Mówca: Dariusz Joński (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Obowiązujące prawo prasowe przewiduje dwie formy reakcji na publikacje - sprostowanie i odpowiedź. Sprostowanie wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej musi być rzeczowe i odnosić się do faktów. Z kolei odpowiedź ma być rzeczowa i dotyczyć stwierdzenia zagrażającego dobrom osobistym. W grudniu 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zapisy te nie precyzują, czym jest sprostowanie, a czym odpowiedź, wobec czego decyzję musi podejmować sam redaktor naczelny, który jest ustawowo obowiązany do ich publikacji. Zdaniem TK stawia go to w sytuacji, która ˝nie jest dla niego przewidywalna˝, co jest niekonstytucyjne. Termin utraty mocy tych przepisów trybunał odroczył do 14 czerwca 2012 r. Chcąc wykonać wyrok TK, senatorowie z senackiej komisji ustawodawczej zaproponowali, by na publikacje prasowe można było reagować tylko w formie odpowiedzi. Mogłaby ona odnosić się nie do stwierdzeń zagrażających dobrom osobistym, jak jest dziś, lecz do faktów podanych w materiale prasowym oraz zawartych w nim ocen. Spotkało się to m.in. z krytyką 57 redaktorów naczelnych, którzy w opublikowanym w poniedziałek przez największe polskie pisma liście ˝Do senatorów RP˝ ocenili, że ˝ta pozornie drobna zmiana będzie mieć dramatyczne konsekwencje˝. ˝Nietrudno sobie wyobrazić konsekwencje: gazety zapełniłyby się odpowiedziami polityków, biznesmenów, artystów skrytykowanych przez dziennikarzy czy z innych powodów niezadowolonych z opublikowanych artykułów˝ - napisali naczelni. Na posiedzeniu trzech senackich komisji, które miały zająć się projektem noweli, z sygnatariuszami listu spotkał się marszałek Senatu Bogdan Borusewicz. Po spotkaniu zadeklarował, że przygotowany w Komisji Ustawodawczej projekt będzie zmieniony. Pierwsze czytanie projektu odbyło się na posiedzeniu połączonych Komisji: Ustawodawczej, Kultury i Środków Przekazu oraz Praw Człowieka, Praworządności i Petycji. Senatorowie poparli poprawki zgłoszone przez Witolda Gintowt-Dziewałtowskiego (PO), w myśl których w Prawie prasowym miałaby pozostać instytucja sprostowania, a nie szerokiej odpowiedzi prasowej. Według nowej definicji sprostowania miałoby ono być ˝rzeczowym i odnoszącym się do faktów oświadczeniem, zawierającym zaprzeczenie lub korektę informacji nieścisłej lub nieprawdziwej zawartej w prasie˝. Na jego wysłanie redaktorowi naczelnemu zainteresowana osoba miałaby miesiąc od dnia publikacji materiału prasowego. Tekst sprostowania - tak, jak dziś - nie mógłby przekraczać dwukrotnej objętości fragmentu materiału prasowego, którego dotyczy. Nie mógłby być komentowany w tym samym numerze pisma. Senatorowie zaznaczyli jednak, że nie wyklucza to prostej zapowiedzi polemiki lub wyjaśnień, czego nie przewidywał wyjściowy projekt komisji ustawodawczej. Senatorowie opowiedzieli się też za zniesieniem sankcji karnych za uchylanie się od opublikowania sprostowania. Dziś grozi za to kara grzywny lub pozbawienia wolności. Projekt komisji ustawodawczej pozostawiał tylko karę grzywny. W przypadku odmowy publikacji sprostowania lub gdy nie ukaże się ono w określonym terminie, osoba zainteresowana mogłaby wnieść do sądu okręgowego wniosek o nakazanie jego publikacji. Sąd wniosek taki miałby rozpoznać w trybie nieprocesowym w terminie 30 dni. Na postanowienie przysługiwałaby apelacja, którą sąd drugiej instancji powinien rozpoznać także w ciągu 30 dni. Od jego postanowienia nie przysługiwałaby kasacja. Niepokoi przede wszystkim opinia prokuratora generalnego, który zwraca uwagę, iż art. 45 ustawy Prawo prasowe, który jest niekonstytucyjny, nie został w projekcie senackim uwzględniony. Co więcej, zdaniem generalnego inspektora ochrony danych osobowych, prawo wnioskodawcy, będącego osobą fizyczną, występującego z wnioskiem o sprostowanie nieścisłości lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym, do zachowania w tajemnicy jego danych osobowych powinno obejmować nie tylko możliwość zastrzeżenia imienia czy nazwiska, ale w szczególności adresu tejże osoby. Minister spraw zagranicznych zwrócił uwagę na to, że art. 33a ust. 3 ustawy Prawo prasowe jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Warto przy nowelizacji ustawy przyjąć takie zapisy, które nie będą budzić żadnych zastrzeżeń. Co więcej, Klub Poselski SLD uważa za zasadne opracowanie nowej ustawy Prawo prasowe.