Mówca: Przemysław Wipler
Data: 2012-11-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Kwestia otwarcia dostępu do zawodów, bardzo różnych zawodów, nie jest tylko kwestią spadku cen, konkurencyjności gospodarki, o czym tutaj mówiono. To jest także problem dwóch bardzo ważnych zasad, kwestii, które dla Prawa i Sprawiedliwości są fundamentalne: prawa i sprawiedliwości. Dlaczego kwestia prawa? Padło tutaj retoryczne pytanie, w jaki sposób było możliwe uregulowanie aż tak gigantycznej liczby zawodów, zamknięcie, ograniczenie dostępu do nich, doprowadzenie do tego, że o tym, czy ktoś może wykonywać dany zawód, mają decydować ci, którzy już ten zawód wykonują, często zarabiając bardzo dobre pieniądze, albo urzędnicy. Kto do tego doprowadził, w jakim trybie to się działo? To była kwestia tworzenia prawa w myśl słynnej zasady ˝lub czasopisma˝. Niepostrzeżenie przy różnego rodzaju innych kwestiach regulowanych przez różne ustawy były dorzucane kolejne zawody regulowane. Ta presja, by tak się działo, ma miejsce cały czas. Było tak również w poprzedniej kadencji Sejmu. Po prostu pojawiały się nowe zawody regulowane. W sytuacji gdy wszystkie partie polityczne, wszystkie siły polityczne powiedzą, że są za odbiurokratyzowaniem gospodarki, zmniejszeniem biurokracji i liczby biurokratów, urzędników, za tym, żeby budować konkurencyjną, otwartą gospodarkę, żeby zwiększać dostęp do wszelkich zawodów, zawsze pojawia się i będzie się pojawiać ˝ale˝. Wszyscy są za zmianą poziomu regulacji, za otwarciem rynku, ale nie w przypadku tego konkretnego zawodu, z którym mają do czynienia oni lub ktoś z rodziny, jacyś bliscy, jacyś ludzie, którzy są grupą nacisku. Druga kwestia dotyczy sprawiedliwości. Fakt, iż mamy tak wielką liczbę zawodów regulowanych, jest efektem tego, że przegrywał interes wspólny, przegrywało dobro wspólne, interes publiczny z interesem grupowym. Zorganizowane grupy interesu były w stanie pochodzić za posłami, za parlamentarzystami, za urzędnikami, za ministrami, były w stanie w mniej lub bardziej nieformalnym trybie przepychać właśnie to niesprawiedliwe prawo, te niesprawiedliwe zapisy, przez które dziesiątki, być może setki tysięcy Polaków nie mają pracy, legalnej pracy, bądź wyjechały szukać tej pracy poza granicami Polski. W chwili obecnej wiele zawodów, o których tutaj mówimy, których dotyczy ta ustawa, jak również inne ustawy, które, mam nadzieję, będą również zmieniane, wykonują faktycznie ludzie, którzy nie mają uprawnień. Ci ludzie nie wystawiają faktur ani rachunków, ma miejsce klasyczny wyzysk. To nie jest tak, jak mówił Karol Marks, czyli że wyzysk jest efektem kapitalizmu. W tym wypadku wyzysk jest efektem socjalizmu, takiego pełzającego socjalizmu, który przerodził się w to makabryczne przeregulowanie. Sytuacja, w której jesteśmy i która wypchnęła wielu Polaków do pracy za granicą, do pracy za grosze, dotyczyła całego obecnego pokolenia polskich 30- i 40-latków, a teraz pokolenia 20-latków. Ja sam w 1998 r. zostałem pracownikiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie jako referent do spraw aplikacji. To, co wtedy zobaczyłem, to, co wtedy obserwowałem, sprawiło, że w gruncie rzeczy zainteresowałem się sferą publiczną, polityką, bo zobaczyłem, w jaki sposób w ramach bardzo arbitralnych reguł radcowie prawni odsiewają swoich przyszłych konkurentów, ludzi, którzy mają z nimi konkurować na rynku pracy. Istnieje pewien dowcip, a właściwie anegdota, niestety. Dziekan jednej z izb po zakończeniu egzaminu radcowskiego powiedział, że bardzo się cieszy, że do izby przystąpiło 30 nowych członków, a szczególnie miło jest mu ich powitać dlatego, że z tych 30 aż 28 jest dziećmi osób już będących członkami tej izby. To na szczęście jest przeszłość, ale tak było w 1998 r. Zmiany, które pozwoliły zmniejszyć skalę patologii w zawodzie radcy prawnego i adwokata, były wprowadzone w 2004 r. dzięki olbrzymiej pracy - za przypomnienie o tym dziękuję panu ministrowi - właśnie między innymi jednego z najważniejszych polityków Prawa i Sprawiedliwości świętej pamięci Przemysława Gosiewskiego. W związku z tą walką o otwarcie dostępu do zawodów państwo upomnicie się o swojego kolegę. Każdy ma tego rodzaju prawo. (Poseł Beata Kempa: Trzeba być sprawiedliwym.) W tym momencie jesteśmy w sytuacji, w której będziemy kontynuować walkę o otwarcie dostępu do zawodów. Politycy Solidarnej Polski tego dziedzictwa w pewnej mierze się wyrzekli, fotografując się z lobbystami branży nieruchomości i obiecując im, że będą w ich interesach walczyć, bo tak tutaj było. Dlatego, przepraszam, nie wymieniłem waszego kolegi, ponieważ uważam, że wyrzekliście się tego dziedzictwa swoimi ruchami, dając się zlobbować, szukając w sposób dramatyczny poparcia gdziekolwiek. Te kwestie, które w chwili obecnej mamy do poruszenia, nie dotyczą tylko po prostu zlikwidowania regulacji. To jest kwestia przeprowadzenia kompleksowego przeglądu tego, co zrobić, żeby prawo, które reguluje dostęp do zawodów, było dobre, sprawiedliwe i nie prowadziło do tego właśnie, że urzędnicy w sposób arbitralny, broniąc często swoich interesów, a nie interesu publicznego i dobra wspólnego, decydują o tym, kto może wykonywać dany zawód, żeby osoby w tym momencie wykonujące ten zawód nie czyniły określonych ruchów, które mają nie dopuścić do niego konkurentów. To jest sprawa, o którą my tutaj walczymy i będziemy walczyć, ponieważ to nie będzie łatwa praca. Z drugiej strony nie wyrzekniemy się łatwo i bezmyślnie prerogatyw państwa, by interes chroniony publicznie był chroniony tam, gdzie być powinien. Są zawody szczególne, które, można powiedzieć, nie zostały tknięte przez ząb czasu, chodzi o rozsądne zmiany. Była tutaj mowa o notariacie, który to przypadek jest jednak szczególny. To nie jest zawód, który ma charakter komercyjny, ponieważ notariusz czy komornik to są osoby, które wykonują funkcje publiczne i władztwo państwa w sposób szczególny. W przypadku tych zawodów i wielu innych będziemy mówili o tym, w jaki sposób powinien być chroniony interes publiczny, dobro wspólne, na czym ta ochrona dobra wspólnego i interesu publicznego powinna polegać i jakie zmiany pozwolą nam utrzymać tę ochronę dobra wspólnego i interesu publicznego. W szczegółach będziemy o tym mówić podczas prac nad tym projektem w komisji. Będziemy też apelować o to, o co apelowaliśmy już w marcu tego roku, gdy grupa parlamentarzystów Prawa i Sprawiedliwości spotykała się z ministrem sprawiedliwości. Nasz program od tamtego czasu nie uległ zmianie. Po pierwsze, będziemy starali się o to, żeby otworzyć dostęp do możliwie jak największej liczby zawodów. Po drugie, będziemy starali się również otworzyć dostęp zwłaszcza do tych zawodów aspiracyjnych, w których zarobki są wysokie i których wykonywanie wiąże się z prestiżem. Tutaj znowu warto wymienić zawód notariusza, ale również zawody prawnicze. Dlatego też przy pracy nad tym projektem będziemy chcieli poruszać wątek funkcjonowania art. 17 Konstytucji RP, w oparciu o który sędziowie TK obalili rewolucję z roku 2004, zamknęli dostęp do zawodów prawniczych. Okazało się, że nie da się całkiem cofnąć tej rewolucji, że po tym, jak tysiące młodych Polaków trafiły na aplikacje, nie da się całkowicie wrócić do takiego skansenu, jakim był system przed 2004 r. Istniejąca ciągle możliwość nadinterpretacji przez sędziów TK tego właśnie art. 17 może doprowadzić do cofnięcia zmian, o które będziemy walczyć. Dlatego przy pracach nad tą ustawą będziemy chcieli również tę kwestię poruszyć. Będziemy też domagali się w pracach nad tą ustawą, by miało miejsce coś, na co standardowo większość rządowa, koalicyjna, się nie zgadza, czyli wysłuchanie publiczne. Chcemy dać szansę wszystkim grupom zawodowym i przede wszystkim obywatelom, których będą dotyczyły te zmiany, żeby tutaj, w parlamencie, w otwartej debacie, mogli powtórzyć argumenty i żebyśmy mogli obalić mity, które są często przywoływane, by chronić własne przywileje. Chcemy się z nimi rozprawić tutaj, w parlamencie, i dać również szansę, żeby można było ponownie wyłożyć słuszne zastrzeżenia do tego projektu, które niektórzy mają. Prawo i Sprawiedliwość było, jest i będzie za jak najszerszym otwarciem dostępu do zawodów, za tym, by Polacy mogli swobodnie wybierać zawód, który wykonują, by mogli godnie i dobrze zarabiać w Polsce. Dlatego będziemy optowali za dalszą pracą nad tym projektem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)