Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-10-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! (Gwar na sali) Obchodzimy dzisiaj święto Narodów Zjednoczonych. Jest to święto ściśle związane z pojęciem, terminem: Karta Narodów Zjednoczonych. Praktycznie karta ta jest niczym innym jak konstytucją Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jaka była geneza powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych? Otóż jeszcze podczas trwania II wojny światowej w 1943 r. z ideą tą wystąpił prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt w Teheranie. Autorem nazwy, jak mówią przekazy, był premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill. Natomiast rok później, jeszcze w czasie trwania działań II wojny światowej, w Dumbarton Oaks niedaleko Waszyngtonu, pod Waszyngtonem, od sierpnia do października 1944 r. spotykali się reprezentanci Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Chin i Związku Radzieckiego i określili tam zakres, cele i sposoby działania Organizacji Narodów Zjednoczonych. Do pierwszej konferencji ONZ doszło wiosną 1945 r., 25 kwietnia, w San Francisco. W tym spotkaniu uczestniczyło 50 założycieli z 51. Tym 51. założycielem była Polska, która ze względów politycznych nie mogła brać fizycznie, że tak powiem, udziału w tych obradach. 26 czerwca 1945 r. ustalono i podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, która została w ciągu następnych czterech miesięcy ratyfikowana przede wszystkim przez pięciu, jak to później określono, stałych przedstawicieli, członków Rady Bezpieczeństwa, czyli Chiny, Francję, Wielką Brytanię, Stany Zjednoczone i Związek Radziecki. Natomiast 24 października 1945 r. stał się datą symboliczną nie tylko ze względu na przyjęcie Karty Narodów Zjednoczonych, ale też dlatego, że nastąpił w tym dniu również kres Ligi Narodów, która przed wojną próbowała sprostać wyzwaniu zachowania pokoju na całym świecie. Założyciele Organizacji Narodów Zjednoczonych kierowali się następującymi celami. Przede wszystkim pierwszym i najważniejszym celem Organizacji Narodów Zjednoczonych miało być utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Założyciele organizacji stwierdzili, że powinna ona rozwijać przyjazne stosunki między narodami, oparte na poszanowaniu zasad równości i praw do samookreślenia narodów. Zadaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych jest również tłumienie aktów agresji i innych naruszeń pokoju. Organizacja powinna również rozwijać współpracę państw w rozwiązywaniu międzynarodowych problemów o charakterze ekonomicznym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym oraz zachęcać państwa członkowskie do przestrzegania praw człowieka i popierania idei wolności dla wszystkich, niezależnie od rasy, płci, języka czy religii. W efekcie rola i działanie ONZ przez następne 60 lat były określane stanem praktycznej relacji między tzw. blokiem wschodnim i zachodnim. Pierwsza próba sił miała miejsce w roku 1950, kiedy nastąpił pierwszy wyjątek. Pod nieobecność delegacji sowieckiej ONZ stwierdził, że poprze działania w Korei Południowej, oczywiście działania przeciwne intencjom sowieckim. Następne kroki to już są lata 60., kiedy wraz z tzw. rokiem Afryki, czyli odzyskiwaniem przez kraje afrykańskie niepodległości, nastąpiło wręcz trzęsienie ziemi, jeśli chodzi o wzrost znaczenia państw afrykańskich i ich roli w ONZ. Związek Sowiecki wykorzystywał to w pewnych głosowaniach, biorąc poprawkę na to, że było coraz więcej państw afrykańskich, które w imię swojej niezależności walczyły o niezależność nie tylko ekonomiczną. Następne próby to przede wszystkim konflikt w Kanale Sueskim w 1956 r. i oczywiście słynna interwencja w Kongo. Akcja w Kongo jest znana między innymi z pewnego epizodu, może mniej znanego, w życiorysie niejakiego Che Guevary. Akcja w Kongo przyniosła wzrost autorytetu ówczesnego sekretarza generalnego Daga Hammarskjölda, który w 1961 r., czyli rok później, zginął w katastrofie lotniczej. Dzisiaj już wiemy, że to nie była katastrofa lotnicza. Natomiast później, pod koniec lat 60. i w latach 70., mamy do czynienia z udziałem ONZ w rozwiązywaniu takich problemów, jak problem cypryjski w 1964 r., na Wzgórzach Golan w 1974 r., w Libanie w 1978 r. (Dzwonek) W latach 80., niestety, miała miejsce porażka w Falklandach w 1982 r. Od dłuższego czasu - przejdę już może do finału - podkreśla się konieczność zreformowania biurokratycznego molocha pożerającego naprawdę wielkie środki, bo takim właśnie molochem stała się Organizacja Narodów Zjednoczonych. Powstaje konieczność utworzenia m.in. takich formacji, jak siły szybkiego reagowania, które można byłoby wysłać natychmiast w rejon konfliktu. Nie ma na to pieniędzy, natomiast są pieniądze na tę biurokrację. Kłopoty finansowe ONZ są już wręcz legendarne. Z pewnością należy stwierdzić, że ONZ nie spełnia wytyczonych celów i pokładanych nadziei w zakresie strzeżenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, natomiast nie zmienia to postaci rzeczy, że takie rozwiązania muszą mieć miejsce. Dziękuję. (Oklaski)