Mówca: Małgorzata Gosiewska
Data: 2021-07-21 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy Królewskiej, wniesiony przez pana prezydenta Andrzeja Dudę, wychodzi naprzeciw długo oczekiwanej decyzji o przywróceniu historycznego kształtu reprezentacyjnej przestrzeni pl. Marszałka Piłsudskiego, wizytówki przedwojennej Warszawy. Autorem pomysłu był śp. Lech Kaczyński, który w 2006 r. przy podpisywaniu umów na dwie inwestycje, na budowę Pałacu Saskiego i rewitalizację Krakowskiego Przedmieścia, powiedział, że decyzja, aby przywrócić dawny blask Pałacowi Saskiemu, była jedną z najważniejszych, jakie podjął jako prezydent Warszawy. Niestety, szanowni państwo, kolejni włodarze naszej stolicy nie byli zainteresowani realizacją tego projektu. Pałac Saski to było serce Warszawy, serce Polski, które w wyjątkowo barbarzyński sposób zostało zniszczone. Przypomnę, że nie w wyniku działań wojennych, nie podczas powstania warszawskiego, ale zostało wyburzone po upadku powstania w grudniu 1944 r. w ramach prowadzonej przez niemieckiego okupanta systematycznej i planowej operacji niszczenia Warszawy. A zatem, Wysoka Izbo, odbudowa Pałacu Saskiego ma wymiar nie tylko symboliczny, ale też narodowy i tożsamościowy. Pałac Saski jest jednym z symboli przedwojennej Warszawy oraz II Rzeczypospolitej. To przed nim odbywały się najważniejsze uroczystości i wydarzenia, które gromadziły tłumy warszawiaków, tłumy Polaków. Przed II wojną światową Pałac Saski był siedzibą Sztabu Generalnego, a później Sztabu Głównego Wojska Polskiego. W 1925 r. został tam też odsłonięty Grób Nieznanego Żołnierza. Jest to jedyny fragment, który ocalał. O historii mówił już wiele pan przewodniczący komisji, nie będę powtarzać, natomiast chciałabym rozwiać kilka mitów, jakie wokół odbudowy Pałacu Saskiego są tworzone. I tak mit pierwszy: odbudowa pałacu to ogromny koszt. Obecnie koszt inwestycji szacowany jest na ok. 2450 mln zł. Trzeba zwrócić uwagę, że oprócz samego pałacu ma zostać odbudowany cały zachodni ciąg budynków przy pl. Piłsudskiego, w tym kamienice przy ul. Królewskiej, a także Pałac Brühla. Trzeba to jednak odnieść do skali rocznego budżetu m.st. Warszawy, który na 2021 r. wynosi 20,5 mld zł. Sama Warszawa realizuje znacznie większe i droższe inwestycje. Dla porównania druga linia metra to ponad 4 mld, Trasa Mostu Północnego - ponad 1 mld, Centrum Nauki Kopernik - ponad 360 mln, Muzeum Historii Żydów Polskich - ponad 300 mln. W tym roku w budżecie m.st. Warszawy przewidziano 90 mln na budowę Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Bywają też, szanowni państwo, kontrowersyjne wydatki urzędu miasta, jak wynajem, o którym ostatnio pisze prasa, za 100 mln zł wieżowca w centrum Warszawy. Mit drugi: piwnice w rejestrze zabytków. Tak, piwnice Pałacu Saskiego są wpisane do rejestru zabytków, ale nie stanowi to przeszkody dla odbudowy gmachów zachodniej pierzei pl. Marszałka Piłsudskiego. Mit trzeci: odbudowa zniszczy Grób Nieznanego Żołnierza. W żadnym razie. Grób Nieznanego Żołnierza pozostanie, będzie miał dotychczasowy charakter i będzie pełnił swoją funkcję. Zostanie za to przywrócony przedwojenny wygląd pomnika. Mit czwarty: brak możliwości budowy parkingu podziemnego. Wpis do rejestru zabytków części piwnic pod Pałacem Saskim nie stanowi przeszkody dla budowy parkingu podziemnego. Zezwolenie i opinie uzyskane w toku uzgodnień administracyjnych jasno wskazywały, że fakt, iż część piwnic objęta jest ochroną konserwatorską, nie koliduje z budową parkingu podziemnego. Warto też, Wysoka Izbo, odwołać się do opinii Polaków. 5 dni temu w opublikowanym sondażu zdecydowana większość badanych opowiedziała się za odbudowaniem Pałacu Saskiego. Szanowni Państwo! Po wojnie zniszczona, biedna Warszawa odbudowała Starówkę i część Traktu Królewskiego. W PRL-u - tak, panie marszałku - odbudowano Zamek Królewski, a serce Warszawy czeka już prawie 80 lat na wskrzeszenie. Dopiero w 2004 r. śp. Lech Kaczyński zainicjował jego odbudowę. Nasze ugrupowanie popiera ten projekt. Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński 3 lipca na konwencji zapewnił o odbudowie Pałacu Saskiego w Warszawie. Inwestycja ta znalazła też symboliczne miejsce w rządowym projekcie Polski Ład. Szanowni Państwo! Na koniec pragnę przytoczyć słowa (Dzwonek) Stanisława Lorentza, historyka sztuki, legendarnego dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, który w czasie wojny zasłużył się w akcji ratowania dóbr kultury polskiej i najcenniejszych zabytków: ˝Taka już jest historia Polski: budujemy i zbieramy, burzą nam i rabują, odbudowujemy i znowu zbieramy, znów nam burzą i kradną - i naszym obowiązkiem narodowym jest zawsze znowu odbudowywać i gromadzić, bo inaczej przestaniemy istnieć˝. Chciałabym też złożyć w imieniu klubu poprawkę. Bardzo proszę, panie marszałku. Dziękuję i przepraszam za przekroczenie czasu. (Oklaski)