Mówca: Henryk Kowalczyk
Data: 2020-04-03 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r., druk nr 313, i sprawozdania Komisji Finansów Publicznych, druk nr 315. Jest to ustawa na obecny czas niezbędna ze względu na realizację programów z wykorzystaniem środków europejskich, realizację programów operacyjnych. W związku z trudnościami, jakie pojawiły się we wdrażaniu, w realizacji tych programów w związku z epidemią, konieczne jest, aby beneficjenci nie ponosili z tego tytułu konsekwencji dotyczących różnych spraw, m.in. terminów składania wniosków, rozliczeń, ale też sposobu prowadzenia projektów. Przykładowe projekty to choćby te o współpracy partnerskiej, wyjazdy zagraniczne itd. Wszystko zostało odwołane, czasami już było zaliczkowane, stąd trudno, aby wszystkie założenia projektowe były możliwe do zrealizowania. A więc te szczególne okoliczności, które się pojawiają, są w przypadku beneficjentów podstawą do złagodzenia, do uelastycznienia tych zapisów. Co warto zaznaczyć, w tej ustawie w każdym miejscu podkreśla się, że nie jest łagodzony rygor wykorzystania środków europejskich tak ogólnie, tylko za każdym razem uprawnienie czy upoważnienie do łagodzenia czy do innego traktowania zarówno beneficjentów, jak i jednostki zarządzającej, może dotyczyć tylko tych projektów, na których realizację miał wpływ stan epidemii. A więc tylko i wyłącznie w przypadku uzasadnionego wpływu epidemii beneficjent, instytucja zarządzająca czy wdrażająca mogą być traktowani inaczej. Jeśli chodzi o zmiany w programach, upoważnienie do zmian w programach operacyjnych, jest odrębny tryb wprowadzania tych zmian, są terminy naborów, a więc następuje tu uelastycznienie. Jest to niezwykle potrzebny zapis ustawowy ze względu na to, że w momencie braku takiego zapisu i występowania tych okoliczności wielu beneficjentów mogłoby mieć z tego tytułu wiele problemów. Również instytucje zarządzające miałyby kłopoty z wdrożeniem tego. Dotyczy on m.in. poluzowania terminów, dostosowania pewnych zapisów do warunków pracy zdalnej. Niezwykle istotną rzeczą jest też możliwość przekierowania środków europejskich w ramach programów operacyjnych bezpośrednio na interwencję związaną zarówno z przeciwdziałaniem epidemii, jak i łagodzeniem skutków tych epidemii. To upoważnienie, szczególnie np. w odniesieniu do samorządów, które są gospodarzami regionalnych programów operacyjnych, pozwoli na to, by te środki zostały przekazane, oczywiście również w drodze wyjątku. Jeszcze raz podkreślam: tylko i wyłącznie po uzasadnieniu, że czas pandemii ma na to bezpośredni wpływ. Mowa również o stosowaniu ustawy o zamówieniach publicznych, odstąpieniu od sankcji wykluczenia, kiedy brak było rozliczenia itd. To są te wszystkie zapisy, które są niezwykle istotne, przede wszystkim dla dobra beneficjentów. Ustawa przewiduje również zmianę harmonogramu realizacji projektów po to, żeby ten program można było zaktualizować w związku z czasem trwania epidemii. Dotyczy to też możliwości zmiany umowy o dofinansowanie, jeśli warunki wykonania tej umowy nie są do wypełnienia z powodu koronawirusa. Jest również specjalny tryb naboru wniosków dla instytucji zarządzających, w przypadku kiedy te wnioski będą dotyczyły przeciwdziałania skutkom epidemii. Te wszystkie zapisy, które w sposób elastyczny podchodzą do programów europejskich, są traktowane tylko i wyłącznie jako zapisy przejściowe i są stosowane wyłącznie na uzasadniony wniosek związany z epidemią koronawirusa. (Dzwonek) Nie zmieniają one oczywiście ogólnych zasad i rygorów ustawy o wykorzystaniu środków unijnych. Dlatego też klub Prawo i Sprawiedliwość popiera ten projekt ustawy i wnosi o jego jak najszybsze uchwalenie. Dziękuję bardzo.