Mówca: Andrzej Duda
Data: 2012-12-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bezpośrednią inspiracją dla stworzenia tego projektu ustawy był fakt wejścia w życie w dniu 22 sierpnia 2009 r. ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która zmieniła brzmienie objętego tym projektem art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i zwolniła od podatku poza świadczeniami rzeczowymi, które takim zwolnieniem zostały objęte wcześniej, także otrzymywane przez pracownika świadczenia pieniężne sfinansowane w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszu związków zawodowych. Wolna od podatku dochodowego jest zatem otrzymana przez pracownika wartość świadczeń rzeczowych oraz wartość świadczeń pieniężnych łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł. I co ważne, ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. nie objęła swym zakresem zwolnienia świadczeń w formie bonów, talonów i innych znaków uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi. Co więcej, obecnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych znajduje się w art. 21 ust. 1 pkt 67 bardzo wyraźny zapis wyłączający właśnie świadczenia w formie bonów, talonów i innych znaków uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi od uznania ich za świadczenia rzeczowe tą ustawą objęte, czyli zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych w ramach łącznej kwoty 380 zł rocznie. W związku z powyższym należy podważyć racjonalność regulacji, która bezzasadnie dyskryminuje w świetle prawa podatkowego możliwość korzystania przez pracowników ze świadczeń socjalnych w formie znaków legitymacyjnych, czyli dowodów cywilno-prawnych niebędących papierami wartościowymi, z których wynika uprawnienie o charakterze majątkowym do nabycia towarów lub usług. Brak jest uzasadnienia dla odmowy traktowania znaków legitymacyjnych jako świadczeń rzeczowych, tym bardziej że obie formy świadczeń pełnią tożsamą funkcję w dystrybucji form pomocy społecznej. Celem projektowanej ustawy jest zatem objęcie zwolnieniem podatkowym również bonów, talonów i innych znaków uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi. W uzasadnieniu projektu ustawy, która została uchwalona 17 lipca 2009 r., nie wskazano, co charakterystyczne, przyczyn pozostawienia znaków legitymacyjnych poza systemem zwolnień podatkowych, przy jednoczesnym objęciu tym systemem właśnie świadczeń pieniężnych będących de facto formą dodatku do pensji. Należy wskazać na potencjalną trudność zachowania wymogu wykorzystywania przez pracowników świadczeń pieniężnych na realizację celów enumeratywnie wskazanych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy działalność socjalna to usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych ustawą. Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych określa m.in. jako cele działalności socjalnej przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. Określa ona jednocześnie, że osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści, byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie działalności socjalnej prawo do korzystania ze świadczeń socjalnych, finansowanych z funduszu. Kryterium podstawowym, decydującym o możliwości korzystania ze świadczeń socjalnych, była zatem i nadal pozostaje sytuacja życiowa osoby uprawnionej. Fundusz socjalny z definicji jest instytucją prawną, która ma łagodzić różnice w poziomie życia pracowników, ich rodzin, a także emerytów i rencistów. Pomoc z funduszu może być dokonywana jedynie wówczas, gdy uzależnia się jej przyznanie od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika. Nie jest racjonalnym działanie ustawodawcy, na skutek którego pracownicy znajdujący się w porównywalnej sytuacji życiowej i korzystający z pomocy na podstawie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w świetle prawa podatkowego traktowani będą odmiennie, to znaczy w przypadku uzyskania świadczenia pieniężnego będą zwolnieni od podatku dochodowego, a w przypadku otrzymania bonu towarowego - nie. Nowela z 17 lipca 2009 r. wprowadziła zwolnienie od podatku dochodowego świadczeń pieniężnych, utrzymując jednocześnie zasadę braku takiego zwolnienia w odniesieniu do bonów, talonów i innych znaków uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi, mimo iż pierwotne wersje projektu, tzn. projekt z dnia 22 maja 2009 r. i projekt z 1 czerwca 2009 r., przewidywały obok zwolnień wartości świadczeń rzeczowych i pieniężnych również zwolnienie znaków legitymacyjnych, traktując je jako świadczenia rzeczowe. Potem to zostało zmienione i zawarto w ustawie to wyraźne wyłączenie, które projektodawcy, wnioskodawcy uważają dziś za całkowicie nieuzasadnione. Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że zróżnicowanie w zakresie podlegania opodatkowaniu podatkiem dochodowym świadczeń rzeczowych i pieniężnych oraz znaków legitymacyjnych jest całkowicie nieuzasadnione. Brak jest racjonalnych argumentów, przemawiających za tym, aby świadczenia te były traktowane w sposób odmienny, tym bardziej że znaki legitymacyjne i świadczenia rzeczowe co do zasady spełniają tę samą funkcję. Należy również wskazać, że rozszerzenie zwolnienia z opodatkowania umożliwi faktyczne dokonywanie wyboru świadczenia: zakup produktu za otrzymane świadczenie pieniężne lub wymiana znaku legitymacyjnego na wybrany produkt. Mając powyższe na uwadze, a także wychodząc naprzeciw postulatom partnerów społecznych, proponuje się w prezentowanym dziś projekcie ustawy zwolnienie z opodatkowania obok wartości obecnie zwolnionych świadczeń rzeczowych i pieniężnych również jako jednego z rodzajów świadczeń rzeczowych znaków legitymacyjnych w postaci bonów, talonów i innych znaków, które uprawniać będą do ich wymiany na towary lub usługi. Oceniając skutki finansowe ustawy, należy brać pod uwagę okoliczność, że obecnie proponowane dodanie do katalogu świadczeń, których wartość może składać się na kwotę zwolnienia, bonów, talonów i innych znaków uprawniających do ich wymiany na towary lub usługi w żadnym stopniu nie zwiększa, co chcę z całą mocą podkreślić, wartości zwolnienia, która jest obecnie i pozostanie na poziomie 380 zł, a jedynie rozszerza przewidziany ustawą katalog rzeczowy świadczeń. Mając powyższe na uwadze, można uznać, iż rozwiązanie to nie powinno wpłynąć na wysokość dochodów osiąganych przez budżet państwa. Szanowni Państwo! Ten projekt był już w Sejmie, ponieważ pierwotnie to przedłożenie zostało złożone przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, pana prof. Lecha Kaczyńskiego. Praca w Kancelarii Prezydenta, zlecona przez pana prezydenta nad tym projektem, stanowiła efekt wniosków, jakie zostały złożone wówczas do pana prezydenta przez partnerów społecznych oraz przez organizacje kupieckie. Argumentowali oni, iż zmiana ta jest całkowicie nieuzasadniona i godzi w kupców, zwłaszcza w polską drobną przedsiębiorczość, a także trudno ją zrozumieć z punktu widzenia funkcjonowania systemu świadczeń socjalnych w przedsiębiorstwach. Dlatego pan prezydent podjął decyzję o stworzeniu takiego projektu i przedłożeniu go Wysokiej Izbie. Niestety, projekt znalazł się w zamrażarce i nie był w ogóle przez Wysoką Izbę procedowany. Ponieważ zmiana ta jest absolutnie uzasadniona i cały czas domagają się jej organizacje kupieckie oraz partnerzy społeczni, posłowie Prawa i Sprawiedliwości zdecydowali się ponownie poddać analizie ten projekt, który wówczas został złożony, uzupełnić go o dodatkowe elementy i przedstawić Wysokiej Izbie. Stąd dzisiejsze przedłożenie. Mam nadzieję, że projekt ten zostanie poparty. Jeszcze raz chcę podkreślić: nie zwiększa on w stosunku do obecnie obowiązującej kwoty zwolnienia, która wynosi łącznie 380 zł rocznie, a jedynie dodaje dodatkowy, alternatywny wobec innych sposób realizacji świadczenia rzeczowego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)