Mówca: Joanna Schmidt
Data: 2015-12-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Proponowane w projekcie ustawy rozwiązania mają służyć podniesieniu efektywności polityki na rzecz uczenia się przez całe życie, która odpowiada dzisiejszym potrzebom gospodarki opartej na wiedzy, o czym bardzo często słyszymy, szczególnie w tej chwili ze strony pani premier Szydło. Celem regulacji jest podniesienie poziomu kapitału ludzkiego w Polsce poprzez wzrost liczby uczących się, ale również zwiększenie samej efektywności inwestycji w kapitał ludzki, ale co najważniejsze, dopasowania popytu, podaży na rynku pracy poprzez wciągnięcie właśnie podmiotów edukacji pozaformalnej do tego Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Celem ZSK jest zwiększenie dostępności oraz wyższa jakość kwalifikacji możliwych do uzyskania w Polsce, ale poprzez przypisanie kwalifikacjom objętym ZSK polskich ram kwalifikacji, co będzie miało znowu odniesienie do europejskich ram kwalifikacji. I oto właśnie w tym projekcie chodzi, abyśmy mogli wspierać mobilność na rynku pracy, ale na rynku europejskim. Należy podkreślić, że sam pomysł wprowadzenia do polskiego porządku prawnego ustawy ZSK zmierza w dobrym kierunku. Klub Nowoczesna popiera tę inicjatywę ustawodawczą. Czytamy w niej dużo pozytywnych intencji. Ale pozwolę sobie przekazać uwagi do projektu ustawy, które być może w trakcie już kolejnego roku doświadczeń będziemy mogli zmodyfikować, zweryfikować. Pierwsza sprawa to kwestia atrakcyjności systemu dla rynku pracy, czyli dla samych przedsiębiorców lub ich pracowników, bo sukcesem Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji nie będzie masa podmiotów z formalnego rynku, z rynku oświaty i szkolnictwa wyższego, które wejdą niejako z automatu do tego systemu, ale sukcesem będzie, jeżeli zachęcimy podmioty właśnie z edukacji pozaformalnej, które będą opisywać swoje kwalifikacje w tym systemie. Kolejna sprawa, kwestia poziomu PRK dla kwalifikacji rynkowych, rozdzielenie opisu wnioskowania. W tym momencie to rozwiązanie przypisuje tę kompetencję głównie ministrowi i powołanym przez ministra ekspertom. Uważamy, że to wnioskodawca, składając właśnie wniosek o wyłączenie do przypisania pewnych kwalifikacji do tego zintegrowanego systemu, powinien od razu wskazywać na poziom w Polskiej Ramie Kwalifikacji. Kolejna sprawa. Czytamy, że jest uznaniowy i silnie, tzn. odbieramy z ustawy, że jest bardzo silnie ograniczający dostęp tryb powoływania i sprawowania nadzoru nad jednostkami certyfikującymi. Jako klub Nowoczesna uważamy, że to przedsiębiorca może wykonywać tę działalność, składając odpowiednie oświadczenie, iż spełnia szczególne warunki określone przepisami tej ustawy. Po stronie ministra natomiast widzimy funkcje sprawowania nadzoru jakościowego, prowadzenia rejestru tych podmiotów, z odpowiednimi oczywiście mechanizmami kontrolnymi. Projekt nie zawiera zachęt dla podmiotów rynkowych do wejścia w ten system. Jest to innowacja na rynku, szczególnie na rynku pozaformalnej edukacji. Przy innowacji warto by było wprowadzić pewne zachęty, aby najpierw osiągnąć tę pewną masę tych podmiotów, które zostaną zaciągnięte do systemu. To mogą być zwolnienia chociażby z obowiązkowej opłaty za zgłaszanie wniosków o włączenie kwalifikacji. Wątpliwość budzi kwestia praw autorskich do kwalifikacji, czy taka kwalifikacja będzie chroniona prawem autorskim. Możemy sobie wyobrazić podmioty, które obecnie funkcjonują na rynku, ponieważ mają swoją opisaną kwalifikację, która spełnia odpowiednie normy. Te kwalifikacje cieszą się dużym powodzeniem na rynku i teraz podmiot, który opisze kwalifikacje, wprowadzi do systemu, nie ma gwarancji, że te prawa autorskie będą chronione, same prawa autorskie dotyczące opisu kwalifikacji. Zbytnie zbiurokratyzowanie. To też bym chciała podkreślić, aby się przyglądać biurokracji, jaką objęte są od momentu, cały tryb weryfikacji i włączania kwalifikacji do systemu, wybór jednostki certyfikującej, dalej nadzór i kontrola nad całym procesem walidacji i certyfikacji, ale też tryb rezygnacji, odwołań, powołań. Widzimy tutaj duże obciążenie ministra koordynatora i ministrów właściwych. I to oni mogą stanowić wąskie gardło, i temu też trzeba się przyglądnąć, przyglądać. Model działania Rady Interesariuszy nie gwarantuje uczestnictwa w pracach rady tych podmiotów, które nie są interesariuszami parytetowymi, a z racji swojego znaczenia mogłyby wnieść dużo dobrych pomysłów i wartościowych propozycji do całego systemu. Kolejna sprawa: zapewnienie spójności kwalifikacji. Konstrukcja systemu w niewystarczający sposób pokazuje, jak zapewnimy przenoszenie efektów uczenia się i kwalifikacji, na ile i kto zapewni spójność opisów efektów uczenia się, aby nie zdarzyły się sytuacje wielokrotnego opisywania tego samego efektu uczenia się, np. w zakresie efektów uczenia się mających charakter uniwersalny. Aktualnie odpowiedzialność za to spoczywa oddzielnie na wnioskodawcach i oddzielnie na ekspertach właściwego ministra, a pośrednio na Radzie Interesariuszy. Żałuję, że tak ważna ustawa jest procedowana za pięć dwunasta. Rozumiem z drugiej strony, że wynika to z potrzeby wypełnienia przez Polskę warunku ex ante programu PO WER. Osobiście cieszę się, że prace nad tą ustawą dobiegają końca, i jako klub Nowoczesna poprzemy tę ustawę. Myślę, że teraz jest moment na wyciąganie wniosków z poprzedniej perspektywy środków unijnych 2007-2013, gdzie miała miejsce realizacja wielu programów, które miały stymulować rynek tej edukacji pozaformalnej. (Dzwonek) I w ogóle trend podnoszenia wskaźnika w Polsce uczenia się przez całe życie, które w Polsce nadal jest na niskim poziomie. Mamy nadzieję, że właśnie ta ustawa jest takim pierwszym krokiem, aby więcej Polaków po zakończeniu edukacji formalnej dalej kształciło się, podnosiło swoje kompetencje. Dziękuję bardzo.