Mówca: Mariusz Antoni Kamiński
Data: 2014-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam bardzo duży niedosyt, oczekiwałem naprawdę więcej po tym projekcie ustawy. Spodziewałem się, że po reformie systemu dowodzenia, który mocno krytykowaliśmy - złożyliśmy nawet wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w związku z naszymi zarzutami o jej niekonstytucyjność - ten projekt ustawy znacznie uszczegółowi kilka kwestii i stworzy bardziej jednolity system, o czym mówił pan minister Koziej. Niestety, tak się nie stało. Najpierw poruszę dwie kwestie, które warto pochwalić. Po pierwsze, należało określić ramy czasowe rozpoczęcia i zakończenia ˝czasu wojny˝. Dobrze, że znalazło się to w ustawie. Po drugie, chodzi o kompetencje prezydenta w zakresie zatwierdzania na wniosek ministra obrony, w drodze postanowienia, narodowych planów użycia Sił Zbrojnych do obrony państwa i organizacji zasad funkcjonowania wojennego systemu dowodzenia Siłami Zbrojnymi. To jest oczywiste i nie budzi żadnych zastrzeżeń. Ale dalej. Pan minister Koziej powiedział dzisiaj, iż definicja stanu wojny w tym projekcie odpowiada na obecną sytuację na Ukrainie, na działanie u progu wojny, na różnego rodzaju działanie hybrydowe, na coś, z czym do tej pory nie mieliśmy do czynienia. Otóż nie. Definicja stanu wojny w obecnym projekcie ustawy jest następująca: stan wojny jest w razie zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej, tylko i wyłącznie zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej. Tylko zajęcie Krymu, czyli jego aneksja, pokazało, że można zająć terytorium bez jednego wystrzału. Ta definicja nie odpowiada na zagrożenie, jakie niesie ze sobą na przykład cyberwojna, która jest możliwa w następnych latach, czyli zmasowany atak cybernetyczny na struktury państwa, który może całkowicie to państwo sparaliżować. Ta definicja nie wystarcza i zdecydowanie należałoby ją rozszerzyć. Ona jest absolutnie niedopracowana. Poza tym pan minister Koziej powiedział, że jest to jednolity model uwzględniający zasadę ciągłości. Ale moim zdaniem właśnie on jeszcze mnoży problemy. Wprowadza wiele sporów kompetencyjnych. Pierwszy przykład: prezydent kieruje obroną państwa we współdziałaniu z Radą Ministrów i za pośrednictwem naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych. I naczelny dowódca Sił Zbrojnych określany jest w uzasadnieniu tej ustawy jako taki swoisty organ wykonawczy prezydenta. Zgadzam się z tym. Z drugiej strony mówi się, że takim organem doradczym będzie szef sztabu generalnego, tylko że przepis ustawy brzmi następująco: prezydent kieruje obroną państwa w zakresie użycia Sił Zbrojnych za pomocą szefa sztabu. Z tego wcale nie wynika, że musi być to organ doradczy. To może budzić wątpliwości, bo może powodować pewien spór kompetencyjny pomiędzy naczelnym dowódcą a szefem sztabu. To stworzy kolejne komplikacje. Pan minister Koziej powiedział, iż szef sztabu generalnego nigdy nie będzie naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych. Jak to nie? Jeżeli prezydent w czasie wojny powoła szefa sztabu generalnego do pełnienia tej funkcji, to ta osoba dokładnie nim będzie. Tego nie broni konstytucja. To jest kolejny problem, więc nie mówmy o tym. Największy zarzut mam jednak wobec spraw związanych z tą osobą, która ma przygotowywać się do roli naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych w okresie pokoju. Po pierwsze, te rozwiązania, tak jak w tej poprzedniej ustawie reformującej system dowodzenia, mogą być niekonstytucyjne. Jeżeli trybunał uzna, że tamta ustawa była niekonstytucyjna, to te przepisy trzeba będzie wyrzucić do kosza. Po drugie, o kompetencjach osoby przygotowującej się do tej roli mówi się tutaj naprawdę lakonicznie. Ma ona w szczególności brać udział w strategicznych grach i ćwiczeniach obronnych, planowaniu użycia Sił Zbrojnych do obrony państwa. Mówicie, że wszystkie szczegóły będą w rozporządzeniu. Tylko gdzie jest ten projekt rozporządzenia? Oczekiwałem, że skoro tak poważny projekt ustawy pojawia się w Sejmie, to będzie tutaj gotowe rozporządzenie. Jeżeli będziemy czekać przez rok na to rozporządzenie, tak jak czekaliśmy na tę ustawę reformującą system dowodzenia Sił Zbrojnych przez rok od chwili jej uchwalenia, to nadal będzie to się rozwlekało w czasie. Moim zdaniem, ten projekt, mimo tego, że reguluje kompetencje prezydenta, powinien być przygotowany w szczegółach przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Wreszcie ostatni dylemat, czyli kwestia, która jest tutaj rozstrzygnięta, a która dotyczy tego, czy naczelny dowódca Sił Zbrojnych ma dowodzić całymi Siłami Zbrojnymi, czy też tylko wydzieloną przez ministra obrony ich częścią. Panie ministrze Koziej, wcale nie uważam, iż jest to naruszenie zasad cywilnego nadzoru nad armią, jeżeli w trakcie wojny naczelny dowódca Sił Zbrojnych dowodziłby całymi Siłami Zbrojnymi. Powtarzam: to wcale nie jest naruszenie zasad cywilnego nadzoru nad armią. Mało tego, jeśli chodzi o powierzenie mu dowodzenia tylko tymi jednostkami w ramach decyzji ministra obrony narodowej w okresie wojny, kiedy potrzebne są (Dzwonek) szybkie decyzje, kiedy teatr wojny dynamicznie się zmienia, naczelny dowódca powinien mieć większą możliwość elastycznych działań, włączania kolejnych oddziałów do działań zbrojnych, przemieszczania ich. Tymczasem jeżeli będzie czekał za każdym razem na decyzję ministra obrony narodowej, może to opóźnić pewne działania i stworzyć kolejne komplikacje. Dlatego niestety uważam, że ten projekt jest niedopracowany, powinien być zdecydowanie lepiej przygotowany. Liczę, że jeżeli zostanie odrzucony, kolejny raz złożycie ten projekt wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej, z odpowiednimi załącznikami, żebyśmy mogli nad tym rzetelnie pracować. Niestety obecna ustawa nie spełnia wymogów należytej, starannej legislacji i dlatego zasługuje na wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu, który składam. Liczę na poprawiony, bardziej szczegółowy wniosek. Dziękuję bardzo.