Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ustawa, sądząc po tytule, wydaje się, że rozwiązuje bardzo ważny problem, który dotyka obszaru handlu, szczególnie handlu żywnością, a w jej uzasadnieniu nawet mówi się o tym, że dotyczy rolników. Z tego tytułu chociażby zasługuje na to, żeby się nad nią pochylić i wyrazić stanowisko. Ja to robię w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Jak zaczniemy tę ustawę czytać, to ona już od pierwszego albo drugiego do prawie ostatniego artykułu nie spełnia tych oczekiwań, które są w uzasadnieniu, a już na pewno nie spełnia tych oczekiwań, które są w tytule. Generalnie można już dzisiaj powiedzieć, że ta ustawa nie dotyczy rolników. Powiem tylko o kilku, trzech, czterech uwagach, które my jako Klub Parlamentarny PSL mamy do tej ustawy, która naszym zdaniem będzie miała marginalne znaczenie. Ona będzie miała takie znaczenie jak ustawa o podatku od supermarketów, czyli ewentualnie może mieć negatywne oddziaływanie, jeżeli w tym kształcie będzie zaproponowana i w tym kształcie ujrzy światło dzienne, stanie się obowiązującym prawem. Dlaczego ona nie dotyczy rolników? Otóż w tej ustawie w jednym z pierwszych artykułów jest wyraźnie powiedziane, jakich umów i jakich relacji będzie ona dotyczyła. Otóż, po pierwsze, jest podany wskaźnik 50 tys. zł, co oznacza, że będzie dotyczyła tylko rolników, którzy z jednym partnerem mają problemy, z jednym partnerem handlują. Jeżeli obroty z tym partnerem nie przekroczą kwoty 50 tys. zł, to ta ustawa nie ma zastosowania. Ilu rolników przekracza z jednym partnerem obroty w kwocie ponad 50 tys. zł? A więc ona będzie dotyczyła tylko wąskiej, bardzo wąskiej grupy rolników, bo większość operacji rolników ich produktami odbywa się z wieloma partnerami, odbywa się przez sieć drobnych punktów skupu czy drobnych zakładów. A więc chociażby z tego powodu ona absolutnie nie będzie użyteczna. Po drugie, ten drugi partner, ten potencjalnie silniejszy, ten, jak dzisiaj mówimy, który wykorzystuje przewagę kontraktową czy stosuje nieuczciwe praktyki na rynku, będzie musiał mieć obroty przekraczające 100 mln zł. A więc ilu takich partnerów rolnicy dzisiaj mają, z którymi handlują bezpośrednio i których obroty przekraczają 100 mln zł? To nie jest żaden punkt skupu, to nie jest żadna drobna przetwórnia, to są ogromne podmioty, to są, powiedzmy, sieci super- i hipermarketów, do których w zasadzie ta ustawa się zawęża. I to jest pierwsza uwaga, że ta ustawa absolutnie nie będzie dotyczyła polskich rolników, ona będzie dotyczyła niewielu podmiotów, które w sferze handlu żywnością funkcjonują. Po trzecie, skuteczność tej ustawy. Nawet jeżeli będziemy mieli do czynienia z tym, że podmioty spełniają oczekiwania tej ustawy, spełniają warunki tej ustawy, może dochodzić do nieuczciwych transakcji, czyli do wykorzystywania przewagi kontraktowej tego silniejszego nad tym słabszym. Otóż nieokreślenie w tej ustawie katalogu praktyk niedozwolonych, pozostawienie tego otwartego katalogu, nie chcę powiedzieć, że dla widzimisię prezesa UOKiK-u, ale powiedzmy, że dla jego dowolnej interpretacji, oznacza, że każdy będzie się od decyzji nakładającej na niego karę finansową - ten, kto stosuje nieuczciwą praktykę - odwoływał do sądu. Prezes UOKiK-u, pozbawiony w moim odczuciu wyraźnego katalogu nieuczciwych uwarunkowań, przegra takie postępowanie sądowe, bo nie będzie w stanie udowodnić, że to zachowanie jest nieuczciwe. I to jest trzeci element tej ustawy, bardzo istotny, mówiący o tym, że ona będzie martwa. I czwarty element, nikt o tym nie mówi, w tej ustawie mówi się o umowach kontraktacyjnych. Nikt do tej pory o tym nie mówił albo mało się o tym mówi. Ta ustawa zmienia ustawę o Agencji Rynku Rolnego, która w myśl rozporządzenia nr 1308 Unii Europejskiej ma nadzorować czy realizować obowiązek zawierania umów kontraktacyjnych między rolnikiem a odbiorcą jego produktu. I mówi się wyraźnie - mówi się wyraźnie - w tej ustawie, w tym projekcie, że jeżeli ktoś będzie kupował produkty rolne od rolnika bez podpisania z nim umowy, już abstrahuję od tego, na jakich warunkach, tylko bez podpisania z nim umowy, poza systemem umów kontraktacyjnych, które - jak Komisja Europejska określiła - powinny być wdrożone w każdym państwie członkowskim, będzie podlegał karze finansowej w wysokości 10% wartości surowców zakupionych poza umowami i to będzie odprowadzane na rachunek budżetu państwa. Pod tym względem interes budżetu państwa jest zabezpieczony, bo kary od takich podmiotów mogą być dosyć duże w skali makro i zasilą one budżet państwa. Tylko co z tego wszystkiego będzie miał rolnik? Otóż przeanalizujmy to chociażby na przykładzie rynku czarnych porzeczek, które były kupowane w ostatnich latach, także w minionym roku czy w tym roku, który mija, po 35 gr za 1 kg, ok. 35-40 gr za 1 kg. A więc kara wynosi 3,5-4 gr od 1 kg. Wiemy wyraźnie, że na tym rynku dochodzi do nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Czym dla takiego konsorcjum międzynarodowego, czym dla takiej korporacji międzynarodowej będzie uiszczenie 10-procentowej kary, tych 3-4 gr od 1 kg kupionych poza umowami czarnych porzeczek przy zaniżonych cenach? Dla budżetu państwa, i o to zadbaliście, będzie zysk. Dla rolnika będzie strata i będzie to tylko (Dzwonek) uwiarygodnienie tych przetwórców, którzy nielegalnie operują na rynku, stosując nieuczciwe praktyki.