Mówca: Andrzej Dąbrowski
Data: 2013-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt odnieść się do informacji o realizacji rządowego programu preferencyjnych kredytów mieszkaniowych ˝Rodzina na swoim˝ oraz zamierzenia w sprawie wprowadzenia po dniu 31 grudnia 2013 r. systemów wspierania rodzin w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Pozwoliłem sobie odczytać ten długi tytuł, ponieważ nie usłyszałem za wiele od pana ministra odnośnie do tego drugiego członu, co po 2013 r. Mam parę wątpliwości, ale to w drugiej części. Na wstępie mojego wystąpienia chciałbym powiedzieć, że naszym zdaniem program ˝Rodzina na swoim˝ spełnił swoje zadanie. Realizacja tego programu przebiegała sprawnie, o czym świadczą liczba beneficjentów i podpisanych umów. Przypomnijmy, że beneficjentami programu mogły być małżeństwa w wieku do 35 lat (decydował wiek młodszego małżonka), osoby samotnie wychowujące dzieci bez ograniczeń wieku oraz bezdzietne osoby niezamężne w wieku do 35 lat - to zostało wprowadzone co prawda w 2011 r., ale była to bardzo ważna zmiana, też ciesząca się dużym zainteresowaniem. Dopłaty mogły być stosowane, jeżeli powierzchnia użytkowa nie przekraczała 140 m 2 w przypadku domu jednorodzinnego, 75 m 2 w przypadku lokalu mieszkalnego, gdy kredytobiorcą jest małżeństwo lub osoba samotnie wychowująca dzieci, i 50 m 2 w przypadku lokalu mieszkalnego, gdy kredytobiorcą jest bezdzietna osoba niezamężna. Dopłaty naliczane były do 70 m 2 w przypadku domu jednorodzinnego, do 50 m 2 w przypadku lokalnego mieszkalnego nabywanego przez małżeństwo i osoby samotnie wychowujące dzieci i 30 m 2 w przypadku lokalu mieszkalnego nabywanego przez bezdzietne osoby niezamężne. Przedstawiam te liczby, bo one będą ważne przy odniesieniu do tego, co mamy mieć po 2014 r. Liczba udzielonych kredytów w latach 2007-2012 jest imponująca, bo to były 181 563 umowy na kwotę 32 956,8 mln zł. I teraz trzeba zwrócić uwagę na jedną rzecz, na to, że na rynku wtórnym zagospodarowanie tej kwoty było na poziomie około 55%, na rynku pierwotnym - 26%, a budowa domów jednorodzinnych to ponad 18%. Kwoty wsparcia były wysokie, ale też reakcja banków była elastyczna, bo wiemy, że zaczynał PKO BP, a na koniec mieliśmy już 20 banków, które obsługiwały program ˝Rodzina na swoim˝. Ważne też jest to, że program trafił do tej grupy, do której miał trafić, czyli do osób młodych. 73% udziału w tych kredytach mają osoby w wieku między 25. a 34. rokiem życia, około 15% osób to osoby starsze - w wieku od 35. do 39. roku życia. Kwoty kredytu też odpowiednio wzrastały. W 2007 r. średnia przeciętna kwota kredytu to było ponad 109 tys., w 2014 r. - 173. Średni okres spłaty: na rynku pierwotnym lokale mieszkalne - 27 lat, domy jednorodzinne - 28, na rynku wtórnym, proporcjonalnie, lokale mieszkalne - 26, domu jednorodzinne - 26 i budowa domu rodzinnego - 26. Wiemy, że jeszcze ten program jakby cały czas żyje, ponieważ banki kredytujące przyjęły około 26 tys. wniosków, które będą realizowane w 2013 r. Bank Gospodarki Krajowej przewiduje, że będzie to liczba około 20 tys. umów ze względu na to, że wnioski mogą być składane w wielu bankach przez kredytobiorców. To są najważniejsze rzeczy świadczące o tym, że program ˝Rodzina na swoim˝ spełnił oczekiwania. A teraz przedstawię parę pytań, wątpliwości dotyczących ˝Mieszkania dla młodych˝. Zrobiłem porównanie tych dwóch rzeczy. Na przykład samo założenie naszym zdaniem jest słuszne, szczególnie że idzie to w stronę promocji mieszkalnictwa, czyli rozwoju gospodarczego, jak również polityki prorodzinnej. Funkcjonowanie tego jest o tyle dobre, że wpłatę otrzymujemy na początku, dzięki czemu zmniejsza nam się rata. Mało tego, nie płacimy ubezpieczeń niskiego wkładu. A to wszystko naprawdę generuje duże koszty. Wiemy, że banki mają koszty ukryte. Tak więc to jest na pewno duży plus tego systemu. Pozwolę sobie przytoczyć cytat dotyczący tego, jaka jest różnica między ˝Mieszkaniem dla młodych˝ a ˝Rodziną na swoim˝. Jest to wypowiedź analityka z firmy Expander: Nowy program jest dla młodych korzystniejszy od ˝Rodziny na swoim˝. Załóżmy, że rodzina posiadająca dzieci kupuje za kredyt mieszkaniowy w cenie 250 tys. zł mieszkanie o powierzchni 60 m 2 . Przy obecnych poziomach stóp procentowych suma dopłat w ramach ˝Rodziny na swoim˝ wyniosłaby 44,5 tys. zł. W przypadku ˝Mieszkania dla młodych˝ nasza rodzina dostanie 15% wartości - mówimy o rodzinie, która posiada dzieci albo będzie je miała w przeciągu pięciu lat - mieszkania, czyli 31,2 tys. zł. Jednak tę kwotę uzyskuje w całości już przy zakupie. Dzięki temu może zaciągnąć mniejszy i tańszy kredyt, nie będzie też musiała płacić ubezpieczenia niskiego wkładu. W ten sposób w ciągu 30 lat spłaty kredytu nasza przykładowa rodzina zaoszczędzi około 90 tys. zł, czyli znacznie więcej niż na ˝Rodzinie na swoim˝. I to jest na pewno duży plus. Przypominam, że to jest opinia niezależnych analityków z firmy tym się zajmującej. Ale mam duże wątpliwości co do jednego i jako klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będziemy starali się konstruktywnie rozmawiać o tym. Chodzi o to, aby jednak przywrócić w programie domy jednorodzinne i rynek wtórny. Pamiętajmy o tym, że 3/4 Polski nie jest objęta budownictwem wielomieszkaniowym, a nie jest przecież celem tego programu likwidacja czy wysiedlanie Polski powiatowej. Jeżeli ludzie młodzi chcą mieszkać na obszarach wiejskich, chcą mieszkać w małych i średnich miejscowościach, nie można zmusić ich do przenoszenia się do wielkich miast. A dlaczego tym samym mają być poszkodowani? Bo z tego, co tutaj przedstawiono, wynika, że mogą być poszkodowani - podejrzewam, że nie taki był zamysł rządu, i myślę, że będziemy jeszcze o tym rozmawiać - w dwójnasób, bo raz, że nie dostaną dopłat z programu ˝Mieszkanie dla młodych˝, a dwa, że uderzy w nich jeszcze to, że nie będzie można odzyskiwać podatku VAT. To samo dotyczy rynku wtórnego. Przecież 18-19% w programie ˝Rodzina na swoim˝ to były zakupy na rynku wtórnym. Jeżeli chodzi o limity cenowe, które są ustalone, te, które znamy, to naprawdę niewiele miast - na dzień dzisiejszy Łódź, Gdańsk i Olsztyn - spełnia te kryteria, tak by można było mieszkanie o takim metrażu za te pieniądze nabyć. A reszta? Chociażby Wrocław. Przecież to są ceny o 20% niższe od tych, które są na rynku. Nie możemy oczekiwać tego, że deweloperzy nagle tak strasznie obniżą ceny, więc jest to problem. A czy nie lepiej by było, jakby młodzi ludzie mogli sobie kupić w dogodnym miejscu - niekoniecznie 20 czy 30 km od centrum, tylko w dogodnym miejscu - mieszkanie na rynku wtórnym? Przecież w większości przypadków, jeśli chodzi o pieniądze z obrotu nieruchomościami, jak ktoś sprzedaje nieruchomość, przeznacza je na nieruchomość nową, bądź większą, bądź w innym miejscu, ale te pieniądze pozostają na rynku i również pobudzają cały przemysł budowlany, bo mieszkania deweloperzy będą budować i budują. Tylko dlaczego pozbawiamy młodych ludzi właśnie takich możliwości? Panie ministrze, mam prośbę, apel. Tak jak mówiłem, my jako klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będziemy bardzo usilnie zabiegać o wprowadzenie tych dwóch rzeczy do tej ustawy, bo jest to bardzo ważne dla wielu tysięcy Polaków, wielu tysięcy polskich rodzin, które albo nie mieszkają w wielkich miastach, albo nie zamierzają się do tych wielkich miast przenosić. A wiemy, że nikt nie będzie w 20-tysięcznym miasteczku budował bloków, bo to się deweloperowi po prostu nie będzie opłacać. Zresztą też nie można ludzi wyrzucać z ich ziemi. Dlatego... A, już mi się kończy czas. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! (Dzwonek) Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego przyjmie informację, będzie głosował za przyjęciem informacji rządu. Ale też zwracamy się z wielkim apelem i będziemy bardzo mocno stali na stanowisku, aby przywrócić zarówno domy jednorodzinne, jak i możliwość zakupu mieszkania na rynku wtórnym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)