Mówca: Ewa Lieder
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić oświadczenie w imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o izbach rolniczych oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ustawy nawiązuje do kwestii frekwencji przy wyborach do powiatowych izb rolniczych. Frekwencja w ostatnich wyborach z maja 2015 r. wynosiła 4,34%, czyli było to 140 tys. osób na niecałe 5 mln uprawnionych. Najmniejsza frekwencja, 1,86%, była w województwie małopolskim, a największa, 9,91%, w województwie lubelskim. Projektodawcy zwracają uwagę na niską reprezentatywność rolników w izbach rolniczych, i bardzo dobrze, ponieważ poprzez samorządy rolnicze możliwy jest dyskurs na linii rząd - rolnicy. Jednak trudno stwierdzić, czy wybory do sołectw spowodują powszechny udział w wyborach. Na konferencji prasowej w ministerstwie rolnictwa prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych stwierdził, że w gminach rolnicy zgłaszają swoich kandydatów do powiatowych izb rolniczych, składając podpisy, ponieważ aby kandydat mógł ubiegać się o stanowisko w izbie rolniczej, musi zebrać 50 podpisów rolników w danej gminie i w tym przypadku, jak tłumaczył pan prezes, podpis rolnika jest równoznaczny z poparciem kandydata. Być może lepszą alternatywą dla tej sytuacji mogłyby być wybory do izb rolniczych przeprowadzone w tym samym czasie, co wybory samorządowe, w celu zwiększenia frekwencji. Ponadto sołectwa to jednostki pomocnicze gminy, a ponieważ nie ma obowiązku ich tworzenia, toteż nie we wszystkich gminach funkcjonują. Nierozwiązana pozostaje również kwestia źródła finansowania wyborów do sołectw. Sołtysi pracują społecznie i nie otrzymują pensji. Projektodawcy nie proponują regulacji dotyczących źródła kosztów wyborów na tym szczeblu. Projekt zakłada szybką wymianę władz i członków izb rolniczych. Kadencja, która zaczęła się w maju zeszłego roku, powinna trwać do 2019 r. Zgodnie z projektem wybory musiałyby odbyć się w ciągu 60 dni od planowanego dnia wejścia ustawy w życie, czyli od 1 stycznia 2017 r. Ostatnio za sprawą wprowadzonych w życie ustaw i decyzji politycznych dochodzi do bardzo częstych zmian kadrowych, niestety nie zawsze na korzyść obywateli. Aktualny budżet izb rolniczych wynosi ok. 30 mln, jest to 2% podatku rolnego. Proponowane zmiany zakładają przeznaczenie 1% podatku rolnego na finansowanie izb rolniczych oraz możliwość decydowania przez rolników o tym, na jaką izbę rolniczą, organizację rolniczą bądź związek zawodowy rolników przeznaczą 1% podatku rolnego. Jednak, jak zauważył na konferencji prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych, członkostwo w izbach rolniczych jest obligatoryjne, zaś w organizacjach i związkach zawodowych - dobrowolne, a więc różnica jest zasadnicza, ponieważ zakres obowiązków narzuca izbom rolniczym art. 5 ust. 1 ustawy o izbach rolniczych, zaś organizacje rolnicze i związki zawodowe rolników ustalają te obowiązki same. Poza tym organizacje te jednak powinny być w proporcjonalny sposób reprezentowane w samorządzie rolniczym. Przepis o odwołaniu członka walnego zgromadzenia izb na wniosek co najmniej 100 mieszkańców sołectwa jest pozbawiony sensu w sołectwach, w których nie ma takiej liczby rolników, a w wielu przecież nie ma. Trudny do zaakceptowania jest też przepis art. 1 pkt 7 w dodanym do ustawy art. 27a wprowadzający prawo do spożywania alkoholu w ramach prowadzonej agitacji wyborczej. Ograniczenia, o których mówi przepis, dotyczą wyłącznie cen alkoholu. Ponieważ jest to pierwsze czytanie, mamy nadzieję, że w komisji zostaną poprawione te błędy, o których wspominałam, i mam nadzieję, że ten projekt będzie inaczej wyglądał. Dajemy mu szansę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)