Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2018-01-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przedłożony projekt został przygotowany w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 października 2016 r., sygn. SK 71/13. Trybunał orzekł w nim, że art. 754 1 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim odnosi się do zabezpieczenia przez obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z obecnym brzmieniem przywołanego przepisu Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, albo jeżeli sąd inaczej nie postanowi, zabezpieczenie udzielone według przepisów niniejszego tytułu upada po upływie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka zaskarżenia wniesionego przez obowiązanego od orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu. Przytoczyłem ten przepis, żeby wyłuszczyć, unaocznić tę różnicę, która następuje w efekcie przyjęcia przedłożonej przez Senat propozycji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wprowadzenie 2-miesięcznego terminu, po upływie którego ustanowienie zabezpieczenia w postępowaniu zabezpieczającym, np. hipoteka przymusowa, wygasa z mocy ustawy, stanowi zbyt daleko idące ograniczenie realizacji praw majątkowych wierzyciela. Należy bowiem zauważyć, że rezultat w postaci upadku zabezpieczenia po upływie przewidzianego w ustawie terminu, notabene przed nowelizacją z dnia 7 kwietnia ub.r. jeszcze krótszego niż teraz, bo wynoszącego 1 miesiąc, w żaden sposób nie jest zależny od postawy i podejmowanych działań uprawnionego wierzyciela, z wyjątkiem zabezpieczeń orzeczonych na podstawie art. 747 pkt 1 i 6 k.p.c. Złożenie przez wierzyciela zarówno wniosku o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, jak i wniosku o wszczęcie egzekucji nie przerywało biegu 2-miesięcznego terminu, w czasie którego trudno jest np. skutecznie przeprowadzić złożoną i długotrwałą procedurę egzekucji z nieruchomości. W efekcie nie było prawnej możliwości zapobieżenia wygaśnięciu takich rodzajów zabezpieczeń, jak hipoteka przymusowa, hipoteka morska czy też ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Sugerując się wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do możliwych kierunków wykonania wyroku z dnia 25 października 2016 r. ujętych w taki sposób, aby przy zachowaniu praw wierzyciela nie dokładać nowych ograniczeń dla dłużnika, wnioskodawca, którym jest Senat Rzeczypospolitej Polskiej, zaproponował nowelizację art. 754 1 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którą zabezpieczenie udzielone według przepisów tytułu II nie upadnie po upływie wskazanego terminu, jeżeli uprawniony wniesie w tym terminie o dokonanie czynności egzekucyjnych. Ponadto w nowelizacji zaproponowano wprowadzenie analogicznej konstrukcji w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dodanie § 8 w art. 154. Wnioskodawca proponuje również dodanie w ustawie o księgach wieczystych i hipotece art. 111 2 przyznającego wierzycielowi prawo do zgłoszenia żądania o przekształcenie hipoteki przymusowej ustanowionej na podstawie art. 110 pkt 1 tejże ustawy w hipotekę, która zabezpiecza wierzytelność stwierdzoną już tytułem wykonawczym. Przyznane uprawnienie byłoby ograniczone 2-miesięcznym terminem, liczonym - tak jak w przypadku treści przepisu art. 754 1 § 1 k.p.c. - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od dnia uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka zaskarżenia wniesionego przez dłużnika od orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Koło Poselskie Wolni i Solidarni pozytywnie odnosi się do projektu (Dzwonek) ustawy jako całości i wnosi o jego skierowanie do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo.