Mówca: Tomasz Głogowski
Data: 2021-03-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! 5 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości przyzwyczaiło nas do całkowitego marginalizowania procesu konsultacji społecznych, ale chciałem dzisiaj wyrazić swoje oburzenie wobec tego, co się dzieje w związku z przygotowaniami do wykorzystania środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Trzeba zacząć od tego, że środki w ramach tego funduszu będą prawdopodobnie o połowę mniejsze, niż to się wydawało jeszcze kilka miesięcy temu. W lipcu na szczycie Rady Unii Europejskiej miało to... Przed tym szczytem było to 36 mld zł. Pan premier Morawiecki skupił się na tym szczycie na walce, nieskutecznej zresztą, przeciwko powiązaniu wieloletniego budżetu Unii Europejskiej z praworządnością. I wyszedł z tego szczytu z 17 mld z funduszu sprawiedliwej transformacji. O tyle stracą regiony, które tę transformację będą musiały przechodzić, przede wszystkim Górny Śląsk, z którego pan premier Morawiecki jest parlamentarzystą. Wiadomo, że od transformacji energetycznej nie ma odwrotu, poza tym nasze zasoby węgla nie są nieograniczone. Prezydent Andrzej Duda mógł kilka lat temu wygadywać jakieś opinie o zapasach na 100 lat, ale w rzeczywistości są one co najmniej pięciokrotnie mniejsze. Trudno powiedzieć, czy pan prezydent wiedział, że mówi nieprawdę, czy wierzył w te informacje, które miał. Rząd zresztą zgodził się już dawno na europejską politykę klimatyczną, tylko próbował temu zaprzeczać. A teraz najważniejsze. Transformacja gospodarki regionu nie może opierać się tylko na porozumieniu rządu ze związkami zawodowymi górników. W tej chwili przygotowania do transformacji energetycznej sprowadzają się jedynie do negocjacji rządu ze związkami zawodowymi górnictwa. Te negocjacje przebiegają zaskakująco szybko i tu już zaczynają krążyć legendy na Śląsku, jakich argumentów czy też jakiej wiedzy operacyjnej używa się, żeby one sprawnie przebiegały. Górników w Polsce jest ok 80 tys. i można przypuszczać, że wkrótce zostanie dla nich przyjęty jakiś program osłonowy, ale firmy pracujące dla górnictwa, produkujące oczywiście zarówno na rynek krajowy, jak i na eksport, zatrudniają ok. 400 tys. pracowników. To są wyspecjalizowane firmy, które oczywiście mają świadomość konieczności transformacji, są do niej gotowe, tylko chciałyby wiedzieć już teraz, jak mają opracowywać program restrukturyzacji. Nawet banki państwowe pytają je o to, jaka będzie przyszłość górnictwa. Przecież one nie przestaną dla górnictwa produkować, będą na eksport dalej produkować, ale nie wiedzą, kiedy i jak będą musiały przebranżawiać. W proces negocjacji, rozmów na temat funduszu sprawiedliwej transformacji nie są także zaangażowane samorządy. Niektóre są całkowicie pomijane, te, które stracą, które będą musiały koszty restrukturyzacji ponieść. I ostatnia niepokojąca sprawa. Wszystko wskazuje na to, że szybciej odejdziemy w Polsce od węgla niż od zapotrzebowania na węgiel. Wygasimy kopalnie, a węgiel nadal będzie potrzebny w energetyce. Teraz martwi nas tak liczny eksport węgla z Rosji. Obyśmy za kilka lat nie musieli się martwić tym, że Rosja przekieruje swój eksport do innych krajów (Dzwonek), na przykład azjatyckich, gdzie będzie to bardziej korzystne, a my nagle zostaniemy bez węgla, bo transformacja energetyki będzie znacznie wolniejsza niż wygaszanie kopalń. Dziękuję.