Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-12-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Szanowni Panie i Panowie Posłowie! Chciałbym w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Omawiany projekt dotyczy uchylenia w art. 31 § 4 nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek zawiadomienia organizacji społecznej o wszczęciu postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, jeżeli organ ten uzna, że organizacja społeczna może być zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe i gdy przemawia za tym interes społeczny lub też jest to wynikiem częściowej realizacji postulatów zawartych w petycji Stowarzyszenia Interesu Społecznego ˝Wieczyste˝. Obowiązek opisany w powyższym paragrafie pozostaje niejasny i jest niesprecyzowany. Nie określono jednoznacznie, czy obowiązek ten dotyczy wszystkich możliwych organizacji, czy też krąg tych organizacji może być dowolnie definiowany przez organ administracji. Istnienie tego przepisu może dać podstawy do kwestionowania rozstrzygnięć administracyjnych z powodów formalnych, w sytuacji gdy organ administracji nie dopełni obowiązku określonego w art. 31 § 4, a jego stosowanie może prowadzić do zbędnego, znacznego wydłużenia postępowania. Słusznie autorzy projektu zauważają, że w praktyce administracji publicznej przepis ten jest martwy. Brak jest informacji o nawet sporadycznych przypadkach jego stosowania. Warunkiem, który organ musi uwzględnić przed zawiadomieniem organizacji społecznych, jest istnienie interesu społecznego w tym zawiadomieniu. Zawiadomienie możliwe jest tylko wówczas, gdy interes społeczny przemawia za zawiadomieniem organizacji społecznych. ˝Interes społeczny˝ jest pojęciem nieostrym, które nie jest zdefiniowane w przepisach prawa. Brak też jednoznacznej sankcji w przypadku niewykonania tego obowiązku. Omawiana instytucja nie jest również zbyt szeroko rozpoznana w orzecznictwie sądów administracyjnych, co nie ułatwia interpretacji przepisów ani szerokiego i konsekwentnego stosowania jej w praktyce organów administracji. Mimo że paragraf ten nie jest stosowany i jest wyraźnie wadliwie skonstruowany, należy przypomnieć, w jakim celu został on wprowadzony. Organizacje społeczne odgrywają bardzo istotną rolę w demokratycznym państwie prawa. Jako instytucje zorientowane na realizację określonych celów istotnych dla społeczności w dużej mierze uzupełniają działania państwa lub weryfikują te działania i oceniają je, niejednokrotnie krytycznie. Jednym z przywilejów organizacji społecznych, dzięki którym mogą one realizować swoje cele, jest uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych - nie tylko jako strona postępowania, bowiem wówczas występują, realizując swój własny interes prawny, ale jako uczestnik postępowania na prawach strony, czyli jako podmiot zainteresowany prowadzonym postępowaniem, ale nie jego strona. Udział w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznych może i powinien pomagać obywatelom w realizacji ich interesów i w obronie ich praw. Wysoka Izbo! Czy zamiast usuwać wadliwie skonstruowany i w praktyce niefunkcjonujący paragraf, nie lepiej zastąpić go innym, precyzyjnie sformułowanym i spełniającym założenia projektodawców? Takie jawi się pytanie. Warto wspierać, nie zaś osłabiać społeczeństwo obywatelskie i organizacje społeczne. Sprawnie funkcjonująca instytucja powiadamiania organizacji społecznych o wszczynanych postępowaniach z pewnością wzmocniłaby pozycję i możliwości wspomnianych organizacji i dałaby im realną możliwość ujawniania się po stronie obywateli i udzielania im wsparcia w toczonych postępowaniach. Autorzy projektu piszą w uzasadnieniu, że w uzasadnionych przypadkach organizacje społeczne, które chcą uczestniczyć w konkretnym postępowaniu administracyjnym, nadal będą miały taką możliwość na podstawie przepisów zawartych w art. 31 § 1-3 i 5. Pytanie, jak ma się ta możliwość realizować, jeśli przedstawiciele organizacji społecznych, nie będąc zawiadomionymi o postępowaniu, nie będą w ogóle wiedzieć o tej sprawie. To są takie wątpliwości, które nasuwają się po lekturze. Niemniej jednak chciałbym w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego zadeklarować nasze poparcie dla dalszych prac nad przedłożonym projektem. Być może w toku prac spróbuje się te rozwiązania udoskonalić. Dziękuję bardzo.