Mówca: Sprawozdawca Jarosław Górczyński
Data: 2012-09-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie zakresu obowiązywania Protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka w sprawie angażowania dzieci w konflikty zbrojne, przyjętego dnia 25 maja 2000 r. w Nowym Jorku, druk nr 491. Połączone komisje, Komisja Spraw Zagranicznych oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka, obradowały nad tym tematem w dniu 12 września 2012 r. Projekt dotyczy wyrażenia zgody na przedstawienie przez prezydenta RP nowej deklaracji Rzeczypospolitej Polskiej zastępującej deklarację Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lutego 2005 r. Uzasadnienie projektu przedstawił podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej pan Mirosław Sielatycki, obecny również na dzisiejszym posiedzeniu. W posiedzeniu uczestniczył rzecznik praw dziecka pan Marek Michalak. Dnia 20 listopada 1989 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło Konwencję o prawach dziecka, której wnioskodawcą była Rzeczpospolita Polska. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 września 1990 r. uchwalił ustawę, w której zgodził się na dokonanie przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikacji tej konwencji. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę, uważając za konieczne zwrócenie się do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o opublikowanie w dokumencie ratyfikacyjnym zastrzeżeń do art. 7 i art. 38 oraz deklaracji do art. 12-16 i art. 24 ust. 2 lit. f Konwencji o prawach dziecka. W dniu 23 lipca 2004 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę wyrażającą zgodę na dokonanie przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikacji Protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka w sprawie angażowania dzieci w konflikty zbrojne, Dz. U. z 2004 r. Nr 194, poz. 1982. Protokół został ratyfikowany w dniu 14 lutego 2005 r. Dokument ten został złożony sekretarzowi generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 7 kwietnia 2005 r., tym samym wszedł w życie w dniu 7 maja 2005 r., Dz. U. z 2007 r. Nr 91, poz. 608. Polski Komitet Narodowy UNICEF we wrześniu 2008 r. zwrócił się do ministra edukacji narodowej z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej stanowiska resortu w sprawie dyspozycji zniesienia zastrzeżeń i deklaracji do Konwencji o prawach dziecka. W kwestii wycofania zastrzeżeń do art. 7 Konwencji o prawach dziecka Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Edukacji Narodowej opowiedziały się za stanowiskiem rzecznika praw dziecka. Protokół fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka w sprawie angażowania w konflikty zbrojne w art. 3 ust. 1 nakłada na państwo obowiązek podwyższenia minimalnego wieku pozwalającego na dobrowolne wkroczenie do narodowych sił zbrojnych powyżej istniejącej do tej pory granicy 15. roku życia wskazanej w Konwencji o prawach dziecka. Protokół nie zezwala na rekrutowanie osób poniżej 18. roku życia w szeregi armii, a także przewiduje, że osobom poniżej 18. roku życia zabrania się brać udziału w bezpośrednich działaniach zbrojnych. Wojskowe posługiwanie się dziećmi ma trzy podstawowe formy: dzieci biorą udział w działaniach zbrojnych, tzw. dzieci żołnierze, mogą być używane w kwestiach pomocniczych, np. jako szpiedzy, kurierzy, tragarze, mogą być używane dla interesów politycznych bądź jako żywe tarcze. W wielu kulturach w całej historii dzieci brały udział w kampaniach wojskowych, nawet gdy takie działania były niezgodne z kulturowymi obyczajami. Obrona ojczyzny jest bardzo ważną kwestią w życiu każdego obywatela, a także obowiązkiem konstytucyjnym, przez co granica wieku powoływania do obowiązkowej i ochotniczej służby wojskowej jest uregulowana ustawowo. Wycofanie zastrzeżeń do konwencji, jak również zmiana treści deklaracji do protokołu fakultatywnego są zgodne z polską racją stanu. Działania te wspomagają bowiem budowę pozytywnego wizerunku Polski na arenie międzynarodowej jako państwa zaangażowanego w podnoszenie standardów ochrony praw dziecka. Trzeba mieć na uwadze, że Polska jest inicjatorem i współtwórcą Konwencji o prawach dziecka, co w wyjątkowy sposób zobowiązuje do niekwestionowania przepisów w niej zawartych. Postulat wycofania zastrzeżeń jest od dłuższego czasu zgłaszany zarówno przez polskich parlamentarzystów, jak i otoczenie pozarządowe. Komisja Spraw Zagranicznych oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka jednogłośnie przyjęły sprawozdanie w brzmieniu przedłożenia i rekomendują Wysokiej Izbie uchwalenie rządowego projektu ustawy o zmianie zakresu obowiązywania Protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka w sprawie angażowania dzieci w konflikty zbrojne, przyjętego dnia 25 maja 2000 r. w Nowym Jorku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)