Mówca: Andrzej Szejna
Data: 2025-11-19 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu parlamentarnego Lewicy przedstawiam stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy zawartego w druku nr 1862 oraz w sprawozdaniu Komisji Obrony Narodowej z druku nr 1928. To projekt, który dotyczy kwestii o fundamentalnym znaczeniu - bezpieczeństwa państwa na naszych obszarach morskich, ochrony infrastruktury krytycznej i zapewnienia sprawnego działania Sił Zbrojnych w warunkach zagrożenia. Lewica popiera rozwiązania, które wzmacniają realną zdolność państwa do reagowania na zagrożenia, ale jednocześnie dba o to, aby te regulacje były proporcjonalne, precyzyjne i zgodne z zasadami odpowiedzialnego korzystania z siły, również tej militarnej. Po analizie projektu oraz sprawozdania komisji stwierdzamy, że ustawa odpowiada tym kryterium. Projekt nowelizuje cztery ustawy: o ochronie granicy państwowej, o Straży Granicznej, o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej poza granicami państwa oraz o Żandarmerii Wojskowej. Każda z tych nowelizacji jest reakcją na rosnące zagrożenia w obszarze Morza Bałtyckiego, zarówno wynikające z działań hybrydowych, naruszeń przestrzeni morskiej, jak i konieczności ochrony infrastruktury krytycznej położonej na morzu, takiej jak Baltic Pipe czy morskie farmy wiatrowe. Pierwszy blok zmian dotyczy obrony powietrznej. Projekt m.in. precyzuje kompetencje dowódców w sytuacjach utraty łączności z dyżurnym dowódcą obrony powietrznej, pozwalając im podejmować decyzje dotyczące zniszczenia pocisku rakietowego, gdy zwłoka mogłaby oznaczać zagrożenie życia lub integralności terytorialnej. Jednocześnie dzięki dodanym przepisom odpowiedzialność za sposób działania systemów automatycznego startu rakiet przechwytujących jest jasno określona w rozkazie dowódcy operacyjnego rodzajów Sił Zbrojnych. To ważne, ponieważ w praktyce oznacza to ograniczenie ryzyka błędów i uporządkowanie procedur w sytuacjach najwyższego napięcia. Projekt wzmacnia również procedury powiadamiania najwyższych władz państwowych. Drugi obszar zmian dotyczy Straży Granicznej i współdziałania z Marynarką Wojenną. Ustawa rozszerza uprawnienia dowódców jednostek pływających Straży Granicznej na wypadek bezpośredniego zagrożenia infrastruktury krytycznej oraz umożliwia nadanie dowódcom okrętów Marynarki Wojennej analogicznych uprawnień w razie zwiększonego zagrożenia lub przemieszczania się obcych okrętów wojennych. Jednocześnie minister obrony narodowej będzie wskazywał w drodze niepublikowanego zarządzenia sposób wykonywania tych uprawnień wynikających z prawa międzynarodowego. Trzeci blok propozycji to zmiany w ustawie o zasadach użycia wojsk poza granicami państwa. Wprowadzenie kategorii działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej oraz stałych operacyjnych działań monitorujących bezpieczeństwo zewnętrzne. Jest to odpowiedzią na rosnącą aktywność NATO na Bałtyku oraz potrzebę udziału Polski w wysuniętej obecności sojuszniczej. Najbardziej wrażliwe przepisy dotyczą jednak użycia broni przez okręty Marynarki Wojennej i statki powietrzne Sił Zbrojnych. Projekt przewiduje, że broń może być użyta w celu odparcia bezpośredniego zamachu lub przeciwdziałania działaniom bezpośrednio zmierzającym do zamachu zarówno na jednostki wojskowe, jak i infrastrukturę krytyczną, w tym gazociąg Baltic Pipe, morskie farmy wiatrowe, podmorskie sieci energetyczne czy rurociągi. Ustawa precyzuje, że użycie broni jest środkiem ostatecznym, a strzał ostrzegawczy powinien być oddany, o ile sytuacja na to pozwala. Czwarty blok zmian dotyczy Żandarmerii Wojskowej i poszerza katalog wojskowych organów porządkowych o dowódców okrętów Marynarki Wojennej oraz żołnierzy pełniących na nich służbę ochronną. To uporządkowuje stan prawny w sposób adekwatny do ich rzeczywistych zadań. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten projekt ustawy jest kompleksowy, precyzyjny i nie budzi z naszej strony zastrzeżeń. Zawiera rozwiązania, które zwiększają bezpieczeństwo państwa, nie naruszając jednocześnie praw obywateli ani konstytucyjnej zasady cywilnej kontroli nad wojskiem. Dlatego w imieniu klubu parlamentarnego Lewicy oświadczam, że będziemy głosować za przyjęciem tej ustawy. Dziękuję. (Oklaski)