Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2022-04-27 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Rzeczywiście dyskusja jest bardzo ciekawa, tak jak ważna i ciekawa jest też ta ustawa. Warto więc w tej ciekawej dyskusji przypomnieć trochę historii. Warto przypomnieć Wysokiej Izbie, ale także Polkom i Polakom, i polskim rolnikom, że tak naprawdę obchodzimy w tym roku pięćdziesięciolecie w ogóle objęcia rolników systemem opieki zdrowotnej. Do 1972 r. polscy rolnicy nie mogli nieodpłatnie korzystać z państwowej służby medycznej, tak jak to mieli zapewnione wówczas pracownicy innych sfer. I prawdą jest też, że po za tym rokiem 1972, w roku 1977, w roku 1982 dokonywane były kolejne reformy systemu ubezpieczeń społecznych w rolnictwie, tak aby docelowo także rolników objąć systemem ubezpieczeń emerytalnych. Od tamtego czasu rolnicy mogą otrzymywać również emerytury, czego wcześniej nie było. Prawdą jest to, że wtedy była komuna. I prawdą jest też to, że autorem tych rozwiązań, pomysłodawcą, ugrupowaniem, które do tego doprowadziło, było Zjednoczone Stronnictwo Ludowe. Natomiast nowelizacja przepisów dotyczących Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i samo jej powołanie to już czasy nowożytne, tak je nazwijmy, czyli rok 1990. Ta ustawa, którą dzisiaj nowelizujemy, swoje podłoże ma w roku 1990, czyli już nie w czasach komuny, tylko w czasach wolnej Polski. Wówczas posłowie na tej sali zdecydowali o tym, żeby nowoczesny, oparty na KRUS system ubezpieczeń rolników zorganizować tak, aby prawo do emerytury mogli otrzymywać ci, którzy przekażą swoje gospodarstwa młodym następcom, najczęściej swoim dzieciom. Pamiętam - byłem wtedy młodym człowiekiem, mającym chęć przejąć gospodarstwo, studentem Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego - toczącą się wówczas dyskusję, która była prowadzona także na tej uczelni. I my, młodzi ludzie z ambicjami przejęcia gospodarstw naszych rodziców, uznaliśmy wówczas w takich wewnętrznych dyskusjach, że dobry jest system, który przewiduje zmuszenie tych, którzy tych gospodarstw nie chcieli przekazywać swoim następcom, do ich przekazania. Chodziło o to, aby uzależnić prawo do otrzymywania emerytury rolniczej od przekazania gospodarstwa. To był nasz głos, również młodych ludzi, którzy przejmowali gospodarstwa. Warto pamiętać, że w 1997, 1999, ale także w latach 2005-2007 i późniejszych wielokrotnie były dokonywane zmiany ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i wtedy takie dyskusje były prowadzone. Wówczas w tej Izbie dochodziliśmy do takiego stanowiska, że to jeszcze nie jest ten moment, żeby zliberalizować te zasady, że trzeba nadal uzależnić otrzymywanie emerytury rolniczej od przekazania gospodarstwa. Zastosowano pewną protezę w jednej z tych nowelizacji, a mianowicie umożliwiono otrzymywanie emerytury rolniczej w przypadku darowizny gospodarstwa na rzecz dzieci, czyli tak de facto z praktycznego punktu widzenia to gospodarstwo najczęściej prowadził albo ten emeryt, który jeszcze emeryturę otrzymywał, albo pracował w gospodarstwie swoich dzieci, albo dzieci razem z tym emerytem pracowały w gospodarstwie. Tak to się odbywa także do tej pory. (Poseł Marta Wcisło: A jak nie miał dzieci?) Jak nie miał dzieci, nie mógł otrzymać emerytury. (Poseł Marta Wcisło: No właśnie.) Dlatego to jest ten moment, kiedy powinniśmy taką dyskusję prowadzić - i dobrze, że ona jest - i zająć rewizyjne stanowisko odnośnie do tego, które było w poprzednich nowelizacjach, gdzie tej zmiany nie dokonano. Jako Polskie Stronnictwo Ludowe taką dyskusję wewnętrzną, ale i zewnętrzną w środowiskach wiejskich również przeprowadziliśmy, czego efektem były dwa projekty, które złożyliśmy w ostatnich latach. W poprzedniej kadencji i w obecnej tożsame w swoim celu i zasadzie z tym projektem, który dzisiaj rozpatrujemy, czyli umożliwiające otrzymywanie emerytury rolniczej z jednoczesnym prowadzeniem gospodarstwa. I takie projekty u pani marszałek leżą, w tej kadencji jeden taki projekt. Czy są wątpliwości co do tych rozwiązań i projektów? Oczywiście, że są. Wielokrotnie spotykałem się z rolnikami i obserwuję dwa stanowiska. Pierwsze stanowisko tych rolników, którzy chcą przejść na emeryturę, jest identyczne z tym stanowiskiem, które zajmujemy dzisiaj. Drugie stanowisko młodych rolników, którzy chcą to gospodarstwo przejąć nie wtedy, kiedy mają 40 albo 50 lat, ale wcześniej, jest takie, żeby nadal to uzależnić od przekazywania gospodarstw, czyli otrzymania emerytury. Wydaje się, że na dzisiaj nastąpiły takie zmiany w polskim rolnictwie, że to rozwiązanie jest rozwiązaniem poprawnym i w naszych projektach je zaproponowaliśmy i także w tym projekcie nasze stanowisko jest pozytywne i ten projekt poprzemy w głosowaniu. Oczywiście należy przeprowadzić kolejną dyskusję, którą dzisiaj już pan poseł sprawozdawca zainicjował, na temat właściwej waloryzacji emerytur rolniczych, na temat tego, aby one w wielu przypadkach nie były hańbiące dla tych rolników, którzy kilkadziesiąt lat przepracowali w bardzo trudnych warunkach na obszarach wiejskich, a dzisiaj otrzymują emerytury, które nie pozwalają im swobodnie i po partnersku czuć się w społeczeństwie. W takiej debacie jako Polskie Stronnictwo Ludowe chcemy uczestniczyć i taką (Dzwonek) waloryzację poprzemy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)