Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2014-03-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dobrze, zaraz będziemy przemawiać. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko wobec obywatelskiego projektu ustawy ˝Wolna niedziela˝, druk nr 2113, popartego przez ponad 114 tys. obywateli naszego kraju, i poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy, popartego przez posłów z klubów: Prawa i Sprawiedliwości, Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Solidarnej Polski i posłów niezależnych, dotyczących wprowadzenia zakazu pracy w placówkach handlowych w niedzielę. Dotyczy to art. 151 9a Kodeksu pracy. Dodatkowo projekt poselski wprowadza jeszcze jedną zmianę, aby rozszerzyć katalog przypadków, w których praca w niedzielę i święta jest dozwolona przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, o stacje benzynowe. Brak tego zapisu stwarza problemy interpretacyjne zapisów Kodeksu pracy, czy w święta praca na stacjach benzynowych jest dozwolona. Dzisiaj jest dozwolona, ale wynika to z interpretacji przepisów dokonanych przez Państwową Inspekcję Pracy. Wpisanie tego bezpośrednio do Kodeksu pracy rozwieje wszelkie wątpliwości. Batalia o świąteczny charakter niedzieli trwa już w naszym kraju kilkanaście lat. Wprawdzie w 2001 r. udało się przegłosować ustawę o zakazie pracy w niedzielę i święta, ale niestety ustawę zawetował ówczesny prezydent Aleksander Kwaśniewski i weta nie udało się Sejmowi odrzucić. Były podejmowane kolejne próby, jednak bezskutecznie. Dopiero za rządów Prawa i Sprawiedliwości w 2007 r. udało się wprowadzić zakaz handlu w 12 dni świątecznych. Obecnie, po batalii o Święto Trzech Króli, jest to 13 dni świątecznych, w których praca w sieciach handlowych jest zakazana. Wielu pamięta jeszcze tamtą debatę, co to strasznego miało się stać, jakie ogromne straty miały nastąpić dla gospodarki, jaki miał być gwałtowny wzrost bezrobocia, jak to hipermarkety miały się wyprowadzić z Polski. I co? Nic takiego nie nastąpiło, wręcz odwrotnie. Ekspansja sieci hipermarketów i sieci dyskontów jest olbrzymia i Polska w dalszym ciągu jest bardzo atrakcyjnym rynkiem dla dużych sieci handlowych, co niestety spowodowało drastyczny spadek liczby małych, często rodzinnych sklepów. I jakoś nie słychać tych wszystkich, którzy wtedy głośno protestowali, żeby martwili się o nasz rodzimy handel, o tysiące miejsc pracy, które zostały bezpowrotnie utracone. Dzisiaj według badań ponad 70% Polaków popiera zakaz pracy w handlu w dni świąteczne. Wzrasta też poparcie Polaków dla wprowadzenia zakazu handlu w niedzielę. To nie tylko podpisy ponad 114 tys. obywateli, którzy podpisali się pod projektem obywatelskim, lecz także wiele innych organizacji i stowarzyszeń, tak jak 21 sygnatariuszy porozumienia ˝Przymierze na rzecz wolnej niedzieli˝, to Naczelna Rada Zrzeszeń Handlu i Usług, Polska Izba Handlu, NSZZ ˝Solidarność˝, która od wielu lat prowadzi akcję ˝Stop dla handlu w niedzielę˝ czy ˝W niedzielę nie robię zakupów˝. Wspólnym celem tych wszystkich akcji jest uświadomienie społeczeństwu, jak ważnym dobrem i jaką wartością dla polskiej rodziny i wspólnoty jest wolna niedziela. Oczywiście te wszystkie organizacje mocno wspierają projekty dotyczące całkowitego zakazu handlu w niedzielę w placówkach handlowych, dopuszczając te wyjątki, które są dzisiaj w Kodeksie pracy i w przypadku których praca w niedziele jest konieczna. Bardzo ważnym głosem w tej debacie o wolnych niedzielach jest głos episkopatu Polski. Przytoczę fragmenty bardzo ważnego listu pasterskiego na Niedzielę Świętej Rodziny: ˝Dlatego potrzeba naszej troski o właściwe świętowanie niedzieli, o niepodejmowanie niekoniecznych prac, o zmianę ustawodawstwa dotyczącego handlu w niedzielę. Chrześcijańska rodzina nie powinna spędzać niedzieli w centrach handlowych na zwiedzaniu czy zakupach. Pamiętajmy, że takim zachowaniem wyrządzamy również krzywdę osobom, które muszą z tego powodu pracować w niedzielę. Prawdziwe świętowanie jest bowiem zawsze bezinteresowne i w łączności z drugimi. Jeżeli w niedzielę będziemy myśleć tylko o sobie samych, chodząc na zakupy, uciekając jedynie we własne hobby, w świat wirtualny, w nadmierne spędzanie czasu przed telewizorem czy komputerem, nie doświadczymy nigdy radości rodzinnego świętowania˝. To fragment listu pasterskiego episkopatu Polski. Trudno nie zgodzić się z tymi słowami, zwłaszcza że ponad 70% zatrudnionych w handlu to kobiety, matki, które mają rodziny i które czekają na takie rozwiązania, aby niedziele spędzać w gronie rodzinnym. Nieraz słyszę głosy pań pracujących w sklepie: dziękujemy za wolne dni świąteczne, ale prosimy jeszcze o wolne niedziele. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przeciwnicy zakazu handlu, czyli przede wszystkim organizacje zrzeszające duże sieci handlowe, jak również rząd w swoim stanowisku, które jest negatywne wobec poselskiego projektu, jako główny argument podnoszą kwestie gospodarcze, przede wszystkim zwolnienia pracowników. W stanowisku rządu mówi się o likwidacji 11 tys. etatów. Z kolei przedstawiciele Polskiej Izby Handlu w swoim stanowisku piszą, że w przeszłości niedziela przynosiła wysokie obroty. Obecnie jest to dzień najniższych obrotów, jest to tendencja malejąca. Praca w niedzielę staje się coraz bardziej nieopłacalna, klientów jest coraz mniej, a koszty utrzymania sklepów wzrastają. Jest rzeczą oczywistą, że w przypadku zamknięcia sklepów w niedzielę wzrośnie handel w dniach poprzedzających czy w poniedziałek i bilans się wyrówna, z tym że zawsze będzie wartość dodana, której nie da się zmierzyć, jaką jest obecność matek w domu, z rodziną, w świąteczną niedzielę. Dlatego argumenty, które mówią o zagrożeniach, zwolnieniach z pracy, są tylko hipotezą, a doświadczenia z wprowadzenia zakazu handlu w niedzielę jej nie potwierdzają. Jeszcze jeden bardzo ważny argument za wprowadzeniem zakazu handlu w niedzielę to ustawodawstwo, które obowiązuje w krajach Unii Europejskiej, gdzie handel jest zakazany całkowicie lub częściowo dopuszczony, na przykład tylko w regionach turystycznych czy w poszczególnych landach. Można tu wymienić te kraje: Niemcy, Belgia, Finlandia, Austria, Francja, Norwegia, Szwajcaria, Włochy, a ostatnio w Słowenii odbyło się referendum, w którym obywatele wypowiedzieli się za wprowadzeniem zakazu handlu w niedzielę. Tak jest również w Holandii i Hiszpanii. W większości krajów handel w niedzielę jest zatem całkowicie lub częściowo zakazany. Oglądaliśmy mapę, którą prezentował pan poseł Robert Telus, i wyraźnie tam widać, że w dawnej Europie Zachodniej handel w niedzielę i święta jest zakazany i jakoś nie odbiło się to na działalności gospodarczej, a w państwach dawnego bloku wschodniego, które są na dorobku, taka praca jest dozwolona. Myślę, że czas najwyższy, aby Polska również dołączyła do tych krajów, gdzie handel w niedzielę jest zakazany. W tej chwili również na poziomie Unii Europejskiej trwa kampania prowadzona przez Europejski Sojusz na rzecz Wolnej Niedzieli. 21 stycznia 2014 r. w Parlamencie Europejskim odbyła się konferencja, która zgromadziła 120 uczestników ze wszystkich krajów Unii Europejskiej. Sojusz rozpoczął w ten sposób kampanię w obronie godnych warunków pracy oraz niedzieli jako wspólnego dnia wolnego od pracy. Godne warunki pracy i wolna niedziela powinny być filarem europejskiego modelu gospodarczego i społecznego. Warto, aby w okresie przedwyborczym do Parlamentu Europejskiego partie i kandydaci jednoznacznie wypowiedzieli się na temat takiego sojuszu. Eurodeputowani naszej partii, Prawa i Sprawiedliwości, takie deklaracje wsparcia na rzecz wolnych niedziel w całej Unii Europejskiej już podpisali. Również w Polsce w samorządach są podejmowane inicjatywy, aby ograniczyć handel w niedzielę. Ostatnio takie konsultacje były przeprowadzone w Radomiu, nie znamy jeszcze ich wyników, a wcześniej - w Krakowie i w innych miastach. Warto te inicjatywy wspierać, aby jak największa grupa obywateli mogła w tych konsultacjach uczestniczyć i wypowiadać się na ten temat. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Prawo i Sprawiedliwość popiera zaproponowane zmiany w Kodeksie pracy ograniczające pracę w niedzielę w placówkach handlowych. Niedziela jako dzień szczególny i świąteczny powinna być czasem, który całe rodziny spędzają razem. Zachowajcie niedzielę, a niedziela zachowa waszą rodzinę - te słowa już cytowanego przeze mnie listu pasterskiego Episkopatu Polski niech będą dla nas przewodnikiem, jak mamy postępować przy głosowaniu nad zaproponowanymi zmianami, a przede wszystkim nad wnioskiem o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu zgłoszonym, niestety, przez klub Platformy Obywatelskiej. Kłóci się to z wcześniejszym wystąpieniem pana posła, który mówił, że Platforma Obywatelska jest otwarta na propozycje obywatelskie. Wniosek dotyczy odrzucenia nie tylko projektu poselskiego, lecz także obywatelskiego projektu ustawy popartego przez ponad 114 tys. obywateli. (Poseł Zbigniew Dolata: Wszystkie odrzucają.) Nie ma to nic wspólnego z obywatelską postawą, jeżeli odrzuca się w pierwszym czytaniu obywatelskie projekty. Jeszcze raz w imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość deklaruję pełne poparcie obydwu projektów. Jesteśmy za skierowaniem projektów do dalszych prac, abyśmy w ich trakcie mogli odbyć merytoryczną dyskusję nad zakazem handlu w niedzielę. Jesteśmy również otwarci na inne propozycje związane z ograniczeniem handlu w niedzielę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)