Mówca: Anna Paluch
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałabym się w swoim wystąpieniu skupić na kwestiach działalności naszego państwa w roku 2015, na które wydatki zostały zgromadzone w części budżetowej 22: Gospodarka wodna i w części budżetowej 41: Środowisko. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W roku 2015 jednostki nadzorowane przez ówczesnego ministra środowiska, w szczególności Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska i Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, nie zrealizowały w pełni zakresu rzeczowego zaplanowanych zadań. W Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej nie zakończono realizacji projektu ˝Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami˝ - ISOK. Ten system jest wymagany przez wdrożone do polskiego prawa przepisy dyrektywy powodziowej oraz ramowej dyrektywy wodnej i ma on zasadnicze znaczenie dla zapewnienia prawidłowej ochrony kraju przed powodzią. Również w Krajowym Zarządzie Gospodarki Wodnej nie zakończono realizacji Zbiornika Wodnego Świnna Poręba, którego budowa, przypomnę, trwa od 1986 r., czyli już 30 lat. Powodem tych opóźnień były nie tylko warunki naturalne... (Poseł Jakub Rutnicki: Wina Tuska!) ...czyli susza hydrologiczna uniemożliwiająca napełnienie zbiornika, ale również złe przygotowanie planowanych robót. Obydwa te zaniechania były naprawiane stosownymi projektami ustaw w początkach VIII kadencji. Z kolei Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska miała dopilnować wykonania 74 planów zadań ochronnych oraz dwóch planów ochrony obszarów Natura 2000. Pomimo wydania 99% przeznaczonych na to środków planów zadań ochronnych powstało zaledwie 36, czyli mniej niż połowa, a planów ochronnych, których, przypomnę, miało być dwa, powstało zero. Brak było realnego nadzoru generalnego dyrektora ochrony środowiska nad podległymi mu regionalnymi dyrekcjami, a opisane zdarzenia są oczywistym sygnałem, że poprzedni minister środowiska nie zapewnił - pomimo takiego obowiązku, który wynika z ustawy o finansach publicznych - właściwego systemu kontroli zarządczej, czyli nie wyznaczono celów do realizacji podległym jednostkom, nie monitorowano ich wykonania. I pomimo poniesionych nakładów z publicznych środków nie osiągnięto założonych efektów rzeczowych. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W planowaniu wydatków w części budżetowej 22: Gospodarka wodna i części budżetowej 41: Środowisko zbyt wiele środków jest pozostawianych w rezerwie budżetowej i zwiększanych w trakcie roku budżetowego. Przykłady: w części budżetowej 22 limit wydatków został zwiększony w trakcie roku budżetowego 2015 o 160%, a w części budżetowej 41 został zwiększony o 55%. Taki sposób finansowania radykalnie utrudnia racjonalne wykonywanie zadań publicznych. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jeszcze parę słów na temat Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który jest dla właściwego ministra - właściwego do spraw środowiska oczywiście - podstawowym narzędziem realizacji polityki ochrony zasobów naturalnych. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którego majątek, tzn. środki pieniężne i papiery wartościowe oraz należności z tytułu udzielonych pożyczek, zamyka się kwotą 10 362 mln zł, w ciągu minionego pięciolecia udzielał bardzo szczodrze dotacji. Ta szczodrość poprzedniego Zarządu NFOŚiGW, którą najlepiej wyraża poziom dotacji form udzielania pomocy w zestawieniu z formami pożyczkowymi oczywiście, to - żeby nie być gołosłowną - 75% dotacji w latach 2010-2011, czyli 25% to były tylko pożyczki. W 2013 r. formy dotacyjne to 62%, w 2014 r. - 67% i dopiero w 2015 r. jest mniej więcej równowaga pół na pół, czyli 47% dotacji i 53% pożyczek. Również proceder udzielania w minionym pięcioleciu dopłat do oprocentowania kredytów banków komercyjnych spowodował wymierne straty dla NFOŚiGW. Nieudzielenie kredytów ze środków własnych przez narodowy fundusz na sumę ok. 1,5 mld zł to jest strata - jak się szacuje, jak w tej chwili zarząd oszacował - 303 mln zł na niepozyskanych odsetkach, a z drugiej strony dopłata do oprocentowania kredytów banków komercyjnych to jest konieczność wypłaty 286 mln zł, czyli razem daje to utracone korzyści w kwocie 589 mln zł. Trzeba tu jeszcze zaznaczyć, że te obfite dotacje płynęły nie do polskich biednych gmin, lecz płynęły głównie do dużych, silnych europejskich podmiotów. I znowu, proszę państwa, przykład: firma EDF - Électricité de France, której przychody ze sprzedaży w 2015 r. zamykają się kwotą 75 mld euro, otrzymała od narodowego funduszu 61 053 tys. zł dotacji na trzy projekty, a firma Veolia, też francuska, której przychody ze sprzedaży za 2015 r. osiągnęły 25 mld euro, otrzymała od narodowego funduszu w formie dotacji 37 mln zł z okładem. Trudno się zatem dziwić, że po latach takiej niesłychanej szczodrości, a nazwijmy to po imieniu - rozrzutności, zwłaszcza dla dużych i silnych podmiotów, prognoza płynności finansowej przewidywała na funduszu podstawowym na koniec 2016 r. 23 mln, a w przyszłym roku - minus 28 mln zł. I przypomnę jeszcze, że narodowy fundusz ma ściśle opisane w ustawie Prawo ochrony środowiska subfundusze, na których się gromadzi wpłaty z poszczególnych rodzajów opłat i kar za korzystanie ze środowiska, i musi je wydawać na określone cele, z których je gromadzi. A zatem pewna swoboda dysponowania środkami dotyczy właśnie tylko funduszu podstawowego. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nowy zarząd narodowego funduszu ma naprawdę co sprzątać w tej stajni Augiasza. Kończąc, chciałabym jeszcze odpowiedzieć panu posłowi Żmijanowi. Otóż wspomniał był pan poseł incydent Rospudy. Przypominam, panie pośle, szanowni państwo, że wygranie sprawy Rospudy przed Europejskim Trybunałem przypadło na początek rządów PO, bo polski rząd, minister Szyszko wygrał ten proces. A rząd PO, zamiast wykonać wygrany przez ministra Szyszkę wyrok, w odniesieniu do Rospudy zwołał okrągły stół i doprowadził do tego, że z powodu obwodnicy Augustowa nadkłada się 10 km. Jaka to jest emisja komunikacyjna na tych dodatkowych 10 km, to sobie państwo policzcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)