Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2013-03-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! W dniu dzisiejszym na forum Wysokiej Izby po raz drugi rozpatrujemy sprawozdanie rządu, które jest przygotowane dla Sejmu i Senatu, z funkcjonowania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Pierwsze sprawozdanie zostało przedstawione po pierwszym okresie jej funkcjonowania. Ustawa przewidywała, że tylko ta cześć będzie na początku przedmiotem monitorowania przez Wysoką Izbę. Po nowelizacji ustawy w 2010 r. przyjęto, że właśnie w okresie dwuletnim będziemy systematycznie monitorować funkcjonowanie tej ustawy, a także relacje między władzą publiczną a sektorem pozarządowym. W okresie, który jest przedmiotem dzisiejszego sprawozdania, Wysoka Izba z udziałem Komisji Polityki Społecznej i Rodziny i podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi, we współpracy z sektorem, a także ministrem pracy i polityki społecznej dokonała dwóch nowelizacji tego aktu prawnego. Po pierwsze, przepisy, które uporządkowały pewne relacje, uprościły funkcjonowanie administracyjne. Po drugie, przepisy, które wprowadziły szereg nowych rozwiązań, o których mówił pan minister, m.in. pożyczki, poręczenia, umożliwiły funkcjonowanie inkubatorów prowadzonych przez samorządy dla sektora pozarządowego - te inkubatory mogą być również przekazywane w drodze konkursu do prowadzenia przez sektor pozarządowy. Jest także bardzo istotna kwestia, o której nie mówimy w sprawozdaniu, zapominamy, a mianowicie to, że przy nowelizacji tej ustawy udało nam się zmienić na wniosek parlamentarzystów art. 221 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który daje możliwość finansowania ze środków budżetów samorządów inwestycji, modernizacji i remontów obiektów będących własnością sektora pozarządowego. To jest sprawa o kapitalnym znaczeniu, dlatego że do tej pory czy do momentu wejścia tego przepisu wszystkie samorządy odpowiadały, że nie ma podstaw prawnych do wprowadzenia tego rozwiązania, a takie rozwiązania funkcjonowały, jeśli chodzi o te podmioty, które były finansowane z budżetu państwa, np. fundacje powoływane przez sektor Skarbu Państwa. Oczywiście zmiany tego dokumentu podstawowego, jakim jest ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jak znam życie, również będą wprowadzone. Jak wiadomo, w resorcie trwają kolejne prace dotyczące nowelizacji tejże ustawy. Wysoki Sejmie! Sprawozdanie opisuje dość szeroko, po pierwsze, zasady współpracy sektora z administracją publiczną w podziale na administrację rządową i samorządową, po drugie, funkcjonowanie tych elementów współpracy. Pokazuje także w jakiś sposób kondycję sektora, choć to sprawozdanie wcześniejsze w większym stopniu opisywało kondycję finansową sektora, teraz jest mniej tych informacji. Jeśli chodzi o te podstawowe elementy dotyczące współpracy sektora z administracją publiczną, to ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, podkreślając element partnerskiej współpracy, nienacechowanej, nienakierowanej tylko i wyłącznie na pojedynczy incydent, ale na możliwość realizacji zadań publicznych w dłuższym okresie, np. w obszarze oświaty, edukacji, polityki społecznej, sportu czy programów europejskich, wprowadziła możliwość zlecania tych zadań i podpisywania umów wieloletnich. Wcześniej takie umowy wieloletnie mogły być zawierane do trzech lat. Nowelizacja ustawy wprowadziła możliwość zawierania tych umów wieloletnich do pięciu lat. Po raz pierwszy w tym sprawozdaniu mamy monitoring, jak ten mechanizm funkcjonuje, jeśli chodzi o administrację publiczną. Na razie łącznie samorząd i rząd w 2010 r. to tyło 5,35% wszystkich umów, miały one charakter umowy wieloletniej, czyli jesteśmy na starcie budowania tej dłuższej polityki, opartej na partnerstwie. Mam zaszczyt monitorować ten mechanizm, zwłaszcza w stosunku do rządu, i muszę powiedzieć, że mam niepokojące sygnały, bo z odpowiedzi na interpelacje i zapytania wynika, że w 2013 r. planuje się mniej umów wieloletnich niż w 2012 r., choć w sprawozdaniu mamy opisane lata 2010-2011. W ramach tej współpracy mamy przede wszystkim współpracę finansową, polegającą na zlecaniu zadań poprzez system konkursowy oraz w innych formach wynikających z ustaw, np. z ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ustawy o finansach publicznych, ustawy o sporcie czy z uchwał jednostek samorządu terytorialnego dotyczących kultury i dziedzictwa narodowego. I tak te umowy wieloletnie w administracji w 2010 r., jeśli chodzi o konkursy i inne formy, to było 2,2 tych umów, w 2011, jeśli chodzi o inny sposób, to było więcej, bo 6,8, ale mniej, jeśli chodzi o konkursy, bo 1,9. Jeśli chodzi o administrację samorządową, to te umowy wieloletnie w konkursach stanowiły ok. 10%, w innych rozwiązaniach - 1%, a w 2011 r. był spadek - 2,3%, ale w innych rozwiązaniach pozakonkursowych było to 7%. Co może niepokoić? Przede wszystkim niepokoi, na podstawie analizy sprawozdania, porównując rok 2010 do roku 20111, ilość środków finansowych, która została przekazana na zadanie, ilość środków wynikających ze złożonych ofert. I tak w roku 2010 podpisano w granicach 69-70%, jeśli chodzi o obie formy zlecania tych zadań, w przypadku administracji samorządowej, natomiast jeśli chodzi o administrację rządową, to w 2010 r. było to w granicach 55%. Natomiast kiedy przyjrzymy się temu, co jest zawarte w sprawozdaniu, już w roku 2011 r. te oferty w administracji rządowej, ilość tych środków, która odpowiada tej ofercie, to jest 28% w konkursach i 23% w innych formach. Było 50%, czyli mamy znaczący spadek procentowy oferty, która została przyjęta do zrealizowania w formie pieniężnej. Mamy też dwie formy zlecania zadań. Po pierwsze, finansowe, poprzez powierzenie i wspieranie zadań. Powierzenie to, inaczej mówiąc, zlecenie w całości tego zadania. Wspieranie to inaczej dofinansowanie realizacji tego zadania. Tutaj, można powiedzieć, też niestety spada procent dofinansowanych ofert. Jeśli chodzi o powierzenie, w 2010 r. tych ofert było 66%, w 2011 r. - 34%, czyli o połowę mniej. Jeśli chodzi właśnie o wspieranie, dofinansowywanie ofert, to jest podobna tendencja: 53% wszystkich ofert wiązało się z podpisaniem umów o wspieranie, a w 2011 r. - 28%. To są dane z materiału rządowego. Najczęściej administracja rządowa zlecała zadania organizacjom pozarządowym w takich sferach pożytku publicznego, jak wypoczynek dzieci i młodzieży, pomoc społeczna, sport, promocja zdrowia, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych. Jeśli chodzi o administrację samorządową, to tutaj na pierwszym miejscu jest upowszechnianie sportu, potem kultura i sztuka, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych, pomoc społeczna. Zresztą te obszary, w których administracja rządowa i samorządowa zleca zadania sektorowi pozarządowemu, też po części są zbieżne z priorytetami organizacji pożytku publicznego: na pierwszym miejscu jest sport i wypoczynek dzieci i młodzieży - przy czym zmniejsza się tu trochę współudział - następnie pomoc społeczna, kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych. Myślę, szanowni państwo, że bardzo istotną rolę stymulującą ilość środków finansowych przekazywanych z sektora publicznego do sektora pozarządowego w ramach tych zadań zleconych odgrywają fundusze celowe. Chodzi o Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej, fundusz zajęć pozalekcyjnych i - szkoda, że nieuruchamiany przez ministra zdrowia - fundusz uzależnień hazardowych. Szkoda, bo tam są pieniądze, tylko urzędnicy nie umieją tego wydać, więcej tych pieniędzy przeznaczają na własną obsługę niż wydają na te cele. Stąd tak istotne, ważne jest w perspektywie polityki rządu, ale także naszych decyzji w Wysokiej Izbie, to, aby te fundusze miały nadal możliwość gromadzenia środków finansowych i współpracy z sektorem pozarządowym. Jeśli chodzi o nowe instrumenty, który zostały uruchomione, dotyczące właśnie wsparcia sektora pozarządowego - pożyczki, gwarancje i poręczenia - to w 2011 r. mamy tylko niejako sygnał tych możliwości, bo 92 organy administracji samorządowej zadeklarowały udzielenie pożyczek na kwotę 21 mln zł, wystawiły 4 gwarancje i 31 poręczeń. A więc właściwie dopiero ten mechanizm rusza, a to dlatego, że myśmy go wprowadzili w 2010 r. Mam nadzieję, że to poprawi się z czasem - właśnie to jest bardzo istotne, że przy trudnej sytuacji finansowej samorządów te instrumenty niestety są rzadko uruchamiane. Kolejna inicjatywa, która została wprowadzona, to możliwość składania wniosków, zarówno do administracji samorządowej, jak i rządowej, z własnej inicjatywy przez sektor pozarządowy na realizację zadań publicznych: startujemy jako sektor pozarządowy nie wtedy, kiedy rząd i samorząd to ogłaszają, tylko z własnej inicjatywy. Mamy ciekawe oferty, ciekawe programy i występujemy do administracji samorządowej i rządowej o realizację tych projektów. Ustawa opisała to, w jaki sposób, na jakich zasadach i kto może właśnie w ten sposób startować. 392 jednostki samorządu zadeklarowały, że wpłynęły takie inicjatywy - wpłynęło do tych urzędów ponad 2 tys. wniosków. Kolejny instrument to regranting, czyli, krótko mówiąc, administracja samorządowa, jak i rządowa mogą przeprowadzenie konkursu zlecić sektorowi pozarządowemu. Tutaj też jest początek dopiero, bo niecałe 2% urzędów administracji publicznej zdecydowało się na to rozwiązanie. Pan minister wspomniał w swoim wystąpieniu o tym, że poprawia się dialog społeczny, bo wzrasta liczba zespołów i rad konsultacyjnych. Panie ministrze, musimy to pana zdanie w części podzielić, ale tylko na podstawie tego materiału rządowego. Administracja rządowa, z pana sprawozdania - zespoły doradcze i inicjatywne: w 2010 r. - 360, w 2011 r. - 243, czyli spadek. Jeśli chodzi o zwiększenie udziału tych elementów konsultacyjnych itd., następuje to, ale w administracji samorządowej. Pan powiedział: w administracji publicznej. Odnotowałem to, że wzrosła ta liczba, ale tutaj trzeba jednak to podzielić. Nowym instrumentem wprowadzonym w 2010 r. jest inicjatywa lokalna, czyli możliwość takiej współpracy między sektorem a administracją publiczną, która polega na tym, że ja mam pomysł, mam wolontariuszy, wiem, co zrobić, czego oczekują społeczności lokalne, a państwo, czyli, krótko mówiąc, samorząd, daje na przykład sprzęt, daje część środków finansowych. W 2011 r. 122 urzędy odpowiedziały, że wpłynęły te wnioski. Ale niepokojące jest to, że w 2010 r. tych wniosków - umowy zostały zawarte wcześniej - było 858, a w 2011 r. - 528. Trochę to spadło i dla mnie odpowiedź jest prosta: Samorząd ma mniej pieniędzy, w związku z powyższym w mniejszym stopniu może odpowiadać na inicjatywy lokalne. Bardzo istotnym elementem dialogu między sektorem pozarządowym a administracją publiczną, w szczególności administracją samorządową, są programy współpracy z organizacjami pozarządowymi. Te programy współpracy są obowiązkowe dla administracji samorządowej i fakultatywne dla administracji rządowej. Zgodnie z istniejącym prawem obowiązkowo co roku samorząd taki program musi przyjąć, może też prowadzić programy wieloletnie. Dzisiaj kluczem jest jakby walka o podniesienie jakości tych programów poprzez zwiększony udział czynnika pozarządowego, społecznego, w konsultacji tych programów. To nie może być program prawnika gminnego i szybkie, formalne przeprowadzenie tego przez sesję, ale to musi być poprzedzone konsultacjami. Tutaj, można powiedzieć, robimy pewne postępy, bo w 2010 r. takich sformalizowanych, udokumentowanych konsultacji było 688, w 2011 r. - ponad 1200, na 2164 samorządy, które odpowiedziały. Widzimy, że jeszcze daleko nam do tego, bo przecież to są dane, które są wynikiem odpowiedzi samorządów. W związku z powyższym przecież nikt im nie powiedział, że nie mają napisać, że konsultują te programy. A więc tutaj mamy wiele do zrobienia. Zgadzam się z panem ministrem, że już ponad 90% samorządów uchwala te programy, część z nich, 15-17%, ma programy wieloletnie. Ważną instytucją dialogu bezpośredniego między sektorem publicznym a organizacjami pozarządowymi są rady działalności pożytku publicznego. Rady działalności pożytku publicznego zgodnie z ustawą są, jeśli chodzi o kontakt z samorządem, fakultatywne, jeśli chodzi o rząd - również, natomiast funkcjonuje Rada Działalności Pożytku Publicznego. Na wniosek co najmniej 50 organizacji pozarządowych mogą funkcjonować gminne, powiatowe i wojewódzkie rady działalności pożytku publicznego. Jeśli chodzi Radę Działalności Pożytku Publicznego, jakie są wnioski z funkcjonowania tego gremium jako miejsca, w którym następuje dialog między stroną samorządową, stroną pozarządową a stroną rządową? Panie ministrze, pan jest jedynym, który w tej radzie był przez całą poprzednią kadencję. Pozostali członkowie rządu zmieniają się jak rękawiczki. W związku z powyższym nie dziwię się panu, że nie może mieć pan stałego partnera w ministrze finansów, te propozycje, które są zgłaszane przez sektor, nie są tam przedmiotem skutecznych obrad, takich, żeby wychodziło to dalej, dlatego że nie ma pan partnerów, wszystkie ministerstwa - jak prześledzicie to państwo -wymieniały tam swoich przedstawicieli. Obawiam się... Tam nie ma diety, nie jest to rada nadzorcza, dostaje pan tych wiceministrów, oni szybko się wymieniają, przychodzą, są, funkcjonowanie tam jest dla nich pewno jakąś uciążliwością, stąd tak szybko się zmieniają. Dlatego też trzeba większej powagi, jeśli chodzi o sektor samorządowy i rządowy, bo akurat jeśli chodzi o tamten obszar, nie umiem ocenić, jaka była aktywność jego przedstawicieli, bo ze sprawozdania to nie wynika, ale przynajmniej się nie zmieniali, była tutaj pewność. Mam nadzieję, że pan minister, dbając o prestiż własny, jako minister, jako człowiek, który jest również współprzewodniczącym tego gremium, ale też jako pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych odpowiadający w rządzie za dialog z sektorem, dopilnuje, żeby pozostali również tak traktowali swoje obowiązki jak minister do tego wyznaczony. Rady działalności pożytku publicznego, jak wynika z informacji, w 2011 r. funkcjonowały w 128 organach administracji samorządowej i 3 urzędach rządowych - 3 urzędach rządowych. Przypomnę, że to oczywiście nie jest obligatoryjne, ale myślę, że też wymaga pracy. Tak jak wspomniałem, drastycznie spadła liczba zespołów doradczych przy urzędach administracji publicznej - w 2011 r. wynosiła 1646, a w 2010 r. - 3,2 tys., czyli spadła prawie o 50%. Dialog więdnie. Niestety to wynika ze sprawozdania, które państwo przedstawiliście. Nie ma gotowości do systemowej współpracy, czyli stałych programów, nie ma gotowości do powołania na przykład stałych rad, ale też wszystkich innych form jest o połowę mniej. Co się wydarzyło? Na pewno jedną z przyczyn jest to, że w administracji rządowej mamy mniej środków finansowych na tę współpracę. Rzeczywiście bowiem jest tak, jeśli popatrzymy również na to, co zostało przedstawione, że w 2007 r. administracja rządowa przekazała do dyspozycji sektora pozarządowego zarówno w formie konkursów, jak i w innych formach 3,8 mld, natomiast w 2011 r. - str. 121 sprawozdania - 600 mln. Wobec tego jest pewne, nie ma tu przedmiotu rozmowy, że jest mniej tych zespołów. Natomiast prawdą jest, że wzrastała ilość środków finansowych, jeśli chodzi o samorządy. W 2011 r. były 4,2 mld zł. Natomiast w 2012 r. i w projekcie dotyczącym 2013 r. nastąpił zjazd, który wynika nie z niechęci, tylko z tego, że samorząd po prostu ma więcej zadań, a mniej pieniędzy itd. Sądzę, że kolejnym bardzo istotny elementem, jest to, że ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie systemowo, prawnie uruchomiła działanie wolontariatu w Polsce. Mamy, można powiedzieć, znaczący postęp. Po pierwsze, jeśli chodzi o uwarunkowania prawne, po drugie, jeśli chodzi o wzrost świadomości również instytucji publicznych, po trzecie, promocją wolontariatu w Polsce w pełnym tego słowa znaczeniu była organizacja Euro 2012, gdzie po raz pierwszy w takim dużym, profesjonalnym wymiarze wolontariat stanowił ważną składową powodzenia, sukcesu tego projektu w świadomości publicznej, ale także w świadomości kibiców z całego świata. 35% urzędów korzystało z wolontariatu w administracji rządowej w 2010 r., w 2011 r. było to 40%. Jeśli chodzi o liczbę porozumień, jak wspomniał pan minister, w przypadku administracji publicznej, czyli samorządu i rządu, w 2011 r. wynosiła ona ponad 8 tys., ale w 2009 r. mieliśmy ponad 10 tys. Za 2012 r. z oczywistych względów nie mamy danych, bo to nie jest przedmiotem sprawozdania, ale na pewno było więcej. Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! W 2003 r., kiedy wprowadzaliśmy ustawę wchodzącą od 2004 r. w zasadniczym sensie, jeśli chodzi o jej funkcjonowanie, wprowadzono bardzo istotny element wspomagania sektora pozarządowego działającego w obszarze pożytku publicznego, czyli realizującego zadania w obszarze pożytku publicznego - mechanizm 1%. Chodzi o wspieranie organizacji, podkreślam, pożytku publicznego działających w obszarze właśnie szeroko rozumianej sfery pożytku publicznego. Na początku, kiedy ten mechanizm zafunkcjonował, za 2003 r. 80 tys. podatników przekazało 10 mln zł. Za 2011 r., czyli w 2012 r., już ponad 11 mln podatników przekazało 457 mln zł dla ponad 6,8 tys. organizacji. Myślę jednak, że wszyscy razem mamy jeszcze wiele do zrobienia, dlatego że, po pierwsze, tylko 43% uprawnionych za rok 2011 skorzystało z tej możliwości, po drugie, mamy nadal znaczącą grupę obywateli, którzy na pewno skorzystaliby z tej możliwości, ale procedura przekazania powoduje, że muszą na przykład wyciągnąć swój PIT z ZUS-u, KRUS-u i innych instytucji mundurowych, jeśli rozliczają się za pośrednictwem płatnika. A więc jeśli rozliczają się za pośrednictwem płatnika, nie mają takiej możliwości. Mam nadzieję, że szereg kwestii dotyczących 1% ponownie wróci do Wysokiej Izby wtedy, kiedy będziemy rozmawiać na temat rządowego projektu co do podobnego sposobu finansowania kościołów i związków wyznaniowych. Tu musi być przede wszystkim spójność. Nie może być tak, że tam emeryci i renciści będą mogli, a tu nie będą, że tutaj są subkonta, a tam nie będzie subkont. Co mam na myśli, jeżeli chodzi o subkonta? Liderami zbierania tych środków finansowych w znacznej mierze są organizacje pozarządowe, które uruchomiły subkonta jako element pomocy dla określonych osób, zwłaszcza w obszarze zdrowia, polityki społecznej. Na przykład zbieramy na walkę z rakiem, zbieramy na protezy itd., itd. Oczywiście to jest bardzo istotne z punktu widzenia obywateli, że w ten sposób za pomocą tego instrumentu mogą część swoich bardzo ważnych w życiu człowieka spraw załatwić, ale na początku sens stworzenia tego instrumentu był inny. Dlatego też warto wtedy, kiedy będziemy ponownie dyskutować, wrócić do tej rozmowy. Nie chodzi o to, żeby odbierać nadzieje i szanse ludziom, tylko żeby postawić jednak w pierwszej kolejności na to, by te nadzieje i szanse ludzi identyfikowały - i były z tymi ludźmi w kontakcie - organizacje pożytku publicznego, a nie odwrotnie, nie żeby ludzie przychodzili, brali partnera i zbierali sobie. Rozpowszechnił się też mało moralny system zarabiania polegający na tym, że użyczam jako OPP numer KRS-u. Tak, dzwoni się, proponuje się, mówi się w ten sposób: Mam status, ty sobie pozbieraj na moje konto, ale 20-30% zostawisz mi na koszty obsługi tego przedsięwzięcia. To jest dość popularne. Warto zauważyć, że średnia kwota przekazywana przez podatników także rośnie, średnio w ostatnich dwóch latach o 2 zł. W 2010 r. było średnio 39 zł, teraz, za 2011 r. - 41. Ale też musimy powiedzieć sobie - i to jest obowiązkiem rządu, Wysokiej Izby, nas wszystkich - że musimy monitorować, co dzieje się z tymi pieniędzmi. Od samego początku funkcjonowania tego mechanizmu wpłynęły do sektora 2116 mln zł. W związku z powyższym jest to nasz obowiązek. Jest pytanie, czy ma to iść na reklamę, czy ma iść to na działalność gospodarczą, czy na inne elementy. Na to musimy sobie jednak razem odpowiedzieć, żeby, krótko mówiąc, ten mechanizm się rozwijał, żeby coraz więcej podatników płaciło. Natomiast wprowadziliśmy, i to dobrze, również mechanizmy monitoringu przeznaczania tych środków, m.in. poprzez ustanowienie obowiązku sprawozdawczego. Co roku OPP muszą przekazać ministrowi pracy i polityki społecznej sprawozdanie, w tym sprawozdanie z wykorzystania wpływów z 1%. Wprowadziliśmy mechanizm, który działa w ten sposób: jeżeli nie realizujesz obowiązków ustawowych, to niestety nie będziesz w danym roku na liście uprawnionej do zbiórki 1%, mimo że masz status OPP. Ponad 800 organizacji w 2011 r. nie spełniło tego kryterium. To są ważne elementy. To jest początek monitorowania tego, co się dzieje ze środkami pochodzącymi z wpływów z 1%. Kolejny dylemat, o którym warto porozmawiać, podyskutować, to jest to, że za 2011 r. - i ta tendencja się umacnia - ponad 55% przekazanych środków, tj. 250 mln, trafiło do 50 najsilniejszych organizacji pożytku publicznego spośród 8,7 tys. takich organizacji. 50 - 250 mln. A przypomnę, że, jak pan minister mówił, jest ponad 90 tys. podmiotów w tym sektorze w systemie GUS. W związku z tym trzeba na to popatrzeć. Skoro tak jest, to może sposobem po części na wzmocnienie zwłaszcza tych małych organizacji, które startują, tak żeby było ich coraz więcej, żeby były coraz bliżej obywateli, żeby nasz udział w zorganizowanym sektorze był większy, może być Program Operacyjny ˝Fundusz Inicjatyw Obywatelskich˝, gdzie powinny się pojawić w formie regrantingu granty na powstawanie i wsparcie logistyczne funkcjonowania tego sektora, żeby nie było tak, że wielcy mają dużo pieniędzy, mają profesjonalną kadrę, mają dostęp do mediów i będą mieć więcej, a ci mniejsi w ogóle zrezygnują z dostępu do tych środków, bo nie będą do tego przygotowani, bo nie mają do tego ani kadry, ani logistyki, często również własnego, co podkreślam, komputera czy dostępu Internetu, a dzisiaj bez tego trudno jest o tym mówić. Dlatego też proszę o taką refleksję w trakcie prac. Cieszy fakt, że również w tym sektorze mamy programy rządowe FIO, choć niepokoi to, że w odpowiedzi na moją interpelację, czy będzie to program wieloletni, w tabelce jest mowa o tym, że nie ma pewności, bo jeszcze nie został zakończony. Myślę, że pan minister będzie miał okazję o tym powiedzieć. Zakończyły się konsultacje społeczne, jeśli chodzi o program aktywizacji seniorów, ˝Kapitał ludzki˝, mechanizm norweski czy również polsko-szwajcarskie regionalne projekty partnerskie, które to wspierały. Na zakończenie jeszcze jedna sekwencja dotycząca jakby kondycji sektora. Z tej informacji, ale i z wcześniejszych danych wynika również, że jeśli chodzi o zatrudnienie w sektorze, to największy procent zatrudnienia jest w organizacjach kościelnych i jednostkach związków wyznaniowych, dlatego że, jak mówiłem, te profesjonalne instytucje mają lepsze projekty, lepsze programy i umacniają się. Myślę, że to też powinno być przedmiotem analizy, tak aby wszyscy mogli się równomiernie rozwijać. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny wnoszę o przyjęcie sprawozdania z funkcjonowania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie za lata 2010 i 2011. Dziękuję. (Oklaski)