Mówca: Ryszard Terlecki
Data: 2017-02-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wysłuchaliśmy tu płaczliwych wystąpień przedstawicieli opozycji, którzy nie mogą pogodzić się z faktem, że po latach ich przemykania się chyłkiem po arenie polityki międzynarodowej Polska teraz z powrotem buduje swoje znaczenie i swoją siłę w Europie. (Poseł Małgorzata Chmiel: Ciągle to samo.) Po tych wystąpieniach, które odnosiły się do polityki rządu, chcę powiedzieć parę słów o ważnym elemencie polityki zagranicznej, a mianowicie o polityce parlamentarnej, która również w minionych latach była całkowicie zaniedbana i ograniczała się w gruncie rzeczy do takich nieco turystycznych, można powiedzieć, kontaktów międzyparlamentarnych grup czy zespołów, które wyjeżdżały za granicę. Otóż polityka parlamentu w poważnym stopniu może uzupełnić politykę międzynarodową rządu, dlatego że w dyskusjach i rozmowach, które prowadzą parlamentarzyści, można pozwolić sobie na znacznie więcej szczerości i odwagi niż w sformalizowanych rozmaitymi regułami debatach prowadzonych przez resorty spraw międzynarodowych czy służby dyplomatyczne. Dlatego przywiązujemy do tego, do tej polityki międzynarodowej parlamentu dużą wagę. Kierujemy ją przede wszystkim w dwóch, można powiedzieć, zasadniczych kwestiach. Mianowicie, po pierwsze, uważamy, że w Europie i na świecie znaczenie narodowych parlamentów powinno rosnąć, a nie maleć, co w części rozmaitych projektów integracyjnych stawało się niestety ostatnio faktem. Po drugie, uważamy, że polityka międzynarodowa parlamentu może służyć konkretnym planom czy koncepcjom, w tym wypadku większości parlamentarnej, większości, którą dysponujemy. Tym zadaniem, które uważamy za ważne i możliwe do rozwijania w pracach rozmaitych grup parlamentarnych czy polityków reprezentujących parlament, jest budowanie więzi i współpracy w naszym regionie, tzn. w regionie, który nazywamy obszarem Europy Środkowej i Wschodniej. I temu poświęcaliśmy w minionym roku wiele uwagi. W tym zakresie odnieśliśmy spore, można powiedzieć, sukcesy. Po pierwsze, była to oczywiście, można to tak nazwać, nieco rutynowa działalność grup bilateralnych i zgromadzenia parlamentarnego - działało zgromadzenie parlamentarne polsko-ukraińskie - ale były też rozmaite inicjatywy podejmowane w węższych gronach, przede wszystkim w gronie państw Grupy Wyszehradzkiej i nie tylko, z takim założeniem, że działania Grupy Wyszehradzkiej nabierają znaczenia, nasi partnerzy zaczynają coraz bardziej to doceniać, głos tej grupy coraz bardziej liczy się w Europie. Otóż działania tej grupy powinny być poszerzone o inne kraje, o inne państwa naszego regionu. W tym kierunku zmierzały nasze działania w parlamencie i w ramach naszych kontaktów z przedstawicielami innych parlamentów, z naciskiem na współpracę wyszehradzką. Były także działania, które miały tę grupę znacznie poszerzyć. Temu służyła m.in. inicjatywa podjęta jeszcze w czasach, gdy byliśmy w opozycji. Było to chyba najpoważniejsze przedsięwzięcie polskiego parlamentu w minionych latach. Myślę tu o inicjatywie, której autorem był marszałek Marek Kuchciński, wtedy wicemarszałek, mianowicie o pomyśle, projekcie Europa Karpat, czyli współpracy regionu karpackiego. Chodzi o taką współpracę, która nie tylko budowałaby więź pomiędzy krajami szeroko rozumianego obszaru Karpat, ale także służyłaby podniesieniu poziomu życia i funkcjonowania gospodarczego w tym rejonie, trudnym rejonie, czyli rejonie górskim. Tu nie będę oczywiście mówił o szczegółach, ale spotkań w ramach tej karpackiej współpracy odbyło się kilkadziesiąt. Odbywały się one w czasach, gdy znacznie trudniej nam było jako opozycji zorganizować, znaleźć fundusze, przygotować logistycznie takie spotkania, niemniej one się odbywały. Teraz odbywają się oczywiście już w nieco innej, lepszej sytuacji... (Poseł Sławomir Nitras: Najlepszej.) ...od strony oczywiście organizacyjnej. To trwa, ten pomysł współpracy karpackiej się rozwija i rozszerza o kolejne inicjatywy. Chcę też powiedzieć o chyba najważniejszym przedsięwzięciu, które miało miejsce w zeszłym roku i które będzie mieć kontynuację w tym roku na jeszcze wyższym poziomie. Myślę tu o szczycie parlamentarnym państw Europy Środkowo-Wschodniej, który odbędzie się w maju tego roku. Jest to kontynuacja spotkania, które miało miejsce w ostatnim dniu sierpnia zeszłego roku, spotkania, w którym uczestniczyło 11 przewodniczących parlamentów państw Europy Środkowo-Wschodniej, które nie należą do Unii Europejskiej. Były to kraje od Turcji i Macedonii po Ukrainę i Białoruś, a także państwa Kaukazu. Na tym spotkaniu omawialiśmy właściwie trzy zasadnicze problemy. Mianowicie, po pierwsze, kwestię takiej dyskusji w ramach Unii Europejskiej - przypomnę, że były to kraje, które do Unii nie należą - która rozszerzałaby pole współpracy z państwami, które do Unii aspirują, jak również z państwami, które chcą sobie tylko ułożyć dobre stosunki z Unią Europejską. To spotkanie, na którym omawialiśmy kwestię przyszłości Europy w rozumieniu nie tylko Unii... Przypomnę, że Unia przeżywa dziś, wydaje mi się, najboleśniejsze doświadczenie w swojej historii, mianowicie po raz pierwszy Wspólnota, której celem było przyciąganie kolejnych państw, jedno z najważniejszych państw traci. I to z pewnością jest w tej chwili najpoważniejsze wyzwanie dla tej Wspólnoty. Otóż właśnie w takiej sytuacji chcieliśmy, rozmawialiśmy o tym, jak powinny wyglądać relacje między Unią a krajami, które pozostają poza jej granicami, także w tym kontekście, aby one mogły liczyć na to, że się w Unii znajdą, jeżeli zechcą, bądź liczyć na to, że ułożą swoje stosunki z Unią jak najkorzystniej. To był jeden z tematów tej rozmowy, były też i inne. Poruszana była kwestia współpracy międzyparlamentarnej, a także kwestia niezwykle istotna dla naszego regionu - bezpieczeństwa, bo mówiliśmy, że nie można mówić o bezpieczeństwie Europy bez udziału państw, które do Unii Europejskiej nie należą, oczywiście szczególnie że jednego z tych państw dotyczy zewnętrzna agresja. To znów niezwykły przypadek, prawda, w historii powojennej Europy, gdy naruszona została integralność terytorialna jednego z państw. Umówiliśmy się wtedy, że podejmiemy próbę takiej rozmowy w szerszym gronie, tzn. w gronie także tych państw, które brały udział w tamtej konferencji, jak również państw, które należą do Unii Europejskiej. I teraz właśnie trwają przygotowania, także rozmowy przygotowawcze, przed szczytem, który obejmie 27-29 państw, przewodniczących parlamentów, którzy będą rozmawiać w maju w Warszawie o różnych ważnych dla nas kwestiach, w tym o trzech podstawowych. Mianowicie, po pierwsze, chodzi o kwestię tego, czy jest coś wspólnego dla całej Europy Środkowo-Wschodniej, czy są jakieś wartości, które wszyscy podzielamy. Wydaje nam się, że taki katalog wartości można by sprecyzować. On dotyczy takich kwestii jak przywiązanie do suwerenności, jak to, że historia nas często dzieli, ale wszyscy jesteśmy przywiązani do tradycji, jak to, że choć wyznajemy różne religie, to uważamy, że religia powinna mieć istotne miejsce w życiu publicznym. Takich kwestii do omówienia będzie z pewnością jeszcze kilka. Liczymy na to, że powstanie na koniec dokument, który będzie można zaprezentować opinii publicznej naszych państw jako właśnie ten katalog wartości, które wszyscy uznajemy za wspólne. Ponadto chcemy rozmawiać o współpracy, która będzie znacznie wykraczać poza kompetencje parlamentów, która będzie dotyczyć przede wszystkim rządów, ale w jej inicjowaniu i w zalecaniu parlamenty mogą mieć istotną rolę. Myślę tu o budowie w Europie nowej osi komunikacyjnej północ - południe. Jak wszyscy wiemy, Europa jest tak skomunikowana, że najważniejsze są te trasy wschód - zachód, zarówno kolejowe, drogowe, wszelkie inne, także linie energetyczne. Pomysł, żeby te trasy przeciwstawić czy stworzyć konkurencję dla osi wschód - zachód w postaci innej osi, osi północ - południe, wydaje się dla państw naszego regionu istotny. Niemal wszystkie podzielają ten pogląd, a niektóre zabiegają o to, aby się do tego projektu przyłączyć. Inną kwestią, którą chcemy wspólnie omawiać, jest oczywiście sprawa bezpieczeństwa - wrócimy do tych rozmów, które prowadziliśmy latem zeszłego roku - rozumianego nie tylko jako problem uchodźców czy problem wiążący się z napływem uchodźców, lecz także jako szereg innych kwestii. Nie będę ich tu teraz szczegółowo wymieniać. Wreszcie niezwykle ważna jest także sprawa współpracy właśnie parlamentów, wzajemnej wymiany, zbliżania rozmaitych środowisk politycznych. Parlamenty bowiem nie prezentują jednej linii politycznej każdego z państw, ale pewną mozaikę tych koncepcji czy propozycji. Tak więc chodzi o to, żeby w gronie tych państw i w gronie licznych środowisk reprezentowanych w poszczególnych parlamentach rozmawiać o tym, co może nasze kraje, narody zbliżać. To jest, myślę, zadanie, kwestia, która dla współpracy, dla działalności politycznej na arenie międzynarodowej polskiego parlamentu będzie w przyszłym roku najważniejsza, ale to nie ogranicza czy nie zamyka listy innych spraw, które będziemy podejmować. Rzeczywiście w tej chwili to nasycenie kontaktów między parlamentami jest znaczne i właściwie z każdym miesiącem rośnie, tak że wydaje się, że ta część polityki zagranicznej naszego państwa, prowadzona w tym wypadku przez parlament, wygląda bardzo obiecująco. Dziękuję. (Oklaski)