Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2021-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, zawartego w druku nr 1344, wraz ze sprawozdaniem komisji, zawartym w druku nr 1691. Główne zmiany wprowadzone niniejszym przedłożeniem zakładają przede wszystkim łatwiejsze podważenie nieuczciwych umów, trudniejsze przerwanie biegu przedawnienia przez wierzyciela, jak też brak odpowiedzialności osób niesamodzielnych, a wspólnie zamieszkujących z rodzicami - nie będą już odpowiadać za długi czynszowe swoich rodziców. Zmiany dotyczące przepisów o wyzysku to reakcja na nieuczciwe praktyki rynkowe w postaci zawierania umów o skutkach analogicznych właśnie do wyzysku, lecz formalnie niemieszczących się w zakresie stosowania obecnie obowiązującego art. 388 Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o wszelkiego rodzaju sprzedaż garnków, pościeli czy innych artykułów wyposażenia domowego o rzekomo nadzwyczajnych parametrach, podczas gdy ich jedyną wyjątkową cechą była zazwyczaj nadzwyczaj wysoka cena. Podobnie w tym samym katalogu nieuczciwych praktyk zawiera się oferowanie osobom w trudnej sytuacji życiowej, postawionych pod tzw. przysłowiową ścianą, stosunkowo niskich pożyczek na wysoki procent, i to pod zastaw już o wiele więcej wartych nieruchomości. Analogiczne nieuczciwe praktyki spotykamy też w niektórych umowach franczyzowych, w których charakter wzajemnych zobowiązań daleki jest od wzajemnej równowagi. Niniejsze przedłożenie to próba rozwiązania tego typu problemów i swego rodzaju koło ratunkowe dla ofiar oszustów. W sytuacjach takich jak te wymienione powyżej słabość strony wyzyskanej nie polega na niedołęstwie czy niedoświadczeniu, o których mowa obecnie w art. 388 Kodeksu cywilnego, lecz na braku wiedzy co do faktycznych skutków zawieranej umowy. Projekt przewiduje rozszerzenie przesłanek wyzysku o wykorzystanie braku dostatecznego rozeznania. Dodatkowo w projektowanej zmianie § 2 w art. 388 Kodeksu cywilnego termin na podważenie umowy zostaje wydłużony z dotychczasowych 2 lat o kolejny rok, a w przypadku gdy stroną umowy jest konsument - o 4 lata. Poza tym obecnie można dochodzić tylko zmniejszenia świadczenia lub zwiększenia świadczenia drugiej strony, a tylko w sytuacji gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione - unieważnienia umowy. Teraz to od pokrzywdzonej strony będzie zależało, które z tych trzech rozwiązań wybierze. Kolejnym z rozwiązań w proponowanym przedłożeniu jest zawieszenie biegu przedawnienia przy mediacjach i rozmowach o ugodzie w związku z dotychczasowym nadużywaniem przez wierzycieli instytucji zawezwania do próby ugodowej i praktyką składania przez wierzycieli wniosku o zawezwaniu do próby ugodowej jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia. Czy proponowane rozwiązanie faktycznie wyeliminuje ten proceder i skutecznie ograniczy liczbę spraw wpływających do sądu z tego tytułu, jak zakładają projektodawcy? Mam nadzieję, że tak. Kolejne rozwiązanie - w przypadku najmu lokalu mieszkalnego pełnoletnie osoby wspólnie zamieszkujące z najemcą nie będą już ponosić faktycznej odpowiedzialności za czynsz i inne opłaty związane z korzystaniem z lokalu, jeżeli z przyczyn obiektywnych nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. W toku prac komisji oraz podkomisji zgłaszano wiele wątpliwości i poprawki, w tym poprawkę społeczną, którą uwzględniono. Po uwzględnieniu poprawek zgłaszanych w toku prac komisji oraz przy drugim czytaniu, korygujących wątpliwości co do niektórych szczegółowych rozwiązań, mając na uwadze, że projektowane zmiany są oczekiwane i potrzebne oraz pomimo wszystko wpływają na poprawę sytuacji podmiotów znajdujących się na słabszej pozycji w dochodzeniu swoich praw, klub Lewicy poprze niniejsze przedłożenie. Dziękuję.