Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2022-06-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowna Pani Minister! Ma pani wyjątkowe szczęście, bo po 13 latach pracy kilku rządów ekonomia społeczna wreszcie trafia do Sejmu w postaci rządowego projektu ustawy o ekonomii społecznej. Myślę, że do tej pory, kiedy budowano podstawy funkcjonowania sektora pozarządowego pożytku publicznego, ustawy z 2003 r., następnie ustawy o spółdzielniach socjalnych, o zatrudnieniu socjalnym, wszystkie takie projekty miały ponadpolityczne poparcie. Chodzi o to, abyśmy budowali sektor ekonomii społecznej również w takim duchu, ponad podziałami politycznymi. Początkowo podstawy ekonomii społecznej były tworzone na podstawie tych ustaw, o których wspomniałem. Dopiero w 2009 r. powstał pierwszy autorski projekt ustawy o przedsiębiorstwie społecznym i dzisiaj mamy ten rządowy projekt. Przez wiele lat ekonomia społeczna próbowała się znaleźć w takiej specyficznej przestrzeni między działalnością gospodarczą a wspieraną działalnością gospodarczą czy tą, tak jak w Unii Europejskiej, wspieraną ze środków Unii Europejskiej. Polska ma piękne tradycje ekonomii społecznej. Warto tu wspomnieć ks. Piotra Wawrzyniaka, Edwarda Abramowskiego, Teodora Toeplitza, Franciszka Stefczyka. To jest nasza chluba. Chluba, tradycja, ale też nasza przyszłość. (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Precz z komuną.) Proszę? (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Precz z komuną.) Dla pana Janusza ekonomia społeczna to jest ˝precz z komuną˝. Gratuluję. Dzisiaj ekonomia społeczna na poziomie ogólnopolskim to 95 tys. podmiotów zatrudniających prawie 150 tys. pracowników, a także jeszcze więcej na umowach cywilnoprawnych. Odgrywają szczególnie ważną rolę na poziomie lokalnym. Ta ekonomia społeczna to sposób oddolnej inicjatywy obywateli organizujących się w wymiarze ekonomicznym na rzecz zatrudniania osób, którym jest najtrudniej na rynku pracy, osób z niepełnosprawnościami, które w kryzysach życiowych potrzebują tego właśnie wsparcia. Takimi chwalebnymi przykładami mogą być Wrocławska Spółdzielnia Socjalna czy Spółdzielnia Socjalna Opoka z Chechła, którą założyła pani poseł Agnieszka Ścigaj. Ekonomia społeczna to również lokalne przedsięwzięcia na rzecz mieszkańców tworzących nowe usługi społeczne, usługi niezbędne dla mieszkańców realizowane przez mieszkańców tej społeczności. Mogą być to np. usługi w zakresie wsparcia wytchnieniowego czy usługi opiekuńcze. Mogą być to żłobki, przedszkola, kluby seniorów. Chwalebnymi przykładami może być Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych ze Starachowic czy Konińska Spółdzielnia Socjalna Spektrum. Ekonomia społeczna to jednak przede wszystkim nowa formuła, w której pracownicy uczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwem. To formuła budowania demokracji pracowniczej. Kto ma wątpliwości, jak to działa, to zapraszamy do warszawskiej Spółdzielni Socjalnej Margines. Dlatego uważamy, że przyjęcie ustawy o ekonomii społecznej to niezwykle ważne wydarzenie. Będziemy proponować, jeśli chodzi o pracę w komisji, po pierwsze, wprowadzenie do katalogu podmiotów ekonomii społecznej spółdzielni produkcji rolnej, a po drugie, jeśli chodzi o osoby zagrożone bezdomnością, są także kwestie, które zostały już zgłoszone do Krajowego Komitetu Rozwoju Ekonomii Społecznej przez krajowy komitet, do ministra rodziny, dotyczące tego, aby ta refundacja składek, o której pani mówiła, ona występuje, ale nie ma charakteru obligatoryjnego... Chodziłoby nam o to, żeby jednak ta pomoc w przypadku prowadzenia programów reintegracji miała charakter obligatoryjny. Także jeśli chodzi o kwestię usytuowania wojewody - nie wchodząc w kwestie polityczne - to organ, który jest jednocześnie organem rejestrującym i nadzorczym w jednej formule, czyli wojewoda, nie jest dobrym rozwiązaniem. Samorząd województwa od 18 lat już realizuje tę politykę, powinien mieć możliwość realizacji jej właśnie tutaj. Dalej, jest zwiększenie udziału regionalnych komitetów ekonomii społecznej (Dzwonek) w Krajowym Komitecie Rozwoju Ekonomii Społecznej. Mówiła pani o tym dialogu. Ten dialog województwo - kraj mógłby się tam odbywać poprzez udział przedstawicieli wszystkich regionalnych komitetów w krajowym komitecie. Chodzi też o zwiększenie kompetencji komitetów w zakresie wyboru swoich przedstawicieli do komitetów monitorujących. To jest również zgodne z oczekiwaniami europejskiej polityki w tej sprawie. Oczywiście chodzi o zapewnienie, że ośrodki ekonomii społecznej, ośrodki wspierania ekonomii społecznej realizujące swoje usługi w zakresie ogólnym, nie będą traktowane jako firmy komercyjne, ale jako realizujące właśnie te zadania publiczne. Powinniśmy też skorygować przepisy dotyczące funkcjonowania spółdzielni socjalnych. Tutaj przede wszystkim ludzie, a nie kapitał, powinni być na pierwszym miejscu. Wysoki Sejmie! Klub poselski Lewica opowiada się za skierowaniem tej ustawy do pracy w komisji i będzie wspierał to rozwiązanie. Dziękuję. (Oklaski) (Poseł Janusz Korwin-Mikke: Trudno się dziwić.)