Mówca: Józef Brynkus
Data: 2018-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! To, że ta ustawa zostanie przyjęta, nie ulega wątpliwości. Posłowie Prawa i Sprawiedliwości zagłosują zgodnie z dyrektywami, które zostaną im przedstawione. Natomiast dobrze by było, żeby państwo przysłuchali się chociaż niektórym uwagom krytycznym kierowanym pod adresem tej ustawy, by naprawić, co się da. Generalnie powiem tak, że zastanawia mnie, co przyświeca ministrowi, rzekomemu wzorcowi deregulacji, że wprowadza kolejne rozwiązanie dotyczące badań naukowych, które te badania w pewnej płaszczyźnie jeszcze bardziej centralizuje, niż było dotąd. Być może jest to refleksja, że przedstawione w poprzednich legislacjach rozwiązania, za którymi stał murem i które były przez nas krytykowane, rzeczywiście nie spełniły, jak uczciwie o tym pisze w uzasadnieniu, oczekiwań. Ale czy nie lepiej by było, gdyby wnioskodawca posłuchał podpowiedzi i ustawę o instytutach badawczych, tę z 2016 r., poprawił, a samą liczbę tych instytutów znacznie ograniczył, a nie wprowadzał kolejną legislację? Zresztą przy tej okazji wnioskodawca dokonuje ciekawej manipulacji PR-owskiej. Nie wspomina w ogóle o tym, że wprowadzana drukiem nr 2148 zmiana odnosi się także do ustawy z 2016 r. o instytutach badawczych. Przywołuje się tylko wcześniejsze legislacje, w których notabene wnioskodawca też uczestniczył i które miały być wzorowe. O ustawie z 2016 r. w ogóle się nie mówi, a przecież w uzasadnieniu obecnie procedowanej ustawy wnioskodawca posługuje się niemal tą samą argumentacją, którą my wówczas przedstawialiśmy, ale ta argumentacja nie służy mu do naprawy istniejącej rzeczywistości, lecz do własnych celów, którymi jest wbrew zastosowanej frazeologii w uzasadnieniu i samej ustawie ścisłe podporządkowanie niektórych instytutów badawczych ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego. Jest to o tyle ciekawe, że instytuty badawcze merytorycznie i formalnie podlegają aż 16 ministrom odpowiadającym za konkretne działy gospodarki narodowej. Generalnie powołanie sieci Łukasiewicz ma służyć, jak wynika to z ustawy, ukierunkowaniu działalności instytutów naukowych wchodzących do sieci na efektywność w postaci konkretnego wdrożenia do gospodarki, ale przy tym te instytuty pozbawia się uprawnień w zakresie doktoryzowania i habilitowania. Akurat nie jest to złą rzeczą, gdyż ustawa o instytutach badawczych z 2016 r. zdecydowanie obniżyła ich naukową rangę, choćby przez zaniżenie wymagań naukowych dla dyrektora instytutu, a także rady naukowej, ale przyjmowane rozwiązanie sprawia, że instytuty tak samo słabe naukowo, pozostające poza siecią Łukasiewicz, nadal będą miały prawo doktoryzowania i habilitowania. Projekt ustawy o Sieci Badawczej: Łukasiewicz jest też w wielu miejscach sprzeczny z przygotowywaną ustawą o szkolnictwie wyższych, choćby w odniesieniu do minimum kadrowego. Z ustawy wynika, że uczelnie nawiązujące współpracę z instytutem znajdującym się w sieci będą mogły do minimum kadrowego zaliczyć pracowników instytutu współpracującego. Przede wszystkim w nowej ustawie planuje się zlikwidowanie minimum kadrowego, ale też wnioskodawca - o tempora, o mores! - zastosował ciekawe rozwiązanie, gdyby to minimum kadrowe zostało zachowane. Wyliczył mianowicie, że wystarczy dwóch doktorów instytutu badawczego na jednego doktora habilitowanego lub tytularnego profesora zatrudnionego na uczelni współpracującej z instytutem sieci Łukasiewicz, aby to minimum kadrowe było zachowane. Ta ustawa jest generalnie zbędna. A jeśli jest niezbędna, jak chcą wnioskodawcy, to wprost tym przyznają, że dotychczasowy model nadzoru poszczególnych ministrów nad podlegającymi im instytutami nie sprawdził się i pieniądze przeznaczone na działalność zarówno ministrów, jak i podlegających im instytutów zostały zmarnowane. Wnioskodawcy wrzucają nie kamyczek, ale wręcz głaz do ogródka rządu, który już przez ponad 2 lata kierował instytutami badawczymi. Piszą bowiem wprost: Dotychczasowy nadzór ministrów nad instytutami badawczymi sprowadzał się zwykle do kontroli formalnej poprawności wydatkowania środków publicznych. W efekcie w skali całego systemu mieliśmy do czynienia z nieefektywnością wykorzystania zasobów materialnych i ludzkich czy też powielaniem inwestycji i obszarów działalności. Rozwiązanie jest złe choćby z tego względu, że np. nie przewiduje się odpisów podatkowych za przychody ze sprzedaży własności intelektualnej. Reasumując, należy stwierdzić, że ta legislacja jest zbędna. (Dzwonek) To tworzenie kolejnego niepotrzebnego prawa. Dziękuję bardzo.