Mówca: Tomasz Makowski
Data: 2012-02-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sprawa janosikowego jest od wielu lat zgłaszana jako problem nie tylko dużych aglomeracji, ale też samorządów relatywnie ubogich, które w różnych okolicznościach mogą być uderzane przez obecny system poboru i rozdziału podatków, mam tu m.in. stanowisko woj. warmińsko-mazurskiego dotyczące janosikowego, podjęte cztery dni temu. Sprawa nie jest nowa. Ministerstwo Finansów już kilkakrotnie zapewniało, że przygotuje stosowną zmianę przepisów. Była nawet mowa o sześciu wariantach takiej nowelizacji, jednak dotychczas żaden rządowy projekt nie ujrzał światła dziennego. Na szczęście aktywni społecznie obywatele wyręczyli w tej kwestii nierychliwy rząd i jego służby finansowe. Problem sygnalizowali także posłowie, prezentując poselski projekt ustawy, którego celem była zmiana obecnego systemu janosikowego. Przedstawiony dziś społeczny projekt nowelizacji ustawy o janosikowym jest szczególny ze względu na jego pochodzenie. Jest przygotowany społecznie, niezależnie od partii politycznych. Zdobył poparcie ponad 150 tys. obywateli. Już sam ten fakt każe zwrócić pilną uwagę na przedstawioną nowelizację. Taka inicjatywa powinna być przez Sejm ustanowiona i podjęta. Powinniśmy docenić fakt, że z inicjatywą zmiany obecnie obowiązujących przepisów wystąpili działacze społeczni i samorządowi, a poparli ich w tym zwykli ludzie. Oznacza to, że problem związany z poborem i dystrybucją janosikowego jest społecznie ważny, odczuwalny i dotkliwy. Na takie sygnały nie można zamykać oczu. Przykład ostatnich dni i tygodni pokazuje dobitnie, że Polacy nie akceptują załatwiania ważnych spraw nad ich głowami. Fatalna ustawa refundacyjna i arogancko wciskana ACTA to tylko dwa przykłady, kiedy rząd próbował zlekceważyć zdanie obywateli i został za to dotkliwie publicznie skarcony. Byłoby dobrze, gdyby rząd wyciągnął z tego wnioski. Te i inne doświadczenia pokazują, że jeśli przedstawiciele różnych grup społecznych zabierają głos, to trzeba ich wysłuchać i poważnie porozmawiać. Dotyczy to szczególnie społecznych projektów nowelizacji ustaw. Trzeba rozmawiać, dopracować, znowelizować, ale nie utrącać. Słusznie reprezentant społecznego komitetu przedkładającego parlamentowi nowelizację wiąże tego rodzaju społeczne inicjatywy z frekwencją wyborczą i ogólniej - z zaangażowaniem obywateli w życie publiczne. Jeżeli mamy słabą frekwencję wyborczą, jeśli politycy coraz częściej uważani są za darmozjadów oderwanych od problemów codziennych, to jedną z przyczyn jest przekonanie wyborców, że polityczny establishment nie jest zainteresowany obywatelską aktywnością, a takie i im podobne inicjatywy są odrzucane nawet bez czytania projektu. Wysyłanie do zamrażarki, lekceważenie, a na końcu uwalenie to nie jest pomysł na ten parlament. Co do szczegółowej oceny merytorycznej proponowanej nowelizacji to przyjdzie na to czas na posiedzeniach komisji czy stałych podkomisji. Jednak już dziś można powiedzieć, że sama idea zmniejszenia janosikowego oraz liczenia go na podstawie realnych danych, a nie tylko statystycznych szacunków wybranych dochodów, warta jest uwagi i poparcia. Bardzo cenne byłoby wprowadzenie tu instrumentów motywacyjnych, które skłaniałyby gminy otrzymujące janosikowe do racjonalnych wydatków tych pieniędzy, a w pierwszej kolejności na inwestycje i trwałą poprawę sytuacji dochodowej ubogiego samorządu województwa, powiatu czy gminy. Trzeba być wrażliwym na biedę, a jednocześnie czujnym, by biurokracja nie przeżarła pieniędzy, które powinny służyć wsparciu rozwoju samorządów. Konkluzją projektu jest fakt, aby nie dzielić kraju na Polskę A i Polskę B, ale skandalem jest już fakt tolerowania przez rząd skandalicznie wysokich premii i nagród (Dzwonek) w samorządach, m.in. pochodzących z janosikowego. Mieliśmy przykład ostatniej interwencji dotyczącej nagród dla burmistrzów m.st. Warszawy. Dbając jednak o inicjatywę obywatelską, klub Ruchu Palikota jest za podjęciem prac nad zgłoszonym projektem w komisjach sejmowych jak też za zorganizowaniem wysłuchania publicznego w obecności samorządowców z biednych gmin naszego kraju. Dziękuję. (Oklaski)