Mówca: Artur Dębski
Data: 2014-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Proszę państwa, mam przed sobą postanowienie o umorzeniu śledztw. Dotyczy to zaginięcia 16 dokumentów klauzulowanych. W tym postanowieniu prokuratura tak pisz o zarzutach, może króciutko je zacytuję: niedopełnienie w okresie od 1 lipca 2008 r. do dnia 19 września 2008 r. w Warszawie obowiązków w zakresie ochrony obiegu dokumentów niejawnych w związku z działalnością Komisji Weryfikacyjnej. Jest jeszcze drugi, ale mniej więcej o tym samym. Proszę państwa, teraz będzie fragment uzasadnienia umorzenia śledztwa przez prokuraturę. Jest bardzo ciekaw. Z treści wynikało, iż w porządkowanych i rozsyłanych zasobach niejawnych kancelarii tajnej obsługującej Komisję Weryfikacyjną stwierdzono brak 16 dokumentów niejawnych widniejących na stanie m.in. pana Antoniego Macierewicza i pana Mariusza Maraska. 16 dokumentów ściśle tajnych, potem mogę zacytować, o które dokładnie chodzi. Oczywiście to się z tym zejdzie. Proszę państwa, za jeden ściśle tajny dokument zagubiony w PRL-u przez żołnierza lub urzędnika bezwzględnie szło się do więzienia. Mówimy o 16 dokumentach ściśle tajnych, gdy prokuratura umarza śledztwo ze względu na znikomą szkodliwość społeczną czynu. Tak nasza prokuratura, a raczej wasza prokuratura oceniła działalność pana Antoniego Macierewicza. Jest jeszcze dość ciekawa historia o tym, że zeznają świadkowie. Nie będę ich wymieniał z nazwisk, nie będę przywoływać historii. Świadkowie zeznają, że Antoni Macierewicz nie rozliczył się z dokumentów, które były na stanie w jego kancelarii tajnej. Samodzielnie popakował dokumenty w swoim gabinecie, następnie dokumenty te zapakowano i przewieziono, a następnie zdeponowano w skrzyniach w nowym gabinecie pana Antoniego Macierewicza w budynku przy ul. Oczki. Tak wtedy wyglądały procedury, jeżeli chodzi o ochronę dokumentów niejawnych. Większość tych dokumentów miała klauzulę: ściśle tajne, bo takie najbardziej pana Macierewicza interesowały. Oczywiście te wszystkie uzasadnienia, które mam przed sobą, są również do państwa dyspozycji. To nie są dokumenty, które stworzyłem, wymyśliłem, które przyniosło mi WSI, tylko to są opinie prokuratorów, postanowienia o umorzeniach śledztw, odpisy wyroków i tego rodzaju dokumenty. Nie ma tu żadnej konfabulacji i tego, czego państwo się czasami dopuszczacie. Wróciłbym do jeszcze jednego interesującego wątku przewożenia tych dokumentów. Jest hipoteza tego rodzaju, że wtedy wywoziliście nie tylko dokumenty, ale również pieniądze... (Poseł Wojciech Jasiński: To było w PRL.) ...które podobnie jak kiedyś Agencja Wywiadu otrzymała od Amerykanów na Kiejkuty, tak wy, wasz rząd, wasze służby, otrzymaliście na organizację utraconych na wschodzie źródeł informacji. (Oklaski) Ale to jest hipoteza, którą bardzo bym chciał państwu udowodnić, jeżeli powstanie komisja śledcza. Są ludzie, którzy żyją. Tak, panie ministrze, są tacy ludzie, którzy żyją, którzy kiedyś dla was pracowali. Pamiętajcie, jak traktować ludzi, zawsze dobrze, bo czasami mogą czekać na moment, że będą mogli komuś powiedzieć prawdę. Chciałbym jeszcze powiedzieć o pozwach pokrzywdzonych przeciw Skarbowi Państwa, bo to też jest dość istotna rzecz. Państwo polskie od lat wypłaca osobom wymienionym w raporcie jako poszkodowanym pieniądze w formie odszkodowań czy w formie zamieszczania przeprosin w różnych poczytnych tygodnikach. Nie wziąłem ze sobą tych wycinków, ale tego jest naprawdę dużo, na kwotę 1200 tys. zł. Tyle kosztowały nas przeprosiny za Macierewicza oraz odszkodowania za Macierewicza dla osób niesłusznie pomówionych w raporcie. Kłania się w tym momencie nasz projekt ustawy, który mówi o odpowiedzialności urzędnika za podejmowane decyzje. Gdyby pan Macierewicz albo PiS-owskie struktury finansowe musieli wypłacić to odszkodowanie, a nie Skarb Państwa, wówczas może inaczej by podejmowano decyzje. (Poseł Elżbieta Rafalska: Jakie PiS-owskie?) W wyniku opublikowania w dniu 16 lutego, pozwolę sobie to zacytować tutaj, w Dzienniku Urzędowym RP ˝Monitor Polski˝ raportu sporządzonego przez przewodniczącego Komisji Weryfikacyjnej pana Antoniego Macierewicza zostało złożonych kilkadziesiąt pozwów cywilnych przez osoby, których nazwiska zostały zamieszczone w raporcie. Pozwy zostały skierowane przeciwko Skarbowi Państwa niestety, nie przeciwko osobie, reprezentowanemu przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Sądy uznały, że pozwy nie mogą być kierowane przeciwko Antoniemu Macierewiczowi - i tu jest kuriozum - gdyż podpisując się pod dokumentem, był on funkcjonariuszem publicznym, dlatego nie wypłaca odszkodowań. A więc był czy nie był? Oto jest pytanie. (Oklaski) I teraz o kwotach. 1 173 419 zł na 15 października - kwota, biorąc pod uwagę budżet, niewielka. Śmiejecie się, pan Dorn się śmieje, pani Kempa się śmieje. Bardzo zabawne. Gdybyście musieli jako uczestnicy tamtego rządu zapłacić te pieniądze jako osoby prywatne, nie byłoby wam do śmiechu. (Poseł Beata Kempa: To niech się odwołują.) (Poseł Andrzej Rozenek: To nie jest do śmiechu.) Szanowni państwo, mówimy o pieniądzach, które państwo polskie wypłaca osobom pomówionym w raporcie, uznanym za pomówione. (Oklaski) Państwu jest do śmiechu z tego powodu, tak? Cały czas krzyczycie na rząd: budżet, kolacje, jakieś taśmy, policzki, wino za tyle pieniędzy, a tutaj milion dwieście, a pani się śmieje z tego powodu. (Oklaski) Pani się z tego powodu śmieje. Pan Naimski, który był członkiem Komisji Weryfikacyjnej, wie, co tam się wówczas działo, wie, że tylko 7 ugód zawarto, wszystkie sprawy Ministerstwo Obrony Narodowej przegrało, a wy ciągle mówiliście, że minister się dogaduje. Nie dogaduje się, tylko w 7 przypadkach się dogadał. No, zbliżam się powoli do końca. Powoli, w połowie jesteśmy. Z zawiadomienia pokrzywdzonych o przestępstwach Komisji Weryfikacyjnej w związku z niezgodnym z ustawą sposobem przeprowadzenia weryfikacji oraz przygotowaniem raportu przez Komisję Weryfikacyjną w dniu 5 października 2007 r. Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła śledztwo w sprawie w kierunku przestępstwa z art. 231. Było ono prowadzone pod sygnaturą akt... nie będę tego odczytywał, bo, widzę, państwo już naprawdę jesteście znużeni. (Wesołość na sali) Postanowienie o wszczęciu śledztwa zmieniło wcześniejsze postanowienie tej prokuratury o odmowie wszczęcia śledztwa, z dnia 17 lipca. Postępowanie zostało wszczęte w wyniku zawiadomień o popełnieniu przestępstwa przez Komisję Weryfikacyjną złożonych przez 13 osób i 2 instytucje, poważne instytucje, których sytuacja faktyczna i prawna była niejednolita, jednak ze względu na przedmiot sprawy zawiadomienia zostały połączone do wspólnego rozpoznania. W wyniku trudności kadrowych powstałych w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie akta śledztwa zostały w IV kwartale 2008 r. przekazane za pośrednictwem Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie do Prokuratury Krajowej - tu ciekawy wątek się rozpoczyna - wraz z wnioskiem o przyjęcie sprawy do prowadzenia. W rezultacie tych działań prowadzenie śledztwa przejął Wydział X Biura do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej w Warszawie. W wyniku kolejnych zmian organizacyjnych w prokuraturze powszechnej od dnia 1 kwietnia 2009 r. postępowanie jest prowadzone w Wydziale V do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie, sygnatura akt - tu pozwolę sobie przeczytać, bo tą sygnaturą byśmy się posługiwali, jeżeli chodzi o komisję śledczą... (Głos z sali: Po co czytać.) ...Ap. V Ds. 49/09. W wyniku kilku skarg na przewlekłość prowadzenia śledztwa złożonych przez pokrzywdzonych śledztwo od dnia 15 listopada 2010 r. zostało objęte zwierzchnim nadzorem służbowym Prokuratury Generalnej sprawowanym w Departamencie do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji. Śledztwo było prowadzone w sumie przez 7 prokuratorów. Przez większość czasu jego trwania śledztwo prowadziło jednocześnie dwóch prokuratorów. Po ponad 4 latach prowadzenia śledztwa, w dniu 8 grudnia 2011 r., dwaj prokuratorzy, pan Krzysztof Kuciński i pani Katarzyna Szeska, stwierdzili, że są podstawy do postawienia zarzutów przewodniczącemu Komisji Weryfikacyjnej panu Antoniemu Macierewiczowi i sporządzili pierwszy wniosek o uchylenie immunitetu panu posłowi Macierewiczowi, by móc postawić zarzuty i skierować sprawę do sądu. W wyniku trwającej miesiąc analizy otrzymanego wniosku prokurator generalny w dniu 9 stycznia 2012 r. zwrócił go prokuratorom z poczynionymi ustaleniami i stosownymi uwagami co do toku śledztwa i zgromadzonego materiału dowodowego, w tym co do oceny prawno-karnej dotyczącej dwóch problemów - tu wracamy do punktu wyjścia - czy przewodniczący Komisji Weryfikacyjnej Antoni Macierewicz jest funkcjonariuszem publicznym i czy raport jest dokumentem urzędowym w rozumieniu prawa karnego. (Poseł Andrzej Dera: I od początku zaczynamy.) Prokuratorzy potrzebowali 3 miesięcy... Pan Dera, zdaje się, też był w tamtym rządzie. (Poseł Andrzej Dera: Tak jest.) Właśnie. Dlatego zakłóca wystąpienie. (Poseł Andrzej Dera: Zaczynamy jeszcze raz od pierwszej strony.) Prokuratorzy potrzebowali 3 miesięcy, aby usunąć wytknięte uchybienia, i w dniu 23 marca 2012 r. skierowali do prokuratora generalnego drugi wniosek, czym potwierdzili istniejące podstawy do postawienia zarzutu przewodniczącemu Komisji Weryfikacyjnej. (Poseł Andrzej Dera: Pomylił się pan, służby tego nie przewidziały.) Analiza znanej już sprawy zajęła panu prokuratorowi generalnemu aż 3 miesiące i zakończyła się ponownym zwróceniem wniosku z podobnymi uwagami w dniu 20 czerwca 2012 r. Dwaj prokuratorzy prowadzący śledztwo nie przygotowali trzeciego wniosku, lecz po 6 miesiącach, w dniu 21 grudnia 2012 r., wydali postanowienie o umorzeniu śledztwa. Częściowo prokuratorzy podtrzymali swoje decyzje, stwierdzając jednoznacznie, że przewodniczący Komisji Weryfikacyjnej jest funkcjonariuszem publicznym, a raport jest dokumentem w rozumieniu prawa karnego. Na wydane postanowienie 11 pokrzywdzonych złożyło zażalenia. 20 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wydał prawomocne postanowienie, nie uwzględniając złożonych zażaleń, i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Można było się spodziewać, że mając korzystne dla autorów wniosków prawomocne postanowienie sądu, prokuratorzy przygotują trzeci wniosek o uchylenie immunitetu panu posłowi Antoniemu Macierewiczowi, byłemu przewodniczącemu Komisji Weryfikacyjnej. Stało się jednak inaczej. W sierpniu 2013 r. pani prokurator Szeska została decyzją przełożonych skierowana do innych zadań w prokuraturze apelacyjnej, tym samym prowadzenie śledztwa kontynuował pan prokurator Krzysztof Kuciński. W dniu 3 października 2013 r. zastępca prokuratora generalnego Robert Hernand wydał 13. postanowienie o przedłużeniu okresu prowadzenia śledztwa. 14. termin został ustalony na 5 stycznia. Wszystkie poprzednie postanowienia o przedłużeniu śledztwa wydawała pani Marzena Kowalska. Proszę państwa, w dniu 4 listopada 2013 r. zastępca prokuratora apelacyjnego w Warszawie Waldemar Tyl wydał postanowienie o uwzględnieniu wniosku o wyłączenie prokuratora z udziału w sprawie, w którego uzasadnieniu napisał: ˝W dniu 28 października 2013 r. prokurator prowadzący śledztwo złożył wniosek o wyłączenie jego osoby od dalszego udziału w przedmiotowym postępowaniu. Wnioskujący podniósł w piśmie, że z uwagi na rozbieżną od prezentowanej przez kierownictwo jednostki ocenę materiału dowodowego z jednoczesnym uwzględnieniem, iż z uwagi na charakter przedmiotu postępowania możliwa jest odmienna interpretacja zgromadzonych dowodów, sytuacja taka może być postrzegana jako świadcząca o braku obiektywizmu po stronie prowadzącego postępowanie. Prokurator wnioskujący o wyłączenie od udziału w sprawie wskazał również, że zarzut stronniczości może być formułowany z uwagi na treść publikacji prasowych oraz kierowanych pod jego adresem uwag i skarg, pomimo że niezasadnych, to jednak z oczywistych względów mających wpływ na postrzeganie sprawy, w którą jest osobiście zaangażowany, co w konsekwencji może mieć wpływ na utratę obiektywizmu przy formułowaniu ocen˝. Do prowadzenia śledztwa wówczas został wyznaczony kolejny, ósmy z kolei prokurator, państwu na pewno dobrze znany, pan Leszek Stryjewski. Po zapoznaniu się z jawnymi i niejawnymi aktami śledztwa, jak również z pomocniczymi aktami prokuratora dotyczącymi śledztwa, które były niedostępne dla pokrzywdzonych - to ciekawe - w dniu 30 grudnia 2013 r. prokurator wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa, w którym w ocenie prawnej na stronach od 93 do 103 jednoznacznie stwierdził - proszę o uwagę - jednoznacznie stwierdził, że przewodniczący Komisji Weryfikacyjnej dopuścił się popełnienia przestępstw, ale przepisy ustawy likwidującej WSI oraz prawa karnego nie pozwalają na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za popełniony czyn. (Oklaski) W uzasadnieniu prokuratora coś takiego! Tylko w Polsce, tylko w tej prokuraturze, pisowskiej! Sytuacja ta wskazuje na ułomność prawa ustanowionego przez nasz Sejm, co w praktyce pokazuje, że odpowiedzialność karna w Polsce jest inna dla przeciętnego obywatela, dla Kowalskiego, dla każdego, kto żyje w tym kraju i płaci podatki, i dla przedstawiciela władzy. Nie powinniśmy w demokratycznym państwie godzić się na tego rodzaju historie. Osoby mające status osoby pokrzywdzonej w śledztwie złożyły zażalenia na taką ocenę, uważając, że to niedopuszczalne w praworządnym państwie. W dniu 10 czerwca 2014 r.... (Poseł Andrzej Dera: Zaczął od początku to samo czytać.) W dniu 10 czerwca 2014 r., szanowni państwo, odbyła się rozprawa w Sądzie Okręgowym w Warszawie, w czasie której sędzia miał podjąć decyzję, rozstrzygając prawomocnie spór prawny między pokrzywdzonymi a prokuratorem wydającym postanowienie. Ze względu na unikalność i nieprecyzyjność uchwalonej ustawy likwidującej WSI oraz niejednoznaczność definicji pojęć w prawie karnym, jak również powagę problemu popełnianych przestępstw w tak ważnym obszarze sędzia nie był w stanie wydać jednoznacznej decyzji i zwrócił się w tej sprawie do Sądu Najwyższego. (Poseł Andrzej Dera: Zaciął się.) Zwrócił się o pomoc, odraczając procedowanie do czasu uzyskania ostatecznej wykładni Sądu Najwyższego na temat istniejących problemów w rozpatrywanej sprawie. Wręcz zadziwiającą sprawą jest to, że problem prawny fundamentalny dla prowadzonego śledztwa nie został rozwiązany przez prokuraturę, a powinien zostać rozwiązany, przez ponad 6 lat. To wszystko, o czym tutaj mówiłem, wskazuje na brak profesjonalizmu, jeżeli chodzi o wymiar sprawiedliwości, w ocenie tej sprawy. No, był funkcjonariuszem, nie był funkcjonariuszem. Jeżeli od tego ma zależeć, czy był winny, czy nie jest winny... Są spore wątpliwości. Jedna rzecz bardzo istotna, szanowni państwo - karalność czynu przestępstwa urzędniczego w przypadku jego popełnienia w czasie prowadzenia weryfikacji uległa przedawnieniu wobec pierwszego przewodniczącego komisji w dniu 7 listopada 2012 r., zaś wobec drugiego w dniu 30 czerwca 2013 r. I jedna najistotniejsza kwestia, jeżeli chodzi o odpowiedzialność pana Antoniego Macierewicza - karalność wszystkich ewentualnie popełnionych czynów ulegnie przedawnieniu w dniu 15 lutego 2017 r. Rodzi się pytanie, czy komuś w Polsce zależy na tym, aby doszło do przedawnienia karalności wszystkich czynów zabronionych i aby nikt nie poniósł odpowiedzialności karnej za popełnienie tych czynów. (Poseł Andrzej Dera: To nie zdążymy.) W tym miejscu należy zaznaczyć, że - pomimo szeregu wątpliwości co do profesjonalizmu, co do prowadzenia śledztwa, decyzji prokuratorów stosownie do obowiązującego prawa - od nowelizacji ustawy o prokuraturze prokuratura przestała być częścią władzy, prokuratura przestała być częścią władzy przynajmniej teoretycznie, dlatego nie podlega jakiejkolwiek kontroli. Stan ten natomiast nie wyklucza możliwości korzystania przez powołaną ewentualnie komisję śledczą z materiałów zgromadzonych przez prokuratury we wszystkich tych śledztwach, proszę państwa. Podsumowując, sposób przeprowadzenia weryfikacji przez Komisję Weryfikacyjną, opublikowanie raportu oraz niestety opieszałość naszych władz w rozwiązaniu powstałego problemu skutkuje utratą zaufania do demokratycznego państwa polskiego. Wielokrotnie państwo wypowiadaliście kwestie o hochsztaplerach, przestępcach, złoczyńcach, o osobach wymienionych w raporcie. Dobrze, można wygłaszać takie kwestie, ale niech będą podparte dowodami, niech którakolwiek z tych osób wymienionych przez was poniosłaby odpowiedzialność karną. Otóż nikt jej nie poniósł. I to budzi nasze wątpliwości. Mam nadzieję, że pozostałe kluby - nie mówię o PiS i tych wszystkich klonach, które powstały w wyniku jakichś tam rozpadów i chorych ambicji niektórych przewodniczących - poprą ten wniosek. W tej sprawie Twój Ruch zrobił tyle, ile się da. Długi marsz to małe kroki. To był kolejny maleńki kroczek do tego, żeby sprawa związana z barbarzyństwem przy weryfikacji kadr Wojskowych Służb Informacyjnych została wyjaśniona, a winni zostali ukarani albo chociaż, jeżeli się nie da wszystkich winnych ukarać, napiętnowani. Proszę państwa, nie może być tak, że w dzisiejszych służbach w Polsce oficerowie, funkcjonariusze obserwują scenę polityczną i od sondaży, od ewentualnych zwycięzców będzie zależała ich praca. Nie może być tego rodzaju sytuacji, że taka historia może się powtórzyć. Co do działalności pana Macierewicza, były takie spotkania na świecie szefów służb, gdzie zachowanie pana Macierewicza mogłoby być uznane za zdradę. W tej sprawie nie mogę powiedzieć w trybie jawnym nic więcej. Nie był pan w Mons w SHAPE w tym czasie, panie Dorn, niech pan się nie uśmiecha. Tamto zachowanie, to, co pan Macierewicz robił, każdy demokratyczny kraj uznałby za zdradę. Kończąc już, proszę państwa... ...zastanawiam się, skąd w panu Antonim Macierewiczu taka nienawiść do wszelkich służb specjalnych. (Poseł Krystyna Pawłowicz: To się zastanów.) Zrozumiałbym to tylko w jednym wypadku - gdyby jedna z najbliższych jego sercu osób była tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa. Dziękuję.