Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2021-06-24 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o gatunkach obcych. Projekt zawarty w druku nr 1187 został w dniu 19 maja 2021 r. skierowany do pierwszego czytania w komisji. Komisja ochrony środowiska przeprowadziła pierwsze czytanie projektu w dniu 10 czerwca, po czym przystąpiła do szczegółowych prac nad projektem, których rezultatem jest przedstawiane właśnie sprawozdanie z druku nr 1253. Wysoka Izbo! Ustawa wdraża prawo Unii Europejskiej, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1143/2014 w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych, a także dyrektywę Komisji 2018/350 zmieniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w odniesieniu do oceny ryzyka organizmów zmodyfikowanych genetycznie dla środowiska naturalnego. Wspomniane najpierw rozporządzenie 1143/2014 weszło w życie 1 stycznia 2015 r. i jest podstawowym narzędziem realizacji unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności. Jego stosowanie ma ograniczyć negatywny wpływ inwazyjnych gatunków obcych na gatunki zagrożone wyginięciem, zmniejszyć zagrożenie dla przyrody, zapobiegać szkodom środowiskowym, gospodarczym i społecznym szacowanym w Unii Europejskiej na ok. 12 mld euro rocznie. Wysoka Izbo! W Polsce dotychczasowy system ochrony przed gatunkami obcymi funkcjonuje w oparciu o regulacje zawarte w art. 120 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenie ministra środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym. I przypomnę, że organami wdrażającymi te przepisy są generalny dyrektor ochrony środowiska oraz regionalni dyrektorzy ochrony środowiska. Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy dostosowuje ten opisany wyżej krajowy system zwalczania gatunków obcych do standardów Unii Europejskiej pod względem merytorycznym i organizacyjnym, przy czym realizacja dodatkowych obowiązków wynikających z wdrożenia rozporządzenia 1143/2014 będzie prowadzona przez te instytucje państwowe, które dotychczas wykonywały obowiązki w analogicznym zakresie. Są to: generalny dyrektor ochrony środowiska, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, Inspekcja Weterynaryjna, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Służba Celno-Skarbowa. Projekt wprowadza m.in. nowe definicje takich pojęć jak: inwazyjny gatunek obcy, działania zaradcze, eliminacja. W większości - 16 definicji na 25 - odwołuje się do wspominanego już przeze mnie wielokrotnie rozporządzenia 1143/2014. Projekt ten porządkuje też podział kompetencji pomiędzy poszczególnymi organami, określa organy zajmujące się wydawaniem zezwoleń i zakazów, prowadzeniem Centralnego Rejestru Danych o Inwazyjnych Gatunkach Obcych, monitorowaniem i zarządzaniem inwazyjnymi gatunkami obcymi, prowadzeniem kontroli granicznych. Projekt ustanawia sankcje za nieprzestrzeganie obowiązków związanych ze zwalczaniem gatunków obcych oraz zapewnia realizację zasady: zanieczyszczający płaci dzięki regulacjom, które dotyczą wprowadzania IGO do środowiska na skutek zamierzonej albo niezamierzonej ingerencji człowieka. Wysoka Izbo! Wykazy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej, bo mamy dwie kategorie zgodnie z tymi stanowionymi przepisami, czyli gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Unii Europejskiej i stwarzające zagrożenie dla Polski, a więc wykazy tych pierwszych inwazyjnych gatunków obcych są zawarte w trzech rozporządzeniach wykonawczych Komisji Europejskiej: z 13 lipca 2016 r. - tu znajduje się 37 gatunków, z 12 lipca 2017 r. - obejmuje 12 gatunków oraz z 25 lipca 2019 r. - obejmuje 17 gatunków. Wykaz inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski zostanie określony w rozporządzeniu Rady Ministrów, dla którego upoważnienie będzie stanowił art. 23 ust. 4 omawianego tutaj projektu ustawy. Wysoka Izbo! W trakcie prac komisji nad projektem wprowadzono do tego projektu 16 poprawek merytorycznych. Swoje poprawki przygotowało również Biuro Legislacyjne Sejmu. Zarówno poprawki merytoryczne proponowane przez Biuro Legislacyjne, jak i poprawki o charakterze redakcyjnym, językowym i legislacyjnym zostały wprowadzone do projektu. Całość projektu została przyjęta 21 głosami za, przy 1 głosie przeciwnym i 4 głosach wstrzymujących się. Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę o uchwalenie projektu ustawy o gatunkach obcych, który zawarty jest w sprawozdaniu komisji z druku nr 1253. Nie przypuszczałam, że pani marszałek będzie tak szczodra, że przyzna mi 15 minut, i przygotowałam wystąpienie na 5 minut. Dziękuję bardzo. (Oklaski)