Mówca: Stanisław Pięta
Data: 2016-11-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Otóż w październiku br. minęła 150. rocznica urodzin i 80. rocznica śmierci wybitnego polskiego polityka Ignacego Daszyńskiego. Ignacy Daszyński urodził się 26 października 1866 r. w Zbarażu. Był jednym z organizatorów Partii Robotniczej we Lwowie w 1890 r., a następnie powstałej w 1892 r. Galicyjskiej Partii Socjaldemokratycznej przekształconej w 1897 r. w Polską Partię Socjalno-Demokratyczną Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Od 1893 r. redagował partyjny organ prasowy ˝Naprzód˝. W latach 1897-1918 był posłem do parlamentu austriackiego, gdzie zasłynął jako jeden z najlepszych mówców piętnujących nadużycia władz, korupcję i wyzysk. Ignacy Daszyński współpracował z Polską Partią Socjalistyczną zaboru rosyjskiego od momentu jej powstania. W 1901 r. nawiązał ścisły kontakt z Józefem Piłsudskim. Podczas rewolucji 1905 r. opublikował list otwarty do CKR PPS, w którym przywódca PPS poddawał krytyce zbyt ścisłą jego zdaniem współpracę polskiego ruchu robotniczego z ruchem rosyjskim. Uważał, że obowiązkiem rewolucji polskiej jest postawić własny cel: niepodległą republikę polską. W latach 1912-1914 Daszyński był jednym z przywódców Tymczasowej Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. W 1914 r. rozpoczęła się I wojna światowa. Daszyński był zwolennikiem udziału Polaków w wojnie przeciwko Rosji, po stronie Austro-Węgier. Postulował zjednoczenie Galicji z Królestwem Polskim i przekształcenie ich w trzecią, obok Austrii i Węgier, część składową monarchii habsburskiej. Ignacy Daszyński był inicjatorem utworzenia, a następnie zastępcą przewodniczącego Naczelnego Komitetu Narodowego. Pod koniec I wojny światowej powstawały na ziemiach polskich lokalne ośrodki władzy. 19 października 1918 r. w Cieszynie została utworzona Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego. 28 października tegoż roku powstała w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna. W nocy z 6 na 7 listopada 1918 r. utworzono w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, w którym Ignacy Daszyński pełnił funkcję premiera i ministra spraw zagranicznych. Był to pierwszy polski rząd na ziemiach wyzwolonych spod panowania zaborców. Manifest tego rządu był najbardziej radykalnym spośród nierewolucyjnych koncepcji dwudziestolecia międzywojennego. Zadecydował o republikańskim kształcie ustrojowym odrodzonej Polski, wprowadził zasady demokracji parlamentarnej i przesądził o wolnościowym charakterze późniejszego ustawodawstwa gwarantującego znaczny zakres swobód obywatelskich. Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej istniał do 11 listopada 1918 r., kiedy na żądanie przybyłego z Magdeburga Józefa Piłsudskiego rozwiązał się. 11 listopada obchodzimy Święto Niepodległości Polski odrodzonej po latach niewoli. Wówczas był to radosny dzień dla wszystkich Polaków. Ignacy Daszyński wspominał: Spełniły się sny młodości. Po latach męki wojennej, cierpień, walk, błędów i pracy zajadłej, zapamiętałej pracy, po tylu przejściach, po tylu upadkach nadziei wyłoniło się oto niepodległe państwo polskie z krwawego odmętu dziejów. Uczucia, które rozpierały pierś moją w tym pierwszym dniu swobody, porównać mogę tylko z tymi, które odczuwałem w gorących dniach lata 1914 r., w początku wojny. Nie każde pokolenie może być dumne z przeżycia takich dni epokowych. W latach 1920-1921 został wicepremierem w tzw. Rządzie Obrony Narodowej Wincentego Witosa. W latach 1919-1930 pełnił funkcję posła na Sejm, w latach 1922-1927 był wicemarszałkiem, a w latach 1928-1930 marszałkiem Sejmu. Z powodu choroby od 1930 r. nie brał czynnego udziału w życiu politycznym. Ignacy Daszyński zmarł (Dzwonek) w Bystrej Śląskiej 31 października 1936 r. Trumnę z ciałem wystawiono w Domu Robotniczym w Bielsku, skąd po kilku dniach przewieziono do Krakowa i pochowano na cmentarzu Rakowickim. Ignacy Daszyński zawsze łączył swój program wyborczy z walką o niepodległość Polski. W międzynarodowej opinii utrwalał przekonanie o nieprzedawnionych prawach Polaków do posiadania niepodległego państwa. Manifestował swoją niechęć do wszelkich zjawisk radykalnych w ruchu rewolucyjnym, a także do rosyjskiego ruchu robotniczego i rewolucji rosyjskiej. Krytycznie ocenił doświadczenia z sowieckiej budowy socjalizmu. Pisał: To, co w roku 1906 było czarodziejskim programem wspaniałej, olbrzymiej, zjednoczonej Republiki Rosyjskiej, stało się wkrótce przerażeniem świata cywilizowanego. Daszyński próbował udowadniać, że dyktatura proletariatu w warunkach polskich nie jest możliwa, a jedynym programem społecznym jest program partii PPS uzasadniony słowami: ustrój socjalistyczny nie może być urzeczywistniony wbrew woli większości społeczeństwa, musi zatem opierać się na zasadach demokratycznych. Ja sam jestem dość odległy od idei socjalistycznych, natomiast wszyscy, którzy opowiadali się za niepodległą Polską, zasługują na uznanie i pamięć polskiego narodu. Cześć pamięci Ignacego Daszyńskiego. Dziękuję za uwagę.