Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2014-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Pani Prezes! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt i honor zaprezentować stanowisko Twojego Ruchu dotyczące tego projektu nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W naszej ocenie dobrze się stało, że dokonano przeglądu funkcjonowania prawa w tym zakresie w ostatnim czasie i zaproponowano szereg rozwiązań, z których większość rzeczywiście zmierza w dobrym kierunku. Za ich pomocą można naprawić pewne wady, jeśli chodzi o funkcjonowanie tego systemu w Polsce, ale w naszej ocenie ta nowelizacja też nie jest kompletna, dlatego w imieniu Twojego Ruchu będę miał przyjemność złożyć trzy poprawki. Pokrótce postaram się je omówić. Niemniej jednak podkreślę jeszcze raz, że popieramy tę nowelizację i w piątek będziemy głosować za przyjęciem tego projektu, choć mam nadzieję, że zostanie on zmodyfikowany poprzez dodanie naszych poprawek. Pierwsza poprawka dotyczy czegoś takiego jak kartele eksportowe. To znaczy w Polsce wszystkie kartele są zakazane. Jest to oczywiste w przypadku karteli, które działają na terenie naszego kraju, w interesie polskich konsumentów jest egzekwowanie zakazu ich działalności. Inaczej jest w przypadku karteli, które coś eksportują. Jest to dopuszczalne na przykład w prawodawstwie Stanów Zjednoczonych oraz niektórych krajów europejskich, jak np. Irlandia. Wydaje się, że dosyć altruistyczne ze strony polskiego prawodawcy jest chronienie konsumentów na innych rynkach kosztem polskich przedsiębiorców. Jeśli przedsiębiorcy z innych krajów mogą prowadzić właśnie takie kartele eksportowe, to wydaje się, że w interesie naszych przedsiębiorców jest dopuszczenie istnienia zmowy czy pewnego rodzaju ustaleń i porozumień handlowców, którzy eksportują pewne towary poza obszar Unii Europejskiej, więc proponujemy dopuszczenie działalności takich karteli na wzór Stanów Zjednoczonych. Druga poprawka dotyczy wymiany informacji między służbami specjalnymi, a konkretnie ABW, CBA i Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wszyscy znamy przypadek, kiedy to w 2012 r. prokuratura postawiła zarzuty dotyczące zmowy przy budowie autostrad, chodziło o autostradę A4 i drogę ekspresową S8, a Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie zdążył przeprowadzić analogicznego postępowania. Sprawa się przedawniła, pomimo, że działania służb specjalnych, prokuratury były prowadzone przez dość długi okres. Gdyby służby czy prokuratura poinformowały urząd o tym, że prowadzą takie działania, to urząd mógłby wszcząć swoje postępowanie. Wtedy najprawdopodobniej do budżetu państwa trafiłoby kilkaset milionów złotych, bo o takich karach pewnie byśmy mówili w przypadku tych zmów. Częściowo ten problem jest rozwiązywany przez wydłużenie okresu przedawnienia do lat pięciu, ale uważamy, że dobrze by było, aby niezależnie od tego, i proponujemy to zapisać, raz w miesiącu spotykali się szefowie ABW, CBA i szef, prezes czy prezeska, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, by wymieniali się informacjami, oczywiście jawnymi, jeżeli chodzi o prowadzone postępowania z zakresu prawa antymonopolowego. Ostatnia poprawka dotyczy tak zwanych porozumień wertykalnych. Nie będę wchodził w szczegóły, bo chciałbym powiedzieć o jeszcze jednej sprawie, a czas mi się kończy. Powiem tylko, że generalnie dotyczy ona przesunięcia ciężaru dowodowego, jeżeli chodzi o dowodzenie na podstawie pewnych stanów faktycznych, żeby to nie przedsiębiorcy, ale urząd musiał tego dowodzić. Na zakończenie chciałbym powiedzieć o jeszcze jednej bardzo ważnej rzeczy, mianowicie o tym, że niedawno doszło do odwołania pani prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pani prezes jest zresztą tutaj obecna, dalej pełni obowiązki prezesa. Wokół tego odwołania jest sporo niejasności. Powody, które podawał premier Tusk, są bardzo ogólne. Była mowa o tym, że jest to ciąg dalszy rekonstrukcji rządu i że skoro była wymiana w ministerstwach, to teraz czas na urzędy. Była też mowa o tym, że dzisiejsze czasy przynoszą nowe zagrożenia dla konsumentów i w walce z nimi rutyna nie pomaga. Są to bardzo ogólne powody. Niestety, pojawiły się różnego rodzaju spekulacje w mediach, że tak naprawdę chodziło o zbyt dużą niezależność pani prezes Krasnodębskiej. To nie buduje dobrej atmosfery wokół funkcjonowania urzędu. Jeśli urząd ma pełnić swoje obowiązki, to pozycja prezesa czy prezeski musi być bardzo mocna, niezależna od jakichś nacisków politycznych. Nie jest dobre to, że pojawiają się takie pogłoski, niezależnie od tego, czy te informacje są prawdziwe, czy rzeczywiście chodziło o zbyt dużą niezależność w działaniach Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i nieuleganie jakimś naciskom, na przykład przy okazji fuzji firm energetycznych. W związku z tym wydaje się, że rząd powinien jak najszybciej zdementować tego typu informacje i wyjaśnić, dlaczego doszło do tego odwołania. Jednocześnie wszyscy powinniśmy rozważyć znacznie mocniejsze umocowanie prezesa tej instytucji, bo wszystkie zmiany systemowe, o których teraz mówimy, nie przyniosą wymiernego efektu, jeśli będziemy mieli prezesa, który będzie się obawiał, który będzie starał się zgadywać, czego sobie życzy rząd, czego sobie życzy premier, zamiast prowadzić niezależną i twardą politykę antymonopolową. W związku z tym sądzę, że tutaj są wymagane daleko idące zmiany. Teraz ich nie zgłaszamy w postaci poprawki, bo są to zmiany bardzo daleko idące, ale sądzę, że byłoby wskazane rozważenie kadencyjności prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, by dać mu podobną pozycję do tej, jaką ma na przykład prezes NBP, który rzeczywiście może prowadzić niezależną politykę monetarną. Dziękuję uprzejmie za uwagę. (Oklaski)