Mówca: Zbigniew Rynasiewicz
Data: 2012-05-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Infrastruktury, komisji środowiska i komisji samorządu terytorialnego przedstawić sprawozdanie, a jednocześnie opinię komisji w odniesieniu do dokumentu rządowego, czyli ˝Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝. ˝Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝ została przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 13 grudnia ub.r. Jak powiedział pan minister, jest to najważniejszy dokument strategiczny dotyczący zagospodarowania przestrzennego kraju. Jego celem strategicznym jest efektywne wykorzystanie przestrzeni kraju i jej zróżnicowanych potencjałów rozwojowych do osiągnięcia konkurencyjności, zwiększenia zatrudnienia i większej sprawności państwa oraz spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej w długim okresie czasu. Koncepcja 2030 wyznacza sześć celów polityki przestrzennego zagospodarowania kraju i wokół tych sześciu celów toczyła się dyskusja podczas posiedzenia komisji 12 kwietnia br. Chodzi o oceny tych celów i odniesienie ich do tego, z jakimi problemami nasz kraj będzie się borykał w najbliższych latach w tym przedziale czasowym. Pierwszy z tych celów to podwyższenie konkurencyjności głównych ośrodków miejskich Polski w przestrzeni europejskiej poprzez ich integrację funkcjonalną, przy zachowaniu policentrycznej struktury systemu osadniczego sprzyjającej spójności. Drugi cel to poprawa spójności wewnętrznej i zrównoważenie rozwoju kraju poprzez promowanie integracji funkcjonalnej, tworzenie warunków do rozprzestrzeniania się czynników rozwoju, wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich oraz wykorzystanie potencjału wewnętrznego wszystkich terytoriów. Trzeci cel to poprawa dostępności terytorialnej kraju w różnych skalach przestrzennych poprzez rozwijanie infrastruktury transportowej i telekomunikacyjnej. Czwarty cel to kształtowanie struktur przestrzennych wspierających osiągnięcie i utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego i walorów krajobrazowych Polski. Piąty cel to zwiększenie odporności struktury przestrzennej na zagrożenia naturalne i utratę bezpieczeństwa energetycznego oraz kształtowanie struktur przestrzennych wspierających zdolności obronne państwa. Szósty cel to przywrócenie i utrwalenie ładu przestrzennego. Dyskusja toczyła się wokół kilku kwestii. Oczywiście nie poruszę wszystkich, bo debata była bardzo obszerna. Powinniśmy być wdzięczni posłom z wszystkich trzech komisji, że brali bardzo aktywny udział w tej dyskusji. Myślę, że będzie ona przebiegać bardzo podobnie podczas dzisiejszego posiedzenia plenarnego. Pierwsza kwestia dotyczyła generalnie konstytucyjności tego dokumentu. Oczywiście były przedstawiane opinie prawne, które mówiły o tym, że są tu pewne wątpliwości. W tym celu Biuro Analiz Sejmowych sporządziło ekspertyzę, która w szczególności dotyczy zgodności dokumentu zawartego w druku sejmowym nr 169 z art. 5 i art. 20 konstytucji. Opinia prawna wykonana przez pana prof. Krzysztofa Skotnickiego nie pozostawia złudzeń, że ˝Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030˝ jest zgodna z konstytucją. Oczywiście ocena, jaki wpływ będzie miał ten dokument, w zasadzie będzie dokonywana permanentnie, dlatego że rozwiązania wypełniające zapisy koncepcji będą przedstawiane w formie ustaw i mają opisywać konkretnie zamierzenia, poszczególne cele, które wymieniłem wcześniej. Wtedy, oczywiście patrząc na każdy z przedstawianych projektów, będzie można ocenić nie tylko ich zawartość merytoryczną, lecz także to oddziaływanie związane z konstytucyjnością poszczególnych ustaw. Nie ma tu takiego niebezpieczeństwa, że dyskutujemy o dokumencie, który może mieć charakter niekonstytucyjny. Druga kwestia. Wiele wypowiedzi podczas prac komisji dotyczyło generalnie porządkowania tego dokumentu. Chodziło o to, czy wszystkie cele, które powinny być wyznaczone w tego rodzaju strategicznych dokumentach, są właściwie uporządkowane i przedstawiane w prawidłowy sposób. Oczywiście pojawiał się też zarzut dotyczący czasu. Pan minister mówił tutaj, że poprzednia koncepcja wywodziła się jak gdyby z innych przesłanek i był to rok 2001. Teraz mamy rok 2012. Prace nad koncepcją zakończyły się w 2011 r. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że prace nad tym dokumentem rozpoczęły się w roku 2006 i dokument, który został przyjęty przez rząd i nam przedstawiony, jest jak gdyby efektem prac kilku rządów, nie jednego rządu, bo to jest, jak powiedziałem, od 2006 r. Koncepcja formułuje politykę zagospodarowania przestrzennego Polski w długim horyzoncie czasowym i, tak jak usłyszeliśmy od pana ministra, jest dokumentem referencyjnym w tym zakresie, strategicznym, odnoszącym się do innych dokumentów, o których za chwilę też powiem. Zarzuty, że cele, które są w tym dokumencie, porządek tego dokumentu nie do końca są jasne, oczywiście podczas dyskusji, jak również w odpowiedzi udzielonej wszystkim paniom i panom posłom przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zostały obalone. Myślę, że to jest jasne dla wszystkich. Następna dość sporna kwestia, która pojawiła się w dyskusji, dotyczyła ujęcia czy relacji pomiędzy oczekiwaniami i celami, jakie stawia się przed ośrodkami miejskimi, ujęcia strategicznego dla tych obszarów i oczywiście relacji z terenem, z obszarami wiejskimi, umiejscowienia tego. Było kilka wypowiedzi, podczas których wyraźnie mówiono o tym, że ten dokument preferuje w sposób zdecydowany ośrodki miejskie. Jak gdyby to, co pójdzie za zapisami, które są zawarte w koncepcji, o czym ostatnio rozmawialiśmy też na posiedzeniu komisji, jeżeli chodzi o podział kompetencyjny pomiędzy Ministerstwem Rozwoju Regionalnego i ministerstwem transportu, czyli to, które z tych ministerstw będzie zajmowało się planowaniem strategicznym, a które w zasadzie tylko i wyłącznie ściśle zagospodarowaniem przestrzennym - tu z kolei mówimy o tym, jakie środki pójdą za wpływami, które będą mieć poszczególne resorty - też wynika z tego dokumentu w sposób bardzo wyraźny. Z tym że też trzeba powiedzieć - i to padło podczas wyjaśnień pana ministra na posiedzenia komisji, jak również pojawiło się w dokumencie, który otrzymaliśmy od ministerstwa - trzeba wyraźnie powiedzieć, że jeśli chodzi o problemy demograficzne Polski, te wszystkie zagrożenia, ten dokument opisuje zagrożenia, które stoją przed Polską. Tworzenie rozwiązań, które będą powodować poprawę spójności kraju, będą równoważyć rozwój opierający się przede wszystkim na wzmacnianiu potencjałów terytorialnych, regionów, na budowaniu przewagi poszczególnych regionów w długim okresie, jest podejściem właściwym. Wyraźnie też widać, że tendencje, które często są omawiane, można to też odnieść np. do kwestii związanej z transportem, czyli brak jasnej koncepcji integracji komunikacyjnej całego kraju... Taki zarzut też był przedstawiany podczas prac komisji. On też jest niesłuszny, bo ten dokument opisuje obecną, istniejącą sytuację, a jednocześnie pokazuje momenty, które będą powodować właściwą reakcję poszczególnych rządów w celu zrównoważenia rozwoju całego kraju. Ten dokument w sposób jasny i precyzyjny pokazuje te działania. Trzy połączone komisje, tak jak powiedziałem, dość obszernie odniosły się do wszystkich zapisów tego dokumentu - sam dokument też jest obszerny - i te trzy połączone komisje większością głosów stwierdziły, że rekomendują Wysokiej Izbie przyjęcie tego dokumentu. Powiem jeszcze jedno, że działania, które wynikają z ˝Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju˝... Często był tu też stawiany taki zarzut, że mamy koncepcję i nic. Czy są prowadzone jakieś prace nad innymi dokumentami strategicznymi, na jakim one są etapie? Chciałbym też paniom i panom posłom wyraźnie powiedzieć, że jeśli chodzi o strategię innowacyjności i efektywności, strategię dotyczącą rozwoju kapitału ludzkiego, bardzo ważną w związku z wyzwaniami demograficznymi, które stoją przed nami, czy strategię rozwoju transportu, wszystkie te dokumenty, jak popatrzymy - dysponuję takim dokumentem, są prowadzone prace, jest aktualizacja tych dokumentów na dzień 18 maja br. - one w zasadzie są na ukończeniu. Tak więc konieczność przyjęcia dokumentu zawartego w druku nr 169, czyli koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, jest wyjątkowa, dlatego że w tym roku ukończymy prace nad wszystkimi dokumentami planistycznymi. Dlatego to jest takie ważne. Jeszcze raz w imieniu trzech połączonych komisji wnoszę, aby Wysoka Izba postąpiła podobnie i zaakceptowała koncepcję przestrzennego zagospodarowania kraju. Dziękuję bardzo. (Oklaski)