Mówca: Wojciech Buczak
Data: 2017-10-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W następnym tygodniu, 20 października, na rzeszowskim cmentarzu komunalnym, w specjalnie utworzonej kwaterze żołnierzy niezłomnych, z honorami zostaną pochowani po prawie 70 latach od tragicznej śmierci dwaj żołnierze niezłomni: Leopold Rząsa i Michał Zygo. Szczątki zamordowanych przez władze komunistyczne za działalność niepodległościową Leopolda Rząsy, Michała Zygi i ostatniego kierownika rzeszowskiego okręgu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Władysława Koby zostały odnalezione przez zespół pracowników IPN pod kierunkiem prof. Krzysztofa Szwagrzyka we wrześniu 2015 r. na cmentarzu w Zwięczycy, obecnie dzielnicy Rzeszowa. Uroczysty pogrzeb Władysława Koby z pełnym wojskowym ceremoniałem odbył się 17 września ub.r. w Przemyślu. Kpt. Koba dopiero po 67 latach został pochowany w rodzinnym grobowcu, obok spoczywających tam już żony i córki. Kpt. Władysław Koba został stracony 31 stycznia 1949 r. w więzieniu na zamku w Rzeszowie. Razem z nim zginęli dwaj inni członkowie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość: Leopold Rząsa i Michał Zygo. Ich zwłoki zostały pochowane potajemnie, nocą na cmentarzu parafialnym w Zwięczycy. Miejsce pochówku było utrzymywane w tajemnicy, rodziny długo o nim nie wiedziały. Kim byli, że komunistyczni oprawcy i sędziowie skazali ich na śmierć i chcieli wymazać z naszej pamięci? Władysław Koba urodził się w 1914 r. w Jarosławiu. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Komorowie. Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Za męstwo w walkach w obronie twierdzy Modlin został odznaczony Krzyżem Walecznych. Organizował i szkolił plutony ZWZ-AK na terenie obwodu Jarosław. Zorganizował wiele akcji zbrojnych i dywersyjnych. W 1945 r., po rozwiązaniu AK, objął funkcję komendanta obwodu Przemyśl organizacji ˝Nie˝. Od chwili powołania Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość pełnił funkcje kierownicze w tym zrzeszeniu. W chwili aresztowania w 1947 r. był kierownikiem rzeszowskiego okręgu Zrzeszenia WiN. Aresztowanie kpt. Koby uważane jest za symboliczny koniec struktur WiN-u w Polsce południowo-wschodniej. Za działalność niepodległościową w 1948 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Rzeszowie skazał go na karę śmierci. Leopold Rząsa, który urodził się w podrzeszowskiej Drabiniance, w 1941 r. został zaprzysiężony w ZWZ. Działał w wywiadzie na terenie placówki AK Słocina, a po zakończeniu akcji ˝Burza˝ został zastępcą oficera wywiadu obwodu AK Rzeszów. Po wojnie wznowił studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskał tytuł magistra prawa i został aplikantem Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Jesienią 1945 r. został ponownie wprowadzony do konspiracji. Pełnił kierownicze funkcje w Zrzeszeniu WiN. Był zatrzymywany przez funkcjonariuszy UB w Rzeszowie i represjonowany. Podjął nieudaną, wręcz samobójczą próbę ucieczki. Po niemal półtorarocznym śledztwie został skazany na karę śmierci. Michał Zygo urodził się w 1917 r. w Rzeszowie. Ukończył szkołę podoficerską, brał udział w kampanii wrześniowej. W okresie okupacji niemieckiej był żołnierzem ZWZ-AK. Z polecenia władz konspiracyjnych wstąpił do PPR i infiltrował szeregi tej organizacji. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w sierpniu 1944 r. podjął pracę w Komendzie Wojewódzkiej MO w Rzeszowie. Za namową szkolnego kolegi Leopolda Rząsy podjął działalność konspiracyjną w ramach Zrzeszenia WiN. Był najlepiej funkcjonującą wtyczką WiN-u w aparacie bezpieczeństwa. To dzięki jego informacjom wielu działaczy konspiracji uniknęło śmierci i represji. Michał Zygo został zamordowany strzałem katyńskim w więzieniu na zamku w Rzeszowie 31 stycznia 1949 r. Jego zwłoki wraz z ciałami Władysława Koby i Leopolda Rząsy zakopano na cmentarzu w Zwięczycy. 20 października odprowadzimy na miejsce wiecznego spoczynku w kwaterze żołnierzy niezłomnych w Rzeszowie szczątki Leopolda Rząsy i Michała Zygi. (Dzwonek) Odprowadzimy wreszcie naszych bohaterów w godny sposób, tak jak im się należy. Będzie to kolejny pogrzeb bohaterów, którzy do końca zachowali godność, i będzie to kolejny pogrzeb, którym przywracamy godność państwu polskiemu. Cześć i chwała bohaterom! (Oklaski)