czy w Brukseli?