Mówca: Beata Mazurek
Data: 2012-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec sprawozdania Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 830. Projektowana ustawa, zdaniem rządu, ma zracjonalizować zasady przyznawania świadczeń rodzinnych i dostosować je do możliwości finansowych państwa, ponieważ od początku 2010 r. liczba osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne gwałtownie rośnie ze względu na zniesienie kryterium dochodowego warunkującego jego przyznanie. Na przykład w roku 2011 liczba osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zwiększyła się dwukrotnie. Dodatkowo, zdaniem rządu, znaczna część osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny nadużywa pomocy finansowej ze strony państwa. Dlatego też projekt, o którym mówimy, przewiduje, by uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego bez kryterium dochodowego byli wyłącznie rodzice, faktyczni opiekunowie dziecka, osoby będące rodzinami zastępczymi, spokrewnionymi, a także osoby, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym ciąży obowiązek alimentacyjny. Osoby te będą mogły ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w wypadku osoby, u której niepełnosprawność powstała odpowiednio do 18. lub 25. roku życia. Ponadto projekt przewiduje, że osoby dotychczas pobierające świadczenie pielęgnacyjne zachowają do niego prawo do 30 czerwca 2013 r. i będą je otrzymywać w wysokości 520 zł, zaś od 1 lipca 2013 r. świadczenie będzie wypłacane wyłącznie osobom uprawnionym na podstawie nowych przepisów w wysokości 620 zł. I te 620 zł, zdaniem rządu, ma zrekompensować opiekunowi osoby niepełnosprawnej utracony dochód związany z rezygnacją z zatrudnienia. W mojej ocenie, panie ministrze, jest to trochę wątpliwe. Cały czas mówię, że za ten utracony dochód powinna być rekompensata w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Ponadto ustawa zakłada wprowadzenie do systemu świadczeń rodzinnych specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520 zł miesięcznie uzależnionego od kryterium dochodowego. Reasumując omawiane propozycje, można powiedzieć, że uszczelnianie systemu bierze się z oszczędności i raczej z zapobiegania rośnięciu wydatków państwa, bowiem w przyszłym roku omawiane propozycje mają obniżyć wydatki o ponad 170 mln zł, a w 2014 - o 654. Spadnie też liczba świadczeniobiorców w 2013 r. o ponad 99 tys., w 2014 r. - o ponad 184, w stosunku oczywiście do liczby wynikającej z zakładanej dynamiki wzrostu. Dodatkowo nie każdy opiekun osoby niepełnosprawnej może spać spokojnie, ci bowiem, których dochód przewyższa kryterium dochodowe, nie dość że nie otrzymają zasiłku, to mogą też nie mieć szans na emeryturę. Mamy obawy, że okres przejściowy zagwarantowany w ustawie nie zapewni ochrony praw nabytych i że ta nowelizacja może być sprzeczna z konstytucyjnym obowiązkiem szczególnej opieki zdrowotnej, którą państwo ma otoczyć osoby niepełnosprawne. W naszej ocenie rząd po raz kolejny proponuje rozwiązania, które radykalnie zmieniają sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych, osób, które podjęły niezwykle ważną decyzję życiową o rezygnacji z pracy, aby pełnić funkcje opiekuńcze. Wiele z nich po wejściu w życie ustawy będzie trwale wykluczonych z rynku pracy, bo przy rosnącym bezrobociu - a przypomnijmy, że mamy prawie 2 mln bezrobotnych - ich powrót do pracy będzie w zasadzie niemożliwy. To podważa zaufanie do instytucji państw, trwałości rozwiązań systemowych. Kiedy tak naprawdę zabrakło zdolności do przewidzenia skutków ustawy, która dzisiaj obowiązuje? Wtedy, kiedy znoszono kryterium dochodowe, czy teraz, kiedy lista błędów wskazanych w opinii Biura Analiz Sejmowych jest tak długa? Przypomnę niektóre z nich. Rozgraniczenie specjalnego zasiłku opiekuńczego od świadczenia pielęgnacyjnego jest niekonsekwentne, konstrukcja specjalnego zasiłku opiekuńczego zawiera błędy, pożądane wydaje się wydłużenie vacatio legis projektowanej ustawy ze względu na przewidywane w niej istotne zmiany sytuacji prawnej niektórych osób obecnie otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne. Wspomnieć należy również o tym, że projektowana ustawa została negatywnie zaopiniowana przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Klub Prawo i Sprawiedliwość, który mam zaszczyt reprezentować, składa trzy poprawki do przedmiotowej ustawy. W pierwszej poprawce proponuje się, aby specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwał, jeśli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opieką oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekraczał równowartości 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli był troszkę wyższy, niż państwo dzisiaj proponujecie; w drugiej - aby zasiłek opiekuńczy przysługiwał w wysokości 620 zł miesięcznie, a więc by nie różnicować kwot, bo one tak naprawdę dotyczą opieki nad osobami niepełnosprawnymi, i aby vacatio legis tej ustawy było wydłużone, tak aby osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowały prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości do 1 stycznia 2014 r. Panie ministrze, mam nadzieję, biorąc pod uwagę fakt, że ta ustawa dotyczy szczególnej materii i osób, które są w szczególnej sytuacji, mając świadomość tego, jak wielkie oszczędności z tego tytułu będziecie mieć, że jednak propozycje, które przedstawiamy, znajdą akceptację u pana i rządu, który pan reprezentuje. Dziękuję. (Oklaski)