Mówca: Robert Obaz
Data: 2022-09-02 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szumnie zapowiadany przez pana premiera projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw pojawił się i od razu wzbudził emocje wśród samorządowczyń i samorządowców. Mieliśmy zapowiedź przekazania na konta samorządów kwoty ok. 14 mld zł, która była zgodna z wyliczeniami rządu, choć samorządowcy mówili o 16 mld. Mimo tego kwota ta nie uwzględniała podwyżek cen spowodowanych ogromną inflacją. Każde dodatkowe pieniądze, które wpływają do gmin, powiatów czy województw są dziś na wagę złota, a niedofinansowane samorządy, które ponoszą ogromne koszty związane z funkcjonowaniem i coraz wyższymi kosztami inwestycji, czekają na każdą złotówkę jak na przysłowiową mannę z nieba. W przypadku procedowanej ustawy można odnieść wrażenie, że rządowy projekt w nawet najmniejszym stopniu nie rekompensuje dotychczasowych ubytków JST w bieżących dochodach własnych, jakimi są udziały we wpływach z podatku PIT. W ich opinii projekt dodatkowo narzuca odgórnie sposób wykorzystania części przekazywanych awansem bieżących dochodów własnych na zadania, które w żaden sposób nie są związane z dotychczasowymi zadaniami samorządów. Projekt ten, co warto podkreślić, luzuje regułę finansową dla samorządów, co zostało dobrze przyjęte przez środowisko samorządowe, a w szczególności przez skarbników. Dobrym kierunkiem jest też ustalenie minimalnej kwoty wyrównawczej, jaką otrzymują te najmniejsze gminy, w których dochody z PIT-u są niskie, co wynika w zdecydowanej większości ze specyfiki gminy, demografii czy też wielkości i liczby ludności. Są takie gminy jak np. znajdująca się w moim okręgu wyborczym gmina Platerówka, która na inwestycje rocznie przeznacza ok. 200 tys. zł. Niestety składa wnioski tylko w przypadku programów, gdzie dofinansowanie zewnętrzne wynosi min. 90%. Jest też druga strona medalu w przypadku tej ustawy, ponieważ zgodnie z zapisami z art. 70l w roku 2023 jednostki samorządu terytorialnego nie otrzymają części rozwojowej subwencji ogólnej, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5, co oznacza, że samorządy otrzymają w tym roku pieniądze, które miałyby otrzymać w roku kolejnym. Natomiast w roku 2023 subwencja zostanie pomniejszona o kwotę wypłaconą w tym roku. Jak twierdzi wielu, przysłowia są mądrością narodu, a tutaj jak ulał pasuje przysłowie: kto daje i zabiera, ten się w piekle poniewiera. Dlatego też Lewica składa poprawkę mającą na celu usunięcie zapisu o zmniejszeniu przyszłorocznej subwencji o kwotę wypłaconą w tym roku. Nie z powodu, żeby uchronić kogoś z rządu przed trafieniem do piekła, bo to pewnie byłoby niemożliwe, ale wyłącznie dlatego, że takie postępowanie uważamy po prostu za nieuczciwe. Mamy też uwagi co do procedowania nad nowymi, jakże istotnymi, zmianami w przepisach finansowych w drugiej połowie roku. Mamy świadomość, w przeciwieństwie do rządu, że konstruowanie projektu budżetu w samorządach, a następnie tzw. WPF-ów będzie odbywać się w warunkach mało stabilnego i jeszcze nieuchwalonego prawa. Szanowni państwo, w zamrażarce sejmowej od kilkunastu miesięcy leży projekt ustawy, która zwiększa udziały samorządów w podatkach PIT i CIT, a według samorządowców jest to najlepszy kierunek zmian. To samorządowczynie i samorządowcy najlepiej wiedzą, jak wydawać i na co przeznaczać środki otrzymane od państwa, aby nasze małe ojczyzny rozwijały się zgodnie z oczekiwaniami mieszkańców. Moje rodzinne miasto, Jelenia Góra, także ma zmniejszoną subwencję o kilka milionów złotych. Stara się o dotację na odwiert wody termalnej celem zagospodarowania i wykorzystania tejże wody do ogrzewania, aby ograniczyć koszty związane z zakupem ciepła. Dlatego z tego miejsca apeluję do pana premiera: nie zabierajcie subwencji w kolejnym roku, a wesprzyjcie dodatkowo samorządy programami rządowymi, które umożliwią realizację tego typu inwestycji jak odwierty wód termalnych, budowa małych spalarni śmierci, np. przy istniejących elektrociepłowniach, i budowa farm fotowoltaicznych, z których prąd będzie bezpośrednio wykorzystywany przez firmy bez potrzeby odsprzedaży energii do sieci energetycznej i ponownego jej odkupu. To nie tylko zwiększy opłacalność inwestycji, ale także nie będzie obciążeniem dla sieci niskich napięć, które, jak sami państwo twierdzą, są w opłakanym stanie. Lewica poprze procedowany projekt ustawy, bo każda złotówka dla samorządów oznacza dobrze opłacanych pracowników, nauczycieli i urzędników, a także nowe drogi, chodniki, ścieżki rowerowe czy też rozwiązania typu smart city. Z tego miejsca apeluję do rządu, do pana premiera: szanowni państwo, zwiększmy procentowy udział samorządów w PIT i w CIT (Dzwonek), ale nie zabierajmy, nie róbmy tak, że najpierw dajemy to, co mamy im dać w następnym roku, a potem to zabieramy. Dziękuję bardzo.