Mówca: Sprawozdawca Radosław Witkowski
Data: 2014-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Premierze! Podstawowym celem przedłożonego w druku nr 1881 projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw jest stworzenie podstaw prawnych do przygotowania przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego nowego okresu programowania Unii Europejskiej 2014-2020, jak również kolejnych okresów programowania Unii Europejskiej. Przedłożony projekt ustawy obejmuje wyłącznie regulacje dotyczące przygotowania dokumentów niezbędnych do zaprogramowania nowej perspektywy finansowej. Oznacza to, że kwestie wdrożeniowe, czyli wykorzystywanie środków pochodzących z budżetu unijnego w okresie finansowym 2014-2020, będą stanowiły odrębny przedmiot regulacji. W celu stworzenia podstaw prawnych przygotowania zarówno nowej perspektywy finansowej 2014-2020, jak i kolejnych okresów programowania w Unii Europejskiej został rozszerzony zakres kompetencji ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, została także wprowadzona definicja umowy partnerstwa oraz dokumentów programowych stanowiących podstawę realizacji nowej perspektywy finansowej. Uregulowano tryb ich opracowywania, uzgadniania i przyjmowania, co ma przyczynić się do zrealizowania zasady partnerstwa, oraz wskazano koordynacyjną rolę ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego w tym zakresie. Określono także zadania Komitetu do spraw Umowy Partnerstwa jako podmiotu odpowiedzialnego za koordynację i monitorowanie realizacji tej umowy. Rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy stanowią formalnoprawną podstawę realizacji zasad stanowiących rezultat reformy polityk unijnych na lata 2014-2020, czyli zasady zorientowania na rezultaty, zasady zintegrowanego podejścia terytorialnego i zasady partnerstwa, umożliwiając tym samym rzetelne przygotowania do rozpoczęcia wdrażania nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Będzie to sprzyjało również efektywnemu wykorzystaniu środków europejskich w ramach tej perspektywy finansowej i realizacji głównego celu nadchodzącej perspektywy finansowej - oparciu rozwoju na dalszym zwiększaniu konkurencyjności gospodarki, poprawie spójności społecznej i terytorialnej oraz podnoszeniu efektywności i sprawności państwa. Projekt ustawy, co ważne, wprowadza również do systemu pojęcie obszaru funkcjonalnego oraz regulacje dotyczące kontraktu terytorialnego i polityki miejskiej, tj. definicję polityki miejskiej oraz podstawowe instrumenty prawne służące jej realizacji. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Druk nr 1881 został skierowany przez Wysoką Izbę do połączonych Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji do Spraw Unii Europejskiej, które na wspólnym posiedzeniu powołały podkomisję, której zostałem przewodniczącym. Podkomisja nadzwyczajna do rozpatrzenia druku nr 1881 odbyła cztery posiedzenia, w tym posiedzenie konstytuujące. Następnie przedstawiła sprawozdanie, w którym uwzględniono 13 przyjętych poprawek. W toku prac nad projektem podkomisja nadzwyczajna otrzymała opinię przygotowaną przez prof. zw. dr. hab. Franciszka Piontka oraz prof. nadzw. dr hab. Barbarę Piontek na temat projektu ustawy przedstawionego w druku nr 1881 oraz opinię prawną na temat prawnych możliwości wyodrębnienia miasta stołecznego Warszawy w odrębną jednostkę terytorialną na poziomie NUTS 2 dla celów realizowania unijnej polityki spójności oraz o ewentualnych skutkach finansowych takiego wyodrębnienia. W podkomisji przeprowadzono dyskusję nad tymi opiniami. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisja do Spraw Unii Europejskiej, obradując na wspólnym posiedzeniu 21 stycznia 2014 r., rozpatrzyły sprawozdanie przedstawione przez podkomisję i przyjęły 7 poprawek. Łącznie w trakcie prac legislacyjnych przyjęto do projektu ustawy 20 następujących poprawek. W art. 1 pkt 3 projektu ustawy, tj. art. 4 ust 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, nastąpiła zmiana redakcyjna, zmiana spójnika ˝lub˝ na ˝i˝. Zmiana wprowadzona w art. 1 pkt 4 lit. d projektu polega na zwiększeniu przejrzystości definicji obszaru problemowego, tak by była ona bardziej zrozumiała dla adresatów. Obszary problemowe ze względu na słabości strukturalne, w tym niski poziom kapitału ludzkiego i społecznego, nie mogą zaoferować dobrych jakościowo miejsc pracy. Jednocześnie obszary te są zbyt oddalone od głównych miast lub główne ośrodki są zbyt słabe, aby znacząco wpłynąć na podwyższenie pozycji konkurencyjnej takich obszarów. W art. 1 pkt 6 projektu ustawy zrezygnowano z używania pojęcia koordynacji procesu ewaluacji. Jednocześnie w celu uproszczenia wyżej wymienionego przepisu wskazano, na czym polega realizacja procesu ewaluacji. Nowe brzmienie sprawiło, że przepis ten jest bardziej czytelny, a tym samym nie będzie budził wątpliwości interpretacyjnych. W art. 1 pkt 7 lit. a projektu ustawy wskazano, że długookresowa strategia rozwoju kraju ma uwzględniać zasadę zrównoważonego rozwoju. W art. 1 pkt 9 projektu ustawy poprawka polega na innym sposobie zapisania zmian w art. 10, nienaruszającym obecnego brzmienia art. 10 ust 3 poprzez niepoddawanie go nowelizacji. Jest to rozwiązanie poprawne legislacyjnie. Jednocześnie brzmienie jest identyczne z brzmieniem z przedłożenia rządowego. Zmiana przyjęta przez komisję w art. 1 pkt 15 projektu ustawy jest konieczna w celu doprecyzowania roli ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego pełniącego funkcję państwa członkowskiego, które jest odpowiedzialne za przygotowanie i realizację umowy partnerstwa, a więc także za zapewnienie spójności między treścią umowy partnerstwa a wszystkimi programami służącymi jej realizacji w zakresie polityki spójności. Dalej w art. 1 pkt 15 projektu ustawy pojawiło się wyraźne upoważnienie ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego do koordynacji przygotowania nowych programów operacyjnych na nowy okres programowania. W art. 1 pkt 16 projektu ustawy rozdziałowi 2a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nadany został tytuł ˝Dokumenty programowe˝. Jest to doprecyzowanie tytułu rozdziału z uwagi na fakt, że projektowany rozdział 2a dotyczy nie tylko przygotowania dokumentów programowych, ale również wymagań dotyczących ich treści i zakresu. Kolejna zmiana w art. 1 pkt 16 projektu ustawy ma na celu wyeliminowanie z projektu wprowadzonej definicji nawiasowej pojęcia systemu instytucjonalnego, które nie pojawia się w dalszych przepisach projektowanej ustawy. Następna zmiana w art. 1 pkt 16 projektu ustawy. Chodzi tu o to, że programy służące realizacji umowy partnerstwa w zakresie polityki spójności przestają być projektami dopiero po ich zatwierdzeniu przez Komisję Europejską, a nie po przyjęciu przez Radę Ministrów. Z tego powodu należy dookreślić w ustawie ich status projektów aż do momentu zatwierdzenia przez Komisję Europejską. W celu zapewnienia większej przejrzystości przepisu połączono dotychczas projektowane ust. 2 i 4, ponieważ odnoszą się one do tej samej materii. Kolejna zmiana w art. 1 pkt 16 projektu ustawy. Przedłożenie rządowe zawierało tzw. definicję nawiasową, ale definicja ta nie była używana później w ustawie, dlatego warto z niej zrezygnować i posłużyć się nazwą konkretnej strategii, której obowiązek przygotowania oraz przyjęcia nakładają na każde państwo członkowskie przepisy unijne. Następne zmiany w art. 1 pkt 16 projektu ustawy polegają na wpisaniu do zakresu kontraktu terytorialnego warunków i sposobów jego rozwiązania. W art. 6 pkt 1 lit. c doprecyzowuje się projektowany przepis i enumeratywnie wskazuje w normie prawnej konkretne przepisy ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz ustawy o samorządzie województwa. W art. 10 projektu ustawy zmiana wynikała z konieczności zapewnienia od 2014 r. realizacji zadań związanych z wdrażaniem programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej zarówno z perspektywy 2007-2013, jak i z perspektywy 2014-2020 oraz Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa na lata 2014-2020. W art. 12 projektu ustawy - są to przepisy przejściowe dotyczące strategii - jest mowa o tym, że strategie rozwoju, które zostały przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, zachowują moc przez czas, na jaki zostały ustanowione. Ma to służyć zachowaniu zasady pewności prawa poprzez jednoznaczne określenie terminu ich obowiązywania. W art. 14 projektu ustawy zmiana polega na wydłużeniu z 18 miesięcy do 3 lat okresu na dostosowanie średniookresowej strategii rozwoju kraju do nowego zakresu oraz określenie obszarów strategicznej interwencji państwa, w tym również obszarów problemowych. Dodano przepisy przejściowe, są to art. 15, art. 16 i art. 17. W związku ze zmianą art. 20a należało wprowadzić przepis przejściowy, który będzie wskazywał, że do umów o udzielenie dotacji celowej zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy oraz do wniosków o wydanie opinii ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego w sprawie przekazania dotacji przez właściwego ministra lub wojewodę, które wpłynęły do ministra przed dniem wejścia w życie ustawy, będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. Poprawka w art. 25 pkt 2 projektu ustawy wynikała z dostosowania terminu uzupełnienia strategii rozwoju województwa do zmienianego terminu na dostosowanie średniookresowej strategii rozwoju kraju o wskazanie obszarów strategicznej interwencji państwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wprowadzono także 35 poprawek legislacyjnych. W trakcie procedowania nie uwzględniono 4 poprawek, które zostały odrzucone przez podkomisję i na wspólnym posiedzeniu komisji. Na posiedzeniu 22 stycznia 2014 r. Komisja Ustawodawcza po zapoznaniu się z wyżej wymienionym projektem oraz opinią Biura Analiz Sejmowych zaopiniowała projekt ustawy pozytywnie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Warto wspomnieć, że w trakcie dyskusji posłowie szczegółowo pytali o istotę i sposób zawierania umowy partnerstwa, organizację Komitetu do Spraw Umowy Partnerstwa, kontrakt terytorialny, sposób jego działania i zawierania, obszary funkcjonalne np. w kontekście ich zastosowania oraz częstotliwość i sposób raportowania Wysokiej Izbie postępów z wdrażania środków europejskich z nowej perspektywy. Nie sposób również pominąć dynamicznej i bardzo ożywionej dyskusji w sprawie obecnej sytuacji województwa mazowieckiego, a także możliwości wydzielenia Warszawy z obszaru województwa mazowieckiego. Trzeba również zauważyć, że posłowie klubu Prawo i Sprawiedliwość wyłączyli się z głosowań w trakcie wspólnego posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Powiedzmy sobie wprost: projekt ustawy, nad którym pracujemy, jest kluczowy dla przygotowania się do wykorzystania przez Polskę niemal 106 mld euro z przyjętego przez Parlament Europejski budżetu. (Głos z sali: Razem z rolnym.) (Poseł Izabela Kloc: 106 mld euro?) 106 mld. (Poseł Izabela Kloc: Ta ustawa mówi o 106 mld? Chyba nie, chyba pan poseł się pomylił.) Pani poseł będzie miała okazję to sprostować. (Poseł Izabela Kloc: Właśnie.) Mimo cięć w tym budżecie otrzymamy więcej pieniędzy niż w poprzedniej perspektywie i pozostaniemy największym beneficjentem funduszy unijnych. Od ich wykorzystania będzie zależała przyszłość Polski, będzie zależał przyszły rozwój naszego kraju. Można stwierdzić, że to bardzo dobry, spójny, przejrzysty i odpowiadający na wyzwania projekt. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Przedstawiam sprawozdanie z druku nr 2057 - wspólne sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji do Spraw Unii Europejskiej - i proszę o jego przyjęcie. Dziękuję. (Oklaski)