Mówca: Sprawozdawca Piotr Głowski
Data: 2025-07-23 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. Komisja po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 22 lipca wnosi, by Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy z druku nr 1433 bez poprawek. A teraz o samej istocie ustawy. Rada Wspólnoty Europejskiej w dniu 12 grudnia 1991 r. przyjęła dyrektywę azotanową. Jej celem jest zmniejszenie zanieczyszczenia wód spowodowanego przez azotany pochodzące ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu wód. W Polsce do 2017 r. stosowano podejście polegające na wyznaczaniu obszarów szczególnie narażonych, które stanowiły do 7% powierzchni kraju. Zarówno obszary szczególnie narażone, jak i programy działań były ustanawiane aktami prawa miejscowego, w drodze rozporządzenia dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej rząd w 2018 r. przyjął program działań, który objął cały obszar Polski. Wyjątek stanowiły wtedy przepisy dotyczące obowiązku sporządzenia planu nawożenia azotem, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2019 r., oraz przepisy dotyczące obowiązku dostosowania miejsc przechowywania nawozów naturalnych do wymogów określonych w programie, które w przypadku podmiotów wielkotowarowych, tych powyżej 210 dużych jednostek przeliczeniowych, czyli DJP, obowiązywały od 1 stycznia 2022 r., a w przypadku mniejszych podmiotów, czyli tych poniżej 210 DJP, od 1 stycznia tego roku. W okresie negocjacji terminów na dostosowanie miejsc do przechowywania, czyli w latach 2017-2018, i przed tym okresem nie można było przewidzieć sytuacji pandemii czy wojny w Ukrainie, dlatego obecne działania rządu powinny być dostosowane do obecnych, a nie przeszłych, sytuacji, a także do zidentyfikowanych problemów i potrzeb. Wiele podmiotów, w szczególności gospodarstw drobnych, tzn. podmiotów do 20 dużych jednostek, nie miało możliwości dostosować się do tego w terminie, do końca ubiegłego roku z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną spowodowaną m.in. konsekwencjami pandemii, podczas której uzyskiwanie wymaganych zgód i zezwoleń było utrudnione, wydłużeniem czasu budowlanego lub całkowitym uniemożliwieniem budowy, znaczącym wzrostem kosztów materiałów budowlanych, wojną w Ukrainie, destabilizacją rynków rolnych oraz potrzebą utrzymania w Polsce konkurencyjności krajowego sektora rolnego. Pandemia ujawniła nowe problemy, z którymi musieli zmierzyć się rolnicy, tj. ograniczenia w pracy przedsiębiorstw, zakłócenia dostaw, ograniczoną dostępność pracowników, materiałów, zmiany w funkcjonowaniu urzędów, przestoje, a także ostrożność w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Miały one wpływ na wydłużenie czasu niezbędnego do realizacji tych inwestycji. Ponadto większość drobnych podmiotów w sytuacji kryzysu stanęła przed problemem dotyczącym tego, czy koszty doposażenia zostaną pokryte przez zyski z prowadzonej przez nich produkcji zwierzęcej. Dodatkowo jedną z przyczyn niedostosowania się podmiotów do wymogów są problemy z uzyskiwaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Procedura ta najczęściej wydłużała i wydłuża proces przygotowywania dokumentacji. Z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobu zagospodarowania następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie inwestorów, rolników to właśnie etap uzyskiwania tej decyzji najczęściej wydłuża proces przygotowywania dokumentacji. Ponadto część gmin w związku z przystąpieniem do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawiesza postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przechodzę już do szczegółów ustawy, która według szacunków obejmie ok. 180 tys. gospodarstw w Polsce. Chciałbym podkreślić kilka punktów, które są zawarte w tym projekcie, czyli np. wydłużenie o 3 lata, tj. do 31 grudnia 2027 r., terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów przez podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt w liczbie do 20 DJP oraz wydłużenie o rok, czyli do końca tego roku, terminu na dostosowanie się takich podmiotów, które mają w gospodarstwie pomiędzy 20 a 210 DJP zwierząt. Projektowana regulacja wprowadza również to, że do końca 2027 r. zmiany zagospodarowania terenu dotyczące obiektów budowlanych takich jak płyty do składowania obornika czy szczelne zbiorniki na gnojówkę i gnojowicę nie będą wymagać uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Projekt ustawy dotyczy również umarzania postępowań wszczętych na podstawie ustawy - Prawo wodne w sprawie podmiotów, które nie zdążyły zrealizować swoich działań w terminie. W związku z tym jeżeli nie będzie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy, a te podmioty dokonają zgłoszenia, to takie postępowanie zostanie umorzone. Wysoka Izbo! Należy podkreślić, że wprowadzenie projektowanych zmian będzie miało pozytywny wpływ na wykorzystywanie nawozów naturalnych, których korzystne oddziaływanie na glebę oraz rośliny jest powszechnie znane i potwierdzone wieloletnimi badaniami naukowymi. Nawozy zawierają całą gamę makro- i mikroelementów niezbędnych w procesie żywienia roślin, a zatem ich stosowanie pozwala istotnie ograniczyć zużycie nawozów mineralnych. Obornik jest ponadto bogatym źródłem materii organicznej. Stosowanie nawozów wzmaga aktywność mikrobiologiczną gleby i w sposób wszechstronny wpływa na jej żyzność. Wprowadzone uproszczenia pozwolą na zdecydowanie szybsze, sprawniejsze realizowanie inwestycji, co również jest bardzo ważne. Regulacja ta pozwoli na osiągnięcie celów środowiskowych takich jak ochrona środowiska i klimatu przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora rolnego na europejskim i światowym rynku. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)