Mówca: Kazimierz Choma
Data: 2021-07-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! 26 czerwca 1959 r. miały miejsce wydarzenia związane z obroną krzyża w Kraśniku Fabrycznym. Coroczne obchody w tym roku miały miejsce w niedzielę 27 czerwca. Rozpoczęły się mszą świętą w kościele św. Józefa w Kraśniku, w dzielnicy fabrycznej, w kościele, który powstał dzięki wysiłkowi i determinacji m.in. tych ludzi, którzy brali udział w wydarzeniach 26 czerwca 1959 r. Budowę kościoła rozpoczęto w 1979 r., a więc 20 lat po akcie bezprecedensowej, spontanicznej akcji obrony krzyża. Obchody zakończyły się złożeniem kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym tamte wydarzenia. Wydarzenia te sprowokowały lokalne władze komunistyczne, które rankiem 26 czerwca rękoma architekta powiatowego, chronionego przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej, opieczętowały i oplombowały krzyż wraz z przyległą do niego kapliczką. Urzędnik wykonujący czynności plombowania zapowiedział ścięcie krzyża w nocy. Wiadomość o tym zdarzeniu zaczęła się rozchodzić wśród ludzi. Późnym popołudniem kilkudziesięciu mieszkańców zebrało się przy krzyżu, aby odprawić nabożeństwo czerwcowe. Po modlitwie przy ogrodzonym sznurkami i opieczętowanym krzyżu część kobiet poszła na posterunek milicji w sprawie przedmiotów zabranych przez urzędnika z kapliczki przyległej do krzyża. Po krótkiej rozmowie opuściły posterunek, pozostając jednak przed nim i wyrażając coraz głośniej swoje oburzenie na bezczynność milicji. Do kobiet zaczęło dołączać coraz więcej ludzi protestujących przeciw oplombowaniu krzyża. Ludzie zaczęli śpiewać pieśni religijne i modlić się. Do zebranych dołączyła ok. godz. 23 część pracowników kończących pracę na drugiej zmianie w Kraśnickiej Fabryce Wyrobów Metalowych, którzy poparli protest. Napięcie coraz bardziej narastało, aż wreszcie doszło do ataku protestujących na posterunek. Ostatecznie doszło do ataku Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej, należącego do Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Lublinie, na zgromadzonych ludzi, których było ok. 1300. Ok. godz. 1 w nocy doszło do rozproszenia zebranych poprzez użycie pałek. Wiele osób zostało ciężko pobitych, w tym dużo kobiet. Milicja ponadto stosowała dodatkowe bicie zatrzymanych przez szpaler funkcjonariuszy ZOMO. W wyniku tłumienia protestu ludności na terenie Kraśnika Fabrycznego zatrzymano 61 osób. Dopełnieniem pacyfikacji przeprowadzonej na mieszkańcach protestujących pod posterunkiem MO była dokonana w godzinach nocnych likwidacja kapliczki znajdującej się przy krzyżu. Nazajutrz po wydarzeniach kraśnickich władze komunistyczne wszczęły śledztwo w trybie doraźnym. W jego trakcie tymczasowo aresztowano 31 osób. Przed sądem postawione zostały 22 osoby. W czterech procesach przed sądem powiatowym w Kraśniku 18 osób zostało skazanych na kary pozbawienia wolności bez zawieszenia. Najwyższe wyroki sięgały 3 lat, najniższe kilku miesięcy. Pozostali otrzymali kary w zawieszeniu. Wszystkie tymczasowo aresztowane osoby zostały zwolnione z pracy. 36 osób zostało ukaranych grzywną przez kolegium. Wiele osób musiało opuścić Kraśnik, gdyż nie mogły one dostać żadnej pracy. Wiele osób straciło zdrowie. Represje dotykały całych rodzin. Uważam za swój obowiązek oddanie czci wszystkim kraśniczanom, którzy stanęli w obronie krzyża, którzy mimo programowej, ateistycznej nienawiści władz komunistycznych wykazali się odwagą i bronili wiary chrześcijańskiej dla przyszłych pokoleń. Dziękuję bardzo. (Oklaski)