Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-06-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu grupy posłów Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej przedstawić Wysokiej Izbie poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nie jest to zbyt obszerny projekt. Myślę, że w swojej treści jest bardzo czytelny i jednoznaczny, niemniej jednak wypada mi w imieniu wnioskodawców omówić istotę sprawy i argumenty, które przekonały nas do tego, że taki projekt należałoby Wysokiej Izbie przedłożyć. Otóż projekt ustawy ma na celu uregulowanie niektórych problemów, jakie pojawiły się w trakcie ostatnich sześciu lat funkcjonowania ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, a szczególnie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 44, który dokładnie sześć lat temu został wprowadzony do tejże ustawy. Proponowana zmiana polega na uchyleniu zwolnienia, które wynika z cytowanego przeze mnie artykułu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Pozwólcie państwo, że zacytuję ten artykuł, żeby było jasne, o czym mówimy i co jest przedmiotem dzisiejszej debaty. Otóż proponujemy Wysokiej Izbie uchylenie w art. 17, który jest zatytułowany: Katalog zwolnień podatkowych, w ust. 1 pkt 44, w którym zapisano, że wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskiwanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka mieszkaniowa. Tak kończy się artykuł, który jest przedmiotem dzisiejszej prezentacji. Zmiana ta uwzględnia uwagi zgłaszane przez podmioty stosujące tę ustawę, te, które po kolei przywołałem, a więc spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, także towarzystwa budownictwa społecznego, aczkolwiek do tego tematu jeszcze wrócę, bowiem pojawił się pewien dylemat, który być może nie do końca został przez nas przemyślany, i na koniec tej prezentacji przedłożę Wysokiej Izbie pewne propozycje w tym zakresie. W toku prac nad zmianą ustawy zostały także wykorzystane poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, bowiem pojawiły się kwestie interpretacyjne, dotyczące stosowania tegoż przepisu. Dotychczasowa praktyka w zakresie zwolnienia dochodów wymienionych w cytowanym przeze mnie artykule - pozwólcie państwo, że nie będę tego po raz wtóry robił - wskazuje na potrzebę ujednolicenia zasad opodatkowania dochodów spółdzielni mieszkaniowych i wszystkich tych jednostek, które wskazane są w tym artykule, prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej, uzyskanych z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, bez wyodrębniania działalności opodatkowanej i zwolnionej. Naszym zdaniem, zdaniem wnioskodawców, ten przepis jest wadliwie skonstruowany i stwarza problemy interpretacyjne już od roku 2007, a więc od dnia wejścia w życie nowelizowanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nowelizacja ta wprowadziła, jak powiedziałem na samym początku, tenże pkt 44 w art. 17, zgodnie z którym wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych, prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej - co jest istotne i należy to podkreślać za każdym razem - uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej, jak to jest zapisane w tymże artykule. Należy podkreślić, że przepis tegoż artykułu posługuje się kluczowym dla potrzeb zwolnienia pojęciem ˝gospodarka zasobami mieszkaniowymi˝. Jest to pojęcie, które nie ma jednoznacznej definicji, w związku z tym są problemy z jego interpretacją. Oczywiście to pojęcie i ten przepis często były przedmiotem interpretacji podatkowych. Ostateczna wykładnia tegoż przepisu dokonywana była często przez sądy administracyjne, które - co jest istotne - orzekały różnie, bardzo różnie, bo nie byłoby problemu, gdyby sądy administracyjne orzekały w tym zakresie jednolicie, jednoznacznie. A więc okazuje się, że ten przepis nie jest przepisem, który nie budzi jakichkolwiek wątpliwości co do stosowania w zależności od tego, jakich to rozliczeń dotyczyło i w jakich urzędach skarbowych to się działo. Obecnie obowiązująca regulacja nakłada na spółdzielnie mieszkaniowe oraz inne podmioty wskazane w tymże przepisie obowiązek - i to jest dodatkowa kwestia, która utrudnia funkcjonowanie tychże podmiotów - rozgraniczenia ewidencji kosztów i przychodów działalności podlegającej opodatkowaniu od ewidencji kosztów i przychodów związanych z gospodarką zasobami mieszkaniowymi przeznaczonymi w całości na utrzymanie tych zasobów jako działalności zwolnionej od podatku dochodowego od osób prawnych. Jednocześnie należy zauważyć, że podstawowym wyznacznikiem rozgraniczenia prowadzonej ewidencji jest znowu to pojęcie, o którym wcześniej powiedziałem, ˝gospodarka zasobami mieszkaniowymi˝, gdyż to właśnie ta działalność uprawnia do ewentualnego zwolnienia podatkowego przy spełnieniu dodatkowych wymogów, zapisanych w tejże ustawie. W art. 17 ust. 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest mowa o tym, ze osoby prawne muszą płacić daninę publiczną, nawet jeżeli w wyniku gospodarki zasobami mieszkaniowymi w ujęciu kompleksowym odnotują straty. Wprowadzany przez ustawodawcę podział przychodów wywiera skutek dyskryminujący dla zainteresowanych podmiotów. Kwestionowana regulacja nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia i nie odpowiada realiom działalności, zwłaszcza spółdzielni mieszkaniowych, bo one były siłą napędową dokonania tejże nowelizacji. Wieloletnia praktyka stosowania, można powiedzieć, że 6-letnia czy 7-letnia praktyka stosowania tego przepisu wskazuje na to, że wszystkie spory dotyczące zakresu zwolnienia mają wspólną podstawę, jest nim brak legalnej definicji pojęcia ˝gospodarka zasobami mieszkaniowymi˝. Zakres zwolnienia, zgodnie z zasadą wyrażoną w Konstytucji RP, może być określony wyłącznie w drodze ustawy. Tymczasem cytowany artykuł ustawy podatkowej zawiera niezdefiniowane pojęcie, które organy podatkowe oraz sądy administracyjne oceniają z dużą swobodą interpretacyjną, co w konsekwencji może prowadzić do naruszenia prawa. Uchylenie rzeczonego przepisu służyć będzie zatem realizacji zasady określoności prawa wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego, przypomnę, mówi o tym art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z aktu normatywnego zostanie wyeliminowane pojęcie niedookreślone, budzące wątpliwości i powodujące rozbieżności interpretacyjne, które mogą bezpośrednio wpływać na wysokość daniny publicznej płaconej przez dużą grupę podatników. Przecież mamy ogromną liczbę spółdzielni mieszkaniowych, mamy wiele innych podmiotów, które funkcjonują w obszarze spółdzielczości mieszkaniowej i w ogóle w obszarze mieszkaniowym w Polsce. Ja pozwolę sobie przytoczyć fragment odpowiedzi z początków funkcjonowania tego przepisu, a więc z roku 2007, jakiej udzielił podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów pan Jacek Dominik na interpelację poselską jednego z posłów w sprawie zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w tym zakresie. I tu jest cytat: ˝Całkowite zatem zwolnienie dochodów spółdzielni mieszkaniowych od podatku dochodowego nie jest możliwe bez zmiany przepisu art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy. Pragnę przy tym zauważyć, że przepis ten obowiązuje dopiero od 1 stycznia tego roku˝ - a więc od 1 stycznia roku 2007, bo odpowiedź jest z 15 czerwca roku 2007. ˝Ocena i analiza skutków podatkowych wprowadzonego rozwiązania możliwa będzie dopiero po pewnym okresie jego funkcjonowania. W tym czasie analizie poddane zostaną także wnioski i postulaty zgłaszane przez podatników i obywateli proponujących inne rozwiązania podatkowe w stosunku do obecnie istniejących. Wtedy też będzie można rozważyć ewentualne zmiany tego przepisu˝. Tak więc odnosząc się do zacytowanej odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów w sprawie możliwości dokonania zmian przepisu po upływie pewnego okresu jego stosowania, należy podkreślić, że w ocenie projektodawców 6-letni okres stosowania tegoż artykułu jest miarodajnym okresem, który pozwala na postawienie tezy o wadliwości tego przepisu i tym samym uzasadnia propozycję jego wykreślenia z obowiązującej ustawy. Uchylenie tegoż przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych spowoduje, że wszystkie dochody spółdzielni mieszkaniowych oraz podmiotów wskazanych w tymże przepisie będą podlegały opodatkowaniu na tych samych zasadach. Tym samym spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty, TBS-y będą płacić podatek dochodowy, tak jak wszystkie inne podmioty gospodarcze, od łącznego wyniku, a więc dochodu ze wszystkich prowadzonych przez siebie działalności. Zatem zostanie zniesiony dyskryminujący wyjątek w zakresie prawa podatkowego kolidujący z fundamentalną ustrojową zasadą równości wobec prawa oraz z prawem do równego traktowania przez władze publiczne -art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projektowana ustawa nie rodzi negatywnych skutków finansowych dla budżetu państwa i samorządów terytorialnych. To zresztą zostało potwierdzone stosownymi opiniami samorządów terytorialnych. Projekt nie przewiduje wydawania aktów wykonawczych. Podczas prac nad tym projektem ustawy wystąpił problem związany ze sposobem uwzględnienia specyfiki funkcjonowania towarzystw budownictwa społecznego. Naszym zdaniem - i moim zdaniem, i zdaniem innych wnioskodawców, o czym za chwilę jeszcze kilka słów powiem - postulat TBS-ów i ich organizacji ogólnopolskiej jest słuszny. Chodzi o to, że te towarzystwa powinny być w zupełnie odmienny sposób potraktowane, niż my to proponujemy, znajdują się one bowiem w specyficznej sytuacji, a mianowicie są one najczęściej spółkami kapitałowymi, bo taka jest konstrukcja prawna tegoż przedsięwzięcia, których właścicielami są gminy działające non profit, a więc niezarabiającymi na najmie lokali mieszkalnych. Mimo to w bilansach tych spółek pojawia się zysk na działalności w zakresie gospodarowania zasobami mieszkaniowymi. Polega to na tym, że zgodnie z zasadą rachunkowości, czego nie wzięliśmy pod uwagę, przygotowując ten projekt ustawy, spłata kredytu nie jest kosztem, a TBS-y funkcjonują na zasadzie spłacania wziętych kredytów na pozyskiwanie zasobów mieszkaniowych. To oznacza, że środki pieniężne pobierane w postaci czynszu za najem lokali w części przeznaczonej na spłatę kredytu stanowią w rachunku zysków i strat zysk na tej działalności. I tu jest problem. Tak więc proponowana przez nas likwidacja zwolnienia z podatku tej działalności spowoduje, że TBS-y będą musiały odprowadzić podatek od środków przekazywanych do Banku Gospodarstwa Krajowego na spłatę własnych kredytów, co z kolei spowoduje podniesienie i tak wysokich czynszów w celu pozyskania środków na zapłatę tego podatku, aczkolwiek nie wiadomo, czy we wszystkich przypadkach, są bowiem ograniczenia w kwestii możliwości ustalania stawek opłat za korzystanie z lokali. To jest wysokość nieprzekraczająca 4% wskaźnika przeliczeniowego 1 m 2 powierzchni użytkowej. Tak więc w wielu tego typu towarzystwach takiej możliwości nawet może nie być. I jest kwestia tego, w jaki sposób te dodatkowe koszty mają być sfinansowane przez te towarzystwa. W związku z tym podzielamy zdanie, które przedstawiły nam organizacje TBS-ów, że należy pozostawić zwolnienie od podatku dochodowego dla TBS-ów - i będzie tu może autopoprawka, którą w dalszym procesie legislacyjnym zgłosimy, bądź też forma innego rozwiązania, które też nam się tutaj pojawiło, ale o nim jeszcze przed podjęciem decyzji o dalszym procedowaniu mówić nie będziemy - celem tejże ustawy, tego projektu bowiem nie jest pogorszenie sytuacji jakiegokolwiek podmiotu funkcjonującego w sferze mieszkaniowej, a więc jakiegokolwiek podmiotu, który jest określony w art. 17 ust. 1 pkt 44. Celem głównym, celem zasadniczym przedłożonego projektu ustawy jest poprawienie sytuacji finansowej tychże podmiotów i w tym kierunku chcemy iść. Zwracam się do Wysokiej Izby, żeby uwzględniając ostatni element mojego wystąpienia, poparła tenże wniosek. Dziękuję. (Oklaski)