Mówca: Joanna Augustynowska
Data: 2016-07-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Debatujemy dzisiaj o obywatelskim projekcie ustawy dotyczącym zmiany systemu emerytalnego, pod którym podpisało się 115 695 obywateli, to znaczy, że obywatele czują, że system emerytalny, szanowni rządzący, nie działa w Polsce i trzeba z nim zrobić porządek, ale niekoniecznie tak, jak proponuje pan prezydent. Obywatelski projekt ustawy to niestety nie jest żaden innowacyjny pomysł, ponieważ w czerwcu 2015 r. posłowie PSL złożyli identyczny projekt ustawy. (Poseł Krzysztof Paszyk: Tak. Nie ukrywamy.) Oba te projekty zakładają możliwość przejścia na emeryturę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego... (Poseł Andżelika Możdżanowska: Jesteśmy konsekwentni.) ...pod warunkiem posiadania 40-letniego okresu składkowego, jeżeli chodzi o emerytury z ZUS-u, i 40-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu rolniczemu, jeśli chodzi o emerytury z KRUS-u. Projekt PSL-u niestety utknął w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny i tam pozostał. Myślę, że stąd konsekwentnie dzisiaj debatujemy nad projektem obywatelskim. Wysokość emerytury zależałaby od odłożonych składek i oczekiwanej dalszej długości życia. W przypadku osób, których wyliczone w ten sposób świadczenia miałyby być mniejsze od emerytury minimalnej, budżet dopłacałby do wysokości emerytury minimalnej. Projekt ten pozwalałby rolnikom na otrzymywanie emerytury w wieku nawet 56 lat - w przypadku tych, którzy np. rozpoczęli pracę w wieku 16 lat. Projekt ten niestety ma wiele wad. Uzyskane w ten sposób świadczenia będą bardzo niskie, co przyznają nawet autorzy projektu. Zwiększenie wydatków na emerytury przy jednoczesnym zmniejszeniu wpływów ze składek to, według autorów ustawy, koszt wynoszący niecałe... (Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz: No, ale będą wyższe chyba.) ...2 mld zł w pierwszym roku obowiązywania ustawy do 3,4 mld zł w czwartym roku po jej wprowadzeniu, przy założeniu, że z uprawnień skorzysta jedynie co czwarty uprawniony. Tu pytanie: Czym to założenie jest poparte i skąd wiadomo, że co czwarty, a nie co piąty, nie co trzeci? Nie wiem, może wszyscy skorzystają z tego uprawnienia? A więc ta liczba uprawnionych nie jest oszacowana, nie jest to argument wspierający tę ustawę. Należy się spodziewać, że z możliwości wcześniejszej emerytury skorzysta dużo więcej osób. Ponadto należy spodziewać się, że w tej grupie, ze względu na zwiększającą się oczekiwaną dalszą długość życia oraz niewysokie nagromadzone składki wynikające z tego, że ta reforma może dotyczyć osób o niskich kwalifikacjach, będzie wysoki odsetek osób, których świadczenie wyliczone będzie poniżej emerytury minimalnej, więc wystąpią dodatkowe koszty budżetowe w postaci dopłat do emerytury minimalnej. Wiadomo już dziś, że emerytury z KRUS-u są tylko w 10% finansowane ze składek ubezpieczonych, a aż w 90% z budżetu państwa, a więc z podatków wszystkich obywateli. Pytanie moje jest takie: Czy zapytano wszystkich obywateli, czy chcą dokładać do emerytur 56-letnich rolników? Bo to jest trochę niesprawiedliwe. Ta ustawa faworyzuje rolników i ewidentnie daje pewne przywileje w tej materii. I to, co budzi moją największą wątpliwość: Czy ten projekt jest zgodny z konstytucją? Art. 67 ust. 1 konstytucji mówi: ˝Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego˝. W związku z powyższym uzależnianie wypłaty emerytury od okresu płacenia składek i pracy wydaje się tutaj niezgodnie z konstytucją. Autorzy powołują się na to, że podobne rozwiązania funkcjonują w wielu krajach Unii Europejskiej, ale prawdą jest, że większość krajów Unii Europejskiej wycofuje się z takich rozwiązań i najczęściej podnosi wiek emerytalny, bo takie są właśnie trendy w Unii Europejskiej. Proponowany projekt ustawy ma na celu przede wszystkim przekazanie dodatkowych transferów do KRUS-u. Z wprowadzanego rozwiązania skorzystają wyłącznie osoby wykonujące pracę fizyczną wymagającą niskich kwalifikacji. Będzie to jednak korzyść pozorna, ponieważ otrzymane świadczenia będą bardzo niskie, w większości przypadków na poziomie emerytury minimalnej, ze względu na prognozowany długi okres pobierania emerytury. To rozwiązanie zwiększy również drastycznie dopłaty budżetu do emerytur minimalnych. Precyzyjne oszacowanie kosztów reformy jest bardzo trudne, głównie ze względu na brak odpowiednich danych. Niewątpliwie niektóre obciążające fizycznie zawody nie mogą być wykonywane przez większość osób w starszym wieku. W związku z podnoszeniem wieku emerytalnego ten problem będzie się nasilał - tutaj pełna zgoda. (Dzwonek) Niemniej proponowanie tym ludziom życia przez ok. 20 lat za głodową emeryturę trudno uznać za dobre rozwiązanie. Lepszym pomysłem byłoby umożliwienie przekwalifikowania takich osób do wykonywania lżejszych prac oraz ułatwienia w powstawaniu...