Mówca: Sprawozdawca Aleksandra Kot
Data: 2025-11-06 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! ˝Ciężarówką bez prawa jazdy mimo zakazu sądu˝, ˝Pijany dziewiętnastolatek prowadził fiata bez prawa jazdy˝, ˝Wracała z wieczornej zmiany, uderzył w nią rozpędzony Seat uczestniczący w nielegalnych wyścigach˝ - to tylko kilka nagłówków artykułów opisujących przypadki kierowców, którzy nie posiadali prawa jazdy, ale też takich, wobec których orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdu. W doniesieniach medialnych znajdziemy też wiele historii o nielegalnych wyścigach samochodowych, które zakończyły się tragedią osób postronnych. Bo to właśnie niedostosowanie prędkości do warunków ruchu pozostaje główną przyczyną wypadków ze skutkiem śmiertelnym. Mam dzisiaj zaszczyt przedstawić w imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach sprawozdanie z prac nad rządowym projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, zawartym w druku nr 1822. To projekt, który po raz pierwszy w sposób kompleksowy potraktował bezpieczeństwo drogowe. To projekt, który uderza bezpośrednio w osoby świadomie i rażąco lekceważące prawo drogowe, w tych, którzy z premedytacją stwarzają zagrożenie dla życia innych. Projekt wprowadza do Kodeksu karnego przepisy penalizujące organizowanie i uczestnictwo w nielegalnych wyścigach pojazdów mechanicznych. To nowość w Kodeksie karnym. Ustawa przewiduje dla takich zachowań karę pozbawienia wolności do lat 5, a jeśli skutkiem wyścigu jest zagrożenie życia lub zdrowia, nawet do lat 10. Tym samym państwo po raz pierwszy penalizuje zjawisko, które dotychczas pozostawało trudne do ścigania. Projekt ustawy penalizuje także prowadzenie pojazdu w sposób rażący, naruszający zasadę bezpieczeństwa w ruchu lądowym, czyli tzw. brawurową jazdę. W pracach komisji nadzwyczajnej przepis dotyczący brawurowej jazdy został wyodrębniony i doprecyzowany. Chodzi o sytuacje, w których kierowca z premedytacją, w sposób rażący, lekceważący przekracza dozwoloną prędkość, w efekcie stwarzając realne zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób. Komisja doprecyzowała, że samo przekroczenie prędkości nie stanowi jeszcze przestępstwa. Chodzi o zachowanie kierowcy, które jest rażące, niebezpieczne, polega na agresywnym zachowaniu wobec innych uczestników ruchu, gwałtownych zmianach pasa ruchu, ignorowaniu znaków i sygnałów drogowych. Ta regulacja ma na celu eliminację z dróg kierowców, którzy dopuszczają się takiej skrajnej brawury, piractwa drogowego. Za tego rodzaju czyny przewidziano karę pozbawienia wolności do lat 5, a w razie sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia nawet do lat 8. Ten projekt ustawy to też surowsze sankcje dla piratów drogowych i dla recydywistów, którzy wsiadają za kierownicę mimo braku uprawnień. Projekt rozszerza katalog przestępstw, w wypadku których sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ten katalog obejmuje np. spowodowanie wypadku w czasie nielegalnego wyścigu czy ucieczkę przed Policją (Gwar na sali, dzwonek), czy też prowadzenie pojazdu bez uprawnień. To bardzo ważna i kluczowa zmiana tego projektu. Sąd będzie zobowiązany do orzeczenia takiego zakazu, a w przypadku złamania przez sprawcę zakazu wcześniejszego zakaz ten będzie dożywotni. To koniec sytuacji, w których osoba z pięcioma zakazami sądowymi na swoim koncie wciąż wsiada za kierownicę. Nowe przepisy przewidują też przepadek pojazdu w przypadku prowadzenia w stanie nietrzeźwości czy uczestnictwa w nielegalnym wyścigu. Podniesiono też minimalne świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym. Prace komisji pozwoliły projektowi nabrać ostatecznego, spójnego kształtu. W trakcie prac doprecyzowano niektóre pojęcia, w szczególności w definicji nielegalnych wyścigów, zastępując termin: zgromadzenia określeniem: spotkanie, by uniknąć kolizji z ustawą o zgromadzeniach publicznych. Państwo nie może pozostawać bierne wobec sytuacji, w których kierowcy bez uprawnień, pod wpływem alkoholu czy mimo orzeczonych zakazów nadal bezkarnie zasiadają za kierownicą. Surowsze sankcje będą mieć efekt odstraszający. Bezpieczeństwo Polaków i skuteczne zwalczanie zjawiska nielegalnych wyścigów, brawurowej jazdy oraz prowadzenia pojazdu przez osoby bez uprawnień to priorytet tego projektu. W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach wnoszę o przyjęcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, zgodnie z treścią druku nr 1822. Dziękuję. (Oklaski)