Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2013-03-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! Projekt, inicjatywa posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość dotycząca Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej jest nawiązaniem do projektu śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego, projektu, który był rozważany w poprzedniej kadencji. W poprzedniej kadencji nie udało się nam zakończyć prac nad tym projektem. Osią sporu były wówczas te same problemy, które są poruszane dzisiaj w tej debacie. Sojusz Lewicy Demokratycznej stoi na stanowisku, jakie wynika z obowiązującego dzisiaj prawa kombatanckiego. Mamy kombatantów, którzy zgodnie z polskim prawem mają tytuły kombatanckie. Macie państwo również w załączeniu informacje i opinie m.in. samorządów. Chciałbym poprosić w takim razie posłów wnioskodawców o odpowiedź na pytanie: Co się stanie z tymi ludźmi? Między innymi samorząd województwa świętokrzyskiego pisze tak: należy podkreślić, że ok. 200 tys. kombatantów otrzymało patenty weteranów walk o wolność i niepodległość ojczyzny nadawane przez premierów RP jako tytuły zaszczytne wraz z legitymacją i krzyżem z godłem państwa. Projekt ustawy w tej sprawie milczy. Czy tych 200 ludzi, których premierzy wybrali w Polsce w ramach demokratycznej procedury, będzie teraz weryfikowanych? Czy jeden organ władzy publicznej będzie podważał decyzje drugiego organu władzy publicznej? Myślę, że jeśli chcemy, jeśli jest wśród nas taka wola polityczna, a myślę, że wśród wypowiadających się jest wola polityczna uszanowania przede wszystkim przesłanki konstytucyjnej dotyczącej szczególnej opieki nad weteranami, to spróbujmy to rozwiązać. Ale przecież nam, i to we wszystkich rządach, kiedy patrzymy na projekt budżetu państwa, projekt budżetu kierownika urzędu do spraw kombatantów, kiedy mówimy o nakładach na to, żeby od strony socjalnej pomóc tym ludziom, którzy są w najtrudniejszej sytuacji materialnej, niestety nie wystarcza determinacji, nie robimy tutaj postępów, zawsze nam brakuje. Czyżby nagle nie zabrakło nam wszystkim determinacji i uruchamiamy m.in. ten element socjalny? Myślę, że istotne i ważne jest również to, co podkreślają samorządy: ta ustawa próbuje uruchomić nową ścieżkę odpowiedzialności publicznej za środowisko kombatantów, a mianowicie tymi, którzy są u kierownika urzędu do spraw kombatantów, opiekuje się na szczeblu regionalnym samorząd województwa i w jego imieniu również samorząd powiatowy. Tutaj będzie wojewoda i w jego imieniu ten sam samorząd, czyli powiatowy, pełnomocnicy itd. Na koniec jest również formalna sprawa dotycząca tego, czy to rzeczywiście nie powinien być organ, w którym jest kierownik urzędu do spraw kombatantów, a nie szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, ale myślę, że jeśli jest wola, to można znaleźć w trakcie prac nad taką ustawą również określone rozwiązanie. Dla nas najistotniejszym elementem, który powoduje, iż na tym etapie nie możemy udzielić poparcia tej ustawie, jest różnicowanie kombatantów. Można powiedzieć tak: tutaj krytycy czy ci, którzy będą uczestniczyć w polemice nad tą ustawą, Sojusz Lewicy Demokratycznej, będą bronili, umownie rzecz biorąc, jakichś rzeczy, które miały miejsce w przeszłości. Tak jak pan marszałek, powołam się na osobę, jak myślę, bardzo państwu bliską, a mianowicie na opinię pana Andrzeja Seremeta, prokuratora generalnego Rzeczypospolitej, który pisze m.in.: przewidywane w projekcie przyznanie szczególnych uprawnień tylko niektórym z osób posiadających na podstawie obowiązujących przepisów prawa status kombatanta może naruszyć konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej. W związku z powyższym jest podstawowa sprawa, czy wnioskodawcy chcą się wsłuchiwać m.in. w wypowiedzi autorytetów prawnych, jakim jest zapewne prokurator, czy chcą się wsłuchiwać w wypowiedzi środowisk kombatanckich, które - jak sądzę - wiedzą lepiej niż my, jakie były uwarunkowania dojścia do wolności, do Polski, z której strony Europy. Mam tutaj również wystąpienie prezesa Zarządu Głównego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, największej organizacji, z którą zresztą tego nie konsultowano. Pan Henryk Strzelecki mówił: bardzo proszę o łaskawy stosunek do weteranów wojny. To nie jest żart. Jest to bardzo poważna sprawa. Kombatantów nie wolno dzielić. Kombatantami są ci, którzy byli w Narodowych Siłach Zbrojnych. Wiemy o tym, że Narodowe Siły Zbrojne nie uznawały rządu londyńskiego. Tak samo Armia Ludowa i Gwardia Ludowa nie uznawały rządu londyńskiego. Jednak te siły walczyły o wolność i niepodległość. Czy ten przepis, art. 3 ust. 2 pkt 5, nie jest sprzeczny z tym, o czym mówił prezes związku, powołuję się na wypowiedź prezesa, nie jest to mój wywód, czy nie będzie m.in. tą przyczyną? W czasie debaty zacytował m.in. rotę, którą składali żołnierze Armii Ludowej: Ja, syn ludu polskiego, antyfaszysta, przysięgam, że mężnie i do ostatnich sił walczyć będę o niepodległość ojczyzny i wolność ludu. Czy ta rota nie mówiła o dążeniu do wolności? Myślę, że w wielu sprawach powinniśmy jednak wsłuchiwać się w głosy środowiska kombatanckiego, powinniśmy wsłuchiwać się w wypowiedzi autorytetów prawnych, powinniśmy wsłuchać się również w to, co mówi nasz partner, który będzie uczestniczył w pracach nad tą ustawą, jeśli będziemy je kontynuować, czyli strona rządowa, ale także, biorąc pod uwagę partnerstwo publiczno-społeczne, również w głosy samorządów, które podnosiły kilka innych kwestii. Sojusz Lewicy Demokratycznej, jak wspomniałem, na tym etapie nie może głosować za kontynuacją prac, chyba że po debacie wnioskodawcy publicznie oświadczą, że są gotowi do rozmowy na temat tego katalogu wyłączeń, który jest, oczywiście, w części w pełni uzasadniony - kiedy nie dzieli kombatantów, kiedy mówi o ewidentnym łamaniu prawa i współdziałaniu, kolaboracji z okupantami, wówczas oczywiście wszyscy to popieramy. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)