Mówca: Piotr Chmielowski
Data: 2012-01-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kwestia powrotu Polaków do ojczyzny jest bardzo istotnym elementem świadomości kulturowej nas, Polaków. Natomiast ten projekt, z pełnym szacunkiem dla autorów i tych 200 tys. osób, które go poparły, niestety ma charakter antypolski i antyobywatelski. Wiem, że są to mocne słowa. Proszę sobie jednak wyobrazić taką sytuację. Gdy otworzymy w ogóle ten projekt i przeczytamy go ze zrozumieniem, już w art. 1 po trzecim słowie pada zwrot: nabycie obywatelstwa. Otóż, proszę państwa, jak można nabyć coś, co się ma? To jest bardzo istotna różnica, czy ja nabywam, czy mam. Ludzie, którzy zostali zesłani, nie zostali zesłani z własnej woli. Oni po prostu zostali wywiezieni. Co w ten sposób utracili? Polskie obywatelstwo? Odpowiedź brzmi: nie. Oni nadal są Polakami, więc jak mają coś nabyć, skoro coś mają? Jest to więc bardzo nieprecyzyjne. Kolejne artykuły bardziej komplikują sprawę. To obywatelstwo nabywa się, proszę państwa, w momencie przekroczenia granicy. Jak można potraktować to w sposób zdroworozsądkowy? Jeżeli jest dwóch braci, umówmy się, jeden przekracza granicę w innym miejscu, drugi - w innym miejscu, to kiedy, kto i w jakich okolicznościach nabywa obywatelstwo? On je ma. Jeden z moich przedmówców mówił o bardzo istotnej rzeczy, a mianowicie o tym, że większość narodów ściągnęła osoby zesłane. Dziękuję panu posłowi. Słusznie, jest to prawda, ale oni ściągnęli je na zupełnie innej zasadzie, nie nadając na granicy obywatelstwa. Posłużę się cytatem z ustawy czy z projektu ustawy: potwierdziło swoją przynależność do narodu polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. Otóż oni dostali obywatelstwo Niemiec, Rosji ze względu na urodzenie, a nie - pielęgnowanie tradycji. Co to jest pielęgnowanie tradycji i kto ma oceniać, co jest tym pielęgnowaniem? Otóż, proszę państwa, jeżeli konsul będzie miał jakąś, nazwijmy to, opcję myślową, to pielęgnowaniem tradycji będzie dla niego babuszka trzymająca różaniec, która przyjdzie z krzyżem i będzie stroiła choinkę. A inny konsul będzie uważał, że pielęgnowanie polskiej tradycji to jest np. konsumpcja alkoholu, prawda? Na tej zasadzie. W ten sposób będzie oceniał. Przepraszam bardzo, ale jest to bardzo nieprecyzyjne. Niemcy rozwiązali to w inny sposób i wydaje mi się, że jako państwo i jako Polacy również powinniśmy zdecydować się na ten krok. Każdemu, komu się należy, tzn. ze względu na pochodzenie, Niemcy dają paszport. On ma prawo zrobić z tym paszportem, co chce. Może wrócić do ojczyzny, umówmy się, przodków, może z tym paszportem pojechać nawet do Stanów Zjednoczonych, jeżeli ma taką okazję, i nadal będzie traktowany jako Niemiec, bo wjechał na paszporcie niemieckim. W ten sposób ściągnięto ok. 2 mln Niemców, którzy zamieszkiwali Rosję, Kazachstan, Ukrainę itd. Wiecie państwo, dlaczego się zgłosili? Bo mieli w rosyjskim paszporcie, przepraszam, w radzieckim - pomyliłem tutaj pojęcia - literkę G, czyli Giermaniec. Każdy zatem, kto miał G, trafił. Polak ma literkę P - brzydko się kojarzy z inną sytuacją historyczną. Uważam więc, że pomysł na tę ustawę jest troszkę chybiony. Jestem w pewnym sensie szczęśliwy, że on się pojawił - w ten sensie, że można rozpocząć dyskusję na temat Polaków i tych, których trzeba ściągnąć. Natomiast musimy zdawać sobie sprawę z jednej kwestii, bardzo ważnej sprawy, w mojej ocenie, problemu, który występuje, a mianowicie z tego, że przekazujemy pewne świadczenia pieniężne osobom, które przyjechały. Proszę państwa, kwota 1175 zł, która znalazła się w projekcie, naprawdę nie wystarczy przez 36 miesięcy, co miesiąc wypłacana na naukę języka polskiego i zamieszkanie. Kto przyjedzie? Przecież człowiek, który przyjedzie do Polski, czyli repatriant, musi mieć dzisiaj minimum 73 lata, czyli wiadomo, że przyjedzie jego potomek. W naszej ocenie, po bardzo długiej analizie w Ruchu Palikota doszliśmy do wniosku, że rzeczywiście trzeba popracować nad tą ustawą, iść w kierunku tego, aby obywatelstwo zostało nadane z tzw. paszportem wprost, a co zrobi sobie Polak z tym paszportem, to już jest jego sprawa. Jeżeli chce przyjechać, oczywiście otrzyma dowód osobisty i będzie mógł zamieszkiwać w Polsce na takich samych warunkach jak my wszyscy. Problem z paszportem czy właściwie wydawania paszportu Polakom rozwiązuje Karta Polaka. Jeden z krajów Unii Europejskiej - nie chcę powiedzieć, że prześladuje - ma wątpliwości co do legalności Karty Polaka i w jakimś sensie szykanuje naszych obywateli, którzy tam zamieszkują. Specjalnie nie wymieniam nazwy tego kraju. Proszę państwa, jeżeli ktoś weźmie paszport i schowa do szuflady, to przecież nie musi się przyznawać, kim jest. Może sobie z nim zrobić tak naprawdę, co chce. Uważam, że w tym kierunku powinniśmy iść. Wraz z moją koleżanką, która przedstawiła stanowisko klubu, proponujemy skierowanie tego projektu ustawy w celu opracowania czy poprawienia do komisji samorządu terytorialnego, Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Łączności z Polakami za Granicą i, proszę państwa, Ministerstwa Gospodarki, dlatego że dla tych rzeczy też trzeba w jakimś sensie przygotować odpowiednie środki. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Chyba Komisji Gospodarki.)