Mówca: Maria Zuba
Data: 2013-02-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. ˝Solidarna polityka społeczna musi dostrzegać trzy kluczowe obszary. Pierwszy obszar to solidarność między pokoleniami, a nie rosnące między nimi napięcia związane z zadłużaniem się jednej generacji na koszt drugiej. Drugi wymiar to solidarność między regionami kraju, a nie wzrastający ciągle dystans cywilizacyjny między jego różnymi częściami. I trzeci obszar to solidarność między grupami społecznymi, a nie obcość, nie zapomnienie o środowiskach żyjących naprawdę na granicy wykluczenia, jak choćby duża część niepełnosprawnych˝. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Swoje wystąpienie w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość rozpoczęłam cytatem z exposé premiera Tuska z 2007 r. Z 2007 r., gdyż w exposé w roku 2010 premier słowem nie odniósł się do spraw osób niepełnosprawnych. Czyżby brak ustosunkowania się do chronionej konstytucyjnie grupy społecznej wynikał z przekonania premiera, że w wyniku polityki społecznej jego rządu solidarność między grupami społecznymi zniwelowała wszelkie bariery, trudności i różnice w społeczeństwie? Jeżeli tak, to czy premier miał prawo prezentować taki pogląd? Odpowiedź na to pytanie spróbuję znaleźć w informacji rządu Rzeczypospolitej Polskiej o działaniach podejmowanych w 2011 r. na rzecz realizacji postanowień uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych. Przed przystąpieniem do omówienia przedłożonej informacji pragnę jednak przedstawić Wysokiej Izbie, na jakim poziomie w latach 2008-2011 kształtowały się wydatki na zadania realizowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W roku 2008 wydatki wynosiły ok. 4800 mln zł, w 2009 r. - 4600 mln zł, w 2010 r. - ok. 4320 mln zł, a w 2011 r. 4262 mln zł. Z tych liczb wynika, że w 2009 r. wydatki w stosunku do 2008 r. zmniejszono o 214 mln zł, to jest o przeszło 4,4%, w 2010 r. zmniejszono o przeszło 291 mln zł, czyli o 6,3%, a w 2011 r. dalsze zmniejszenie wynosiło 58 mln zł, to jest o 1,35%. Łącznie PFRON na swoje zadania w 2011 r. wydatkował o przeszło 564 mln zł mniej niż w 2008 r., to jest prawie o 12%. Przez cały ten okres była dynamika spadku, i to w sytuacji, kiedy koszty życia i leczenia rosły. Tymczasem pomoc finansowa, która ma umożliwić osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, przyznawana jest w oparciu o kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł, a dla osoby w rodzinie 351 zł. Trudno tu podawać cyfry obrazujące komu pomocy udzielono, gdyż wysokość tej pomocy przy kosztach utrzymania i dodatkowych kosztach wynikających z niepełnosprawności oraz leczenia są, niestety, symboliczne. W informacji mamy podane, między innymi, ile milionów posiłków zostało wydanych dla tych osób. Ale na ile ten posiłek za 5,48 zł można nazwać pomocą? Również wysokość pozostałych świadczeń rodzinnych jest na poziomie o wiele za niskim, gdyż należy pamiętać, że pomoc udzielana jest ludziom o bardzo niskich dochodach. Największą grupę wśród rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi stanowią rodziny o dochodach w wysokości od 100 zł do 291 zł. W systemie świadczeń rodzinnych największym świadczeniem jest świadczenie pielęgnacyjne dla opiekuna dziecka niepełnosprawnego rezygnującego z pracy w celu opieki nad dzieckiem, które wynosi 620 zł miesięcznie. Ze świadczenia pielęgnacyjnego w tej wysokości musi się utrzymać rodzic czy osoba opiekująca się dzieckiem niepełnosprawnym i dziecko niepełnosprawne. Nietrudno sobie wyobrazić, Wysoka Izbo, jak wysoki jest poziom egzystencji takiej rodziny, jak i każdej innej, zaręczam państwu, którą życie zmusiło do korzystania z rodzinnego świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest woli, aby to świadczenie podwyższyć. Ale jeśli rodzice chcieliby oddać swoje niepełnosprawne dziecko, potrzebujące miłości, do zakładu, to państwo na jedno dziecko, na utrzymanie jednej osoby niepełnosprawnej w tym zakładzie, wypłaciłoby 3,5 tys. zł. Na taki rodzaj opieki w naszym budżecie są środki. Tylko gdzie to dziecko znajdzie miłość i ciepło rodzinne? Czy te rodziny, panie premierze, nie żyją na granicy wykluczenia? Jest pilna potrzeba nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, takiej kompleksowej, która obejmowałaby wszystkie świadczenia oraz usystematyzowała i uporządkowała świadczenia rodzinne. Rodziny z osobami niepełnosprawnymi, bez względu na wiek tych osób, wymagającymi całodobowej opieki czy niezdolnymi do samodzielnej egzystencji potrzebują pomocy, nie tylko tej materialnej. Los tych rodzin jest bardzo trudny i z tymi problemami są sami. Jest to dramatyczna sytuacja i każdy, kto ma taki przykład w rodzinie, wie, że jeżeli trzeba 24 godziny na dobę świadczyć komuś ciężką fizycznie opiekę, to jest się, jak rodzice niepełnosprawnego dziecka lub niepełnosprawnych dzieci, pozbawionym życia osobistego. Tych rodzin nie stać na wynajęcie fachowej pomocy. Nikt ich nie szkoli, jak podnieść chorą osobę starszą, ciężką i niedołężną. Nie ma systemu pomocowego umożliwiającego członkom rodziny opiekującej się osobą niepełnosprawną skorzystanie z urlopu. Jeżeli szukamy sposobu na odciążenie na jakiś czas rodziny, to w najlepszym przypadku otrzymujemy propozycję skierowania osoby podopiecznej do szpitala na oddział, najczęściej paliatywny. Jest to rozwiązanie kosztownie i nie do zaakceptowania przez osobę niepełnosprawną. Mamy w Polsce dwukrotnie niższą aktywność zawodową osób niepełnosprawnych niż średnia w Europie. To jest znak hańby, to niestety jest powód do wstydu. Należy w tym miejscu podkreślić, że w sytuacji kiedy występują wolne miejsca pracy dla niepełnosprawnych, na co zresztą rząd kilkakrotnie zwracał uwagę w swojej informacji, nie należy zapominać, że miejsca te są w miastach i miasteczkach, a niepełnosprawni chętni do pracy w znacznym stopniu to mieszkańcy wsi, skąd brakuje możliwości dojazdu środkami komunikacji publicznej, a prywatnych niestety nie posiadają. Niestety rząd Platformy i ludowców polikwidował komunikację PKS i kolejową, polska prowincja odcięta została od świata. W dyskusji nad informacją w czasie obrad Komisji Polityki Społecznej i Rodziny zaskoczyło mnie stwierdzenie pana ministra: ˝To, że rośnie bezrobocie w gronie osób niepełnosprawnych, to dobrze, bo to świadczy o ich aktywności˝. Panie ministrze, mam inne zdanie na ten temat. Otóż ograniczane przez rząd środki finansowe na inne formy pomocy i wsparcia stawiają osoby niepełnosprawne w bardzo trudnych warunkach ekonomicznych. One po prostu, chcąc utrzymać się przy życiu, szukają pracy. W tym obszarze rząd wprowadził system kija i marchewki. To działanie rządu jest bardzo niehumanitarne. Kolejne zagadnienie, które wymaga szybkiego rozwiązania, to zbyt niskie dotacje do domów pomocy społecznej. Podział finansowania przebywających w nich osób na te, które zostały tam skierowane po 2004 r. i otrzymują pełne pokrycie kosztów, oraz skierowane przed tą datą powoduje, że znaczna część domów pomocy znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, a różnicę pokrywają ze swoich środków powiaty. Natomiast domy pomocy społecznej, żeby zbilansować się, rezygnują niestety z zakupów inwestycyjnych, rezygnują z zakupu nowego sprzętu i z remontów. Panie ministrze, kiedy rząd odblokuje projekt ustawy i zdejmie z samorządów powiatowych ciężar dofinansowania DPS-ów? Informacja rządu nie jest pierwszym dokumentem, którego (Dzwonek) analiza prowadzi do wniosku, że rząd Platformy Obywatelskiej i ludowców najchętniej oszczędza przez nakładanie kolejnych obciążeń finansowych na samorządy i obywateli. Ten rząd stać na budowę najdroższych autostrad, stadionu za 2 mld zł, wydatkowanie 11 mld na zatrudnienie w okresie swoich rządów...