Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Jurgiel
Data: 2012-04-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiam sprawozdanie o poselskim projekcie uchwały w sprawie wezwania Rządu RP do aktywnego działania na rzecz wprowadzenia równych i niedyskryminujących zasad podziału środków na dopłaty bezpośrednie dla rolników miedzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Wysoka Izbo! Jak wiadomo, toczą się negocjacje dotyczące przyszłości wspólnej polityki rolnej po roku 2014. Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi monitoruje ten proces, rozpatrując kolejne projekty rozporządzeń. Przypomnę, że w październiku Komisja Europejska przedstawiła w pakiecie legislacyjnym dotyczącym polityki spójności 6 rozporządzeń dotyczących wspólnej polityki rolnej czy raczej rozwoju obszarów wiejskich. Jest to sprawa bardzo ważna dla Polski i dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, obserwując przebieg dotychczasowych negocjacji, postanowił zgłosić projekt uchwały Sejmu wzywającej rząd do bardziej aktywnego działania na rzecz wprowadzenia równych i niedyskryminujących zasad. Podczas posiedzenia komisji przedstawiciel wnioskodawców, uzasadniając wniosek, wskazał na dotychczasowe negocjacje: po pierwsze, przegląd wspólnej polityki rolnej zakończony w 2008 r., podczas którego, jak uważamy, doszło do pogorszenia warunków konkurencji, jeśli chodzi o polskich rolników, po drugie, polską prezydencję, w czasie której wnosiliśmy o to, żeby jednym z priorytetów były równe dopłaty, po trzecie, komunikat Komisji i propozycje legislacyjne, których, jak obserwujemy, nie popiera prawie żaden kraj europejski. Biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenia, jeśli chodzi o przegląd wspólnej polityki rolnej, prowadzony przez 2 lata, stanowiska rządu były też często oceniane przez Prawo i Sprawiedliwość pozytywnie, z tym że końcowy efekt, wynik tych negocjacji, tzw. health check, był dla nas niekorzystny, co odbija się na dalszych negocjacjach. Chodzi przede wszystkim o rynek mleka, rynek cukru, rynek tytoniu, najgorsze wyniki są w tych obszarach. Dlatego też uważamy, że najważniejsze rozporządzenie powinno być zmienione, czyli przyjęte w wersji, zgodnie z którą wszyscy rolnicy i producenci rolni w Unii Europejskiej będą uzyskiwali dopłaty na takich samych zasadach, a nie na zasadach historycznych. Obserwujemy, jak w obronie rolników niemieckich występuje pani kanclerz Niemiec, jak w obronie rolników występuje pan prezydent Sarkozy. W zasadzie to są osoby, które aktywnie uczestniczą też w negocjacjach. Niestety, polski premier nie zabiera w tej sprawie głosu, nie zabiera też głosu w zasadzie rząd. I dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość postanowił zgłosić projekt tej uchwały, ale odnosząc się na tym etapie do rozporządzenia, które dotyczy środków na dopłaty bezpośrednie dla rolników. W swoim wniosku klub wskazuje na łamanie, jeśli tak można powiedzieć, Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Dotychczasowy system dopłat dla rolników oparty jest na niesprawiedliwym i dyskryminującym niektóre państwa członkowskie kryterium historycznym, odnoszącym się do wielkości środków na dopłatę przyznawanych poszczególnym państwom członkowskim w przeszłości. System ten powoduje znaczne zróżnicowanie miedzy państwami członkowskimi wysokości dopłat do 1ha gruntów rolnych, przy czym różnice są wielokrotne: od ponad 500 euro na 1ha w Grecji do niespełna 80 euro na 1ha na Łotwie. Z reguły znacznie wyższe dopłaty otrzymują rolnicy w dawnych krajach członkowskich, a niższe - w nowych krajach członkowskich. Do krajów otrzymujących stosunkowo niskie dopłaty należy również Polska. Na niesprawiedliwość tego systemu zwracał kilkakrotnie uwagę Parlament Europejski w swoich rezolucjach z 2008 r. oraz z 2010 r. - tzw. raport Lyona, i z 2011 r. - tzw. raport Dessa, tymczasem Komisja Europejska w projekcie legislacyjnym rozporządzenia dotyczącego systemu dopłat bezpośrednich po 2013 r. - to jest dokument COM(2011) 625 - zaproponowała utrzymanie kryterium historycznego i jedynie nieznaczne zmniejszenie dysproporcji miedzy państwami członkowskimi, mianowicie takie, że państwa członkowskie, które dotychczas otrzymują poniżej 90% średniej unijnej wysokości dopłat, mają mieć do 2020 r. zmniejszoną o 1/3 różnicę między obecnym poziomem dopłat a średnią unijną. W warunkach polskich daje to podwyższenie dopłat w ciągu 6 czy 7 lat o niecałe 18 euro, czyli z obecnej średniej wynoszącej około 200 euro do 218 euro. Propozycja ta nieznacznie łagodzi dysproporcje w dopłatach, podtrzymując co do zasady dyskryminującą i niesprawiedliwą nierówność. W swojej uchwale wskazujemy, że ta nierówność jest sprzeczna z ustanowionym w art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zakazem dyskryminacji kogokolwiek z uwagi na przynależność państwową. Należy bowiem podkreślić, że przy utrzymaniu kryterium historycznego wysokość dopłat dla poszczególnych rolników oderwana jest od obiektywnych kryteriów, a wyznacza ją przynależność państwowa danego rolnika. Należy też wymienić art. 40 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wyklucza w polityce rolnej wszelką dyskryminację między producentami. Rolnicy są producentami, wobec czego dyskryminowanie ich w wysokości dopłat ewidentnie narusza wymieniony zakaz. Wspomniana nierówność jest też sprzeczna z normą zawartą w art. 39 pkt 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który po ustaleniu wspólnej polityki rolnej dopuszcza uwzględnianie różnic wynikających ze struktury społecznej rolnictwa oraz różnic strukturalnych i przyrodniczych między poszczególnymi regionami rolniczymi, a nie między państwami członkowskimi. Reasumując, wnioskodawcy uważają, że konieczne jest wezwanie rządu do stanowczego przeciwstawienia się dyskryminującym i niesprawiedliwym propozycjom Unii Europejskiej i do aktywnego zabiegania o system dopłat oparty na kryteriach równych dla wszystkich państw członkowskich. Podczas posiedzenia komisji odbyła się debata, w czasie której większość posłów komisji zabierała głos. W pierwszej części debaty posłowie koalicji byli przeciwni przyjmowaniu uchwały w tym przedmiocie. Przeciwny był też przedstawiciel rządu, który stwierdził, że taka uchwała nie jest potrzebna. Wnioskodawcy wskazali, że podobna uchwała została przyjęta w Senacie, też na wniosek senatorów Prawa i Sprawiedliwości, oraz że w sprawie nierównych dopłat kierowane są pisma i do komisji rolnictwa, i do poszczególnych posłów przez związki rolnicze, organizacje rolnicze, izby rolnicze. W zasadzie wszyscy domagają się, żeby nie było systemu opartego na historycznych kryteriach, tylko żeby były takie same zasady w całej Unii Europejskiej. W związku z tym podczas prac komisji doszło do uzgodnienia stanowiska dotyczącego projektu uchwały, w którym zawarto kilka zmian. Podstawowa zmiana dotyczy nie wezwania rządu, lecz wsparcia rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Dodano też wezwanie Parlamentu Europejskiego do aktywnego działania na rzecz uproszczenia wspólnej polityki rolnej, konkurencyjności i postępu oraz wprowadzenia równych i niedyskryminujących zasad podziału między państwa członkowskie Unii Europejskiej środków na dopłaty bezpośrednie dla rolników. W sprawozdaniu zawartym w druku nr 210 komisja proponuje utrzymanie zapisów dotyczących łamania art. 18, art. 39 i art. 40 traktatu. Ponadto dodano część brzmiącą w następujący sposób: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się do rządu o stanowcze przeciwstawienie się propozycjom legislacyjnym Komisji Europejskiej, niesprawiedliwym oraz dyskryminującym polskich rolników i zagrażającym przyszłości polskiej wsi. Sejm wspiera rząd w podjęciu wszelkich działań politycznych i prawnych zmierzających do: uproszczenia wspólnej polityki rolnej - bo ten temat też jest podnoszony - skierowania środków na konkurencyjność i postęp oraz zapewnienia sprawiedliwego i niedyskryminującego systemu dopłat bezpośrednich dla rolników, opartego na zasadach równych dla wszystkich państw członkowskich. Ponadto Sejm zwraca się do Parlamentu Europejskiego, aby w ramach swoich prac nad rozporządzeniami... Obecnie wiemy, że po wprowadzeniu w życie traktatu z Lizbony rola Parlamentu Europejskiego wzrosła, bo to już są wspólne rozporządzenia. Zwracamy się tu do Parlamentu Europejskiego o zapewnienie systemu dopłat bezpośrednich niedyskryminujących rolników ze względu na przynależność państwową. Taka treść uchwały, zawarta w druku nr 210, została jednomyślnie przyjęta przez komisję. Dlatego zwracam się do Wysokiej Izby o poparcie uchwały w treści, jaka jest zawarta w sprawozdaniu z druku nr 210. Dziękuję bardzo.