Mówca: Pracy i Polityki Społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz
Data: 2013-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Niełatwo jest mówić o zmianach w systemie emerytalnym prostym językiem. Niestety łatwiej jest przerzucać się chwytliwymi hasłami. Chciałbym, abyśmy dzisiaj wznieśli się ponad banalne, emocjonalne, a przede wszystkim często nieprawdziwe określenia i spróbowali zrozumieć, o co tak naprawdę chodzi w proponowanych przez rząd zmianach w systemie emerytalnym. Nie będę dzisiaj wracać do założeń reformy z 1999 r. Mówiłem o tym długo na tej sali na wrześniowym posiedzeniu, prezentując informację rządu na temat systemu emerytalnego. Przywoływałem wówczas przygotowany wspólnie przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Finansów raport, w którym po raz pierwszy od startu reformy emerytalnej podsumowaliśmy działalność otwartych funduszy emerytalnych, ich wpływ na wysokość emerytur, gospodarkę i wzrost gospodarczy, prywatyzację, dług publiczny, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i sektor finansowy. Dokonaliśmy również analizy efektywności inwestycji OFE oraz niektórych kosztów ich funkcjonowania. Raport stał się punktem wyjścia do opracowania reformy systemu emerytalnego. Na jego podstawie Rada Ministrów zarekomendowała Wysokiej Izbie przyjęcie następujących rozwiązań: wprowadzenie dobrowolności przekazywania składek do OFE, przeniesienie nieakcyjnej części aktywów OFE do ZUS, powierzenie ZUS wypłaty emerytur z OFE, wprowadzenie tzw. suwaka bezpieczeństwa, obniżenie opłat pobieranych przez OFE, uwolnienie inwestycji OFE, wzmocnienie III filara. Przygotowany przez nas projekt ustawy jest realizacją przyjętych rekomendacji. Jego fundamentem jest bezpieczeństwo obecnych i przyszłych emerytur oraz całego systemu emerytalnego. Reforma została przygotowana tak, aby chronić finanse publiczne, jak i dbać o stabilność rynków finansowych, rynków kapitałowych. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich) Pani Marszałek... Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Najpilniejszą sprawą do rozwiązania było przygotowanie systemu wypłat emerytur z otwartych funduszy emerytalnych. Choć od startu reformy emerytalnej minęło już 14 lat, nikt do tej pory nie określił, jak środki powierzone OFE mają być wypłacane Polakom po przejściu na emeryturę. Dopiero ten rząd podjął się tego wyzwania. Nad różnymi wariantami wypłat emerytur z OFE pracowali eksperci Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Finansów, kancelarii premiera, Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polskiego, rzecznika ubezpieczonych. Przygotowywano kilka rozwiązań, szybko jednak okazało się, że część z nich się zdezaktualizowała. Powód? Rozważano między innymi scenariusz, zgodnie z którym same OFE wypłacałyby świadczenia swoim członkom, gdy ci przejdą na emeryturę. Instytucje finansowe zarządzające OFE uznały jednak, że owszem, emerytury mogą wypłacać, ale nie dożywotnio, a jedynie przez kilka lat. Nie chciały wziąć na siebie ryzyka demograficznego. Na takie rozwiązanie nie mogliśmy się zgodzić. Uznaliśmy, że świadczenia z OFE muszą być wypłacane dożywotnio, bezpiecznie, z gwarancją waloryzacji, a system ich wypłat ma być jak najtańszy. Każde dodatkowe koszty, a prywatne podmioty oczekiwałyby za wykonanie tego zadania wynagrodzenia, oznaczałyby bowiem niższe emerytury dla milionów Polaków. Dlatego zdecydowaliśmy się na powierzenie ZUS wypłat emerytur z OFE. Będą one wyliczane i waloryzowane na dotychczasowych zasadach. To najlepsze z możliwych rozwiązań. W ostatecznym rozrachunku to przecież państwo jest gwarantem świadczeń emerytalnych. Z mojego punktu widzenia, jako ministra odpowiedzialnego za zabezpieczenie społeczne, ale także obywatela, uchylanie się od tej odpowiedzialności jest nie do przyjęcia. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przekazanie środków z OFE do ZUS dopiero w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego nie gwarantuje jednak ich bezpieczeństwa w okresie przedemerytalnym. Co się na przykład stanie, jeśli na 3 lata przed emeryturą powtórzy się kryzys z 2008 r.? Wszyscy pamiętamy przecież, że OFE straciły wówczas w ciągu jednego roku ponad 20 mld zł. Odrobienie tamtej straty zajęło funduszom kilka lat. W przyszłości utrzymująca się miesiącami giełdowa bessa może znacząco uszczuplić środki emerytalne zebrane w OFE. Stopnieją one w krótkim czasie na przykład o 50-60%. Gdyby tak się stało na 20 lat przed przyznaniem emerytury, to straty można byłoby jeszcze odrobić. Jednak tuż przed przejściem na emeryturę będzie to niemożliwe. Musielibyśmy się pogodzić z tym, że emerytura z OFE przez giełdową bessę nagle będzie niższa o połowę, chyba że ktoś zdecyduje się pracować kilka lat dłużej tylko po to, aby odrobić poniesione przez OFE straty. Nie możemy dopuścić do takiej sytuacji, jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie Amerykanie muszą pracować znacznie dłużej niż wynosi wiek emerytalny, dlatego że kryzys finansowy zjadł ich emerytalne oszczędności. Przez upadek Lehman Brothers i trwającą później bessę Amerykanie potracili większą część swoich oszczędności zebranych w ramach programów emerytalnych. Część programów wręcz zbankrutowała, stała się niewypłacalna i sytuację musiały ratować władze stanowe. Przejście dzisiaj na emeryturę oznacza dla Amerykanów świadczenia niższe o 30-50%. Zwykli Amerykanie muszą teraz pracować nie do 65. czy 67., ale do 70. roku życia i dłużej po to tylko, żeby chociaż częściowo odrobić straty poniesione na giełdzie. Nie wyobrażam sobie, abyśmy mogli wystawić środki emerytalne Polaków na takie zagrożenie, na takie ryzyko. Wprowadzamy do systemu emerytalnego dodatkowy bezpiecznik dla przyszłych emerytów, tzw. suwak bezpieczeństwa. Zgromadzone w OFE środki na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego będą stopniowo przenoszone do ZUS na specjalne subkonta. W ZUS będą waloryzowane co roku na dotychczasowych zasadach, czyli o średnią wysokość wzrostu gospodarczego i inflacji za ostatnie 5 lat. W pierwszym roku funkcjonowania suwaka bezpieczeństwa, czyli w 2014 r., OFE przekażą do ZUS 4,4 mld zł. Te środki będą dzięki temu lepiej chronione przed giełdową bessą. Suwak bezpieczeństwa pozwoli w okresie przedemerytalnym zminimalizować ryzyko strat dla przyszłych emerytów związane z inwestycjami na rynkach finansowych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Określenie zasad wypłat emerytur i zagwarantowanie bezpieczeństwa środków w okresie przedemerytalnym to zaledwie pierwszy krok, daleko niewystarczający, gdy spojrzymy na system emerytalny jako całość. Spójrzmy na liczby. W ostatnich latach do OFE musiało przystąpić 500-600 tys. osób rocznie. Kto nie podjął decyzji o wyborze funduszu, był losowo przydzielany do jednego z nich. I tak na przykład w zeszłym roku świadomą decyzję podjęło zaledwie 20% młodych osób wchodzących na rynek pracy, reszta została rozlosowana i bardzo możliwe, że nawet nie wie, do jakiego funduszu teraz wpływają jej składki. Problem jest zresztą znacznie szerszy. Choć do OFE należy blisko 16 mln Polaków, to subkonta w ZUS ma jedynie niespełna 13 mln z nich. Oznacza to, że liczba członków OFE, na których konta nie są przekazywane składki, przekracza już 3 mln. Choć na ich konta nie wpływają nowe składki, to instytucje finansowe zarządzające OFE cały czas pobierają prowizję za zarządzanie od już zebranych środków, uszczuplając w ten sposób stan konta. W związku z tym, że ponad 70% wszystkich członków OFE nie miało nigdy wyboru, musiało przystąpić do OFE, proponujemy wprowadzenie dobrowolności przekazywania nowych składek do OFE. Możliwość wyboru dostaną wszyscy obecni członkowie OFE, a także osoby dopiero wchodzące na rynek pracy. Na podjęcie decyzji wszyscy będą mieli 4 miesiące. To optymalny okres - ani nie za krótki, ani nie za długi. Początkowo proponowaliśmy, aby były to 3 miesiące, ale w czasie konsultacji część partnerów społecznych zabiegała o wydłużenie tego okresu. Przyznaliśmy im rację, stąd zapisane w projekcie ustawy 4 miesiące na podjęcie decyzji. Deklaracje będzie można składać od 1 kwietnia do 31 lipca przyszłego roku. Oświadczenia będą dostępne w oddziałach ZUS. Tam też będzie można je od razu wypełnić i złożyć. Jeśli ktoś nie chciałby fatygować się do ZUS, może wydrukować deklarację ze strony internetowej i wysłać ją pocztą lub wypełnić przez Internet za pośrednictwem platformy ePUAP. Daje to gwarancję, że każdy zainteresowany samodzielnym podjęciem decyzji z łatwością będzie mógł to zrobić. Decyzja nie będzie ostateczna. Po raz pierwszy będzie można ją zmienić w 2016 r. Znów przyszli emeryci dostaną na to cztery miesiące. Kolejne zmiany decyzji będą możliwe co cztery lata. W wyborze pomoże aktualna informacja o wysokości waloryzacji konta i subkonta w ZUS oraz o wynikach inwestycyjnych wszystkich funduszy emerytalnych. Zależy nam na tym, aby przyszli emeryci podejmowali decyzję w oparciu o obiektywną informację, a nie na podstawie reklam emerytur pod palmami. Zresztą do tego problemu zaraz jeszcze wrócę. Chciałbym w tym miejscu podkreślić jedną kwestię: prawo do dziedziczenia środków będzie przysługiwało Polakom bez względu na podjętą decyzję o przejściu do ZUS bądź pozostaniu w OFE. Dodatkowo dziedziczenie zostanie wydłużone w przypadku subkonta w ZUS. Zgromadzone środki będą mogły być dziedziczone do trzech lat po przejściu na emeryturę ubezpieczonego. Każdy z członków OFE będzie miał wybór, czy nadal będzie chciał przekazywać część swojej składki emerytalnej do OFE. Jak już podkreślałem, chcemy, żeby mógł go dokonać wyłącznie w oparciu o fakty. Dlatego w projekcie ustawy proponujemy wprowadzenie zakazu reklamy otwartych funduszy emerytalnych. Chcemy chronić Polaków przed nieuczciwymi reklamami. Wszyscy doskonale pamiętamy wizję emerytur pod palmami, którą OFE mamiły przyszłych emerytów, gdy startowała reforma emerytalna. Kusiły dość skutecznie. Spośród 7400 tys. Polaków, którzy mieli wybór - mogli, choć nie musieli, zapisać się do funduszy - aż 4400 tys. wybrało OFE. Wszystkim mityczna emerytura pod palmami wydawała się na wyciągnięcie ręki. Jeszcze kilka lat później, po zakończeniu wielkiej kampanii reklamowej, niektórzy prezesi towarzystw emerytalnych zarządzających OFE przekonywali Polaków, że dzięki OFE emerytury będą wyższe od świadczeń ówczesnych emerytów, choć doskonale już wiedzieli, że to nieprawda. Dziś jesteśmy mądrzejsi o popełnione wtedy błędy. Emerytury pod palmami dzięki OFE nie będzie. Dlatego chcę jasno powiedzieć: nie ma naszej zgody na powtórkę reklam z 1999 r. Nie zgodzimy się na kuszenie Polaków obietnicami bez pokrycia. Uznaliśmy, że najlepszym rozwiązaniem będzie wprowadzenie bezwzględnego zakazu reklamy na czas, w którym Polacy muszą zdecydować, czy nadal chcą przekazywać część swojej składki emerytalnej do OFE. W pozostałym okresie będzie obowiązywał zakaz nierzetelnej reklamy, nierzetelnej, czyli takiej, która mogłaby wprowadzać w błąd przyszłych emerytów. Stawka jest wysoka: z jednej strony wysokość przyszłych emerytur milionów Polaków, z drugiej zaś - zyski instytucji finansowych. Zakaz nie może pozostać tylko na papierze, nie chcemy w reklamach mrugania okiem do przyszłych emerytów. Dlatego kara za złamanie zakazu będzie wysoka - 3 mln zł. Po konsultacjach społecznych zrezygnowaliśmy jednak z kary pozbawienia wolności. Uznaliśmy, że sama kara finansowa jest na tyle dotkliwa, że próby ominięcia zakazu nie będą nikomu się opłacać. Takie rozwiązanie gwarantuje, że Polacy będą podejmowali decyzje nie na podstawie kolorowych reklam, ale w oparciu o uczciwą i obiektywną informację o funduszach emerytalnych. Znajdą w niej m.in. zestawienie dokonań inwestycyjnych OFE, a także ostrzeżenie o możliwych zagrożeniach związanych z inwestowaniem środków. Informacja będzie dostępna we wszystkich oddziałach ZUS, na stronach internetowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, resortu pracy i finansów, Komisji Nadzoru Finansowego. Każdy, kto będzie chciał się z nią zapoznać, będzie miał taką możliwość. Dzięki temu Polacy podejmą decyzję w oparciu o fakty, a nie o mity o palmach. Dodatkowo nie rzadziej niż raz w roku, a także na każdą prośbę swojego członka OFE będą musiały wysłać do niego informację o stanie konta, terminach dokonywanych wpłat składek, ich wysokości, jak również o celach i zasadach inwestycyjnych funduszu, wraz ze wskaźnikami, do których będą porównywane osiągane stopy zwrotu. Wszystkie informacje dla członków OFE będą musiały być przedstawione w sposób jasny i prosty, dokładny i umożliwiający zrozumienie ryzyka związanego z uczestnictwem w OFE. Chodzi przecież o to, żeby każdy świadomie podjął najlepszą z jego punktu widzenia decyzję - czy zostać w OFE, czy też powrócić do ZUS. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! OFE zwiększają dług publiczny, to fakt. Naszego kraju nie stać na jałowy obieg pieniądza, jaki powoduje istnienie funduszy. Mechanizm jest prosty, tyle że brak w nim logiki. Najpierw ZUS przekazuje do OFE część składek. Powstaje dziura, bo nadal trzeba wypłacać emerytury. Dziurę w ZUS musi zasypać budżet. Państwo zadłuża się, emitując obligacje, a te papiery kupują OFE. Obligacje skarbowe na koniec zeszłego roku stanowiły ponad połowę portfeli funduszy. Koło się zamyka. To tak, jakbyśmy brali pożyczkę w banku i wpłacali to na lokatę. Robiąc tak, nigdy nie wyjdziemy na plus, wie o tym każda polska rodzina, zwłaszcza że po drodze instytucje zarządzające OFE pobierają jeszcze od naszych składek prowizję. Być może nikt by nawet tego nie zauważył, gdyby nie jeden mankament tego rozwiązania - rośnie nam od tego dług publiczny. Gdyby nie OFE, zadłużenie państwa byłoby o 17 punktów procentowych PKB niższe. Dług publiczny bez OFE według wyliczeń Ministerstwa Finansów wynosiłby na koniec zeszłego roku nie 53% PKB, ale zaledwie 35% PKB. W roku 2012 wydatki budżetu na obsługę skumulowanego długu spowodowanego przez przekazywanie środków do OFE byłyby o ponad 14 mld zł niższe. Z tych pieniędzy można byłoby sfinansować nie tylko wydłużone przez nas do roku urlopy rodzicielskie, ale także wszystkie pozostałe świadczenia rodzinne. My tymczasem wydajemy je na odsetki od długu. Uznaliśmy, że na dalszy wzrost zadłużenia z powodu OFE nie możemy sobie pozwolić. Dlatego proponujemy, żeby OFE dłużej nie mogły inwestować w obligacje skarbowe. Każde OFE przekaże do ZUS 51,5% aktywów. Dlaczego akurat tyle? Ponieważ 51,5% wynosił średni udział obligacji skarbowych w portfelach OFE na koniec zeszłego roku. Jak to będzie wyglądało w praktyce? Przekazanie środków nastąpi 3 lutego przyszłego roku. W pierwszej kolejności OFE przeniosą obligacje i bony skarbowe. Jeśli to nie wystarczy, w dalszej kolejności przeniesione będą obligacje drogowe, inne obligacje gwarantowane przez Skarb Państwa i środki pieniężne. ZUS zewidencjonuje środki na indywidualnych subkontach ubezpieczonych. Obligacje i bony skarbowe przekaże Skarbowi Państwa do umorzenia, pozostałe aktywa, na przykład obligacje drogowe, trafią do zarządzanego przez ZUS Funduszu Rezerwy Demograficznej. Teraz najważniejsze. Żaden członek OFE na tym przesunięciu nie straci. Wysokość środków przekazanych z OFE do ZUS nie będzie mogła być niższa niż ich wartość z 3 września 2013 r. Dlaczego wybraliśmy tę datę? Dzień później pan premier przedstawił plan zmian w systemie emerytalnym. Mogło to spowodować zmiany w zakresie polityki inwestycyjnej OFE i ewentualne straty ich członków. Nie chcieliśmy, aby ewentualne negatywne efekty polityki zarządzających OFE odbiły się na stanie kont emerytalnych Polaków, stąd wmontowanie tego bezpiecznika w system. Pozostaje pytanie: Jaki wpływ na stan kont ubezpieczonych będzie miało samo przesunięcie środków z OFE do ZUS? Środki zewidencjonowane na subkoncie ZUS będą co roku waloryzowane na dotychczasowych zasadach, czyli o średnią wysokość wzrostu gospodarczego i inflacji za ostatnie 5 lat. Z przeprowadzanych analiz wynika, że w przyszłości nie będzie to mniej niż zysk z polskich obligacji skarbowych, w które OFE do tej pory inwestowały te środki. Oznacza to, że wpływ przesunięcia środków będzie dla przyszłych emerytów co najmniej neutralny. Nikt na tym nie straci. Ta zmiana będzie miała również pozytywny wpływ na finanse publiczne. Dzięki temu dług publiczny wobec PKB zmniejszy się o 7 punktów procentowych. Zgodnie z zamierzeniami umożliwi to obniżkę progów ostrożnościowych z 50% PKB do 43% PKB oraz z 55% PKB do 48% PKB w nowej regule wydatkowej. Niższe będą zatem potrzeby pożyczkowe budżetu państwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wiele mitów narosło wokół domniemanej niekonstytucyjności proponowanych przez nas rozwiązań. Chciałbym rozwiać wszystkie wątpliwości. Z przygotowanych dla Ministerstwa Finansów opinii prawnych wynika, że zmiany w systemie emerytalnym są zgodne z konstytucją. Takiego zdania są wybitni konstytucjonaliści prof. Marek Chmaj oraz dr Ryszard Piotrowski. Reforma OFE w części dotyczącej przeniesienia wyrażonych obligacyjnymi zobowiązaniami Skarbu Państwa części uprawnień emerytalnych z OFE do ZUS jest zgodna z konstytucją i z zasadami stanowiącymi fundament demokratycznego państwa prawa. Nie tylko nie narusza praw nabytych przyszłych emerytów, ale znajduje uzasadnienie w takich wartościach konstytucyjnych, jak prawo do zabezpieczenia emerytalnego oraz równowaga budżetowa. Tak wynika z opinii prof. Chmaja. Tego samego zdania jest inny wybitny konstytucjonalista dr Piotrowski. Proponowane przez rząd rozwiązania są zgodne z konstytucją, szczególnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa - napisał w swojej opinii prawnej. Takich analiz jest więcej. Prof. Elżbieta Chojna-Duch pisze: Zaproponowane przez rząd zmiany są nie tylko celowe, ale wręcz konieczne. Nie budzą istotnych zastrzeżeń prawnych. Przeniesienie środków z OFE do ZUS nie narusza praw nabytych. W opinii prawnej prof. Marka Wierzbowskiego i Sławomira Jakszuka czytamy, że przeniesienie środków z OFE do ZUS nie jest wywłaszczeniem. W odniesieniu do członka OFE nastąpi jedynie przeksięgowanie wierzytelności. Jeśli to kogoś nie przekonuje, można także sięgnąć do wyroku Sądu Najwyższego z 2008 r., który orzekł, że składka przekazywana do OFE też jest składką na ubezpieczenie emerytalne, a nie wkładem oszczędnościowym. Oznacza to, że środki zgromadzone na rachunku funduszu nie są prywatną własnością Polaków. Składki do OFE są daniną publiczną na cele zabezpieczenia społecznego. Nie można przecież pójść do OFE i swoich pieniędzy wypłacić. Z kolei z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego jasno wynika, że konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie może uniemożliwiać zasadniczej reformy systemu prawnego. Skąd więc dotychczasowe nieporozumienia? Na to pytanie odpowiada w swojej analizie prof. Chojna-Duch. Według niej nieporozumienia biorą się z tego, że w większości systemów emerytalnych państw zachodnich II filar, czyli nasze OFE, jest nieobowiązkowy. W Polsce zastosowano inny model, w Europie do tej pory nieznany. Utworzono obowiązkowy dla wszystkich ubezpieczonych II filar emerytalny, który jest częścią publicznego systemu emerytalnego. Doszło do pomieszania ról i ryzyk właściwych instytucjom publicznym i prywatnym. Fundusze będące instytucjami prywatnymi otrzymują w zarządzanie środki publiczne, jednakże nie przejmują ryzyka demograficznego. Pozostaje ono po stronie państwa, które rezygnuje jednak z dysponowania istotną częścią danin publicznych - tłumaczy prof. Chojna-Duch. Zaproponowane przez rząd zmiany przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa systemu emerytalnego i finansów publicznych. Trudno się zgodzić, że takie decyzje jak wypłata emerytur przez ZUS czy wprowadzenie dobrowolności do OFE mogły naruszać konstytucyjne wolności Polaków. Nie naruszają. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wróćmy do samych OFE. Chciałbym jasno powiedzieć: wprowadzając dobrowolność przekazywania składek do OFE, nie zamierzamy ani nikogo do OFE zniechęcać, ani OFE likwidować. Chcemy jedynie, aby obecność w OFE była świadomą decyzją przyszłych emerytów. Przyszli emeryci muszą zdawać sobie sprawę z ryzyka, jakie podejmują. Jeśli zdecydują się pozostać w OFE, czekają ich również daleko idące zmiany. Przyjrzyjmy się dokładniej, co zmieni się dla klientów OFE po wprowadzeniu proponowanych przez nas zmian. Wysokość składki zostanie ustalona na poziomie 2,92% wynagrodzenia brutto. Skąd ta wartość? To 40% limitu inwestycji OFE w akcje, przy pierwotnej wysokości składki, która była przekazywana do OFE. Przejdźmy do kosztów OFE. Obecnie instytucje finansowe zarządzające funduszami pobierają opłaty w wysokości 3,5% przekazywanej składki, czyli na maksymalnym dopuszczalnym w prawie poziomie. Jedynie dwa OFE liczą sobie minimalnie mniej. To i tak mniej niż wtedy, kiedy startowała reforma. Wówczas opłaty były bardzo wysokie i sięgały nawet 10% od każdej wpłaty. Zdecydowaliśmy się obniżyć opłaty od składki o połowę, o 1,75%. Dodatkowo OFE będą miały możliwość zróżnicowania opłat i ich dodatkowego obniżenia swoim klientom z dłuższym stażem. Takie rozwiązanie już obowiązywało w pierwszych latach istnienia funduszy i zarządzający OFE wielokrotnie apelowali o przywrócenie takiej możliwości. Zobaczymy, czy teraz skorzystają z możliwości obniżki prowizji. Obniżając opłaty, nie zapominamy o tych pobieranych przez ZUS. Tutaj również ich wysokość spadnie o połowę - z 0,8% do 0,4%. Projekt zakłada także likwidację minimalnej stopy zwrotu. Dlaczego? Sposób wyliczania minimalnej stopy zwrotu powoduje, że OFE zamiast ze sobą konkurować, naśladują swoją politykę inwestycyjną. Jednocześnie w sytuacji gdy wszystkie fundusze przynoszą straty swoim członkom, nie muszą tego pokrywać ze swoich środków. Co zmieni się w polityce inwestycyjnej funduszy? OFE nie będą mogły inwestować w obligacje, bony i skarbowe papiery wartościowe. Rozwiąże to problem tworzenia jałowego długu publicznego. Inwestycje funduszy powinny służyć faktycznemu wspieraniu realnej gospodarki. OFE będą mogły inwestować do 30% aktywów za granicą. Dochodzenie do tego pułapu będzie jednak rozłożone w czasie. Do końca przyszłego roku limit zwiększy się o 10%, następnie w 2015 r. do 20% i ostatecznie w 2016 r. do 30%. To nie nasze widzimisię, ale realizacja wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który zobowiązuje Polskę do usunięcia ograniczeń w inwestycjach zagranicznych OFE. Zaproponowane przez rząd zmiany nie ograniczają się jednak wyłącznie do OFE. Wielokrotnie podkreślałem, że na nasz system emerytalny musimy patrzeć jako na całość. Stąd nasze propozycje reformy III filara emerytalnego. Mam nadzieję, że zachęcą one Polaków do dodatkowego oszczędzania na starość. Uruchomione przed dwoma laty indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego, znane jako IKZE, nie zdały egzaminu. Konta otworzyło jedynie ok. 500 tys. osób. To 3% osób aktywnych zawodowo. Wpłat dokonano zaledwie na niespełna 30 tys. kont. Jeśli porównamy to z 16 mln osób, które są obowiązkowo zapisane do OFE, to przyznacie państwo, że ten wynik jest bardzo rozczarowujący. Zadaliśmy sobie pytanie: Jak reanimować IKZE? Uznaliśmy, że są dwie główne bariery. Mam nadzieję, że uda nam się je przełamać dzięki nowym rozwiązaniom. Proponujemy uproszczenie zasad oszczędzania na IKZE. Od przyszłego roku będą one łatwiejsze i bardziej przejrzyste. Dotychczasową procentową ulgę podatkową zastąpi ulga kwotowa w wysokości 120% średniego wynagrodzenia. W przyszłym roku będzie to 4456 zł. Obniżony zostanie podatek od wypłat środków z IKZE z obecnych 18% lub 32% do 10%. Dzięki temu zlikwidujemy zagrożenie, którego mogli obawiać się oszczędzający. Dziś rozliczają się z fiskusem według 18-procentowej stawki podatkowej i od niej obliczają ulgę, a przechodząc na emeryturę, mogliby zgromadzić tyle środków, że musieliby zapłacić 32-procentowy, czyli dwukrotnie wyższy podatek. Teraz będą mieli gwarancję, że zapłacą wyłącznie 10% podatku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam nadzieję, że udało mi się państwu precyzyjnie wyjaśnić, skąd się wzięły i na czym polegają zaproponowane przez nas zmiany w systemie emerytalnym. Przypomnę jeszcze raz główne założenia reformy: wprowadzenie dobrowolności przekazywania składek do OFE, przeniesienie nieakcyjnej części aktywów z OFE do ZUS, powierzenie ZUS wypłat emerytur z OFE, wprowadzenie tzw. suwaka bezpieczeństwa, obniżenie opłat pobieranych przez OFE, uwolnienie inwestycji OFE, wzmocnienie III filara emerytalnego. Te zmiany mają kluczowe znaczenie dla całego systemu emerytalnego i finansów publicznych. Bez tych zmian w przyszłym roku konieczne byłyby radykalne cięcia w wydatkach. Szacunki ekonomistów mówią o oszczędnościach na poziomie 2,8% PKB. Miałoby to bardzo negatywne skutki dla rozwoju gospodarczego całego kraju. Nie możemy sobie pozwolić na dalsze odwlekanie koniecznych zmian. Obecne status quo jest nie do utrzymania. Takiego obciążenia nie wytrzyma ani nasza gospodarka, ani finanse publiczne. Jednocześnie mam świadomość, że nie przedstawiam panaceum na wszystkie bolączki systemu emerytalnego. Nie da się go zreformować jedną czy nawet kilkoma ustawami, co dobitnie pokazała reforma z 1999 r. Nie możemy zakładać, że jakieś rozwiązanie jest jedynym doskonałym. Zmienia się otoczenie i warunki, w jakich żyjemy. Uczymy się na błędach i z tych błędów wyciągamy właściwe wnioski. Zaproponowane przez nas rozwiązania są odpowiedzią na największe wyzwania stojące dzisiaj przed systemem emerytalnym. Dlatego spierajmy się o te propozycje, ale spierajmy się merytorycznie. W imieniu Rady Ministrów zwracam się do Wysokiej Izby z prośbą o przyjęcie przedstawionego projektu ustawy i przekazanie go do dalszych prac legislacyjnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)