Mówca: Tadeusz Aziewicz
Data: 2013-03-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące informacji prezesa Rady Ministrów w sprawie sytuacji w Polskich Liniach Lotniczych LOT SA. Wysoka Izbo! Dyskusja na temat sytuacji i przyszłości naszego narodowego przewoźnika Polskich Linii Lotniczych LOT SA toczy się de facto od początku transformacji polskiej gospodarki. Padło wiele słów, często zmieniali się prezesi i rady nadzorcze tej firmy, mamy za sobą nieudaną, niestety, próbę sprzedaży mniejszościowego pakietu jej akcji branżowemu inwestorowi. Warto też zauważyć, że ciągle obowiązuje ustawa uniemożliwiająca jej pełną prywatyzację. Najnowsza historia spółki LOT to niestety powracające konflikty, odwoływanie i powoływanie prezesów, napięcia pomiędzy kolejnymi zarządami a związkami zawodowymi, a w tle rozgrywki polityków żonglujących wielkimi słowami. Zapamiętałem frazę ˝srebra rodowe˝, często używaną przez jednego z liderów dzisiejsze opozycji. Wielu z tu obecnych pewnie jeszcze pamięta chyba najbardziej drastyczne wydarzenie w tym cyklu, które miało miejsce w 2007 r. - mam tu na myśli konflikt pomiędzy PiS-owskim wiceministrem Ireneuszem Dąbrowskim a ówczesną Radą Nadzorczą LOT SA, która ośmieliła się wybrać na prezesa spółki innego niż popierany przez wiceministra kandydata. (Poseł Anna Fotyga: A obecna sytuacja...) Walka o władzę nad spółką przeniosła się wówczas, pani poseł, na forum parlamentu. Pani poseł wtedy sprawowała pewnie funkcję w rządzie, więc może nie pamiętać. Narzędziem, które miało doprowadzić do wyboru właściwego kandydata, była próba zmiany ustawy. Z oczywistych względów konflikty te nie służyły przedsiębiorstwu. Wraz ze zmianą władzy zmieniali się ludzie, zmieniały się też koncepcje. Każdy kolejny prezes, a w historii spółki LOT było ich naprawdę wielu, musiał w dużym stopniu zaczynać odnowa - nawiązywał kontakty, zlecał kosztowne analizy, układał się ze związkami zawodowymi, po czym tracił pracę, brał należną odprawę, a problemy pozostawały. Z czasem otoczenie zewnętrzne zmieniło się na niekorzyść. Skutki zamachu na World Trade Center, silna konkurencja i ekspansja tanich linii, wysokie ceny paliw, trudności gospodarcze w strefie euro spowodowały kryzys w branży lotniczej, szczególnie dotkliwy w segmencie rynku, w którym funkcjonuje LOT. W trudnej sytuacji, jaka dotknęła rynek lotniczy, wiele podmiotów z tej branży stanęło przed wyborem: głęboka restrukturyzacja albo upadłość. Losy wielu europejskich linii, m.in. węgierskich, hiszpańskich, szwedzkich, duńskich, czeskich, włoskich i ukraińskich, potwierdziły realność tego dylematu. Ci, którzy nie potrafili szybko dostosować się do nowej rzeczywistości, musieli ogłosić upadłość lub zawiesić działalność. Patrząc z tego punktu widzenia, można stwierdzić, że kłopoty, w jakich znalazł się nasz narodowy przewoźnik, nie są czymś nadzwyczajnym. Otoczenie zewnętrzne wymuszało zmiany, a firmie państwowej z oczywistych względów trudno było podejmować odważne decyzje biznesowe i bolesne dla pracowników działania restrukturyzacyjne. Jednak próby naprawy polskich linii lotniczych LOT SA były podejmowane. Pomimo ograniczeń ustawowych poszukiwano także odpowiedniego inwestora. Wartą odnotowania próbą wzmocnienia spółki i dostosowania jej potencjału do nowych wyzwań była decyzja o pozyskaniu nowych, nowoczesnych samolotów B-787, popularnie zwanych dreamlinerami. Jak wiemy, w realizacji tego przedsięwzięcia naszemu narodowemu przewoźnikowi nie dopisało biznesowe szczęście. Z powodu okoliczności niezawinionych przez LOT pozytywne efekty transakcji z boeingiem są ciągle przed nami, a związane z nią problemy mocno skomplikowały i tak niełatwą sytuację spółki. Z dzisiejszej perspektywy wyraźnie widać, że z uwagi na napięcia społeczne restrukturyzacja spółki LOT była przeprowadzana zbyt płytko, a najlepszy czas na przeprowadzenie jej pełnej prywatyzacji minął w latach, kiedy horyzont myślenia o przyszłości LOT zamykał irracjonalny, moim zdaniem, lęk przed sprzedażą czy też, cytując najbardziej zawziętych przeciwników prywatyzacji, wyprzedażą wspomnianych już sreber rodowych. Szkoda, bo prywatna własność narodowych linii lotniczych w Europie jest już standardem. Dotyczy to takich podmiotów jak Lufthansa, Air France czy British Airways, które nie straciły przez to prestiżu i reputacji, wręcz przeciwnie, stały się mocniejsze, lepiej przygotowane do ostrej konkurencji. Niestety rozwiązanie problemów, z którymi zmaga się spółka LOT, poprzez jej szybką prywatyzację może nie być możliwe. Jak już wspomniałem, w tej i minionej kadencji minister skarbu intensywnie szukał odpowiednich inwestorów, ale z różnych powodów nie udało mu się znaleźć odpowiedniego dla spółki partnera. W tej sytuacji nie ma innej drogi, jak intensywne odrdzewienie naszego rodowego srebra poprzez poważną restrukturyzację. (Poseł Anna Fotyga: Srebro nie rdzewieje.) Niestety nie jest to już możliwe bez pomocy państwa, które na początek musiało pożyczyć spółce 400 mln zł. Wspomniane zaniechania z przeszłości oraz zbieg niekorzystnych zdarzeń gospodarczych, który miał miejsce w końcu minionego roku, spowodowały, że jedyną alternatywą dla udzielenia spółce LOT pomocy publicznej stała się jej upadłość. Upadłość takiej firmy jak LOT, ze względu na jej szczególną rolę, musi wywoływać cały szereg negatywnych efektów zewnętrznych, zarówno społecznych, jak i gospodarczych, dlatego warto ratować LOT tak długo, jak długo istnieje realna możliwość doprowadzenia tej spółki do trwałej rentowności. Mam pełną świadomość, że wydatkowanie publicznych pieniędzy na ratowanie przedsiębiorcy to bardzo bolesne zdarzenie, które zawsze budzi wątpliwości, zarówno ekonomiczne, jak i etyczne. Dobrze, że mamy do czynienia jedynie z pożyczką, którą powinna zwrócić spółka wyprowadzona na prostą. Nie mam wątpliwości, że puentą procesu, którego twarzą jest mój przedmówca pan Mikołaj Budzanowski, minister skarbu państwa, musi być pełna prywatyzacja Polskich Linii Lotniczych LOT. Tylko wówczas będziemy mieli pewność, że nie wrócą demony znane z przeszłości spółki, że decyzje jej dotyczące będą miały charakter wyłącznie ekonomiczny, a naprawione przedsiębiorstwo będzie silnym podmiotem zdolnym do sprostania konkurencji nawet w bardzo trudnych czasach. Wymaga to oczywiście drugiej strony, poważnego partnera, którego, jak już wspomniałem, dotychczas nie udało się znaleźć, dlatego droga do tego celu może nie być krótka. Warto wykorzystać ten czas na głębokie działania naprawcze. Przyda się to w każdej sytuacji. Niezbędna jest też szybka zmiana ustawy blokującej prywatyzację spółki. Cieszę się, że rząd rozpoczął już przygotowania do uchylenia tej niepotrzebnej regulacji. Wierzę, że naprawiona spółka LOT, nasze rodowe srebro, może jeszcze zalśnić pełnym blaskiem. Wymaga to jednak przejścia trudnej i bolesnej ścieżki. Życzmy sobie, aby doprowadziła nas ona do oczekiwanego celu, bo wszystkim nam zależy na tym, aby samoloty PLL LOT SA z pięknym znakiem żurawia zaprojektowanego w 1928 r. przez Tadeusza Gronowskiego latały długo i wysoko, na miarę naszych ambicji, niezależnie od tego, kto będzie właścicielem spółki. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Platforma Obywatelska wnoszę o przyjęcie przedstawionej informacji i dziękuję za uwagę.