Mówca: Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jan Dworak
Data: 2014-07-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Po kolei postaram się w jak najbardziej zwarty sposób odpowiedzieć na wszystkie pytania. Najpierw chciałbym się króciutko ustosunkować do kwestii, które były poruszane w trakcie wystąpień przedstawicieli klubów sejmowych. Chciałbym odnieść się do sprawy cyfryzacji radia. Jako pierwsza podnosiła tę kwestię pani Iwona Śledzińska-Katarasińska. Nie ma jej na sali, ale są inne osoby, które też odnosiły się do tej kwestii. Chciałbym powiedzieć, że proces cyfryzacji radia należy rozpatrywać na bardzo różnych płaszczyznach. Na płaszczyźnie czysto prawnej, można powiedzieć jasno i wyraźnie, nadawca publiczny, Polskie Radio, ma dobre powody, żeby oczekiwać wdrożenia tego procesu. Jego ustawowym obowiązkiem jest docieranie ze wszystkimi programami do całej ludności Polski, oczywiście na tyle, na ile jest to technicznie możliwe. Program 2, Program 4 - szczególnie Program 2 - docierają do znikomej części społeczeństwa. To jest jeden z powodów, dla którego Polskie Radio zdecydowało się wdrożyć ten proces, a krajowa rada po uważnym rozpatrzeniu tej sprawy przychylnie spojrzała na propozycję Polskiego Radia. Ale jest i inny powód. Krajowa rada przeprowadza w tej chwili, posługując się zespołem, do którego należą wszyscy uczestnicy rynku, którzy mają na to ochotę, ponieważ to jest zespół dobrowolny, składający się nie tylko z ekspertów krajowej rady, ale również uczestników rynku - to do nadawców komercyjnych należy decyzja, czy będą brali udział w tym procesie, czy nie, brali w tym udział, potem się z tego wycofali, mamy nadzieję, że w pewnym momencie wrócą - analizy wszystkich aspektów, bada również otoczenie międzynarodowe. Sprawa wcale nie wygląda tak prosto i jasno, jak mówi pani posłanka Kruk, że to jest proces, który można załatwić jakimś bon motem opierającym się na tym, co się dzieje w Hiszpanii. (Poseł Anna Elżbieta Sobecka: A nie można?) My znamy sytuację... (Głos z sali: Ale czy dobrze?) Tak, znamy sytuację w wielu krajach Europy i wiemy, że ten proces posuwa się nieuchronnie. Wiemy również, że można wydzielić dwa kraje w Europie. To nie jest prosty proces. Znamy dwie sytuacje. Jedna sytuacja to taka, kiedy nie prowadzi się cyfryzacji radia. Wtedy, tak jak pani posłanka zresztą powiedziała, słuchalność radia spada. W krajach, które zdecydowały się zainwestować w ten trudny proces - tam radio cyfrowe nie jest tylko radiem nadawanym w sposób broadcastowy, ale to jest radio wieloplatformowe, to jest radio cyfrowe, które wykorzystuje wszystkie platformy dotarcia do słuchacza - radio utrzymuje swój poziom atrakcyjności dla słuchacza. Chcę powiedzieć, że w krajowej radzie w tej chwili przeważa pogląd, że chcemy bronić radia. Nie chcemy, żeby radio jako cenny nośnik informacji, cenny nośnik dotarcia do słuchacza znikło. Tak jak mówię, prowadzimy prace studialne, które również biorą pod uwagę szczególną sytuację w Polsce, u naszych sąsiadów, w innych krajach Europy i na całym świecie. Może to nie moment, żeby mówić o szczegółach. W każdym razie, tak jak powiedziałem, krajowa rada opublikuje zieloną księgę i to będzie nie później niż w roku 2016, jeszcze przed zakończeniem obecnej kadencji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Przeszedłem tutaj płynnie do wypowiedzi pani Elżbiety Kruk. Chciałbym tylko powiedzieć, że niestety usłyszałem wiele insynuacji, łącznie z insynuacją korupcji, która padła. Jak zwykle przewija się w wypowiedziach pani posłanki badanie intencji krajowej rady, jakieś nawiązania do afery Rywina. Łatwo tak mówić. My się za to nie obrażamy, ja w każdym razie już się do tego przyzwyczaiłem, słuchając pani posłanki od kilku lat. Natomiast chciałbym powiedzieć, ustosunkować się do jednej rzeczy. Zechciała pani powiedzieć, że właściciele, którzy dostali koncesje, reprezentują wartości, nie pamiętam dokładnie sformułowania, ale sens był taki, że to nie są wartości, które byłyby cenione w społeczeństwie polskim. Muszę pani powiedzieć, że ja nie mam dobrych wiadomości. Myślę, że pani opiera się na jakichś badaniach, ja tych badań nie znam. Znam natomiast ostatnio opublikowane badania dotyczące atrakcyjności dla widzów oferty naziemnej telewizji cyfrowej - to były badania powszechnie publikowane w prasie - i zgodnie z oceną respondentów program Telewizji Trwam pod względem atrakcyjności znalazł się na ostatnim miejscu. Ja z tego nie wyciągam żadnych nadmiernych wniosków, ale chciałbym powiedzieć, że między własnymi przekonaniami o tym, co jest wartościowe i co jest atrakcyjne, a tym, jak reaguje na program telewizyjny zróżnicowana opinia publiczna, jest w niektórych wypadkach przepaść. Nie chciałbym się odnosić do innych wątków wypowiedzi pani posłanki. Jeśli chodzi o wypowiedź pana posła Kotlińskiego, to muszę odrzucić zarzut bezczynności krajowej rady wobec spraw abonamentu. Działamy w ramach upoważnień, jakie mamy z racji stanu prawnego. Muszę powiedzieć, że od kiedy krajowa rada działa w tym składzie, ściągalność abonamentu rośnie, co nie zmienia faktu, o czym mówił pan poseł Iwiński, że ten model ściągalności abonamentu jest już w tej chwili archaiczny i należy go zmienić. W każdym razie robimy to, co jest możliwe, i to jest wymierne. Jeśli zaś chodzi o działalność legislacyjną, to naprawdę nie jest to w zakresie odpowiedzialności krajowej rady, akurat tutaj też nie mamy sobie wiele do zarzucenia. Prowadzimy prace studialne i wspomagamy ministerstwo kultury w takim zakresie, w jakim ministerstwo tego oczekuje, opracowując nowy model ściągania abonamentu. Czy nie radzimy sobie z kryptoreklamą w Radiu Maryja? Był i taki zarzut pana posła. Kwestia jest złożona, ale radzimy sobie. Musimy karać. To zresztą zostało podkreślone przez panią posłankę Sobecką. Pani posłanko - odniosę się od razu do tego wątku, który zaistniał w pani pytaniu - niestety, nawet jeśli ktoś ma najlepsze intencje, ale przekracza granice prawa i my o tym wiemy, to musimy ukarać i ukarzemy. To, że to długo trwa - to podnosił pan poseł Kotliński - to już jest kwestia całego procesu. Nadawca, również nadawca Radia Maryja, zakon redemptorystów odwołuje się do sądu, to jest jego dobre prawo, i te sprawy dość długo trwają. Może przy okazji warto powiedzieć, że zdajemy sobie sprawę z tego, że ciągłe naruszanie przepisów za pomocą kryptoreklamy przez nadawcę, który powinien jednak z różnych powodów być przykładem, świecić przykładem wychowawczym dla innych nadawców, może być wyrazem niezrozumienia zasad, które dotyczą kryptoreklamy. Dlatego zaprosiliśmy nadawcę na spotkanie do krajowej rady, gdzie przedstawimy sposób rozumienia prawa w tym względzie przez krajową radę, przedstawimy rozmaite przypadki łamania tych zasad, przypadki kryptoreklamy. Z przyjemnością muszę powiedzieć, że nadawca przyjął nasze zaproszenie i odbędzie się takie spotkanie. Zobaczymy, czy to przyniesie skutki. Nam nie sprawia przyjemności karanie kogokolwiek, któregokolwiek z nadawców, ale co zrobić, jeśli łamane jest prawo, to... (Poseł Jerzy Fedorowicz: Mieliśmy 2 godziny...) Już skracam wypowiedź. Rozumiem, że to jest... (Poseł Jerzy Fedorowicz: Mieliśmy 2 godziny na całość, trwa to już 3 godziny, a tam czekają ministrowie.) Ojej, to mówię krótko. Będziemy karać wtedy, kiedy będziemy musieli. Nie sprawia nam to przyjemności. Wracam teraz do głosu pani posłanki Sobeckiej. Było pytanie o to, czy 2014 r. nie powinien być ostatnim rokiem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Odpowiadam: nie, nie powinien być ostatnim rokiem. W każdym razie taka jest opinia krajowej rady. O kryptoreklamie już powiedziałem. Czy krajowa rada zamierza zachować równowagę między mediami hedonistycznymi i katolickimi? Nie znamy takiego rozróżnienia. Pewnie zdziwiłaby się pani posłanka, gdybyśmy dokładnie analizowali programy wszystkich nadawców. (Głos z sali: A szkoda.) Pani posłanka Bubula pytała, dlaczego akceptujemy stan nierównowagi i jak długo będziemy go akceptować. Ja pozwolę sobie odpowiedzieć na piśmie, bo odpowiedź na to pytanie zabrałaby mi co najmniej 5 minut. Sens tej odpowiedzi jest taki: pani posłanka posługuje się danymi, które nie są wywiedzione ze stanu prawnego, tylko z informacji telewizji publicznej, która informuje o miesięcznych głosach, i te sposoby liczenia są inne niż te, do których skłania nadawców rozporządzenie krajowej rady oparte o upoważnienie ustawowe. W każdym razie przekażę to na piśmie. Jeśli chodzi o pytanie pana posła Polaka o to, jakie metody zastosowała krajowa rada, żeby finansowanie mediów publicznych było sprawiedliwe, to mogę tylko - może to będzie niegrzeczne, ale niestety tak muszę - odesłać pana posła do naszego sprawozdania, do informacji. Tam piszemy o tym bardzo szeroko, to jest kwestia bardzo szeroko omówiona, wielokrotnie wracająca. Chcę powiedzieć, że zdajemy sobie sprawę z jej wagi, to jest dla nas jedna z najważniejszych spraw. Jeśli chodzi o całą sprawę outsourcingu w telewizji publicznej, to chciałbym jasno powiedzieć, że ten proces rzeczywiście się zaczął. Były protesty załogi. Ja to tylko relacjonuję, to nie jest kwestia, która by leżała w gestii Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ale orientuję się z informacji przekazanej nam przez nadawcę publicznego, że była tam Najwyższa Izba Kontroli, była Państwowa Inspekcja Pracy. Te kontrole nie wychodzą z telewizji publicznej i żadna z nich nie stwierdziła naruszenia prawa. To jest coś, co nam jako krajowej radzie, a w każdym razie mnie, wystarcza w ocenie tego procesu, co do którego krajowa rada nie ma kompetencji. Natomiast oczywiście leży nam na sercu dobro wszystkich mediów publicznych. Pani posłanka Marzena Dorota Wróbel też pytała o outsourcing. Odpowiedziałem na to pytanie przed chwilą. Pani posłanka Krystyna Ozga pytała o poziom nadawania utworów słowno-muzycznych. Tak, ta norma generalnie jest przestrzegana przez nadawców. Odsyłam panią posłankę, znowu to może będzie niegrzeczne, do str. 41 naszego sprawozdania, tam jest dokładna tabela, która mówi o przestrzeganiu tego obowiązku przez nadawcę. Czy to jest dobra decyzja, żeby multipleks ósmy był przeznaczony dla telewizji publicznej? Tak, w obecnym stanie wiedzy jest to dobra decyzja, właściwa decyzja. Niemniej jednak gospodarzem tego procesu koncesyjnego jest w tym wypadku Urząd Komunikacji Elektronicznej. Ten proces nie jest zakończony. W tej chwili prowadzimy rozmowy z innymi nadawcami, uczestnikami rynku. Nie twierdzimy, że to jest opcja niezmienna. Przepraszam bardzo za tę chrypę. Wszystko zależy od tego, jakie usłyszymy argumenty i jakie będziemy znali analizy. Natomiast poważnym problemem jest rzeczywiście kupowanie przychylności mediów przez instytucje. To jest problem, który trzeba omawiać o wiele szerzej i zastanowić się nad rozmaitymi jego aspektami. Rzeczywiście jest coś takiego, ale to jest na całym świecie, jak niedobry wpływ komercji czy pieniędzy, bo tutaj mówimy o pieniądzach publicznych, na nadawców i kupowanie sobie przychylności. Na pewno to zjawisko wymaga zbadania. Jeśli chodzi o wypowiedź pana posła Rajmunda Millera o produktach szkodliwych dla dzieci, czy jesteśmy w stanie włączyć się w tę akcję. Tak, rozumiemy wagę tego problemu. Jak mówiłem we wprowadzeniu do dzisiejszej dyskusji, na ostatnim etapie jest rodzaj samoregulacji nadawców w tej mierze, która powinna w istotny sposób zmienić tę sytuację, jeśli chodzi o reklamę niezdrowej żywności przy programach dla dzieci. Pan poseł Suchowiejko mówił o niskiej słuchalności rozgłośni regionalnych. Ona jest bardzo różna. Słuchalność na poziomie 5, 6% wcale nie jest zła. Powiem tylko, bo mówimy o treściach poważniejszych niż te niesione przez muzykę rozrywkową, jak u większości nadawców komercyjnych, że słuchalność Radia TOK FM oscyluje generalnie wokół 2%, nie inna jest słuchalność Radia Maryja, też jest na poziomie 1%, w niektórych wypadkach to jest ponad 3%, na ogół to jest około 2%. Te poważniejsze programy nierozrywkowe mają taką słuchalność. Rozgłośnie regionalne mają stosownie wyższą słuchalność. Niekiedy to są naprawdę dobre radia, były wymieniane przykłady tych dobrych rozgłośni, nie będę tego powtarzał. Jeśli chodzi o pytanie pana posła Tadeusza Iwińskiego o outsourcing w Polskim Radiu. Nie ma takiego outsourcingu. O outsourcingu w telewizji publicznej powiedziałem. Jeśli chodzi o zmiany w ustawie o krajowej radzie, rozumiem, że chodzi panu posłowi o ustawę o radiofonii i telewizji. Tak, przygotowaliśmy cały zestaw propozycji de lege ferenda, też o tym mówiłem, zmierzających do deregulacji tego rynku, do uproszczenia procedur. (Poseł Jerzy Fedorowicz: Od tej klimy już umieram.) Proszę jeszcze chwilę nie umierać, panie pośle. W każdym razie te zmiany są, z tego, co wiemy, przekazane przez ministerstwo kultury. Ministerstwo kultury, które zaakceptowało te zmiany, przekazało ten projekt do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Jeśli chodzi o ustawę abonamentową, czy możemy rozmawiać z rządem. Jak wspomniałem, jesteśmy włączeni w prace na zasadzie eksperckiej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na tyle, na ile możemy pomóc, a myślę, że sporo możemy pomóc w zakresie eksperckim, pomagamy. Pan poseł Andrzej Szlachta pytał, jakie będą dalsze losy Telewizji Polonia i co można powiedzieć na temat zamiaru stworzenia Telewizji Polska. To są na razie zamiary, których oficjalnie nie znamy. Wiemy o nich oczywiście, ale nie znamy żadnych dokumentów. Chciałbym pana posła zapewnić, że Telewizja Polonia nie może zniknąć, jest zapisana w ustawie o radiofonii i telewizji. Może zniknąć, jeśli taka będzie wola parlamentu. Pani posłanka Gabriela Masłowska, to już ostatni głos, do którego chciałbym się ustosunkować, pytała o analizę, jeśli chodzi o bardzo niski poziom treści religijnych. Nie, takiej analizy niestety nie przewidujemy w tym roku. Mamy wydarzenia w postaci wyborów i one wymagają głębokiej analizy. Zanalizowaliśmy kampanię wyborczą do europarlamentu, niedługo opublikujemy bardzo ciekawe wyniki tych badań. Będziemy badali wybory samorządowe w tym roku. Natomiast jeśli chodzi o bardzo niski poziom treści religijnych, to intuicyjnie mogę powiedzieć, że mamy sporo nadawców religijnych. Dość bogatą paletę programów prezentuje telewizja publiczna i Polskie Radio. Jeśli chodzi o pierwszy przykład z brzegu, ingres nowego prymasa Polski do katedry, jest to bardzo ważna uroczystość religijna, to właściwie jedyną telewizją, która transmitowała tę tak ważną uroczystość dla katolików w Polsce, myślę, że nie tylko dla katolików, dla obywateli w Polsce, była telewizja publiczna, Telewizja Trwam tego akurat nie relacjonowała. Tak że dobrze, iż są różni nadawcy, którzy te wartościowe treści religijne przenoszą. Jeśli chodzi o, jak rozumiem, interes publiczny, zostało to zdefiniowane w konstytucji, a także, za konstytucją i ustawami, zostało zdefiniowane przez nas. Interes publiczny w mediach to jest interes widzów i słuchaczy w pierwszej kolejności, a także interes podmiotów działających na tym rynku. Stworzenie z tego harmonijnie działającej całości na rzecz wolności słowa, dostępu do informacji stanowi właśnie interes widzów i słuchaczy, jaki my postrzegamy. Dziękuję bardzo.