Mówca: Bogusław Sonik
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Tym projektem robimy ważny krok w kierunku ochrony środowiska i zmiany podejścia, czyli uznania, że przestępstwo wobec środowiska to jedna z najważniejszych spraw do zwalczania. Chcemy żyć w kraju, w którym jest czyste powietrze, czysta woda, są niezaśmiecone lasy i obywatelska dbałość o to, aby tak było. Nie może być i nie ma akceptacji dla nielegalnych czy półlegalnych wysypisk śmieci, sprowadzania setek tysięcy ton odpadów z zagranicy, które później w wyniku pożarów są spalane w całym kraju. Obrotnym pseudoprzedsiębiorcom, przestępcom generowało to milionowe zyski, a nasza przyroda cierpiała. Często później te wysypiska były porządkowane za pieniądze publiczne, m.in. gmin i funduszów ochrony środowiska. Takie działania należy karać, tak aby w żaden sposób nie były opłacalne. Projekt ten przewiduje też karalność przestępstw wobec środowiska, które wynikają z niskiej świadomości i lekceważącego stosunku do środowiska naturalnego, jak chociażby nagminne, doroczne wypalanie traw. Sprawcy podpaleń oprócz zagrożenia pożarowego, jakie powodują, zabijają ekosystem. Wszystko, co żyje, ginie w wyniku takich działań. Jeśli nie działa troska o żyjące stworzenia, to niech obawiają się kar. W projekcie tym za umyślne przestępstwo - to jest bardzo ciekawa i dobra nowinka - przeciwko środowisku sąd orzeka nawiązkę w wysokości od 10 tys. do 10 mln zł. Tutaj chciałbym wnieść poprawkę do tego projektu, jako że projekt przewiduje, że kwoty te będą przekazywane na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, natomiast ja uważam - taka poprawka w imieniu klubu będzie złożona - że środki te powinny być dzielone proporcjonalnie na rzecz gminy i wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej z terenu, na którym popełniono przestępstwo. Na posiedzeniu komisji pan minister wyrażał wątpliwość, mówiąc, że przestępstwa często są popełniane na terenie kilku województw, ale nie sądzę, żeby to była przeszkoda. Sąd, który przeprowadza postępowanie, będzie bardzo dobrze wiedział, na jakim terenie i w jakiej proporcji skutki tego przestępstwa zaistniały, tak aby podzielić te środki. Ponadto także, jak zauważono w debacie w czasie posiedzenia komisji, gminy często nie działają skutecznie, żeby usuwać nielegalne wysypiska i skutki nielegalnych składowisk, bo nie mają środków finansowych. W ten sposób dopływ takich środków z nawiązek, z kar będzie po prostu dopingował samorządowców, aby te środki wykorzystywać właśnie na te cele, nie mówiąc już o ogólnej zasadzie, że im bliżej obywateli te środki będą lokowane, tym będzie większa ich skuteczność w wykorzystaniu. Tak samo wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, które przez lata zasłużyły na bardzo pozytywną opinię i przyczyniły się do poprawy stanu naszego środowiska, zasługują na to, aby te środki otrzymywać i będąc w nieustannym kontakcie z samorządowcami, lepiej je wykorzystywać. Tak że klub Platformy Obywatelskiej poprze ten projekt, chociaż wyrażaliśmy już wcześniej wątpliwość co do takiego sposobu myślenia, że tylko podwyższona, surowsza penalizacja będzie przeciwdziałać tym przestępstwom i nielegalnym działaniom. Ważne są skuteczność i zdecydowanie w tępieniu tego rodzaju przestępstw. Dlatego myślę, że potrzebne jest również powołanie wyspecjalizowanych jednostek wewnątrz komendy głównej czy komend wojewódzkich składających się z policjantów, którzy specjalizowaliby się w tego rodzaju przestępstwach, tak żeby one nie uchodziły płazem, żeby była większa skuteczność w ich zwalczaniu. (Oklaski)