PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Joanna Senyszyn
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Koło Parlamentarne Lewicy Demokratycznej popiera ustanowienie roku 2024 Rokiem Wincentego Witosa. To zasłużony polityk, działacz ruchu ludowego, powstaniec, działacz samorządowy, trzykrotny premier, kawaler Orderu Orła Białego, jeden z ojców niepodległej Polski, patriota. Jego polityczne motto ˝Kiedy nie było Polski niepodległej - dążyć do niej, gdy przyszła - pracować dla niej, a gdy była w potrzebie - bronić jej˝ stało się ponadczasowym wyznacznikiem miłości do ojczyzny. Witos dzielnie walczył z Armią Czerwoną, wypędzając ją spod stolicy w 1920 r. W 1921 r. współtworzył konstytucję marcową, która gwarantowała zgodę w trudnym dla Polski czasie. W 1926 r., składając dymisję rządu, powstrzymał nadchodzącą wojnę domową i bratobójcze walki. Zawsze stał po stronie prawa i demokracji. Ten rok to idealna okazja, aby uczcić nie tylko 150. urodziny Witosa, ale również zakończenie procesu brzeskiego. Po 90 latach Sąd Najwyższy uniewinnił wcześniej skazanych w latach 30. XX w. Wincentego Witosa i dziewięciu liderów Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz Polskiej Partii Socjalistycznej. Izba Karna Sądu Najwyższego uchyliła przedwojenne orzeczenia, uznając wyroki za rażące naruszenie prawa, i nakazała eliminację ich z obrotu prawnego. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)
Mówca: Michał Urbaniak
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wincenty Witos obok Romana Dmowskiego czy Józefa Piłsudskiego to jedna z najważniejszych postaci z czasów odzyskiwania niepodległości przez nasze państwo do roku 1918. Chciał on emancypacji ekonomicznej czy politycznej chłopów. Sam również wywodził się ze wsi, przecież nazywany był premierem, który orał pole.Niemniej jednak miał znacznie szerszą perspektywę niż np. wielu socjalistów i widział, że poza uciskiem klasowym problemem polskiej wsi był także ucisk narodowy ze strony zaborców. Idea polskiego państwa stała się kluczowa na drodze do polepszenia bytu polskiego ludu wiejskiego. Wiemy, że trzykrotnie był premierem w odrodzonej Polsce. Jego rząd przyczynił się w 1920 r. do kluczowego dla polskiej historii zwycięstwa nad komunistami ze Związku Sowieckiego. Dbał on o morale żołnierzy i narodu. Niejednokrotnie sam pojawiał się na linii frontu. Jego rząd miał też udział w podpisaniu traktatu pokojowego z Sowietami. Należy docenić przede wszystkim jego działalność na rzecz budowania świadomości narodowej, a następnie lojalności państwowej wśród chłopów. To dzięki niemu tysiące mieszkańców wsi rzuciło się do walki z komunistami w 1920 r. i nie uległo bolszewickim obietnicom. Wincenty Witos to jest taki cichy bohater, który zdecydowanie zasługuje dzisiaj na uznanie i na pamięć. To człowiek znany i człowiek szanowany. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Janusz Korwin-Mikke
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Popieramy ten wniosek. Chociaż nie był to polityk prawicy, a polityk centrowy, to był bardzo racjonalny. Dzisiaj pewnie uznano by go za przedstawiciela skrajnej prawicy, której nie reprezentował. Wtedy był uważany - i słusznie - za polityka centrowego. Najwyższa pora, żeby tacy politycy jak Korfanty czy Witos zajęli miejsce w panteonie bohaterów okresu międzywojennego. Przypominam, że jeszcze w 1981 r. pisałem, że jak socjaliści porzucą Marksa, Engelsa, Lenina itd., to wtedy wybiorą Piłsudskiego na wodza i pod hasłem Piłsudskiego będą budowali teraz w Polsce socjalizm. I to się, niestety, sprawdziło. My byśmy chcieli, żeby pamiętano właśnie o takich ludziach jak Korfanty, jak Witos, jak Dmowski, o ludziach, którzy przez Piłsudskiego byli więzieni. Nie można wychwalać Witosa, a jednocześnie chwalić tego, kto całkowicie bezpodstawnie wsadził go do kryminału. (Oklaski) Dlatego też musimy wyrwać się z socjalizmu, musimy wyrzucić z panteonu jedną postać - Józefa Piłsudskiego. Dziękuję. (Oklaski) (Głos z sali: Hańba!) (Głos z sali: Niedoczekanie wasze.)
Mówca: Paweł Szramka
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Oczywiście popieram przedłożoną uchwałę. Mój ulubiony cytat z Witosa brzmi: Prawdę mówić, prawdą się kierować, prawdy żądać, prawdy dochodzić. Myślę, że w tej Izbie te wartości są ważne. Oby były ważne jak najczęściej. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Pępek (tekst niewygłoszony)
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Wincenty Witos to niewątpliwie jeden z najważniejszych polityków w historii Polski. Wieloletni przywódca ruchu ludowego, jeden z głównych budowniczych II Rzeczypospolitej i trzykrotny jej premier. Stworzył Rząd Obrony Narodowej, w skład którego z konieczności ratowania państwa weszły wszystkie ugrupowania parlamentarne - działał ponad podziałami politycznymi. Witos wziął pełną odpowiedzialność za losy państwa i społeczeństwa w swoje ręce w niezwykle trudnych czasach, kiedy bolszewicy stali na przedpolach Warszawy. Styl, w jakim sprawował władzę, świadczył o tym, że był nie tylko wybitnym politykiem, lecz także mężem stanu. Państwo powinno pamiętać o tego rodzaju wybitnych postaciach, dlatego jak najbardziej zasadne jest, aby rok 2024 został ogłoszony rokiem Wincentego Witosa.
Mówca: Piotr Babinetz
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość. Kazimierz Wierzyński, jak usłyszeliśmy przed chwilą, najlepszy z nas, jak napisali o nim niezłomni z Londynu, a także złoty medalista igrzysk olimpijskich. Ale może warto wspomnieć o takich mniej znanych rzeczach. Ojciec poety Andrzej Wierzyński, urodzony pod Złoczowem, pochodził z austriackiej spolonizowej rodziny Wirstlein. Mistrzem poetyckim młodego Kazimierza obok wielkich romantyków był Leopold Staff. W późnych wierszach Wierzyński wspominał m.in. o Herbercie, Różewiczu i Białoszewskim, czyli o poetach, których Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uczcił w ostatnich latach. Kazimierz Wierzyński z wielkim sentymentem wspomniał do końca życia Podkarpacie: Drohobycz, miasto, w którym się urodził, Stryj - tam kończył gimnazjum, Borysław, Sambor, Chyrów, gdzie był uczniem znakomitego zakładu jezuitów. W młodości należał do polskich drużyn strzeleckich i do Zarzewia. Pisał później np. ˝Minęło wiele lat. Podczas wojny znalazłem się w Brazylii i nawet tam, w tym egzotycznym, pięknym kraju, odnalazła mnie moja prowincjonalna tęsknota. Oto mój brazylijski wiersz o duchach Podkarpacia˝. W 1914 r. wraz z Legionem Wschodnim przemieszczał się m.in. przez Stryj, Sanok i Jasło do Mszany Dolnej. Z kolei Iwonicz-Zdrój poznał w maju 1915 r., gdy w armii austro-węgierskiej wyzwalał tę miejscowość z rąk rosyjskich i niewiele brakło, a by zginął. ˝Omal mnie nie zabili w tej drace˝ - jak wspominał. Wspomnienia pt. ˝Za Mińskiem˝ z 1919 r. z frontu północno-wschodniego wojny polsko-bolszewickiej są ciekawym przykładem twórczości i patriotyzmu Kazimierza Wierzyńskiego, a wspominał tam m.in.: ˝Po zajęciu Mińska wojska nasze ruszyły natychmiast naprzód. Wiedzie je wódz, który dobrze wie, kiedy można spocząć i swobodnie po zwycięstwie odetchnąć. Nie darmo imię jego wspominają małe dzieci lwowskie, nie darmo w miasteczkach małopolskich ulice noszą jego nazwisko. Generał Konarzewski jest już daleko za Mińskiem. Doskonałe wojska wielopolskie odrzucają ariergardy nieprzyjaciela, w oszałamiająco szybkim pochodzie posyłają się naprzód. Dukora i Sinieło to tylko etapy zwycięskiego pochodu polskich sztandarów na wschód˝. Tak że doceniał takich ludzi jak gen. Daniel Konarzewski, dowódca wojsk wielkopolskich na froncie północno-wschodnim, litewsko-białoruskim. I ostatni cytat z Wierzyńskiego ze wspomnień ˝Za Mińskiem˝ z 1919 r.: ˝Na drugi dzień o świcie zetknięto w Ihumieniu polską chorągiew. Bohatersko poległych oficerów i żołnierzy złożono na cmentarzu ihumieńskim w prostych trumnach i w jednym rzędzie, wspólnym na zawsze braterstwie. Zgromadzone wojska i generalicja salutowały długo odchodzących towarzyszów. Nakryła ich cicha ziemia w obliczu rozwiniętych sztandarów Najjaśniejszej Rzeczypospolitej˝. Klub Prawo i Sprawiedliwość oczywiście popiera uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2024 Rokiem Kazimierza Wierzyńskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Piątkowski
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Kazimierz Wierzyński to oczywiście bardzo dobry patron przyszłego roku. Pan przewodniczący dużo mówił, więc ja powiem tylko kilka zdań. W czasach szkolnych i studenckich brał udział w działaniach ruchu niepodległościowego, m.in. Drużyn Sokolich. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił ochotniczo do Legionu Wschodniego. Jeszcze przed wojną Wierzyński cieszył się w kraju naprawdę wielką popularnością. Był u szczytu sławy, otrzymywał najważniejsze nagrody, jako jedyny skamandryta był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Po wojnie był słynnym głosem z radia Wolna Europa. Któż go wtedy nie słuchał, któż go nie znał, któż nie podziwiał? Chciałbym też, podobnie jak pan przewodniczący, na koniec przeczytać jeden cytat. On pochodzi z Polskiego Radia z audycji, której tytuł wiele mówi o Wierzyńskim. Kazimierz Wierzyński: nie mam karabinów, mam tylko słowo. Posłuchaj głosu poety!˝. I wówczas właśnie do wszystkich Polaków Kazimierz Wierzyński powiedział: ˝Jest rzeczą rozpaczliwie tragiczną, że ten kraj, który ma tylu najbardziej w świecie ujmujących, cywilizowanych, inteligentnych i patriotycznych ludzi, spychany jest wstecz do ciemnych wieków˝. Mówił wtedy o wydarzeniach marca 1968 r., ale jakże te słowa są aktualne do dziś, panie i panowie z Prawa i Sprawiedliwości. Dziękuję.
Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Kazimierz Wierzyński to postać niewątpliwie godna upamiętnienia. Sejm poprzedniej kadencji w 100. rocznicę jego debiutu i 50. rocznicę śmierci uhonorował go uchwałą okolicznościową. Dziś natomiast dyskutujemy o tym, żeby przyszły rok objąć jego patronatem w 130. rocznicę jego urodzin. Jego wkład w rozwój kultury polskiej w kraju i za granicą jest bezsprzeczny. Był świadkiem wielu przemian, wydarzeń, które ukształtowały jego podejście do świata. Pozostawał wierny swoim wartościom, a los ojczyzny nie był mu obojętny, o czym świadczy jego życiorys przedstawiony w uchwale. Jak głosi motto do jego debiutanckiego tomu poezji, Wierzyński był najpierw człowiekiem, potem artystą. I choć Polska po II wojnie światowej nie była miejscem wolnym, w którym mógł się odnaleźć, to nie zapomniał o swoich rodakach. Jego aktywność kulturalna na emigracji jest tego wyśmienitym dowodem. W londyńskich ˝Wiadomościach˝ i paryskiej ˝Kulturze˝ ukazywały się pierwodruki większości jego utworów. Współpracował z Radiem Wolna Europa, które wielu Polakom dawało nadzieję na zmianę i stanowiło okno na świat zza żelaznej kurtyny. Choć Wierzyński za swojego życia tej zmiany nie doczekał i do Polski nie wrócił - jak mawiał: Polski się nie odwiedza, do Polski się wraca - to z pewnością jego postawa i twórczość były inspiracją dla innych. Jego dorobek i osiągnięcia zasługują na pamięć i szacunek współczesnych. Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy będzie głosować za przyjęciem omawianej uchwały. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Bożena Żelazowska
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Parlamentarzyści! Kazimierz Wierzyński - poeta, prozaik, eseista. Już jako młody człowiek bardzo szybko wszedł w samo centrum życia literackiego stolicy jako współpracownik pisma młodzieży akademickiej. Był współtwórcą grupy poetyckiej Skamander, w czasie wojny polsko-bolszewickiej - oficerem do spraw propagandy. Był stałym współpracownikiem ˝Wiadomości Literackich˝, redagował ˝Przegląd Sportowy˝ i tygodnik ˝Kultura˝. Był wielkim zwolennikiem sportu. To się oczywiście też odzwierciedlało w jego twórczości. Antoni Słonimski powiedział o nim, że jest najlepszym poetą wśród sportowców i najlepszym sportowcem wśród poetów. Kazimierz Wierzyński to poeta bardzo twórczy, niezwykły, jeden z największych polskich poetów XX w. Nazywany był młodszym bratem po piórze Juliusza Słowackiego. Po wojnie przez komunistów był rugowany z przestrzeni publicznej. W latach 1944-56 zakazano drukowania nie tylko jego wierszy, ale również jakichkolwiek informacji o nim w prasie i podręcznikach. Po wojnie, przebywając zagranicą, przeżywał bardzo ciężkie chwile. Do Polski nie miał po co wracać, w PRL-u był przecież zakazany. Publikował w emigracyjnych wydawnictwach londyńskich i paryskich, współpracował z Radiem Wolna Europa. Tworzył do końca swoich dni. Swój ostatni tomik ˝Sen mara˝ ukończył tuż przed śmiercią. Klub Parlamentarny Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe popiera projekt uchwały, aby rok 2024 był Rokiem Kazimierza Wierzyńskiego. Dziękuję.
Mówca: Tomasz Zimoch
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! ˝100 m Każdy muskuł się zwinął w kłębek jak sprężyna I na cięciwie ciała niecierpliwe drży, Motor serca już w uszach walić mi zaczyna, Gotowe! Starter, strzelać! Raz - dwa - trzy! Ach - stopy już poderwał alarmowy sygnał, Klin powietrza się w gardło aż do bólu wbił, Galop ruchu mnie podniósł, oddech z piersi wygnał I z wszystkich żył pompuje coraz więcej sił. Burza kroków mych teraz zniszczy cię, rozgniecie, Milionem razów zgnębi, nim dojdziesz do stu, Przestrzeni nienawistna rozpięta na mecie Białym pasmem, co krzyczy, że to jest już tu. Ostatnim jeszcze susem dopaść cię drapieżnie, Z taśmą na piersiach poczuć się lekkim jak puch I z uśmiechem cię w sercu pomieścić jak bieżnię, Jak treść twą tajemniczą, nieustany ruch˝. To wiersz ˝100 m˝, który wchodził w skład ˝Lauru olimpijskiego˝, za który Kazimierz Wierzyński otrzymał złoty medal olimpijski. Poeta Krzysztof Zuchora ma rację twierdząc, że Kazimierz Wierzyński ˝w artystycznym opisywaniu sportu wysoko zawiesił poprzeczkę, zachowując przy tym dowolność stylu, wrażliwości językowej i charakteru uprawianej dyscypliny poetyckiej˝. Tadeusza Różewicza nazywano noblistą bez Nobla. Kazimierza Wierzyńskiego możemy nazwać złotym olimpijskim noblistą. Koło Parlamentarne Polska 2050 oczywiście poprze uchwałę, by patronem roku 2024 został Kazimierz Wierzyński, złoty medalista olimpijski. (Oklaski)
Mówca: Joanna Senyszyn
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Koło Parlamentarne Lewicy Demokratycznej popiera ustanowienie roku 2024 Rokiem Kazimierza Wierzyńskiego. Wierzyński był wybitnym poetą, prozaikiem, eseistą. Był patriotą. W czasach szkolnych i studenckich uczestniczył w ruchu niepodległościowym. Jego twórczość odnosiła się do Polski i wyrażała niepokój o jej los. Po wojnie osiadł w Nowym Jorku. Do rodaków docierał za pośrednictwem Radia Wolna Europa, dodając im otuchy i podtrzymując ducha polskiej niezawisłości. Pisał: Co tu zostanie po mnie? Słowo. Słowo z pewnością, ale też nasza pamięć, która dziś przejawia się ogłoszeniem go patronem roku 2024. Dziękuję za uwagę.
Mówca: Grzegorz Braun
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

W naszym sejmowym kąciku literackim przyszła pora na śp. Kazimierza Wierzyńskiego. Posłowie nawet recytują, coś tam przerzucili w Wikipedii. Brawo! Podniósł się poziom świadomości literackiej, kulturalnej, cywilizacyjnej tutaj, w Wysokiej Izbie, i może podniesie się w roku przyszłym, który uczynimy z pełną akceptacją koła Konfederacja, rokiem Kazimierza Wierzyńskiego. Jeśli już mamy cytować, jeśli już mamy cokolwiek podczytywać, podczytujmy Kazimierza Wierzyńskiego, bo to są rzeczy piękne, wzruszające, prawdę mówiąc, nawet i serce łamiące. Jaka skala, jak droga życia tego poety, który zaczynał od ˝Zielono mam w głowie˝, a kończył ˝Czarnym polonezem˝? Zaczynał jako artysta niefrasobliwy, jak skamandryci z pozoru na początku, propagandysta w najlepszym rozumieniu tego słowa, bo przecież robił propagandę wojenną. Wcześniej sam bywał na wojnach, więc to wymaga powagi w podejściu do życia, wzmaga tę powagę, a potem został właściwie wieszczem narodowym na emigracji, niezłomny w swoim sprzeciwie wobec sowietyzacji Polski. Tak, używajmy słowa: sowietyzacja, bo przecież nie ma czegoś takiego jak radziecczyzacja. Bez słowa: sowietyzacja nie jesteśmy w stanie opisać naszej historii w XX w. A więc został na tej emigracji i napisał rzeczy wiekopomne - to tak zabrzmi szumnie. Jeśli cokolwiek mamy zabierać w następne 100-lecia, jakiś depozyt, co tam do skarbnicy polszczyzny kto przysporzył, to na pewno Kazimierz Wierzyński jest w tym niezbędniku narodowym. Gdyby Polak na bezludną wyspę tak mógł zabrać większą skrzynię z książkami, to niech Kazimierza Wierzyńskiego zabierze. Jedna poprawka, suplement. Panie pośle sprawozdawco, kiedy się rodził Wierzyński, to żadnego Podkarpacia nie było administracyjnie. Pan mówi, że tam się rodził, tam się uczył, formował, a wtedy była po prostu wschodnia Małopolska. Podkarpacie, owszem, pojawia się w jego języku literackim (Dzwonek) w pamiętnikach, wspomnieniach zdaje się, ale administracyjnie Małopolska wschodnia. W naszych czasach to chyba pan marszałek Macierewicz wynalazł Podkarpacie i tak już zostało. Dziękuję. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)
Mówca: Małgorzata Pępek (tekst niewygłoszony)
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Kazimierz Wierzyński był utalentowanym poetą, prozaikiem i eseistą. Jego twórczość, głęboka i pełna emocji, wciąż porusza serca czytelników na całym świecie. Jego słowa miały i mają niezwykłą siłę oddziaływania, która potrafiła wprawić w zadumę, wzruszyć i zainspirować do refleksji nad najważniejszymi aspektami ludzkiego istnienia. Poza sferą literatury Wierzyński zaangażował się również w działalność publiczną, szczególnie w okresie międzywojennym. Jego działania polityczne i społeczne świadczą o tym, że był człowiekiem oddanym ideałom i walczącym o dobro wspólne, a patriotyzm i miłość do ojczyzny były niewątpliwie źródłem inspiracji dla wielu Polaków. Dziś, oddając hołd Kazimierzowi Wierzyńskiemu, powinniśmy pamiętać o jego wkładzie w polską kulturę i literaturę, a także o dużym zaangażowaniu społecznym. Jego dziedzictwo powinno stanowić dla nas wzór.
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Klub Prawa i Sprawiedliwości oczywiście popiera tę uchwałę. To z inicjatywy naszego klubu powstał ten projekt. Chciałabym powiedzieć, że bardzo się cieszę, że Melchior Wańkowicz może być patronem kolejnego roku, ponieważ to jest rzeczywiście dziennikarz, który może być wzorcem przypominającym, czym jest misja dziennikarska, czym jest dążenie do prawdy, dawanie świadectwa prawdzie, opisywanie losów wspólnoty, tego, czego doświadcza polska wspólnota, dawanie świadectwa swoim czasom dla współczesnych i kolejnych pokoleń. Melchior Wańkowicz był najwybitniejszym mistrzem dziennikarstwa, do którego warto się odwoływać. Myślę, że przyszły rok będzie mógł temu służyć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Kidawa-Błońska
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niewątpliwą wartością instytucji patrona roku ustanowionego przez Sejm jest przywracanie do naszej zbiorowej świadomości postaci zasłużonych w naszej historii, historii naszej kultury, wybitnych w swoich dziedzinach. Bez cienia wątpliwości takimi przymiotami możemy posłużyć się, wspominając Melchiora Wańkowicza, którego dotyczy omawiany projekt uchwały. W tym roku przypada 50. rocznica śmierci tego wybitnego pisarza, dziennikarza i korespondenta wojennego. Ale czy trzeba przypominać jego postać? Muszę powiedzieć, że kiedy pracowaliśmy w komisji nad tą uchwałą, zadałam młodym ludziom pytania: Czytaliście coś Melchiora Wańkowicza? Wiecie, kto to jest? Czy znacie jego historię? Muszę państwu powiedzieć, że nikt z młodych ludzi nic na ten temat nie wiedział. To nie jest dla nas powód do dumy, dla nas, polityków, ani dla rządu, ani dla polskiej szkoły, ani także dla mediów. Nazwijmy rzeczy po imieniu: to porażka, że nie umiemy zainteresować młodych ludzi takimi postaciami. A przecież dla wielu młodych ludzi, którzy myślą o dziennikarstwie, Wańkowicz to ikona polskiego reportażu, patron reportażystów, również słowa, autorytet dziennikarski. Autorytet dziennikarski, których nam teraz tak bardzo brakuje. Swoją postawą i twórczością udowadniał, że prawda i odpowiedzialność dziennikarza za słowo są podstawą jego pracy. Wykazywał się odwagą, nie tylko opisując i relacjonując działania wojenne, ale także stając potem w obronie wolności i niezależnej kultury, za co spotkały go represje. Był autorytetem i właściwie to on powinien wyznaczać nam teraz kierunki, jakimi powinni kierować się ludzie mediów, jak powinni się zachowywać ludzie kultury, co powinno być dla nich ważną wartością. Więc chciałabym, żeby ta uchwała, którą przyjmujemy, nie była tylko kartką papieru i ciekawym tekstem, żeby nie dawała satysfakcji tylko nam, posłom czy członkom sejmowej komisji kultury, ale niech będzie nie tylko przyczyną konkursów w szkołach czy wystaw. To jest nasze wielkie zadanie, zwłaszcza dla ministerstwa kultury, by w sposób nowoczesny, spójny i ciekawy zaprezentować dorobek Wańkowicza. My wszyscy wspólnie musimy w tej sprawie stanąć na wysokości zadania, bo chyba jest najwyższy czas, żebyśmy słowom i wartościom przywrócili prawdziwe znaczenie, a autorytetom należne miejsce. Dlatego klub Platformy Obywatelskiej z przyjemnością poprze projekt tej uchwały, mając nadzieję, że to będzie początek nowego patrzenia na patronów roku, że z naszych uchwał staną się rzeczy ważne nie tylko w szkołach, ale że ministerstwo kultury tak jak kiedyś (Dzwonek) zacznie przygotowywać specjalne programy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Prokop-Paczkowska
Data: 2023-07-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Melchior Wańkowicz, człowiek z Kresów, pisarz, dziennikarz, publicysta, gawędziarz, przedwojenny inteligent, czyli człowiek dobrze wykształcony, z otwartą głową, myślący krytycznie niezależnie od okoliczności i miejsca. Swoje trudne, sieroce dzieciństwo opisał w pięknej powieści ˝Szczenięce lata˝. Mieszkał na Wileńszczyźnie, uczył się w Zakopanem, w Warszawie. Już w okresie gimnazjalnym zaangażował się w niepodległością konspirację. Studiował prawo i nauki polityczne. W 1914 r. powołany do rosyjskiego wojska, z którego na szczęście wywinął się dzięki fałszywemu świadectwu o stanie zdrowia. Został za to pełnomocnikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego, gdzie z bliska mógł obserwować ludzkie wojenne dramaty. W 1916 r. ożenił się, a w 1918 r. walczył z bolszewikami. Był korespondentem wojennym. W 1919 r. zadebiutował literacko. W 1924 r. założył Towarzystwo Wydawnicze ˝Rój˝. Publikował w ˝Kurierze Warszawskim˝ i ˝Wiadomościach Literackich˝. Jako doradca reklamowy stworzył słynne hasło ˝cukier krzepi˝. Po wybuchu II wojny światowej najpierw pracował na Lubelszczyźnie, ale bojąc się aresztowania, wyjechał do Rumunii, potem na Cypr i do Palestyny. Od 1943 r. był korespondentem wojennym. Był też uczestnikiem bitwy pod Monte Cassino, co opisał w trzytomowym dziele. W powstaniu warszawskim stracił córkę. Po wojnie zamieszkał w Londynie. Swój krytyczny stosunek do środowiska polskiej emigracji opisywał w felietonach ˝Kundlizm˝. Pierwsze lata powojenne to współpraca z prasą w Polsce. W 1939 r. jednak wyjechał do USA, gdzie pracował fizycznie oraz uczył języka rosyjskiego. W 1956 r. jako obywatel amerykański przyjechał do Polski. W atmosferze odwilży zaczął znów publikować w rodzinnej prasie. Na stałe wrócił do kraju w 1958 r. Pisał, wygłaszał odczyty, występował w radiu i telewizji. We wszystkich swoich tekstach, m.in. w ˝Hubalczykach˝, ˝Panoramie losu polskiego˝, ˝Westerplatte˝, pozostawał wierny swojemu kresowemu stylowi. Jego dzieła pełne są anegdot, dygresji, opisów natury, w której jego bohater musi znaleźć swoje miejsce. W 1964 r. podpisał słynny ˝List 34˝. (Dzwonek) skierowany do władz PRL-u. Skazano go na to za 3 lata, ale w areszcie spędził 5 tygodni, bo pod naciskiem opinii publicznej władza się ugięła i wyrok wstrzymano. Melchior Wańkowicz zmarł w 1974 r. Lewica poprze uchwałę o ustanowieniu go patronem roku 2024, roku jego imienia. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)