Mówca: Józefa Hrynkiewicz
Data: 2013-03-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Rozmawiamy o sprawie trudnej, skomplikowanej, wieloaspektowej. 5 minut na wystąpienie to mało czasu, dlatego też skupię się na sprawach najważniejszych. W związku z tym nie chcę mówić o podwyższonych progach dochodowych upoważniających do pomocy społecznej czy świadczeń rodzinnych. Nie chcę dyskutować, czy 9 zł zasiłku rodzinnego to duży czy mały wzrost i ważne uzupełnienie dochodu rodziny. Nie pytam, czy 4 zł lub 5,20 zł, a może nawet 8 zł, czyli wielkość nieosiągalna dla większości rodzin w kategorii minimum socjalnego, którą przeznacza się na dzienne wyżywienie dziecka, wystarczy, i czy to wystarczy, aby dostarczyć dziecku wyżywienie we właściwej ilości i o właściwej jakości, oraz czy kwota 616 zł na osobę, którą osiągnie rodzina, gdy nie przekroczy progu dochodowego, aby otrzymać zasiłek rodzinny, to jest dochód wystarczający czy niewystarczający, jest on przecież niższy o około 35-40% od minimum socjalnego z czerwca 2012 r. Na jakiej podstawie ustala się te wszystkie progi dochodowe i te wielkości? Trzeba dziś zakończyć dyskusje o liniach ubóstwa. Te dyskusje w Europie zakończono naprawdę w końcu XIX w. Przeszliśmy do zupełnie innych badań, do innej debaty, rozmawiamy o jakości życia. I dlatego pytam: Co powinno otrzymać polskie dziecko w 2013 r., aby mogło prawidłowo się rozwijać, jak powinno mieszkać, jak powinno być żywione, jaką powinno mieć opiekę, także medyczną, jaki dostęp do edukacji, do wszystkich usług cywilizacyjnych, które mają zapewnić uczestnictwo w życiu społecznym, ekonomicznym i obywatelskim w przyszłości, obronić przed marginalizacją i wykluczeniem z możliwości odgrywania różnych ról społecznych. Raport UNICEF opublikowany w 2012 r. przedstawia smutny obraz Polski. To są badania i ilościowe, i jakościowe. Polska - tak jak we wszystkich porównaniach międzynarodowych - zajmuje w nim marne miejsce. Dobrze, że są jeszcze Rumunia i Bułgaria, więc nie spadamy na samo dno. Polska nie zapewnia dzieciom ochrony przed ubóstwem. To jest najbardziej kosztowny błąd, jaki popełnia rząd i społeczeństwo. Mówię: i społeczeństwo, bo społeczeństwo, które nie domaga się zmiany takiego stanu, nie zasługuje na miano społeczeństwa obywatelskiego. (Oklaski) To jest największy koszt, jaki ponosimy. Zapłaci za to najwyższą cenę dziecko w postaci obniżonego poziomu kompetencji, produktywności, niższych osiągnięć edukacyjnych, gorszego zdrowia, zwiększonego prawdopodobieństwa bezrobocia, większej zależności od pomocy społecznej. Wreszcie większe koszty poniesie państwo. To są koszty systemów sądowniczych, ochrony socjalnej, utraty spójności. Zaniedbywanie warunków materialnych rozwoju dziecka ma swoje bardzo ważne aspekty ekonomiczne, społeczne, demograficzne. Najważniejszym argumentem przemawiającym szczególnie za ochroną dzieci przed ubóstwem jest konieczność zagwarantowania im optymalnych czy chociażby przyzwoitych warunków rozwoju. Każde dziecko ma tylko jedną szansę w życiu na normalne wzrastanie i rozwój. I to państwo za to odpowiada, zgodnie z art. 71 konstytucji, i to państwo powinno, jego dotyczy zapis, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji muszą otrzymać pomoc. Podstawowym narzędziem pomiaru, jaki stosuje się dzisiaj, są badania budżetów gospodarstw domowych. To jest stare narzędzie, wypróbowane, ale do badania rozległego ubóstwa, dużego zróżnicowania niedobre, ono jest krytykowane. Z punktu widzenia dzisiejszej debaty krytyka ta jest uzasadniona. Z budżetem wiąże się to, że są regularne dochody i regularne wydatki, stałe w pewnym wystarczającym zakresie. Tak jednak nie jest w bardzo dużej części polskich rodzin. Nie bada się więc dochodów tych, którzy ich nie mają. Jakich metod wobec tego używa rząd do badania dochodów i poziomu życia tych, którzy nie mają stałej pracy ani regularnych dochodów, utrzymują się ze źródeł nazywanych ładnie: innymi? Jak liczna jest ta grupa? Jakimi cechami się charakteryzuje, gdzie się mieści? Co rząd i służby publiczne o niej wiedzą i co w tym zakresie robią? Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)