Mówca: Paweł Zalewski
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 4 lata czekaliśmy na tę debatę, po to aby wokół polityki zagranicznej budować porozumienie narodowe. Dziś, pół roku przed wyborami, tak naprawdę ta debata została sprowadzona jedynie do kampanijnej propagandy PiS. To źle, bo polityka zagraniczna powinna służyć długookresowym celom państwa. Jakie zatem są efekty prowadzonej przez PiS od 8 lat polityki zagranicznej? Czy odpowiada ona potrzebom państwa, które leżąc na granicy dwóch porządków międzynarodowych, może jako pierwsze ponieść negatywne konsekwencje dalszych zmian w Europie? Na ile skutecznie Polska wspiera Ukrainę i ratuje porządek naruszony rosyjską inwazją? Bo wiemy, że tylko porządek oparty na prawie oznacza dla nas pokój i bezpieczeństwo. Polska do realizacji swych celów potrzebuje rzetelnych sojuszy, a każdy z nich wymaga ciągłych zabiegów na rzecz utrzymania wspólnego wysiłku. Dlatego Polska jako najbardziej tego potrzebująca powinna szukać rozwiązań jednoczących swych sojuszników wobec Rosji i mobilizujących do pomocy dla Ukrainy. Powinna wspierać także propozycje, które pomagają w przezwyciężaniu wewnętrznych problemów innych państw: Niemiec, Francji czy Włoch. W Polsce 2050 podchodzimy do tych wielostronnych sojuszy bez afektu, lecz z realizmem. Dobrze rozumiemy różnicę interesów naszych oraz niemieckich czy francuskich. Z drugiej strony wiemy, że oddawanie naszego losu w ręce wyłącznie jednego państwa jest wyrazem naiwności lub bezsilności. Państwo o takim położeniu jak Polska, aby skutecznie działać na rzecz pojednania sprzecznych interesów oraz różnych percepcji zagrożenia wśród swoich sojuszników, musi odwoływać się do odpowiednio silnej zasady moralnej, zasady, którą wszyscy członkowie będą mogli uznać dobrowolnie i się jej podporządkować. Nie musimy jej wymyślać. W NATO i Unii Europejskiej taka zasada istnieje, to praworządność. To do niej odwołują się traktaty europejskie i Pakt Północnoatlantycki. To ona stanowi oś konstytucji wszystkich członków. To ona wreszcie została zaatakowana przez Rosję na Ukrainie, ale także w największych krajach Zachodu przez korupcję czy próbę wpływu na wyniki wyborów. Co ważne, posiadamy odpowiedni autorytet moralny, aby tej zasady używać, bo przecież daje go nam postawa Polaków, tak otwarta na pomoc uchodźcom ukraińskim czy zgody na ryzyko związane z logistyczną pomocą dla walczących. Tak powinno być, a jak jest? Jest dokładnie odwrotnie. PiS, zamiast wzmacniać europejski porządek, kwestionuje go i podkopuje. W ten sposób daje argumenty Kremlowi, że Polska nie jest integralną częścią Zachodu, a to legitymizuje rosyjską ekspansję i dominację w Europie Wschodniej. Dzieje się tak na poziomie polityki rządowej, ale także partyjnej. Wbrew wszystkim zasadom polityki premier Morawiecki uczestniczy w zjazdach, organizuje je, z partiami, z liderami, którzy uważają, że Polskę i ich więcej dzieli, niż łączy. Jednocześnie PiS oddaje nasz los całkowicie w ręce Stanów Zjednoczonych, których fundamentalna rola gwaranta bezpieczeństwa w Europie nie jest zagwarantowana na zawsze. PiS traktuje Unię Europejską jako instrument niemieckiej polityki, zapominając, że powstała ona i działa właśnie jako mechanizm ograniczania niemieckiej potęgi w Europie. Jarosław Kaczyński wie, że historia jest pamięcią polityki, a naród może zaakceptować politykę zagraniczną przede wszystkim w oparciu o doświadczenie historyczne. Jednak z faktu, że Polska była ofiarą Niemiec, wyciąga wniosek, że Niemcy są wciąż naszym wrogiem. My uważamy inaczej: kluczowym wnioskiem z naszej historii jest, aby kraj, który ogłosił Zeitenwende, był po naszej stronie. Udało się to Niemcom i Francuzom. Dlaczego ma się nie udać nam? Przypomnę, że o politykę opartą na takich wnioskach dopominał się niezapomniany prof. Bartoszewski. PiS nie dostrzega zagrożenia dla interesów polskich w narodowych egoizmach, które prowadzą do protekcjonizmu. Widzi je za to w polityce wspólnotowej. Rząd ustawia się plecami do kluczowego sporu w relacjach między Unią Europejską a USA o to, jak ożywić gospodarkę po pandemii i w dobie inflacji. Zachowuje się tak, zamiast wspierać Komisję Europejską w rozmowach z USA, aby protekcjonistyczna polityka Waszyngtonu nie naruszała europejskich interesów oraz aby odpowiedzią na nią były ogólnoeuropejskie regulacje, a nie protekcjonistyczne działania Berlina i Paryża. Dalej, PiS zupełnie nie potrafi wykorzystać geograficznego położenia Polski i jej potencjału dla polityki handlowej. Skandal ze zbożem ukraińskim pokazał, że przy tym rządzie polskie firmy nie wezmą udziału w odbudowie Ukrainy. Ciągle nie ma pieniędzy dla Polaków z KPO tylko dlatego, że realizuje się partyjne interesy. Całkowita kompromitacja w negocjacjach pakietu Fit for 55. I wreszcie kluczowa sprawa: Skąd ta polityka? Otóż celem PiS jest rozluźnienie dotychczasowych sojuszy i oparcie nowego porządku na współpracy państw Europy Środkowo-Wschodniej pod amerykańskim protektoratem. Ma to zerwać ograniczenia w polityce wewnętrznej spowodowane traktatami europejskimi i umożliwić przebudowę kraju zgodnie z wizją Jarosława Kaczyńskiego. W tej koncepcji zasada praworządności jest przeszkodą w realizacji celów PiS, a nie instrumentem obrony polskich interesów. Dla PiS obecna Unia jest szkodliwym gorsetem, a nie gwarantem rozwoju i bezpieczeństwa. Ten wrogi stosunek do europejskich sojuszników tłumaczy też, dlaczego Jarosław Kaczyński pozwolił na zrujnowanie polskiej dyplomacji. Jej zadaniem jest bowiem szukanie pojednania, pogodzenia sprzecznych interesów, tymczasem istotą polityki PiS jest konflikt. Przez 8 lat PiS zniszczył politykę zagraniczną państwa. W zamian zbudował mechanizm działający wyłącznie na rzecz partyjnych interesów. Najwyższy czas przywrócić polityce zagranicznej jej właściwą państwową, a nie partyjną rolę oraz pozycję Polski jako jednego z liderów w Europie. Taki jest jeden z najważniejszych celów Polski 2050 w tych wyborach. Dziękuję bardzo.