Mówca: Dorota Niedziela
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Platformy Obywatelskiej dotyczące projektu ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania, druk nr 644. Projekt ma na celu oczywiście wykonanie prawa unijnego. Jednym z celów, tak jak już pani poseł sprawozdawca to przedstawiła, Konwencji o różnorodoności biologicznej, sporządzonej w Rio de Janeiro dnia 5 czerwca 1992 r., której Polska jest stroną, jest równy i sprawiedliwy podział korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych. Dla uszczegółowienia tego celu w 2010 r. został przyjęty protokół z Nagoi do Konwencji o różnorodności biologicznej o dostępie do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwym i równym podziale korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów, zwany w skrócie protokołem z Nagoi. Protokół ten, podobnie jak konwencja o bioróżnorodności, ma zastosowanie do wszystkich zasobów genetycznych w obrębie krajowych jurysdykcji, z wyjątkiem ludzkich zasobów genetycznych. Dotyczy więc zasobów roślin, zwierząt, drobnoustrojów, gatunków zarówno lądowych, jak i wodnych. Ma również zastosowanie do zwierząt dzikich i udomowionych. Chcę powiedzieć, że na wczorajszym posiedzeniu komisji ochrony środowiska była jednak dosyć ożywiona dyskusja i o ile nie zgłaszamy uwag w stosunku do całego projektu, który oczywiście jest wykonaniem dyrektywy unijnej - trzeba wprowadzić te rozwiązania do naszego prawa - to nasze wielokrotnie podnoszone w czasie pracy komisji wątpliwości dotyczyły kary. To są wątpliwości, które są podnoszone nie tylko przez nas, ale które są również w całym wykazie, który dostaliśmy, w zestawieniu uwag otrzymanych w ramach konsultacji. Oczywiście większość uwag została uwzględniona, ale jednak są takie, które budzą dosyć duże wątpliwości. Głównym zarzutem, który nie został wzięty pod uwagę w trakcie wczorajszego procedowania tej ustawy... Nie wzięto pod uwagę proporcjonalnego dostosowania kar i sankcji wobec podmiotów i odróżnienia podmiotów komercyjnych od podmiotów typowo naukowych, czyli instytutów. Wykorzystanie zasobu genetycznego do badań naukowych w instytutach nijak się ma do wykorzystania zasobów genetycznych i ochrony tych zasobów w odniesieniu do koncernów, do komercyjnego ich wykorzystywania. Zwracaliśmy uwagę wnioskodawcy, zwracaliśmy uwagę, że trzeba rozdzielić sankcje wobec komercyjnych podmiotów od sankcji wobec instytutów naukowych, tak żeby była wyraźna różnica, na co zresztą zwracały uwagę takie podmioty jak Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, Polska Izba Nasienna w Poznaniu, Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej. Główny zarzut to bardzo duża restrykcyjność wobec tych instytucji. Na równi stawia się jednostki instytucji naukowych zajmujące się zachowaniem zasobów genetycznych i jednostki komercyjne wykorzystujące te zasoby, czyli instytucje farmaceutyczne, kosmetyczne, biotechnologiczne, zajmujące się przetwórstwem spożywczym, produkcją paliw i tworzyw sztucznych. Zwracamy uwagę na to, iż powinna być zastosowana zasada proporcjonalności, która jest bardzo wyraźnie, wielokrotnie podnoszona w rozporządzeniu nr 511. Ona mówi nam o elastycznym i bardzo proporcjonalnym stosowaniu kar i sankcji. Myślimy, że właśnie ten zapis powinien być jednak wyraźniej zaznaczony w państwa projekcie, dając tym samym możliwość dosyć łagodnego traktowania instytucji badawczych, które za niespełnienie obowiązków sprawozdawczych dostają dosyć wysokie kary, do 50 tys. Jeszcze raz zwracam się do ministerstwa o przeanalizowanie tych zapisów. Jest czas na ich poprawienie. W imieniu klubu Platformy wnoszę o dalsze prace nad projektem. Oczywiście nadal jesteśmy za przyjęciem projektu, natomiast nasze poparcie będzie zależało od poprawek, od tego, co państwo zmienicie w zapisach dotyczących wyraźnego podziału instytucji i komercyjnego wykorzystania naszych zasobów genetycznych. Dziękuję.