Mówca: Jacek Czerniak
Data: 2023-11-29 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten protest trwa od 6 listopada. O tym wszyscy wiemy. A dopiero wczoraj pani minister pojechała i obiecała to, co obiecała, ale pod jednym wszak warunkiem: że na to musi wyrazić zgodę jeszcze Komisja. Proszę państwa, jest takie powiedzenie: strzeżcie się Greków, którzy przynoszą dary. Przechodząc do wypowiedzi pana ministra infrastruktury rządu tymczasowego: pan minister określił, można powiedzieć, winnych tej sytuacji. W takiej kolejności, nie chcę mówić priorytetowej, powiedział, że winne są Unia Europejska, Ukraina, ale dodał, co mnie zaskoczyło, również samorządy. Bo samorządy wyraziły zgodę na ten protest. Protest jest legalny. Ale pan minister nie powiedział, że ten proces jest legalny, tylko że za to, że te protesty się odbywają, jest blokada na granicy, odpowiedzialne są samorządy. No litości. Co do Unii Europejskiej: pan Minister Adamczyk mówi, że Komisja Europejska poinformowała czy też przypadkowo w rozmowach bilateralnych usłyszał, że ta umowa między Ukrainą a Unią Europejską została podpisana. Proszę państwa, ta sprawa była omawiana w Radzie wcześniej. Tylko ja dzisiaj zapytałem pana ministra Webera, jakie było stanowisko rządu polskiego w tej sprawie i czy prawdą jest, o czym donosiły media, że ten punkt A nie podlegał dyskusji. Był to punkt A - sprawy, które nie podlegają dyskusji. Kto reprezentował wtedy rząd polski właśnie podczas prac tej Rady? Mam nadzieję, że uzyskam odpowiedź na piśmie, ponieważ do tego zobowiązał się pan minister. Szanowni Państwo! Co do spotkania Rady TTE - ono faktycznie odbywa się 4 grudnia, ale jak powiedział poseł Klimczak, ten problem, proszę państwa, istotny z punktu widzenia Polski, jest w sprawach ogólnych, czyli ostatnich. Jeżeli ranga tego problemu z naszego punktu widzenia jest bardzo wysoka, to on powinien być po prostu na agendzie. Ale może dobrze, że tam jest, ponieważ będzie to omawiane. Szanowni Państwo! Dzisiaj w Komisji Infrastruktury, której nie jestem członkiem, a w której pracach uczestniczyłem, przewoźnicy sformułowali następujące zarzuty co do tej umowy. Otóż ta umowa to niestety nierówna konkurencja - podawano przykłady. Ta umowa między Ukrainą a Unią, zgadza się, to nieuczciwa konkurencja i dyskryminacja ze strony Ukrainy. Takie były zarzuty i zostały przedstawione diagnoza i pewne propozycje rozwiązań. Szanowni Państwo! W umowie tej jest takie ciało, wspólny komitet, w którym my jako państwo członkowskie jesteśmy obserwatorem. Ten wspólny komitet ma zebrać się - umowa jest tymczasowa - na 3 miesiące przed końcem tej umowy i ma ocenić, jak ona funkcjonuje, czy są realizowane cele tej umowy. Dowiaduję się, że ten komitet - nie wiem, czy to jest prawda - nie zbierał się, nie oceniał tej umowy, tego, jak ona funkcjonuje, ale czytam, że jest decyzja Rady Europejskiej z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach wspólnego komitetu ustanowionego na mocy umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów. Jest sukces, który dzisiaj przedstawili pan minister Weber, a wcześniej pan minister Adamczyk, że ta umowa została przedłużona do 2024 r. - na rok, a miała być na czas nieokreślony, czy sprecyzowane było, że do czasu zakończenia wojny. Jest to niewątpliwy sukces, że na rok. Zdając sobie sprawę z tych postulatów, które przedstawiają przewoźnicy, polski rząd jednak nie zadziałał. No mam wrażenie, że my jesteśmy de facto poza Unią albo jesteśmy co najmniej petentem w Unii Europejskiej. A chyba jesteśmy pełnoprawnym członkiem? Nic się nie zmieniło jak do tej pory. Jest również w tej umowie art. 8, który mówi: do rozstrzygania sporów między stronami dotyczących interpretacji stosowania niniejszej umowy postanowienia rozdziału 14 tytułu IV układu o stowarzyszeniu stosuje się odpowiednio. A więc spór jest, bo jest blokada granicy. Czy zrobiliśmy coś w tym zakresie, żeby nastąpiło właśnie rozstrzygnięcie tego sporu? Ale jest również art. 12 umowy, bo ta umowa może być wypowiedziana i termin jest bardzo krótki: 2 tygodnie po powiadomieniu jednej ze stron, jeżeli ten cel pozostanie nieosiągnięty. Więc co rząd zrobił w tej sprawie? Zwala winę na Unię, na Ukrainę, teraz na samorządowców i ma poczucie spełnionego obowiązku, mówiąc, że nic nie może. No to po co taki rząd? To taki rząd po prostu powinien podać się do dymisji, skończyć swoją misję, skończyć groteskę i sprawa powinna być załatwiona. Jeżeli przewoźnicy mówią o swoich postulatach, to one są właśnie przedstawiane w dwóch płaszczyznach. Pierwsza płaszczyzna to te e-kolejki. Otóż rzeczywiście ten system prowadzony przez Ukrainę powoduje, że ci przewoźnicy, którzy wracają z pustymi samochodami, muszą się rejestrować i muszą stać. Proszę państwa, przewoźnicy mówią, że ich czas powrotu do Polski ze strony Ukrainy to jest ok. 12 dni. 12 dni z pustym samochodem muszą stać, bo muszą się zarejestrować w tym systemie. I jest postulat - i po to jest chyba kanał dyplomatyczny, żeby to ogarnąć - żeby Ukraina wyraziła zgodę, żeby były dwa przejścia dla takich przewoźników z pustymi samochodami. Jak to jest realizowane na szczeblu dyplomatycznym? Pan minister Jabłoński dzisiaj w komisji mówił, że resortowo za to odpowiada Ministerstwo Infrastruktury, oni prowadzą rozmowę. Mam nadzieję, później zapytam, jaki jest dzisiejszy efekt rozmów z ambasadorem Ukrainy, bo pan minister mówił, że takie rozmowy będą. Kolejny postulat to jest właśnie kwestia zezwoleń, które to zezwolenia powodują to, że polski przewoźnik przegrywa z przewoźnikiem ukraińskim, bo koszty są zupełnie inne. Oczywiście przewoźnicy w swoich postulatach chcą wprowadzenia zezwoleń komercyjnych, na co rząd odpowiada, że to jest po stronie Unii, czytaj: umowy Ukraina - Unia Europejska. Ale kolejnym sukcesem rządu, który wybrzmiał ze słów ministra infrastruktury, jest to, że ten protest, proszę państwa, co jest już chyba naprawdę ironiczne, nie rozszerzył się na inne przejścia graniczne. On tylko jest w Dorohusku, Zosinie, Korczowej i Medyce. Inne przejścia to jest sukces, dzisiaj możemy powiedzieć, rządu tymczasowego. Jako klub parlamentarny Nowej Lewicy oceniamy działania rządu w tym zakresie negatywnie. Rząd nie zrobił w tym zakresie tego, co powinien zrobić. Dziękuję bardzo.