Mówca: Marek Niedbała
Data: 2014-09-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt zaprezentować stanowisko w sprawie ˝Sprawozdania z realizacji 'Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych' w roku 2013 oraz przyjętego przez Radę Ministrów harmonogramu zadań wykonywanych w ramach programu wieloletniego ˝Narodowy programu zwalczania chorób nowotworowych˝ w roku 2014 i w roku 2015 (druk nr 2483). Jednym z celów ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ jest ograniczenie umieralności na nowotwory złośliwe i zwiększenie odsetka wyleczalności. W omawianym materiale przeważa pozytywna ocena zachodzących zmian, wręcz stwierdza się, że jest lepiej. Cieszymy się z każdego sukcesu na tym polu, bo najmniejszy sukces to zwycięstwo człowieka nad śmiertelną chorobą, radość najbliższych i szansa na normalne życie. Ale warto zadać sobie pytanie, czy tak jest w rzeczywistości, pamiętając przy tym, że są trzy czynniki w sposób jednoznaczny wskazujące, czy sukces w walce z chorobą nowotworową jest rzeczywisty czy statystyczny. Są to: wskaźnik pięcioletniego przeżycia od momentu wykrycia choroby, czas, jaki upływa od momentu rozpoznania do momentu uzyskania dostępu do nowoczesnego leczenia, oraz ilość środków w przeliczeniu na jednego mieszkańca przeznaczanych na walkę z chorobami nowotworowymi. Można i chyba trzeba dodać jeszcze jeden punkt: jakość pozamedycznej obsługi osób chorych na chorobę nowotworową. Niestety odpowiedzi na to pytanie brakuje w prezentowanym materiale. Programy profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów, w tym raka szyjki macicy, wczesnego wykrywania raka piersi, wczesnego wykrywania raka jelita grubego oraz program opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe - czy to nie za mało? Rozumiemy, że pieniędzy brakuje, jednak czy nie za mało jest tych programów, panie ministrze? Należy też zadać pytanie, dlaczego brakuje w Ministerstwie Zdrowia zbiorczej, całościowej informacji na temat działań podejmowanych przez różne podmioty zajmujące się świadczeniami onkologicznymi oraz działaniami profilaktycznymi. Brakuje również systemu, który umożliwiałby wymianę informacji oraz współpracę pomiędzy tymi placówkami. Wysoka Izbo! Jesteśmy krajem europejskim, dlatego warto byłoby dowiedzieć się, które zajmujemy miejsce pod względem ryzyka zgonu spowodowanego chorobami nowotworowymi. Tej informacji również brakuje w przedkładanym sprawozdaniu. Nie wspomniano o problemie uznaniowości w zapewnianiu dostępu do nowoczesnych i innowacyjnych leków. Niestety zbyt często podejmowane są urzędnicze decyzje, które na dodatek nie zawsze są racjonalne. Warto, by i ten segment walki z rakiem znalazł swoje miejsce w narodowej strategii zwalczania chorób nowotworowych. Poważnych efektów nie udało się również osiągnąć w ramach programutomografii pozytonowej. W grudniu 2012 r. w publicznych placówkach działało 7 tomografów zakupionych z funduszy programu, ale większość z nich, tj. 4, wykonywało mniej badań niż zakładanych 2 tys. rocznie. W trakcie realizacji programu znacząco wydłużyły się kolejki oczekujących pacjentów. Zarówno sam program, jak i rozwiązania organizacyjne przyjęte w leczeniu onkologicznym powinny tworzyć spójny system zapewniający pacjentowi odpowiednią informację, szybkie podjęcie leczenia i sprawne skoordynowanie jego etapów. Dlatego pożądane byłoby jednoczesne przygotowanie sprawnego i funkcjonalnego systemu rejestrowania udziału pacjentów w badaniach profilaktycznych. Panie i Panowie Posłowie! Programy inwestycyjne na rzecz zakupu aparatury diagnostycznej do wczesnego wykrywania nowotworów oczywiście są potrzebne. Ale, panie ministrze, czy cała aparatura znajdująca się dzisiaj w szpitalach jest prawidłowo wykorzystywana? Wtedy, gdy badania kontraktuje Narodowy Fundusz Zdrowia, aparatura pracuje, np. przez godzinę, a w pozostałym czasie stoi bezczynnie albo jest wykorzystywana komercyjnie. Dobrze, że poprawiamy standardy operacyjnego leczenia raka płuca i dostosowujemy się do zaleceń Unii Europejskiej w leczeniu białaczki u dorosłych. Dobrze, że nasze instytuty mogą się pochwalić sukcesami osiągniętymi w leczeniu wszystkich typów nowotworów. Ale czy uważa pan, panie ministrze, że pieniądze, które przeznacza się na to wszystko, są wystarczające? Główne zadanie, niehamujące i niewykluczające żadnego innego działania, w walce z chorobami nowotworowymi to profilaktyka i jeszcze raz profilaktyka, na którą nakłady zwracają się wielokrotnie. Warto też powtarzać, że choroby nowotworowe można zwalczyć, ale trzeba we właściwych proporcjach połączyć program inwestowania w nowoczesną aparaturę, wiedzę i doświadczenie szeroko rozumianego personelu medycznego i profilaktykę, profilaktykę aktywną, dobrze zorganizowaną i konsekwentnie realizowaną we wszystkich grupach społecznych i na wszystkich poziomach nauczania. A na efekty nie trzeba będzie zbyt długo czekać. I takiego szerokiego patrzenia na walkę z chorobami nowotworowymi w przedkładanym materiale również brakuje. Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej stoi na stanowisku, że walka z rakiem w Polsce musi być koordynowana i oparta na systemie rządowym, z założeniem, że potrzebujemy programu całościowego, uwzględniającego perspektywę wielu dziesiątków lat. Potrzebujemy programu obejmującego nie tylko stronę medyczną, ale także sprawy żywienia, wody, jakości powietrza, warunków życia i pracy, stresu i wielu innych czynników mających wpływ na jakość życia naszych obywateli. Takie całościowe podejście do problemu chorób nowotworowych jesteśmy jako parlamentarzyści winni rodakom. Wysoka Izbo! W 2013 r. formowały się kolejki pacjentów, jeżeli chodzi o wszystkie formy terapii. To sprawozdanie powinno rozpoczynać się diagnozą dotyczącą skrócenia długości kolejek do poszczególnych instytutów, którymi pan, panie ministrze, zarządza. Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej bardzo krytycznie ocenia działalność Ministerstwa Zdrowia, szczególnie w tym zakresie. Potwierdza to również podsumowanie wyników kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie realizacji zadań zawartych w ˝Narodowym programie zwalczania chorób nowotworowych˝. Wobec powyższego proszę pana, panie ministrze, o odniesienie się do wniosków pokontrolnych zawartych w raporcie Najwyższej Izby Kontroli, adresowanych do resortu oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Tylko dlatego, że sprawozdanie z realizacji ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ dotyczy ludzi, wstrzymamy się od głosu. Dziękuję.