Mówca: do Spraw Unii Europejskiej Szymon Szynkowski vel Sęk
Data: 2022-10-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo Posłowie! W związku z realizacją postanowień art. 3 ust. 1 ustawy z 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej mam zaszczyt przedstawić państwu 37. półroczne sprawozdanie Rady Ministrów dla Sejmu i Senatu z udziału Polski w pracach Unii Europejskiej. Raport prezentuje informacje o aktywności Polski w trakcie prac Rady Unii Europejskiej prowadzonych podczas przewodnictwa Francji, która w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2022 r. sprawowała po raz 13. prezydencję w Radzie Unii Europejskiej jako pierwsze państwo z tria: Francja, Czechy, Szwecja. Czas francuskiej prezydencji to czas wyjątkowy. Rozpoczęła się rosyjska agresja na Ukrainę, z której konsekwencjami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi musimy się mierzyć. Polska wspierała wysiłki prezydencji związane z koniecznością podjęcia działań w celu wsparcia obrony suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy. Jednocześnie należało podjąć działania zaradcze wobec masowego napływu uchodźców, wzrostu cen energii oraz globalnego kryzysu żywnościowego. Polska aktywnie angażowała się w działania prezydencji związane z napływem uchodźców z Ukrainy. Jako lider, jako państwo, które przyjęło największą ich liczbę była, można powiedzieć, pionierem. W tych szczególnie trudnych momentach wytyczała kurs. Kurs wytyczało z jednej strony państwo, z drugiej strony samorządy, organizacje pozarządowe oraz wielu polskich obywateli otwierających swoje domy przed gośćmi z Ukrainy uciekającymi przed rosyjskimi bombami. Na chwilę obecną od 24 lutego br. granicę polsko-ukraińską przekroczyło ponad 6,5 mln uchodźców z Ukrainy. Szybkie przyjęcie na poziomie unijnym rozwiązań prawnych zapewniających legalny pobyt na terytorium Unii i wsparcie przez uruchomienie ochrony czasowej stanowiło istotny czynnik w kontekście stabilności sytuacji wewnętrznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Polska apelowała również o zapewnienie stabilnego i adekwatnego wsparcia, w tym wsparcia finansowego, zarówno dla przebywających na terytorium Unii uchodźców, jak i goszczących ich państw członkowskich. Jednocześnie Polska popiera tworzenie platform i instrumentów wspierających koordynację działań członkowskich dotyczących uchodźców z Ukrainy. Podczas prezydencji francuskiej Polska pozostawała jednym z najaktywniejszych uczestników dyskusji na temat rozwoju unijnej polityki sankcyjnej. W tej kwestii również byliśmy liderem. Polskie zaangażowanie i współpraca z państwami członkowskimi przyczyniły się do przyjęcia kolejnych pakietów sankcyjnych. Nie byłoby możliwe, aby ich kształt był tak ambitny, gdyby nie linia, którą wytyczała Polska. Byliśmy zwolennikiem możliwie najdalej idących sankcji w sektorze energetycznym. Podkreślaliśmy i podkreślamy potrzebę dalszego utrzymania i wzmocnienia presji sankcyjnej na Rosję. Służyć temu ma wzmocniona implementacja dotychczas przyjętych środków sankcyjnych. Podkreślamy również wsparcie i zaangażowanie Polski w ramach udzielanej w różnych formach pomocy Ukrainie, w tym pomocy wojskowej, humanitarnej oraz związanej z przyszłą odbudową kraju. Polska pozytywnie ocenia działania prezydencji francuskiej w zakresie zaangażowania w rozwiązywanie problemów wywołanych wybuchem wojny w Ukrainie takich jak np. zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, z którymi to problemami Unia musi się mierzyć. Także jeśli chodzi o samowystarczalność i odporność Unii... Polska wskazywała na potrzebę wsparcia ukraińskiego sektora rolnego i ułatwienie eksportu żywności z Ukrainy. Zgadzaliśmy się z koniecznością zapewnienia pomocy także państwom trzecim. Polska stanowi ważne ogniwo wsparcia Ukrainy, jeśli chodzi o eksport ich produktów rolnych na rynki światowe, w tym do krajów Unii Europejskiej, przez tzw. korytarze solidarności. Byliśmy także inicjatorem działań związanych z przyznaniem statusu kandydata do Unii Europejskiej Ukrainie i Republice Mołdawii oraz uznaniem perspektywy europejskiej Gruzji. W związku z powyższym z zadowoleniem, z satysfakcją przyjęliśmy podjętą przy zaangażowaniu prezydencji francuskiej decyzję Rady Europejskiej z czerwca o przyznaniu tego statusu i uznaniu perspektywy. Będziemy wspierać wysiłki tych państw na ich drodze do pełnej integracji w ramach Unii Europejskiej. Zapowiedź dotycząca integracji Ukrainy z rynkiem wewnętrznym Unii, która powinna skutkować niezakłóconym dostępem do tego rynku, może być krokiem w kierunku członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej. Pod koniec prezydencji francuskiej, w czerwcu br. odbył się nieformalny szczyt Unia Europejska - Bałkany Zachodnie, który koncertował się na postępach w procesie integracji europejskiej oraz wyzwaniach związanych z Rosyjską agresją na Ukrainę. Doceniamy wysiłki Francji w celu przełamania impasu w sprawie przyjęcia ram negocjacyjnych dla Albanii i Macedonii Północnej. Zależy nam jednak na osiągnięciu wymiernych postępów w polityce rozszerzenia w kontekście współpracy z Bałkanami Zachodnimi. 6 października 2022 r. Polska wzięła udział w inauguracyjnym szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej, której powstanie zainicjował prezydent Macron. Mówię o tym dlatego, że dyskusja na temat tej inicjatywy trwała także podczas prezydencji francuskiej. Do pierwszego spotkania doszło na początku tego miesiąca. Polska podczas tego spotkania podkreślała, że traktuje tę inicjatywę jako próbę rekonsolidacji Zachodu i sił demokratycznych w obecnej sytuacji agresji Rosji na Ukrainę. Ten format powinien służyć budowaniu jedności europejskiej w obliczu rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz przekonaniu wszystkich partnerów do jednolitego stanowiska wobec Rosji, w tym do zdecydowanej, koherentnej polityki sankcyjnej. W dyskusji nad europejską wspólnotą polityczną akcentowaliśmy jednakowoż, że nowy format współpracy nie powinien stanowić substytutu dla prowadzonej przez Unię Europejską polityki rozszerzenia. Z zadowoleniem przyjęliśmy również wynegocjowanie satysfakcjonujących dla Polski zapisów kompasu strategicznego Unii Europejskiej. Kompas właściwie podkreśla komplementarny charakter relacji Unia Europejska - NATO, wskazując jako priorytet obszary istotne z punktu widzenia Polski: mobilność wojskową, zwalczanie zagrożeń hybrydowych i cybernetycznych oraz współpracę z partnerami. W trakcie finalizacji prac nad kompasem strategicznym Unii Polska zabiegała, by dokument odzwierciedlał kluczową rolę NATO dla bezpieczeństwa Europy. Polska wspierała także dalszą implementację kompasu strategicznego, w tym prace nad przeciwdziałaniem zagrożeniom hybrydowym. Walka z dezinformacją to też ważne wyzwanie w tym kontekście, a także zwalczanie cyberbezpieczeństwa instytucji organów służb Unii Europejskiej. Odnotowujemy postęp osiągnięty przez prezydencję francuską w zakresie priorytetów w obszarze spraw wewnętrznych. W szczególności chodzi o działania przywracające pełną funkcjonalność i wzmocnienie strefy Schengen oraz zarządzanie ruchami migracyjnymi, polityką azylową. Należy również podkreślić intensywne działania prezydencji w zakresie zewnętrznego wymiaru polityki migracyjnej. Polska konsekwentnie wskazywała podczas prezydencji francuskiej, by instrumentem wspierającym odbudowę gospodarki unijnej oraz wzmacniającym odporność na kryzysy zewnętrzne był jednolity rynek europejski, co okazało się szczególnie ważne w obliczu wybuchu wojny na Ukrainie. Za sukces prezydencji należy uznać przyjęcie rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych zakłócających rynek wewnętrzny. Przyjęta legislacja ustanawia zasady i procedury badania subsydiów zagranicznych zakłócających rynek wewnętrzny celem usunięcia tych zagrożeń. W zakresie polityki klimatycznej i środowiskowej prezydencja francuska skupiła się na negocjacjach w Radzie Unii Europejskiej pakietu legislacyjnego Fit for 55, w których Polska brała aktywny udział, ale tu warto zaznaczyć, że przyjęte przez Radę podejścia ogólne nie spełniały oczekiwań Polski. Polskie postulaty dotyczące uwzględnienia gospodarstw domowych w ramach rozszerzonego ETS oraz dynamicznego modelu funkcjonowania Funduszu Modernizacyjnego, przesunięcia wycofywanych bezpłatnych uprawnień z sektora CBAM do Funduszu Modernizacyjnego nie zostały uwzględnione. W związku z tym Polska nie poparła żadnego z podejść ogólnych do wspomnianych aktów prawnych. Polska nie poparła również podejścia ogólnego dotyczącego projektów nowelizacji dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii oraz w sprawie efektywności energetycznej mimo wynegocjowania pewnych korzystnych rozwiązań, zwłaszcza w zakresie ciepłownictwa. Polska poparła poziom ambicji zaproponowany przez prezydencję francuską w odniesieniu do transportowych dossier wchodzących w skład pakietu Fit for 55. W naszej opinii w przyjętych podczas prezydencji stanowiskach Rady cele redukcji i terminy ich wdrażania określone są na maksymalnym możliwym do osiągnięcia dla branży transportowej i gospodarki Polski poziomie. Polska opowiada się za tym, aby w negocjacjach z Parlamentem Europejskim utrzymać w największym możliwym stopniu poziom ambicji określony w stanowiskach Rady oraz zachować spójność z równoległe toczącą się rewizją przepisów dotyczących transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Polska z zadowoleniem odnotowała osiągnięcie przez prezydencję kompromisów z Parlamentem Europejskim w odniesieniu do rozporządzenia dotyczącego transgranicznych zagranicznych zagrożeń dla zdrowia, ostatniego elementu tzw. europejskiej unii zdrowia w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego. Z zadowoleniem przyjęliśmy również wynegocjowanie przez prezydencję dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych. Osiągnięty kompromis uwzględnia stanowisko Polski w najważniejszych kwestiach, tzn. zapewnienie państwom członkowskim większej elastyczności w zakresie ustalania i aktualizowania oraz oceny adekwatności ustawowych wynagrodzeń minimalnych, promowania rokowań zbiorowych oraz monitorowania i gromadzenia danych. Polska odnotowuje prace prezydencji francuskiej w funkcji współprzewodniczącej Konferencji w sprawie przyszłości Europy. W zakresie raportu końcowego konferencji w naszej ocenie najważniejsze jest wdrożenie priorytetowych propozycji obywateli, co do których będzie zgoda wszystkich państw członkowskich na podjęcie działań, a te działania następcze po konferencji powinny zostać - podkreślam to z całą stanowczością - zrealizowane w ramach obecnych ram traktatowych. Podczas prezydencji francuskiej odbyło się piąte wysłuchanie Polski oraz czwarte wysłuchanie Węgier w ramach procedury przewidzianej w art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej. Prezydencja kontynuowała także dialog w zakresie praworządności w kolejnych pięciu państwach członkowskich. Zgadzamy się, że poszanowanie wartości Unii Europejskiej jest wspólnym obowiązkiem państw członkowskich i instytucji unijnych koniecznym dla przetrwania projektu europejskiego. Stoimy w związku z tym na stanowisku, że ta prowadzona w tej chwili procedura nie przynosi żadnych znaczących rezultatów i pogłębia podziały pomiędzy państwami członkowskimi. Wyrażamy nadzieję, że następne prezydencje i państwa członkowskie będą kontynuowały wysiłki na rzecz jej zakończenia. Panie Marszałku! Wielce Szanowni Państwo Posłowie! Uprzejmie proszę o przyjęcie informacji dla Wysokiej Izby o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie prezydencji francuskiej, czyli od stycznia do czerwca br. Bardzo dziękuję. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)