Mówca: Witold Klepacz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-02-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego przewiduje wprowadzenie od dnia 1 września 2009 r. 49% ulgi dla dzieci i młodzieży w okresie od rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego do ukończenia gimnazjum, szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej do ukończenia 24. roku życia oraz dla studentów do ukończenia 26. roku życia przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego na podstawie biletów jednorazowych oraz imiennych biletów miesięcznych. Trzeba jednoznacznie stwierdzić, że obywatelski projekt ustawy przygotowany w 2009 r. nie odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu. Aktualnie studenci i osoby zrównane z nimi w zakresie prawa do korzystania z ulg, tj. słuchacze kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych oraz kolegiów pracowników służb społecznych, z dniem 1 stycznia 2011 r. uzyskali prawo do ulgi 51%, a zatem w wymiarze wyższym od wnioskowanego w projekcie, przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego. Chodzi o przejazdy w pociągach osobowych i pospiesznych na podstawie biletów miesięcznych oraz osobowych, pospiesznych i ekspresowych na podstawie biletów jednorazowych. Dodatkowo 51% ulgi obowiązuje w autobusowej komunikacji zwykłej i przyspieszonej na podstawie biletów miesięcznych. Wobec powyższego, jak zauważyła strona rządowa w swoim stanowisku, projekt ustawy może być rozpatrywany w zakresie podwyższenia wysokości ulgi przysługującej dzieciom i młodzieży w okresie od rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego do ukończenia gimnazjum, szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej do ukończenia 24. roku życia. Pod rozwagę należy poddać również przyznanie ulgi przy przejazdach autobusami w komunikacji zwykłej i przyspieszonej na podstawie biletów jednorazowych. Zwłaszcza to drugie zagadnienie wydaje się być bardzo ważnym rozwiązaniem. Strona rządowa brak poparcia dla takiego rozwiązania argumentuje w taki sposób, że byłoby to rozwiązanie precedensowe. Według rządu fakt, że od wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego - ani wcześniej - uczniowie i studenci nie posiadali uprawnień do korzystania z ulg ustawowych przy przejazdach komunikacją autobusową na podstawie biletów jednorazowych. Z całą pewnością takie tłumaczenie w żaden sposób nie podważa sensowności wprowadzenia ulgi na przejazdy komunikacją autobusową na podstawie biletów jednorazowych. Zwłaszcza że to właśnie przyznanie ulgi jedynie na bilety miesięcznie wydaje się być rozwiązaniem mało rozsądnym. Od kilku lat mamy do czynienia z sytuacją zamykania kolejowych połączeń regionalnych. Tracą na tym mieszkańcy małych miejscowości, dla których najczęściej jedynym wyjściem w takiej sytuacji pozostaje komunikacja autobusowa. W sytuacji, w której komunikacja autobusowa zastępuje likwidowaną komunikację kolejową, brak zrównania przypadających na nie ulg wydaje się błędem. Jest tak zwłaszcza w przypadku studentów, którzy w większości decydując się na studia poza miejscem zamieszkania, pozostają tam na czas studiów, dlatego ulga jedynie na bilety miesięczne jest dla nich bezużyteczna. Jednocześnie, mając jako jedyne rozwiązanie komunikację autobusową, są wyraźnie pokrzywdzeni w stosunku do osób, które mogą wracać w rodzinne strony pociągiem. W takim wypadku argument przytaczany przez stronę zgłaszającą projekt, mówiący, że wprowadzane ulgi mają również na celu pomoc w zachowaniu więzów rodzinnych, wydaje się jak najbardziej trafiony. Kolejnym aspektem jest podwyższenie wysokości ulgi przysługującej dzieciom i młodzieży w okresie od rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego do ukończenia gimnazjum, szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej do ukończenia 24. roku życia. W tym wypadku również strona rządowa nie widzi sensu wprowadzenia takich zmian. Takie stwierdzenie ma się nijak do zapowiadanej przez rząd polityki prorodzinnej. Obecnie jak nigdy wcześniej państwo powinno zadbać o rodzinę, dążąc do zapewnienia odpowiedniego przyrostu naturalnego. Jedną z dróg prowadzących do tego jest z pewnością obniżenie i tak już wysokich kosztów edukacji. Analizując społeczny wymiar projektowanych zmian, wskazać należy, że koszty dojazdów do szkoły stanowią znaczące obciążenie budżetów osób uczących się, zwłaszcza w sytuacji niskiej dynamiki wzrostu zarobków, przy jednoczesnym wysokim tempie wzrostu kosztów życia. Stanowi to niejednokrotnie swoistą blokadę w dostępie do edukacji, która nie powinna być przez żadne czynniki, w tym finansowe, reglamentowana. Reasumując, rząd nie może walczyć z problemem demograficznym bez wprowadzenia bardzo konkretnych rozwiązań, które mają bezpośrednie przełożenie na życie obywateli. Takim rozwiązaniem jest z pewnością podwyższenie wysokości ulgi przysługującej dzieciom i młodzieży. Klub Poselski SLD opowiada się za skierowaniem obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego do dalszych prac w komisjach.