Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2012-07-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawartego w druku sejmowym nr 591. Projekt zakłada ograniczenie prawa do korzystania z trzech preferencji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Po pierwsze, wprowadza roczny limit kosztów uzyskania przychodu dla tzw. twórców, którzy będą mogli odliczyć w ramach 50% zryczałtowanych kosztów kwotę 42 764 zł. Po drugie, likwidacji ma ulec ulga podatkowa polegająca na prawie zmniejszenia podstawy opodatkowania w podatku dochodowym z tytułu użytkowania sieci Internet do wysokości 760 zł rocznie. I po trzecie, zwiększeniu ma ulec ulga dla rodzin wychowujących troje i więcej dzieci, natomiast ograniczeniu poprzez wprowadzenie limitu dochodów ma ulec ulga na dzieci dla rodzin z jednym dzieckiem, tak zwana ulga dla bogatych. I od tej ulgi dla bogatych, jak myślę, trzeba zacząć. Wydaje się, że żyjemy w dwóch różnych krajach, w dwóch różnych Polskach. Dlatego chciałbym zacytować panu ministrowi krótki fragment z diagnozy społecznej przygotowanej przez Ruch Palikota. Pracownik w Polsce pracuje średnio 2016 godzin. Koszty utrzymania, zwłaszcza koszty mieszkania, energii, żywności, rosną szybciej niż płace. Ogłaszanej w mediach średniej płacy nie osiąga 65% zatrudnionych. Najczęściej pobierana płaca netto wynosi 1474 zł. To sprawia, że w czteroosobowej rodzinie, w której pracuje tylko jeden z małżonków, kwota na osobę wynosi 368 zł i jest mniejsza od oficjalnego minimum socjalnego. 2/3 Polaków nie ma żadnych oszczędności. Wystarczy utrata pracy, by życie tych ludzi legło w gruzach. Jednak z danych Ministerstwa Finansów wynika, że rozwija się klasa średnia. Nie, z danych Ministerstwa Finansów wynika, że na 25 mln podatników 24 mln zarabiało do 3 tys. zł netto. Taką mamy klasę średnią. 30% dzieci cierpi z powodu ubóstwa i niedożywienia. 75% dzieci żyje w przeludnionych mieszkaniach. Można by takie dane podawać dalej. Proponujecie państwo dla małżeństw i osób samotnie wychowujących dzieci ulgę w przypadku rocznych zarobków w wysokości do 112 tys. zł. Natomiast osobom niepozostających w związku małżeńskim przysługuje ulga w przypadku rocznych zarobków tylko do 56 tys. zł, czyli o połowę mniejszych. Co pan im powie, panie ministrze, tym młodym ludziom będącym na dorobku, mającym dzieci, niepodejmującym jeszcze decyzji o małżeństwie z takich czy innych powodów? Czy powie pan, że powinni się ożenić, żeby mieć dwukrotnie wyższą ulgę? Ale przecież małżeństwo to trochę więcej niż sprawa PIT-u. Żyjemy w wolnym kraju, mamy prawo żyć w wolnych związkach i ani minister Rostowski, ani premier Tusk nie mają prawa wprowadzać dyskryminujących przepisów dla takich związków. Krótki cytat z art. 6 ust. 4 dotychczasowej ustawy PIT-owskiej: samotnie wychowujące osoby: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka i tak dalej, rodzice i opiekunowie, którzy w roku podatkowym samotnie wychowują dzieci. Czy to jest pana propozycja podwyższenia tej ulgi? Należy zgłosić, jak większość ludzi to robi, że samotnie wychowuje się dzieci - fikcyjnie, oszukać fiskusa, taka jest metoda na uzyskanie limitu 112 tys. zł, a nie 56 tys. zł. Mówiliśmy o problemach demograficznych w czasie ostatnich debat. Do 67 lat podwyższono wiek emerytalny. Tymczasem państwo zniechęcacie w ten sposób do posiadania pierwszego dziecka - bo to nie jest jedno dziecko, to jest pierwsze dziecko, chyba że urodzą się bliźniaki, ale to akurat jest wyjątek. W uzasadnieniu zaznaczone jest, że traktowanie osób z jednym dzieckiem na innych warunkach nie może być uznawane za dyskryminowanie i nierówne traktowanie, jest zgodne z konstytucją. Ale w tym samym uzasadnieniu nie ma ani słowa o tym, że traktowanie osób niepozostających w związku małżeńskim również nie jest dyskryminujące, a to jest dyskryminacja. Przedwczoraj państwo odrzuciliście naszą propozycję ustawy o związkach partnerskich. A to nie była ustawa dla mniejszości seksualnych, ale właśnie dla milionów takich rodzin, ludzi mających wspólne mieszkanie, wspólny interes, wspólnie wychowujących jedno dziecko. Nawet nie pozwoliliście dyskutować na temat tej ustawy. Chciałbym zacytować najprostszą definicję rodziny Augusta Comte, najczęściej przytaczaną. Określa ona rodzinę jako podstawową grupę społeczną, na której opiera się społeczeństwo. Tam nie ma mowy o małżeństwie. Rodzina to rodzice i dziecko. Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, to art. 71 konstytucji. Tam też nie ma ani słowa o małżeństwie. A państwo, Ministerstwo Finansów, pan premier Tusk, proponują obniżenie tego o połowę. Ile jest związków nieformalnych, nie wiemy, nie ma danych, liczba małżeństw drastycznie spada. W 2010 r. było ich o 10% mniej niż w 2009 r., a więc można sądzić, że to jest właśnie liczba tych związków nieformalnych. Wróćmy do tych 56 tys. Na rok 56 tys. to 3600 zł na rękę na osobę, o tyle obcina sie limit tej ulgi. Pan premier Tusk w swoim exposé mówił, że zamożni Polacy, którzy mają tylko jedno dziecko, nie będą otrzymywali tej ulgi. A więc, szanowni Polacy - jedno dziecko, niepracująca matka, spłacający kredyt na mieszkanie, 1200 zł dochodu na osobę - jesteście bogaci według definicji premiera Tuska z exposé z 2011 r. Gratulacje, panie premierze. Poza tym pan premier Tusk oszukał nas w swoim exposé. Mówił, że rodzinom, których dochód nie przekracza 85 tys. zł rocznie, przysługiwać będzie świadczenie, ta ulga, w sytuacji, kiedy będzie co najmniej dwoje dzieci - powtarzam: 85 tys. Tymczasem w rodzinach, w związkach ludzi niemających ślubu ta ulga została obniżona, przysluguje przy limicie do 56 tys. Pan premier Tusk kłamał wówczas w tym exposé. Ale spójrzmy na drugą stronę, na tę ulgę dla bogatych. Pierwszy przykład: małżeństwo, czwórka dzieci, jeden rodzic pracuje. Sprawa jest chyba oczywista: jeżeli ma się na wychowaniu czwórkę dzieci, trudno żeby oboje rodziców pracowało. (Poseł Andrzej Orzechowski: Czemu oczywiste?) Kwota ulgi jest wtedy kosmiczna, może liczyć 8896 zł, prawie 9 tys. Ile trzeba zarobić, żeby móc to odliczyć? Trzeba zarobić ponad 9 tys. brutto, rocznie trzeba zarobić ponad 100 tys., żeby osiągnąć drugi próg podatkowy, netto to prawie 6,5 tys. zł. Ile osób tyle zarabia? 2%, właściwie mniej niż 2% Polaków tyle zarabia. To jest ulga dla tych 2% mających czwórkę dzieci. Jeżeli te 2% Polaków będzie miało czwórkę dzieci, wówczas może skorzystać z tej ulgi. Popatrzmy na bardziej typowy przykład: pełne małżeństwo, czwórka dzieci, oboje rodziców pracuje, zarabia 1500 zł. Czy będzie mogło odliczyć ulgę na tę czwórkę dzieci? Nie. Będzie mogło odliczyć ją tylko na dwójkę. To ulga dla bogatych i ta sprawa jest poza dyskusją. Zgadzam się z panem posłem Cichoniem, jeżeli chodzi o Internet - bo czasu mam mało, więc trzeba się streszczać - że ulga nie będzie dotkliwa ani dla mnie, ani dla niego. Natomiast na pewno będzie dotkliwa dla bardzo wielu rodzin. To fakt, istnieją takie dane. Posłużę się danymi z World Internet Project Polska 2011. 63% ma dostęp do Internetu w domu. Ale jeżeli popatrzymy na skład socjalny tych osób, spośród bezrobotnych - tylko 42%, spośród rencistów - tylko 34%, a spośród emerytów - tylko 25%. I dla tych ludzi te 720 zł, które mogli odliczyć, to była ogromna kwota. Właśnie ona może zdecydować o tym, że nie będą mieli Internetu, że będą powiększać tę sferę wykluczonych cyfrowo. W tym samym raporcie można znaleźć dane mówiące o tym, dlaczego te osoby nie korzystają z Internetu. Co prawda na to pytanie tylko 4% respondentów odpowiada: nie stać mnie na Internet, ale 4% w skali kraju to 2 mln osób. Poza tym popatrzmy na inne odpowiedzi: nie interesuje mnie, nie mam komputera, nie umiem się nim posługiwać - tych, którzy tak odpowiadali, jest 80%. To jest ta biała plama, to jest ta sfera wykluczonych, którą musimy zmniejszać. Jeżeli ta sfera ma się zmniejszać, to za moment okaże się, że ludzi nieumiejących posługiwać się komputerem, niemających komputera, nie będzie na niego stać, zwłaszcza na Internet. Była mowa, że Internet szerokopasmowy będzie się rozwijał. Wiemy o agendzie cyfrowej 2020, super. Natomiast Internet szerokopasmowy jest i będzie droższy od tego standardowego. I trzecia, oczywista, sprawa - już bardzo krótko - sprawa kosztów uzyskania przychodów dla twórców. Projekt zakłada ograniczenie możliwości korzystania z ryczałtowego limitu kosztów uzyskania przychodu dla twórców i wynalazców. Jak wskazuje uzasadnienie projektu, przyniesie to dodatkowe przychody budżetowe w kwocie około 164 mln. Ale nie stać nas na takie oszczędności. Polska jest krajem, który wlecze się - to już było mówione przed chwilą - na samym końcu Europy, jeżeli chodzi o innowacyjność, wydatki na badania naukowe, liczbę zarejestrowanych patentów. Polska jest też krajem o szokująco niskich wydatkach na twórczość kulturalną. Istniejące preferencje podatkowe dla twórców i wynalazców (Dzwonek) nie są jakimś oszałamiającym i łamiącym konstytucyjne zasady nieuzasadnionym przywilejem podatkowym. Są tylko wyrazem wspierania przez państwo działalności, która przynosi społeczeństwu, gospodarce i całemu państwu korzyści wielokrotnie przewyższające te, które państwo chcecie zlikwidować, 164 mln. Mogę się powołać na tabelę: wskaźnik innowacyjności. Jest coś takiego prowadzone, corocznie podawane przez Unię Europejską. Jesteśmy w samym ogonie, jak wszędzie. Za nami jest Bułgaria, Rumunia i dwa kraje bałtyckie. Ruch Palikota, jak chyba można wnioskować z przebiegu mojego wystąpienia, będzie składał wniosek o odrzucenie tego bardzo szkodliwego projektu zmian podatkowych w ustawie PIT-owskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)