Mówca: Marek Balt
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej zaprezentować stanowisko wobec sprawozdania Komisji Zdrowia o przedstawionym przez prezesa Rady Ministrów sprawozdaniu z realizacji ˝Programu ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce˝ w 2012 r. ˝Program ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce˝ jest elementem polityki państwa wynikającej z ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Przedstawiony program podejmuje ważkie problemy i dąży do obniżenia negatywnych skutków wdychania dymu tytoniowego. Ponadto określa politykę zdrowotną, społeczną i ekonomiczną zmierzającą do zmniejszenia używania wyrobów tytoniowych. Niniejszy program jest odzewem na niepokojącą liczbę palaczy w Polsce, a także szkodliwość używania tytoniu i wyrobów tytoniowych na cały organizm ludzki, jak również powstał w trosce o zdrowie osób niepalących narażonych na dym tytoniowy. Zadania przewidziane w tym programie odnoszą się do najważniejszych uwarunkowań rozpowszechniania palenia tytoniu w Polsce oraz do środowisk szczególnie zagrożonych. Przy opracowaniu założeń oraz sposobu realizacji programu na omawiany okres brano pod uwagę dotychczasowe doświadczenia w zakresie realizacji działań profilaktycznych ukierunkowanych na zmniejszenie narażenia społeczeństwa na dym tytoniowy, aktualną sytuację epidemiologiczną oraz obowiązujący stan prawny. Należy podkreślić, że metody, założenia oraz cele zawarte w programie są zgodne z zapisami ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu używania tytoniu. Nawiązując do sprawozdania z realizacji programu w 2012 r., chciałbym zasygnalizować tendencję spadkową wydatków przeznaczonych na realizację tego programu. Nakłady finansowe poniesione na realizację zadań zmierzających do ograniczenia zdrowotnych następstw palenia tytoniu w 2012 r. wyniosły 860 989 zł. Dla porównania w 2011 r. była to kwota 915 551 zł, a w 2010 r. - 1 044 966 zł. Panie ministrze, to jedna taka negatywna tendencja, którą zauważyliśmy. Wnioskowalibyśmy jednak o zwiększenie tych pieniążków na programy ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce. Zrealizowany w 2012 r. program zawierał dziesięć kluczowych zadań, takich jak monitorowanie sytuacji w zakresie postaw wobec tytoniu, skuteczna ochrona przed dymem tytoniowym, oferowanie pomocy w leczeniu uzależnienia od tytoniu, informowanie i ostrzeganie o ryzyku zdrowotnym związanym z używaniem tytoniu, eliminowanie praktyk marketingowych naruszających zakaz reklamy i promocji wyrobów tytoniowych oraz stymulowanie wzrostu cen wyrobów tytoniowych. W celu realizacji poszczególnych zadań wynikających z programu powstało wiele ciekawych inicjatyw i przedsięwzięć. Pragnę podkreślić, że w wyniku realizacji kierunków działań określonych w programie w Polsce nastąpiło wyraźne zminimalizowanie ryzyka narażenia na dym tytoniowy w miejscach użyteczności publicznej. I dobrze. Największy, ponad dwukrotny, spadek narażenia odnotowano w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych. Należy zaznaczyć, że w roku 2012 odnotowano niewielki spadek liczby osób palących tytoń, jednak wciąż utrzymuje się duża liczba osób palących tytoń i uzależnionych od tego szkodliwego nałogu. Co więcej, ukazanie potrzeby promocji zdrowego stylu życia, w tym niepalenia, jest najważniejszym czynnikiem zapobiegającym chorobom. Badania wykazują, że znaczna część chorób układu krążenia i chorób układu oddechowego jest bezpośrednio uwarunkowana szkodliwym wpływem dymu tytoniowego, na który stale narażone są także osoby niepalące. Palenie tytoniu wiąże się z wysokimi kosztami leczenia, którym można zapobiec, ograniczając używanie środków tytoniowych i narażenie osób na wdychanie tego dymu. W związku z powyższym uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych uwag, które będę chciał zaprezentować. Szczególnego znaczenia nabierają zatem działania ukierunkowane na rozszerzenie zasięgu programów profilaktyki palenia tytoniu, realizowane w przedszkolach i szkołach, wzrasta potrzeba prowadzenia kampanii społecznych w celu wzmocnienia świadomości wśród społeczeństwa polskiego na temat konieczności ochrony najmłodszych, w tym także przed narażeniem na środowiskowy dym tytoniowy, promowanie i rozpowszechnianie nikotynowej terapii zastępczej przez realizację programu profilaktyki palenia tytoniu i leczenia uzależnienia od tytoniu, podejmowanie działań zachęcających środowiska lokalne do poszerzania i promowania stref wolnych od dymu tytoniowego. Ponadto powinno się wzmocnić działania regionalne i lokalne przez szersze współdziałanie władz samorządowych, organizacji pozarządowych, pracodawców oraz środków masowego przekazu. Silnym i skutecznym determinantem ograniczającym konsumpcję wyrobów tytoniowych, nawet o kilka procent w ciągu roku, bez naruszenia przychodów budżetowych jest zwiększający się finansowy próg dostępności wyrobów tytoniowych. Istotne są także badania dotyczące efektywności wdrażania ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz weryfikacja podjętych działań. Znaczące są również działania zmierzające do zwiększenia przestrzegania zakazu reklamowania i promocji wyrobów tytoniowych w myśl art. 8 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Dodatkowym rozwiązaniem mającym wspierać pomyślność realizacji programu jest regulacja zasady wprowadzania na rynek papierosów ziołowych, preparatów chemicznych zawierających nikotynę, e-papierosów, nowatorskich wyrobów tytoniowych, a także zasad sprzedaży wysyłkowej wyrobów tytoniowych. Aby cele i założenia były skuteczne i przynosiły oczekiwane korzyści, powinno się brać pod uwagę zwiększenie finansowania programu do wysokości środków określonej w ustawie. Wyżej wymienione sugestie pozwolą wzmocnić ˝Program ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce˝, a realizacja jego założeń w następnych latach będzie niewątpliwie skuteczniejsza. Ze względu na powyższe Sojusz Lewicy Demokratycznej pozytywnie ocenia realizację ˝Programu ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce˝ w 2012 r. Pokładamy nadzieję, że w nadchodzących latach program w dalszym ciągu będzie się rozwijać. Dziękuję bardzo.