Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2026-03-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Jak już tu było wspomniane, ten projekt akurat został przygotowany jako odpowiedź na konkretną sytuację, zwłaszcza w Bieszczadach, narastającego konfliktu: człowiek - duże drapieżniki. Niedźwiedź i żubr są gatunkami objętymi ochroną gatunkową i wszelka ingerencja w ich populację musi być poprzedzona stosownym zezwoleniem właściwego organu ochrony przyrody. Intencją tego projektu jest stworzenie jasnej podstawy prawnej do płoszenia niedźwiedzia, także żubrów w sytuacji zagrożenia dla ludzi. W przypadku umyślnego płoszenia i niepokojenia takim organem jest właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, choć w pewnych okolicznościach stosowne zezwolenia może wydać także generalny dyrektor ochrony środowiska. Obecne przepisy zezwalają na wykorzystanie amunicji niepenetrującej wobec zwierzęcia, którego zachowanie zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby, jednak co do zasady tylko przez podmioty wymienione w ustawie o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, tj. funkcjonariuszy Policji, strażników Państwowej Straży Łowieckiej, strażników straży gminnych, strażników Straży Leśnej, funkcjonariuszy straży parku. Biorąc pod uwagę możliwości organizacyjno-kadrowe tych podmiotów, należy zakładać, że reakcja może nadejść zbyt późno. W przypadku zwierząt stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, które przebywają w bezpośrednim sąsiedztwie siedzib ludzkich lub wręcz plądrują śmietniki, wchodzą do sadów, na prywatne działki, szybka reakcja właściwych osób jest absolutnie niezbędna, zanim do faktycznego ataku dojdzie. Do takich zwierząt należy oczywiście niedźwiedź, który oprócz tego, że objęty jest ochroną gatunkową na mocy rozporządzenia mistra środowiska w sprawie gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, uznawany jest za zwierzę niebezpieczne pierwszej kategorii, a więc najbardziej niebezpieczne, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych może stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Żubr co prawda nie został wymieniony w tym rozporządzeniu, jednakże ze względu na swoje gabaryty jego atak na człowieka stanowi bezpośrednie zagrożenie jego zdrowia, a nawet życia. Jednak zgodnie z ustawą o środkach przymusu bezpośredniego ustawy tej nie stosuje się do przymusu bezpośredniego lub zasad użycia lub wykorzystania broni palnej, o których mowa w ustawie o ochronie zwierząt. Zasady użycia broni palnej w ustawie o ochronie zwierząt odnosiły się dotąd do czynności zabijania, ale już nie płoszenia. Aby rozwiać niejasność co do możliwości używania broni palnej z amunicją niepenetracyjną do płoszenia niedźwiedzi i żubrów przez myśliwych, a także nabywania tej amunicji w tych celach, koniecznym było dodanie do ustawy o ochronie zwierząt projektowanych przepisów. Mając na względzie, że użycie broni w obszarach zabudowanych musi być prowadzone z zachowaniem najwyższych standardów i szczegółowych procedur, takie posiadają obecnie jednostki wymienione w ustawie o środkach przymusu bezpośredniego, a także myśliwi. To właśnie tej ostatniej grupie osób ustawa planuje nadać dodatkowe uprawnienia, jednak przy uwzględnieniu pewnych ograniczeń i obowiązków. Obecne działania interwencyjne są utrudnione przez rozproszone przepisy i brak jednoznacznych regulacji dotyczących wykorzystania broni gładkolufowej w takich przypadkach. Nowelizacja ma zatem to uporządkować, umożliwiając regionalnym dyrektorom wydawanie zezwoleń na płoszenie zwierząt w sposób kontrolowany i zgodny z prawem. Proponowana zmiana umożliwi osobom fizycznym, przedsiębiorcom oraz innym podmiotom nabywanie i używanie amunicji specjalnej, także na podstawie pozwolenia na broń wydanego w celu łowieckim. Jednocześnie jednak osoby takie muszą uzyskać i przedłożyć zezwolenie wydane przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska albo właściwego miejscowo regionalnego dyrektora, zezwalające wprost na umyślne płoszenie i niepokojenie osobników niedźwiedzia brunatnego lub żubra z wykorzystaniem broni gładkolufowej i użyciem tejże amunicji. Należy wskazać, że stosowanie zezwoleń z zakresu ochrony gatunkowej będzie ograniczone miejscowo i czasowo - każdorazowo na podstawie odpowiedniej analizy. W toku rozpatrywania tego projektu na posiedzeniu komisji środowiska zgłoszono poprawkę, która zmienia zakres tego zezwolenia, rozszerzając go nie tylko na wilka. Wnioskodawcy wskazywali, że jest to niezbędne ze względu na jego występowanie praktycznie na terenie całej Polski i rosnącą w wielu regionach liczbę konfliktów z tym gatunkiem. (Dzwonek) Taka poprawka zyskała akceptację większości komisji i daje taką możliwość. Trzeba jednak podkreślić, że każdorazowo adekwatność zastosowania tej decyzji, tego zezwolenia będą badały odpowiednie organy ochrony środowiska. Mamy w tej ustawie z jednej strony potrzebę szybkiego reagowania na realne zagrożenie, także lokalne, a z drugiej - jednak krok w kierunku szerszej debaty o ochronie populacji i zarządzaniu populacjami dużych drapieżników i zwierząt chronionych w całej Polsce. (Oklaski)