Mówca: Ewa Tomaszewska
Data: 2015-12-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec projektów ustaw o jednorazowym dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne, zasiłki przedemerytalne, emerytury pomostowe albo nauczycielskie świadczenia kompensacyjne w 2016 r. Zasadniczą cechą naszej polityki prorodzinnej winno być działanie na rzecz zapewnienia rodzinom samodzielności ekonomicznej. W szczególności winno to dotyczyć ochrony dochodów rodzin, w tym szczególnie rodzin o niższych dochodach, także rodzin utrzymujących się ze świadczeń emerytalnych i rentowych. Do takich działań należy waloryzacja rent i emerytur. Jej celem jest niwelowanie skutków inflacji w przypadku dochodów emerytów i rencistów, a zarazem zagwarantowanie tym świadczeniobiorcom udziału we wzroście gospodarczym kraju. Dziś trudno mówić o obniżaniu dochodów wskutek inflacji ze względu na efekt deflacyjny wynoszący 0,2%, co oznacza, że zarówno średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2015 r., jak i średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych, emerytów i rencistów w 2015 r. wynoszą ok. 99,8%. Prognozowany przeciętny wzrost wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2015 r. wynosi 3,6%, a więc uwzględnienie w przewidywanej wysokości świadczenia na 2016 r. 20% wzrostu oznacza podwyższenie świadczenia o 0,72%. Zatem przy minimalnych świadczeniach wzrost ten wynosiłby 4,57 zł brutto. Otrzymana kwota netto starczałaby pewnie na jeden bochenek chleba w skali miesięcznej. Wzrost świadczeń byłby niemal niedostrzegalny. Tymczasem wszyscy wiemy, że ubodzy ubożeją szybciej. Ze swoich dochodów emeryci i renciści pokrywają wydatki na leki w niewielkim stopniu refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Refundacja ta jest najniższa w Unii Europejskiej. Zmiany prawne w tym zakresie wymagają czasu, a świadczeniobiorcy oczekują naszej reakcji w tej sprawie już dziś. Musimy też zwrócić uwagę na prawidłowość, jaką jest szybszy wzrost cen podstawowych produktów i usług. Chleb, mleko kupuje każdy. Przysłowiowe złote klamki mają znacznie mniej nabywców, a więc popyt jest tu znacznie mniej elastyczny, co spowalnia wzrost cen. Zatem wzrost cen w większym stopniu dotyka uboższych. W tej sytuacji widzimy konieczność dokonania korekty dochodów osób otrzymujących najniższe świadczenia poprzez przyznanie im jednorazowego dodatku zróżnicowanego co do wysokości w zależności od dochodów świadczeniobiorców. Dodatek ten nie powinien być opodatkowany. Nie będzie też od niego pobierana składka na ubezpieczenie zdrowotne. O dostrzeżeniu potrzeby reakcji parlamentu na tę sytuację świadczy fakt złożenia projektów ustaw przez posłów trzech klubów parlamentarnych: Prawa i Sprawiedliwości, Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Szkoda, że posłowie poprzednio rządzącej koalicji składający dziś projekty ustaw nie zadbali o wprowadzenie tego rozwiązania wcześniej. Wówczas nie zabrakłoby czasu na zachowanie wszystkich procedur związanych z prawidłowo prowadzonym dialogiem społecznym, w szczególności z odbyciem konsultacji z partnerami społecznymi. (Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz: To była ustawa konsultowana.) (Poseł Magdalena Kochan: Niektórzy nie chcą rozmawiać.) Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Przedłożone projekty ustaw o jednorazowym dodatku pieniężnym dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne, zasiłki przedemerytalne, emerytury pomostowe albo nauczycielskie świadczenia kompensacyjne w 2016 r. zawarte w drukach nr 80, 81 i 82, są co do rozwiązań prawnych niemal identyczne, poza wysokością dodatków w zależności od dochodów. Projekt przedstawiony w druku nr 81, przedstawiony przez grupę posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, przewiduje przyznanie dodatków: 400 zł - jeśli świadczenie lub suma świadczeń nie przekracza 900 zł, 300 zł - jeśli świadczenie lub suma świadczeń wynosi powyżej 900 zł, jednak nie więcej niż 1100 zł, 200 zł - jeśli świadczenie lub suma świadczeń wynosi powyżej 1100 zł, jednak nie więcej niż 1500 zł, 50 zł - jeśli świadczenie lub suma świadczeń przysługujących osobie uprawnionej wynosi powyżej 1500 zł, jednak nie więcej niż 2000 zł. Projekty z druków nr 80 i 82, sygnowane przez posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego i Platformy Obywatelskiej, proponują przyznanie niższego o 50 zł dodatku dla osób o dochodach do 900 zł, natomiast wyższego o 50 zł dodatku dla świadczeniobiorców o dochodach powyżej 1500 zł, nie więcej jednak niż 2000 zł. Taki sposób rozdysponowania środków finansowych będzie oznaczał nieco niższe wsparcie dochodów osób o świadczeniach najniższych, a wyższą kwotę dodatku dla osób o świadczeniach wyższych niż 1500 zł. Rozwiązanie zaproponowane przez Prawo i Sprawiedliwość jest sprawiedliwsze, świadczy o większej wrażliwości na potrzeby najuboższych. Zarazem propozycja przedłożona przez PiS oznacza wydanie na ten cel niższej kwoty. W przypadku projektu Prawa i Sprawiedliwości skutku finansowe wprowadzenia ustawy w życie wynosiłyby 1400 mln zł. W przypadku realizacji ustawy według projektu Platformy Obywatelskiej lub Polskiego Stronnictwa Ludowego... (Poseł Magdalena Kochan: Te są niesprawiedliwe.) ...skutki finansowe wynosiłyby 1410 mln, a więc o 10 mln zł więcej. (Poseł Magdalena Kochan: To dołóżcie troszkę.) Analizując więc te trzy projekty ustaw... (Poseł Mieczysław Kasprzak: Kradną 10 mln.) ...Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, doceniając także troskę opozycji o dochody emerytów i rencistów, opowiada się za skierowaniem wszystkich trzech projektów ustaw z druków nr 80, 81 i 82 do dalszej pracy w komisjach, zwracając zarazem uwagę na potrzebę potraktowania druku nr 81 jako druku wiodącego. Uwzględnia on bowiem w większym stopniu potrzeby osób o najniższych dochodach. Jest przez to sprawiedliwszy a zarazem mniej kosztowny. (Poseł Magdalena Kochan: Sprawiedliwszy...) Proszę Państwa! Wysoka Izbo! Wydaje mi się, że ta jednorazowa w tej chwili, incydentalna zmiana przepisów, dająca szansę dodatkowego dofinansowania najniższych świadczeń, może być powodem do poważniejszego zastanowienia się nad problemem waloryzacji rent i emerytur. Wydaje mi się, że docelowo rozsądne byłoby - to jest już moje osobiste stanowisko - przejście do waloryzacji mieszanej, procentowo-kwotowej, tak by z jednej strony... (Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz: Czyli takiej, jaką my zaproponowaliśmy.) ...nie naruszyć zapisów konstytucyjnych, a zarazem ograniczyć postępujące rozwarstwienie generowane przez waloryzację procentową. (Dzwonek) (Poseł Magdalena Kochan: Tym sposobem właśnie to robimy, pani poseł.) Tak, ale to jest jednorazowa kwestia. Można zatem poprzez też bardziej elastyczne podejście do uwzględnienia udziału emerytów i rencistów we wzroście gospodarczym kraju niwelować to rozwarstwienie, które powoduje procentowy sposób dokonywania waloryzacji. Dziękuję.