Mówca: Sprawozdawca Magdalena Małgorzata Kołodziejczak
Data: 2024-03-06 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W czerwcu 2015 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej wydał decyzję na podstawie przeprowadzonego konkursu, zgodnie z którą Poczta Polska została operatorem wyznaczonym do pełnienia powszechnych usług pocztowych na lata 2016-2025. Przypomnę, że pocztowe usługi powszechne świadczone w obrocie krajowym i zagranicznym przez operatora wyznaczonego obejmują przyjmowanie, doręczanie przesyłek listowych, przesyłek dla ociemniałych, paczek, a także sortowanie, przemieszczanie i doręczanie nadesłanych z zagranicy paczek. Poczta Polska jako jedyny podmiot spełniła wymogi konkursu, a decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Operator wyznaczony to rozwiązanie wprowadzone przez dyrektywy pocztowe Parlamentu Europejskiego i Rady, aby państwo mogło wywiązać się z obowiązku wobec swoich obywateli w zakresie powszechnych usług pocztowych. Rozwiązanie to z jednej strony ma pogodzić liberalizację rynku pocztowego, a z drugiej strony zapewnić obywatelom dostęp do podstawowych usług pocztowych o dobrym standardzie, świadczonych po przystępnej cenie, na terenie kraju i za granicą. Operator ma też zapewnić powszechność dostępu do usług pocztowych mieszkańcom zarówno dużych miast, jak i małych ośrodków, mieszkańcom wsi najbardziej oddalonych od centrów miejskich. Wybór operatora ma zagwarantować wykonanie usługi w sposób profesjonalny przez wyszkolonych pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, przy dobrej sieci placówek i w przystępnych cenach. Rosnące koszty, inflacja, a wcześniej już postępująca dekapitalizacja majątku - koszty rosnące szczególnie od roku 2021 do obecnej chwili - spowodowały, że Poczta Polska zaczęła popadać w poważne kłopoty finansowe, a prowadzona działalność zaczęła przynosić coraz większe straty. W przypadku udokumentowanych strat poniesionych na skutek świadczenia powszechnych usług pocztowych państwo jest zobowiązane udzielić pomocy finansowej. Mimo takiego wniosku ze strony Poczty Polskiej prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej odmówił uwzględnienia wniosku przed uzyskaniem decyzji wydawanej przez Komisję Europejską, potwierdzającej zgodność planowanej pomocy publicznej z prawem unijnym. Wprawdzie w grudniu 2022 r. Polska notyfikowała Komisji Europejskiej program pomocowy przewidujący udzielenie Poczcie Polskiej pomocy publicznej polegającej na finansowaniu kosztów netto za lata 2021-2025 w łącznej kwocie 3243 mln zł, a Komisja Europejska przekazała Polsce list gwarancyjny, w którym Komisja potwierdziła wstępną ocenę pomocy publicznej jako zgodnej z prawem unijnym. Jednak prezes UKE nie wydał takiej zgody. Uzasadnieniem negatywnego stanowiska UKE był brak umocowania listu gwarancyjnego w ustawodawstwie unijnym. Ponoszone straty są coraz większe, a sytuacja Poczty Polskiej staje się dramatyczna. Wielomilionowe kredyty zaciągnięte na pokrycie bieżących kosztów jeszcze bardziej pogarszają tę sytuację. Ponad 60-tysięczny zespół ludzi może nie otrzymać wynagrodzeń. Firma przestała inwestować, a nawet rozpoczęła wyprzedaż majątku, żeby zachować płynność finansową. W związku z powyższym zasadne jest podjęcie proponowanych zmian do ustawy - Prawo pocztowe polegających na wprowadzeniu możliwości udzielenia operatorowi wyznaczonemu wstępnej płatności na poczet finansowania strat w poprzednich latach w kosztach netto w formie dotacji celowej. Proponowane zmiany zapewnią zachowanie płynności finansowej każdemu operatorowi wyznaczonemu w racjonalnym terminie, a także służą temu, aby nie dopuścić do sytuacji, w jakiej obecnie znajduje się Poczta Polska. Należy dodać, że transferowanie środków z budżetu państwa do firm świadczących usługi powszechne jest rozwiązaniem powszechnie stosowanym w wielu państwach unijnych, m.in. w Belgii, Czechach, Finlandii, Litwie czy we Włoszech. Proponowane zmiany spowodują: uzyskanie przez Pocztę Polską wstępnej płatności na poczet finansowania kosztów netto, świadczenie powszechnych usług pocztowych przed wydaniem decyzji notyfikacyjnej Unii Europejskiej, utrzymanie przez Pocztę Polską płynności finansowej, ograniczenie ryzyk utraty konkurencyjności i likwidacji placówek, a także konieczności zwrotu płatności w przypadku wypłaty niezgodnej z decyzją Komisji Europejskiej. Wczoraj odbyła się szeroka dyskusja w Komisji Infrastruktury. Wysoka Izbo, chcę powiedzieć, że uczestniczył w niej również przewodniczący związków zawodowych Poczty Polskiej pan Robert Czyż, który w całości popierał te zmiany. Należy dodać, że jeżeli my w tej chwili nie pomożemy Poczcie Polskiej, to będzie istniało realne zagrożenie, że podmiot ten, tak istotny dla naszych mieszkańców, przestanie funkcjonować. W związku z tym proszę o podjęcie zaproponowanych zmian ustawy. Dziękuję.