Mówca: Stanisław Piotrowicz
Data: 2014-01-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Rozpatrujemy prezydencki projekt ustawy dotyczący ustroju sądów powszechnych. Jest to próba naprawienia tego, co uczynił rząd Platformy Obywatelskiej po odrzuceniu inicjatywy obywatelskiej. Pan prezydent próbuje naprawić błąd Platformy Obywatelskiej i przedstawia swój projekt. Chcę przypomnieć, że przeciwko reformie pana ministra Gowina protestowały jednocześnie wszystkie środowiska prawnicze, środowiska lokalne, środowiska samorządowe, wszystkie kluby parlamentarne poza Platformą Obywatelską. Trzeba to przypomnieć. Trzeba też powiedzieć, że symbolem tej reformy może być przykład jednego z wielu sądów, gdzie kiedyś na murze była tabliczka ˝sąd rejonowy˝, a w tej chwili w miejsce tej jednej tabliczki pojawiło się pięć innych: ˝wydział zamiejscowy wydziału cywilnego˝, ˝wydział zamiejscowy wydziału karnego˝, ˝wydział zamiejscowy wydziału rodzinnego i nieletnich˝, ˝wydział zamiejscowy sądu pracy˝, ˝wydział zamiejscowy ksiąg wieczystych˝ itd., itd. Znosząc 79 sądów, pan minister Gowin utworzył 41 stanowisk dyrektorów sądów i sam tych dyrektorów powołał. Gdyby nie ta, w cudzysłowie, reforma, nie byliby oni w ogóle potrzebni. Minister co prawda zniósł 71 stanowisk prezesów, jednak nadal pozostali oni sędziami i wszyscy są obecnie wiceprezesami albo przewodniczącymi wydziałów, a różnica w dodatku funkcyjnym wynosi zaledwie od 100 do 200 zł miesięcznie, zatem na dodatkach zaoszczędzono miesięcznie w skali kraju niecałe 16 tys. zł. Powołano za to 41 dyrektorów, których pensje są wielokrotnie większe niż oszczędności dokonane właśnie na dodatkach funkcyjnych prezesów. Projekt pana prezydenta doprowadzi do obowiązkowego przywrócenia 41 sądów. Da to możliwość zlikwidowania 29 niedawno utworzonych etatów dyrektorskich. Mimo podwyżki dodatków funkcyjnych w przypadku 41 do 58 osób, w zależności od wariantu, da to jednoznaczne korzyści dla Skarbu Państwa. Trzeba też podkreślić z całą mocą, że ta, w cudzysłowie, reforma ministra Gowina pozbawiła blisko położonych sądów 4,5 mln obywateli. To pokazuje, że z obywatelami kompletnie nie liczyło się ugrupowanie, które ma w szyldzie słowo ˝obywatelska˝. W wyniku wprowadzenia proponowanej przez pana prezydenta ustawy 2,8 mln obywateli sądy te odzyska, a dalsze 750 tys. może je odzyskać, jeżeli minister powoła również te sądy, których utworzenie jest fakultatywne. Trzeba podkreślić, że prezesi w małych sądach orzekają niemal na równi z innymi sędziami. W dużym sądzie wielość obowiązków już na to nie pozwala. Chodzi też o utrudnienia chociażby w kierowaniu skarg. Żeby skarżyć się na wydział zamiejscowy, trzeba jechać do siedziby sądu macierzystego. Nie mówię o kosztach korespondencji i obiegu dokumentów między sądem macierzystym a wydziałem zamiejscowym. Świadkowie, chcąc odzyskać koszty przejazdu w wydziale zamiejscowym, muszą jechać do sądu macierzystego, bo tam jest prowadzona księgowość. Trzeba powiedzieć również o reperkusjach, jakie spowodowała, w cudzysłowie, reforma ministra Gowina. Spośród 500 przymusowo przeniesionych sędziów 60% złożyło odwołania do Sądu Najwyższego, a Sąd Najwyższy zwrócił się w tej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego. Spowodowało to paraliż w funkcjonowaniu wielu tych sądów, które stały się ośrodkami zamiejscowymi. Jak już wspomniałem, ustawa prezydencka przywraca 41 sądów. Może też być przywróconych dalszych 17, a z kolei w przypadku dalszych 11 zlikwidowanych sądów jest wystarczająca liczba ludności, jednak za mały wpływ spraw. Jednak w przyszłości ten wpływ może się zwiększyć, trzeba, żeby ustawa to przewidywała. W prezydenckim projekcie stwierdza się, że sąd rejonowy tworzy się dla obszaru jednej lub większej liczby gmin spełniających określone warunki. (Dzwonek) Panie marszałku, kilka zdań i już kończę. Oznacza to, że grupę gmin mających tworzyć nowy sąd w dowolny sposób wybiera minister. Nie ma kryterium, które określałoby, jaki obszar ma badać minister. Dlatego też mój klub, klub Prawo i Sprawiedliwość, wnosi poprawkę zawierającą takie kryterium. Proponowana poprawka wprowadza takie kryterium, że jeżeli powiat będzie dość duży, aby utworzyć sąd, to minister będzie miał obowiązek utworzyć sąd w siedzibie powiatu. Innymi słowy, jeżeli powiat jest wystarczająco duży, to musi mieć własny sąd. Poprawka mówi o sądzie utworzonym w siedzibie powiatu, trzeba to podkreślić. Obszar może być większy lub mniejszy od powiatu, bo można do niego przypisać pewne gminy, a inne można przekazać do powiatów sąsiednich. Myślę, że przyjęcie tej poprawki w pełni usatysfakcjonuje środowiska lokalne i dostosuje wymiar sprawiedliwości do potrzeb obywateli. Dziękuję bardzo.