Mówca: Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Data: 2017-11-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw. Projekt zawarty jest w druku nr 1933. Nowelizacja ustawy o związkach zawodowych wprowadza nowe zasady działania, niestety niekoniecznie do końca przemyślane. Jak możemy się dowiedzieć z uzasadnienia, planowane zmiany są realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2015 r., który orzekł, że art. 2 ustawy o związkach zawodowych w zakresie, w jakim przyznaje prawo do tworzenia związków zawodowych tylko pracownikom, tj. osobom wykonującym pracę w ramach stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę, powołania i mianowania, jest niezgodny z konstytucją. W rezultacie nowelizacji art. 2 ust. 1 ustawy obejmie pełnym prawem koalicji związkowej, czyli możliwością tworzenia organizacji związkowych i wstępowania do nich, wszystkie osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem bez względu na podstawę zatrudnienia. Ponadto projekt nowelizacji realizuje także inny wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który zakwestionował jeden z przepisów dotyczących grzywny lub kary ograniczenia wolności dla osoby funkcyjnej kierującej działalnością sprzeczną z ustawą. Zaproponowane zmiany dotyczą także m.in. reprezentatywności organizacji związkowych, doraźnej czynności związkowej, weryfikacji liczebności organizacji związkowych i innych kwestii niebędących bezpośrednio realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego i daleko wykraczających poza realizację wyroku. Zmiany w ustawie są szeroko komentowane zarówno przez przedstawicieli pracodawców, jak i przedstawicieli związków zawodowych. Sygnalizują oni liczne wątpliwości. Zastrzeżenia ze strony pracodawców dotyczą definicji osób wykonujących pracę zarobkową, a także zakresu przyznawanych im uprawnień związkowych. Podkreślają brak przesłanek przyznania wszystkim zatrudnionym tożsamych przywilejów związkowych, jakie przysługują pracownikom. Zwracają uwagę, że znowelizowane przepisy są niejasne, budzą problemy interpretacyjne, co oznacza, że ich stosowanie będzie istotnie utrudnione. Pracodawcy mają wątpliwości również w zakresie rezygnacji z przesłanki zależności ekonomicznej i pozostawienia jedynie wymogu 6-miesięcznego stażu warunkującego uzyskanie uprawnień zakładowej organizacji związkowej. Prawo do negocjowania układów zbiorowych pracy, porozumień czy regulaminów obowiązujących u pracodawcy będzie przysługiwać wówczas również tym osobom, które wykonują okazjonalne zlecenia dla firm. Swoje uwagi zasygnalizowali również przedstawiciele związków zawodowych. Dotyczą one głównie nieczytelnych i niejasnych sformułowań, które mogą podważać legalność zrzeszania się osób w związkach zawodowych. Wątpliwości odnoszą się m.in. do przesłanek określających osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej postawie niż stosunek. Zadają pytanie, kto miałby dokonywać oceny, czy dana osoba spełnia warunki do wstąpienia do związku zawodowego i w oparciu o jakie dane. Biorąc pod uwagę opinię związków zawodowych oraz przedstawicieli pracodawców, można stwierdzić, że projekt jest nierzetelnie, niestarannie przygotowany, że jest niedopracowany i wymaga wielu korekt. Jego przyjęcie w przedłożonym kształcie może prowadzić do chaosu spowodowanego realizacją niespójnych przepisów. Platforma Obywatelska wnosi jednak o skierowanie projektu do dalszych prac. W przypadku gdy nie będą wprowadzone odpowiednie poprawki, będziemy wnosili o odrzucenie projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)