Mówca: Krystian Jarubas
Data: 2019-02-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów mam przyjemność przedstawić stanowisko odnośnie do poselskiego projektu ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz, druk nr 3114. Szanowni Państwo! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! A do rządu można by zwrócić się także, używając określenia: Szanowni Królowie Chaosu! Chaosu, bo przed nami kolejny projekt na nim bazujący. Chodzi o projekt ustawy zakładającej połączenie kilkudziesięciu placówek naukowych w sieć koordynowaną przez Centrum Łukasiewicz. Inicjatywa poselska, szanowni państwo, pod koniec roku zastąpiła projekt rządowy, który w listopadzie został wycofany z prac parlamentarnych i już wtedy ministerstwo nauki musiało się z niego gęsto tłumaczyć. Miała to być dobra zmiana - a co jest? Kolejny projekt, który w większości jest zbieżny z propozycją przyjętą przez rząd pod koniec 2017 r. Sieć, tak jak zakładano, od samego początku ma realizować projekty w dziedzinach priorytetowych z punktu widzenia polityki kraju i komercjalizować ich wyniki. Nie oznacza to jednak, że wszystkim się to podoba. W gronie krytyków znalazła się m.in. Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ma ona wątpliwości, czy przepisy ustawy zagwarantują realizację misji Sieci Badawczej Łukasiewicz i zapewnią jej skuteczne funkcjonowanie i zarządzanie. Rada zwraca bowiem uwagę, że projekt nie określa jednoznacznie sposobu, w jaki prezes Centrum Łukasiewicz miałby wskazywać instytuty do współpracy w czasie realizacji zadań. Rada kwestionuje także zapis dotyczący pełnej odpowiedzialności dyrektora instytutu włączonego do sieci za zrealizowanie rocznego planu działalności i planu finansowego. Krytycznie odnosi się także do kwestii zatwierdzania tych planów przez prezesa Centrum Łukasiewicz, który ma jednocześnie kompetencje do zmiany tych dokumentów. Tu pojawia się niekonsekwencja, bo w ustawie jest także zapis, że instytuty zachowują osobowość prawną. Nieścisłości jest więcej. Centrum Łukasiewicz będzie jednostką sektora finansów publicznych, a instytuty sieci przecież nimi nie są. W ustawie nie określono stanowisk, na których zatrudnieni będą pracownicy centrum i instytutów sieci. To nie koniec wątpliwości. Ma je również Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Te dotyczą także braku dyskusji i konieczności prezentacji pełnej analizy skutków regulacji. Rektorzy słusznie zauważyli, że nie jest jasne, dlaczego do sieci ma być włączone akurat 38 instytutów badawczych. Niepokój zrzeszenia budzą także kwestie organizacyjne. Zadaniem Centrum Łukasiewicz jest m.in. komercjalizacja wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Identyczne zadania ma jednak każdy z instytutów sieci. Szanowni Państwo! Takie rozwiązanie wywołuje ryzyko pojawienia się naturalnej konkurencji między poszczególnymi instytutami w sieci a centrum, jeżeli chodzi o to, kto ma organizować i finansować komercjalizację, a także kto oraz na jakich zasadach ma czerpać z niej korzyści. Dodatkowo Centrum Łukasiewicz będzie mogło rozstrzygać takie spory na swoją korzyść. Wątpliwości, jak widać, sporo, a czasu na realizację mało. W związku z powyższym klub Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów negatywnie ocenia proponowany projekt. Dziękuję bardzo.