Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2016-09-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Nie ulega wątpliwości, że potrzebujemy profesjonalnej, sprawnej administracji podatkowej. Trudno wyobrazić sobie realizację budżetu, realizację dochodów budżetu państwa bez sprawnej, efektywnej administracji, a materia ta jest niezwykle skomplikowana. Nie mogę zrozumieć, jak to możliwe, że nie Ministerstwo Finansów, a posłowie przedstawiają projekt, który to reguluje. Projekt ten, wbrew temu, co mówił pan poseł wnioskodawca, nie był konsultowany, nie toczy się publiczna dyskusja na jego temat, nie ma także żadnych ocen skutków tego projektu, także skutków finansowych, a sam projekt pewnie także dlatego jest w gruncie rzeczy nieudolną kompilacją trzech ustaw: ustawy o izbach i urzędach skarbowych, o kontroli skarbowej oraz o Służbie Celnej, a także niektórych przepisów o administracji podatkowej regulujących zupełnie różne sfery działalności administracji podległej ministrowi finansów. Połączenie tych ustaw w jedną powoduje, że przepisy są nieczytelne zarówno dla odbiorców zewnętrznych, dla podatników - zupełny galimatias - jak i wewnętrznych, czyli dla pracowników organów. Będziemy mieli niesamowity bałagan, jeśli chodzi o stosowanie procedur i pragmatyki służbowej. W mojej ocenie przede wszystkim niefortunne, nietrafione jest połączenie dwóch zupełnie odmiennych administracji: z jednej strony Służby Celnej, z drugiej strony - administracji podatkowej i kontroli skarbowej. Służba Celna opiera bowiem swoje działanie przede wszystkim na wspólnotowym Kodeksie celnym, który jest jednakowy w całej Unii Europejskiej, a ustawa Kodeks celny stanowi jedynie uzupełnienie przepisów wspólnotowych w tym zakresie. Natomiast administracja podatkowa, kontrola skarbowa opiera swoje działanie przede wszystkim na Ordynacji podatkowej oraz na przepisach materialnego prawa podatkowego, a UKS - także na podstawie ustawy o kontroli skarbowej. Zadania oraz sposób postępowania organów administracji podatkowej i kontrolnej są zatem diametralnie różne od działań, które prowadzone są przez Służbę Celną na granicy Unii Europejskiej, a połączenie ich w jeden organizm przyniesie jedynie chaos i w konsekwencji straty budżetowe. Smaku dodaje fakt, że to przedłożenie pojawia się w Sejmie w Dzień Służby Celnej, który ustalono w celu podkreślenia znaczenia Służby Celnej dla gospodarki i społeczeństwa. W tym miejscu chciałbym pracownikom Służby Celnej życzyć wszelkiej pomyślności, sukcesów w pracy zawodowej, a także pomyślności w życiu osobistym, ale w gruncie rzeczy w kontekście dzisiejszej dyskusji życzę państwu tego, żeby wniosek, który za chwilę złożę, o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu został zaakceptowany przez Sejm, abyście mogli spokojnie (Oklaski) dla Polski dalej pracować. Mamy w tym projekcie bezprecedensowe upolitycznienie organów podatkowych. To jest w gruncie rzeczy zamach PiS-u na administrację podatkową i rozumiem, że w tle... że także zapał posłów bierze się z tego, że Pisiewicze na to przedłożenie i na tę ustawę czekają. (Oklaski) Dyrektorzy izb skarbowych, dyrektor Krajowej Informacji Podatkowej, naczelnicy urzędów skarbowych, naczelnicy urzędów celno-skarbowych będą powoływani w rozumieniu Kodeksu pracy przez ministra finansów. Konkursy na te stanowiska są likwidowane. To oznacza, że wszyscy szefowie tych instytucji będą powoływani z klucza politycznego. Zreformowana, skonsolidowana PiS-administracja skarbowa - to nas w gruncie rzeczy czeka - będzie znakomitym orężem do walki politycznej i partyjnej. Kolejna kwestia, bardzo istotna, to zniesienie dwuinstancyjności postępowania podatkowego, praktyczne zniesienie, w sprawach prowadzonych przez naczelników urzędów celno-skarbowych. Odwołania od decyzji naczelników urzędów celno-skarbowych, następców urzędów kontroli skarbowej, czyli organu, który będzie prowadził największe, najtrudniejsze postępowania, będzie rozpatrywał ten sam naczelnik. To spowoduje w gruncie rzeczy, że będą istniały też różne procedury odwoławcze w przypadku postępowania podatkowego. Jeśli będziemy mieli do czynienia z postępowaniem prowadzonym przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, odwołanie będzie rozpatrywał ten sam organ. Jeśli postępowanie będzie prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego, odwołanie od decyzji trafi do dyrektora izby administracji skarbowej. Efekt, jaki chcecie osiągnąć, to szybkie egzekwowanie należności podatkowych wynikających z decyzji - tylko weźcie pod uwagę fakt, że także tych, które są nietrafne, które są nieprawidłowe. Gdybyśmy popatrzyli na statystykę, nie wiem, nie mam aktualnych danych, ale w przypadku niektórych urzędów kontroli skarbowej uchylano nawet 90% ich decyzji. Tak było w Rzeszowie, tak było w Krakowie, tak było w Lublinie. To, wydaje mi się, wyraźnie obrazuje skalę problemu. Nie bez znaczenia jest także to, że obecni pracownicy np. izb celnych zajmujący się orzecznictwem drugoinstancyjnym, czyli tak naprawdę najlepsi fachowcy, koordynatorzy w województwach, zostaną przesunięci do urzędów celno-skarbowych. Nikt nie ma i ja nie mam wątpliwości, że nie będą wykonywać dotychczasowej pracy orzeczników. Utrzymujemy w dalszym ciągu w tej ustawie dualizm postępowań kontrolnych - kontrola celno-skarbowa i kontrola podatkowa - przy czym ten dualizm jest niekorzystny zarówno dla organów podatkowych, jak i dla przedsiębiorców. Brak wyraźnego kryterium rozróżnienia tych procedur przekłada się na brak jednoznacznych, normatywnie określonych kryteriów decydujących o przynależności do Służby Celno-Skarbowej. Nie wiadomo, czy decydującym kryterium jest jedynie rodzaj przydzielonych do wykonywania zadań. W ustawie wskazuje się jedynie zadania, które mogą być wykonywane wyłącznie przez funkcjonariuszy - brakuje jednoznacznego określenia, czy inne zadania mogą być również wykonywane przez funkcjonariuszy. Nieprzejrzysty jest podział kompetencji kontrolnych w zakresie przepisów prawa podatkowego, brakuje rozróżnienia kompetencji, które reguluje art. 2. Nie wiemy, jakie są przesłanki kontroli celno-skarbowej - na dobrą sprawę nie może to wynikać tylko z uzasadnienia ustawy, a żadnych ˝decyzyjnych˝ informacji na ten temat nie ma. Dwie różne procedury kontroli to w gruncie rzeczy nierówność podatników wobec prawa, ale także w zasadzie kwalifikowanie podatnika jeszcze przed wszczęciem kontroli celno-skarbowej jako potencjalnego przestępcy podatkowego. To jest w gruncie rzeczy stygmatyzacja przedsiębiorców na podstawie nieokreślonych zupełnie przesłanek. Może się okazać, że wszyscy prowadzący działalność gospodarczą są przestępcami. Jeśli chodzi o przepisy wprowadzające, mam cały zestaw uwag do tych przepisów. Myślę, że w komisji możemy na ten temat dyskutować, choć mam nadzieję, że do komisji ten projekt jednak nie trafi. Mogę powiedzieć, już podsumowując, że ten projekt nie zawiera żadnych regulacji dających gwarancję sprawniejszego działania służb skarbowych i celnych po ich połączeniu, a twierdzenia o zwiększeniu skuteczności zawarte w uzasadnieniu są raczej wyrazem życzeniowego myślenia twórców, a nie skutkiem solidnych, opartych na racjonalnych przesłankach analiz. Ta regulacja nie dość, że nie eliminuje podstawowych wad dotychczasowych rozwiązań - dualizmu procedur, braku jasnych kryteriów ich zastosowania - to wręcz je potęguje poprzez istotne ograniczenie praw przedsiębiorcy, wobec którego będzie prowadzona kontrola celno-skarbowa (piętno ˝podejrzanego˝, niestosowanie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, kwestia także terminów kontroli i czasu tej kontroli). Kończąc, trudno się oprzeć wrażeniu, że ten projekt służy radykalnej czystce kadrowej w służbach celnych i skarbowych, przy przekreśleniu, praktycznie rzecz biorąc, dotychczasowej kariery i osiągnięć zawodowych pracowników. Proponowane regulacje (Dzwonek) pozostawiają pełną uznaniowość i całkowitą dowolność w kwestii proponowania warunków dalszego zatrudnienia - praktycznie nie ma żadnych mechanizmów zabezpieczających przed nadużyciami w tym zakresie. Stwarza to moim zdaniem ogromne niebezpieczeństwo działań na podstawie subiektywnych, a nie merytorycznych przesłanek, szczególnie że te decyzje nie będą wymagały w gruncie rzeczy żadnego uzasadnienia. W związku z tym chciałbym na ręce pana marszałka złożyć wniosek o odrzucenie poselskiego projektu ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, druk nr 826, a także projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. (Oklaski)