Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2021-09-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie połączonych Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji z druku nr 1514. Projekt wpłynął do Sejmu 30 sierpnia, 2 września został skierowany do wymienionych komisji do pierwszego czytania. Nastąpiło to 15 września, po czym komisje przeprowadziły szczegółowe prace nad projektem, czego rezultatem jest przedstawiane tu sprawozdanie zawarte w druku nr 1553. Projekt ustawy wdraża postanowienia, po pierwsze, decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2018/1135 z dnia 10 sierpnia 2018 r. ustanawiającej rodzaj, format i częstotliwość przekazywania informacji, które mają być udostępniane przez państwa członkowskie na potrzeby sprawozdań z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych. Po drugie, wdraża postanowienia decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2019/1741 z dnia 23 września 2019 r. określającej format i częstotliwość przekazywania danych, które mają być udostępniane przez państwa członkowskie na potrzeby sprawozdawczości na mocy rozporządzenia (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającego dyrektywę Rady 91/689/EWG oraz 96/61/WE. Nowe zasady sprawozdawczości nakładają obowiązek przekazywania przez państwa członkowskie dwóch odrębnych sprawozdań. Po pierwsze, sprawozdania zawierającego dane identyfikacyjne zakładów przemysłowych objętych dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych, a także rozporządzeniem 166/2006, które zasila rejestr EU Registry ustanowiony na mocy wymienionej tu już decyzji Komisji nr 1135 z 2018 r. Po drugie, drugim sprawozdaniem, które musi przekazywać państwo członkowskie, jest sprawozdanie zintegrowane, które zawiera dane dotyczące uwolnień i transferu zanieczyszczeń bądź odpadów oraz danych emisyjnych z dużych obiektów energetycznego spalania paliw. Tak więc państwa członkowskie mają obowiązek przekazywania Komisji Europejskiej również danych o zakładach, które w danym roku sprawozdawczym nie stwierdziły przekroczenia progów uwolnień i transferów zanieczyszczeń, a tylko prowadziły co najmniej jeden z tych rodzajów działalności określonych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. Ponadto nowe przepisy Unii Europejskiej skróciły termin przekazywania przez państwa członkowskie sprawozdania do Komisji Europejskiej z 15 miesięcy do 11 miesięcy po zakończeniu roku sprawozdawczego, przy czym, po nowelizacji, prowadzący instalacje - i to są normy, które wprowadzamy do polskiego prawa - będą przekazywać do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska sprawozdanie o przekroczeniu wartości progowych, a także dane niezbędne do identyfikacji zakładu do dnia 31 marca roku następującego po danym roku sprawozdawczym. Z kolei wojewódzki inspektor ochrony środowiska będzie przekazywał głównemu inspektorowi ochrony środowiska te dane, o których była mowa, do dnia 31 sierpnia roku następującego po danym roku sprawozdawczym. Te wszystkie wzory sprawozdań, szczegółowy zakres danych, warunki techniczne, forma i sposób przekazywania zostaną określone w rozporządzeniu ministra właściwego ds. klimatu, do czego upoważnienie zawarte jest w ustawie. Należy tutaj zauważyć, że w prawodawstwie europejskim został uchylony załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 166/2006, a format przekazywania danych do Komisji Europejskiej określono decyzją wykonawczą Komisji. Z drugiej strony został uchylony art. 16 rozporządzenia (WE) nr 166/2006, który nakładał na państwa członkowskie obowiązek przekazywania 3-letnich raportów z wdrażania tego rozporządzenia. Ten obowiązek przekazywania 3-letnich sprawozdań zostaje usunięty z polskich przepisów. Wysoka Izbo! Wszystkie te zmiany w prawodawstwie unijnym zostają wprowadzone do polskiego porządku prawnego właśnie omawianym tutaj przeze mnie projektem ustawy. Ponadto projekt z druku nr 1514 odnosi się do przepisów karnych dotyczących nieterminowego wywiązywania się z obowiązków sprawozdawczych przez zobowiązane do tego krajowe podmioty. Aktualnie obowiązujące kary są nieproporcjonalnie dotkliwe w stosunku do wagi naruszeń tych przepisów. Obecnie np. kara administracyjna za niezłożenie w terminie sprawozdania w zakresie Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń wynosi 50 tys. zł, bez względu na to, czy spóźnienie wynosiło dzień, tydzień, miesiąc czy trwało dłużej. Natomiast kara za przekazywanie danych niekompletnych, niespójnych czy niewiarygodnych wynosi 5 tys. zł, również niezależnie od wagi naruszenia. Przepisy omawianego tutaj projektu ustawy likwidują te właśnie niedoskonałości w zakresie niewyważenia kar i nadmiernie surowych kar. Zmiany w zakresie przepisów dotyczących kar administracyjnych są następujące: po pierwsze, wprowadza się sankcję za nieprzekazanie danych indentyfikacyjnych przez prowadzącego instalację, tj. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 tys. zł - to jest nowa kara, bo także obowiązek przekazywania danych identyfikacyjnych jest nowym obowiązkiem, ale kolejne zmiany są już bardzo na korzyść podmiotów obowiązanych; po drugie, kary administracyjne za opóźnienia w przekazywaniu danych o przekroczeniu wartości progowych dla uwolnień i transferów zanieczyszczeń albo odpadów będą wynosić 200 zł za dzień opóźnienia, jednak za nie więcej niż 365 dni opóźnienia będzie można tę karę naliczyć, więc kara będzie proporcjonalna do wagi naruszeń; po trzecie, będzie wymierzana kara za niezapewnienie jakości przekazywanych danych, która będzie wynosić od 500 zł do 5 tys. zł, czyli będzie można ważyć tę karę administracyjną w zależności od rodzaju naruszenia i niezachowania właściwej jakości przekazywanych danych; po czwarte, będzie możliwe odstąpienie od nakładania kar administracyjnych - tej możliwości dotąd nie było. Wysoka Izbo! Zmiany w przepisach krajowych, które wynikają z wejścia w życie nowych przepisów prawa Unii Europejskiej, są następujące: po pierwsze, rezygnacja z określenia terminu przekazywania przez GIOŚ sprawozdania do Komisji Europejskiej; po drugie, skrócenie terminu dla WIOŚ przewidzianego na ocenę jakości danych przekazanych przez prowadzących instalacje, a także na przekazanie tych danych piętro wyżej, czyli do generalnego inspektora ochrony środowiska; po trzecie, zniesienie - o czym już mówiłam, ale dla porządku wspomnę - obowiązku przekazywania 3-letniego raportu przez generalnego inspektora ochrony środowiska do Komisji Europejskiej; i po czwarte, wprowadzenie obowiązku przekazywania danych identyfikacyjnych dla zakładu, na terenie którego jest prowadzona instalacja wymieniona w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006, z informacją o przekroczeniu progów wydajności, niezależnie od tego, czy w danym roku sprawozdawczym prowadzący instalację stwierdzi przekroczenie progów uwolnień i transmisji zanieczyszczeń, czy też tego nie stwierdzi - po prostu wszystkie zakłady o właściwej wydajności muszą ten obowiązek informacyjny spełnić. Wysoka Izbo! Zaproponowane w przedmiotowej ustawie zmiany dostosowują przepisy krajowe do znowelizowanych przepisów Unii Europejskiej, ale także umożliwiają racjonalne i sprawiedliwe traktowanie podmiotów obowiązanych do przekazywania informacji w omawianym zakresie. Wysoka Izbo! Art. 1 projektu zawiera zmiany w ustawie - Prawo ochrony środowiska, art. 2 z kolei zawiera zmiany w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, art. 3 i art. 4 zawierają przepisy przejściowe, a art. 5 stanowi, że ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli vacatio legis jest stosunkowo długie po to, żeby wszystkie zobowiązane podmioty mogły do tego się przygotować. Wysoka Izbo! Połączone Komisje: Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych przyjęły sprawozdanie o projekcie ustawy 42 głosami za, bez głosów przeciwnych i przy 3 głosach wstrzymujących. A zatem w imieniu obu komisji proszę Wysoką Izbę o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji w druku nr 1553. Dziękuję bardzo. (Oklaski)