Mówca: Sprawozdawca Jerzy Szmit
Data: 2015-10-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Infrastruktury w sprawie uchwały Senatu odrzucającej ustawę zmieniającą ustawę Prawo o ruchu drogowym. Wysoka Izbo! Nie jest to zbyt częsty przypadek, że Senat w całości odrzuca ustawę przyjętą przez Sejm. Tym razem jednak to się stało. Biorąc pod uwagę cały proces legislacyjny, jaki odbyliśmy, był on jak na tę kadencję długi, bo dobrze ponad 1,5 roku pracowaliśmy nad tą ustawą. W czasie tej pracy były pokazywane, były wykazywane, były dyskutowane też różne wątpliwości, z którymi posłanki i posłowie, którzy promowali tę ustawę, próbowali się zmierzyć. Niestety te wysiłki okazały się chybione, okazały się nieskuteczne. Pozwolę sobie przeczytać z uzasadnienia Senatu, uzasadnienia odnoszącego się do odrzucenia ustawy, kilka fragmentów, które dotyczą rzeczywiście istoty problemu, o którym dyskutowaliśmy i który był poruszany w czasie prac legislacyjnych. Cytuję: Nie ulega wątpliwości, że piesi są w relacji z pojazdami niechronionymi uczestnikami ruchu drogowego. Dane statystyczne wskazują także, iż do większości wypadków komunikacyjnych z udziałem pieszych dochodzi w miejscach udostępnionych dla ruchu pieszego, między innymi na przejściach dla pieszych. Przyznanie pieszemu oczekującemu przy przejściu dla pieszych pierwszeństwa przed pojazdem poruszającym się po jezdni może jednak - paradoksalnie - jeszcze pogorszyć te statystyki. Na podstawie art. 13 ust. 1b przed wejściem na przejście dla pieszych pieszy będzie obowiązany zatrzymać się i upewnić, czy kierujący pojazdem ustępuje mu pierwszeństwa. Już sam ten przepis może być źródłem nieporozumień, ponieważ nie każdy pieszy stojący przy przejściu ma zamiar na nie wejść w czasie, w którym do przejścia zbliża się pojazd. Art. 13 ust. 1b nie stanowi ponadto ochrony przed wypadkami spowodowanymi gwałtownym wtargnięciem pieszego na jezdnię. Powszechne używanie przez pieszych użytkowników dróg telefonów komórkowych, odtwarzaczy muzyki i innych podobnych urządzeń elektronicznych sprawia, że ich uwaga jest rozproszona, co istotnie utrudnia szybką i właściwą orientację w sytuacji na drodze. Dodatkowo istnieją przejścia dla pieszych źle oznaczone i nieoświetlone - po zmroku pieszy nieposiadający elementów odblaskowych staje się dla kierującego widoczny w chwili, w której na właściwą reakcję może być już za późno, nawet jeśli pojazd porusza się z dopuszczalną prędkością. W tych samych warunkach oświetlony pojazd jest dla pieszego widoczny o tyle wcześnie, aby mógł on ocenić, czy może bezpiecznie przejść przez jezdnię. W podsumowaniu Senat stwierdza w sposób następujący: Reasumując, przyjęte przez Sejm rozwiązanie może wbrew intencjom jego autorów obniżyć poziom bezpieczeństwa pieszych. W opinii Senatu problemu w relacji pieszy - kierujący pojazdem nie da się w analizowanym przypadku rozwiązać za pomocą prostego na pierwszy rzut oka zabiegu legislacyjnego. Wysoka Izbo! Istota dyskusji, jaka toczyła się i w Sejmie, i w Senacie, dotyczyła zapisu, w którym określa się relację między prawem pieszego do przejścia przez jezdnię a możliwością bezkolizyjnego przejechania przez jezdnię kierującego. Opisanie tej relacji oraz sposobu, w jaki to ma się odbywać, aby można było zapewnić płynność ruchu, a także bezpieczeństwo pieszych, nie jest rzeczą trudną. W czasie prac komisji były analizowane różne rozwiązania stosowane w różnych krajach. Niestety rozwiązanie przyjęte przez większość sejmową jest jednym z wyjątkowych w Europie. Otóż według raportu przygotowanego na zlecenie Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, w którym przeanalizowano regulacje przyjęte w 15 państwach, jedynie w dwóch państwach na 15 przyjęto rozwiązanie analogiczne do zaproponowanego w omawianej ustawie. Co najważniejsze, w innych krajach jasno określono, kiedy pieszy jest chroniony, a kiedy pierwszeństwo ma kierowca. Niestety zapis, który został zaproponowany przez Sejm, takiej jednoznaczności nie wprowadza i takiego jasnego stanowiska nie przedstawia. Pozwolę sobie w związku z tym przedstawić kilka rozwiązań przyjętych w innych krajach, które mogłyby stać się wzorem podczas prac, ale niestety takim wzorem się nie stały. Rozwiązanie przyjęte w Austrii. Będę cytował tylko kluczowe fragmenty, które mówią o relacji między pieszym a kierowcą w czasie przechodzenia pieszego przez jezdnię. Pierwszeństwo przysługuje: pieszemu, który znajduje się na przejściu dla pieszych lub który w sposób rozpoznawalny chce skorzystać z przejścia dla pieszych. A więc tu jest uwzględniony bardzo ważny moment: pieszy musi wskazać, że chce przejść przez jezdnię, nie może to się odbywać automatycznie, tak jak w przypadku zaproponowanego przez Sejm rozwiązania, zgodnie z którym wystarczy, że pieszy jedynie oczekuje. W tym wypadku jest jasno powiedziane: musi wskazać chęć przejścia przez jezdnię oraz że jest tego świadomy, obserwuje jezdnię i nie robi tego w sposób mechaniczny, że przejście dla pieszych nie jest przedłużeniem chodnika, na którym pieszy jest całkowicie chroniony. Zapis obowiązujący w Czechach: Kierowcy nie wolno narażać na niebezpieczeństwo ani ograniczać pieszych przechodzących przez jezdnię na przejściu dla pieszych lub wyraźnie zamierzających przejść przez jezdnię na przejściu dla pieszych - wyraźnie zamierzających. Rozwiązanie przyjęte w Danii dotyczy pieszych: którzy już weszli lub mają zamiar wejść na przejście dla pieszych. Wskazany jest zamiar, a więc jest wyraźnie podkreślona wola osób, które chcą przejść przez jezdnię. Francja - pierwszeństwo przysługuje: w przypadku gdy pieszy pewnie wchodzi na jezdnię lub wyraźnie pokazuje taki zamiar bądź krąży w sferze dla pieszych lub w strefie gromadzenia się. Rozwiązanie przyjęte w Holandii zakłada, że należy ustąpić pierwszeństwa pieszym: którzy przechodzą przez jezdnię lub wyraźnie mają taki zamiar. Takich rozwiązań prawnych można jeszcze zacytować kilka, ale nawet w przykładach tu wskazanych wyraźnie widać, że w tych wszystkich krajach ustawodawca jasno określił, że musi być moment świadomego wyboru i świadomej decyzji zarówno pieszego, jak i kierującego. Tego niestety ustawa przygotowana przez Sejm, przyjęta głosami PO-PSL, nie zapewnia. Odniósł się do tego Senat, odrzucając w całości ustawę. Podobnie Komisja Infrastruktury na dzisiejszym posiedzeniu w głosowaniu rekomendowała przyjęcie rozwiązania Senatu, czyli odrzucenie w jutrzejszym głosowaniu ustawy, która została przyjęta blisko miesiąc temu przez Sejm. Dziękuję bardzo. (Oklaski)