PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dzisiaj mamy wyjątkową okazję, by uczcić historię i wartości, które kształtowały pokolenia młodych Polaków. Mam na myśli projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 45. rocznicy powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Było ono studenckim odzewem na kryzys i system autorytarny. (Gwar na sali, dzwonek) Stało się ruchem solidarności i sprzeciwu. Było jednym z głównych ośrodków oporu wobec ówczesnej władzy, miejscem, gdzie młodzież uczyła się obywatelskiej odwagi. Jest zapewne wśród nas, parlamentarzystów, z różnych stron politycznych wielu działaczy Niezależnego Zrzeszenia Studentów i są oni świadkami, a nierzadko uczestnikami jego działań zarówno w okresie ˝Solidarności˝, jak i w czasie stanu wojennego. Należę do pokolenia, które z racji wieku nie uczestniczyło jeszcze w powstaniu ˝Solidarności˝ i Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Ale to my wszyscy jesteśmy beneficjentami tych przełomowych wydarzeń. Projekt uchwały proponuje, by w Polsce upamiętnić ten jubileusz we wszystkich regionach i środowiskach akademickich. Już trwają obchody, wystawy, konferencje, biegi, koncerty i warsztaty, które angażują studentów i społeczność akademicką. Właśnie te aktywności pokazują, że Niezależne Zrzeszenie Studentów to nie tylko historia, ale też żywy element młodzieżowej kultury obywatelskiej, która przypomina o wartościach solidarności i zaangażowania. Ta uchwała ma służyć nie tylko pamięci, ma inspirować nowe pokolenia, ma przypominać, że obywatelska aktywność, gotowość do dialogu i wspólnego działania to fundamenty, na których budujemy współczesność. Upamiętnienie Niezależnego Związku Studentów to także wyraz szacunku dla środowisk akademickich, dla studentek i studentów, którzy w trudnych czasach stali się głosem oporu i wolności. To dowód, że młodzi ludzie mogą być inicjatorami zmian, a nie tylko beneficjentami. (Gwar na sali, dzwonek) Naszym obowiązkiem jest przypominanie o kolejnej rocznicy powstania środowisk i organizacji, które przyczyniły się do budowania nowej Polski po 1989 r. Bo pamięć ludzka jest krótka i trzeba ją nieustannie odświeżać. Dlatego uchwała przypominająca 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów jest naturalnym aktem wdzięczności wobec tych wszystkich, którzy wówczas zakładali tę organizację. Warto przypominać te wydarzenia, by pozostawały w narodowej pamięci historycznej i były ważnym sygnałem dla kolejnych pokoleń, nie tylko studentów. Tak tworzyła się nowa Polska, która wyrwała się z okowów komunizmu, porwała za sobą inne narody i dziś należy do grona wolnych państw Zachodu, uczestnicząc w NATO i Unii Europejskiej, co wcale w roku 1981 nie było dla nikogo oczywiste. Głosując za przyjęciem tej uchwały, dajemy świadectwo, że Polska pamięta i szanuje młodzieżowe inicjatywy i potrafi inspirować przyszłe pokolenia działaniem i historią. Klub Polska 2050 będzie głosował za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję.
Mówca: Daria Gosek-Popiołek
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Niezależne Zrzeszenie Studentów powstało na fali sierpniowych strajków robotniczych. Już w październiku 1980 r. delegaci z uczelni z całej Polski powołali NZS, pierwszą tak dużą, niezależną od władz i działającą jawnie organizację studencką w bloku wschodnim. Początkowo władze komunistyczne odmawiały zarejestrowania zrzeszenia. Dopiero pod wpływem protestów, w tym trwającego w styczniu i lutym 1981 r. strajku okupacyjnego na Uniwersytecie Łódzkim, w którym wzięło udział 10 tys. osób i który był najdłuższym studenckim strajkiem w Europie, władze ugięły się i organizację oficjalnie zarejestrowano. Kiedy po wprowadzeniu stanu wojennego zarówno ˝Solidarność˝, jak i inne organizacje niezależne od władz zostały rozwiązane, NZS działał nadal w podziemiu, mimo internowania wielu działaczy. Pełnoskalowe odrodzenie organizacji dokonało się pod koniec lat 80., kiedy NZS znowu stał się organizacją masową, organizował strajki i wiece w całej Polsce. Niewątpliwie zrzeszenie studentów jest organizacją zasłużoną i zasługującą na upamiętnienie przez Sejm, a mnie pozostaje życzyć kolejnych lat owocnego funkcjonowania i oczywiście poinformować państwa, że klub parlamentarny Lewicy poprze tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Andrzej Tomasz Zapałowski
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! NZS był fenomenem polskiej opozycji antykomunistycznej w latach 80. Dzisiaj w przestrzeni publicznej zasadniczo funkcjonuje ˝Solidarność˝, obóz ˝Solidarności˝, który zagarnia całość splendoru ówczesnych działań na rzecz niepodległości. Trzeba pamiętać, że Niezależne Zrzeszenie Studentów było autonomicznym ruchem, który miał ogromny wpływ na wsparcie ˝Solidarności˝ i innych ruchów niepodległościowych. To właśnie w stanie wojennym i w kolejnych latach działacze Niezależnego Zrzeszenia Studentów wykonywali tzw. czarną robotę, byli na czele demonstracji, prowadzili dziesiątki tajnych drukarni, trzymali studentów, wzniecali w nich ogień wolności, a dzięki temu, że studenci byli z całej Polski, z małych miasteczek, rozwozili po całej Polsce tysiące sztuk podziemnej prasy. Szanowni Państwo! Pamiętam, jak w latach 1986-1987 panowała apatia, że już się nic nie uda. To był ten najcięższy czas. I wtedy też środowisko studenckie się nie poddało, kiedy w wielu środowiskach solidarnościowych po prostu niektórzy zaczęli już powątpiewać. Pamiętam, kiedy w marcu 1988 r. wspólnie z kolegą ujawniłem się w prasie podziemnej jako osoba kontaktowa, jeszcze przez 2 miesiące władze komunistyczne poprzez aresztowania, represje próbowały nas pacyfikować. Ale już w maju 1988 r. w całym kraju rozpoczął się proces jawnego zapisywania się do NZS-u, z imienia i nazwiska, a było to prawie rok przed okrągłym stołem. Na swojej uczelni zebrałem z kolegami ponad tysiąc osób, które jawnie zapisały się do NZS-u. Proszę państwa, to był naprawdę prawdziwy fenomen. Większość działaczy NZS-u nie została uhonorowana, ponieważ odeszli ze studiów, później nie miał się już kto o nich upomnieć. Wśród byłych działaczy antykomunistycznych jest to największa grupa, która nie jest uhonorowana. Na koniec jako były członek Prezydium Tajnej Krakowskiej Komisji Koordynacyjnej NZS-u z tego miejsca dziękuję wszystkim, całej społeczności studenckiej, wszystkim działaczom za to, co robili w latach 80. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z wielkim szacunkiem zabieram dziś głos w sprawie projektu uchwały upamiętniającej 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Rok 1980 i kolejne lata były czasem przełomu nie tylko w wielkich zakładach pracy, w Stoczni Gdańskiej czy na Śląsku, ale także w środowisku akademickim. To właśnie młodzi ludzie, studenci mieli odwagę upominać się o wolność słowa, autonomię uczelni, zniesienie cenzury i uwolnienie więźniów politycznych. Ich determinacja i solidarność sprawiły, że głos akademików stał się jednym z fundamentów demokratycznej zmiany w Polsce. Warto przypomnieć, że to w Łodzi w 1981 r. rozpoczął się najdłuższy strajk studencki w Europie. Dziesiątki tysięcy studentów pokazały wtedy, że młode pokolenie potrafi walczyć o swoje prawa, a jednocześnie myśleć o przyszłości całego społeczeństwa. To z ich uporu i odwagi narodziło się porozumienie łódzkie - symbol wolności akademickiej i obywatelskiej. Dziś, 45 lat później, Niezależne Zrzeszenie Studentów pozostaje ważnym punktem odniesienia. To przykład, że młodość może i powinna być siłą zmieniającą rzeczywistość na lepsze. Historia NZS-u przypomina nam, że prawa i wolności obywatelskie nie są dane raz na zawsze. Trzeba je pielęgnować, trzeba ich bronić także w naszych czasach, gdy głos środowiska akademickiego i głos młodych ludzi jest często lekceważony, a ich potrzeby są ignorowane. Dlatego Koło Poselskie Razem będzie głosować za przyjęciem tej uchwały, bo upamiętnienie NZS-u to nie tylko oddanie hołdu odwadze sprzed lat. To także zobowiązanie, by dzisiejsze i przyszłe pokolenia studentów miały zagwarantowaną wolność myślenia, działania i organizowania się. Niech pamięć o niezależnym zrzeszeniu studentów będzie inspiracją dla młodych Polek i Polaków, żeby wiedzieli, że mają prawo zabierać głos, że mają prawo domagać się sprawiedliwości i mają prawo zmieniać nasz kraj. A naszym, polityków, obowiązkiem jest ich słuchać i dawać im także przestrzeń do tego, by mogli decydować o własnym losie. Oni sami wiedzą, co jest dla nich najważniejsze. To nie my musimy za nich decydować. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Roman Fritz
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z wielką radością wysłuchuję tej debaty, która łączy nas wszystkich. Akurat też jestem żywym świadkiem tej historii, akurat nie w pierwszym NZS-ie z 1980 r., ale w tym drugim NZS-ie, jak pani poseł, z końca lat 80. Co nam przyświecało? Wiele wartości. Wartości chrześcijańskie, ale też pluralizm, wolność i niepodległość. Tak do tego podchodziłem, z wielkim sercem i wielkim wzruszeniem. Byłem chyba rekordzistą, jeżeli chodzi o uczestniczenie w zjazdach NZS-u. Byłem już w 1989 r. na wiosnę, na czwartym, potem piątym, szóstym, ósmym i dziesiątym zjeździe. Rok po roku. Byłem członkiem Krajowej Komisji Koordynacyjnej NZS-u w roku 1991, gdzie również zasiadał m.in. minister Tomasz Siemoniak. I chciałbym wspomnieć kilka postaci, które nam pomagały, m.in. mecenasa Czartoryskiego, mecenasa Piotra Andrzejewskiego, którzy wspierali reaktywację NZS-u w roku 1989. Jest jeszcze ciekawa historia, że właśnie wiosną, kiedy toczyły się rozmowy okrągłego stołu, przedstawiciel NZS-u, dopraszany czasami do rozmów tzw. podstolika młodzieżowego, którego współprzewodniczącymi byli z jednej strony Aleksander Kwaśniewski, a z drugiej Jacek Kuroń, nie wiedział, przeciwko komu tak naprawdę występuje. Aleksander Kwaśniewski, żeby państwu przypomnieć, to był wówczas przedstawiciel starej kadry SZSP, która to organizacja była monopolistą na rynku organizacji młodzieżowych, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji akademickich. Potem przeistoczyła się w ZSP, Związek Studentów Polskich, i grupowała ludzi w tzw. organizacji Ordynacka. Tak się to nazywało, jeżeli państwo sobie przypominacie. Dokonaliśmy wielu fantastycznych rzeczy, czyli zmian programowych na uczelniach, zmian statutów na uczelniach, wywaliliśmy ze studiów komunistyczne przedmioty typu ekonomia socjalistyczna, studium wojskowe itd., itp. Natomiast na zakończenie, jeżeli państwo pozwolicie, przytoczę jeszcze jedną sylwetkę, o której tutaj nikt nie wspominał. Mianowicie śp. Sławomira Skrzypka, mojego serdecznego starszego kolegi z wydziału budownictwa Politechniki Śląskiej, przewodniczącego komisji uczelnianej NZS-u na Politechnice Śląskiej, jednego z najmłodszych więźniów stanu wojennego, o ile nie najmłodszego, bo miał 18 lat, kiedy go zamykano w grudniu 1981 r. On był dla mnie symbolem tego, że jednostka (Dzwonek) może bardzo wiele. On zaczął prezentować się na forum rady wydziału budownictwa...
Mówca: Roman Fritz
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

...i w ogóle na forum Politechniki Śląskiej jako ten człowiek, który wszystko może zmienić, i pociągnął za sobą innych. Zginął w katastrofie 10 kwietnia 2010 r. pod Smoleńskiem jako prezes NBP. Cześć jego pamięci! Dziękuję.
Mówca: Anna Paluch
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Wysoka Izbo! Chciałabym najpierw podziękować bardzo serdecznie autorom projektu tej uchwały i komisji kultury za przeprocedowanie tego projektu, bo rzeczywiście powstanie Niezależnego Zrzeszenia Studentów we wrześniu 1980 r., czyli pierwszej niezależnej od władz komunistycznych organizacji studenckiej w bloku sowieckim, to był wyłom w sferze świadomości społecznej, w sferze działania uczelni wyższych. Strajki studenckie w styczniu 1981 r., kiedy to akademickie ośrodki w Polsce wspierały studentów z Łodzi, którzy zapoczątkowali protesty młodzieży akademickiej, doprowadziły nie tylko do rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów, ale także do zmian w ustawie o szkolnictwie wyższym. Przypomnę, że na mojej macierzystej uczelni, w Akademii Górniczo-Hutniczej, w której miałam zaszczyt, radość i satysfakcję zakładać organizację wydziałową na moim wydziale Akademii Górniczo-Hutniczej, czyli wydziale geodezji (Dzwonek), i uczestniczyć w pracach komitetu założycielskiego, wspieraliśmy całym sercem ten strajk. W wyniku tej zmiany ustawy o szkolnictwie wyższym tam, gdzie zdążono dokonać wyboru rektorów, te wybory doprowadziły do tego, że rektorzy wyłonieni w wyborach, a nie mianowani przez komunistyczne władze, zachowali się godnie, odpowiedzialnie i odważnie w momencie wprowadzenia stanu wojennego. Niech żyje Niezależne Zrzeszenie Studentów. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W tym roku obchodzimy 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów, jednej z najważniejszych organizacji młodzieżowych w historii Polski. NZS powołane jesienią 1980 r. było nie tylko wyrazem sprzeciwu wobec systemu komunistycznego, ale także wielkim ruchem społecznym, który skupiał tysiące młodych ludzi pragnących wolności, demokracji i suwerenności ojczyzny. Studenci zrzeszeni w NZS walczyli o prawa akademickie, ale również o przyszłość Polski, wspierając działania ˝Solidarności˝ i uczestnicząc w strajkach oraz manifestacjach. Choć władze PRL próbowały zdławić działalność NZS-u, organizacja przetrwała lata represji i odegrała znaczącą rolę w procesie przemian ustrojowych, które doprowadziły do odzyskania przez Polskę wolności. Dziś, 45 lat później, z wdzięcznością wspominamy odwagę i determinację młodych ludzi, którzy w czasach zniewolenia potrafili upomnieć się o fundamentalne wartości: prawdę, wolność, solidarność. Ich postawa pozostaje wzorem dla współczesnych pokoleń studentów i dla nas wszystkich. Oddając cześć (Dzwonek) twórcom i działaczom Niezależnego Zrzeszenia Studentów, pragnę podkreślić, że ich dzieło stanowi trwały fundament budowy społeczeństwa obywatelskiego i niepodległej Rzeczypospolitej. Dziękuję.
Mówca: Anna Gembicka
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W tym roku obchodzimy 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów, organizacji, która odegrała niezwykle ważną rolę w walce o wolną Polskę. To właśnie studenci skupieni w NZS-ie odważnie upominali się o prawa obywatelskie, o wolność, o prawdę, stając przeciwko systemowi komunistycznemu, który chciał zniewolić całe społeczeństwo. Działalność NZS-u w latach 80. była świadectwem odwagi młodego pokolenia. Dziś NZS nadal odgrywa niezwykle ważną rolę. Jest kuźnią kadr, szkołą społecznej aktywności i odpowiedzialności za losy Polski. To właśnie w NZS-ie kolejne pokolenia młodych uczą się, czym jest służba ojczyźnie i jak działać dla dobra wspólnego. W swojej deklaracji ideowej NZS przypomina o zasadach, które pozostają aktualne i dziś. Naród polski jest fundamentem państwa polskiego i dlatego polityka państwa powinna być zgodna z szeroko rozumianym narodowym interesem Polski. To przesłanie (Dzwonek) stanowi ważne zobowiązanie dla całej klasy politycznej, szczególnie w obecnych czasach. Na zakończenie pragnę dodać, że cieszę się, że w czasach studenckich mogłam działać w NZS-ie, m.in. brać udział w organizacji obchodów trzydziestopięciolecia NZS.
Mówca: Anna Gembicka
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Przepraszam, ostatnie zdanie. Było to dla mnie kluczowe doświadczenie w nauce tego, czym jest prawdziwa służba Polsce. Mogę śmiało powiedzieć, że bez NZS-u by mnie tu nie było. Serdecznie pozdrawiam wszystkie koleżanki i wszystkich kolegów z NZS-u.
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Drodzy Koledzy z NZS, tego który był kiedyś, jest dzisiaj i był w międzyczasie! Nie ma sukcesu bez NZS-u -takie było kiedyś hasło i rzeczywiście tak jest. Bo jeśli spojrzymy nawet na salę i wszystkie partie czy kluby parlamentarne, które tu są, to rys biograficzny wielu z dzisiejszych posłów też jest związany z niezależnym zrzeszeniem studentów. I ta piękna organizacja kończy 45 lat, więc warto się z tego cieszyć. I warto też przy tej okazji wszystkich pozdrowić, byłych i obecnych działaczy NZS, nie tylko parlamentarzystów, bo NZS to także wiele osób, które odnalazło się w ramach prywatnej działalności, w biznesie, w wielkich korporacjach, w układzie samorządowym, artystycznym, muzycznym. Naprawdę można powiedzieć, że członkowie NZS są wszędzie. i bardzo, bardzo się z tego cieszymy. Warto jeszcze przy tej okazji, szanowni państwo, wspomnieć, że jeśli chodzi o kwestie środowiskowe i ekologiczne, to kiedyś, w drugiej połowie lat 90. przy NZS, przy komisji krajowej powstało Akademickie Centrum Edukacji Ekologicznej, którego miałem być przyjemność szefem. (Dzwonek) I do dzisiaj takie akcje jak Sadzimy las albo Studenci sadzą las są kontynuowane i należy się z tego cieszyć.
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

NZS miał też swój realny wpływ na sprawę ochrony środowiska w Polsce. Dziękuję. Nie ma sukcesu bez NZS-u. (Oklaski)
Mówca: Jan Warzecha
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jako uczestnik strajków z 1980 r., 1981 r., jako członek NZS chciałem wyrazić wdzięczność władzom obecnego NZS za to, że wystąpili z tą uchwałą, i posłom, sprawozdawcom. NZS był tak naprawdę alternatywą dla prorządowego Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. Rzeczywiście, tak jak tu było powiedziane, wielu członków NZS było osobami, które nabywały doświadczenia podczas swojej działalności konspiracyjnej. Wielu też z nich zapłaciło za to swoją karierą. Jak dobrze pamiętamy, około kilkuset studentów było internowanych, ale również relegowanych ze studiów i powoływanych, wcielanych dosłownie siłą do zasadniczej służby wojskowej. W ten sposób zamykano niektórym karierę, jeśli chodzi o wykształcenie. Dlatego też mam nadzieję, że dzisiejszą uchwałę podejmiemy przez aklamację. (Dzwonek) Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Maria Kurowska
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Upamiętniając 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów, pragnę przypomnieć, że pierwszą niezależną organizacją studencką był utworzony w Krakowie 3 lata wcześniej, 15 maja 1977 r., Studencki Komitet Solidarności, tzw. SKS. Bezpośrednią przyczyną powstania SKS była śmierć Staszka Pyjasa, studenta polonistyki UJ, którego ciało znaleziono 7 maja 1977 r. na ul. Szewskiej 7 w Krakowie. Grupa przyjaciół, znajomych zorganizowała wówczas czarne juwenalia, a następnie 15 maja - czarny marsz z ul. Szewskiej pod Wawel. Marsz zakończył się podpisaniem deklaracji założycielskiej SKS. Wśród założycieli byli m.in. Bogusław Sonik, Józef Ruszar, Liliana Batko, Wiesław Bek, Bronisław Wildstein. Pod Wawelem deklarację wstąpienia do SKS podpisałam również ja wraz z moją serdeczną koleżanką Danusią Bańbułą z Nowej Huty, którą serdecznie pozdrawiam. (Dzwonek) Kluczową rolę w rozwoju SKS odegrało duszpasterstwo akademickie Beczka...
Mówca: Maria Kurowska
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

...a SKS zakończył swoją działalność z chwilą powstania NZS. Dziękuję wszystkim za odwagę tamtego czasu. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Maria Małgorzata Janyska
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Uchwała upamiętniająca 45. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów to doniosła i ważna uchwała, także dla mnie osobiście. Pamiętam rok 1981, kiedy zaczynałam studia od strajku przed stanem wojennym. I później, po zakończeniu strajku, po delegalizacji NZS nic nie było dla nas oczywiste. Nie wiedzieliśmy, co będzie dalej z nami, czy nie będziemy relegowani, część była internowana, a wszyscy mieliśmy z całą pewnością i teczki, i szlabany na jakąkolwiek karierę zawodową w kolejnych latach, na jakiekolwiek szanse na normalne życie. W pierwszym momencie wydawało nam się, że się nam świat zawalił, ale jako młodzi i tacy bojowo nastawieni ludzie oczywiście nie poprzestaliśmy na tym. Później, w 1990 r. z wieloma z tych, z którymi strajkowaliśmy, spotkaliśmy się spotkaliśmy się przy budowaniu Polski samorządowej. (Dzwonek) Szanowni państwo, wyrażam wielki szacunek wobec wszystkich, którzy byli odważni wtedy, w czasach...
Mówca: Maria Małgorzata Janyska
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

...gdy płaciło się za to bardzo wysoką cenę. (Oklaski)
Mówca: Jarosław Zieliński
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Ta uchwała to część naszej biografii, biografii wielu z nas, dlatego wystąpienia są też biograficzne. Ja jako członek NZS z lat 80. chcę też podziękować za tę uchwałę i pozdrowić wszystkich z tamtego czasu i z kolejnych lat, aż do dzisiejszych działaczy. Jako NZS byliśmy świadomi celów, dla których się zorganizowaliśmy. Oczywiście chodziło o demokratyzację uczelni, ale także o obalenie komuny po prostu, krótko mówiąc, i o wyzwolenie Polski spod dominacji sowieckiej. To był piękny i trudny czas, ale piękny, bo byliśmy młodzi. Właściwie bezpieka była świadoma tego, że my mamy tę świadomość w sobie taką bardzo wyraźną, np. podczas rewizji u mnie w domu, w 1984 r., kiedy funkcjonariusze bezpieki zobaczyli legitymację NZS, wydaną przecież w czasie legalnej działalności, to zareagowali na to ze szczególną wściekłością. Szanowni państwo, dzisiaj można by zapytać: Co się stało z naszą klasą? Jesteśmy w różnych miejscach, mamy różne poglądy, ale łączy nas wiele ze względu na tamten czas. (Dzwonek) Może warto wrócić do tych źródeł. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Henryk Szopiński
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Niezależne Zrzeszenie Studentów powstało w 1980 r., w czasach rodzącej się ˝Solidarności˝, ale to, co ważne, co należy podkreślić, to fakt, że była to pierwsza w bloku wschodnim organizacja niezależna od władz. Została zarejestrowana dopiero w lutym, ale po strajkach w Łodzi, Gdańsku i Krakowie, kiedy młodzi ludzie domagali się wolnych organizacji i autonomii uczelni. Po delegalizacji w stanie wojennym NZS zszedł do podziemia, wspierał opozycję, kolportował niezależne wydawnictwa i organizował akcje solidarnościowe. Kolejna ważna rzecz: po 1989 r. NZS stał się kuźnią liderów życia publicznego, a z wieloma z nich zasiadamy w tych ławach. Do jego tradycji odwołują się kolejne pokolenia studentów. Ważne jest też, że dziedzictwo NZS przypomina, iż wolność akademicka i prawo do samostanowienia wymagają odwagi, współpracy i gotowości do działania, tak jak w 1980 r., gdy młodzi ludzie pokazali, że studenci mogą zmieniać historię. Za to wszystko z serca dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Wojciech Szarama
Data: 2025-09-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Dobrze, że podejmujemy taką uchwałę. To była i jest wspaniała organizacja, łącząca wtedy wszystkich młodych ludzi, którzy chcieli wolnej, demokratycznej Polski. I to nam się udało zrobić. Dzięki nam, dzięki Niezależnemu Zrzeszeniu Studentów zmieniono również wyższe uczelnie. Dzięki temu zaangażowaniu wybrano rektorów, pani poseł Paluch o tym mówiła. Na Uniwersytecie Śląskim, który został stworzony po to, żeby kształcić młode komunistyczne kadry, udało się wybrać na rektora prof. Augusta Chełkowskiego, który został potem marszałkiem Senatu, wybranym przez ˝Solidarność˝. Współpracowaliśmy z ˝Solidarnością˝, oni pomagali nam, myśmy pomagali im, często wykonując czarną robotę, tak jak mówił pan poseł Fritz, która wymagała wtedy wielkiej odwagi. 400 osób internowanych, 50 na (Dzwonek) Uniwersytecie Śląskim. Były prześladowania, ale w końcu przyszło zwycięstwo. Cześć ich pamięci! (Oklaski)