Mówca: Janusz Cichoń
Data: 2018-02-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W ramach drugiego czytania, generalnie odnosząc się do tego, co miało miejsce w czasie posiedzenia komisji, mogę powiedzieć, że podczas tego posiedzenia, w trakcie procedowania tej ustawy nie wprowadzono żadnych rewolucyjnych zmian, co także wynika z faktu, że ta ustawa ma wyraźnie charakter dostosowawczy do norm międzynarodowych, chociaż w tej ustawie pojawiają się także nowe elementy i nowe rozwiązania. Są wprowadzane nowe kategorie instytucji obowiązanych, nowe zadania Komitetu Bezpieczeństwa Finansowego, mechanizmy krajowej oceny ryzyka, zmiany w tym zakresie, także nowe obowiązki instytucji obowiązanych czy nowe reguły funkcjonowania centralnego rejestru beneficjenta rzeczywistego. Zostały także poprawione, o czym później, zasady powoływania generalnego inspektora informacji finansowej, gromadzenia przez niego informacji potrzebnych do wypełniania ustawowych zadań, również ochrony zbieranych informacji i procedur. Zmieniane są też przepisy dotyczące wstrzymania transakcji, blokowania rachunków. W gruncie rzeczy bardzo ważne jest - na to zwracaliśmy uwagę w ramach dyskusji - aby te przepisy były precyzyjne, nie budziły obaw uczciwych przedsiębiorców, fundacji czy stowarzyszeń, bo ta ustawa w gruncie rzeczy rozbudowuje, szczegółowo reguluje instytucje i obowiązki we wcześniejszych, dotychczasowych przepisach dość ogólnie zarysowane. Mieliśmy wątpliwości, czy ta szczegółowość rzeczywiście jest potrzebna, ale przyjmujemy to za dobrą monetę. Chodzi przecież o skuteczne przeciwdziałanie praniu pieniędzy i terroryzmowi. Taka idea nam przyświeca. Ale zwracamy też uwagę, że ta nadmierna szczegółowość rozwiązań przy zamkniętym katalogu instytucji i obowiązków rodzi ryzyko, że nie da się wszystkich ująć. Trzeba też pamiętać o innowacjach, nowych formach, nowych instytucjach, jeśli chodzi o finansowanie działalności gospodarczej, i tytuły, jeśli chodzi o przepływy. Tutaj nasze wątpliwości budziła chociażby kwestia związana z definiowaniem waluty wirtualnej, bo ona w konsekwencji ogranicza wykorzystanie technologii blockchain, która dzisiaj trochę rewolucjonizuje przepływy finansowe, finansowanie działalności gospodarczej i znalazła uznanie i zastosowanie w wielu branżach, finansowej, energetycznej i w handlu, na całym świecie. Te wątpliwości, nawiasem mówiąc, nie zostały rozwiane. Budzi nasze obawy także to, że ustawa jednak prowadzi do ograniczenia swobód obywatelskich, pogłębia inwigilację obywateli. To dotyczy także nas samych. Warto na to zwrócić uwagę. Z takich smaczków to jest np. kwestia swoistego lex specialis dotyczącego powoływania generalnego inspektora informacji finansowej, który po pierwsze, w myśl przepisów ustawy jest sekretarzem lub podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych, ale jednocześnie dopisujemy, tworzymy artykuł, w ramach którego określamy dość szczegółowo kryteria, które musi wypełnić, w tym wskazujemy nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną. To też budziło nasze obawy, bo czy to oznacza, że pozostali ministrowie, sekretarze stanu nie muszą spełniać tych warunków, nie muszą być patriotami, nie muszą wykazywać się nieskazitelną postawą moralną, obywatelską? To jednak nie koniec kłopotów, bo kto będzie definiował te pojęcia i jak te kryteria należy weryfikować? Czy np. zaległość podatkowa będąca wynikiem błędu sprzed lat (Dzwonek) jest wystarczającym powodem, żeby uznać, iż kandydat nie spełnia kryterium nieskazitelnej postawy obywatelskiej? Nie składamy do tej ustawy poprawek, ponieważ i tak nie miałyby one szans na przyjęcie i poważne potraktowanie, choć jako przykład mogę podać kwestię 3-miesięcznego vacatio legis...