Mówca: Romuald Ajchler
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (druki nr 569 i 1200). Omawiana ustawa stanowi wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 lipca 2010 r. Trybunał zakwestionował normę prawną rekonstruowaną na gruncie art. 9 ust. 1. W myśl tego artykułu okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą uwzględnia się przy ustalaniu prawa do renty i emerytury oraz ich wysokości pod warunkiem stałego zamieszkania zainteresowanego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny podważył przesłankę domicylu. Uznał, że obowiązywanie warunku dotyczącego stałego zamieszkania na obecnym obszarze Polski rodzi negatywne skutki. Dlatego, Wysoka Izbo, dziś nad tym dyskutujemy. Zawarta w ustawie inicjatywa Senatu ma na celu zniwelowanie tej nierówności, na co zresztą zwrócił uwagę sam Senat. Przyjęcie tej propozycji skutkować będzie tym, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń okresów zatrudnienia, o których mowa w art. 9, w tym okresów zatrudnienia wykonywanego na obszarze państwa polskiego w czasie, gdy obszar ten nie wchodził w skład państwa polskiego, nie uwzględnia się, jeżeli z ich tytułu wypłacane jest świadczenie rentowe z instytucji zagranicznej inne niż renta z ubezpieczenia dodatkowego. SLD popiera tę propozycję, uważamy ją za właściwe rozwiązanie. W związku z powyższym klub Sojusz Lewicy Demokratycznej będzie głosował za jej przyjęciem. Korzystając, panie ministrze, z pana obecności, chciałbym poruszyć problem większy od tego, który tu dzisiaj omawiamy. Chodzi o kwestię utraty renty czy emerytury przez osoby, które do pewnego dnia stanowiły związek. Jednego dnia któryś z tych emerytów umiera i zaczyna się problem natury ekonomicznej, dlatego że tej osobie, która potem żyje z jednej emerytury, nie wystarcza środków na zapewnienie podstawowych warunków do życia. Warto byłoby się zastanowić, czy nie należy wprowadzić tu rozwiązań na wzór tych funkcjonujących w krajach Unii Europejskiej. Chodzi o to, aby emerytura po zmarłym mężu czy zmarłej żonie niekoniecznie odchodziła wraz z tą osobą na wieczny spoczynek. Czy nie można byłoby przyjąć metody, której zastosowanie skutkowałoby tym, że kwota w wysokości chociaż 50% emerytury małżonka pozostawałaby do dyspozycji tej osoby, która tutaj pozostaje? Można bowiem sobie wyobrazić - a w moim okręgu miałem taki przykład - że dwie otrzymujące emerytury osoby potrafią w skromny sposób jakoś żyć, opłacić wszystkie świadczenia, ale wówczas, kiedy jedna z tych osób odchodzi, dla tej, która przecież całe życie przepracowała, lecz mimo to wysokość jej emerytury jest niewystarczająca, zaczyna się horror. Tak więc w perspektywie prac rządu, przygotowywania reform ubezpieczeń czy zaopatrzeń emerytalnych powinno się wziąć pod uwagę ten problem, nawet gdyby w tej sytuacji trzeba było podnieść wysokość składki emerytalnej. Proszę sobie bowiem wyobrazić: emerytka dostaje na rękę 750 zł, z czego 450 zł trzeba zapłacić za mieszkanie. A gdzie są pieniądze na inne świadczenia? Dlatego też, panie ministrze - zresztą mówiłem już po wielokroć na ten temat z tej mównicy - warto byłoby się nad tymi kwestiami pochylić po to, aby ludziom, którym obiecywano podczas wprowadzania reformy emerytalnej, narodowych funduszy inwestycyjnych itd., itd., że zobaczą palmy na Wyspach Kanaryjskich czy spędzą wczasy na tychże wyspach, przede wszystkim zapewnić - oni nie mówią o wczasach i o wysokich emeryturach - by mogli dzięki temu, co wypracowali przez całe życie, nie być żebrakami na koniec swoich dni. Tak że taki jest wniosek Sojuszu Lewicy Demokratycznej, aby przyjrzeć się tym kwestiom, jak mówię, z perspektywy przyszłych reform, jakie będziecie państwo opracowywać. Dziękuję bardzo.