Mówca: Marzena Machałek
Data: 2016-06-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawię stanowisko wobec rządowego projektu ustawy oświatowej, czyli ustawy zmieniającej ustawę o systemie oświaty. Warte podkreślenia jest to, że jest to kolejny przedstawiony projekt, tym razem przez rząd, w którym proponowane zmiany w polskim systemie edukacji wynikają z szacunku i wsłuchiwania się w głosy Polaków, w głosy środowiska oświatowego, czyli wszystkich osób, którym bliskie jest dobro polskiej edukacji. W swoim wystąpieniu odniosę się tylko do najważniejszych kwestii i propozycji, które niesie ze sobą projekt ustawy. Rzeczywiście zawiera on w sobie bardzo poważne zmiany ustrojowe, ale też sporo kwestii porządkujących, systematyzujących i doprecyzowujących zapisy w ustawie o systemie oświaty. Warto też powiedzieć, że rozwiązania, które w tym projekcie się znajdują, to rozwiązania, na które czekają uczniowie, rodzice, nauczyciele, dyrektorzy szkół i placówek, a także samorządowcy. Po pierwsze, projekt, jak już pani minister w swoim wystąpieniu podkreśliła, zakłada rezygnację od roku szkolnego 2016/2017 z przeprowadzania w klasie VI szkoły podstawowej sprawdzianu jako obowiązkowego egzaminu zewnętrznego. To bardzo ważna zmiana. To dobrze, że nareszcie zadano sobie pytanie, jaki jest cel przeprowadzania sprawdzianu, którego wyniki nie są brane pod uwagę przy przyjmowaniu do gimnazjów obwodowych. Szkoły te bowiem, jak wiemy, są zobowiązane przyjąć każde dziecko mieszkające w ich obwodzie. Egzamin ten generował nie tylko koszty finansowe, ale też wywoływał niepotrzebny stres zarówno wśród uczniów, ich rodziców, jak i nauczycieli. Niestety nierzadko służył tzw. rankingowaniu, a nawet stygmatyzowaniu szkół - jeszcze jeden argument - a uczniowie niestety zamiast rozwijać ciekawość świata przede wszystkim uczyli się schematów i ćwiczyli umiejętności rozwiązywania testów. Po drugie, przedstawiony projekt jest pozytywną odpowiedzią na oczekiwania młodych ludzi. To rzeczywiście niesprawiedliwe, a nawet antywychowawcze, że w dotychczasowych przepisach oświatowych brak jest mechanizmu umożliwiającego osobom zdającym egzamin maturalny i egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rzeczywistą weryfikację wyników części pisemnej tych egzaminów. To dobrze, pani minister, że Ministerstwo Edukacji Narodowej, rząd postanowił ten problem rozwiązać. W związku z tym projekt ustawy m.in. przewiduje utworzenie niezależnego Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego działającego przy dyrektorze Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, którego zadaniem będzie rozpatrywanie odwołań od rozstrzygnięcia dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Warto podkreślić, że obowiązujące przepisy uniemożliwiały dokumentowanie przez zdającego materiałów udostępnianych podczas dokonywania wglądu. W myśl prezentowanego dziś projektu już od obecnie trwającego roku szkolnego 2015/2016 osoby, które przystąpiły do egzaminu maturalnego i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, będą mogły sfotografować swoje prace egzaminacyjne podczas dokonywania wglądu. Na takie rozwiązania młodzi ludzie bardzo czekali. Wprowadzone przepisy zwracają też uwagę, co jest ważne, na zachowanie bezstronności oceny pracy egzaminacyjnej w przypadku złożenia wniosku o dokonanie weryfikacji oceny pracy. Zapisy tego projektu zobowiązują dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej do określenia egzaminatora innego niż ten, który sprawdzał i oceniał pracę egzaminacyjną. Po trzecie, zmiany porządkujące. W związku z brakiem przepisów dotyczących zapewnienia uczniom podręczników lub materiałów edukacyjnych do danego języka obcego nowożytnego różnych pod względem poziomu zaawansowania od zakupionych w latach poprzednich z dotacji celowej organ prowadzący szkołę będzie mógł kupić brakujące podręczniki lub materiały edukacyjne do nauki języka obcego. Umożliwi to uczniom naukę języka obcego na odpowiednim poziomie zaawansowania. Koszt zakupu tych podręczników zostanie zrefundowany z dotacji celowej przekazanej szkole na kolejny rok. Ponadto, co ważne, w przypadku uczniów niepełnosprawnych zmiana przewiduje wprowadzenie możliwości zapewnienia ze środków dotacji celowej przeznaczonej na zakup podręczników, materiałów edukacyjnych, materiałów ćwiczeniowych również sprzętu i oprogramowania umożliwiającego odczyt tych podręczników i materiałów w postaci elektronicznej. Rozwiązanie to uwzględnia zróżnicowane potrzeby uczniów niepełnosprawnych, potrzeby zgłaszane przez nauczycieli, dyrektorów szkół i rodziców tych uczniów. W związku ze zwiększoną dostępnością podręczników w postaci elektronicznej uczniowie niepełnosprawni chętniej z nich korzystają. Wersje te są w stosunku do podręczników w postaci papierowej alternatywą, a także są wygodniejsze w użyciu, pod warunkiem że dostępne jest również oprogramowanie lub sprzęt umożliwiający ich odczyt. Kolejny element dobrej zmiany to potrzebne doprecyzowanie i ujednolicenie przepisów dotacyjnych budzących, jak już tu pani minister mówiła, wątpliwości interpretacyjne. MEN - Ministerstwo Edukacji Narodowej - dostrzegło problemy w zakresie interpretacji i stosowania przepisów dotyczących udzielania i rozliczania dotacji wypłacanych szkołom i placówkom z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Duży poziom ogólności obecnych przepisów powodował wątpliwości interpretacyjne, co w skali kraju skutkowało ich niejednolitym stosowaniem oraz powstawaniem sporów pomiędzy organami właściwymi do udzielania dotacji a jednostkami dotowanymi. A zatem w projekcie doprecyzowuje się obecnie obowiązujące zapisy, co umożliwi bardziej trafne i sprawiedliwe ustalanie wysokości dotacji. Służy temu wprowadzenie do słownika chociażby takich pojęć, jak najbliższa gmina, najbliższy powiat. Doprecyzowuje się, definiuje się pojęcie wydatków bieżących będących podstawą do obliczania wysokości dotacji. Wprowadza się obowiązek publikacji podstawowych kwot dotacji oraz przewidywanej liczby uczniów przyjętej do ich wyliczenia. Projekt obejmuje również zmiany dotyczące szkolnictwa artystycznego. Zakłada on wygaszenie od 1 września 2018 r. szkół bibliotekarskich i szkół animatorów kultury. Podzielamy to stanowisko. Uważamy, że zasadne jest, aby kształcenie w zawodach bibliotekarz i animator kultury było realizowane w ramach studiów wyższych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! To ważna, potrzebna i dobra zmiana, poza tym pilna i konieczna. Jesteśmy przekonani, że te regulacje, jeśli je przyjmiemy jeszcze po dyskusji w komisji, będą miały ogromny i pozytywny wpływ na rozwój polskiej edukacji, a także na jej demokratyzację. Nowelizacja spełnia oczekiwania społeczne, jest niezwykle ważna, potrzebna i merytorycznie uzasadniona. Dziękuję bardzo. (Oklaski)