Mówca: Sprawozdawca Adam Gawęda
Data: 2022-09-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki i Rozwoju o pilnym rządowym projekcie ustawy o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na rynku energii w latach 2022-2024. Przedkładany Wysokiej Izbie projekt ustawy o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na rynku energii w latach 2022-2024 wprowadza możliwość przyjęcia przez Radę Ministrów programów pomocowych, mających na celu udzielenie wsparcia finansowego określonym grupom przedsiębiorców, w przypadku których prowadzenie działalności gospodarczej jest zagrożone z uwagi na dynamiczny wzrost kosztów związanych z rosnącymi cenami energii. Obecna sytuacja na rynkach europejskich, w tym głównie strukturalny brak surowców energetycznych, a w konsekwencji drożejące energia, ciepło i paliwa w całej Europie, wywołana agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, doprowadziła już w połowie 2022 r. do poważnych problemów firm i przedsiębiorstw szczególnie narażonych na wzrost cen energii. W obliczu wojny nie mogło zabraknąć zdecydowanej reakcji Polski i Unii Europejskiej w postaci embarg i ograniczeń importu. Wszystkie te czynniki spowodowały ograniczenie importu paliw kopalnych i gazu ziemnego do państw europejskich z kierunku wschodniego, co z kolei przełożyło się na wspomniany już wzrost ich cen oraz cen energii elektrycznej na europejskim rynku. Polska nie jest wyjątkiem i również w naszym kraju ceny energii elektrycznej oraz gazu ziemnego znacząco wzrosły względem tych z roku 2021. Dla przykładu można tutaj podać ceny notowane na Towarowej Giełdzie Energii, gdzie cena gazu ziemnego w lipcu br. wynosiła 824,40 zł za megawatogodzinę i była o 380% wyższa niż rok wcześniej. Część polskich firm, np. z branż ceramicznej czy hutniczej, już dziś zmuszona jest wstrzymywać produkcję części wyrobów. Może to również stanowić poważne zagrożenie utratą wielu tysięcy miejsc pracy. Wskazane wyżej okoliczności oraz analiza danych w zakresie kształtowania się przyszłych cen energii elektrycznej i gazu ziemnego w Polsce prowadzą do konieczności przyjęcia przepisów dających podstawy prawne umożliwiające Radzie Ministrów przyjmowanie programów pomocowych dla określonych grup przedsiębiorców w oparciu o bieżącą analizę sytuacji gospodarczej. Ze względu na dużą dynamikę spowodowaną sytuacją geopolityczną kluczowe jest zapewnienie odpowiednich środków wsparcia dostosowanych do oczekiwań rynkowych. Z tego też względu Rada Ministrów powinna mieć możliwość elastycznego opracowania i implementacji mechanizmów łagodzących skutki gospodarcze spowodowane sytuacją na rynku energii. Podstawą przyjmowania programów pomocowych przez Radę Ministrów jest i będzie opublikowany w marcu br. komunikat Komisji Europejskiej pn. ˝Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy˝, w którym dopuszczona została możliwość udzielania przez państwa członkowskie Unii Europejskiej pomocy publicznej z tytułu zakłóceń działalności gospodarki Unii Europejskiej. Pomoc ta głównie ma służyć przede wszystkim zapewnieniu płynności i dostępu do finansowania w odniesieniu do przedsiębiorstw zmagających się z wyzwaniami obecnego kryzysu i może być udzielana na pokrycie zwiększonych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej związanych ze wzrostem cen energii elektrycznej bądź też gazu ziemnego. Zakres przedmiotowy projektowanej ustawy został określony w art. 1 i art. 2. Z kolei w art. 3 określa się ramy tego programu rządowego, a także wskazuje się, iż za jego realizację będzie odpowiadał minister właściwy do spraw gospodarki. W uchwale ustanawiającej program rządowy będą określone wysokość oraz źródła finansowania, a także wysokość środków dla operatora programu na jego realizację. Z kolei w art. 4 określono sposób przyznania pomocy publicznej. W kolejnych artykułach określono zakres informacji ogłaszanej przez operatora programu i sposób przyznania pomocy publicznej, a w art. 7 jest mowa o tym, że operator programu, działając w imieniu ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie oceny wniosku będzie zawierał umowę z przedsiębiorstwem, na mocy której zostanie udzielona pomoc. Później mowa również o zwrocie rekompensat, czyli to jest bardzo ważny artykuł, który stanowi, że w przypadkach określonych w tym artykule kwota bezpodstawnie udzielonej pomocy lub część pomocy przekraczająca maksymalną kwotę będzie podlegała zwrotowi wraz z odsetkami, jeśli oczywiście okoliczności te zostaną stwierdzone w drodze procedury weryfikującej wniosek. Warto również podkreślić, że ustawa musi uzyskać notyfikację w Komisji Europejskiej. Ustawa wprowadza również maksymalny limit środków, jakie mogą zostać wydatkowane na realizację programów rządowych w latach, o których mowa, czyli od roku bieżącego do roku 2024. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. W trakcie posiedzenia komisji odbyła się dyskusja, szczególnie w kwestii zakresu i sposobu przyznawania pomocy publicznej oraz katalogu firm objętych wsparciem. Niektórzy członkowie komisji sygnalizowali możliwość wprowadzenia poprawek w trakcie drugiego czytania. Wysoka Izbo! Panie Marszałku! Panie Ministrze! Komisja Gospodarki i Rozwoju po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy w dniu 27 września br. wnosi o jego przyjęcie. Bardzo dziękuję. (Oklaski)