Mówca: Adam Krzemiński
Data: 2026-04-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W przeciwieństwie do przedmówcy skupię się na projekcie. Szanowna Pani Marszałek! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej popierające projekt nowelizacji ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Przedstawiony projekt to rozwiązanie, które w sposób wyważony łączy dwa istotne cele państwa. Z jednej strony zwiększa dostępność dla Polonii, z drugiej uszczelnia system poświadczania znajomości języka polskiego, tak aby nie mógł być on wykorzystywany instrumentalnie do uzyskiwania prawa pobytu. Po pierwsze, wprowadza realne ułatwienia dla młodych Polaków oraz osób polskiego pochodzenia mieszkających za granicą. Bo uznanie matury zagranicznej z językiem polskim oraz podniesienie poziomu biegłości przypisanego do matury polskiej, szkół europejskich czy polskich szkół za granicą do poziomu B2 to krok w bardzo dobrym kierunku. Oznacza to, że osoby, które rzeczywiście uczyły się w języku polskim i funkcjonują w naszej kulturze językowej, nie będą musiały zdawać dodatkowych egzaminów tylko po to, by potwierdzić oczywiste kompetencje. To jest ważny sygnał. Polska zaprasza Polaków mieszkających za granicą. Chce ułatwić im dostęp do edukacji i rynku pracy, a nie stawiać zbędne bariery administracyjne. (Oklaski) Takie podejście wzmacnia więzi z Polonią i wpisuje się w długofalową politykę państwa. Jednocześnie - i to jest drugi kluczowy element projektu - ustawodawca podnosi standardy tam, gdzie to jest konieczne. Ujednolicenie poziomu B2 jako podstawowego progu dla wielu ścieżek oznacza, że znajomość języka polskiego musi być realna i funkcjonalna, a nie tylko deklaratywna. To szczególnie istotne w kontekście osób spoza Unii Europejskiej, dla których certyfikat językowy bywa elementem procedur pobytowych. Wysoka Izbo! Ten projekt jasno rozróżnia dwie sytuacje. Z jednej strony mamy osoby, które przez lata uczyły się w języku polskim, i ich kompetencje są udokumentowane, nie wymagają certyfikacji. Z drugiej strony mamy osoby, które próbują uzyskać ten certyfikat jako formalny krok w procesie legalizacji pobytu. W tym przypadku podniesienie wymagań i wzmocnienie nadzoru nad egzaminami znacząco ogranicza możliwość nadużyć. Wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad przyznawania i przedłużania uprawnień do organizowania egzaminów, możliwość cofnięcia tych uprawnień przez ministra, a także obowiązek dodatkowych kontroli części prac pisemnych - to konkretne mechanizmy, które zwiększają wiarygodność tego systemu. Nie bez znaczenia jest również zwiększenie liczby zdających w jednej sesji egzaminacyjnej. Dzięki temu system będzie bardziej wydolny i dostępny, ale jak wspomniałem, regularnie kontrolowany. Wysoka Izbo! Projekt jest przykładem odpowiedzialnej polityki publicznej. Nie zamyka drzwi przed Polonią. Przeciwnie, szeroko je otwiera. Jednocześnie jednak jasno stawia granice wobec prób wykorzystywania systemu w sposób instrumentalny. Wzmocnienie roli instytucji państwowych, w tym Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, zapewni lepszą koordynację i nadzór nad całym procesem, co dodatkowo zwiększy jego transparentność i wiarygodność. Ten projekt zasługuje na pełne poparcie, jest jednocześnie otwarty i wymagający. Właśnie takie rozwiązania są dziś potrzebne. Na koniec dodam, że został napisany profesjonalnie, przejrzyście i logicznie, za co dziękuję wszystkim, którzy to prawo tworzyli. Dziękuję bardzo. (Oklaski)