Mówca: Stanisław Tyszka
Data: 2015-12-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić projekt zmiany ustawy o Trybunale Konstytucyjnym zgłoszony przez klub Kukiz’15, prostą poprawkę do ustawy przewidującą, że sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybiera indywidualnie na 9-letnie kadencje Sejm większością 2/3 ustawowej liczby posłów. Ponowny wybór do trybunału jest niedopuszczalny. Uważamy, że Trybunał Konstytucyjny powinien być niezależnym politycznie organem władzy sądowniczej złożonym z wybitnych autorytetów powoływanych w drodze szerokiego konsensusu. Obecny sposób powoływania sędziów większością bezwzględną w obecności połowy ustawowej liczby posłów powoduje, iż w przypadku braku woli współpracy ze strony ugrupowania bądź koalicji posiadającej większość w Sejmie opozycja jest praktycznie wykluczana z obsadzania stanowisk sędziowskich w tym niezwykle istotnym dla demokratycznego porządku w państwie organie. Rodzi to z kolei poważne ryzyko znacznego upolitycznienia Trybunału Konstytucyjnego i w konsekwencji obawę, iż sędziowie będą wydawać orzeczenia zgodnie z wolą politycznych mocodawców, którzy przyczynili się do ich wyboru. Trwający od początku VIII kadencji parlamentu spór o skład Trybunału Konstytucyjnego, jak również kontrowersje wokół uchwalonej w czerwcu i w grudniu bieżącego roku ustawy są koronnymi argumentami za koniecznością wprowadzenia istotnych zmian w sposobie wyboru sędziów. Warto również zwrócić uwagę, iż od 8 lat do składu sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie został wybrany żaden kandydat wskazany przez największe ugrupowanie opozycyjne. Proponujemy, aby sędziów Trybunału Konstytucyjnego w dalszym ciągu wybierał Sejm Rzeczypospolitej, jednakże uchwała o wyborze winna być obwarowana znacznie surowszymi warunkami dotyczącymi większości kwalifikowanej niezbędnej do jej podjęcia. Proponowana większość 2/3 ustawowej liczby posłów rodzi konieczność wyboru kandydatów na sędziego trybunału w drodze konsensusu wszystkich istotnych sił parlamentarnych. Zlikwidowane zostałoby ryzyko, iż sędziowie byliby niejako narzucani przez rządzące ugrupowania. Taki sposób wyboru zmuszałby Sejm do budowania kompromisów oraz wprowadzałby realny wpływ ugrupowań opozycyjnych na obsadzanie tych stanowisk. Zmiana daje rękojmię, iż w skład Trybunału Konstytucyjnego będą powoływane największe autorytety prawne niepowiązane z siłami politycznymi. Dodatkowo zabezpiecza przed wyborem osób o poglądach skrajnych lub radykalnych. Wreszcie zmiana ta zabezpieczałaby nasze państwo przed kolejnymi konfliktami o skład trybunału, podobnymi do tych, których obecnie jesteśmy świadkami. Proponowane rozwiązanie od lat sprawdza się w Republice Federalnej Niemiec. U naszych zachodnich sąsiadów połowa członków Federalnego Trybunału Konstytucyjnego jest powoływana przez Bundestag, tutaj w wyborach pośrednich przy pomocy komisji wyboru sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, a połowa bezpośrednio przez Bundesrat. W obu przypadkach wymagana jest większość 2/3 głosów. Między innymi dzięki tej procedurze Federalny Trybunał Konstytucyjny ma renomę jednej z najwybitniejszych tego typu instytucji na świecie. Trybunał Konstytucyjny wybierany jest również większością 2/3 na Węgrzech. Chcielibyśmy dążyć do takiej kultury politycznej, w której rzeczywiście jest możliwość budowania konsensusu wielu sił politycznych dla wyboru najlepszych niezależnych autorytetów prawniczych. Cieszymy się, że mamy możliwość przedstawienia tego projektu, który przedwczoraj nie został dopuszczony do porządku, natomiast cieszymy się, że dzisiaj został dopuszczony. Dziwimy się, że przeciwko jego włączeniu do porządku głosowały kluby Platformy Obywatelskiej, Nowoczesnej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Nasze zdziwienie jest największe w przypadku klubu Nowoczesna, dlatego że przedstawiciele tej partii wielokrotnie deklarowali swoje poparcie dla wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego większością 2/3. Dzisiaj zgłosiliśmy również projekt zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej w tym zakresie, który przewiduje wprowadzenie wyboru większością 2/3 ustawowej liczby posłów na poziomie konstytucyjnym. Mamy nadzieję, że ten projekt stanie się przedmiotem pogłębionej debaty zarówno publicznej, jak i w Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmiany konstytucji. Uważamy, że ten pomysł, żeby podnieść większość wymaganą do wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, jest jednym z elementów wyjścia z tego kryzysu konstytucyjnego, z którym mamy do czynienia od początku Sejmu VIII kadencji, i że ta inicjatywa klubu Kukiz’15, inicjatywa koncyliacyjna spotka się z życzliwym przyjęciem wszystkich pozostałych sił politycznych. Dziękuję. (Oklaski)