Mówca: Bartosz Kownacki
Data: 2013-01-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w przedmiocie niniejszego projektu, który jest kolejnym przejawem, z przykrością to mówię, nadzwyczajnej płodności Ruchu Palikota w zakresie zmian regulacyjnych w przepisach prawa, szczególnie w kodeksach. Pierwsza uwaga. Niezależnie od ogromnego szacunku, jaki mam dla współautorów tego projektu, bo wiem, że w jego przygotowaniu pomagał państwu m.in. pan profesor Kruszyński, chciałbym jako praktyk ale też kiedyś adept sztuki prawniczej, żeby kodeksy były pomnikami prawa. Chodzi o to, żeby nie było tak, szanowni państwo, że co rusz przychodzi komuś do głowy jakiś pomysł, więc go sobie zgłaszamy, wnosimy i będziemy zmieniali a to Kodeks karny, a to Kodeks postępowania karnego, a to go troszeczkę poprawimy, a to zmienimy. Co najgorsze, już na etapie składania tego projektu sami państwo wiecie, że nie można nad nim pracować, że jest niedopracowany i zawiera szereg błędów i niekonsekwencji. Proszę to porównać z kodeksami 20-lecia międzywojennego, ˝lex Makarewicz˝, to były kodeksy wprowadzone rozporządzeniami prezydenta. Były na tyle dobre i na tyle ktoś brał za to odpowiedzialność, że wiedział, że mogą być stosowane, już posłowie nie muszą się dogadywać ani zawierać kompromisów. To są procedury i przepisy, które dotyczą żywotnie każdego obywatela, a w sposób szczególny praw i wolności obywatelskich. To nie może być wynikiem pomysłu takiego czy innego profesora, takiego czy innego posła. To musi być z gruntu przemyślana nowelizacja bądź nowy kodeks, który będzie dostosowany do rzeczywistości. Najgorszą rzeczą jest to, co się dzieje w Polsce od kilkunastu lat. Co rusz zmieniamy Kodeks karny, Kodeks postępowania karnego. Sprawy kodeksów cywilnych wyglądają troszeczkę inaczej. Nie może być tak, że te przepisy nie potrafią się bronić i co kilka lat zmieniamy sposób myślenia o prowadzeniu postępowania karnego. Druga uwaga jest trochę na marginesie i pokazuje, jak działa w tej sprawie prokuratura, dlatego że chciałbym mieć wsparcie jakiejkolwiek instytucji. Wczoraj mieliśmy dyskusję na ten temat i okazuje się, że Krajowa Rada Prokuratury, instytucja, która jest żywotnie zainteresowana tym kodeksem, do dnia dzisiejszego nie była w stanie zająć stanowiska na piśmie. Rozmawiam co rusz z prokuratorami, bo jestem praktykiem. Oni się boją tej nowelizacji, wiedzą, czym ona grozi. Test rzecz niedopuszczalna, żeby nie było przed dyskusją w parlamencie, przed pierwszym czytaniem, stanowiska Krajowej Rady Prokuratury. To jest rzecz niedopuszczalna. Przechodząc już do meritum, do konkretnych projektów, bo na wstępie powiedziałem to, co uważam, czyli jak dzisiaj powinny być konstruowane przepisy prawa, chciałbym stwierdzić, że to nie jest tak, że ten projekt jest całkowicie i z gruntu zły, że wszystko w nim jest złe, bo chociażby wprowadzenie zasady oportunizmu to jest coś, nad czym warto się zastanowić. Faktycznie z jednej strony umarzanie postępowania ze względu na niecelowość i ściganie ze względu na interes publiczny to dobre rozwiązanie. Znam szereg postępowań, których prowadzeniem tak naprawdę nikt nie jest zainteresowany. Sędzia musi je prowadzić i nawet kogoś skazać. Koszty tego postępowania są gigantyczne, wyrok jest minimalny i w zawieszeniu, ale trzeba było je poprowadzić, dlatego że jednak ta społeczna szkodliwość czynu była znaczna, nie można było w tym zakresie i na tej podstawie tego postępowania umorzyć. Tak więc takie rozwiązanie z jednej strony jest bardzo celowe, ale z drugiej strony, szanowni państwo, czy może być tak, że państwo godzi się na popełnianie pewnych przestępstw i nie reaguje? Teraz jest pytanie, jakie przestępstwa mogły by być umorzone w ten sposób. Jakkolwiek te początkowe rozwiązania były ciekawe, to potem była już kwestia na przykład przestępstw przeciwko mieniu do określonej wysokości, które są umarzane za zgodą pokrzywdzonego. O ile pamiętam, chodziło o dwukrotność najniższego miesięcznego wynagrodzenia. Czyli co? Czyli taki złodziej rowerów z piwnic może próbować je, ile wlezie. Jak go złapią, to jeszcze ma szanse dogadać się z pokrzywdzonym, któremu nie będzie zależało na prowadzeniu postępowania, bo może to być jego sąsiad z bloku. Kiedy dostanie pieniądze za rower, który mu ukradziono, może sobie kupi nowy, trochę lepszy, to tak naprawdę nie będzie zainteresowany tym postępowaniem, a ten człowiek będzie cały czas miał czystą kartę karną. To będzie taki kieszonkowiec, ogromna plaga dzisiejszych miast, tylko na większą skalę. Ile razy jest tak, że łapie się kieszonkowca na wykroczeniu, ponieważ kwota, którą ukradł, jest poniżej 250 zł, a dolegliwość tych czynów jest gigantyczna. Jeszcze jedno rozwiązanie, które państwo przewidujecie, dotyczy art. 207 Kodeksu karnego. W tym przypadku też jest mowa o umorzeniu. O czym mówi art. 207? Chodzi o tzw. znęty, czyli przestępstwa przeciwko rodzinie. Dzisiejsze przepisy pozwalają umorzyć to postępowanie, jeżeli na przykład żona czy mąż nie są zainteresowani dalszym jego prowadzeniem. (Dzwonek) Panie marszałku, 2 minuty. Jeśli natomiast będzie tak, że na tej osobie pokrzywdzonej będzie wywierana presja: zgódź się, dlatego że dzięki temu to postępowanie karne będzie umorzone, to coś tu jest nie tak. Kilka słów o tej instytucji, której najwięcej poświęcono, czyli instytucji sędziego do spraw postępowania przygotowawczego. Otóż, szanowni państwo, tak naprawdę niczego nie zmieniacie. Zamieniacie sąd rejonowy na sąd okręgowy, zmieniacie nazwę i uważacie, że ten sędzia w sądzie okręgowym będzie bliższy stronom postępowania. Otóż nie, będzie dalszy, choćby z czysto praktycznego punktu widzenia. Sądów okręgowych jest bowiem mniej niż sądów rejonowych. Choć sam pomysł, żeby zwiększyć czynnik sądowy w postępowaniu przygotowawczym, jest jak najbardziej słuszny, bo chroni wolności i prawa obywatelskie. Jednak skąd pomysł, żeby przy dzisiejszym stopniu zorganizowania prokuratury zastępować protokoły przesłuchania świadków w postępowaniu przygotowawczym notatkami i żeby tak szły akty oskarżenia do sądu? Szanowni państwo, chyba rzadko bywacie na sali sądowej, nie wiecie, jak będą rozchodziły się akty oskarżenia. Nie wiecie, co robią świadkowie na sali sądowej i jak często składają fałszywe zeznania, i to z różnych powodów: bo już nie są zainteresowani, bo się boją, bo ich ktoś naciska, bo na przykład doszli do porozumienia ze sprawcą przestępstwa. To, że jest spisany protokół w postępowaniu przygotowawczym, daleko utrudnia takiemu świadkowi zmianę zeznań na etapie postępowania sądowego. To jest rzecz, o której nie można zapomnieć, jeżeli chcecie państwo dokonywać zmian. Nie mówię już o drobnych błędach legislacyjnych, które też w tym projekcie się znajdują. My nie złożymy wniosku o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. Można by było jeszcze długo mówić o jego błędach, mam nadzieję, że będzie na to czas w komisji. Mam też nadzieję, szanowni państwo, że wycofacie się, tak jak Platforma Obywatelska, z tego szaleńczego pomysłu zmiany Kodeksu postępowania karnego, a jeżeli już, to bardzo proszę, aby to komisja kodyfikacyjna przygotowała kodeks odpowiadający dzisiejszej rzeczywistości. Dziękuję bardzo.