Mówca: Paweł Szrot
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, który dziś rozpatrujemy, zawiera wiele zmian, w tym i mniej istotne, o charakterze redakcyjno-technicznym. Ale jako istotny cel tego projektu autor, czyli Ministerstwo Sprawiedliwości, wskazuje wprowadzenie regulacji polegające na uznaniu wygasłego zastawu rejestrowego za wykreślony po upływie 20 lat od chwili wpisu. Ustawa, której nowelizacja dotyczy, została uchwalona w 1996 r., zaś autor projektu jako istotną okoliczność powodującą wskutek szeregu implikacji konieczne zmiany wskazuje nowelizację z 2009 r. mającą na celu uproszczenie postępowania rejestrowego przez ograniczenie sądowego badania wniosków o wpis do rejestru. Sami autorzy w uzasadnieniu wskazują, że ówczesna nowelizacja znacznie przyspieszyła postępowania sądowe. Ciągle jednak wykreślenie takie musiało i musi obecnie następować w formie postanowienia sądu, które podlega doręczeniu stronom zainteresowanym i które może zostać zaskarżone, a w przypadku gdyby było błędne, może zostać zmienione przez sąd drugiej instancji. Przepisy, nad którymi dziś procedujemy, pozwolą dokonywać wykreśleń z rejestru zarządzeniem o adnotacji w rejestrze, które nie podlega ani doręczeniu, ani kontroli instancyjnej. Warto wskazać, że zdaniem wielu podmiotów biorących udział w konsultowaniu projektu nie wskazuje on jasno, kto takie zarządzenie ma prawo wydać. Widzimy w tym przypadku, że w pewnym sensie pan minister Żurek poprawia pana ministra Ćwiąkalskiego, a Koalicja Obywatelska prostuje Platformę Obywatelską, ale to nie jest jeszcze najistotniejszym problemem, który dotyczy tego projektu. Problem jest znacznie większy i znacznie poważniejszy. Wskazał na to w opinii do projektu Sąd Najwyższy i szereg innych jednostek sądownictwa powszechnego, które do projektu opinię składały. Chodzi o kwestię bynajmniej niebanalną, czyli o zgodność przepisów projektu z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zastaw rejestrowy to jest, jak wiadomo, prawo rzeczowe, choć ograniczone. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w ust. 2 art. 64 chroni własność oraz inne prawa majątkowe, czyli oczywiście również prawa rzeczowe. Konstytucja w kolejnym artykule, w art. 45 ust. 1, daje wszystkim obywatelom prawo do sądu, a w art. 78 daje prawo do kontroli instancyjnej orzeczeń sądowych. I tutaj Sąd Najwyższy słusznie wskazuje, powołując się na te przepisy, że jeśli rejestr zastawu wprowadzą sądy, to tylko te sądy powinny decydować o wykreśleniu zastawu rejestrowego z rejestru w formie i w trybie odpowiednich również dla tych przepisów konstytucji, które cytowałem, czyli z zachowaniem odpowiedniej formy orzeczenia i z prawem do dwuinstancyjnej kontroli dla stron, które w tym zastawie rejestrowym uczestniczą. Sąd Najwyższy również wskazuje, że proponowane przepisy w projekcie ustawy budzą wątpliwości w świetle szeregu, w tym i wyżej cytowanych, zapisów Konstytucji RP. Wysoka Izbo! Jeśli chodzi o działalność Ministerstwa Sprawiedliwości, to po 3 latach mam absolutnie jednoznacznie negatywną ocenę tych wszystkich działań, represji politycznych i prześladowań opozycji, które prowadzi i koordynuje ten resort, ale kiedy występowałem z tej trybuny, mówiąc o konkretnych projektach, które ministerstwo przygotowało, to na ogół mówiłem, że jestem w stanie w imieniu Prawa i Sprawiedliwości je poprzeć, bo przemawiały za tym argumenty w tych konkretnych, punktowych, przedstawionych przez projekty resortowe w sprawach. Ale analizując dzisiejsze przedłożenie i dostrzegając potrzebę przyspieszenia i usprawnienia postępowań sądowych, nie mogę niestety przejść do porządku dziennego nad ryzykiem naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zadeklarować w imieniu klubu PiS poparcia dla projektu ustawy. Rozumiem, że sądy są przeciążone; rozumiem, że trzeba usprawnić ich działanie; rozumiem, że niektóre procedury bardzo obciążają te sądy i rozumiem, że to się może nasilać, ale nie drogą naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.