Mówca: Sprawozdawca Jerzy Polaczek
Data: 2023-03-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję za życzliwość, panie marszałku. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w kolejnym punkcie porządku posiedzenia przedstawić sprawozdanie Komisji Infrastruktury o rządowym projekcie zmiany ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, zawartym w druku nr 3010. Projekt procedowany w Sejmie wdraża tym razem przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady oznaczonej nr 2019/520 w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznego poboru opłat drogowych i ułatwiania transgranicznej wymiany informacji na temat przypadków nieuiszczenia opłat drogowych w Unii. Wymieniona przeze mnie dyrektywa ma zwiększyć konkurencyjność europejskiej usługi opłaty elektronicznej - ta opłata jest w skrócie nazywana usługą EETS - tak aby ułatwić pojawienie się większej liczby dostawców tejże usługi w Europie i tym samym w Polsce, ale również, co chcę bardzo mocno podkreślić, umożliwić polskim firmom uzyskanie statusu dostawcy tejże europejskiej usługi opłaty elektronicznej. Tym samym projektowane zmiany powinny usprawnić uiszczanie opłat elektronicznych przez polskich obywateli, którzy poruszają się na drogach w całej Europie. Podstawowymi założeniami europejskiej usługi opłaty elektronicznej są: po pierwsze, jedna umowa umożliwiająca rozliczanie opłat elektronicznych pobieranych za poruszanie się na terenie całej Unii Europejskiej, po drugie, jedno rozliczenie za opłaty elektroniczne naliczone w danym okresie oraz, po trzecie, jedno interoperacyjne urządzenie pokładowe służące do naliczania tychże opłat. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stosownie do postanowień dyrektywy projekt omawianej ustawy przewiduje złagodzenie podstawowych warunków świadczenia usługi EETS dla dostawców tejże usługi - obowiązek zawarcia przez nich umów z podmiotami pobierającymi opłaty będzie obejmował cztery państwa członkowskie w czasie 36 miesięcy od dnia rejestracji, a nie wszystkie państwa w ciągu 24 miesięcy, jak to jest do tej pory. Zmianie ulegną również przesłanki wykreślenia dostawcy europejskiej usługi opłaty elektronicznej z rejestru. Ponadto wprowadzono jednoznaczny obowiązek wypłaty wynagrodzenia dostawcom przez podmioty pobierające opłaty wraz ze szczegółowo określonymi zasadami ustalania jego wysokości, a także obowiązek informowania z wyprzedzeniem dostawcy usługi o wszelkich zmianach systemów, które wpływałyby na jego funkcjonowanie. Chcę podkreślić, iż omawiany projekt ustawy w żaden sposób nie wpływa na rodzaje pojazdów objętych opłatą elektroniczną czy opłatą za przejazd autostradą, a także na wysokość stawek tych opłat oraz na sieć dróg objętych w Polsce tymi opłatami. Europejska usługa opłaty elektronicznej jest swego rodzaju sposobem na uiszczenie opłat i, co chcę podkreślić, ma ona charakter fakultatywny, co oznacza, że dany kierowca czy przewoźnik sam decyduje, czy zechce z niej skorzystać czy nie. Oprócz kwestii związanych z usługą EETS projekt ustawy zakłada wprowadzenie ustanowionego dyrektywą mechanizmu transgranicznej wymiany danych o naruszeniach obowiązku uiszczenia opłat drogowych, której celem jest zwiększenie skuteczności egzekucji tych opłat od użytkowników dróg z innych państw członków Unii Europejskiej. Będzie to możliwe dzięki wyznaczeniu punktu kontaktowego do wymiany danych oraz określeniu krajowych podmiotów uprawnionych do wymiany danych, tj. w tym przypadku głównego inspektora transportu drogowego - w zakresie naruszeń obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej - oraz szefa Krajowej Administracji Skarbowej - w zakresie naruszeń obowiązku wnoszenia opłaty za przejazd autostradą. Proponowane rozwiązania pozwolą na uzyskiwanie przez polskie służby kontrolne danych o kierowcach z innych państw Unii Europejskiej, którzy przejeżdżając przez teren Rzeczypospolitej, nie uiścili opłaty elektronicznej czy opłaty za przejazd autostradą, i ułatwi to dochodzenie tych opłat od obywateli innych państw Unii Europejskiej. Na koniec pragnę wskazać, że projekt ustawy zawiera także zmiany w ustawie o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg mające umożliwić przyspieszenie ogłoszenia naborów na zadania powiatowe oraz na zadania gminne na rok 2024. Mając na względzie obecną sytuację jednostek samorządu terytorialnego, duże potrzeby w zakresie inwestycji drogowych, a także sytuację na rynku wykonawców robót drogowych, potrzebne jest zapewnienie w przepisach możliwości ogłaszania przez wojewodów naborów na rok 2024 wcześniej, tak aby jeszcze w 2023 r., do końca bieżącego roku, zawrzeć z burmistrzami, prezydentami miast, oczywiście również ze starostami powiatów umowy o dofinansowanie zadań powiatowych oraz zadań gminych. Podsumowując - proponowane zmiany z jednej strony usprawnią podróżowanie po drogach europejskich dla polskich obywateli dzięki ułatwieniom w uiszczaniu opłat drogowych, a z drugiej strony przyspieszą małe inwestycje drogowe na drogach samorządowych gminnych i powiatowych. Komisja Infrastruktury na posiedzeniu w dniu wczorajszym zgodnie procedowała merytorycznie nad przedmiotowym projektem. Został on przyjęty jednogłośnie. W związku z powyższym tym bardziej z satysfakcją mogę wnieść do Wysokiego Sejmu, aby raczył uchwalić załączony projekt ustawy, zawarty w druku nr 3010. Dziękuję za uwagę.