Mówca: Ryszard Wilczyński
Data: 2019-06-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Projekt ten wpłynął do Sejmu 6 czerwca, więc niedawno, poddawany był konsultacjom od końca sierpnia 2018 r. Zestawienie zgłoszonych uwag obejmuje aż 298 stron, co świadczy o absolutnej złożoności problematyki i skali zainteresowania projektem ze strony licznych interesariuszy, a w szczególności gmin, dla których utrzymanie czystości i porządku na wysypiskach i unieszkodliwianie odpadów komunalnych stanowi zadanie własne. Reprezentacje samorządowe - np. Związku Gmin Wiejskich RP z 26 października ub.r. i z 9 stycznia tego roku, Związku Miast Polskich z 18 stycznia 2019 r. - w swoich stanowiskach podnosiły szereg wątpliwości odnoszących się do rozwiązań, które mają zapewnić osiągnięcie głównych celów nowelizacji: usprawnienia systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz zwiększenia zakresu selektywnego zbierania odpadów. Reprezentacje te podnosiły również kwestię zaostrzenia wymogów i wysokich sankcji finansowych za nieprzestrzeganie zasad. Reprezentacje samorządowe odnotowały szereg pozytywnych zmian w projekcie, co ciekawe, nie wycofując się z opinii o komplikowaniu systemu gromadzenia, składowania i przetwarzania odpadów. Podnosiły ponadto kwestię obserwowanego wzrostu kosztów jako bardzo negatywnego czynnika z punktu widzenia wprowadzania zmian. Zdaniem samorządów wprowadzenie ustawy jeszcze te koszty skokowo podwyższy. Diagnoza powodów wzrostu kosztów jest zdecydowanie inna niż przedstawiona przez pana ministra. Tutaj wzrost elementów kosztotwórczych idzie w parze jedynie z elementami monopolizacji. Myślę, że jeszcze tę kwestię poruszę w ramach pytań. Klub Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska pozytywnie przyjmuje szereg proponowanych rozwiązań. Pan minister był uprzejmy je omówić, ja nie mam szansy nawet na ich skrótowe ujęcie. Są rozwiązania drobne, takie jak bonus za posiadanie kompostownika. Jako posiadacz kompostownika serdecznie dziękuję i jednocześnie podnoszę, że np. w sytuacji gdy odpady komunalne, tak jak w mojej gminie, są wywożone raz na miesiąc, panie ministrze, można sobie wyobrazić zagrożenie sanitarne spowodowane niewłaściwym użytkowaniem kompostownika, np. w związku z trafianiem tam również odpadów odzwierzęcych. Zwracam uwagę na ten problem, bo nie jest on błahy. Wracam do kwestii materii ustawowej. Szczególnie ważne jest wzmocnienie kontroli gmin nad wytwarzającymi odpady, którzy nie mogą wypaść z systemu bez konsekwencji, odejść, wylogować się, czy nad firmami odbierającymi odpady komunalne poprzez uniemożliwienie ryczałtowego rozliczenia się z tymi podmiotami. Ustalenie płatności za odbiór w odniesieniu do masy odpadów przekazanych do przetwarzania jest rozwiązaniem lepszym, które powinno w istocie wpłynąć na ograniczenie kosztów. Bez wątpienia bardzo ważnym rozwiązaniem, jak również oczekiwaniem, jest rozprawienie się z kwestią plastikowych toreb. I tutaj jako członek Parlamentarnego Zespołu - Zerwij z plastikiem przyjmuję bardzo dobrze wprowadzenie opłaty recyklingowej oraz uważam, że trzeba to wysoko ocenić. Natomiast już zniesienie konieczności przekazywania odpadów do instalacji w ramach regionu jest rozwiązaniem kontrowersyjnym, mogącym grozić wożeniem odpadów z danej gminy po całej Polsce. Jeśli chodzi o kwestię tworzenia nowych RIPOK-ów, do czego gminy uzyskują upoważnienie, to jest to kontrowersyjne. Istotnym mankamentem ustawy jest brak standardów dotyczących tego, co jest odpadem selektywnie zebranym, a co nim nie jest. Być może powinna tu być delegacja ustawowa dla ministra do wydania rozporządzenia. Kolejny istotny problem dotyczy wprowadzenia dwukrotnie wyższej opłaty za odpady niesegregowane. Wobec szczupłości mechanizmów innych niż finansowe skłaniających do solidarnej segregacji odpadów u źródła, w spółdzielniach i wspólnotach mieszkaniowych zasiedlających domy wielorodzinne, a dotyczy to 15% gospodarstw domowych, ponad 5 mln ludzi, wydaje się, że problem ten jest bardzo poważny, co może skutkować konfliktowaniem społeczności z samorządem. Proszę o 10 sekund. Ostatnia ważna sprawa. Biorąc to wszystko pod uwagę, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska po skierowaniu projektu do komisji złoży wniosek o przeprowadzenie wysłuchania publicznego, co wydaje się konieczne, ponieważ samorządy nie znają tej wersji projektu, jako że był on - przecież pan minister to przyzna - wielokrotnie zmieniany. Samorządy dopiero poznają tę wersję projektu, a więc danie im możliwości wypowiedzenia się na temat końcowej wersji, wydaje się, jest szczególnie ważne i konieczne w zaistniałej sytuacji. Biorąc pod uwagę sposób tworzenia projektu, zapewne nie mógł on być inny. Dziękuję bardzo. (Oklaski)