Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2012-05-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Ministrowie! Dyskutujemy dzisiaj nad ważnym aktem prawnym, mianowicie aktem dotyczącym wyrażenia zgody na ratyfikację przez prezydenta zmian do umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Chodzi tak naprawdę o dwa artykuły, art. 1 i art. 18. Pierwszy dotyczy tzw. mandatu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, poszerzenia tego mandatu. Oczywiście to nie jest pierwszy przypadek, kiedy Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju ten mandat poszerza, bo przecież mieliśmy już takie przykłady. Mam na uwadze przede wszystkim Mongolię i Turcję, ale dotyczyło to dwóch krajów. Dzisiaj, mając na uwadze zakres mandatu terytorialnego, geograficznego, mówimy o krajach południowego i wschodniego regionu basenu Morza Śródziemnego plus Jordania. To jest poważny problem, bo ilość beneficjentów, jeżeli tak się stanie, nie jest elementem automatycznym. Te kraje mogą być krajami odbiorcami, ale to zależy od decyzji Rady Gubernatorów, w każdym razie mogą być potencjalnymi odbiorcami. W związku z powyższym w istocie rzeczy pojawia się pewien problem, mimo, oczywiście, zapewnień, bo jeśli chodzi o te zapewnienia co do poziomu finansowania dotychczasowych krajów odbiorców - a takim krajem odbiorcą, czyli beneficjentem, jest w istocie rzeczy Polska - to pojawiają się problemy związane z tym, czy w przyszłości to finansowanie zostanie utrzymane na tym poziomie, w takich wielkościach, jak dzisiaj czy w latach ubiegłych. Trzeba mieć jednoznaczną świadomość tego, że ten poziom finansowania zmniejsza się i będzie się zmniejszał. Dzisiaj kształtuje się na poziomie 500 mln euro. Gdyby oceniać to w liczbach bezwzględnych, to nie jest to jakaś wielka kwota, ale też nie jest to kwota niebagatelna w sytuacji, kiedy wciąż mimo wszystko jesteśmy krajem transformacji gospodarczej. Proszę państwa, musimy spokojnie nad tym się zastanowić i zważyć na pewne aspekty. Oczywiście musimy jako kraj, który też korzystał z solidarności, tę solidarność wykazywać, to jest niezwykle istotne. Chcę jednak zwrócić uwagę na jeden ważki aspekt. Otóż najprawdopodobniej tak się stanie w niedalekiej przyszłości, że stracimy status kraju odbiorcy, bo przecież z momentem wejścia do Unii Europejskiej w 2004 r. wiele krajów - a takie są rekomendacje Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju - ten status traciło, więc wkrótce przestaniemy być potencjalnym beneficjentem tego banku. Nasuwa się pytanie, czy z punktu widzenia politycznego, także wizerunkowego, powinniśmy być, jako Polska, przeciwko wprowadzaniu reguł demokratycznych i wolnorynkowych w krajach tzw. arabskiej wiosny, czy też nie. Lepiej byłoby, żeby tam były stabilne gospodarki rynkowe, dlatego że powinniśmy ten rynek wykorzystywać i prowadzić z tymi gospodarkami rynkowymi - tak jak czynią to chociażby kraje takie jak Francja i Niemcy - dobrą wymianę handlową, zyskując więcej, niż chociażby tracąc na obniżeniu poziomu finansowania Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w Polsce. To jest istota rzeczy i tak powinniśmy patrzeć na tę politykę i na tę kwestię. To jest niezwykle istotny aspekt. Niezwykle istotny. Podkreślam raz jeszcze: w najbliższej perspektywie stracimy status beneficjenta, czyli, jak to się określa, odbiorcy. Oczywiście od 2 lat prowadzone są rozmowy z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju na temat tzw. polityki postgraduacyjnej, bo oczywiście stopień angażowania się finansowego Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, bezpośredniego finansowania, jest coraz mniejszy, ale ten bank angażuje się mocno w aspekty działalności doradczej i konsultacyjnej. I to dla nas jest niezwykle istotne, niezwykle ważne, bardzo przydatne. A na co poza tym trzeba zwrócić uwagę? Otóż samo zaangażowanie się banku nawet na niewielkim poziomie kapitałowym powoduje, że ta inwestycja na rynku finansowym zyskuje poważne zaplecze, jeżeli chodzi o poziom wiarygodności tej inwestycji. Na to również musimy zwracać uwagę. To też w jakimś aspekcie i za jakiś czas stracimy. W związku z powyższym, szanowni państwo, zwracam uwagę na dalej idący aspekt: Jak mamy kształtować naszą politykę jako Polska wobec krajów Afryki Północnej czy Azji Przedniej? Ta polityka byłaby lepsza, gdybyśmy mieli lepszą wymianę handlową z nimi, gdybyśmy umieli - niestety tego nie potrafimy i to jest wytyk skierowany do tego rządu - prowadzić dobrą wymianę handlową z tymi krajami, a w zasadzie nie prowadzimy żadnej wymiany handlowej, trzeba to sobie jasno powiedzieć. A powinniśmy, ponad wszelką wątpliwość, wspierać te kraje po to, żeby były one demokratyczne i wolnorynkowe. Na co jeszcze chcę zwrócić uwagę, o czym tu się nie mówi? Otóż, szanowni państwo (Dzwonek), jeżeli chodzi o poszerzenie mandatu banku o Mongolię czy też o Turcję, to cóż się stało? Poziom finansowania pozostał w takiej samej wielkości, ale żeby go nie zmniejszyć, podwyższano kapitały tego banku. I rodzi się poważna obawa i poważny problem związane nie z tym, że bank nie będzie finansował, bo wcześniej czy później, podkreślam, stracimy status beneficjenta, ale z tym, czy my w związku z utratą statusu beneficjenta tego banku, ale udziałowca, w perspektywie najbliższych lat nie będziemy musieli do tego banku dopłacać. To jest istota rzeczy, to jest ważny aspekt, pytanie, na które dzisiaj musimy odpowiedzieć, jeżeli bowiem mielibyśmy dopłacać te ogromne kwoty, to nasuwa się pytanie, czy takie rozwiązanie będzie dla nas korzystne. Podkreślam: najlepszym rozwiązaniem byłaby dobra wymiana handlowa i wspieranie krajów Afryki Północnej i Azji Przedniej po to, ażebyśmy mogli prowadzić z nimi dobre interesy, bo to jest dla nas o wiele korzystniejsze. Stabilne i politycznie, i gospodarczo kraje to dla nas wielka, ogromna szansa. Czy z niej skorzystamy? Czas pokaże. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)