Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-02-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam przyjemność przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej zawartego w druku sejmowym nr 166. Ale jeśli państwo pozwolicie, zacznę swoje wystąpienie od cytatu z lidera klubu wnoszącego projekt ustawy o zmianie konstytucji, pana Pawła Kukiza, który stwierdził: Nie chciałbym, żeby ta konstytucja była pisana czy zmieniana przez Kukiza, pomijając, że nie umiałbym jej napisać. To nie ma być też konstytucja Jarosława Kaczyńskiego czy Grzegorza Schetyny, tylko ma być konstytucja obywatelska - dodaje pan Paweł Kukiz. Szkoda, że go nie ma na tej sali, bo z tej wypowiedzi w kontekście dzisiejszego projektu wypływają co najmniej dwie istotne niekonsekwencje. (Poseł Błażej Parda: To było o nowej konstytucji.) Po pierwsze, przyznaje, że nie umiałby zmienić konstytucji... (Poseł Piotr Kaleta: Ale się nauczył.) ...a jednak to czyni. Szybko się nauczył, tak, przyznaję panu posłowi rację. Po drugie, zapewnia, że nie będzie pomagał prezesowi Kaczyńskiemu, a dziś w najlepszy sposób dowodzi, że... (Poseł Piotr Kaleta: Dobra zmiana.) Nie wiem, czy świadomie, czy nieświadomie, ale to czyni, zgodnie z dewizą: gdzie PiS nie może, tam Kukiz pomoże. (Oklaski) Tak, szanowni państwo z Kukiz’15, idziecie prostą drogą ku PiS-owi. (Poseł Marek Jakubiak: Dobrze, zajmij się już tą sprawą.) I tak się dziwię, słuchając PiS dzisiaj, od kiedy ta sympatia do zmiany konstytucji. Oczekiwaliśmy państwa aktywności, wsparcia, kiedy w poprzedniej kadencji chcieliśmy prawną ochronę lasów państwowych zapisać w konstytucji. Wtedy jakoś w was nie było tego entuzjazmu, który jest dzisiaj, i sympatii do pomysłu Kukiza. (Oklaski) (Poseł Wojciech Skurkiewicz: Chyba że ustawa stanowi inaczej.) W uzasadnieniu projektu zapisaliście państwo, że Trybunał Konstytucyjny jest sędzią we własnej sprawie, a przecież Trybunał Konstytucyjny jest sądem prawa, a nie sądem faktów. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego ograniczają się do badania zgodności zakwestionowanych przepisów ustawy z konstytucją lub umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. Naprawdę, zrozumcie to, bo powielacie, brniecie ciągle w tę błędną argumentację. Projekt łamie, państwa projekt łamie zasadę wyłączności kompetencji dotyczącej rozstrzygania o zgodności aktów prawnych z konstytucją, która jest zastrzeżona dla Trybunału Konstytucyjnego. W obowiązującym stanie prawnym, i to jest też coś, co obnaża ten wasz pomysł, czyniąc go takim naprawdę zrobionym na kolanie, funkcjonuje w ustawie... nie funkcjonuje jakakolwiek ustawa o nazwie Konstytucja RP. To powinniście wiedzieć, bo eksploatujecie temat konstytucji już od kampanii wyborczej. Z drugiej strony, odnosząc się do wypowiedzi posła wnioskodawcy, powiem: panie pośle, gdyby ta konstytucja była taka zła i wroga, przeciwna jakimkolwiek inicjatywom obywatelskim, to czy wy byście siedzieli w tej Izbie dzisiaj? Nie byłoby was tu. (Oklaski) Tak że pierwsze zastrzeżenie mamy takie: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. I skoro ją na sztandary wpisaliście jeszcze w kampanii wyborczej, to powinniście przynajmniej posługiwać się prawidłową nazwą konstytucji, na to zwracam uwagę. W stanowisku krajowej rady sądowniczej wyrażono pogląd, że obecna sytuacja nie jest wynikiem działalności Trybunału Konstytucyjnego, a niezależność i obiektywizm trybunał potwierdził wielokrotnie w swoim bogatym orzecznictwie, więc po co zmieniać to konstytucją? Sędziowie KRS-u krytykują m.in. zapis przekazujący do kompetencji Sądu Najwyższego orzekanie w sprawach zgodności z konstytucją oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, przepisów wydawanych na podstawie art. 197 konstytucji. Jak wskazują, przepis ten nie przewiduje ani trybu procedowania przed Sądem Najwyższym w tego rodzaju sprawach, ani też nie określa kręgu podmiotów uprawnionych do zainicjowania tego postępowania. Z projektu nie wynika także, w jakim składzie Sąd Najwyższy miałby orzekać o zgodności aktów normatywnych z konstytucją lub umowami międzynarodowymi. Krytycznie należy również ocenić propozycję zwiększenia składu Trybunału Konstytucyjnego do 18 sędziów. W państwie prawnym, to też, szanowni państwo, weźcie pod uwagę, nie jest dopuszczalne dokonywanie zmiany konstytucji jedynie w celu zażegnania bieżącego sporu politycznego, gdyż oznaczałoby to instrumentalne traktowanie ustawy zasadniczej, no chyba że to jest waszym celem. Negatywnie oceniamy również propozycję, zgodnie z którą wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego miałby być dokonywany przez Sejm kwalifikowaną większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. To może stwarzać liczne perturbacje. Również odwołam się po raz drugi do opinii krajowej rady sądowniczej, która suchej nitki nie zostawiła na zapisie wygaszającym kadencje wszystkich obecnych sędziów Trybunału Konstytucyjnego z upływem 60. dnia od dnia wejścia projektowanej ustawy w życie, a więc przed upływem ich kadencji. To, zdaniem KRS, narusza zasadę lex retro non agit, zgodnie z którą ustawa nie powinna wywierać skutków prawnych w odniesieniu do stanów faktycznych powstałych przed jej wejściem w życie. Co więcej, nie jest to zwykłe naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz, lecz złamanie konstytucyjnej gwarancji niezawisłości sędziego trybunału polegającej na jego nieodwoływalności w czasie kadencji określonej bezpośrednio w konstytucji. W państwie prawnym nie jest dopuszczalne dokonywanie zmiany konstytucji jedynie w celu zażegnania bieżącego sporu politycznego, gdyż oznaczałoby to instrumentalne traktowanie ustawy zasadniczej. Na to zgody Polskiego Stronnictwa Ludowego nie ma i dlatego wnioskujemy o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Ale korzystając jeszcze z przysługującego mi czasu, na koniec chciałbym powrócić do apelu, zwrócić się do pana prezydenta Andrzeja Dudy. Panie prezydencie, obiecał pan powołanie zespołu w ramach Narodowej Rady Rozwoju, którego zadaniem miało być opracowanie nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Chciałem zapytać, co stało się z tym planem, z tymi zamiarami. W grudniu podkreślał pan, że przychyla się do opinii obecnego prezesa Trybunału Konstytucyjnego o potrzebie debaty nad zmianami procedury wyboru sędziów. Wtedy właśnie wspominał pan o tej Narodowej Radzie Rozwoju i zespole, który miałby opracować nowe zasady. Mało tego, mówił pan, że do dialogu chce zaprosić przedstawicieli wszystkich partii politycznych, byłych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, ekspertów z dziedziny prawa i inne zainteresowane podmioty. Minęły dwa miesiące, panie prezydencie... (Poseł Marek Jakubiak: Nie ma go tu.) ...i ciągle te zaproszenia do nas nie dotarły. (Poseł Dominik Tarczyński: Zaproszono, wysłano zaproszenie.) Co się stało, że porzucił pan te plany, czyniąc swoje słowa niewiarygodnymi? Bardzo serdecznie apelujemy o to, żeby wrócić do tych zapewnień. Dziękuję bardzo, panie marszałku. (Oklaski)