Mówca: Sprawozdawca Krystyna Szumilas
Data: 2014-03-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty, teraz projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o cudzoziemcach. Ten projekt został przygotowany przez klub Platformy Obywatelskiej. Jest to odpowiedź na oczekiwania rodziców związane z obniżeniem wieku szkolnego. Ten projekt odpowiadający na te oczekiwania rodziców jest projektem, który powstał po konsultacjach z rodzicami. A czego dzisiaj obawiają się rodzice w związku z obniżeniem wieku szkolnego? Są tu dwie sfery spraw. To jest opieka nad dzieckiem i pytanie, które zadają sobie rodzice, o to, czy dziecko w szkole odniesie sukces, czy sobie poradzi. I w tych dwóch obszarach ten projekt dostosowuje jeszcze lepiej szkołę dla przyjmowanych młodszych dzieci. Jeżeli chodzi o opiekę, to rodzice mają dwa, a właściwie trzy podstawowe pytania: Czy nauczyciel poradzi sobie z młodszymi dziećmi na lekcji? Czy dziecko po lekcjach będzie miało zapewnioną opiekę taką jak w przedszkolu, czy rodzic będzie mógł spokojnie pracować, a dziecko w tym czasie, po lekcjach będzie zaopiekowane, będzie miało miejsce w świetlicy? I czy w tej świetlicy będzie ono bezpieczne? Na te trzy pytania ten projekt odpowiada w taki oto sposób. Jeżeli chodzi o pomoc dla nauczyciela - wiadomo, młodsze dzieci wymagają większej uwagi - to w projekcie zaproponowano, aby można było w szkole zatrudnić asystenta nauczyciela, do którego zadań należałoby wspieranie nauczyciela podczas zajęć lekcyjnych. Ta idea ujęta jest w tym projekcie, który mówi o tym, że oczywiście klasą opiekuje się nauczyciel, nauczyciel jest odpowiedzialny za proces dydaktyczny, natomiast ma on do pomocy asystenta, fachowo przygotowaną osobę, która może dodatkowo zapewnić opiekę nad dziećmi i pomóc mu w prowadzeniu procesu dydaktycznego. Ten obszar spraw był bardzo mocno dyskutowany podczas prac komisji. Niektórzy posłowie obawiali się tego, że asystent nauczyciela zastąpi nauczyciela i będzie to wykorzystywane przez samorządy terytorialne, inni posłowie obawiali się konfliktów w szkole pomiędzy nauczycielem a asystentem nauczyciela. Ostatecznie komisja zadecydowała, aby zapis o stanowisku asystenta nauczyciela był wprowadzony do ustawy o systemie oświaty. Przede wszystkim chodzi tu o dobro dziecka, ale utworzenie stanowiska asystenta nauczyciela umożliwi również zatrudnienie np. absolwentów szkół wyższych lub nauczycieli, którzy w wyniku niżu demograficznego stracili pracę czy stracą ją w przyszłości, i wykorzystanie na to zatrudnienie dodatkowych środków, poza środkami subwencyjnymi, m.in. z urzędów pracy. Jestem przekonana, że rozwiązanie pozwalające na zatrudnienie dodatkowej osoby w sytuacji, kiedy do szkoły pójdą obowiązkowo pierwsze sześciolatki, jest ze względu na poczucie bezpieczeństwa rodziców niezwykle istotne. A jest to też rozwiązanie, tak jak powiedziałam, korzystne dla nauczycieli, dla ogółu nauczycieli, szczególnie dla tych, którzy z powodu niżu demograficznego mają być albo już zostali zwolnieni albo nie mogą znaleźć pracy w szkole. Asystent nauczyciela musi mieć kwalifikacje w takim zakresie jak nauczyciele szkoły podstawowej. Co ważne, komisja również o tym zadecydowała, asystent nauczyciela wykonuje swoje zadania wyłącznie pod kierunkiem nauczyciela prowadzącego zajęcia, co wyraźnie wskazuje na to, że klasą musi zajmować się nauczyciel zatrudniony na podstawie Karty Nauczyciela. Kolejne zagadnienie związane z opieką to zajęcia świetlicowe. Rodzice obawiają się, czy ich dzieci, które skończą zajęcia albo będą przed zajęciami, będą miały dostateczną opiekę w szkole, czy ich dzieci dostaną się do świetlicy i czy w tej świetlicy będą bezpieczne. Ten projekt również na te obawy rodziców odpowiada. Przede wszystkim szkoła ma obowiązek zorganizowania świetlicy, a także ma i będzie miała obowiązek zapewnienia zajęć świetlicowych dla uczniów, którzy pozostają w szkole dłużej ze względu na czas pracy rodziców - na wniosek rodziców. A więc jeżeli rodzic złoży wniosek do szkoły, wówczas szkoła musi zorganizować zajęcia świetlicowe dla jego dziecka. To jest też odpowiedź na pojawiające się informacje, że nie wszystkie szkoły mają świetlice i że nie wszystkie dzieci są przyjmowane do świetlic. W momencie złożenia wniosku przez rodzica szkoła będzie musiała zapewnić opiekę świetlicową. Są szkoły, w których rodzice nie deklarują takich potrzeb, i w nich świetlice nie są organizowane, ale żeby uspokoić rodziców i zapewnić dzieciom opiekę po zajęciach szkolnych albo przed zajęciami szkolnymi, w zależności od tego, kiedy rozpoczynają się lekcje, bardzo wyraźnie jest tutaj zapisany obowiązek organizowania zajęć świetlicowych, jeśli rodzic złoży taki wniosek. Następna sprawa związana z bezpieczeństwem dzieci podczas zajęć w szkole, szczególnie podczas zajęć świetlicowych - pojawiały się również takie informacje, że nauczyciele w świetlicach opiekują się zbyt dużymi grupami dzieci. Dlatego w tym projekcie zaproponowano, aby pod opieką jednego nauczyciela nie mogło być więcej niż 25 dzieci, co oznacza, że jeśli chodzi o grupy świetlicowe, dziecko, tak jak w przedszkolu czy w pierwszych klasach szkoły podstawowej, będzie w grupie liczącej nie więcej niż 25 uczniów. Przypomnę, że jest to uzupełnienie przepisu, który już został wprowadzony do systemu oświaty. Od 1 września 2014 r., czyli od nowego roku szkolnego, klasy I nie będą mogły liczyć więcej niż 25 dzieci, co jest standardem, który będzie obowiązywał w kolejnych latach również klasy II i III. Te rozwiązania, tak jak powiedziałam, są odpowiedzią na oczekiwania rodziców związane z opieką nad młodszymi dziećmi w szkole, choć myślę, że są to również rozwiązania bardzo korzystne dla dzieci z klas II i III, bo przecież tych dzieci również one dotyczą. Kolejny obszar niepokoju rodziców jest związany z pytaniem, czy dziecko w szkole odniesie sukces, czy sobie poradzi. Ten projekt odpowiada również na te obawy rodziców. Na szczęście niewielki, ale niestety jest jakiś procent dzieci, które mogą sobie nie poradzić w szkole z różnych względów. Od zawsze w ustawie o systemie oświaty jest zapis, który mówi o tym, że w przypadku kiedy dziecko nie osiągnęło dojrzałości szkolnej, na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej dyrektor może obowiązek szkolny odroczyć. Dzisiaj przepis mówi właśnie o tym, że tę decyzję podejmuje dyrektor szkoły. Może on na przykład podjąć decyzję, że mimo opinii poradni nie odroczy dziecku obowiązku edukacji. Dlatego ten projekt wprowadza bezwzględny obowiązek dla dyrektora szkoły, w momencie, w którym poradnia stwierdzi, że dziecko nie osiągnęło dojrzałości szkolnej, podjęcia decyzji o odroczeniu obowiązku edukacji. Ta sytuacja dotyczy dzieci, które mają opinię o odroczeniu wydaną przed rozpoczęciem roku szkolnego. Były jednak, bardzo nieliczne, na palcach jednej ręki można to policzyć, przypadki, w których dziecko poszło wcześniej do szkoły i rodzice jednak stwierdzili, że jest niedojrzałe, nie radzi sobie, i prosili o to, aby w momencie, w którym dziecko już jest uczniem szkoły, możliwe było odroczenie obowiązku szkolnego. Tutaj również projekt ustawy wychodzi naprzeciw oczekiwaniom rodziców, pozwala podjąć decyzję o powrocie dziecka do przedszkola w momencie, kiedy dziecko rozpoczęło już edukację w szkole, ale pod pewnymi warunkami. Na pewno w każdym przypadku nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko rozpoczęło edukację szkolną, musi być przedstawione orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o braku dojrzałości szkolnej tego dziecka. To powinny być naprawdę wyjątkowe przypadki, gdy dziecko rzeczywiście nie radzi sobie w szkole, a wcześniej nie zostało zbadane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Trzeba pamiętać, podejmując taką decyzję, że dla dziecka również jest to trudny moment i może to źle wpłynąć na jego dalsze losy edukacyjne. We wszystkich sprawach związanych z podejmowaniem decyzji o odroczeniu nauki dziecka w szkole lub o jego powrocie do przedszkola trzeba zachować szczególną troskę i szczególną ostrożność. O tym była też mowa na posiedzeniach komisji i podkomisji. Komisje wprowadziły też do tego poselskiego projektu ustawy poprawkę, która ma na celu zachować zgodność przepisów ustawy o systemie oświaty z przepisami ustawy o cudzoziemcach. Ta poprawka nie budziła kontrowersji. Komisja wnosi o uchwalenie tego projektu. Dziękuję.