Mówca: Andrzej Matusiewicz
Data: 2016-01-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Rzeczniku Praw Dziecka! Mówię to w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, że popieramy ten projekt. Pan minister przedstawił tu aspekty natury społecznej, powołał się na dane Ministerstwa Sprawiedliwości z tego roku. Przytoczę dane Fundacji Rzecznik Praw Rodziców z ostatnich 4 lat, jaka to jest skala problemu. Fundacja zbadała ponad 700 tego typu spraw i ok. 150 to były sprawy zakończone orzeczeniem, odebraniem rodzicom dzieci właśnie na skutek ich sytuacji ekonomicznej. Przede wszystkim chodziło tutaj o niski status materialny, wręcz ubóstwo rodziny. Zarzuty wobec rodziców były takie, że nie zaspokajają podstawowych potrzeb bytowych dzieci, są złe warunki mieszkaniowe, długotrwałe bezrobocie albo nagła utrata pracy przez oboje rodziców. W niewielkim stopniu w grę wchodziło wykluczenie społeczne. Tak więc to, że jest potrzeba nowelizacji art. 109 oraz art. 112 3 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie ulega wątpliwości. Poza tymi podstawami prawnymi, które podał również pan minister, chciałbym jeszcze przytoczyć art. 72 ust. 2 konstytucji, który brzmi następująco: ˝Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych˝. Skala tego problemu w odniesieniu do liczby dzieci, które są w rodzinach zastępczych, i to są dane GUS za lata 2012-2014, jest taka, że jest to ponad 57 tys. dzieci. W instytucjach, które zajmują się również pieczą zastępczą, tzw. pieczą instytucjonalną, jest ponad 19 tys. dzieci, i to ma tendencję wzrostową, więc pora temu zapobiec. Jakie są główne propozycje wynikające z tego projektu? Przede wszystkim proponuje się, jednocześnie mając na względzie najdalej idącą ingerencję, jaką stanowi umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, aby możliwe to było w przypadku poważnego zagrożenia dobra dziecka ze wskazaniem interpretacyjnym odnoszącym się do zagrożenia jego życia lub zdrowia. Proponuje się także, aby przepis art. 112 3 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego został uzupełniony o formy ingerencji we władzę rodzicielską przewidziane w art. 109 § 1 pkt 1-4, gdyż w ten sposób rozszerza się konieczność wyczerpania możliwości, z jakich sąd może skorzystać, zanim zdecyduje się na umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej. A więc w pierwszej kolejności sąd powinien badać i stosować środki wcześniejsze, łagodniejszej natury. Przypomnę, że są to: zobowiązanie rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, określenie, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego, skierowanie małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego. I dopiero gdy te przesłanki nie są, a raczej już są spełnione, wtedy można zastosować umieszczenie w rodzinie zastępczej. A ze względu na ubóstwo będzie można to zastosować wyłącznie wtedy, gdy będzie taka wola rodziców. Wbrew woli rodziców nie będzie można tego zrobić. Taka wola rodziców jest zapisana w art. 100 § 1 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. (Dzwonek) W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wnoszę o poparcie tego projektu i nadanie mu biegu legislacyjnego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)