Mówca: Paulina Hennig-Kloska
Data: 2018-02-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Panowie Ministrowie! Faktycznie ustawa jest implementacją prawa unijnego do naszych warunków krajowych, ale jak zawsze jest przedstawiona w nieco szerszym aspekcie, wychodzi nieco poza zakres implementowanych przepisów. Parę rzeczy faktycznie budzi wątpliwości, a parę wymaga doprecyzowania na etapie dalszych prac w Senacie. Skupię się na poszczególnych problemach. W trakcie prac w komisji okazało się, że jednak nie jest takie oczywiste to, kto spełnia wymogi instytucji obowiązanej. Warto, panie ministrze, pochylić się nad tym może nie w przypadku tej ustawy, ale w przypadku pozostałych przepisów, ponieważ rozszerzamy dzisiaj tak naprawdę katalog instytucji obowiązanych, by dać konkretną, precyzyjną wykładnię, aby to nie stanowiło problemu dla tych, którzy będą potem kontrolowani i którzy w następstwie powinni to nowe, rozszerzone prawo stosować. Zapewne dużym problemem jest krótkie vacatio legis i wejście ustawy w życie po 3 miesiącach. To są dosyć poważne przepisy, które nie tylko są wdrażane na poziomie central dużych korporacji, ale także muszą w dużych instytucjach korporacyjnych działać na dole, w oddziałach, przy obsłudze klienta. Tak naprawdę nie pozostawia się zbyt dużo czasu nie tylko na dostosowanie pewnych mechanizmów, wdrożenie zmian systemowych, ale także na przeszkolenie i dostosowanie załogi, a przecież tak naprawdę to od tych ludzi w dużej mierze zależy to, czy prawo działa na czas i czy są oni odpowiednio przygotowani do jego stosowania. Biorąc pod uwagę to, że tak jak powiedziałam, ten katalog instytucji obowiązanych jest dosyć mocno rozszerzany o osoby i instytucje, o firmy, które dotychczas zbytnio nie zajmowały się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy, nie były objęte tym prawem, pozostawia się im bardzo mało czasu na to, aby nowe zarządzenia wdrożyć. Faktycznie jest problem PEP, czyli osób zajmujących eksponowane stanowiska publiczne. Instytucje obowiązane wskazywały, że problemem jest brak bazy, do której mogłyby się odnosić, w oparciu o którą powinno się definiować osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne. W pewien sposób ta definicja pozostaje szeroka, zaś brak katalogu powoduje, że instytucje same zadają pytanie, czy jednakowo będą definiować katalog tych osób, tym bardziej że dzisiaj ustawą go mocno rozszerzamy. I to jest właśnie kolejny element, który budzi emocje i kontrowersje co do tego, czy to rozszerzenie definicji PEP, tego kręgu osób nie tylko o osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne, ale również o rodziny tych osób będzie służyło temu, aby przeciwdziałać nadużyciom, czy też będzie służyło inwigilacji przeciwników politycznych i ich rodzin, bo w gruncie rzeczy dzisiaj służby otrzymują dzięki tej ustawie ogromną broń, dzięki której będą miały wgląd w szereg kont osób niekoniecznie zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, ale również osób powiązanych. Dużym problemem - co zgłaszały na etapie konsultacji instytucje obowiązane - jest też identyfikacja osób posługujących się skradzioną tożsamością. I tu faktycznie warto zastanowić się nad pewnymi zmianami systemowymi i zmianami w sferze cyfryzacji struktur państwa i działalności państwa w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i ścigania terrorystów, właśnie po to, aby łatwiej można było na dole, przy obsłudze klienta, identyfikować osoby posługujące się skradzioną tożsamością. Dzisiaj w sytuacji gdy ktoś posługuje się dobrze wykonanym dokumentem, pracownicy w momencie obsługi praktycznie nie mają narzędzi, i to jest tylko kwestia pracy nad bazami, odpowiedniego ich dopracowania, zmodernizowania, tak aby dokumenty tożsamości po uzyskaniu odpowiedniej zgody były do wglądu przynajmniej tam, gdzie obsługa klienta odbywa się systematycznie, a nie tylko incydentalnie. Myślę, że można by było to zrobić profesjonalnie, tak abyśmy ten element ryzyka wyeliminowali. To są takie uwagi, jeżeli chodzi o to, nad czym warto się pochylić i co warto ewentualnie poprawić w pracach w Senacie nad tą ustawą. Dziękuje. (Oklaski)