Mówca: Robert Biedroń
Data: 2013-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Przewodniczący! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam przyjemność przedstawić nasze stanowisko w sprawie informacji z działalności Krajowej Rady Sądownictwa w roku 2012. Dzisiaj dużo mówiliśmy o wizji sądownictwa, o władzy sądowniczej. Na pewno ogromną rolę w tym systemie odgrywa Krajowa Rada Sądownictwa. Ma olbrzymią, ogromną władzę, z której umiejętność korzystania wpływa na pewno na kreowanie sytuacji, oceny wymiaru sądownictwa, bo ta podstawowa funkcja, czyli przedstawianie prezydentowi kandydatów na stanowiska sędziów wszystkich szczebli wszystkich sądów w naszym kraju, to funkcja, w przypadku której trzeba zawsze pamiętać o pewnych cechach tych sędziów: niezależności, niezawisłości, a więc to funkcja niezwykle ważna. Dlatego, gdy dzisiaj rozmawiamy o działalności Krajowej Rady Sądownictwa, powinniśmy pamiętać o tym, że formuła funkcjonowania rady będzie wpływała na cały wymiar sprawiedliwości. Podczas debaty w komisji pani przewodnicząca prezentująca informację o funkcjonowaniu Krajowej Rady Sądownictwa zwróciła uwagę, że 80% czasu funkcjonowania rady, pracy rady zajmuje właśnie kwestia przedstawiania, nominowania, oceniania kandydatów i kandydatek na sędziów. Dlatego bardzo ważne jest umocowanie Krajowej Rady Sądownictwa i procedowanie w zakresie tego wyboru. Wydaje się naturalne, że opiniowanie przez sędziów wizytatorów, zgromadzenie ogólne sądów okręgowych, kolegia sądów okręgowych, Ministerstwo Sprawiedliwości, prezesów sądów jest ważne, ale wymóg - mówiłem już o tym w ubiegłym roku podczas dyskusji o informacji - przedstawiania zaświadczenia od psychologa, co możemy łatwo sprawdzić, zresztą najczęściej jest tam wpisany brak przeciwwskazań i nic więcej, wydaje się dość archaiczny. Wydawałoby się, że należy w tym zakresie podjąć jakieś działania, które miałyby na celu reformę. Często także brak bezpośredniego kontaktu z kandydatami może budzić wątpliwości. Sama dokumentacja wydaje się niewystarczająca, żeby oceniać kandydatów i kandydatki na sędziów. Może warto byłoby zaangażować się w jakiś bardziej bezpośredni sposób w ocenę kandydatów i kandydatek na sędziów. Inna moja uwaga dotyczy braku zaangażowania organizacji pozarządowych. Jest cały szereg organizacji pozarządowych w Polsce, które interesują się wyborem sędziów, nie tylko do Trybunału Konstytucyjnego, nie tylko do trybunałów międzynarodowych, lecz także na szczeblu krajowym czy regionalnym. Być może warto byłoby zastanowić się nad zaangażowaniem w prace Krajowej Rady Sądownictwa organizacji pozarządowych. Dzisiaj w radzie niestety brakuje przedstawicieli trzeciego sektora. Z raportów, z którymi możemy się zapoznać, oceniających wymiar sprawiedliwości, przedstawianych m.in. przez organizacje pozarządowe, wynika, że ten sygnał dawany w kierunku Krajowej Rady Sądownictwa pojawia się dość często. Zwraca się uwagę właśnie na udział osób spoza bardzo wąskiego grona środowiska sędziowskiego, że ta problematyka nie budzi zainteresowania tylko tych środowisk. Warto tutaj skorzystać z doświadczenia innych krajów, zobaczyć, jak to wygląda np. w Rumunii. W Rumunii przedstawiciele organizacji pozarządowych uczestniczą w takich pracach, w Belgii czy w Holandii uczestniczą przedstawiciele świata nauki, socjologii, psychologii. Gdyby właśnie taki lekarz psycholog zamiast wydawać takie oświadczenie działał w takiej radzie, być może funkcjonowałoby to bardziej kompleksowo. Te uwagi, jak powiedziałem, pojawiają się ze strony organizacji pozarządowych i warto je też w tym momencie podnieść. Trwają prace nad nowelizacją ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, którą zapowiedział minister sprawiedliwości. Być może warto byłoby się zastanowić, wysłuchując również uwag innych klubów, nad zmianą formuły funkcjonowania nie tylko tej instytucji, ale i wielu innych, gdzie udział innych środowisk jest dość ograniczony. To samo dotyczy opiniowania projektów aktów prawnych. Krajowa Rada Sądownictwa opiniuje projekty, ma taką moc, które często dotyczą różnych dziedzin naszego życia. Warto byłoby także tutaj korzystać z dorobku innych środowisk, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych. Zbyt rzadko, co zauważam też w przypadku innych instytucji, starają się one nawiązać współpracę z innymi środowiskami, są dość hermetyczne i zamknięte na współpracę z innymi środowiskami. W ubiegłym roku dużo dyskutowaliśmy o raporcie Forum Obywatelskiego Rozwoju, który był właśnie na temat wymiaru sprawiedliwości. Warto byłoby zawsze mieć te uwagi, dyskutując o wymiarze sprawiedliwości, które w mojej ocenie są bardzo cenne. Dyskutowaliśmy dzisiaj o szkoleniach sędziów i aplikantów. W informacji o działalności temu tematowi poświęcono dość sporo uwagi. Cieszę się, że w ubiegłym roku odbyła się konferencja dotycząca orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. W ubiegłym roku zwracałem uwagę na to, że zbyt mało uwagi w szkoleniu sędziów i aplikantów, jeżeli chodzi o aplikację ogólną, sędziowską, zwraca się na tematy dotyczące ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, a przecież Polska jest związana nie tylko prawem krajowym, ale także pozakrajowym. Chodzi tu o Radę Europy, Organizację Narodów Zjednoczonych, Unię Europejska, wiele instytucji, gdzie obywatele Rzeczypospolitej Polskiej stają przed trybunałami, przed międzynarodowymi sądami. Ta kwestia będzie wracała do polskich sądów, będzie zajmowała polskie sądy. W tym zakresie szkolenia sędziów są bardzo ważne. Być może Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury powinna na tę kwestię zwrócić większą uwagę. Inną ważną kwestią, którą warto poruszyć, jest niezależność sądów i niezawisłość sędziów. Ta równowaga trójpodziału władzy, niezależności tej władzy, jest ciągle z dwóch stron, zarówno władzy wykonawczej, jak i władzy sądowniczej, w mojej ocenie i w ocenie mojego klubu, wodzona na pokuszenie. Bywa, że sędziowie wchodzą w dyskurs polityczny, są uwikłani w jakieś konflikty polityczne, z drugiej strony politycy mają często zakusy w kierunku władzy sądowniczej. Na to również słusznie zwrócono uwagę w informacji przedstawionej przez KRS. Warto, żebyśmy jako politycy pamiętali, że jest to instytucja niezawisła, niezależna, należąca do władzy sądowniczej, do której politycy mieszać się nie powinni. Bardzo interesujące są rezultaty badań Centrum Badania Opinii Publicznej, na co zwracała już uwagę pani sprawozdawczyni, dotyczące feminizacji zawodu sędziego. Ale trzeba zwrócić uwagę, pani sprawozdawczyni komisji tego nie zrobiła, że kobiety, które są sędziami, które pracują w wymiarze sprawiedliwości, do pewnego etapu robią karierę i w pewnym momencie, niestety, pojawia się szklany sufit. (Dzwonek) Już kończę, panie marszałku. Mam postulat do pana przewodniczącego, aby zwrócić uwagę na problem szklanego sufitu. Zbyt mało kobiet w wymiarze sprawiedliwości pełni funkcje kierownicze, prezesek sądów różnych szczebli. Zlecone przez KRS badania Centrum Badania Opinii Publicznej to potwierdzają. Kończąc, z ubolewaniem przyjmuję, że nie ma pana ministra sprawiedliwości Marka Biernackiego podczas tej debaty. Pan minister sprawiedliwości kilka tygodni temu na łamach jednego z dzienników określił w artykule cele strategiczne dla wymiaru sprawiedliwości. Wśród tych celów wymienił bardzo wiele nowych wizji, postulatów itd. Niestety, do dyskusji o wymiarze sprawiedliwości nie zaprosił bardzo ważnej instytucji, Krajowej Rady Sądownictwa. Nie wyobrażam sobie, że moglibyśmy rozmawiać o władzy sądowniczej, o systemie sądowniczym w Polsce bez udziału Krajowej Rady Sądownictwa. Apeluję do pana ministra Biernackiego, żeby jak najszybciej naprawił ten błąd, bo źle się stanie, kiedy ta ważna instytucja w dyskusji na temat wizji wymiaru sprawiedliwości w Polsce zostanie pominięta. Serdecznie dziękuję. (Oklaski)