Mówca: Joachim Brudziński
Data: 2017-06-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję za tę osobistą prośbę, ale panie pełnomocniku, skoro już pana poprosiłem o zabranie głosu, to proszę kontynuować. (Wesołość na sali) (Poseł Artur Dunin: Łaskawie.) Bardzo proszę. Przedstawiciel Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej Wincenty Sławomir Broniarz: Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Koleżanki i koledzy, także ci, którzy są zwolennikami reformy! Stoję przed wami, reprezentując 910 tys. obywatelek i obywateli, którzy podpisali się pod wnioskiem o referendum, także w imieniu pani Doroty Łobody, która miała ten wniosek prezentować w imieniu komitetu referendalnego. (Oklaski) Za ten ogromny wkład, zarówno w zbieranie podpisów, jak i w przygotowanie tegoż wystąpienia, bardzo serdecznie pani dziękuję. Nasz wniosek został złożony na ręce pana marszałka Kuchcińskiego dokładnie 2 miesiące temu. Gdyby został niezwłocznie poddany pod obrady parlamentu, tak jak pan marszałek deklarował, to w czerwcu miałoby możliwość odbyć się już referendum, a nie dyskusja nad wnioskiem. Niestety zrobiono wszystko, aby opóźnić wprowadzenie wniosku do porządku obrad. Do wczoraj - w zasadzie do dzisiejszego poranka - słyszeliśmy, że i w czasie tego posiedzenia rozpatrzenie naszego wniosku nie będzie możliwe. Dzisiaj ok. godz. 10 dotarła do nas informacja, że za parę godzin mamy stawić się w Sejmie. Tak zostało potraktowane te dziewięćset parę tysięcy obywateli, tak został potraktowany nasz wniosek o oddanie parlamentowi do decyzji sprawy wniosku o przeprowadzenie referendum. Rodzi się pytanie, czy zasługujemy na to, żeby tak nas traktować, na zasadzie zapchajdziury, bo wypadł z porządku obrad jakiś punkt. Czy stało się tak dlatego, że chcieliście państwo uniemożliwić udział w posiedzeniu wszystkim zainteresowanym? Czy to dlatego, że boją się państwo wzroku nauczycieli, rodziców, którzy będą patrzyli na nas także z tej sejmowej galerii? W ostatniej chwili dowiedzieli się o tym posiedzeniu, przyszli, za co im jeszcze raz bardzo serdecznie dziękuję. Czy też ze strachu przed porażką odrzucą państwo wniosek o referendum, wiedząc, że z najnowszych sondaży wynika, że 60% Polek i Polaków nie popiera reformy Anny Zalewskiej, a 62% uważa, że referendum powinno zostać przeprowadzone? (Oklaski) Dlaczego stracili państwo poparcie dla zmian w edukacji, skoro jeszcze 2 lata temu plany reformy popierało ponad 70% Polek i Polaków? Wiemy, że zmiany w edukacji są konieczne, na ten temat nikt, kto obserwuje polską sferę edukacyjną, nie ma innego zdania, co do tego wszyscy jesteśmy zgodni, dlaczego więc aż tyle obywatelek i obywateli naszego kraju odrzuca plany reformy proponowane przez panią minister Annę Zalewską? Dlaczego? Dlatego, że wprowadzaniu tej reformy towarzyszyły kłamstwa, nieprawdy powtarzane do tej pory, chaos, zamęt, a jednocześnie wprowadzanie wszystkich w błąd. Ale nie jest tak, że kłamstwo sto razy powtórzone stanie się prawdą. Polki i Polacy podpisani pod wnioskiem o referendum szkolne nie akceptują trybu i tempa wprowadzanych zmian, które trudno nawet nazwać reformą. Tego rodzaju wypowiedzi słyszeliśmy, zbierając podpisy na ulicach naszych miast, także od osób, które generalnie są zwolennikami likwidacji gimnazjów, ale które w żaden sposób, w żadnej mierze nie akceptują tempa i zakresu przeprowadzanych zmian, które trudno nazwać reformą. Pozwolę sobie w kilku zdaniach - to ˝kilku zdaniach˝ proszę traktować z przymrużeniem oka - powiedzieć o tych wszystkich nieprawdach, próbach zafałszowania czy też wręcz kłamstwach, które były powtarzane wielokrotnie w momencie wdrażania, i całej tej pseudokonsultacji, która była prowadzona z obywatelami naszego kraju w momencie, kiedy rozpoczęło się 27 czerwca dyskutowanie o zakresie zmian. Kłamstwo pierwsze: reforma była skonsultowana. Minister Anna Zalewska odmówiła rodzicom i nauczycielom faktycznego udziału w konsultacjach. Na początku roku 2016 uruchomiła tzw. debaty rodzic - uczeń - nauczyciel, w których zarówno rodzice, jak i uczniowie występowali jedynie w nazwie wydarzenia. Fundacji Przestrzeń dla Edukacji odmówiła udostępniania raportów z tych debat. Ministerstwo konsultowało zmianę w edukacji tak otwarcie, że jest gotowe bronić tajności tych ustaleń nawet w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Tak wygląda ˝szeroko konsultowana zmiana w oświacie˝. Standardem jest - to jest cytat - prowadzenie konsultacji publicznych w sposób otwarty i dostępny dla każdego zainteresowanego. To cytat ze strony Ministerstwa Edukacji Narodowej, a jednocześnie cytat z siedmiu zasad konsultacji publicznych, przyjętych w roku 2012. Żałujemy, że przed likwidacją gimnazjów, skazaniem tysięcy młodych osób na ubieganie się o miejsca w liceach w ˝podwójnym roczniku˝, przed stłoczeniem maluchów w przedszkolach tworzonych w salach gimnazjalnych Ministerstwo Edukacji Narodowej nie zastosowało ani jednej z siedmiu zasad konsultacji. Służymy linkiem, cały czas te zasady są dostępne na stronie resortu. Ministerstwo, po utajnieniu narad grona ekspertów, próbowało zorganizować tzw. konsultacje pogłębione. Jednak gdy wygrała je Federacja Inicjatyw Oświatowych, konkurs unieważniono, a ten ogłoszony ponownie wygrała jednym głosem Fundacja Rzecznik Praw Rodziców. Pewnie państwo nie wiecie, ale pogłębione konsultacje zmian ustawy oświatowej prowadzone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i ww. fundację właśnie się zaczynają. Tak, nie przejęzyczyłem się. Wspólny projekt nazywa się ˝Od diagnozy aż po projekt ustawy˝. Na stronie projektu można przeczytać, że Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Fundacja Rzecznik Praw Rodziców zamierzają, cytuję: wspólnie tworzyć rekomendacje do ustawy o oświacie, tak by szkoła była nie tylko miejscem wysokiej jakości edukacji, dobrze zarządzanym i kontrolowanym, ale też miejscem współpracy z rodzicami, przyjaznym i bezpiecznym dla wszystkich uczniów. Koniec cytatu. Ministerstwo Edukacji Narodowej zaczyna właśnie konsultacje zmian w ustawie oświatowej, którą uchwalono w grudniu. Proszę państwa, to dobra wiadomość, bo resort zamierza przygotować projekt nowej ustawy oświatowej - tak przypuszczamy - zatem wierzymy głęboko, że zapowiedziane w kampanii słuchanie głosu obywateli zaowocuje przegłosowaniem wniosku o referendum, skoro Ministerstwo Edukacji Narodowej jest już gotowe na nowy projekt. Chcemy jednak zwrócić także uwagę na fakt, że u pana marszałka leży złożony z inicjatywy Związku Nauczycielstwa Polskiego i podpisany przez posłów Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz Nowoczesnej projekt ustawy przesuwającej wdrożenie projektowanych zmian na wrzesień 2018 r., tak abyśmy mogli projekt Ministerstwa Edukacji Narodowej - ten, który będzie szeroko konsultowany ze społeczeństwem za ok. 2 mln zł - poddać pod rzeczową, wnikliwą debatę społeczną, a jednocześnie abyśmy mieli czas na zorganizowanie referendum. Kłamstwo drugie: dzieci nie zauważą różnicy. Pytają państwo często, gdzie byliście, kiedy Platforma wysyłała sześciolatki do szkół. A ja pytam, gdzie państwo jesteście dzisiaj. Troszczyliście się o dzieci, kiedy miały 6 lat, gdzie państwa troska jest teraz? To są te same dzieci, tylko kilka lat starsze. Obchodził was los sześciolatków, a już nastolatków nie? Niszczyliście ich marzenia, plany, zaburzacie poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do państwa, zafundowaliście im rok niepewności, a kolejne wcale nie będą lepsze. Czy zdają sobie państwo sprawę, jak to wpływa na psychikę młodego człowieka, na psychikę młodzieży i jej motywację do nauki? Do trudności związanych z wiekiem dojrzewaniu, czasem kształtowania postaw i poszukiwania autorytetów, dołożyliście niepewność i strach. Czy zanim zaczęli państwo mówić o patologiach i agresji, jaka cechuje nastolatków, zastanowiliście się choć przez chwilę, jak czuje się dojrzewający młody człowiek, gdy słyszy takie głosy z ust dorosłych, także ministra edukacji narodowej? Jak mogą państwo takim językiem mówić o dzieciach? O tych samych dzieciach, nad którymi kilka lat temu pochylaliście się z troską. Nie widzieliście tego i nie chcecie widzieć tego obecnie. Bez mrugnięcia okiem poświęciliście kilka roczników, byle tylko jak najszybciej przeforsować zmiany. Dlaczego teraz nie obchodzi państwa ich los? Czy dlatego, że nie są wyborcami? Oni będą wyborcami. Czy rodzice mają wybór tylko w przypadku sześciolatków? O dzieciach starszych decydować mają tylko politycy? Kto dał wam takie prawo? Polskie dzieci, polska młodzież to mądrzy, wrażliwi i otwarci na świat młodzi ludzie. Kilka tygodni temu pokazali to tutaj, w sali tegoż parlamentu. W szkole to oni są najważniejsi. Pozornie ministerstwo to zauważyło, organizując debaty uczeń - rodzic - nauczyciel, ale uczeń, tak jak powiedziałem, pojawiał się tam tylko w nazwie. Uczennice i uczniowie w sprawie ich dotyczącej nie mieli nic do powiedzenia. Nikt nie pytał ich o zdanie. Wyrzucono do kosza ich plany i marzenia, przesuwani są między szkołami jak pionki z ministerialnym komentarzem obrażającym ich inteligencję, że nie zauważą wdrażanej zmiany. Nieprawda, pani minister. Czy utalentowana artystycznie szóstoklasistka nie zorientuje się, że nie tylko nie może iść, tak jak planowała, do gimnazjum plastycznego, ale również nie będzie miała lekcji plastyki w VIII klasie? Czy uzdolniony językowo trzynastolatek pozbawiony szans na edukację dwujęzyczną, bo akurat jego szkoła podstawowa nie tworzy takiej klasy, nie zorientuje się, że odbiera mu się szansę rozwoju? Szanowni państwo, mówicie o małych, bezpiecznych szkołach. Brawo, my też takich chcemy. Ale co wspólnego z tą wizją mają szkoły dla tysiąca uczniów? Sam miałem okazję być wicedyrektorem szkoły, która miała 2352 uczniów, i wiem, czym było prowadzenie tego rodzaju szkoły i w jakich warunkach ta młodzież była edukowana, wychowywana, mimo ogromnego wysiłku ze strony nauczycieli. Ale takie 1000-osobowe szkoły powstają w wyniku reformy. Czy ich uczennice i uczniowie nie zauważają tłoku w szatni, w świetlicy? Czy nie zauważają, że zaczynają lekcje o godz. 7 rano, jak na Białołęce? Albo kończą o godz. 18? Czy ministerialni urzędnicy zaczynają pracę o godz. 7? Nie. Czy mają 3 minuty na zjedzenie obiadu? Także nie. Dlaczego więc w bezduszny sposób skazują państwo na te doświadczenia dzieci? Czy dzieci przenoszone już w IV klasie do innych budynków nie zauważą różnicy? Czy różnicy nie zauważą również siódmoklasiści przenoszeni na 2 lata do likwidowanych gimnazjów? Czy gimnazjaliści nie zorientują się, że co chwila zmienia im się nauczyciel lub przyjeżdża do tej szkoły, goniąc z wywieszonym językiem, dlatego że za godzinę musi jechać do zupełnie innej szkoły w poszukiwaniu etatu? Nie chcą państwo ich ratować? Czy dlatego że nie mają 6 lat, a mają lat kilkanaście? To te same dzieci, powtórzę, tylko kilka lat starsze. Dlaczego nie zapytali ich państwo o zdanie? Może dlatego, że gdyby państwo zapytali, okazałoby się, że droga, którą państwo obraliście, nie jest drogą słuszną. Warszawa w 2016 r. przeprowadziła badanie wśród młodzieży gimnazjalnej. Okazało się, że 71% gimnazjalistów powiedziało, że lubi swoją szkołę. Państwo na wszelki wypadek nie pytają o to uczniów. W ogóle nie bierzecie pod uwagę faktu, że młodzież może mieć swoje zdanie i ma prawo zabrania głosu. (Oklaski) Szczególnie w sprawach, które jej dotyczą, a taką sprawą bez wątpienia jest edukacja. Czasy, kiedy dzieci głosu nie miały, już dawno minęły. Polskie dzieci, tak jak chciał Janusz Korczak, są zwykłymi, normalnymi ludźmi, obywatelami i obywatelkami tego kraju, tyle tylko, że są dziećmi, młodszymi, ale są ludźmi, którzy mają pełne prawo także wyrażania swoich opinii, swoich poglądów. Wydaje się, że brak możliwości zabrania głosu w tej debacie będą państwu pamiętali przez wiele, wiele lat. Ale także ta debata, w której ograniczono im dostęp do głosu i prawo zabrania głosu, jest także złą lekcją demokracji dla tych młodych obywateli naszego kraju. Kłamstwo trzecie to nowoczesna podstawa programowa. Chwalą się państwo nowoczesnymi podstawami programowymi. Szkoda tylko, że eksperci, nauczyciele, naukowcy, nie podzielają państwa entuzjazmu. Dzisiaj obchodzimy dzień uchodźcy i może się mylę, ale w podstawie programowej nie ma pojęcia ˝uchodźca˝. Rada Języka Polskiego o podstawach tego przedmiotu powiedziała, cytuję: Przedstawiony projekt podstawy programowej jest niespójny, nielogiczny, z licznymi błędami, także natury językowej i terminologicznej. Wykazuje niekompetencje zespołu autorskiego, szczególnie jeśli chodzi o metodykę przedmiotową i psychologię rozwojową. Preferowana jest wiedza, a niedostosowanie jej zakresu do możliwości poznawczych uczniów spowoduje, że będzie przyswajana biernie i pamięciowo. Nastąpi powrót do encyklopedyzmu, twórcze, refleksyjne, krytyczne korzystanie z wiedzy będzie poza zasięgiem większości uczniów, a przecież krytyczne spojrzenie na otaczającą nas rzeczywistość jest ważną umiejętnością. Brak krytycznego myślenia - tak jak powiedział Frans Timmermans - jest współczesną wersją analfabetyzmu i my próbujemy dzieci tego oduczyć. Ponadto treści kształcenia, zdaniem Rady Języka Polskiego, są przestarzałe, oddają rzeczywistość kulturowo-komunikacyjną sprzed 50 lat. Lekcje języka polskiego zostaną oderwane od rzeczywistości, w której żyje współczesny młody człowiek. Będą postrzegane jako skansen, co wpłynie negatywnie na postawy motywacyjne uczniów. Powiedzą państwo to co zawsze, że to tylko przymiotniki, że to tylko określenia, że to nieprawda, ale ta opinia zawiera szereg merytorycznych i bardzo konkretnych uwag, na które państwo nie odpowiedzieliście. Do podobnych wniosków doszli poloniści z Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego, którzy uważają, że podstawa programowa języka polskiego nie spełnia wymogów dydaktycznych, odbiega od współczesnej wiedzy językoznawczej, literaturoznawczej, kulturoznawczej, medioznawczej, a jej realizacja, cytuję, grozi zapaścią czytelnictwa, marginalizacją kulturalną dużej części społeczeństwa. O ile dobrze pamiętam, najmłodsza lektura to są przygody Mikołajka, które powstały ok. 60 lat temu. Dzieci mogą przestać czytać - ostrzegało Towarzystwo Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich po zapoznaniu się z listą lektur. Zagadką takiej, a nie innej konstrukcji listy lektur próbowało zająć się Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego. Ich zdaniem zestaw lektur uzupełniających w większości składa się z książek czytanych w dzieciństwie przez pokolenie dziadków uczniów klas IV i VI, czyli twórców nowej podstawy. Są to często teksty anachroniczne, nieprzemawiające do młodego człowieka, które na pewno nie zachęcą do czytania, a raczej będą odstraszać, bo nie wyobrażam sobie, by ktoś, czytając opis rajtuz Zbyszka z Bogdańca, był w stanie poczuć chęć do zgłębienia skądinąd bardzo ciekawej książki czy powieści ˝Krzyżacy˝ Henryka Sienkiewicza. Dzisiaj mamy inne czasy. Inna rzeczywistość była wtedy, kiedy my czytaliśmy ˝Krzyżaków˝, inną rzeczywistość mamy dzisiaj. Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk wypowiedział się na temat podstawy programowej dla przedszkoli: Proponowana podstawa programowa wychowania przedszkolnego nie stanowi kroku naprzód w polskiej powojennej tradycji tego rodzaju dokumentów. Nie jest dobrą odpowiedzią na zmiany w wiedzy naukowej na temat rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym, jego możliwości i potrzeb. Pozostaje także bez związku z europejskimi i światowymi trendami w edukacji przedszkolnej. Trudno zatem ustalić, po co w ogóle ją wprowadzono. Ma wszelkie braki dotychczas obowiązującej podstawy, dodając do tego nieobecne w niej błędy i zaniedbania. Jest zastąpieniem słabej podstawy przez propozycję znacznie, znacznie gorszą. Rada Naukowa Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego skrytykowała rozdzielenie historii i WOS-u. Zrezygnowanie w podstawie programowej z dbania o tak ważne dla społeczeństwa podstawy jak zaangażowanie w działania obywatelskie, wrażliwość społeczna, tolerancja dla innych czy przeciwstawianie się przejawom dyskryminacji. W oświadczeniu czytamy, że zasadniczą wątpliwość budzi harmonogram prac nad nową podstawą programową. Wyrażamy zaniepokojenie faktem, że konsultacje społeczne prowadzone są tak późno - podkreślali historycy z UW. Wytknęli także, że uczniowie klasy VI od września zaczną 2-letnią powtórkę tego, czego uczyli się w klasie VI, a jednocześnie nie zrealizują poszerzonych treści z epok wcześniejszych, które są wskazane w nowej podstawie. Efekt będzie taki, że nie będą znać, kończąc VIII klasę, np. podstawowych faktów na temat reformacji. Profesor Łukasz Turski po szczegółowym omówieniu podstaw programowych z fizyki komentuje: omówione fragmenty podstawy wskazują jasno, że autorzy tego dokumentu nie sprostali zadaniu przygotowania podstawy programowej, która cokolwiek wniosłaby do osiągnięcia celu, jaki stawiają sobie w materiałach uzasadniających przeprowadzenie reformy, tj. podniesienia poziomu nauczania. Matematycy z Polskiego Towarzystwa Matematycznego uważają, że w projekcie podstawy pojawiła się zbyt duża różnica między tym, czego ma się uczyć na matematyce w klasach I-III, a tym, czego ma się uczyć w klasach starszych. Poziom wczesnoszkolny nie jest dostatecznie wykorzystany. Nie ma w nim tego, co jest najistotniejsze: przygotowania intuicji dotyczącej pojęć, które w wyraźnej formie pojawią się w klasach starszych. Podstawa jest słaba pod względem redakcyjnym, jest niedopracowana i w wielu przypadkach mało precyzyjna - czytamy w opinii Polskiej Akademii Umiejętności. Profesor Barbara Woynarowska, lekarz pediatra, specjalistka medycyny szkolnej oraz przewodnicząca Rady Programowej ds. Promocji Zdrowia i Profilaktyki Problemów Dzieci i Młodzieży, ostrzegała Ministerstwo Edukacji Narodowej, że podstawa programowa może stanowić zagrożenie dla zdrowia psychicznego, ponieważ w części dla klas IV-VIII jest przeładowana zbyt wieloma szczegółowymi treściami, których opanowanie będzie trudne dla przeciętnego ucznia oraz może stanowić źródło napięć i stresu. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich zastanawiała się, z czym właściwie ma do czynienia, ponieważ projekt podstawy to jedynie niezależne względem siebie kawałki, które nie są połączone wspólną ideą wyznaczającą główny kierunek działań edukacyjnych. Co więcej, autorzy tych opracowań, czytamy w opinii rektorów, zdają się trwać w nadziei, że te kawałki złożą się w spójną całość. Można mieć poważną wątpliwość, czy tak się stanie. Stowarzyszenie Nauczycieli Fizyki zauważyło, że na fizyce uczniowie często analizują informacje przedstawione w postaci wykresów, podczas gdy w podstawie programowej z matematyki brakuje kształtowania tej umiejętności. Według specjalistów z Polskiej Akademii Umiejętności fizyka w szkole podstawowej obejmuje wiedzę na poziomie wieku XVIII. Brak jest wzmianki o atomach, cząstkach elementarnych, siłach jądrowych czy fizyce ciała stałego - czytamy w opinii przygotowanej przez Polską Akademię Umiejętności. Sprawdźmy także, co o nowej podstawie pisali ministrowie rządu pani premier Beaty Szydło. Jeżeli przedsiębiorczość ma być nauczana według projektu MEN, to lepiej, żeby w ogóle tego przedmiotu nie było - podsumowało projekt Ministerstwo Rozwoju. To samo ministerstwo, powołując się na przedstawicieli środowiska naukowego, wytknęło Ministerstwu Edukacji Narodowej, że materiał ten, projekt podstawy, nie uwzględnia w całości rekomendacji dotyczącej kształtu podstawy programowej informatyki sformułowanej przez zespół, który na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej opracował projekt tej podstawy i przekazał wyniki swoich prac do Ministerstwa Edukacji Narodowej w grudniu 2016 r. Ministerstwo Rozwoju nie akceptowało także zaniżenia poziomu nauczania matematyki. Zdaniem urzędników tegoż ministerstwa podstawa programowa matematyki w klasach VII i VIII nie obejmuje wszystkich treści realizowanych do tej pory w gimnazjum, jak również znajdujących się w podstawie programowej szkoły podstawowej przed wprowadzeniem gimnazjów. Zwracamy uwagę na konieczność pełnego uwzględnienia w projektowanym rozporządzeniu wyników prac zespołu, który na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej opracował projekt podstawy programowej informatyki - uprzejmie zwraca uwagę pan Piotr Woźny, wiceminister cyfryzacji. Według Ministerstwa Sportu i Turystyki w podstawie programowej wychowania fizycznego brakuje wychowania fizycznego. Element przygotowania prozdrowotnego w ramach wychowania fizycznego jest bardzo ważny, jednak podstawą budowania świadomości w tym zakresie musi być przygotowanie sprawności dzieci - orzekł wiceminister sportu Jan Widera. Jego zdaniem teoria to nie wszystko, a podstawa powinna być tak skonstruowana, by młodzież zaczęła się ruszać, a nie tylko mieć świadomość, że ruszać się trzeba. Podstawa programowa wychowania fizycznego powinna opierać się przede wszystkim o ruch, a nie o świadomość jego potrzeby - podkreśliło ministerstwo sportu. Skąd ta krytyka? Po prostu podstaw programowych nie da się napisać w dwa miesiące. Państwo próbowali udowodnić, że jest inaczej. 29 lipca pani minister zapewniała na spotkaniu ze związkami zawodowymi, że podstawa będzie gotowa do 15 sierpnia. Już wówczas wydawało nam się to po prostu fizyczną niemożliwością. Ale powtórzę: kłamstwo powtórzone 100 razy nie staje się prawdą. Skoro uważają państwo, że podstawy są znakomite, dlaczego nie możemy poznać ich autorów? Utajnili państwo listę osób piszących nową podstawę i odmawiają podania ich wszystkich nazwisk. Dane osobowe... (Poseł Zbigniew Dolata: To nieprawda.) ...zatrudnionych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej osób i, jak napisano w odmowie dostępu do informacji, prywatność osoby fizycznej są dla państwa ważniejsze niż prawo do wiedzy o tym, kto stoi za kluczowym dla systemu oświaty dokumentem. Koledzy i koleżanki z rządu pani Beaty Szydło, koleżanki pani minister Zalewskiej skrytykowali zresztą nie tylko jej podstawę, ale także całą tzw. reformę. Prawnicy z Rządowego Centrum Legislacji zwrócili Ministerstwu Edukacji Narodowej uwagę na to, że jeżeli już coś się kopiuje z innych aktów prawnych, to trzeba to robić umiejętnie. Cytuję: Tytułem przykładu można wskazać, że rozdział 5, który zgodnie z jego tytułem ma dotyczyć organizacji kształcenia, wychowania i opieki w szkołach i placówkach publicznych, zawiera uregulowania, które wprost są adresowane do niepublicznych szkół i placówek, a nawet do podmiotów niedziałających w ramach systemu oświaty - stwierdzili rządowi prawnicy. Projekt powiela przede wszystkim wadliwe ukształtowanie większości upoważnień ustawowych, przekazując szereg kwestii do uregulowania wyłącznie w aktach wykonawczych, bez zawarcia w ustawie podstawowych rozwiązań merytorycznych w danym zakresie - czytamy w opinii. Powtórzę: w opinii przygotowanej przez Rządowe Centrum Legislacji, nie przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. To prawnicy z RCL-u ostrzegali o chaosie grożącym oświacie po wprowadzeniu w życie pomysłów pani minister Anny Zalewskiej. Postanowili oni podnieść wątpliwość co do możliwości zachowania w mocy praktycznie wszystkich przepisów wykonawczych wydanych przed wprowadzeniem zmian w ustroju szkolnym, które dotyczą typów szkół dotychczasowego ustroju szkolnego i nie mogły odnosić się do nowych typów szkół. Sądy, zdaniem prawników, zetkną się z galimatiasem, gdy okaże się, że obok przekopiowanych do Prawa oświatowego przepisów równocześnie obowiązują te oryginalne z ustawy o systemie oświaty, o czym napomknął w korespondencji z Ministerstwem Edukacji Narodowej pan Leszek Bosek, prezes Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Zasygnalizował on urzędnikom Ministerstwa Edukacji Narodowej, że, cytuję: Pozostawienie w systemie prawnym ustawy o systemie oświaty utrudni stosowanie tej nowej ustawy, a trudności, które z tego wynikają, mogą się nakładać na stosowanie przepisów z zakresów przedmiotowych projektowanej ustawy oraz ustawy o systemie oświaty. Dlaczego prezes Bosek poradził ministerstwu edukacji, by zdecydowało, która ustawa ma co regulować? Z kolei według ministra w kancelarii premiera pana Henryka Kowalczyka Ministerstwo Edukacji Narodowej nie wymieniło wszystkich bezpośrednich skutków wprowadzanej regulacji, w tym skutków dla jednostek samorządu terytorialnego. Inaczej mówiąc, nie policzono, ile za reformę zapłacą gminy i powiaty. My słyszeliśmy pierwotnie, że reforma nie będzie nic kosztowała. Potem pojawiały się coraz to nowe kwoty, coraz to większe miliony złotych. Ministerstwo nie sprawdziło też, ile liceów po reformie nie będzie miało pomieszczeń na przyjęcie wszystkich uczniów, oraz nie napisało, jak reforma odbije się na rodzinie, obywatelach i gospodarstwach domowych. Minister Kowalczyk poprosił też Ministerstwo Edukacji Narodowej chyba o rzecz najbardziej dla ministerstwa kłopotliwą - wskazanie, jak resort Ministerstwa Edukacji Narodowej pod rządami minister Anny Zalewskiej ma zamiar sprawdzać skutki reformy, tzn. wyrównywanie szans edukacyjnych oraz podnoszenie jakości nauczania. Kłamstwo czwarte - gimnazja się nie sprawdziły. Forsując tę pseudoreformę, przekonują państwo, że kierują się wolą swojego elektoratu, który dał wam prawo w związku ze zwycięstwem w wyborach do dokonywania zmian. Skoro wyborcy tak zagłosowali, to tym samym uważacie, że dali wam zgodę na zamykanie gimnazjów. Czyżby? Jednym z wyborców państwa partii, jak sam przyznał, jest pan prof. Mirosław Handke, były minister edukacji, autor poprzedniej reformy. W niedawnym wywiadzie dla Wirtualnej Polski stwierdził, że chociaż głosował w wyborach na Prawo i Sprawiedliwość, to miał, cytuję: do końca nadzieję, że oni tych gimnazjów nie ruszą. Profesor Handke jest szczególnie poruszony skróceniem obowiązku szkolnego z 9 do 8 lat. Jego zdaniem powinni państwo za tę decyzję odpowiedzieć. Tutaj cytat z wypowiedzi pana ministra: Minister Anna Zalewska powinna stanąć przed Trybunałem Stanu - oświadcza prof. Handke. (Głos z sali: Stanie, stanie.) 9-letni system kształcenia, który wprowadziliśmy, to standard na świecie. Mamy duże obawy, że powtórzy się sytuacja sprzed 1999 r., kiedy spora część uczniów nie podejmowała nauki po skończonej podstawówce. Gimnazja podnoszą aspiracje edukacyjne dzieci i ich rodziców - uzasadnia prof. Handke. Jego słowa potwierdzają badania. Od roku 2000 Polska odnotowała jeden z największych wzrostów umiejętności 15-latków w badaniach PISA. Największy skok w wynikach owych badań uzyskaliśmy po pierwszej edycji PISA w roku 2000, która objęła jeszcze uczniów sprzed reformy z 1999 r., a więc uczniów liceów, techników i szkół zawodowych. Dodatkowy rok kształcenia w gimnazjach miał szczególnie pozytywnie wpływ na byłych uczniów szkół zawodowych. Wpływ ten jest trwały i obecnie uczniowie szkół zawodowych w wieku 16, 17 lat mają wyższe umiejętności od uczniów tych szkół przed wprowadzeniem gimnazjów. Zarówno polskie, jak i międzynarodowe badania pokazują, że osiągnięcia polskich piętnastolatków są powyżej średniej OECD i średniej Unii Europejskiej. W naukach przyrodniczych Polacy zajęli dziesiąte miejsce na 26 krajów Unii Europejskiej, które brały udział w badaniu, w czytaniu zajęliśmy piąte miejsce, w matematyce - ósme. W Unii Europejskiej lepsze wyniki w naukach przyrodniczych uzyskali uczniowie tylko sześciu krajów, w czytaniu lepsze wyniki od nas uzyskali tylko uczniowie Finlandii, Irlandii i Estonii. Polska jest krajem mniej zamożnym niż większość krajów europejskich, a polskie rodziny mają średnio niższe wykształcenie i niższe zasoby kulturowe. Po uwzględnieniu czynników społeczno-ekonomicznych wyniki Polski w naukach przyrodniczych przesuwają nas z dziesiątego na czwarte miejsce w Unii Europejskiej. Pokazują tym samym wysoką efektywność polskich szkół, polskich nauczycieli, którzy pracują w mniej sprzyjających warunkach społeczno-ekonomicznych. Polska pod względem liczby zdolnych uczniów w naukach przyrodniczych jest czwartą siłą w Unii Europejskiej. Nasi gimnazjaliści stanowią 7% najzdolniejszych uczniów Unii Europejskiej. Wysoka jakość kształcenia w Polsce powoduje, że przebijamy pod tym względem kraje o większej liczbie ludności, w tym takie kraje jak Włochy czy Hiszpania. Młodzi Polacy posiadają umiejętności na poziomie wyższym niż średnia europejska. Polacy w wieku 16-19 lat posiadają umiejętności czytania ze zrozumieniem znacząco wyższe niż średnia europejska, a pod względem umiejętności matematycznych są blisko tejże średniej. Polscy piętnastolatkowie coraz częściej deklarują, że lubią uczyć się przedmiotów przyrodniczych. Polska i Irlandia odnotowały największy przyrost wskaźnika przyjemności w poszerzaniu swojej wiedzy właśnie z przedmiotów przyrodniczych. Jednocześnie polscy uczniowie rzadziej deklarują zainteresowanie konkretnymi zagadnieniami z zakresu nauk przyrodniczych. Dzięki jednolitemu programowi w gimnazjum w Polsce nie ma różnic w dostępie do nauczania owych przedmiotów przyrodniczych. W wielu krajach uczniowie słabsi i ze słabiej wykształconych rodzin mają mniej lekcji i nie uczą się wcale przedmiotów przyrodniczych. Swoimi decyzjami skazujecie przyszłe pokolenia Polaków na gorszą wiedzę, na gorszą pracę, a tym samym na niższe zarobki. Badania rynku pracy pokazują, że uczniowie, którzy mieli szansę uczęszczania do gimnazjum, z przeciętnie o 2-3% wyższym prawdopodobieństwem znajdują zatrudnienie i zarabiają o 3-4% więcej niż osoby, które spędziły tylko 8 lat w szkole podstawowej. Za pomysłem Anny Zalewskiej stoi m.in. pan dr Andrzej Waśko, pełnomocnik prezydenta Andrzeja Dudy. W wywiadzie dla ˝Gazety Wyborczej˝ w lutym 2016 r. dr Waśko narzekał, że zbyt wielu uczniów trafia do liceów, że mamy teraz powszechne licea ogólnokształcące, prawie powszechne studia i absolwentów tych studiów szukających pracy na stanowiskach robotników wykwalifikowanych. To chyba pierwszy przypadek w Europie, kiedy ktoś otwarcie przyznaje, że uważa edukacyjne aspiracje młodych Polaków za coś nieodpowiedniego. Do tej pory wszyscy byliśmy dumni z poziomu skolaryzacji, dumni z wyników polskich uczniów, z tej pogoni za wiedzą, za szkołami wyższymi, za uniwersytetami. Byliśmy dumni z faktu, że jesteśmy krajem najbardziej zainteresowanym nauką spośród krajów Unii Europejskiej. To nasza młodzież przełamywała wszystkie bariery i wszelkie wskaźniki, jeżeli chodzi o poziom skolaryzacji. To był powód do satysfakcji, powód do dumy. Zdaniem dr. Waśki jest to sytuacja, która powinna ulec zmianie. Z jego wypowiedzi przebija tęsknota za konserwatywną oświatą, do której dostęp miała tylko wąska elita, a każdy wkrótce po urodzeniu miał wytyczoną drogę na resztę życia, syn profesora zostawał profesorem, córka pielęgniarki - pielęgniarką, syn robotnika - robotnikiem, a dzieci rolnika - rolnikami. W takim konserwatywnym świecie nie ma miejsca na awans, na ambicje, na realizację marzeń młodego pokolenia. (Poseł Ryszard Terlecki: Co pan opowiada?) W Polsce Ludowej taki system kształcenia miał zapewnić władzy spokój społeczny, porządek, kontrolę nad dużymi grupami społecznymi, sprawić, że rządzący będą nagradzali za lojalność ułatwieniem awansu społecznego lub też będą skazywali na degradację, gdy ktoś się wychyli i wystąpi przeciwko władzy. Widoczna w państwa szeregach nostalgia za takim systemem edukacji nie jest niczym nowym. Zmiany w ustroju szkolnym i szkolnych programach mają zapewnić wam zdyscyplinowanych wyborców, nad którymi roztoczycie niewidzialną, ale skuteczną kontrolę, spolegliwość będzie nagradzana, a bunt karany. Liczycie, że gdy przyszłość dzieci znajdzie się w waszych rękach, gdy będziecie decydować, kto zakończy edukację na szkole podstawowej, kto trafi do zawodówki, a kto do elitarnego liceum, uda wam się podporządkować sobie miliony wyborców, przy takiej okazji fundując dzieciom lekcję jedynej słusznej ideologii. Dziś szkoła uczy umiejętności, pokazuje młodemu pokoleniu, jak poradzić sobie w ciągle zmieniającym się świecie, czego trzeba nauczyć się, aby nie czuć się gorszym od rówieśników z krajów Unii Europejskiej i nie tylko. Chcecie to państwo zastąpić starym, dobrze znanym zakuwaniem, nauką na pamięć, tresowaniem dzieci, koniecznością wbijania sobie do głowy całych rozdziałów z podręcznika. Wielu z nas to przeżywało. Uczenie się na pamięć nie jest niczym złym, pod warunkiem że będziemy do tego przeznaczać rzeczy godne zapamiętania, czyli obiektywne i wartościowe - powiedział dr Waśko. Obiektywne, wartościowe, tj. zgodne z państwa koncepcją. Koniec z różnorodnością, pluralizmem poglądów, prawem obywateli do spojrzenia na świat własnymi oczami. Nawet wtedy, kiedy błądzą, nie odbierajmy im prawa do tego, aby mieli możliwość krytycznego spojrzenia na otaczającą ich rzeczywistość, aby mogli sami wyrobić sobie zdanie i opinie o otaczającej ich rzeczywistości. Taki naszym zdaniem jest prawdziwy cel tej pseudoreformy: ograniczyć różnorodność, pluralizm poglądów, a jednocześnie uczynić z nas obywateli, którzy będą podążali za wskazaniami władzy. (Oklaski) I dlatego chcecie zlikwidować gimnazja, szkoły, które - jak pokazują wszystkie miarodajne badania - najskuteczniej wyrównują różnice między uczniami i pomagają dzieciom z gorzej sytuowanych rodzin dogonić swoich zamożniejszych rówieśników. (Poseł Zbigniew Dolata: Sam pan tego chciał.) Międzynarodowe badania umiejętności uczniów PISA i TIMSS dowodzą, że polskie szkoły mają wysoki poziom spójności, wyższy niż średnia krajów Unii Europejskiej. Wyniki polskich gimnazjów są do siebie zbliżone, a różnice pod względem statusu społeczno-ekonomicznego uczniów są mniejsze niż przeciętnie w Unii Europejskiej. Wiele państwo mówiliście o agresji, ale, jak informował ministerialny Instytut Badań Edukacyjnych, dręczenia psychicznego lub fizycznego doświadcza co piąty uczeń w polskim gimnazjum i jest to na poziomie niewiele odbiegającym od średniej krajów OECD. Nie odbiegamy też od innych krajów, jeżeli chodzi o poziom agresji fizycznej, aczkolwiek każdy przypadek agresji jest porażką edukacyjną. Nie ulega wątpliwości, że nie jesteśmy tu czymś niezwykłym także w odniesieniu do krajów OECD. Wyniki badań Instytutu Badań Edukacyjnych pokazują również, że największa przemoc występuje w szkole podstawowej, a nie w gimnazjach. Młodzież, która przejdzie do szkół gimnazjalnych ze szkoły podstawowej, przejdzie z całym bagażem swoich emocji, także tych złych, tych negatywnych, z którymi czasami mamy niestety przykrość się zapoznawać. Tak, przemoc jest poważnym problemem, ale państwa reforma nic w tym zakresie nie zmienia, niczego nie poprawia. Kłamstwo piąte: reforma wyrówna szanse edukacyjne. Nie przedstawiliście państwo żadnych dowodów na to, że tak się stanie. Czy szanse edukacyjne wyrównuje zniesienie obowiązku przedszkolnego dla pięciolatków? Przecież różnice edukacyjne najłatwiej wyrównywać na wczesnym etapie edukacji. Dla dzieci ze środowisk defaworyzowanych szkoła jest szansą na rozwój, którego często dom nie jest im w stanie zapewnić. Czy wyrównywaniem szans jest pozostawienie dzieci na kolejne 2 lata w szkołach podstawowych, które są z reguły gorzej wyposażone i nie mają pracowni przedmiotowych, a często nawet sal gimnastycznych? Młody człowiek idący do gimnazjum miał szansę trafienia do dobrego gimnazjum nawet z najsłabszej szkoły podstawowej. Czy teraz trafi do dobrego liceum? Wydaje się, że nie, a rok 2019 boleśnie to obnaży. Czy kolejne 2 lata w nienajlepszej podstawówce nie zamkną drogi do dobrego liceum i do dobrych studiów? W jaki sposób możemy mówić o równych szansach na edukację uczennic i uczniów z obecnych klas IV, V i VI, którym w wyniku zmiany podstawy programowej w środku cyklu nauczania uniemożliwia się zdobycie pełnej wiedzy przewidzianej w kształceniu ogólnym? Pani minister mówiła o tym, że braki zostaną nadrobione w życiu pozaszkolnym. Minister edukacji proponuje wychowanie na trzepakach, korepetycje czy wychowanie poprzez ulicę czy podwórka? (Oklaski) Co z równym dostępem do edukacji artystycznej i dwujęzycznej? Likwidują państwo gimnazja artystyczne oraz lekcje plastyki w VIII klasie. Jak zatem bez dodatkowych płatnych zajęć absolwenci szkół podstawowych będą mogli przygotować się do egzaminów do średnich szkół plastycznych? Klasy dwujęzyczne tworzone są w nielicznych szkołach podstawowych, więc w ramach wyrównywania szans zamknęliście państwo drogę większości uczniów do tej formy kształcenia. Co z uczniami obecnych klas VI i I gimnazjum, którzy w wyniku kumulacji roczników w roku 2019 stracą szansę na dostanie się do wybranej szkoły? Jakie są ich równe szanse, jeżeli o miejsce w szkołach średnich starać się będzie 720 tys. uczennic i uczniów zamiast 350 tys., jak jest obecnie? 720 tys. to nie jest tyle samo uczniów, ilu ich było w roku 2010, a na to się powołuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, bowiem w owym roku do szkół średnich poszło 438 tys. uczennic i uczniów, a to o 282 tys. mniej. Gdzie są równe szanse dla tych blisko 300 tys. dzieci? Mówicie państwo, że nie każdy musi iść do liceum i na studia. Oczywiście, ale niech to będzie ich wybór, wybór młodego człowieka, a nie konieczność wynikająca z błędu dorosłych czy z błędnych założeń dotyczących (Oklaski) struktury nowego systemu oświaty. Co mają państwo do powiedzenia o szansach edukacyjnych uczniów obecnych klas I gimnazjów, którym się nie powiedzie? Nie otrzymają promocji i wrócą do szkoły podstawowej, którą rok wcześniej ukończyli? Młody człowiek odbiera to jako degradację i niezasłużoną karę. A co z tymi, którzy nie zdadzą w III klasie gimnazjum i zmuszeni będą powtarzać 2 lata nauki? Tracą oni 2 lata ze swojego życiorysu. Czy tych uczniów i te uczennice państwo także spisujecie na straty? I wreszcie jak skrócenie obowiązkowego okresu edukacji ogólnej do 8 lat ma się do wyrównywania szans edukacyjnych? Pani minister mówi, że ten okres się nie skróci, bo sześciolatek też się uczy. To nieprawda, wcześniej też się uczył, a 6 lat + 3 nie równa się 8 i tego nie da się inaczej przedstawić. Nie wyrównują więc państwo szans, po równo państwo te szanse wszystkim dzieciom odbieracie. (Oklaski) Kłamstwo szóste: żaden nauczyciel nie straci pracy. Z tej mównicy pani, także pani premier, zapewniałyście, że żaden nauczyciel nie straci pracy w wyniku reformy. Ba, pojawiały się także takie liczby: wiele tysięcy dodatkowych etatów. Dzisiaj sytuacja wygląda zgoła odmiennie. Co pani powie tym tysiącom nauczycieli, pani minister, którzy widząc arkusze organizacyjne szkół, a więc to nie żadna wirtualna rzeczywistość, tylko takie same dokumenty, które pani ma, kurator i my, nie znaleźli w tych arkuszach swoich nazwisk na rok 2017/2018? Co powiemy tym młodym nauczycielom, którzy będą pracowali w zmniejszonym wymiarze czasu pracy bądź też będą musieli ganiać od szkoły do szkoły, żeby mieć chociaż połowę etatu? Co powiemy także tysiącom pracowników administracji szkolnej - woźnym, kucharkom, sprzątaczkom, księgowym - bez których szkoła też nie istnieje, którzy również stracą pracę w wyniku likwidacji ponad 7 tys. gimnazjów? (Oklaski) Już dzisiaj ponad 31 tys. nauczycieli wie o tym, że straci pracę lub zatrudnienie w pełnym wymiarze z powodu reformy przygotowanej przez panią minister Annę Zalewską. Dane Związku Nauczycielstwa Polskiego z 20 czerwca 2017 r. są następujące. Utrata pracy obejmuje w tej chwili 9389 nauczycieli, redukcja etatów 22 087 nauczycieli. Łącznie 31 476 osób to są ofiary tej reformy, to są osoby, które nie znalazły się w arkuszach organizacyjnych na kolejny rok szkolny lub znalazły się w wymiarze 2/4, połowy etatu. Ci ludzie są takimi samymi obywatelami naszego kraju jak każdy inny. I skoro z mównicy sejmowej słyszą zapowiedź ministra edukacji, że nikt nie straci pracy, to pytam, jakie działania osłonowe wobec tych trzydziestu paru tysięcy obywateli rząd pani premier Beaty Szydło z pani inicjatywy ma zamiar przedsięwziąć. Młodzi ludzie, którzy pracują na 2/18 etatu i mają do spłacenia kredyt, i jest to małżeństwo nauczycielskie, bądź młoda osoba, której proponuje się pracę w siedmiu szkołach, żeby scalić etat, nie są w stanie być sprawnymi, w pełni wydajnymi nauczycielami mimo ogromnego zapału, ogromnej chęci i ogromnego zaangażowania. Najgorsza sytuacja jest w Warszawie. Tu z pracą pożegna się - wg informacji z Biura Edukacji - 1235 nauczycieli oraz 900 pracowników administracji i szkolnej obsługi. To jest z jednej strony dobra dla pani wiadomość, bo wtedy pani powie, że to jest wina samorządu, bo to nie ministerstwo, tylko samorząd zwalnia tych nauczycieli, nie zapewniając im miejsc pracy na kolejne lata, tak jak odpowiedziała pani na pytanie prezesa okręgu łódzkiego, co stanie się ze 112 nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej. Na posiedzeniu Rady Dialogu Społecznego odpowiedziała pani, że to jest wina pani prezydent Hanny Zdanowskiej. Oczywiście ktoś z nimi rozwiązał umowy o pracę, ale na pewno nie prezydent miasta, bez względu na to, którego miasta to dotyczy. Ale to nie koniec dramatu i nie koniec zwolnień. Redukcja etatów dotknie w Warszawie 7 tys. nauczycieli. Kolejnym niechlubnym rekordem jest liczba nauczycieli łączących etaty aż w trzech szkołach - 913 osób. W Warszawie oznacza to czasami jazdę tramwajem trzy przystanki dalej, ale co ma zrobić nauczycielka polskiego, której zaproponowano pracę w pięciu szkołach, żeby mogła mieć etat, czy nauczycielka z Podkarpacia, której zaproponowano pracę w siedmiu szkołach? W grupie nauczycieli tracących pracę, a więc ponad 9 tys. osób, większość stanowią osoby, które otrzymały wypowiedzenie. 5200 nauczycieli otrzymało wypowiedzenie, 4200 nauczycielom nie przedłużono czasowej umowy o pracę, z reguły młodym osobom. Najwięcej zwolnień będzie w województwach: mazowieckim, małopolskim, lubelskim, wielkopolskim i świętokrzyskim. Z redukcją etatów na masową skalę muszą się zmierzyć, oprócz Mazowsza, także inne województwa. Ograniczenie etatów dotknie 2560 nauczycieli w województwie podkarpackim, 2328 nauczycieli w województwie świętokrzyskim, ponad 2 tys. nauczycieli w województwie małopolskim i ok. 1500 nauczycieli w województwie lubelskim. Niestety każdy dzień poprawia te dane na naszą niekorzyść, rośnie liczba tych, którzy nie znaleźli swoich nazwisk w arkuszach organizacyjnych na kolejny rok szkolny. Także rzecznik praw obywatelskich pan Adam Bodnar obawia się, że reforma zakończy się masowymi zwolnieniami w oświacie. W skierowanym niedawno do pani piśmie poinformował, że w związku z reformą pojawia się też obawa środowiska nauczycielskiego sygnalizowana w skargach kierowanych do rzecznika praw obywatelskich dotyczących utraty pracy i możliwości utraty pracy. Warto przypomnieć, co konkretnie fundują państwo najlepiej wykształconej grupie zawodowej. Dla nauczyciela kontraktowego to jest praca za mniej niż 1500 zł, dla nauczyciela mianowanego - za mniej niż 2 tys. zł. To oznacza, że tysiące świetnie wykształconych specjalistów, czasami z dwoma, trzema fakultetami, którzy lubią i szanują dzieci, skazujecie na życie za pensję mniejszą niż pensja minimalna. Mówią państwo o osłonach, tymczasem żadnych osłon dla zwalnianych nauczycieli nie ma. W przyszłym roku zwalnianie nauczycieli stanie się jeszcze prostsze. W roku 2018 dyrektor wygaszanej placówki nie będzie musiał składać oferty przeniesienia w stan spoczynku, procedura ulegnie uproszczeniu. Pani minister chwali się miejscami pracy, jakie polscy nauczyciele mogą znaleźć w bazach danych prowadzonych przez kuratoria. Woli jednak nie wspominać o tym, że ogromna większość ofert dotyczy pracy na niepełny etat, często w wymiarze połowy etatu lub znacznie poniżej, a to oznacza pracę za nawet mniej niż 500 zł miesięcznie. Wiele innych ofert kierowanych jest do nauczycieli specjalistów, np. oferty pracy w szkołach przy zakładach poprawczych albo pracy w placówkach dla dzieci z niepełnosprawnością. Jeden z informatyków z gdańskiego gimnazjum powiedział, że otrzymał pracę jako informatyk w wymiarze jednej godziny. To są oferty, których żaden nauczyciel likwidowanego gimnazjum nie jest w stanie przyjąć, bo nie będzie miał szansy na to, żeby być w pełni zatrudnionym, nie będzie miał szansy na podnoszenie swoich kwalifikacji, szczególnie że duża część ofert w kuratoryjnych bazach danych wygasła w ciągu np. kilku dni od ich zamieszczenia, zaraz po tym jak nauczyciel dowiedział się o swoim losie. Na przykład Kuratorium Oświaty we Wrocławiu zamieściło w bazie danych oferty pracy dla nauczycieli przyrody i geografii w Kłodzku, każda w wymiarze 3 godzin, które wygasły 15 maja, czyli w dniu, kiedy ewentualnie zainteresowani tymi ofertami mogli się dowiedzieć, że w dotychczasowej szkole zabraknie dla nich miejsc pracy. Przy okazji chcą państwo zmusić część nauczycieli do pracy w charakterze nauczycieli objazdowych, pokonujących codziennie dziesiątki kilometrów, by zebrać godziny w różnych szkołach, często znacznie oddalonych od siebie. W tym celu zmieniliście Kartę Nauczyciela, umożliwiając przenoszenie nauczycieli ze szkoły do szkoły, jednocześnie zawiesiliście art. 18 ustawy Karta Nauczyciela, który mówi, że w razie przeniesienia nauczyciela z urzędu do innej miejscowości należy mu zapewnić w nowym miejscu pracy mieszkanie oraz miejsce pracy dla współmałżonka, jeżeli jest nauczycielem. Ja po prostu nie chcę być zmuszany do zwalniania dobrych nauczycieli, powiedział Wiesław Włodarski, dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. Ruy Barbosy w Warszawie oraz nauczyciel roku 2007, tłumacząc, dlaczego postanowił odejść ze szkoły, z którą był związany przez ostatnie dziesięciolecia. Dyrektorem dalej być nie chcę, bo za rok znów czekałaby mnie fala zwolnień, mówi dyrektor Włodarski, idealnie podsumowując istotę tzw. reformy pani minister Anny Zalewskiej. Podobną opinię wygłosiła dyrektorka jednego z gimnazjów w Krakowie, która również zrezygnowała z pracy, nie chcąc zwalniać swoich nauczycieli. Powtórzę - rekordzista będzie uczył od września w siedmiu szkołach na Podkarpaciu. Ile czasu będzie miał ten nauczyciel dla ucznia, ile czasu będą mieli uczniowie w kontakcie z tym nauczycielem? Kłamstwo piąte: to obywatele i obywatelki chcą tych zmian i jesteśmy gotowi do dialogu. Tak, 2 lata temu plany reformy edukacji cieszyły się poparciem większości społeczeństwa, ale kiedy poznaliśmy szczegóły, okazało się, że część z nas nie oczekuje tego, co proponuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, i poparcie zaczęło spadać. Jednak ministerstwo pozostało głuche na głosy krytyki, a nawet na zwykłe pytania. Pani minister Anna Zalewska często mówiła o dialogu, o konsultacjach, o tym, że każdy może zgłosić swoje uwagi, a ministerstwo jest otwarte na dialog i na pytania, ale jak ten dialog z przedstawicielami wyglądał w praktyce? Pani minister Anna Zalewska nigdy nie spotkała się z przedstawicielami ruchów rodzicielskich sprzeciwiających się reformie. W ciągu minionego roku raz spotkał się z rodzicami wiceminister Maciej Kopeć - po to aby im zakomunikować, że tryb wprowadzania reformy warunkowany jest kalendarzem wyborczym i żadne zmiany w jej kształcie ani w tempie jej wprowadzania nie mogą mieć miejsca. Stawianie kalendarza wyborczego ponad dobro dziecka pozostawiam bez komentarza. Ministerstwo zasłaniało się współpracą z fundacją blisko związaną z Prawem i Sprawiedliwością, fundacją pana Wojciecha Starzyńskiego. Fundacja ta rzekomo konsultowała z rodzicami projektowane zmiany. Czas obalić kolejną nieprawdę. Ani jedna z konferencji przeprowadzonych przez Fundację ˝Rodzice Szkole˝ nie dotyczyła reformy edukacji, o czym siedząca tutaj, na sali, pani Dorota Łoboda może najlepiej zaświadczyć. Rodzice i nauczyciele byli obecni na wszystkich posiedzeniach sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. W grudniu uczestniczyli w posiedzeniu dotyczącym wysłuchania publicznego w sprawie ustawy. Posłowie Prawa i Sprawiedliwości zagłosowali przeciwko wysłuchaniu publicznemu. Dlaczego? Czego się państwo obawialiście? Prawdy? Tego, że runie z trudem budowana przez państwa wizja szerokiego społecznego poparcia dla reformy? Na tym samym posiedzeniu głos chcieli zabrać przedstawiciele organizacji rodzicielskich z całej Polski. Odmówili im państwo prawa do wypowiedzi. Matki i ojcowie z całej Polski, także obecni tu, na sali, zostali odprawieni z kwitkiem, wrócili do swoich miast z poczuciem głębokiej niesprawiedliwości i przekonaniem, że głos rodziców nic dla władzy nie znaczy, że władza nie chce słuchać obywateli i obywatelek mających pytania, wątpliwości albo, nie daj Boże, całkowicie odmienne zdanie w kwestii reformy oświaty. (Oklaski) W grudniu, przed głosowaniem nad ustawą Prawo oświatowe, rodzice wysłali list do wszystkich 231 posłów Prawa i Sprawiedliwości. Ilu z państwa odpowiedziało na prośby i pytania przerażonych rodziców, matek i ojców, którzy w trosce o dobro swoich dzieci zwrócili się do przedstawicieli władzy z prośbą o pomoc? Ilu z państwa? Odpowiedź brzmi: ani jedno. Tak wyglądał dialog. Organizacje i ruchy rodzicielskie wystosowały do pani premier Beaty Szydło pismo z prośbą o spotkanie. Pani premier w mediach potwierdziła, że wie o piśmie, i powiedziała, że może spotkać się z rodzicami, choć uważa, że reforma jest dobrze przygotowana. Dziennikarze mieli więcej szczęścia niż rodzice: usłyszeli jakąkolwiek odpowiedź. Do rodziców, choć upłynęły ponad 2 miesiące, nie dotarła żadna odpowiedź z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Trudno się zatem dziwić, że po wyczerpaniu wszystkich możliwych sposobów dotarcia do władzy rodzice i nauczyciele protestowali na ulicach. Ale nie tylko: także strajkowali. Mimo różnych ocen tego wydarzenia chcę zwrócić uwagę na to, że było to największe w ciągu ostatnich kilkunastu lat wydarzenie polegające na powstrzymaniu się od pracy przez ponad 150 tys. osób wykonujących jeden zawód, w jednym miejscu, w jednym zakładzie pracy, za co wszystkim, którzy się tego podjęli, bardzo serdecznie dziękuję. Ale także rodzice każdego 10. dnia miesiąca w ramach pewnego aktu desperacji nie posyłali swoich dzieci do szkół w proteście przeciwko forsowaniu siłą zmian w edukacji. Czy w cywilizowanym państwie władza wie lepiej od rodziców, co jest dobre dla ich dzieci? - to słowa Beaty Kempy. Mówiła tak kilka lat temu. Co się od tego czasu zmieniło? To pytanie pozostaje bez odpowiedzi, ale ono pojawia się bardzo często. Co zmieniło się od roku 2009, co zmieniło się od roku 2005, 2007, kiedy państwo mieliście inne poglądy w tej materii? Kłamstwo szóste: reforma jest bezkosztowa. Sposób wprowadzania reformy dziwi wicepremiera Mateusza Morawieckiego. Jego resort, opiniując projekt nowego rozporządzenia o ramowych planach nauczania, czuł się zawiedziony analizą kosztów wprowadzanych zmian. Zdaniem urzędników pana premiera Morawieckiego za koszty reformy oświaty miały zapłacić samorządy, tymczasem okazuje się, że rząd będzie musiał znaleźć dodatkowe środki. Pytam: Kosztem kogo lub czego? Założeniem ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe wprowadzającej reformę ustroju szkolnego było, iż wszelkie zmiany w zakresie zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego będą finansowane z ich środków, w tym z części oświatowej subwencji, bez konieczności jej zwiększania. Przepisy projektowanego rozporządzenia są konsekwencją tej reformy - napisało ministerstwo rozwoju i finansów, opiniując rozporządzenie. Ministerstwo dziwiło się też przygotowanym przez MEN wyliczeniom kosztów wprowadzanych zmian, ponieważ w kolejnych latach reforma miała przynieść oszczędności dla systemu oświaty. Jakie to oszczędności? Od utworzenia gimnazjów, czyli od roku 1999, samorządy wydały na gimnazja 130 mld zł, w tym 8 mld na inwestycje. Koszt samego wygaszania gimnazjów tylko w 2 pierwszych latach szacuje się na kwotę 1 mld zł. Trudne do oszacowania są koszty zwolnień i odpraw nauczycieli i pracowników administracji szkolnej oraz koszt remontów i dostosowania infrastruktury szkolnej. Za to wszystko zapłacą samorządy. Chodzi o pieniądze na zakup ławek czy krzeseł dla najmłodszych uczniów do tych szkół podstawowych, które powstaną w miejsce gimnazjów, a także zakup wyposażenia świetlic. Do tego dochodzi koszt archiwizacji dokumentacji likwidowanych szkół i koszt zakupu nowych pieczęci i tablic, doposażenia szkolnych stołówek, dostosowania sanitariatów do potrzeb najmłodszych dzieci. Spójrzmy na przykłady wydatków w tym roku: Bydgoszcz - 3 mln zł, Gdańsk - 25 mln, Warszawa - 65 mln, Poznań - 13 mln. A to zaledwie kilka miast. Wszyscy wiemy, że rząd nie ma własnych pieniędzy. To są nasze pieniądze. Widzimy, jak są trwonione. Samorządy już piszą do Ministerstwa Edukacji Narodowej wnioski o dofinansowanie w przypadku, gdy gimnazjum zostaje przekształcone w 8-letnią szkołę podstawową. Pierwsze wnioski dotyczące doposażenia świetlic złożyło 330 samorządów. Opiewają one na ponad 17 mln zł. Jeśli chodzi o remonty sanitariatów, to w tym zakresie wpłynęło 308 wniosków na kwotę ponad 32 mln zł. O największe środki wystąpiły takie miasta jak Warszawa, Lublin, Wrocław czy Katowice. Koszt druku podręczników dotowanych z budżetu tylko w roku 2017 to 357 mln. Ale one zaraz będą nieaktualne, a pieniądze - zmarnowane. Za te pieniądze można wybudować żłobki, przedszkola, sale gimnastyczne w szkołach, w których ich brakuje. Za nieprzemyślane zmiany zapłaci całe społeczeństwo, także ci, którzy dzieci nie mają. (Oklaski) I ostatnie kłamstwo: reforma jest już wdrożona i nie da się jej odwrócić. Pytają państwo bardzo często, dlaczego tak późno pojawił się wniosek referendalny, ale zwracamy uwagę na to, że protestowaliśmy od pierwszych minut, kiedy pani minister Anna Zalewska w Toruniu ogłaszała swoje rewolucyjne zmiany. Ale to nie my narzuciliśmy szaleńcze tempo procedowania ustawy. Na każdym etapie można było powstrzymać zmiany, gdyby tylko wysłuchali państwo głosów tych, którzy byli tej zmianie przeciwni, ich argumentów, ich uwag, bo to wszystko były uwagi kierowane w trosce o los polskiego ucznia, polskiego dziecka. Nie przekonała państwa 50-tysięczna manifestacja nauczycieli w Warszawie w listopadzie 2016 r. Nie przekonały dziesiątki ulicznych protestów: nauczycieli, rodziców, samorządowców. Nie przekonał głos ekspertów, rektorów szkół wyższych, nauczycieli, rodziców i uczniów. Wysyłaliśmy swoje opinie do Ministerstwa Edukacji Narodowej, do prezydenta, do posłów Prawa i Sprawiedliwości. Na spotkaniu w Kancelarii Prezydenta RP pani minister Sadurska przekonywała nas, że warto poczekać, kiedy ustawa wpłynie do prezydenta, że wówczas pan prezydent się nad nią zastanowi. Pani minister nie wiedziała, że ta ustawa w jej kancelarii leży od ponad tygodnia. Taki był poziom zainteresowania pani minister sprawami, które leżały już w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Związek Nauczycielstwa Polskiego złożył ponad 250 tys. podpisów w obronie polskiej szkoły. Prosiliśmy: reformujmy, ale z sensem, bo szkoła wymaga zmian. Po co ten pośpiech? Dlaczego nie można zacząć wprowadzać zmian od początku cyklu edukacyjnego? Dlaczego wprowadzamy niczym nieuzasadniony chaos, fundując wszelkie negatywne tego efekty dziecku, uczniowi w naszych szkołach? Mają państwo prawo do reformowania systemu oświaty i tego prawa wam nikt nie odbiera, ale nie w taki sposób. Finlandia, na której szkolnictwo patrzymy z zachwytem, wprowadzała reformę przez kilkanaście lat. Sama pani minister Anna Zalewska w roku 2009 powoływała się na ten przykład. Zacznijmy od systemu kształcenia nauczycieli i od tego, czego mają uczyć w polskiej szkole uczniów i jakimi ludźmi powinni być uczniowie po skończeniu tejże szkoły. Rozmawiajmy o tym. Niech państwo nas przekonują do swoich racji. A przede wszystkim nie krzywdźmy dzieci. To one staną się ofiarami zmian przeprowadzonych przez dorosłych - tego rodzaju stwierdzenia wielokrotnie wypowiadali rodzice, nauczyciele, samorządy, naukowcy. Nie mówcie nam państwo, że tej pseudoreformy nie da się odkręcić, że na referendum jest już za późno. Zmarnowaliście 2 miesiące od momentu złożenia wniosku, a wielu samorządowców nadal, do dzisiaj włącznie, mówi, że są gotowi w ciągu 2 godzin przyjąć ustawę korygującą to, co zostało przyjęte w ramach tzw. reformy Anny Zalewskiej. Nie mamy powodu, by twierdzić, że stan faktyczny przygotowań jest na tyle zaawansowany, że nie da się tego ciągnąć, że nie da się tego cofnąć, przepraszam, informują nas samorządy. W Sejmie posłowie opozycji złożyli inicjatywę poselską, o której mówiłem na początku, dotyczącą przesunięcia wejścia w życie ustawy na 1 września 2018 r. Apeluję więc do pań i panów posłów z Prawa i Sprawiedliwości, ale także z pozostałych klubów parlamentarnych o poparcie tej inicjatywy, o szybkie procedowanie i przyjęcie tej nowelizacji. Zyskamy wszyscy rok na poprawienie tego, co w projektowanych zmianach jest błędne, co szkodzi polskiej szkole, co szkodzi polskiemu uczniowi. (Oklaski) To pozwoli na przeprowadzenie poważnej debaty o edukacji i na przygotowanie wszelkich zmian... (Poseł Teresa Wargocka: Ale czemu pan sobie zaprzecza?) ...w taki sposób, aby nikt nie czuł się tymi zmianami rozczarowany, zaskoczony, aby nikt nie był do nich przymuszany, a jednocześnie żeby była pełna przejrzystość projektowanych zmian i udział w debacie publicznej zagwarantowany dla wszystkich. Samorządy czekają na sygnał. Są w stanie w trybie nadzwyczajnym zmienić dotychczas przyjęte uchwały w sprawie dzieci szkolnych. Zróbmy coś razem dla dobra systemu, a przede wszystkim dla dobra polskich dzieci. Reforma jest na razie tylko na papierze. Mówią o tym ci, którzy będą odpowiedzialni za jej wdrażanie. Jeszcze żadna szkoła nie została zlikwidowana. Jeszcze żadne dziecko nie zaczęło się uczyć w zmienionej podstawie programowej, wypowiedzenia wręczono nauczycielom i można je cofnąć, powrócić do starej sieci szkół. Nie mówcie nam państwo, że niszcząc ponad 17-letni dorobek tysięcy polskich szkół, tysięcy polskich uczniów, nauczycieli, rodziców, wypełniacie wolę suwerena, który głosował na Prawo i Sprawiedliwość w wyborach parlamentarnych. (Poseł Teresa Wargocka: Oczywiście.) O tym, jak bardzo społeczeństwo nie zdawało sobie sprawy z tego, co się kryje za projektowanymi zmianami, świadczą ostatnie badania CBOS-u. Po 2 miesiącach uświadamiania ludziom, co naprawdę kryje się za tzw. reformą minister Anny Zalewskiej, poparcie dla referendum wzrosło. Według ostatniego badania CBOS-u do 62%. Wśród zwolenników referendum jest prawie 40% wyborców Prawa i Sprawiedliwości, a także 59% wyborców Kukiz’15. Gdyby do referendum doszło, cieszyłoby się ono prawdopodobnie rekordową po 1989 r. frekwencją. W głosowaniu bowiem chce wziąć udział aż 78% ankietowanych, w tym 56% zdecydowanie. Nawet 83% wyborców Prawa i Sprawiedliwości zadeklarowało, że wzięłoby udział w referendum edukacyjnym, gdyby zostało ono rozpisane. Przeciwnicy pomysłów Anny Zalewskiej dzielą się na głośnych i cichych. Głośni to my - rodzice, nauczyciele, samorządy. Mamy czasami dostęp do mediów, aczkolwiek nie wszystkich, chodzimy na manifestacje, zbieramy podpisy, rozmawiamy z każdym obywatelem na ulicy, czasami także z tym, który jest zwolennikiem zmiany, ale nie popiera tempa i chaosu, który z tego tempa wynika. Ale są też przeciwnicy cisi, jak choćby wiceminister edukacji Maciej Kopeć, któremu udało się uratować przed likwidacją gimnazjum, w którym wcześniej pracował. Szkoda tylko, że jest to jedyne gimnazjum uratowane w ten sposób. Gdyby przy innych liceach udało się utworzyć klasy VII i VIII, liczba chętnych do tych oddziałów pokazałaby, że rodzice i dzieci nie chcą 8 lat w tej samej szkole. Dlatego nie zgodzili się państwo na wprowadzenie poprawki umożliwiającej takie rozwiązanie. Wierzę, że są wśród państwa osoby, które zdają sobie sprawę, że w ten sposób nie wprowadza się reformy edukacyjnej. Podejmijcie odważną decyzję, oddajcie głos Polkom i Polakom. Niech wypowiedzą się, jakiej chcą szkoły dla polskich dzieci, dla swoich dzieci. Nie chcemy słyszeć, że jest za późno. Na uczciwość nigdy nie jest za późno. Obiecywali państwo wielokrotnie w kampanii, że będziecie słuchać obywateli i nie będziecie wyrzucać podpisów do kosza. Za chwilę w tej dyskusji padnie argument: a nasi przeciwnicy wyrzucili do kosza tysiące podpisów. Tak, tak było, ale państwo obiecywaliście, że będzie inaczej, że będzie lepiej, że będzie dobra zmiana. (Oklaski) (Poseł Barbara Bartuś: I jest.) Od tygodni próbują państwo podważyć obywatelskość wniosku i przylepić mu łatkę akcji partyjnej. Pan poseł Żalek mówił, że nie jest, że to nie obywatele podpisali się pod wnioskiem, wtórują mu inni przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości. Nie dzielcie nas państwo na lepszych i gorszych. Obrażacie w ten sposób tysiące ludzi, którzy stali na ulicach i zbierali podpisy, którzy sami przychodzili, prosząc o możliwość złożenia tego podpisu, będąc nawet waszymi zwolennikami, jednocześnie zdając sobie sprawę z tego, że czymś, co wyróżnia Polskę w zjednoczonej Europie, jest bardzo dobra edukacja. Nie są skłonni, nie są gotowi, nie akceptują procesu jej niszczenia. (Oklaski) To matki i ojcowie byli przedstawicielami organizacji pozarządowych, ruchów społecznych, a także partii politycznych. To nie są jakieś enigmatyczne twory. Za tymi wszystkimi nazwami, za owymi ruchami obywatelskimi, za partiami politycznymi, za związkami kryją się tysiące istot, tysiące rodziców, którzy mają swoje dzieci i wnuki w szkole i nie godzą się na tego rodzaju chaos. Nie wstydzimy się tego, że mamy prawo, mamy przede wszystkim odwagę mówić, że chcemy dobrej szkoły dla polskich uczniów. Tej dobrej szkoły nie zapewnia nam reforma pani minister Anny Zalewskiej. Udało nam się zbudować wokół referendum szeroką koalicję. Jesteśmy takimi samymi obywatelami, obywatelkami niezależnie od przynależności do jakiejkolwiek organizacji. Mamy obywatelskie prawo domagać się referendum. To reguły demokratycznego państwa. One nie są zarezerwowane tylko dla określonych grup. Rozmawiajmy merytorycznie, nie prześcigajmy się w udowadnianiu, kto z nas ma większe prawa obywatelskie, kto tego prawa nie ma. Nie patrzymy na to w kategoriach wygranych i przegranych, bo w tej rozgrywce wygranymi muszą być nasze dzieci. Niech państwo pomyślą o nich. Dla posłanek i posłów głosowanie to tylko chwila, ale w tej chwili ważą się losy naszych dzieci, naszych wnuków. Jeśli zatrzymacie tę reformę, zwolnicie tempo, zaczniemy wszystko od początku, od I klasy, może od przedszkola. Wszyscy będziemy z tego faktu zadowoleni, bo wreszcie coś zrobimy po bożemu, wreszcie coś zrobimy poprawnie, a nie będziemy rozsadzać tego od środka. (Poseł Zbigniew Dolata: I kto to mówi?) (Poseł Teresa Wargocka: 8 lat!) Większość z państwa ma dzieci lub wnuki w wieku szkolnym. Czy naprawdę jesteśmy gotowi zafundować im ten edukacyjny koszmar: przepełnione klasy, naukę na zmiany, lekcje z nauczycielami jeżdżącymi od szkoły do szkoły, naukę z pisanych na kolanie nowych podstaw programowych? Czy naprawdę ze względu na polityczne racje skażecie wasze dzieci i wnuki na naukę w zdeformowanej przez panią minister Annę Zalewską szkole? Czy będziemy potem mogli spojrzeć sobie w oczy? Czy będziecie państwo spokojnie patrzeć w oczy swoich dzieci, swoich wnuków, tysięcy rodziców i nauczycieli, którzy są także waszymi wyborcami? Mam nadzieję, że jest czas na refleksję, że jest czas na wnikliwą debatę, na którą wszyscy powinniśmy być gotowi. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)