Mówca: Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki
Data: 2015-03-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Kończąc moje wystąpienie informujące, wyraziłem obawę, że po raz kolejny będziemy mieli mało merytoryczną dyskusję, ale powiem szczerze, że przesadziłem, trochę się myliłem, bo jednak większość zabierających głos wykazała się dużą znajomością przedstawionej informacji i rzetelnym, rzeczowym do niej odniesieniem. Oczywiście jest tu miejsce też na to, żebyśmy dyskutowali o tych bardzo trudnych, ale istotnych sprawach także w kontekście politycznym. Panie i Panowie Posłowie! Na początek jeszcze chcę wam zaproponować zapoznanie się z dodatkową informacją, bo w tym ponadosiemdziesięciostronicowym materiale niektóre zagadnienia być może są mało ostro przedstawione, a być może mało syntetycznie zebrane, dlatego pozwoliłem sobie na przygotowanie dwóch materiałów. Chodzi mi o porównanie systemu dopłat bezpośrednich i Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w Polsce i w krajach Unii Europejskiej, o to, żeby już więcej na tej sali nie padały słowa, oskarżenia o dyskryminację, o poniżanie polskich rolników, o niewykorzystanie szansy, a także takie dotyczące zróżnicowanego systemu dopłat, bo prawdą jest, że jest on zróżnicowany. Zarówno jeżeli chodzi o Niemcy, jak i o Francję, to Niemcy w każdym landzie, a Francja w każdym departamencie mają inny system dopłat. Nawet wewnątrz tak, wydawałoby się, dobrze zorganizowanych państw nie można tego ujednolicić i wprowadzić jednakowego systemu dopłat. To na tej sali próbowałem przekonać państwa do tego, że teza, którą głosicie, iż nic nie mogę i na nic nie mam wpływu, jest nieprawdziwa, bo proponując jeszcze wcześniej w trakcie ponadrocznej dyskusji zainicjowanej przez ministra Kalembę nowy kształt dopłat bezpośrednich i nowy kształt rozwoju obszarów wiejskich, właśnie wykorzystaliśmy możliwie maksymalnie instrumenty tej mozaikowatości i dostosowania systemu dopłat bezpośrednich i rozwoju obszarów wiejskich do potrzeb rozwoju polskiego rolnictwa. W wystąpieniu klubowym pan przewodniczący Jurgiel zarzucił mi kłamstwa. Powiem szczerze, że to niedobrze brzmi, panie przewodniczący, w ustach byłego ministra. Ja panu nie odpowiem tym samym, ale bardzo bym prosił, żeby pan mimo wszystko jednak zajrzał do strategii rozwoju wsi, rolnictwa, obszarów wiejskich i rybactwa, która była uchwalona, przyjęta przez rząd jako druga strategia z dziewięciu w 2012 r. Rzeczywiście ona nie ma w nazwie słowa ˝narodowy˝. Rozumiem, że dla pańskiego środowiska dokument strategiczny, który w nazwie nie ma przymiotnika ˝narodowy˝, nie istnieje. Ta strategia jest. W tej strategii elementy płatności i PROW, z którymi w wielu wypadkach także państwo się zgodziliście - dziękuję za dość jednolite głosowanie w Wysokiej Izbie - zostały zawarte, bo wynikały z naszej wspólnej dyskusji i troski o rozwój polskiego rolnictwa. W zaciszach gabinetów, wcześniej w prezydium komisji rolnictwa czy podczas konsultacji w trakcie posiedzeń podkomisji znaleźliśmy wspólny język i dało się przyjąć dobre rozwiązania. Natomiast kiedy dyskutujemy na sali plenarnej, to próbujemy się oskarżać, pomawiać, myślę, że niepotrzebnie. Zostałem pomówiony, że ˝Solidarność˝ RI i szefa ˝Solidarności˝ RI oskarżyłem o korzystanie z pleców polskiego chłopa jako trampoliny do robienia kariery politycznej. Czy ja coś takiego powiedziałem? Czy ja śmiałbym senatora Rzeczypospolitej, szefa senackiej komisji, wiceszefa COPA-COGECA w strukturach unijnych oskarżać o szukanie trampoliny politycznej do robienia kariery? Na litość boską, przecież ten człowiek stoi w hierarchii wyżej ode mnie - w strukturach parlamentarnych i związkowych. Czy on jeszcze potrzebuje protestu do tego, żeby mieć chłopskie plecy jako trampolinę do kariery politycznej? (Poseł Romuald Ajchler: To prawie minister.) Absolutnie nie myślałem o tym polityku. Oskarżenie, które tutaj padło, dla mnie zabrzmiało trochę jak przyznanie się do winy. Skoro po raz kolejny, panie przewodniczący, mówi pan o wynegocjowanych 28 mld euro przeznaczonych na nową wspólną politykę i na nową perspektywę, to przypominam panu, że minister Stanisław Kalemba wynegocjował tylko ze środków unijnych 32,1 mld euro na dopłaty bezpośrednie i rozwój obszarów wiejskich. To o ponad 2 mld więcej niż było w poprzedniej perspektywie. W tej sprawie jest niekwestionowane, choć niewykonane orzeczenia sądu. Przypominam także, że na uzupełnienie tej wspólnej polityki rolnej przesunęliśmy środki budżetowe na podparcie drugiego filara wspólnej polityki rolnej w kwocie 4,9 mld euro, że także w ramach polityki spójności, jeżeli chodzi o pierwotnie planowaną kwotę 5,2 mld euro, kwota w dyskutowanej podczas prac komisji ustawie o wspieraniu inicjatyw społeczności lokalnej wynosi już ponad 8 mld euro, które będą skierowane na rozwój infrastruktury i obszarów na wsi. Nie opowiadamy więc, tylko robimy, wykonujemy, wprowadzamy w życie. Jeżeli zarzuca nam pan nielojalność w sprawie upraw genetycznie zmodyfikowanych, to przypominam, że to za tej kadencji, za tej koalicji wprowadziliśmy zakaz uprawy kukurydzy i ziemniaków genetycznie zmodyfikowanych. Nowe rozporządzenie unijne daje nam takie prawo i Polska, przynajmniej nasza koalicja, z tego prawa skorzysta. Będziemy krajem wolnym od GMO. Już nie będziemy potrzebować naukowego uzasadnienia, czy dana roślina ma wpływ na ekosystem, czy nie. Po prostu będzie to nasza dobrowolna, swobodna, narodowa decyzja. Zarzuciliście mi także brak rozmów i chęci, jeżeli chodzi o spotkania z rolnikami. Nie mówię o całym roku, bo tego się statystycznie i sumarycznie już zebrać nie da, mówię tylko o spotkaniach od 31 stycznia - 102 spotkania. (Głos z sali: Ze swoimi.) Nie tylko ze swoimi. Chciałbym panu przypomnieć, że dwa komitety protestacyjne, kujawsko-pomorski i wielkopolski, w tych rozmowach i w tych spotkaniach uczestniczą. Natomiast dziwnym trafem na początku rozmów ˝Solidarność˝ RI włączyła się do nich, uważała, że jest to potrzebne. Kiedy zorientowała się, że jeden związkowiec, obrażając wszystkich uczestników spotkania, 19 organizacji, zakrzyknął: Wychodzimy, nie będziemy rozmawiać ze zdrajcami o przyszłości polskiego rolnictwa, to po kilkunastu czy kilkudziesięciu minutach też wyszła. To nie jest powód, żebym się na senatora Chróścikowskiego obrażał. Miał do tego pełne prawo. Wierzę, że wrócimy do dalszych konsultacji i prac, bo w tej chwili jest przed nami 69 rozporządzeń, bo z nami do uzgodnienia jest 9 ustaw, w tym już złożono w Sejmie przynajmniej 6 ustaw. I wspólnie będziemy musieli, chcemy czy nie chcemy - my chcemy, nie wiem, jak wy - te problemy rozwiązać. Jeśli mówię o sprzedaży ziemi, to są dobre podstawy w postaci trzech projektów. I dzisiaj wydaje mi się, że jest wola, jest przyzwolenie, żebyśmy w Sejmie szybko nad tymi projektami procedowali. Nie zgłaszałem kolejnego projektu rządowego z jednej prostej przyczyny: żeby nie przedłużać tego procesu legislacyjnego. Ale zespół powołany w ministerstwie rolnictwa do pomocy przy legislacji w tych sprawach jest gotowy i chcę, żebyśmy zapisy, o których mówiłem, a o których także koledzy rolnicy z góry powiedzieli, że są słuszne, wprowadzili w każdej chwili. I wsparcie ze strony resortu rolnictwa i ze strony rządu w tej sprawie będzie. Chcę także zauważyć, że jeśli chodzi o kwestię tzw. słupów, to w trudnej współpracy z zachodniopomorskim komitetem protestacyjnym i Zachodniopomorską Izbą Rolniczą Agencja Nieruchomości Rolnych wypracowała pewne metody, które pozwalają na zerwanie każdego przetargu, w którym istnieje podejrzenie działalności słupa. I koledzy z zachodniopomorskiego doskonale wiedzą, że wstrzymaliśmy także realizację już wcześniej rozstrzygniętych przetargów. Dziś doskonale wiecie także o tym, że jest orzeczenie sądu w tej sprawie, iż decyzja agencji jest niezgodna z prawem i agencja z tego tytułu zapłaci duże kary. A więc nie czekajmy, szybko przeprowadźmy legislację w Sejmie, żeby ten problem można było uregulować. Kwestia sprzedaży bezpośredniej. Mamy do czynienia z podobną sytuacją jak przy biopaliwach, jak przy energetyce odnawialnej prosumenckiej. Nie jest tak, że tylko rolnicy tego oczekują i rolnicy są jedynym elementem w łańcuchu żywnościowym od producenta do konsumenta. Jest także przetwórstwo. I dziś mam wrażenie, że tak jak przy biopaliwach bardzo mocno oponował sektor naftowy, tak tu mamy wielki opór przetwórstwa. Ale nie zrażam się tym. Moje rozporządzenie jest gotowe. W części dotyczącej produkcji zwierzęcej, tak jak powiedziałem, do końca maja będzie notyfikowane przez Komisję. Wierzę, że jeśli w trakcie rozstrzygniemy kwestie związane z systemem podatkowym - a wiem, że w tej chwili przynajmniej w klubach koalicyjnych jest co do tego porozumienie - to w międzyczasie dołączy do nas również minister zdrowia, bo nie widzę żadnych powodów, żeby sanepid wchodził do gospodarstwa produkującego w ramach sprzedaży bezpośredniej małe ilości produktów w postaci dżemu, konfitur, kapusty kiszonej. Ja tu zagrożenia dla zdrowia publicznego nie widzę i o tym także z ministrem zdrowia na bieżąco rozmawiam. I wierzę, że jeśli ta pierwsza kwestia, dotycząca spraw finansowych, będzie uregulowana, to ta druga także. Chcę także zwrócić uwagę na dość istotne zestawienia, które państwu przekażę, w zakresie podstawowych porównań: PROW stary, PROW nowy, sytuacja na rynkach w Polsce i na rynkach zewnętrznych. Bo mam wrażenie, że w tej dyskusji próbujemy przekonać rolników i dać im fałszywy sygnał, że oto jesteśmy odizolowani od świata zewnętrznego i polski minister rolnictwa jest w stanie kształtować ceny i gwarantować opłacalność. Jest to bardzo nieuczciwe, jest to wprowadzanie rolników w błąd, bo wiemy, że takiej możliwości nie ma, nawet gdybym mocno chciał z takich instrumentów korzystać. Ale przecież przedstawiłem wam nową filozofię PROW-u, gdzie rolnicy mogą budować zespoły do wspólnych inwestycji, gdzie rolnicy w ramach grup i organizacji mogą budować własne przetwórnie, gdzie rolnicy w ramach tego wsparcia mogą podwyższać kapitał i włączać się kapitałowo w istniejące już przetwórstwo rolno-spożywcze, gdzie w ramach innych instrumentów będzie dofinansowanie budowy klasteringu. A więc tworzę przestrzeń, tworzę płaszczyznę. Ale nie oczekujcie ode mnie, że dzisiaj zmuszę 200 zakładów przetwórstwa mleczarskiego czy kilka tysięcy zakładów przetwórstwa mięsnego do tego, żeby wobec sieci handlowych czy wobec eksportu zbudowały wspólną firmę sprzedażową. Bo jeśli dzisiaj ogromnie zwiększyliśmy eksport produktów mleczarskich na rynek Algierii i tam sprzedajemy produkty o 30% taniej niż Francuzi, a te produkty są często lepsze niż francuskie, to ja nie przymuszę 200 zakładów przetwórstwa mlecznego do tego, żeby nie konkurowały ze sobą, jeśli chodzi o zaniżanie ceny. Ale mogą to zrobić rolnicy, mogą to zrobić członkowie spółdzielni, mogą to zrobić udziałowcy tych przedsiębiorstw. Pytanie: Dlaczego tego nie chcą? Mimo wielokrotnych spotkań w Ministerstwie Finansów, chodzi o kilkanaście, kilkadziesiąt firm, mimo propozycji, żebyśmy takie płaszczyzny budowali, a także propozycji dotyczących wsparcia finansowego, woli ze strony przetwórców nie ma. A więc przypominam to, co już wielokrotnie mówiłem: jeśli nie zbudujemy w ramach tego PROW-u mechanizmu wzajemnej odpowiedzialności przetwórców, rolników, handlowców w ramach oferty wobec handlu wielkopowierzchniowego i eksportu, to w tej konkurencji nie wygramy. I teraz kilka przykładów odnośnie do wzrostu produkcji. Bo ciągle słyszę o tragedii. Powiem szczerze, że jestem zdumiony. Kiedy mówię o wartości eksportu, kiedy w pytaniu ktoś inny podnosi to samo zagadnienie, pyta o wartość eksportu, od niektórych kolegów posłów z prawej strony słyszę: A co z importem? Otóż import rośnie zdecydowanie wolniej od eksportu, dlatego dodatni bilans handlowy w roku 2014 jest o ponad 7% wyższy niż w korzystnym roku 2013. Dlatego dodatni bilans już dziś wynosi 6,6 mld euro, przy ujemnym bilansie jeszcze w roku 2002, a więc niespełna 12 lat temu. Czy tak trudno to zrozumieć? Jeśli ciągle podnosicie kwestię trudnego rynku trzody chlewnej, to chcę wam wyraźnie powiedzieć, podkreślić, że średnie ceny na rynku trzody chlewnej w 28 państwach Unii Europejskiej już od kilku dobrych tygodni kształtują się nieco poniżej ceny w Polsce. Cena niższa niż w Polsce jest w Danii, Holandii i Belgii, ale nieco wyższa jest w Niemczech. Popatrzmy na rynek drobiu. Przecież w przypadku rynku trzody mamy deficyt i ceny są porównywalne z cenami unijnymi. Jeśli popatrzymy na rynek drobiu, to zobaczymy, że mamy wzrost produkcji za ostatnie 10 lat 60,5%, a wolumen wynosi 1930 tys. t, a więc o 300 tys. t więcej niż wieprzowiny. Jeśli na tym rynku drobiu mamy ceny o 18-20% niższe niż wynosi średnia europejska, to pytam: Skoro Duńczycy i Holendrzy psują nam ceny na rynku wieprzowiny, to czy przypadkiem my jako producenci drobiu, już dzisiaj pierwsi producenci drobiu w Europie, nie psujemy tych cen innym producentom w Europie? I znów kłania się konsolidacja pozioma przetwórstwa, żeby w ramach wspólnej oferty, przynajmniej handlowej, nie zaniżali ceny, nie konkurowali ceną i w konsekwencji nie wyduszali tego, powiem niegrzecznie, nie okradali rolnika. A więc potrzeba nie tylko instrumentów finansowych, ale także, podejrzewam, budowy głębszej świadomości w tym zakresie. Jeszcze kilka przykładów, jeśli chodzi o eksport. Przed chwilą narzekaliśmy na kwestię dotyczącą zboża. (Głos z sali: Jeszcze import.) Panie pośle, szkoda, że przed chwilą pan nie słyszał... (Głos z sali: Dokładnie, bo było.) Powiedziałem o tym, że mamy dodatni bilans handlowy w eksporcie i imporcie artykułów rolno-spożywczych na poziomie 6,6 mld euro. Co pan proponuje? Zabrońmy importu wieprzowiny, ale eksportujmy dalej drób, zboże, owoce i warzywa? To pan proponuje? To niech pan spróbuje zamknąć rynek dla importu wieprzowiny. (Głos z sali: W szwedzkich... pewnie tak nie jest.) Panie pośle, i bardzo bym pana prosił, żeby nie dezinformować, bo to, co można uczynić najgorszego, to z tej trybuny rzucać kłamstwo, że Szwedzi zabronili Duńczykom wprowadzania wieprzowiny na ich rynek. Ja idę z panem o zakład. Jeśli ma pan rację, to kładę wszystko tu na szali. (Głos z sali: To zakład idzie.) No. (Głos z sali: W dniu dzisiejszym informacja, niech pan sobie sprawdzi.) (Głos z sali: Cicho!) A więc, panie pośle... (Gwar na sali)