Mówca: Ewa Lieder
Data: 2017-09-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Maksymalna opłata za torby foliowe zapisana w projekcie ustawy to 1 zł, symboliczna kwota. Zrozumiałe jest, że aby nowe regulacje miały istotny wpływ na zmniejszenie zużycia toreb foliowych i zachęciły konsumentów do korzystania z toreb wielokrotnego użytku, o których wspomniał tutaj pan minister, stawka ta nie może być zbyt niska. Jednak kwota 1 zł jest zdecydowanie nieadekwatna do zarobków Polaków. Ministerstwo deklaruje, że w rozporządzeniu będzie to kwota 20 gr, jednak w ustawie ma pozostać złotówka, o czym ostatecznie zdecydowali posłowie PiS w trakcie prac w komisji, odrzucając poprawkę. My tę poprawkę oczywiście popieramy, bo ten zapis raczej świadczy o tym, że to jest wasza szansa na kolejne pieniądze do budżetu, które będą rzucone tu i ówdzie, gdzie macie czarne dziury. Opłaty za torby foliowe obowiązujące w 15 krajach Unii Europejskiej są dostosowane do pensji obywateli. Dlatego chcemy dziś wyraźnej deklaracji ze strony rządu, że w rozporządzeniu faktycznie będzie to 20 gr. Nie może dojść do sytuacji, w której rząd stopniowo i niedostrzegalnie będzie podnosił stawkę opłaty, która trafić ma do budżetu państwa bez skonkretyzowanego przeznaczenia, a odbicie tego będzie widoczne w drożejących produktach. Gdy się patrzy na efekty w innych krajach europejskich, które wprowadziły już opłaty za torby foliowe, oczekiwania względem projektowanych przepisów są bardzo duże. Skuteczne ograniczenie zużycia torebek foliowych wymaga jednak kompleksowych działań, czyli edukacji. Poza uchwaleniem ustawy potrzebne są, z ramienia rządu i samorządów, nieustająca kampania informacyjna oraz działania mające na celu gromadzenie odpadów tworzyw sztucznych w sposób selektywny, co może być dla obywateli opłacalne, ponieważ powstaje coraz więcej miejsc skupu opakowań. Przy okazji tego projektu pojawia się wiele propozycji wymiany toreb foliowych na torby biodegradowalne. Jednak biodegradowalne, a właściwie kompostowalne torby, jakie są w obiegu do tej pory, wymagają świadomego sortowania, wydzielania ich jako produktów przeznaczonych do wyspecjalizowanych sortowni. To jest trudne dla obywateli. Sens tych opakowań opiera się na wysokiej społecznej świadomości i właściwej ich utylizacji. W krajach, w których wycofano torby foliowe, nowe zakazy połączone były ze wspólnym działaniem samorządów i sieci handlowych. Na przykład w Holandii przy każdym hipermarkecie ustawione są pojemniki na torebki, do których trafia 80% foliówek. Infrastruktura recyklingu musi być wspierana systematycznie i skutecznie przez państwo. Niektórzy przedsiębiorcy skarżą się, że recykling toreb foliowych ma za mało odbiorców wśród recyklerów. Temu również warto się przyjrzeć, jeśli chcemy zadbać o to, by torby plastikowe nie obciążały środowiska. Niestety projekt nie daje gwarancji, że pieniądze uzbierane do budżetu państwa z opłaty recyklingowej zostaną przeznaczone na ochronę środowiska, a taki właśnie powinien być cel. Nie uzgodniono z przedsiębiorcami finalnego terminu wprowadzenia przepisów i niespodziewanie przesunięto go na początek przyszłego roku. Sprzeciw przedsiębiorców jest bardzo zrozumiały, ponieważ obawiają się kłopotów w negocjacjach umów pomiędzy placówkami handlowymi a producentami toreb foliowych, kosztownej reorganizacji systemów kasowych, trudności w dostosowaniu asortymentu toreb do opłaty recyklingowej na czas. To są, proszę państwa, tylko 3 miesiące - myślę, że tutaj państwo zdecydowanie przesadziliście. Będzie to szczególnie duże wyzwanie dla malutkich sklepów. Poza tym bez dokładnych wytycznych dotyczących cen, VAT-u, opłaty jednostkowej nie będzie możliwe uzgodnienie wspomnianych umów. Z pewnością nowe przepisy będą też wyzwaniem dla urzędów marszałkowskich, ponieważ ten 1% wpływów z nowego rodzaju opłaty może być niewystarczający do pokrycia kosztów obsługi systemu z wieloma nowymi jednostkami podlegającymi obowiązkom. Jak widać, projekt ma dużo wad, których nie udało się zniwelować na posiedzeniu podkomisji. Nie wiem, nie daliście się państwo przekonać, ponieważ posłowie PiS odrzucili wszystkie proponowane poprawki mogące naprawić błędy. Mimo to projekt wprowadza obowiązki, jakie Polska musi wypełnić zgodnie z prawodawstwem Unii Europejskiej, a także niesie ze sobą pozytywne perspektywy dla ochrony środowiska. Dlatego poprzemy ten projekt, ale również popieramy poprawki, które złożyła Platforma Obywatelska. Zgadzamy się w każdym punkcie z każdą z tych poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)