Mówca: Adrian Zandberg
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Wysoka Izbo! Ten program przyczyni się do wzrostu cen mieszkań, tak jak zresztą to było w przypadku poprzednich bliźniaczo podobnych. Naiwnie zaprojektowane dopłaty oczywiście wzmocnią popyt, a skoro podaż jest nieelastyczna, to efekt, czyli relatywne podniesienie ceny, jest dosyć oczywisty. Wyjaśniałem to państwu z rządu wczoraj, nie będę się powtarzać. Rząd nie był w stanie ani tu, ani w komisji sensownie odpowiedzieć, jak chce tego efektu uniknąć. Powiem tak, po raz kolejny ładujecie się państwo w projekt zrobiony bezmyślnie. I mam tu niestety déj? vu, bo parę lat temu Razem w podobnej sytuacji przestrzegało o błędach projektowych w programie ˝Mieszkanie+˝ i wtedy też nie chcieliście słuchać, więc nie będę kolejny raz państwu tłumaczyć, dlaczego naganianie bankom klientów tylko zaostrza, a nie rozwiązuje problem. Kto miał zrozumieć, zrozumiał, kto w ławach rządowych odmawia uznania realiów, ten nadal będzie trwać przy swoim. Dzisiaj chciałbym powiedzieć o czymś innym, a mianowicie o pieniądzach, o tych 12 mld. One nie wezmą się z powietrza, tylko z budżetu. Jeśli wydamy je na dopłaty, nie wydamy ich na inne cele, a więc warto porozmawiać o tym, dokąd trafią te pieniądze. W chwili szczerość tu, poza salą, usłyszałem od kilku posłów PiS-u, że tak naprawdę nie chodzi o rozwiązanie problemu mieszkaniowego, tylko o to, żeby - jak to ujęli - pomóc branży. To powiedzmy sobie otwarcie, komu chcecie pomagać, szanowni państwo. Po pierwsze, bankom, bo to im będziecie przelewać żywą gotówkę. Jak rozumiem, bankierzy zdaniem rządu potrzebują teraz szczególnej pomocy. Pozwolę sobie nie zgodzić się, bo na koniec zeszłego roku ten sektor wyrobił na czysto 13 mld zł zysku, dwa razy więcej niż w roku poprzednim. Zdaniem Lewicy są w Polsce inni potrzebujący niż banki. Dalej, oczywistym beneficjentem tych waszych rozwiązań są duzi deweloperzy i pośrednicy. Otóż według danych KNF-u, szanowni państwo, średnia rentowność brutto tych firm, jeżeli chodzi o sprzedaż, w pierwszym półroczu 2022 r. to było prawie 30%. To jest branża, która od lat zarabiała świetnie na mocno pasożytniczym modelu biznesu, zarabiała, będąc bezwzględną wobec klientów, i naprawdę podłączanie jej teraz do publicznej kroplówki nie ma moralnego uzasadnienia. Rynek mieszkaniowy wbrew temu, co się wydaje panu ministrowi - przynajmniej tak wnioskuję z tego, co mówił wczoraj - to nie jest spotkanie drobnych wykonawców budowlanych z rodzinami, które chcą kupić sobie mieszkanie na własność. To jest raczej spotkanie z jednej strony zdesperowanych ludzi, dla których kredyt na 30 lat to jest jedyna szansa na dach nad głową, a z drugiej strony średniego, dużego kapitału. Ten rynek jest już dzisiaj w znacznym stopniu kształtowany przez popyt o charakterze inwestycyjnym i to nie jest moja opinia, to jest cytat, dokładny cytat z KNF-u, który pisze o hurtowym nabywaniu mieszkań przez klientów instytucjonalnych, co kształtuje poziom cen. To ten kapitał dzisiaj od was także pośrednio dostaje kroplówkę. Porozmawiajmy o tych efektach pośrednich. Im więcej pieniędzy wpływa do tego patologicznego systemu bankowo-deweloperskiego, tym bardziej zyskują ci, którzy zainwestowali wcześniej w spekulacyjny skup nieruchomości. Ci wszyscy, którzy już dzisiaj mają po 20-30 mieszkań, zacierają ręce, bo pieniądze z budżetu podtrzymujące ten patologiczny system zasilą pośrednio także ich. To właśnie im dajecie prezent. To jest ważna sprawa, jeśli mówimy o mieszkaniach. To ma nieco szerszy kontekst, bo te szalone wzrosty cen, do których rząd chce teraz dołożyć swoje, zwiększają opłacalność parkowania kapitału właśnie w nieruchomościach, spekulacjach na nieruchomościach. To jest kolejna zachęta do tego, żeby ulokować te pieniądze właśnie w tej branży gospodarki, a nie w innych. Dlaczego to jest szkodliwe dla rozwoju? Bo pieniądze zaparkowane w nieruchomościach, szanowni państwo, nie poprawiają wydajności gospodarki, nie idą na sprowadzanie nowych technologii, na innowacje, na miejsca pracy. To wszystko staje się bardziej ryzykowne niż proste spekulowanie na mieszkaniach. Dzisiaj jest dużo łatwiej zaparkować te środki na tym rynku, który rząd dopali środkami z budżetu. Tak zrobią fundusze, tak zrobią oczywiście duzi gracze, ale za nimi pójdą też drobni ciułacze. To będzie efekt petryfikowania tej chorej struktury. Nie tylko naganiacie ludzi do banków, żeby zakredytowali się tam pod korek, ale także przyczyniacie się do takiej alokacji kapitału w polskiej gospodarce, która jest po prostu antyrozwojowa. Tę kwotę wynoszącą 12 mld można było wydać dużo rozsądniej, zamiast przeznaczać ją na wsparcie dla deweloperki i banków. Moglibyśmy ją oczywiście przeznaczyć na samorządowe programy mieszkaniowe, ale można też sięgnąć po owoc wiszący dużo niżej. Można remontować pustostany z zasobów samorządowych. Mówimy o lokalach, które już znajdują się w centrach miast, a wokół nich jest cała infrastruktura - szkoły, autobusy i łatwy dojazd (Dzwonek) do pracy. Mówimy o lokalach, które stoją puste, bo samorządy nie mają wystarczających środków na remonty. To oczywiście nie rozwiąże całego kryzysu mieszkaniowego w Polsce, ale to są grube tysiące mieszkań, które można by już oddać, żeby po prostu ostudzić ten rynek mieszkaniowy. To ważna sprawa. Te mieszkania dalej należałyby do samorządu, a nie przez 30 lat do banku jak w przypadku waszego, PiS-owskiego programu, a na remontach zarobiliby lokalni wykonawcy, a nie duzi pośrednicy. Drodzy państwo, nie będziemy składać poprawek do tego mechanizmu, bo to jest mechanizm, którego nie można naprawić kosmetycznymi poprawkami. Wiemy to, bo taki mechanizm testowano nie raz - nie tylko u nas, ale także w innych krajach. Wiadomo, że nie działa, a ponosi on współodpowiedzialność za kosmiczne ceny mieszkań, które już obserwujemy na rynku. Nie będziemy też jak niektórzy bawić się w licytację na procenty, bo to dosyć pusta zabawa. Polska, drodzy państwo, potrzebuje publicznego programu mieszkaniowego z prawdziwego zdarzenia, a nie rządu w roli naganiacza dla banków. Niestety po tej dyskusji jest dosyć jasne, że żeby tak się stało, władzę w Polsce musi przejąć Lewica. Dziękuję. (Oklaski)