Mówca: Marek Stolarski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-03-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym zwrócić uwagę na problem otwarcia polskiego rynku na uprawy GMO. Postulat skutecznego wprowadzenia zakazu upraw roślin GMO jest głęboko uzasadniony i wychodzi naprzeciw oczekiwaniom zdecydowanej większości Polaków, którzy sprzeciwiają się stosowaniu niedoskonałych odmian obecnej generacji roślin transgenicznych w otwartych uprawach polowych oraz żywieniu ludzi i zwierząt. Rosnąca liczba naukowych doniesień wskazuje na poważne zagrożenie dla zdrowia i nieodwracalne zniszczenie środowiska, jakie może spowodować stosowanie GMO w systemach otwartych. Dziewięć krajów europejskich, takich jak Niemcy, Austria, Węgry, Grecja, Luksemburg, Bułgaria, Włochy i Francja, zakazało zasiewów GMO, chroniąc w ten sposób swoje zasoby naturalne i zwracając się ponownie w stronę rozwoju rolnictwa konwencjonalnego, tradycyjnego oraz ekologicznych metod produkcji żywności. Od 10 lat rośnie komercyjna uprawa roślin GMO w USA. Głównie są to rośliny odporne na syntetyczny środek ochrony roślin herbicyd Roundup, roślin typu Bt, tzn. roślin produkujących własny pestycyd przeciwko pewnym owadom. Po 10 latach upraw roślin GMO okazuje się, że tego typu rośliny nie sprawdzają się. Uprawy roślin GMO zwiększają zużycie środków chemicznych, brak wzrostu plonów, rosnącą odporność szkodników. To jest tylko kilka z wielu problemów powodowanych uprawą roślin transgenicznych. Badania dowodzą, że uprawa roślin odpornych na Roundup tak naprawdę zwiększyła zużycie herbicydów w USA i Argentynie. Soja transgeniczna jest tak zmieniona, aby przeżyć kilkukrotne opryski Roundupem. W USA uprawa roślin GMO doprowadziła do zwiększenia zużycia pestycydów o 63 mln kg. Od czasu wprowadzenia roślin transgenicznych obiecywano, że soja transgeniczna przyniesie większe plony niż naturalna. Badania przeprowadzone przez uniwersytety w USA dowiodły czegoś innego: soja prowadzi do 4-procentowej utraty plonów. Inne opublikowane wyniki mówią nawet o utracie 10% plonów. Wynika z nich niezbicie, że winnym temu jest wprowadzony gen Roundup Ready. Naukowcy odkrywają nowe cechy soi GMO. Niezależne badania naukowe potwierdzają, że części naturalnej struktury DNA soi uległy w wyniku manipulacji uszkodzeniu, gorzej, tego typu soja zawiera odcinki DNA, których naukowcy nie są w stanie zidentyfikować. Rośliny transgeniczne powstają poprzez wstawienie w ich kod genetyczny innego, obcego genu. Rośliny produkują własną truciznę i mają w ten sposób niszczyć owady. Ten rodzaj ochrony powoduje, że owady mają z nią stały kontakt. Z biegiem czasu może to doprowadzić do uodpornienia się owadów i wyeliminowania naturalnego środka przeciwko szkodnikom, stosowanego od lat przez rolników. W USA żąda się w związku z tym tworzenia stref buforowych miedzy areałami roślin transgenicznych, mających na celu spowolnienie uodporniania się szkodników. W przypadku mocno rozdrobnionego polskiego rolnictwa trudno wyobrazić sobie tworzenie takich stref. Nasze dzisiejsze rośliny użytkowe zostały wyhodowane z ich dzikich przodków w okresie dziesiątków tysięcy lat. Różnorodność roślinnego materiału genetycznego jest dla rolnictwa nieodzowna - bez niej trudno jest wyhodować odmiany dopasowane do warunków klimatycznych, szkodników, chorób i szeregu innych czynników środowiskowych. W Kanadzie więcej niż połowa upraw rzepaku to rzepak modyfikowany genetycznie. Rzepak GMO dalej szerzy się w tamtejszym rolnictwie poprzez materiał siewny i w drodze zapylenia. Dla kanadyjskich ekorolników uprawa rzepaku wolnego od GMO przestała być w ten sposób możliwa. Oznaczało to całkowitą rezygnację z upraw rzepaku. Utracili oni w ten sposób nie tylko rynki zbytu, lecz także bardzo ważną dla płodozmianu roślinę. Również konwencjonalni producenci rzepaku, eksportujący do Europy i Japonii, muszą się liczyć ze skażeniem. Na niekontrolowane szerzenie się rzepaku GMO w Kanadzie zaczęli reagować sprzeciwem europejscy konsumenci. Przeprowadzone przez Greenpeace i Oekotest badania rynku odkryły na niemieckim rynku kanadyjskie miody z domieszkami GMO. W efekcie konsumenci nie chcą kupować tego miodu. Tak naprawdę przy produkcji roślin transgenicznych zyskują jedynie koncerny. Szczególnie lukratywne dla przemysłu są najbardziej rozprzestrzenione w tej chwili na świecie rośliny herbicydoodporne. Ponieważ firmy produkujące nasiona są jednocześnie producentami herbicydu, np. Bayer, DuPont, Monsanto, rolnicy mogą nabywać tylko dopasowane do herbicydu nasiona: na rośliny Roundup Ready firmy Monsanto potrzebny jest herbicyd Roundup Ready, do LibertyLink firmy Bayer pasuje środek antyroślinny Liberty. Ponadto rolnicy chcący siać nasiona GMO danego koncernu zobowiązywani są umowami do zakupu herbicydu tego właśnie koncernu. Pozbawia się ich możliwości wyboru tańszych środków. Koncern gwarantuje sobie podwójne zyski i uzależnia rolników od własnej palety produkcyjnej. Podałem tu jedynie kilka drobnych przykładów. Mam jednak nadzieję, że tak istotny problem jak GMO zostanie poddany szczegółowej analizie w całym spektrum. Polacy mają prawo do pełnej wiedzy o zagrożeniach płynących z wprowadzenia genetycznie modyfikowanych organizmów.