Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-03-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Panie Marszałku! Wysoka Izbo! l marca br. obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci ˝Żołnierzy Wyklętych˝. W wielu miastach Polski odbyły się uroczystości upamiętniające żołnierzy, którzy podjęli walkę w imię wolności, przeciwstawiając się narzuconemu siłą po wojnie systemowi komunistycznemu. Liczbę członków wszystkich organizacji i grup konspiracyjnych działających w podziemiu szacuje się na ok. 120-180 tysięcy. Większość akcji oddziałów podziemia antykomunistycznego było skierowanych przeciwko oddziałom zbrojnym UB, KBW czy MO. Podziemie niepodległościowe czynnie działało też na Kresach Wschodnich, a w szczególności na ziemi grodzieńskiej, nowogródzkiej i wileńskiej. Ostatnim członkiem ruchu oporu był Józef Franczak ps. Lalek, który zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) 18 lat po wojnie, tj. 21 października 1963 r. Żołnierzy wyklętych dotknęły ogromne prześladowania. W walkach z komunistyczną władzą zginęło około 9 tys. żołnierzy podziemia. Kolejnych kilka tysięcy zostało zamordowanych na podstawie wyroków komunistycznych sądów lub zmarło w więzieniach. Bohaterami, którzy poświęcili się walce z niemieckim i sowieckim agresorem, którzy po zakończeniu II wojny światowej zostali zgładzeni przez komunistów, byli m.in.: Zygmunt Szendzielarz ˝Łupaszka˝ (1910-1951), major kawalerii Wojska Polskiego i Armii Krajowej, dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK. Formalne rozwiązanie 5. Wileńskiej Brygady AK nastąpiło 23 lipca 1944 r. w okolicy wsi Porzecze w Puszczy Grodzieńskiej. Ostatecznie po rozmowach z niektórymi byłymi podkomendnymi, m.in. z Lechem Beynarem (Pawłem Jasienicą), ˝Łupaszko˝ zaprzestał czynnej walki zbrojnej i postanowił powrócić do cywilnego życia. 30 czerwca 1948 r. w Osielcu pod Jordanowem Szendzielarz został aresztowany, przewieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej. Przebywał tam 2,5 roku, tj. do 8 lutego 1951 r., był torturowany. Został skazany na wielokrotną karę śmierci w dniu 2 listopada 1950 r. Wyrok wykonano 8 lutego w więzieniu na Mokotowie. Witold Pilecki ˝Witold˝ (1901-1948), rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, współzałożyciel Tajnej Armii Polskiej, żołnierz Armii Krajowej, więzień i organizator ruchu oporu w KL Auschwitz. Autor raportów o Holokauście, tzw. raportów Pileckiego. Oskarżony i skazany przez władze komunistyczne Polski Ludowej na karę śmierci, stracony w 1948 r. Unieważnienie wyroku nastąpiło w 1990 r. Pośmiertnie w 2006 r. otrzymał Order Orła Białego, a w 2013 r. został awansowany do stopnia pułkownika. August Emil Fieldorf ˝Nil˝ (1895-1953), generał brygady Wojska Polskiego, organizator i dowódca Kedywu Armii Krajowej, zastępca Komendanta Głównego AK, pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Danuta Siedzikówna ˝Inka˝ (1928-1946), sanitariuszka 4. szwadronu odtworzonej na Białostocczyźnie 5. Wileńskiej Brygady AK. W 1946 r. w 1. szwadronie brygady działającym na Pomorzu. Pośmiertnie mianowana podporucznikiem Wojska Polskiego. Danuta Siedzikówna została skazana na śmierć 3 sierpnia 1946 r. przez wojskowy sąd rejonowy kierowany przez mjr. Adama Gajewskiego. Krótko przed śmiercią ˝Inka˝ napisała: powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba. Ofiary komunistycznego terroru były niesprawiedliwie skazywane na karę śmierci, a wyrok wykonywano bestialsko poprzez strzał w tył głowy. Następnie zmarli byli wrzucani do głębokich wieloosobowych oraz bezimiennych grobów - zwykłych dołów zasypywanych ziemią. Miejscem pochówku żołnierzy wyklętych, więźniów więzienia mokotowskiego, jest kwatera ˝Ł˝ (kwatera na Łączce) znajdująca się na Cmentarzu Komunalnym ˝Powązki˝ w Warszawie. Historia tego miejsca jest wstrząsająca. W latach 60. XX w. obszar kwatery ˝Ł˝ został przysypany ziemią w celu zatarcia śladów zbrodni, potem znajdował się tu kompostownik, w dalszej kolejności śmietnik. Godność ofiar oraz miejsca ich pochówku została przywrócona dzięki przyjęciu w 2015 r. nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Rozpoczęto wówczas ekshumacje, które pozwoliły na dokładne ustalenie tożsamości ofiar zbrodniczego systemu komunistycznego, a następnie ich godny pochówek. Odwaga i działalność żołnierzy wyklętych zasługuje na naszą pamięć oraz stanowi wzór postawy obywatelskiej. Cześć ich pamięci! Dziękuję.