PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Michał Gramatyka
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Warto wspomnieć dziś parę wielkich postaci, które bardziej niż inne zasłużyły się dla tego dnia, dlatego że dziś możemy świętować śl?nsko godka, która stanie się wreszcie językiem również w myśl przepisów polskiego prawa. Marek Szczepański, wielki orędownik śląskich spraw, z urodzenia częstochowianin, z wyboru Ślązak: Robiłem kiedyś na Śląsku badania zaufania. 70% ludzi na pytanie, czy ufasz innym, odpowiadało bez namysłu: A dlaczego miałbym ufać? Dla porównania w Szwecji 70% badanych odpowiada: A dlaczego miałbym nie ufać? Jak Ślązacy mieli ufać państwu, które nie dostrzegało ich języka? Jak mieli ufać państwu, które sprowadzało ich do rangi tych gorszych? Senator, a wcześniej eurodeputowany, Platformy Obywatelskiej Marek Plura: Nawet jeśli uznają cię za dobrego Ślązaka, zawsze pozostaniesz elementem niepewnym i podejrzanym. A żeby cię za takiego nie uznali, musisz odrzucić własną tożsamość. (Poseł Ewa Kołodziej: Brawo, Michał!) To było w którymś roku poprzedniej kadencji, wtedy kiedy Wysoki Sejm odrzucił ustawę o języku śląskim. Dariusz Dyrda, tyszanin, autor podręcznika śląskiej mowy ˝Rýchtig Gryfno Godka˝, naczelny ˝Jaskółki Śląskiej˝ i ˝Ślůnskiego Cajtunga˝: Wyjaśnić Polakowi, czym jest Hajmat, to tak jak wyjaśnić Papuasowi, czym jest bigos. Można próbować, ale po co? (Dzwonek) I tak nikt nie zrozumie. I wreszcie Kazimierz Kutz, senator Platformy Obywatelskiej, który sam siebie nazywał wyrzutkiem śląskiego sumienia. Mówił o genetycznej cesze Ślązaków, których przez pokolenia zmuszano do uległości i potulności. Przez wzgląd na powagę miejsca, w którym się znajdujemy, nie powiem, jak tę cechę nazywał. Wszyscy oni dzisiaj tam patrzą na nas i są z nas dumni. To jest wielki dzień dla śl?nskiej godki. Cołko śl?nsk? nacyj? dziś fajeruje. Dziękuję. (Oklaski) (Wypowiedź poza mikrofonem)
Mówca: Jarosław Rzepa
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wrócę do historii. Kilkanaście miesięcy temu, kiedy z panią przewodniczącą Wandą Nowicką i z posłami byliśmy w Katowicach w urzędzie wojewódzkim, kiedy zasiadaliśmy na tej historycznej sali, kiedy rozmawialiśmy o wielu problemach, właśnie ten temat, i jak pan europoseł, który dziś tutaj jest również z nami, na antresoli... Rozmawialiśmy o tym, że przywrócimy tę normalność, przywrócimy godność ludziom, którzy przecież jasno w spisie powszechnym powiedzieli: my tego chcemy. My nie wyrzekamy się polskości, my po prostu chcemy móc rozmawiać, żeby nasza kultura, nasz język zaistniał również w wielu innych momentach, które daje właśnie stosowanie tej ustawy o mniejszościach narodowych i grupach etnicznych. To się dzisiaj, szanowni państwo, w polskim parlamencie dzieje. Obok mniejszości kaszubskiej również język śląski, ale myślę, że przede wszystkim kultura i wszystko, co jest związane, szanowni państwo, z tym, żeby ci mieszkańcy, ci Polacy mieszkający na Śląsku czuli się dobrze, normalnie. Oni nie tworzą żadnej autonomii, oni nadal są Polakami, tylko chcą po prostu móc swobodnie kultywować, pielęgnować, pamiętać o tym, co ich spaja, co powoduje, że nie tylko w domach, ale i w urzędach będzie można to rozwijać. W szkołach będzie można uczyć dzieci właśnie tego języka. Na tablicach miejscowości będzie można używać dwujęzyczności, tak jak ma to miejsce dzisiaj na Kaszubach. Szanowni państwo, i komu to przeszkadza? Komu to przeszkadza, drodzy koledzy z Prawa i Sprawiedliwości? Bo wam bardzo mocno. (Poseł Grzegorz Braun: Mnie. Mnie przeszkadza.) Panu też przeszkadza, panie pośle? Mnie to nie przeszkadza. Ja jestem, panie pośle, z Pomorza Zachodniego i koledzy z Prawa i Sprawiedliwości wielokrotnie mówili, że jestem posłem opcji niemieckiej. Jestem posłem Rzeczypospolitej Polskiej, nauczcie się wreszcie, pomimo tego, że jestem ze Szczecina. Jestem dumny z tego, że jestem posłem Rzeczypospolitej Polskiej. (Oklaski) Dlatego, szanowni państwo, z wielkim zadowoleniem przyjmuję dzisiejszą inicjatywę i z jeszcze większym zadowoleniem przyjmę, kiedy zagłosujemy za tym. W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, który w całości zagłosuje za tą ustawą, oświadczam: Ślązacy, jestem z was dumny za tę całą walkę, za te wszystkie trudne momenty. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) Wszystkiego dobrego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Wanda Nowicka
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, druk nr 233. Celem ustawy jest nadanie językowi śląskiemu statusu języka regionalnego. Dzięki temu język śląski będzie nauczany w szkole, państwo polskie będzie zobowiązane do wspierania i promocji języka i kultury śląskiej także w mediach publicznych. Co więcej, Ślązacy mieliby prawo do uczestnictwa na równych prawach w pracach Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, która jest ważnym ciałem doradczym premiera. Klub Lewicy gorąco wspiera niniejszy projekt, bowiem od lat wspieramy uznanie ˝ślonskiej godki˝ za język regionalny, który musi być wspierany na równych prawach jak inne języki mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Notabene w zeszłej kadencji Sejmu, my, posłowie i posłanki Lewicy ze Śląska, poparliśmy projekt podobnej ustawy złożonej również przez posłankę Rosę. Niestety wtedy nie było pogody dla Ślązaków i projekt nie został nawet rozpatrzony. Co więcej, podczas prac Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych, której przewodniczę, nieraz były podejmowane prawa Ślązaków do uznania ich tożsamości i języka. Dzięki politykowi Lewicy posłowi do Parlamentu Europejskiego Łukaszowi Kohutowi na Śląsku powstało zrzeszenie śląskich organizacji i polityków Ślonsko Sztama, które zjednoczyło środowisko śląskie w walce o prawa Ślązaków. Niestety Polska przez wiele lat była głucha na głosy Ślązaków. Wysoka Izba kilkakrotnie odrzucała poselskie projekty, których celem miała być regulacja statusu Ślązaków i języka śląskiego. Sami Ślązacy w 2014 r. zebrali 140 tys. podpisów pod obywatelskim projektem nowelizacji ustawy, która w założeniu chroniłaby zarówno ich narodowość, jak i język. Ta inicjatywa również nie została wysłuchana ani przez ówczesny rząd Ewy Kopacz, ani tym bardziej przez rządy Beaty Szydło i Mateusza Morawieckiego i cała społeczna praca Ślązaczek i Ślązaków została wyrzucona do kosza. Lewica zamierza kontynuować wszystkie działania na rzecz przestrzegania elementarnych praw człowieka w zakresie praktykowania deklarowanej tożsamości narodowej, etnicznej i językowej i poszanowania praw mniejszości. Dlatego jeszcze w tej kadencji złożymy ponownie projekt nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych autorstwa śląskiego aktywisty Rafała Rzepki i senatora Lewicy Macieja Kopca, nadający Ślązakom status mniejszości etnicznej, co daje tym samym pełną ochronę i narzędzia do rozwoju dla wszystkich obywateli i obywatelek polskich, którzy w narodowym spisie powszechnym zadeklarowali narodowość śląską. Ten projekt już był składany w IX kadencji Sejmu. Wówczas w całości poparł go wyłącznie klub Lewicy. Liczymy na deklarowane zresztą poparcie tej inicjatywy przez premiera Donalda Tuska i marszałka Szymona Hołownię. Już czas, najwyższy czas, by Ślązacy doczekali się wreszcie uznania za równoprawną część społeczeństwa polskiego.
Mówca: Maciej Konieczny
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Żaden ze mnie wielki Ślązak: wychowałem się w Gliwicach, gdzie dominujący był język polski. W domu mówiło się po polsku i dopiero w dorosłym życiu, gdy wyruszyłem w świat, zorientowałem się, ile słów, ile wyrażeń, których na co dzień używam, jest tak naprawdę śląskich. Ale też nie trzeba być wielkim Ślązakiem, żeby upominać się o uznanie języka śląskiego za język regionalny. Prawdę mówiąc, w ogóle nie trzeba być Ślązakiem, można być nawet z Sosnowca. Wystarczy chcieć, aby kilkusettysięczna mniejszość posługująca się językiem śląskim cieszyła się w Polsce równymi prawami, aby Ślązacy czuli się w Polsce bardziej u siebie. Prawdę mówiąc, żaden ze mnie również wielki językoznawca i całe szczęście. Miałem językoznawstwo na studiach, ale to było dawno, i się nie przykładałem specjalnie. Ale nie trzeba być żadnym językoznawcą, żeby domagać się uznania języka śląskiego za język regionalny, bo zupełnie nie o to tutaj chodzi. Sama kategoria języka regionalnego ma charakter prawny i polityczny. Jeżeli setki tysięcy osób posługujących się na co dzień językiem śląskim domagają się jego uznania, jeżeli miliony mieszkańców regionu chciałyby, aby ich dzieci mogły uczyć się języka śląskiego w szkołach, to nie ma żadnego powodu, żeby parlament polski nie miał przyznać im racji. Wbrew temu, co się niektórym wydaje, same języki nie spadają do nas z nieba w niezmiennej i ostatecznej formie, ale są kształtowane przez procesy społeczne i polityczne decyzje. Głosując nad uznaniem języka śląskiego za regionalny, głosujemy tak naprawdę za tym, czy chcemy, żeby język ten zyskał instytucjonalne wsparcie i warunki do rozwoju, czy godzimy się na to, aby powoli wymierał. (Dzwonek) To, jak posłowie i posłanki zagłosują nad tą ustawą, oczywiście nic nam nie powie ani o samym języku, ani o kulturze śląskiej, ale dużo powie nam o stosunku poszczególnych polityków i formacji politycznych do Śląska, Ślązaków, ich praw i potrzeb. I na koniec. Kiedy niedługo po wyborach spotkaliśmy się w gronie śląskich aktywistów, polityków i działaczy kulturalnych, żeby rozmawiać o tej ustawie, pojawiła się jedna wątpliwość: Czy nie będzie tak, że uznanie języka śląskiego za język regionalny zamknie drogę do uznania Ślązaków za mniejszość etniczną. Tutaj chciałbym w imieniu Lewicy, w imieniu partii Razem powiedzieć jednoznacznie: dla nas to nie jest koniec tej drogi, dla nas to jest pierwszy krok. Uznajmy język śląski, ale później uznajmy także mniejszość śląską. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)
Mówca: Adam Gomoła
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Pan, panie pośle, nie będzie mówił o moich przodkach. Proszę mi pozwolić dokończyć. (Dzwonek) Jestem dumny, że dziś mogę, właśnie jako potomek powstańców śląskich, walczyć i przyłożyć swoją cegiełkę do uznania Śląska, śląskości przez państwo polskie. Synki, cery, pomintojcie, ni ma gońby godeć po śl?nsku. Chowcie się!
Mówca: Grzegorz Braun
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szczęść Boże Ślązakom, Polakom, którzy najlepiej rozumieją, co tutaj się święci, widzą, że jest realizowany projekt polityczny zmierzający do dezintegracji państwa polskiego. W Jugosławii też się od tego zaczynało. Też zaczynało się od polaryzacji, budowania napięć, określania normy językowej skrajnie różnej. Pytanie brzmi: Którą z gadek śląskich podciągnięcie państwo do rangi normy tego etnolektu śląskiego, na który składa się szereg różnych gwar, jak to mój kolega Roman Fritz znakomicie tutaj wywiódł? (Głos z sali: Weź gaśnicę.) Gdzie tej normy będziecie szukali? Jak będziecie egzekwowali przestrzeganie tej normy przez Ślązaków? (Dzwonek) Jeszcze jedno zdanie, panie marszałku. Kiedy kanclerz Bismarck, myśląc o przyszłości, czyli o śmiertelnej groźbie, jaką dla niemieckich, pruskich Niemiec była wizja reaktywacji państwowości polskiej, projektował działania zapobiegawcze, to m.in. otworzył kursy dla nauczycieli litewskiego w Królewcu. A kiedy naprzeciw tej polityce Berlina wyszło, powiedzmy, sentymentalne bałamucenie się i lituanizacja ze strony niektórych polskich arystokratów, to rezultatem jest ten mały, szowinistyczny niemiecki projekt, który dziś jest Litwą kowieńsko-wileńską. To przykład, do którego zmierzacie. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dlaczego na siłę chcecie kodyfikować nowy język? Zresztą tutaj bardzo pięknie pan poseł Roman Fritz przedstawił. Zna ten język, kocha Śląsk i pokazał bardzo dobitnie, że nie ma czegoś takiego jak język śląski. Likwidujecie dialekt liczący wiele gwar. To jest właśnie skarb tej różnorodności. Nie ulega wątpliwości, że ustawa ma tylko i wyłącznie cele polityczne. Centrolew chce uśmiechnąć się do Ruchu Autonomii Śląska przed wyborami i metodą salami podsycać nastroje stojące w poprzek spójności Polski jako państwa unitarnego. Dyskusja na ten temat toczy się już wiele lat i idzie w kierunku, nad którym procedujemy wyłącznie za pomocą lobbingu, propagandy i politycznej poprawności. Nie niszczcie bogactwa dialektu śląskiego i nie wprowadzajcie zamętu w jedności państwa polskiego w imię kilku punktów procentowych w wyborach samorządowych. (Oklaski)
Mówca: Michał Szczerba
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Nie wiem, czy państwo pamiętacie, jak zaczyna się preambuła do polskiej Konstytucji? My, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej. Wszyscy to znaczy wszyscy razem. I art. 35 tutaj ma najważniejsze zastosowanie: Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka. Szanowni Państwo! Jesteśmy różni. Łączy nas Polska, łączy nas miłość do Polski i każdy ma prawo kultywować swoje tradycje. Język śląski staje się językiem regionalnym, tak jak to obiecaliśmy w 100 konkretach. To konkretne zobowiązanie, które dzisiaj realizujemy tutaj, na tej sali. Chcemy bardzo wyraźnie powiedzieć, że nigdy, panie pośle Braun, dla nas wzorcem nie będzie Jedna Rosja, organizacja Putina (Dzwonek), bo jesteśmy różni. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Głos z sali: Skandal!) I każda, i każdy ma prawo do swoich praw, ale również oczekujemy od nich swoich powinności. Pan tych powinności elementarnych nie wykonuje. (Oklaski) (Poseł Ewa Kołodziej: Brawo, Michał!)
Mówca: Marek Krząkała
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako Ślązak, który na co dzień w domu godo po śląsku, bardzo się cieszę, że procedujemy dziś nad projektem ustawy, dzięki której język śląski zostanie uznany za język regionalny. Z niezrozumiałych względów poprzedni rząd blokował te starania i wysiłki, a Ślązacy doskonale pamiętają cyniczne słowa Jarosława Kaczyńskiego, który nazwał nas zakamuflowaną opcją niemiecką. Śląsk jest wielokulturowy i stanowi wartość dodaną. Wiedział o tym wspominany już na tej sali zmarły poseł i senator Marek Plura, który nie tylko walczył o uznanie języka śląskiego za regionalny, ale również o nadanie Ślązakom statusu mniejszości etnicznej. Mam pytania do wnioskodawcy związane ze stanem przygotowań do nauczania języka śląskiego. Na jakim etapie są prace związane z podstawą programową? Kiedy będą dostępne podręczniki i słowniki? Być może są planowane portale internetowe z materiałami edukacyjnymi. Kto i jak (Dzwonek) będzie przygotowywał nauczycieli? Czy będzie ich wystarczająca ilość? Dziękuję.
Mówca: Ewa Kołodziej
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Cieszę się przeogromnie, że dzisiaj zostało wspomniane imię i nazwisko śp. Marka Plury. Szanowni Państwo! Marek Plura dwukrotnie składał projekt podobnej ustawy jak ta dzisiejsza. Pod jego projektami prawa strona podpisywała się bez problemu. Dziwię się, że dzisiaj posłowie Prawa i Sprawiedliwości są nieobecni na sali. Nie wiem, dlaczego torpedujecie ten projekt i dzisiaj się go wstydzicie. Marek Plura był osobą, która łączyła, która wspierała Ślązaków na każdej płaszczyźnie. Wstyd mi dzisiaj za was, że składacie wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. Naprawdę nie wiem, co się z wami stało, bo ten projekt powinien łączyć, a nie dzielić. Ale teraz merytoryczne pytania. Szanowni państwo, obawiam się, że część z was myli edukację regionalną z nauczaniem języka (Dzwonek) śląskiego. Ja chciałam zapytać o podobną rzecz, o którą pytał mój przedmówca. Szanowni Państwo! Musimy zachować porządek logiczny. Żeby nauczać języka śląskiego, muszą być wyedukowani nauczyciele. Obawiam się, że dzisiaj nie mamy wystarczającej ilości nauczycieli, którzy będą nauczać dzieci i młodzież. Chciałabym poprosić również o to, żeby w ślad za tą ustawą szła również promocja języka śląskiego, żeby nauczyciele chętniej garnęli się do nauki tego języka, żeby potem oni mogli kształcić dzieci i młodzież w tym języku. Dziękuję ślicznie za uwagę. (Oklaski)
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pyrsk Ludkowie! W styczniu tego roku w budynku Sejmu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w ważnym nie tylko dla nas, posłów ze Śląska, wydarzeniu. Teatr Korez z Katowic zaprezentował tutaj, w Sejmie, jedno ze swoich najpiękniejszych i wzruszających przedstawień po śląsku, monodram, a mianowicie ˝Mianujom mie Hanka˝. Teza tej sztuki pozwala zrozumieć istotę przywiązania nas, Ślązaków, do naszej małej ojczyzny. Przedstawia jej trudną historię, ale też determinację tytułowej bohaterki w walce o swoją tożsamość i jej heimat, czyli jak my to godomy, naszą małą ojczyznę. Z podobną determinacją Ślązacy walczą od lat o uznanie śląskiej gwary za język regionalny, gdyż jest ona jednym z najważniejszych elementów kultury i tradycji dających poczucie przynależności do regionu. Ta forma języka jest obecna na Śląsku od średniowiecza. Podobnie jak język kaszubski został uznany za regionalny w roku 2005, tak i śląski jest językiem zróżnicowanym, obejmującym obszar od Górnego Śląska po Opolszczyznę, Śląsk Cieszyński, a nawet część Czech graniczącą z województwem śląskim. (Dzwonek) Język śląski jest językiem żywym, pełnym emocji, łączącym ze sobą wszystkich posługujących się nim. Jeżeli w obecnej kadencji Sejmu nie podejmiemy decyzji o wpisaniu go na listę języków regionalnych, to z całą pewnością mogę stwierdzić, że tym samym zostanie on skazany na powolne zanikanie. Byłby to wielki cios w tych wszystkich, którzy od lat zabiegają o niego i pielęgnują, a także cios w historię, tradycję i dziedzictwo kulturowe. Za językiem śląskim stoi bowiem jego wielowiekowa historia, grupy badaczy, którzy przysłużyli się i nadal przysługują propagowaniu, spisywaniu i zachowaniu śląskich tradycji i tego właśnie języka, czyli noszej godki. Walczono z nim w różnych okresach historycznych: w czasie zaborów, kulturkampfu, w epoce PRL. Jeszcze chwilka, panie marszałku. W PRL-u narosło najwięcej związanych ze Ślązakami stereotypów, które pokutują do dziś. Budowano skojarzenia pejoratywne nawiązujące do niedouczenia i zacofania. Chciano, by mówienie gwarą, czyli godanie, było kojarzone z obciachem, co miało doprowadzić do jej całkowitego zniknięcia. Na szczęście to się nie udało, bo Ślązacy są i zawsze byli dumni ze swojej tożsamości regionalnej, która jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Dzięki tej postawie, a także dzięki pracy śląskich aktywistów, propagatorów tego języka i kultury mamy dziś szansę na jego zachowanie i nadanie mu godnego miejsca.
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Po przyjęciu ustawy i podpisaniu jej przez prezydenta, o co apeluję, będzie przed nami dużo pracy, aby przygotować się do wyzwań i możliwości, jakie da ta ustawa, zwłaszcza nauczanie języka śląskiego. Wysoka Izbo! Nie ulega wątpliwości, że jeśli tej ustawy nie przyjmiemy i nie wejdzie ona w życie, będzie to fest gańba dla cołki noszyj Izby. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Poseł Witold Tumanowicz: To podwójne standardy.)
Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Truizmem jest mówienie, że słowa nas kształtują. Nasza tożsamość wyraża się w słowach. Wydaje się, że ucieczka od decyzji, czy pozwolić obywatelom, by sami określali swoją kulturową tożsamość za pomocą słów, to jakaś kompletna aberracja. My tu prowadzimy pseudowynurzenia filologiczne... A tak ? propos, panie pośle Fritz, pierwsze słowa brzmiały: ˝Gorze szą nam stało!˝ i napisał je w Raciborzu Wincenty z Kielczy, autor, kompozytor hymnu ˝Gaude Mater Polonia˝. (Oklaski) Ale to wcale nie znaczy, że dzisiaj nie ma języka śląskiego, tylko dlatego, że te słowa, także z moich rodzinnych stron, są tożsame. Także w mojej rodzinie - jestem Ślązaczką po mieczu, po kądzieli, do entych pokoleń (Dzwonek) - mówi się bardzo różnymi odmianami tego języka. Pozwólcie nam okazywać poczucie naszej tożsamości, bo to was wzbogaca. Nie bójcie się tego. (Oklaski) (Poseł Roman Fritz: Nie boimy.)
Mówca: Danuta Jazłowiecka
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na Śląsku od ponad 30 lat Ślązacy, ponadpółmilionowa społeczność, przygotowują argumenty za tym, by język śląski, który jest wystarczająco odrębny od mowy innych regionów, stał się również językiem regionalnym. Pozwólcie państwo, że za panią prof. Jolantą Tambor przytoczę kilka przykładów. Na Śląsku mamy elementarz śląski, gadki z zasadami i regułami ortograficznymi. Powstał słownik języka śląskiego. Powstały ˝Zasady pisowni języka śląskiego˝ pod redakcją prof. Jaroszewicza. Powołano Radę Języka Śląskiego. Na język śląski tłumaczona jest literatura światowa, ba, nawet Biblia. Powstają doskonałe utwory literackie w języku śląskim: opowiadania, wiersze, dramaty, eseje, wręcz eseje filozoficzne Kadłubka. Na ulicach pojawia się coraz więcej tabliczek ˝Godomy po ślonsku˝. W szpitalach coraz częściej lekarze pytają pacjentów, czy godomy po ślonsku, co spotyka się z ogromną radością (Dzwonek), szczególnie wśród wiekowych pacjentów. Mogłabym za panią profesor długo jeszcze wymieniać przykłady codziennej żywotności języka śląskiego. Na koniec, by przekonać sceptyków, pytam: Czy język regionalny jest jedynie językiem pomocniczym? Czy do obsługi wszystkich sfer życia służy język urzędowy? Czy język urzędowy jest w jakimkolwiek stopniu zagrożony? I za panią posłanką Moniką Rosą pamiętajmy: niy ma gańby godoć po ślonsku. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Gwara śląska nie jest językiem. Nawet nie jest jednolitym dialektem, tylko składa się z kilkudziesięciu gwar. Nie są one odrębne od języka polskiego, są jego elementem. Składają się na to wielkie bogactwo, jakim jest polszczyzna. Warto odwołać się do autorytetów. Prof. Jan Miodek, językoznawca i badacz gwary śląskiej, mówi jednoznacznie: Udowadnianie, że śląszczyzna jest odrębnym językiem, to nonsens. Prof. Miodek mówi jeszcze tak: Dyskusja o języku śląskim w piśmie jest po prostu żenująca. To, co tutaj słyszymy, niestety momentami jest żenujące, bo jest kontrfaktyczne, kontrnaukowe. Nie ma ani jednej cechy dialektu śląskiego, która różniłaby go od innych dialektów. Wszystko, co jest na Śląsku, występuje też gdzie indziej, w innych regionalizmach. To mówi prof. Miodek. Ja na koniec powiem gwarą moich przodków, mazowiecką: Wsystko (Dzwonek), co robita dla Polski, to złe. To bez was. Wszystko. I tak bida, i tak bida. Wszystko, co robita. (Oklaski) (Głos z sali: Hańba!)