Mówca: Patryk Jaki
Data: 2015-02-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Sprawiedliwa Polska w sprawie przedmiotowych projektów ustaw. Nie mam żadnych wątpliwości, że polskie państwo musi podjąć wyzwanie związane ze zmniejszeniem liczby pijanych kierowców na polskich drogach, tym bardziej że należymy niestety do niechlubnej czołówki europejskiej w tym zakresie. Przypominam, że mój klub parlamentarny już ponad rok temu składał projekt ustawy, który ograniczałby w znacznym stopniu liczbę pijanych kierowców, powielając rozwiązania znane z innych państw zachodnich, które były niezwykle skuteczne. Otóż, Wysoka Izbo, przechodząc do meritum, chciałbym powiedzieć, że na pewno bardzo dobre w tym projekcie komisyjnym, który jest kompilacją wszystkich znanych rozwiązań, jest podniesienie kary i minimalnej, i maksymalnej, co spowoduje, mam nadzieję, bardziej stanowcze karanie przez sędziów osób, które zostały złapane na jeździe po pijanemu. Dobre są też rozwiązania związane z możliwością stosowania nawiązki dla poszkodowanych, która byłaby płacona przez osoby złapane po pijanemu za kierownicą. Bardzo dobre rozwiązanie w ustawie, które proponowaliśmy już rok temu, to możliwość blokowania kierownicy, czyli elektroniczna blokada alcolock. Niestety mam pewne wątpliwości co do jednej sprawy. Otóż Polska miała gigantyczny problem z recydywą. To było już tutaj delikatnie poruszone przez wnioskodawców. Problem polegał na tym, że wachlarz kar, który był dotychczas stosowany przez polskie sądy, nie był na tyle odstraszający, żeby osoby, które były raz złapane po pijanemu i nawet nie miały prawa jazdy, nie wsiadały drugi raz do samochodu. Mam bardzo duże wątpliwości, Wysoka Izbo, czy dzięki temu rozwiązaniu spowodujemy taki efekt, ponieważ w naszej ocenie - i myśmy przeprowadzali badania również pod kątem legislacji w innych państwach - w tym wypadku najważniejszym i najskuteczniejszym rozwiązaniem byłoby pochodne filozofii nieuchronności kary, Wysoka Izbo. Co mam przez to na myśli? Na przykład w 2006 r., kiedy wprowadzono 24-godzinne sądy i pijani kierowcy byli karani szybko i nieuchronnie, liczba pijanych kierowców pomiędzy 2005 r. a 2006 r. spadła o 50 tys. Jednocześnie bardziej znacząco spadła liczba osób prowadzących w recydywie. Widać było, że jest to dość dobre rozwiązanie, ponieważ często się zdarzało też tak, że osoby, które czekały na wyrok i nie miały już prawa jazdy, jeszcze raz wsiadły do samochodu po pijanemu - mimo że nie miały tego dokumentu, i tak potrafiły wsiadać do samochodu i stwarzać zagrożenie na drogach. Drugie rozwiązanie, które mogłoby tutaj pomóc, a nie jest stosowane obligatoryjnie w ustawie, to jest publikacja wizerunków. To jest rozwiązanie, które jest również znane na świecie, stosowane w Europie Zachodniej, wyjątkowo skuteczne i również z zakresu nieuchronności kary. Wreszcie, zmierzając do naszego sztandarowego pomysłu, który proponowaliśmy Wysokiej Izbie już rok temu, chciałbym podkreślić, że ten pomysł, to znaczy konfiskata samochodów, jest wyjątkowo skuteczny w krajach, w których jest stosowany. Takie możliwości ma na przykład Francja, w ten sposób prawo jest stosowane na Litwie i w Stanach Zjednoczonych. We wszystkich państwach, w których wprowadzono to rozwiązanie, okazuje się, że ono jest niezwykle skuteczne. My proponowaliśmy Wysokiej Izbie rok temu, aby konfiskatę samochodów, czyli ten czynnik, który, wydawałoby się, wpływa najbardziej na wyobraźnię, daje największe możliwości prewencyjne, stosować wobec osób, które po pijanemu prowadzą samochód, mając ponad promil alkoholu we krwi, czyli można stwierdzić, że z pełną świadomością jest to osoba, która jest potencjalnym mordercą na drodze. W takich sytuacjach w naszej ocenie należy stosować konfiskatę samochodu. Dodatkowo mogłoby to spowodować presję otoczenia, rodziny na osobę, która nachalnie chciałaby prowadzić samochód po pijanemu. Pamiętam, że rok temu przedstawiałem Wysokiej Izbie statystyki właśnie z Litwy, która również należała do niechlubnych liderów państw Unii Europejskiej, gdzie najwięcej osób prowadziło po pijanemu i jednocześnie najwięcej osób robiło to w recydywie. Od kiedy wprowadzono to rozwiązanie, liczba pijanych kierowców drastycznie spadała. Szkoda, że Wysoka Izba nie pochyliła się również na tym. Rozumiem, że tutaj pewnego rodzaju zastępstwem ma być możliwość stosowania kar finansowych. Niestety wydają się one mało dotkliwe. Większy zakres narzędzi sędzia będzie miał dopiero wtedy, kiedy kierowca zostanie złapany w recydywie. W mojej ocenie nie przyniesie to spodziewanych skutków. I jeszcze rzecz istotna, o której powiedział mój szanowny kolega przedmówca z Polskiego Stronnictwa Ludowego, ja również podzielam tę opinię. Chodzi o niepotrzebne wprowadzenie przepisów niezwiązanych z problemem pijanych kierowców, to znaczy możliwość administracyjnego odbierania prawa jazdy za przekroczenie prędkości na terenie zabudowanym. Uważam, że jest to pewna niekonsekwencja wnioskodawców, ponieważ z jednej strony potrafimy dość łagodnie jednak mimo wszystko w stosunku do rozwiązań państw zachodnich podchodzić do pijanych kierowców, a z drugiej strony potrafimy bardzo radykalnie podejść i stosować te rozwiązania z najwyższej półki w stosunku do kierowców trzeźwych, którzy przekroczą prędkość na terenie zabudowanym. Jak powiedział zresztą słusznie mój przedmówca, różnie w Polsce wygląda teren zabudowany. Uważam, że może się okazać, że kara będzie całkowicie niewspółmierna do winy, będzie orzekana w sposób całkowicie subiektywny i przyniesie więcej problemów niż pozytywnych skutków. W związku z powyższym również uważam, że Wysoka Izba powinna dyskutować na temat tego, w jaki sposób karać osoby, które jeżdżą samochodem za szybko, ale nie na trzeźwo, powinniśmy jednak to robić niezależnie od tej ustawy, która i tak już zbyt długo czeka na uchwalenie. Mam na myśli ustawę, która dotyczy stricte niezwykle palącego problemu pijanych kierowców. Dlatego, zmierzając do konkluzji, chcę stwierdzić, że dobrze się stało, iż udało nam się wreszcie doprowadzić do stworzenia projektu, który daje większe możliwości karania pijanych kierowców, ale w naszej ocenie jest on wysoce niedoskonały, gdyż niepotrzebnie próbuje się w nim wprowadzać rozwiązania, które pierwotnie nie były przewidziane nawet w szerokim zakresie omawianej regulacji. Rzeczywiście, może to znów spowodować jego odrzucenie. A przecież znamy statystyki Policji i wiemy, że prawie codziennie ktoś pijany siada za kierownicą. Jest potrzeba pilnego uchwalenia tych przepisów. Jest to zatem projekt ułomny, ale dobrze, że jest. Będziemy go popierali, za wyjątkiem tego, co będzie zgłaszał klub PSL - jako klub parlamentarny będziemy popierali te poprawki. Dziękuję bardzo. (Oklaski)