Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2019-07-18 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, zawarty w druku nr 3616, wpłynął do Sejmu w dniu 9 lipca 2019 r., a następnie został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Komisja na posiedzeniu w dniu 17 lipca w pierwszej kolejności zgodnie z art. 37 ust. 4 regulaminu Sejmu rozpatrzyła wniosek o przystąpienie do procedowania nad projektem w terminie krótszym niż termin 7-dniowy, bowiem od dnia skierowania druku do komisji - 11 lipca - upłynęło 6 dni. Wniosek został przyjęty 13 głosami za, przy 7 głosach przeciwnych i 1 głosie wstrzymującym się. W trakcie pierwszego czytania najpierw został złożony wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Złożono także wniosek o wysłuchanie publiczne w dniu 4 sierpnia br. Obydwa te wnioski zostały przez komisję odrzucone w głosowaniu: 8 głosów za, 15 - przeciw, 0 - wstrzymujących się. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zasadniczym celem omawianej tutaj ustawy jest przyspieszenie postępowań i odbiurokratyzowanie procedur związanych z ocenami oddziaływania przedsięwzięć na środowisko. Czekają na to z niecierpliwością inwestorzy, zwłaszcza samorządy lokalne. Rząd Prawa i Sprawiedliwości przygotował - bezprecedensowe co do wysokości - wsparcie dla gmin i powiatów na przebudowę dróg lokalnych w wysokości 6 mld zł. Społeczności miast, gmin i powiatów cieszą się, że nareszcie doczekały się remontów, modernizacji i budowy nowych dróg, które stworzą lepsze warunki do prowadzenia działalności gospodarczej i do dojazdów do pracy, szkół i ułatwią ludziom życie, a wójtowie, burmistrzowie i starostowie niepokoją się, że nie zdążą z przygotowaniem dokumentacji projektowych dla planowanych i tak wyczekiwanych inwestycji, bo przedłużanie się dokonywania oceny oddziaływania planowanych przedsięwzięć na środowisko uniemożliwia podjęcie kolejnych etapów prac projektowych, przygotowanie właściwej dokumentacji technicznej, ogłoszenie przetargów i rozpoczęcie planowanych inwestycji. Drugim, nie mniej ważnym celem omawianego dzisiaj projektu ustawy zawartego w druku nr 3616 jest zapewnienie pełnej transpozycji dyrektywy nr 2011/92/UE i uwzględnienie przynajmniej niektórych zarzutów wynikających z wezwania do usunięcia uchybienia przekazanego przez Komisję Europejską w marcu 2019 r. - to jest naruszenie nr 2019/2024 w zakresie nieprawidłowej transpozycji - poprzez wprowadzenie nowego rozwiązania w art. 118 ust. 2 ustawy, które umożliwi zasięgnięcie przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska opinii innych organów właściwych ze względu na rodzaj inwestycji w przypadku transgranicznego oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia realizowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, np. opinii ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej w zakresie oddziaływania gazociągu podmorskiego na środowisko. Po drugie, umożliwi on doprecyzowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy poprzez wskazanie, że opis przedsięwzięcia powinien zawierać oszacowanie przewidywanych pozostałości i emisji oraz odpadów wytworzonych nie tylko na etapie funkcjonowania przedsięwzięcia, ale także na etapie jego powstawania. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ponieważ w trakcie pierwszego czytania, padały w debacie zarzuty wobec projektu, jakoby był on niezgodny z prawem Unii Europejskiej, chcę z całą mocą podkreślić, że zgodnie z opinią Ministerstwa Spraw Zagranicznych projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. (Poseł Ewa Lieder: Ciekawe...) Stosownie do harmonogramu prac przekazanego Komisji Europejskiej, byłoby dobrze, żeby uchwalenie ustawy przez Sejm nastąpiło w lipcu br. Sprawa jest więc szczególnie ważna. Dlatego bardzo mnie dziwi, jako sprawozdawcę tego projektu, że po odrzuceniu opisanych wyżej wniosków, które w oczywisty sposób miały opóźnić pracę nad projektem ustawy, posłowie klubów opozycyjnych nie pracowali nad projektem ustawy, a nawet nie byli, z wyjątkiem dwóch posłów, obecni na posiedzeniu komisji. Wysoka Izbo! Projekt dokonuje zmiany trzech aktów prawnych, tzn. ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, ustawy Prawo budowlane oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Dotyczy on trzech rodzajów procedur związanych z ocenami oddziaływania na środowisko, tzn. po pierwsze, strategicznych ocen oddziaływania na środowisko, po drugie, ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko, i po trzecie, transgranicznych ocen oddziaływania na środowisko. I teraz krótko o rozwiązaniach zaproponowanych w projekcie. Najpierw w zakresie wymienionych strategicznych ocen oddziaływania na środowisko. Po pierwsze, nastąpi usunięcie konieczności przeprowadzania oceny wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i pozostawienie takiego obowiązku tylko wobec tych planów, które wyznaczają ramy dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Po drugie, będzie możliwość odstępstwa od oceny strategicznej dla nowo utworzonych miejscowych planów, a nie tylko dla ich zmian, jak to jest obecnie. Beneficjentem tego nowego rozwiązania będą samorządy gminne, które po 10 latach funkcjonowania ustawy dostrzegają, że obligatoryjna ocena każdego miejscowego planu nie jest konieczna. Po trzecie, będzie możliwa likwidacja konieczności przeprowadzenia strategicznej oceny w przypadku projektów dokumentów, które przygotowywane są wyłącznie do celów związanych z obroną narodową lub obroną cywilną, a także projektów finansowych lub budżetowych. To są te kwestie dotyczące strategicznych ocen oddziaływania. Z kolei w zakresie ocen oddziaływania na środowisko projekt przewiduje, po pierwsze, z jednej strony udogodnienia dla organów administracji publicznej, a z drugiej strony ułatwienia dla podmiotów planujących realizację przedsięwzięć lub przygotowujących dokumenty strategiczne, które określają ramy dla realizacji inwestycji. Przykładem takiego ułatwienia jest np. umożliwienie inwestorowi składania dokumentów do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w postaci elektronicznej czy też zwolnienie go z obowiązku załączania wypisów z rejestrów gruntów, których może być kilkadziesiąt, nawet kilkaset. Zwłaszcza w przypadku inwestycji liniowych, takich jak drogi czy drogi kolejowe, to rozwiązanie stanowi nie tylko odciążenie finansowe, ale także skraca czas niezbędny na uzyskanie wymienionych dokumentów. Ten czas może czasami być naprawdę długi. Po drugie, nastąpi zmniejszenie obciążeń generalnego dyrektora ochrony środowiska i regionalnych dyrektorów ochrony środowiska w celu szybszego wydawania decyzji środowiskowych dla kluczowych przedsięwzięć infrastrukturalnych, istotnych dla rozwoju regionalnego i krajowego. Po pierwsze, to będzie przeniesienie uprawnień generalnego dyrektora ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ustawy, na regionalnego dyrektora ochrony środowiska w zakresie kontroli decyzji środowiskowych wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Poza tym nastąpi przeniesienie kompetencji regionalnego dyrektora ochrony środowiska na organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach, w których gmina jest inwestorem, oraz w sprawach dotyczących terenów zamkniętych, ale z wyjątkiem terenów zamkniętych ustalonych przez ministra obrony narodowej, jako że przedsięwzięcia realizowane na tych właśnie terenach mają szczególne znaczenie dla obronności i dla bezpieczeństwa państwa. Po trzecie, w art. 74 ust. 3a ustawy nastąpi zmiana pojęcia obszaru, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a co za tym idzie, nadanie przymiotu strony postępowania, uniezależniając te pojęcia od podziału geodezyjnego terenu, czyli granic działek ewidencyjnych, który nie powinien mieć wpływu na merytoryczne aspekty oddziaływania inwestycji. Jak wiadomo, oddziaływanie wiąże się tutaj z odległością, czyli działa to na korzyść wszystkich sąsiadów, bo nie wystarczy jakiś wąski pasek działek sąsiadujących z inwestycją, tylko mówi się o odległości od działki, która podlega zainwestowaniu. Po czwarte, strony postępowania będą zawiadamiane obwieszczeniem, zgodnie z art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy ich liczba będzie większa niż 10, a nie jak obecnie, gdy ich liczba jest większa niż 20. Po piąte, w art. 1 zmianie 25. projektu dodaje się art. 86d ustawy, zgodnie z którym zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej będzie odbywało się tylko na wniosek inwestora, a nie na wniosek wszystkich stron. Chodzi o to, że zawieszenie postępowania jest czynnością proceduralną, ta czynność nie ma wpływu na merytoryczne rozpatrzenie czy rozstrzygnięcie sprawy, więc w ten sposób można ten przepis ukształtować. Po szóste, nastąpi likwidacja postanowienia o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ stwierdzi brak takiego obowiązku w decyzji środowiskowej, bo obecnie mamy do czynienia z pewnego rodzaju dwoistością, czyli rozstrzygnięciem w tym zakresie zarówno w postanowieniu, jak i w decyzji. Jest to po prostu zbędny element procedury. Po siódme, w art. 2 wprowadza się zmiany do ustawy Prawo budowlane w celu uszczelnienia procesu inwestycyjnego i bardziej przejrzystego powiązania przepisów środowiskowych i budowlanych poprzez wskazanie wprost przypadków, w których uzyskanie decyzji środowiskowej jest wymagane przed rozpoczęciem budowy, a także doprecyzowanie katalogu działań stanowiących zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Wprowadzana zmiana zapisu usuwa istniejące dotąd wątpliwości interpretacyjne i wprost wskazuje, że zmianą sposobu użytkowania będzie podjęcie w obiekcie budowlanym takiej działalności, która jest zaliczana do przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji środowiskowej. No i trzecia grupa zagadnień, związana z transgranicznymi ocenami oddziaływania na środowisko. Oto, co projekt przewiduje w tym zakresie. Po pierwsze, w zmienionym art. 108 ustawy projektodawca znosi obowiązek tłumaczenia przez inwestora dokumentacji na języki urzędowe wszystkich państw, w których realizacja inwestycji może oddziaływać na środowisko, jeżeli będzie to dotyczyć więcej niż dwóch państw. W praktyce oznacza to możliwość przetłumaczenia dokumentacji na język angielski. Chyba, że Polska będzie np. związana z konkretnym państwem jakąś umową bilateralną, która rodzi zobowiązania w tym zakresie. To przełoży się w oczywisty sposób na zmniejszenie wydatków związanych z tłumaczeniem dokumentów. Po drugie, projekt znosi obowiązek tłumaczenia przez inwestora dokumentów, które nie są wymagane w świetle obowiązujących Polskę przepisów prawa międzynarodowego, a przekazywanie ich stronom narażonym generowało dotychczas dodatkowe koszty. Po trzecie, zmiany dotyczące tłumaczenia niezbędnej dokumentacji zostały również wprowadzone w przepisach normujących postępowanie transgraniczne dla projektów dokumentów strategicznych. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W trakcie szczegółowych prac nad projektem wprowadzono jedną poprawkę merytoryczną dotyczącą zmiany 29 w art. 1, dotyczącą pozostawienia pkt 2 w art. 118 ust. 4. Pierwsza wersja tej zmiany była taka, że usuwa się pkt 2 i 3. Teraz jest zapis, że usuwa się pkt 3, pkt 2 w tym ust. 4 pozostaje. I to sprawi, że pozostanie konieczność tłumaczenia wniosku o wydanie decyzji dla państwa narażonego, gdyż ten wniosek powinien być podany w języku urzędowym tego państwa. O tym mówi inny przepis tej ustawy, więc gdybyśmy usunęli pkt 2, byłaby w tym przypadku sprzeczność. Tak że ta jedna poprawka merytoryczna została wprowadzona w tekście projektu. Wprowadzono także 31 poprawek przygotowanych przez Biuro Legislacyjne, które zostały zaakceptowane przez rząd. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Całość projektu zawartego w sprawozdaniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa została przyjęta 13 głosami za, przy 2 głosach przeciwnych, a bez głosów wstrzymujących się. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projektowana ustawa w znaczący sposób ułatwi procedowanie postępowań w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Będzie takim aktem prawnym, na który czekają samorządy gminne, przedsiębiorcy oraz bardzo wiele kręgów naszego społeczeństwa, a w ostatecznym rozrachunku też społeczności lokalne, które oczekują na wykonanie wszystkich niezbędnych inwestycji, które mają poprawić jakość ich życia. Dlatego, panie marszałku, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę uprzejmie o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu komisji w druku nr 3661. Bardzo dziękuję. (Oklaski)