Mówca: Krzysztof Tchórzewski
Data: 2013-07-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Odnosząc się do zadanego pytania, chciałbym dookreślić, że ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program ochrony brzegów morskich˝ zakłada właściwie wszystko, to znaczy zostały w niej rozpisane konkretne zadania: osobno na Zatokę Gdańską, osobno na Półwysep Helski i osobno na otwarte morze i na Zalew Szczeciński wraz z Zalewem Kamieńskim. Na zadania zostały rozpisane konkretne kwoty, co oznacza, że ministerstwo w 2002 r. i w 2003 r., czyniąc przygotowania do tej ustawy, konkretnie oszacowało potrzeby związane z ochroną brzegów morskich w odniesieniu do poszczególnych części naszego wybrzeża. Potrzeby te zostały oszacowane na 911 mln zł, a program wydatkowania określony został do 2023 r. Jednocześnie bardzo ważną sprawą jest to, że program ten zakłada także kwotę minimalną, ale mówiąc o realizacji programu, trzeba odnosić się do tego, że kwota 911 mln zł jest kwotą wyjściową, dlatego że kwoty ustalone na zadania są ustalone w cenach z 2001 r. i corocznie powinny być przeliczane według wskaźnika inflacji cen na dany rok realizacji zadań w odniesieniu do cen z 2001 r. A więc jeżeli dzisiaj mówimy, że roboty były wykonywane na poziomie cen z 2012 r., to realizacja ta musi być przeliczona według wskaźnika cen z 2011 r. Patrząc z tego punktu widzenia, kwota tego programu niezwykle rośnie. Jeżeli mówimy o odniesieniu się do wniosku komisji, aby tym razem odrzucić informację, to wynika to z tego, że jeżeli corocznie kwoty są niewykonywane, to nie odnosimy się do tego, że całkowita kwota maleje, ona nie maleje, natomiast graniczną datą jest rok 2013. Jeśli środki te nie zostaną wykorzystane do 2013 r., to potem nie będą mogły już być wykorzystywane, biorąc pod uwagę założenia programu. To jest jedna sprawa. A więc rzeczywiście co roku mogą być inne środki, ale należy przyjąć, że sytuacja jest taka, że jeżeli w sprawozdaniu zapiszemy, że niezaangażowana kwota wyniosła 15 284 506 zł, to wszystkie te środki zostały zwrócone do budżetu państwa, czyli w następnym roku są wykorzystywane następne środki z budżetu państwa. Z drugiej strony natomiast program nie zakłada możliwości realizacji wydawania według tego programu środków bieżących. Program mówi o konkretnych środkach związanych z wydatkami majątkowymi. Tak jest to ujęte w programie. To są środki na konkretne zadania: na sztuczne zasilanie - tyle a tyle, to są wydatki majątkowe. A więc jeżeli mówimy, że w ramach tego programu zostało wydanych na wydatki bieżące na przykład 19 850 tys. zł, to znaczy to, że te wydatki bieżące są wydatkami budżetu, ale nie są to wydatki związane z realizacją programu. Niestety program w ogóle nie zakłada wydatków bieżących, nie mówi o żadnych wydatkach bieżących, natomiast mówi o konkretnych wydatkach majątkowych. Tak zostało to w tym programie zapisanie, tutaj nie ma ani jednego zdania dodatkowo, jest to krótko i węzłowato ujęte, więc trudno to nadinterpretować. Z takiego punktu widzenia patrząc, nasuwa się pytanie, dlaczego nie są organizowane przetargi na duże zadania, na przykład na okres 5 lat, które można w porozumieniu z ministrem finansów zaplanować i przyjąć i które to zadania można realizować w znacznie dłuższym okresie, na przestrzeni 5 lat. Biorąc pod uwagę założenia programu wieloletniego, przetargi można przygotowywać już rok wcześniej, uwzględniając stosowne założenia budżetowe. Na niektóre inwestycje rządowe, które realizowane są nawet w ciągu 4 czy 5 lat, takie jak elektrownie czy inne, przetargi są rozpisywane na całość realizacji inwestycji. A więc z tego punktu widzenia przygotowują się firmy, są realizowane projekty itd. Odniosę się teraz do pytania dotyczącego konkretnych kwot. Otóż jeżeli na wydatki majątkowe, a te są najważniejsze, było zaplanowanych 49 750 tys. zł, to wydano tylko 29, a więc 14 328, prawie 29, nie zostało wydanych, a zatem w tej sytuacji jest to tylko 65,5% wykonania założonego planu. Jest to niezwykle mało. W takich sytuacjach nie wychodzi 1%, 2%, 5%, no, 10%. W przypadku tego typu niewykonania nie można tylko stwierdzić, że coś jest nie tak i tak dalej, bo zakładam, że nie realizujemy programu inwestycji, które są zapisane na rok na przykład 2014, ale już ministerstwo zleciło, urzędy morskie już zleciły dokumentację i wszystkie sprawy, które są przewidziane na 2014 r., już są przygotowywane, bo program wieloletni to zakłada. Ministerstwo musi negocjować z ministrem finansów kwoty, które są wydawane przynajmniej na następne dwa, trzy lata do przodu, bo inaczej nie byłoby sensu realizować programu wieloletniego. Program wieloletni właśnie wskazuje na to, że można lepiej i dokładniej przygotować wykonanie zadań. Z tego tytułu właśnie, mówiąc o tych kwotach, o ich niezrealizowaniu, stwierdzamy, że jednak ten system pracy i przeliczenia środków musi się zmienić. Jakie to są kwoty? Jakie jest wykonanie tego programu z punktu widzenia realizacji w 2013 r. i latach wczesnych po przeliczeniu wskaźników inflacji? Nie przedstawia się to już tak pięknie, bo biorąc pod uwagę, na podstawie przeliczenia, średnioroczny wydatek na poziomie około 50 mln zł na te zadania, widać wyraźnie, że wykorzystanie tychże środków nie jest na specjalnie wysokim poziomie, tak więc w całości ten program, jeżeli rozpisalibyśmy go na lata, jest zrealizowany prawdopodobnie w nie więcej niż 65-70% w tym momencie. Pytanie, czy w następnych latach będzie udawało się uzyskiwać z budżetu państwa znacznie większe środki na zadania roczne. Gdzieś tam mówi się o korekcie tego programu i o zmianie kwoty ogólnej w programie. Też trzeba byłoby odnieść się do tego i zapytać w takim razie o badanie potrzeby zadań związanych z ochroną naszych brzegów morskich, które było prowadzone od 2001 r. do 2002 r. W 2003 r. program został uchwalony. A więc te badania były konkretne i one mówiły, jakie są potrzeby. I teraz wolniejsze wykonanie tych zadań powoduje, jak byśmy na to nie patrzyli, jednak taki efekt, że one stają się jeszcze bardziej potrzebne, bo im później nastąpi realizacja zadań w zakresie ochrony brzegów morskich, tym trudniej będzie te rzeczy nadrobić. Z tego tytułu po raz pierwszy postawiony wniosek o odrzucenie informacji wynika właśnie z tego, że ministerstwo nie skarży się parlamentowi i nie mówi, że na przykład oczekiwało 100 mln zł środków, żeby nadrobić program, a minister finansów nie dał i nie możemy tego nadrobić. Przygotowani jesteśmy do tego, żeby to zrobić za 100 mln. Nie dostajemy tych kwot, więc informujemy Wysoką Izbę, że program ten po przeliczeniu obecnego wskaźnika inflacji i szacunkowego wskaźnika inflacji na przyszłe lata będzie wykonany albo nie będzie wykonany. Nam, Sejmowi po prostu należy się informacja, w jakim kierunku idziemy. Bo tak to wygląda na to, że jest program na rok przyszły, program w tym roku i właściwie tak się kręcimy w zależności od tego, co nam kapnie w danym momencie w ramach programu do budżetu i być może nawet za bardzo nie naciskamy. Oczekujemy, i jakby z tej przyczyny komisja przyjęła takie stanowisko, że zmienicie państwo podejście do tego i będziecie mówili, że powinno w tym roku być 100 mln, dostaliśmy 80 mln i zrealizujemy wszystko. Jeżeli bowiem nie, to rzeczywiście zgadzam się z panią minister, że te pieniądze można będzie wydawać w następnych latach, tylko czy zdążymy je wydać do 2023 r. Dziękuję.