Mówca: Sprawozdawca Paulina Matysiak
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu w sprawie poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 rokiem Aleksandry Piłsudskiej, druki nr 2233 i 2258. Posiedzenie komisji odbyło się 24 maja. Do samego tekstu uchwały zostały wprowadzone niewielkie zmiany. Część sugestii wyszła z Biura Legislacyjnego, część zgłaszali posłowie i posłanki pracujący w komisji. Cała dyskusja przebiegła w zgodnej atmosferze i myślę, że trzeba wszystkim państwu posłom, posłankom podziękować za to, że w takiej atmosferze ta debata się odbyła. Uchwała została przyjęta przez aklamację. Odczytam przyjęty, wypracowany właśnie na tym posiedzeniu tekst. ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2023 rokiem Aleksandry Piłsudskiej 31 marca 2023 roku przypada sześćdziesiąta rocznica śmierci Aleksandry Piłsudskiej - działaczki niepodległościowej, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej między innymi Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari 'za męstwo i hart ducha wykazane w pracy niepodległościowej', Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Niepodległości z Mieczami. Aleksandra Piłsudska z domu Szczerbińska urodziła się w 1882 roku w Suwałkach. Jej rodzice Piotr i Julia zmarli, gdy Aleksandra miała kilkanaście lat. Jej wychowaniem zajęły się babka i ciotka. Piłsudska uczęszczała do gimnazjum w Suwałkach, a następnie studiowała na Uniwersytecie Latającym. W 1904 roku wstąpiła do PPS i rozpoczęła działalność społeczną. Jako członkini Organizacji Bojowej PPS brała udział między innymi w akcji pod Bezdanami czy w napadzie na bank państwowy w Kijowie. Po poznaniu Józefa Piłsudskiego przeniosła się do Lwowa, gdzie nawiązała współpracę ze Związkiem Strzeleckim oraz współtworzyła Towarzystwo Opieki nad Więźniami Politycznymi. W czasie I wojny światowej jako członkini Legionów Polskich należała do oddziału wywiadowczo-kurierskiego I Brygady Legionów Polskich, gdzie była komendantką kurierek legionowych. Na terenie zaboru pruskiego przechowywała broń i przewoziła literaturę. Za działalność w POW została aresztowana, a następnie internowana w obozie w Szczypiornie. Po roku wróciła do Warszawy, gdzie aktywnie działała w POW. W 1918 roku urodziła córkę Wandę, w 1920 roku - Jadwigę. W 1921 roku wzięła ślub z Józefem Piłsudskim. Aleksandra Piłsudska była zaangażowana w działalność społeczną. Pozyskiwała fundusze dla stowarzyszenia 'Nasz Dom' prowadzącego zakład dla sierot, w warszawskiej 'Rodzinie Wojskowej' organizowała przedszkola i szkoły dla rodzin wojskowych. W stowarzyszeniu 'Osiedle' do 1939 roku pełniła funkcję przewodniczącej zarządu Komitetu Opieki nad Najbiedniejszymi Mieszkańcami Warszawy, wspierała również mieszkańców baraków dla bezdomnych. W towarzystwie 'Opieka' zakładała świetlice z bibliotekami dla młodzieży. Do 1939 roku była też przewodniczącą głównej komisji rewizyjnej Obywatelskiego Komitetu Akcji Pomocy Zimowej. Działała w Unii Polskich Związków Obrończyń Ojczyzny. Po wybuchu II wojny światowej przeniosła się do Londynu i tam zmarła 31 marca 1963 roku. W 1992 roku jej prochy zostały przeniesione do rodzinnego grobowca na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Po jej śmierci z inicjatywy generała Kazimierza Sosnkowskiego został założony Fundusz im. Aleksandry Piłsudskiej. W uznaniu wybitnej działalności niepodległościowej i społecznej Aleksandry Piłsudskiej Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia rok 2023 rokiem Aleksandry Piłsudskiej˝. Dziękuję. (Oklaski)