Mówca: Witold Klepacz
Data: 2013-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ostatnie półrocze funkcjonowania Unii Europejskiej było okresem bardzo ważnym. Okres prezydencji irlandzkiej w Unii Europejskiej przypadł na trudny czas finalizowania negocjacji w Radzie w sprawie wieloletnich ram finansowych 2014-2020, zaawansowanych prac nad kształtem polityk i programów Unii Europejskiej współfinansowanych z unijnego budżetu oraz dyskusji na temat przyszłości Unii Gospodarczej i Walutowej. Program irlandzkiej prezydencji, oparty o trzy główne obszary priorytetowe, to jest zapewnienie stabilności, inwestowanie w zrównoważone miejsca pracy i wzrost oraz Europa i świat, stanowił w dużej mierze kontynuację dotychczasowych działań i inicjatyw. Powinien być także postrzegany w kontekście poszukiwania na poziomie Unii Europejskiej skutecznych mechanizmów przezwyciężenia kryzysu finansowego i gospodarczego oraz jego skutków, a także możliwości sprzyjania powrotowi gospodarki Unii Europejskiej na tory stabilnego rozwoju. Najwyższy czas, abyśmy uświadomili sobie, że tylko pogłębiona integracja europejska pozwoli przezwyciężyć kryzys i zachować suwerenność w zglobalizowanym świecie. To właśnie procesy globalizacyjne wymagają większej europejskiej jedności. Również silna pozycja Polski zależy od wewnętrznej siły Unii Europejskiej oraz jej pozycji na arenie międzynarodowej. To Unia jest dla nas gwarantem rozwoju i to w zjednoczonej Europie Polska powinna pokładać nadzieje na stabilny rozwój, dobrobyt obywateli oraz respektowanie praw mniejszości. Niestety podobnie jak w poprzednich latach problem stanowi stopień wpływu naszego kraju na kreowanie polityki europejskiej. Ciągle musimy tworzyć koalicje z mniejszymi członkami Unii, podczas gdy zarówno nasz potencjał ekonomiczny, jak i liczebność naszego kraju powinny pozwolić nam na grę w tzw. pierwszej lidze krajów europejskich. Trzeba jasno powiedzieć, że bez odważnej decyzji o wejściu do strefy euro głos Polski nigdy nie będzie poważnie brany pod uwagę na europejskiej arenie. Tymczasem przez ostatnie półrocze znowu rząd nie przedstawił jasnego stanowiska w tej sprawie. Co więcej, od 1 stycznia 2014 r. do strefy euro przystąpi kolejne państwo - Łotwa. W czasach gdy świat tworzy ośrodki polityczno-gospodarcze zdolne do podbijania ekonomicznego kontynentów, myślenie w skali wyłącznie narodowej prowadzi do uzależnienia państwa od innych organizacji w sposób, na który nie będzie ono miało wpływu w przyszłości. Dlatego właśnie nasze ugrupowanie jest zdecydowanym zwolennikiem przyjęcia wspólnej waluty w Polsce. Od dawna mówimy, że posiadanie euro długofalowo jest niezbędnym atrybutem państwa europejskiego. Bez euro Polskę czeka marginalizacja wobec ciągle rosnącej siły krajów Eurolandu. Możemy tylko gdybać, jak wyglądałyby negocjacje w sprawie budżetu, gdybyśmy byli w strefie euro. Przecież trzeba jasno sobie zdać sprawę z tego, że podział budżetu był taki, jak chciały tego Niemcy, jak chciała Francja, a nie taki, jak tego chcieliśmy. Szczęście Polski i rządu Donalda Tuska w tej kwestii polega na tym, że poczucie wspólnoty ekonomicznej oraz politycznej w krajach Europy Zachodniej jest dużo wyższe niż wśród naszych polityków. Dlatego mimo że najwięksi europejscy gracze chcieli dopasować wydatki unijne do swoich potrzeb, to jednak nie zapomnieli, żeby w pewnym stopniu zabezpieczyć również interesy wszystkich państw członkowskich. Dlatego pan premier przywiózł do Polski całkiem duże pieniądze, jednak od tego czasu ciągle nie usłyszeliśmy o strategii ich dobrego wydania. Należy pominąć błędy, które zdarzyły się w tym dobiegającym końca siedmioletnim okresie. W ramach nowego budżetu zdaniem Ruchu Palikota powinniśmy bardziej zaangażować się w program operacyjny dotyczący wychodzenia z ubóstwa czy też program operacyjny dotyczący rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Wielokrotnie zgłaszaliśmy te sprawy. Doświadczenia zebrane podczas ostatniego okresu programowania powinny zaowocować w latach 2014-2020. Ponownie trzeba przypomnieć, że kluczową kwestią z punktu widzenia interesów Polski będzie też optymalne wykorzystanie prawie 1 mld zł, które Unia przeznaczy na walkę z bezrobociem w Polsce wśród osób poniżej 25. roku życia. To wielki dramat społeczny, że entuzjazm młodych ludzi, którzy powinni być siłą napędową gospodarki, wprowadzać innowacyjność, szukać nowych form przedsiębiorczości, jest gaszony przez brak pracy. Panie ministrze, wobec wielkiej niepewności na rynku pracy, jeśli chodzi o młodych, nie może dziwić spodziewana zapaść demograficzna, bo bez pewnego dochodu i własnego mieszkania trudno podejmować decyzje o posiadaniu dziecka. Komisja Europejska w swojej strategii Europa 2020 wskazuje, że zmniejszenie bezrobocia wśród młodych ludzi nie będzie możliwe bez tworzenia aktywnych trójkątów wiedzy z udziałem środków edukacyjnych, pracodawców i instytucji otoczenia biznesu. Komisja popiera również inicjatywę wprowadzenia systemów gwarancji pracy dla młodych. Komisarz do spraw zatrudnienia, spraw społecznych i integracji László Andor oszacował, że bezrobocie wśród młodych ludzi jest jednoznaczne z utratą korzyści dla gospodarki oraz wypłatą zasiłków i kosztuje państwa członkowskie około 153 mld euro rocznie. Z tego punktu widzenia inwestycja w kapitał ludzki wydaje się kluczowa. Sytuacja gospodarcza pogarsza się, bezrobocie rośnie, firmy bankrutują. Dlatego tak ważne jest precyzyjne wydanie ostatniego tak dużego zastrzyku gotówki w historii Polski. Złym przykładem są ostatnie lata, w których skupiliśmy się na dotowaniu drogich inwestycji, które nie tyle przynoszą zyski, ile przysparzają w dalszej kolejności kosztów naszemu budżetowi. Generalnie stwierdzamy, że wkład Rzeczypospolitej Polskiej w prace Unii Europejskiej w omawianym okresie nie był na miarę potencjału, jakim dysponuje Polska. Nasuwa się taka refleksja, że rząd ma za duże problemy z bałaganem krajowym i nie chce, kolokwialnie mówiąc, za bardzo się wychylać na forum europejskim, bo nie ma pomysłu na aktywne inspirowanie zmian. Panuje bowiem powszechne przekonanie, że monopol na faktyczne zmiany i wpływ na kierunki zmian mają największe kraje, takie jak Niemcy czy Francja, natomiast prezydencja stała się czymś w rodzaju okna wystawowego, dzięki któremu dany kraj może się w pełni zaprezentować, pokazać piękne strony internetowe, wychwalając narodowe cnoty. Na stronie prezydencji irlandzkiej zamieszczono bogaty zestaw przepisów na narodowe dania. Przedstawiciele kraju stojącego przez pół roku na czele Unii są raczej widzami, a nie kreatorami. W związku z tym uważamy, że Polskę stać na to, by była liderem zmian w Unii Europejskiej. Świat dynamicznie się zmienia, Unia się zmienia. My powinniśmy nie tylko starać się nadążyć za tymi zmianami, ale również te zmiany inicjować na miarę naszego potencjału, na miarę naszych ambicji. Czas po prostu właśnie taką politykę realizować. W tej sytuacji Ruch Palikota oczekuje od rządu klarownej wizji polskiego udziału w sprawach polityki europejskiej. Pomimo tych krytycznych uwag jednak będziemy głosowali za przyjęciem informacji, ale w dalszych działaniach będziemy starali się wyegzekwować od rządu właśnie tę wizję własnej polityki w sprawach europejskich, jak również zagwarantowanie udziału Polski w pracach Unii Europejskiej na miarę potencjału, którym nasz kraj dysponuje. Dziękuję bardzo. (Oklaski)