Mówca: Józef Racki
Data: 2012-11-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Z upoważnienia Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego odniosę się do rządowego projektu ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów. Chcę w tym miejscu wyraźnie powiedzieć, że jako Polskie Stronnictwo Ludowe jesteśmy za regulacją tej sprawy. Ale chciałbym powiedzieć, za klasykiem, że jestem za, a nawet przeciw. W niedalekiej przeszłości zniesione zostały ustawą o pracownikach sądów i prokuratury wymagania co do wykształcenia. Zobowiązano (starszych i młodszych) pracowników, aby w określonym terminie na swój koszt ukończyli szkołę wyższą. Ustawą ministra sprawiedliwości gwarantuje się pracę w sądach i prokuraturach osobom ze średnim wykształceniem. W ustawie, nad którą debatujemy, proponuje się też całkiem inne podejście do wymaganych kwalifikacji kierowcy taksówki niż w ustawie o transporcie drogowym, druk nr 812, nad którą pracuje Komisja Infrastruktury. W 2011 r. minister sportu i turystyki zaostrzył kryteria zdobywania kwalifikacji zawodowych pilota wycieczek i przewodnika turystycznego. W listopadzie 2012 r. resort sprawiedliwości wychodzi z projektem likwidującym wymagania kwalifikacyjne. Ten sam rząd, inny minister. Moje uwagi podyktowane są troską o przygotowanie do zawodu absolwentów różnych kierunków studiów. Wiemy, że uczelnie uczą zawodu o dużej skali umiejętności, często nieprzydatnej w pracy, do której trafia absolwent. Wydaje mi się, że osoby, które pisały tę ustawę - przepraszam, jeżeli będą czuły się urażone - w swoim życiu nigdy nie wydawały decyzji administracyjnych rodzących nieodwracalne skutki prawne. Odnoszę również wrażenie, że zapotrzebowanie na tak duże rozluźnienie dostępu do zawodów wynika z zapotrzebowania osób, które nie otrzymały potwierdzenia posiadanych kwalifikacji do wykonywania samodzielnie określonych czynności prawnych czy technicznych. Niektóre z tych osób uważały i uważają, że zdobycie tytułu magistra upoważnia je do robienia wszystkiego. Nie wiem, jak trudno jest zdawać taki egzamin; wiem, jak trudno jest zdawać egzamin, gdy jest się już lub było dyrektorem, posłem czy senatorem. Co powiedzą koledzy, jak się nie uda? Wysoki Sejmie! W uzasadnieniu do projektu ustawy zostały podane przesłanki, którymi kierowali się autorzy projektu przy proponowaniu zmian przepisów regulujących funkcjonowanie niektórych zawodów. Jako najważniejsze przesłanki deregulacji wskazano: zwiększenie poziomu zatrudnienia w zawodach objętych regulacją, podwyższenie innowacyjności, podwyższenie konkurencyjności gospodarki państwa. Równocześnie w uzasadnieniu do projektu ustawy autorzy powołują art. 65 Konstytucji RP oraz wskazują na wyroki Trybunału Konstytucyjnego, który potwierdza prawo do wyboru i wykonywania zawodu, przy czym stwierdza, że prawo to nie oznacza nieograniczonej swobody w tym zakresie. Ograniczenia te zdaniem autorów projektu ustawy powinny wynikać z istotnych i czytelnych kryteriów, do których zalicza się, po pierwsze, powiązanie danego zawodu z funkcją publiczną, jaką realizuje on w zastępstwie organów administracji publicznej, po drugie, przynależność do grupy zawodów zaufania publicznego, po trzecie, rolę danego zawodu w zapewnieniu bezpieczeństwa lub porządku publicznego, osobistego i bezpieczeństwa obrotu prawnego, po czwarte, konieczność zapewnienia minimum kompetencji dla rozpoczęcia świadczenia usług określonego rodzaju. Kryteria te nie mogą budzić zastrzeżeń, są trafne, jednoznaczne i zrozumiałe. Także efekty, które zdaniem autorów projektu ustawy przyniesie deregulacja zawodów, byłyby pożądane, gdyby faktycznie na skutek deregulacji zostały osiągnięte. Jednak analizy zapisów szczegółowych w projekcie ustawy dotyczących zmian w ustawach obowiązujących budzą wątpliwości co do uzyskania tych efektów przynajmniej w stosunku do niektórych zawodów. Przykładowo wskażę niektóre z tych zawodów. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Obowiązujący obecnie system uprawnień zawodowych nie stanowi bariery w dostępie do wykonywania zawodu przez geodetę lub kartografa posiadającego wykształcenie wyższe lub średnie techniczne. Tylko 20% pracowników produkcyjnych posiada uprawnienia zawodowe. Sytuacja taka wynika z faktu, iż uprawnienia zawodowe wymagane są tylko do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, co praktycznie łączy się z wykonywaniem funkcji kierowniczych czy też nadzorczych przy realizacji prac geodezyjnych i kartograficznych. Dlatego zmiany dotychczasowych przepisów regulujących system uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii proponowane w projekcie ustawy nie mają charakteru ˝otwarcia˝ zawodu, gdyż geodezja i kartografia nie są zawodami zamkniętymi. Prawo o notariacie. Ustawa przewiduje funkcjonowanie asesora notarialnego oraz notariusza ˝na próbę˝, tj. notariusza powoływanego na okres 3 lat, oraz funkcjonowanie instytucji notariusza konsultanta dla notariusza powołanego ˝na próbę˝. Nie jest jasne, jaka jest odpowiedzialność notariusza konsultanta, a jaka notariusza ˝na próbę˝ w przypadku dokonania wadliwej czynności. Wprowadzenie instytucji notariusza ˝na próbę˝ obok funkcjonującego ˝zwykłego˝ notariusza spowoduje zwyczajne zamieszanie na rynku. Klient nie będzie wiedział, u kogo dokonuje czynności, i kto za wadliwą czynność notariusza ˝na próbę˝ odpowiada. Ustawa wprowadza obowiązek zatrudnienia danej osoby - aplikanta notarialnego lub objęcia jej patronatem przez notariusza, a za niewykonanie tego obowiązku wprowadza odpowiedzialność dyscyplinarną. Projektowana regulacja wydaje się niezgodna z konstytucją, jak i ze zdrowym rozsądkiem, gdyż każdy pracodawca ma możliwość wyboru pracowników ze względu na specyfikę pracy. Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Deregulacja ma polegać na całkowitym zlikwidowaniu jakichkolwiek wymogów kwalifikacyjnych dla osób, które zamierzają te zawody wykonywać. Przyrównano zatem zawód pośrednika w obrocie nieruchomościami do zawodu handlarza bazarowego, a zarządcy nieruchomości do zawodu dozorcy. A gdzie znajomość istoty i cech nieruchomości w obszarze prawnym, ekonomicznym, technicznym, rodzajów praw do nieruchomości, ograniczeń wynikających z planowania przestrzennego, funkcjonowania instytucji ksiąg wieczystych i katastru nieruchomości? Wymieniłem tylko niektóre uwagi. O ustawie o turystyce mówiłem już wcześniej. W przypadku ustawy o sporcie nie zgadzam się z tym, że kwalifikacje, jakie posiadać ma instruktor i trener, mogą być takie same. Trener musi znać anatomię człowieka. Wysoki Sejmie! Odnosząc się do efektów, które rzekomo przyniesie deregulacja, a które zacytowałem w oparciu o argumenty użyte w uzasadnieniu do projektu ustawy, trzeba powiedzieć, że pojawiają się wątpliwości co do ich trafności. Nie chodzi przecież o to, żeby tworzyć jak najwięcej firm, ale żeby zapewnić pracę dla firm poprzez zwiększenie popytu na ich usługi. Z kolei zwiększenie popytu na usługi jest uzależnione od sytuacji gospodarczej kraju, a jej związek z deregulacją jest pozorny. Ponadto jak można osiągnąć efekt podwyższenia innowacyjności i zwiększenia konkurencyjności gospodarki poprzez dopuszczenie do wykonywania zawodów osób nieposiadających niezbędnych kwalifikacji? Wydaje się, że przesłanki, które przyświecały opracowaniu projektu deregulacji w stosunku do niektórych zawodów, nie są spełnione. Nie zwraca się uwagi na praktyki zawodowe. Panie Marszałku! Ponieważ projekt ustawy wymaga dogłębnych zmian i odniesienia się również naszych słynnych, pracowitych legislatorów, którzy pracują nad naszymi ustawami, w trosce o to, żeby ustawa nie spowodowała efektów przeciwnych do założonych, klub Polskiego Stronnictwa Ludowego wnosi o przekazanie tego projektu do właściwej komisji. Dziękuję bardzo.