Mówca: Anna Maria Żukowska
Data: 2026-02-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo proszę, żeby pan milczał, bo to, co pan usłyszy za chwilę, może naprawdę panem wstrząsnąć. Mieszkanka Zaleszan: I oni nas wszystkich do tej chałupy, po tej stronie, zapędzili, a tam odczytali, że ludzie tu mieszkają źli i przez to wieś zostanie spalona. Później już mówiono, że to z innych wiosek na nas ich napuścili, a oni postanowili nas wszystkich, bo byliśmy niby wszyscy źli. I tak zapędzili do tego domu. I tata już został, siostra pobiegła, a mama miała iść, ubierała się, ale wyszła na podwórko i mówi, że z dziećmi zostanie, a ja powinnam biec do ojca, bo pewnie wywozić będą. To ja z tatą, a ona z najmniejszymi dziećmi będzie. Inna mieszkanka Zaleszan: To był mój dom. Mieszkaliśmy w nim i ojciec razem, i drugi brat też. Jak przyjechali, to wszystkich do jednego domu zapędzili. Do innych domów słomę znosili. Oni nas zamknęli, zaryglowali, że nie mogliśmy wyjść, ale stukaliśmy, stukaliśmy i ta zatyczka odskoczyła. I zaczęliśmy uciekać za ogrodami tam, do Toporek, w stronę Sak. Wiemy, że nasza mama, mimo że mocno poparzona, to nas ratowała. A mama była w ciąży. Moja mama była tak spalona, że aż płuca się przesmaliły. Cały bok jej wypaliło. Jeden braciczek trochę był poparzony, bo za taki mały młyn zboża się ukrył, ale od dymu zaczadział. A jeden to praktycznie cały spalony był. Tylko kawałek nogi, stopa nie była, a tak na węgiel spalony. Wnuczka jednej z ofiar: Spłonęła pierwsza żona mojego dziadka. Miała 36 lat. Została pochowana na miejscowym cmentarzu w Zaleszanach. Była w 8. miesiącu ciąży. Ciało jej się tak wypaliło, że aż to dzieciątko wypadło. Zdążyli je jeszcze ochrzcić. Szanowni Państwo! Byliśmy w tym roku z marszałkiem Czarzastym na uroczystych obchodach 80. rocznicy dokonania zbrodni w Zaleszanach, właśnie tam. Odwiedziliśmy m.in. monaster świętej wielkiej męczennicy Katarzyny w Zaleszanach. Siostra Elżbieta Niczyporuk... Siostra Katarzyna podarowała mi odzwierciedlenie ikony, bo wszystkie te spalone osoby, a to m.in. były bardzo małe dzieci... Spłonęło żywcem 14 osób, w tym 7 dzieci. Wśród tych dzieci byli Sergiusz Leończuk - 1 roczek, Nadzieja Leończuk - 2 tygodnie, Michał Niczyporuk - lat 16. To były niewinne ofiary. Zbrodniarze przyszli i spalili ich dom. To się działo nie tylko we wsi Zaleszany, ale też we wsi Puchały Stare, Szpaki, Zanie, Wólka Wygonowska. Te ofiary zostały przez Cerkiew prawosławną zaliczone do grona męczenników. Tu są właśnie prezentowane. Chciałabym, żebyśmy pamiętali, że te osoby zginęły głównie dlatego, że na ścianach w ich domach wisiała ikona, że były prawosławne. (Głos z sali: Co za bzdura.) Z tego powodu zostały zamordowane. (Głos z sali: Kłamstwo!) Ta zbrodnia, jak wiele zresztą zbrodni, nie tylko ta w Zaleszanach... (Głos z sali: Niech pani raporty z II wojny światowej...) ...nosiła znamiona ludobójstwa. To nie była w żadnym wypadku walka o niepodległy byt państwa polskiego. To była czystka etniczna. Czystka etniczna i religijna. Wcześniej Instytut Pamięci Narodowej sam opublikował taki komunikat, sam to stwierdził, że żołnierze ˝Burego˝ z tego powodu dokonali tych zbrodni, a nie dlatego, że walczyli o państwo polskie. Naprawdę jestem przejęta tą sprawą i naprawdę uważam, że po tylu latach, szczególnie zważywszy na to, że rodzina Rajsa ˝Burego˝ otrzymała odszkodowanie, krew i pamięć tych ofiar, tych małych dzieci... (Poseł Dariusz Matecki: Kapitana Rajsa ˝Burego˝, komunistko czerwona. Z szacunkiem...) Panie pośle: małych dzieci, kobiet w ciąży. Nie mam szacunku i nie będę mieć szacunku do zbrodniarzy i ludobójców, żadnych, ani do Putina, ani do ˝Burego˝. (Oklaski) (Poseł Dariusz Matecki: Znieważa bohatera, kawalera Virtuti Militari, komunistka...)