Mówca: Edukacji Narodowej Krystyna Szumilas
Data: 2012-01-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowne Panie i Szanowni Panowie Posłowie! Myślę, że na rozwój dziecka ma wpływ przede wszystkim środowisko, w którym to dziecko się wychowuje. Dzisiejszy świat jest całkiem inny niż świat sprzed dwudziestu, trzydziestu, czterdziestu lat i dzieci dzisiaj rozwijają się w szybszym tempie. Ta wiedza jest powszechna, wiadomo o tym również na sali sejmowej, ponieważ od prawa do lewa wszystkie partie polityczne miały w swoich programach obniżenie wieku szkolnego, mając właśnie na uwadze to, że dzisiaj dziecko rozwija się w szybszym tempie. Jesteśmy zobowiązani stworzyć mu takie warunki, aby rozwój następował w sposób harmonijny, aby wykorzystać również potencjał drzemiący w każdym dziecku i dać mu szansę rozwoju. Daje mu to właśnie sposób zorganizowania edukacji, tak aby ten okres, w którym dziecko nabywa wiedzę o świecie w sposób bardzo intuicyjny, na podstawie obserwacji dorosłych, i uczy się spontanicznie, mogło ono spędzić w przedszkolu, aby właśnie tam uczyło się tych umiejętności w oparciu o zabawę i jego naturalne predyspozycje. Przychodzi taki czas, kiedy trzeba usystematyzować wiedzę dziecka, kiedy na bazie nabytych umiejętności zaczyna się nadbudowywać umiejętności wyższego rzędu, które systematyzują wiedzę i pozwalają na dalszy rozwój. Taki wiek, kiedy popatrzymy nie tylko na to, co dzieje się w Polsce, ale na to, co się dzieje na całym świecie, to mniej więcej właśnie wiek 5-6 lat. Przecież nie tylko w Polsce, ale w wielu krajach Unii Europejskiej dzieci rozpoczynają edukację w wieku sześciu lat. Chodzi o edukację formalną, systematyczną, edukację szkolną. Po prostu chcemy dać polskim dzieciom szansę, aby mogły, tak samo jak ich rówieśnicy w innych krajach, po pierwsze, wykorzystać swój potencjał rozwojowy, a po drugie, aby mogły się rozwijać w sposób harmonijny, nowoczesny, oparty na najnowszej wiedzy pedagogicznej i dydaktycznej. Dlatego też, tak myślę, Prawo i Sprawiedliwość i SLD, i Platforma Obywatelska miały w swoich programach wyborczych obniżenie wieku szkolnego. (Poseł Zbigniew Dolata: Nie mamy tego w swoim programie.) Teraz drugi fakt, który chciałabym państwu posłom przytoczyć. Państwo posłowie bardzo krytykowali tę ustawę, która w tej chwili jest procedowana w Sejmie i która jest ustawą rządową. Chciałabym powiedzieć, że jeżeli ta ustawa nie zostałaby przyjęta - to do państwa posłów z Prawa i Sprawiedliwości - wówczas zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami wszystkie dzieci sześcioletnie musiałyby rozpocząć edukację szkolną 1 września 2012 r. Mając na uwadze opinię różnych środowisk, rząd przedstawił ustawę, która z jednej strony uwzględnia głosy społeczne, a z drugiej strony - chociażby głosy samorządów terytorialnych. Państwo posłowie pytali, co oznacza negatywna opinia samorządów terytorialnych o tym projekcie ustawy. Otóż samorządy terytorialne wyraziły negatywną opinię o tym projekcie ustawy dlatego, że uważają, iż są przygotowane na przyjęcie dzieci 6-letnich do szkół, i chcą, aby obowiązek szkolny dla dzieci 6-letnich obowiązywał od 1 września 2012 r. (Poseł Zbigniew Dolata: To dlaczego to robicie?) Jednak mając na uwadze również głosy rodziców, zaproponowano przesunięcie tego o dwa lata. Dlaczego o dwa lata? Rok to byłoby może trochę za krótko. Nie wszystkie te szkoły, które dzisiaj jeszcze nie mają sześciolatków, miałyby szansę przygotować się na obniżenie wieku szkolnego. (Poseł Zbigniew Dolata: To są przygotowane czy nie?) Te dwa lata to taki okres, który jest sprzyjający ze względów demograficznych. Otóż w roku szkolnym rozpoczynającym się 1 września 2014 r., zakładając, że wszystkie sześciolatki rozpoczną naukę w szkole, w szkołach podstawowych będzie 2588 tys. uczniów. To jest poziom z roku 2005, bo wtedy właśnie w szkołach podstawowych była taka liczba uczniów. W roku następnym, czyli od 1 września 2015 r., ta liczba wzrosłaby o 67 tys. Dlatego proponuje się te dwa lata, aby wykorzystać moment demograficzny i dać szansę tym, którzy jeszcze potrzebują czasu na przygotowanie się do obniżenia wieku szkolnego. Jeśli chodzi o środki finansowe, to dzisiaj na posiedzeniu komisji edukacji bardzo dokładnie o tym mówiłam. W tym roku kalendarzowym w ramach subwencji oświatowej do gmin trafi dodatkowo 600 mln zł, które to pieniądze są liczone właśnie tak, jakby wszystkie sześciolatki rozpoczęły edukację szkolną od 1 września 2012 r., ponieważ do kalkulacji subwencji oświatowej przyjęliśmy zwiększoną liczbę nauczycieli właśnie z tego względu, że obowiązujące dzisiaj prawo przewiduje rozpoczęcie nauki w szkole przez dzieci 6-letnie od 1 września 2012 r. To są środki, które w tym roku trafią do gmin i które również pozwolą na przygotowanie się do obniżenia wieku szkolnego. W tym roku na program ˝Radosna szkoła˝ w budżecie państwa zaplanowano 200 mln zł, tj. na ten rok. W następnych latach ten program będzie kontynuowany i kwoty będą większe. Dodatkowo w programie dotyczącym indywidualizacji nauczania w klasach 1-3, w ramach środków unijnych, do rozdysponowania między gminy jest jeszcze 300 mln zł. Podstawa programowa. Państwo posłowie - pan poseł Kłosowski, pani poseł Wróbel, pan poseł Zieliński - mówili o tym, że studia nie przygotowały nauczycieli do uczenia według nowej podstawy programowej. (Poseł Marzena Dorota Wróbel: Mówiliśmy o potrzebie doskonalenia, proszę nie przekręcać.) Państwo posłowie, każdy z nas, bo ja również jestem nauczycielem, przechodzi w czasie swojej kariery zawodowej wiele zmian programowych. Czy to oznacza, że każda zmiana programowa wymusza na nauczycielach to, żeby od nowa nabywali umiejętności uczenia? Oczywiście że nie, bo podstawowe techniki, podstawowe zasady pracy z dzieckiem poznaje nauczyciel w trakcie studiów i bez wglądu na to, jaka obowiązuje podstawa programowa, to zasady, metody kształcenia są przecież wpajane i każdy nauczyciel przed rozpoczęciem edukacji szkolnej musi być do tego przygotowany. I dzisiaj, i rok temu, i 5 lat, i 10 lat temu studia wyższe dla nauczycieli wychowania przedszkolnego oraz nauczania wczesnoszkolnego przygotowywały nauczycieli do pełnienia obu tych funkcji. Nauczyciel, który skończył studia i jest przygotowany do pracy z małym dzieckiem, może uczyć w przedszkolu i może uczyć w szkole. Tak było i tak jest. Nauczyciele są do tego przygotowani i myślę, że słuchając tej debaty, byliby bardzo zdziwieni, że pozbawiamy ich tych kompetencji, które oni nabyli i potwierdzają w trakcie pracy z dzieckiem. Tak więc podstawa programowa może oczywiście wskazywać inne treści nauczania, ale nie zmienia sposobów pracy z dzieckiem w szkole. Zawsze mówiliśmy o aktywnych metodach pracy, zawsze mówiliśmy o tym, że dziecko ma się uczyć przez zabawę, zawsze mówiliśmy o tym, że dziecko ma się uczyć na praktycznych przykładach, a ta podstawa programowa podkreśla to w sposób jeszcze głębszy. Również dziwię się państwu nauczycielom, że nie odróżniają sposobu pracy z dzieckiem w przedszkolu od sposobu pracy z dzieckiem w szkole. Otóż dziecko w przedszkolu czy raczej nauczyciel w przedszkolu musi być przygotowany do tego, że rozpoczyna pracę z dziećmi na różnym poziomie rozwoju i że to nie jest systematyczna nauka. Dzieci w przedszkolu rozpoczynają edukację w wieku 3, 4 lub 5 lat. W oddziale przedszkolnym spotykają się ze sobą dzieci takie, które już były 2 lata w przedszkolu, takie, które były rok w przedszkolu, i takie, które dopiero zaczynają edukację przedszkolną. Dlatego też podstawa programowa nauczania przedszkolnego jest taką podstawą, która rozwija różne umiejętności dziecka: umiejętności manualne, umiejętności społeczne bycia w grupie, umiejętności wypowiadania się, słuchania, zwracania uwagi, skupiania uwagi. Natomiast edukacja szkolna rozpoczyna systematyczne kształcenie. Na bazie umiejętności nabytych w przedszkolu dziecko zaczyna porządkować umiejętności i swoją wiedzę o świecie. Posłużę się może przykładem z matematyki, ponieważ tu najlepiej widać tę systematyczną edukację. Otóż nie da się nauczyć dziecka tabliczki mnożenia bez wcześniejszego nauczenia go dodawania. I właśnie edukacja szkolna najpierw służy przyswojeniu tych podstawowych umiejętności, a potem na bazie tych podstawowych umiejętności nadbudowuje następne, następne i następne. Natomiast w przedszkolu uczeń uczy się porządkować zbiory, porównywać ich wielkość. Nie musi i nie wymaga się jeszcze od niego nadbudowywania wiedzy na tych podstawowych umiejętnościach. Tym właśnie różni się podstawa programowa nauczania przedszkolnego od nauczania szkolnego i różniła się zawsze, od kiedy istniała szkoła i od kiedy istniało przedszkole. Dlatego niezwykle ważne jest rozwijanie edukacji przedszkolnej i niezwykle ważne jest to, żeby w jak najwcześniejszym wieku dziecko przygotowane do edukacji szkolnej trafiało do tej edukacji szkolnej. Tak więc uważając, że powinniśmy do tematu obniżenia wieku szkolnego podejść w sposób merytoryczny i nie powinniśmy używać go do dialogu politycznego, bardzo liczę na państwa posłów i na poparcie tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)