Mówca: Paulina Hennig-Kloska
Data: 2015-12-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Trudno w 10 minut tak naprawdę skomentować wszystko, co dotyczy wsi, ale postaram się wspólnie z moją koleżanką, z którą podzieliłyśmy się trochę czasem, pokazać, jak Polska wieś - to co powiedział pan minister - wygląda oczami Nowoczesnej. To chyba pierwsza prezentacja naszych poglądów dotyczących wsi w tak konkretnym zakresie. (Poseł Zbigniew Dolata: Czekamy, czekamy.) Jednym z kluczowych obszarów wymagających głębokich zmian, co chyba nikogo nie zadziwi, w naszych oczach jest oczywiście KRUS. Korzystanie przez lata z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przez osoby niemające nic wspólnego z rolnictwem to rzecz tak naprawdę niedopuszczalna. Bierność kolejnych rządzących ekip w tym temacie to skrajna nieodpowiedzialność. Wszyscy przecież tak naprawdę wiemy, że w Polsce bardzo często ubezpieczenie to jest opłacane przez osoby wcale niepracujące na wsi, a wręcz nawet mieszkające w mieście. Ale każdemu kolejnemu rządowi tak naprawdę zabrakło odwagi, by w końcu ten temat uporządkować. Niestety, mamy również olbrzymie wątpliwości, czy Prawo i Sprawiedliwość podejmie się tego wyzwania. Zdecydowanie jednym z największych problemów polskiej wsi, naszym zdaniem, jest nadal bardzo rozbudowana, rozdrobniona struktura agrarna, a powolne tempo przemian w tym zakresie skutkuje niską koncentracją sił i możliwości. Polskie gospodarstwa należą do najmniejszych w Unii Europejskiej. Średni obszar użytków rolnych wynoszący 17 ha jest dwukrotnie mniejszy niż w krajach starej Unii. Dodatkowo wiemy, że ta i tak niekorzystna średnia jest zaburzona przez bardzo duże gospodarstwa położone na zachodzie. Taki stan rzeczy sprawia, że polskim rolnikom często trudno jest konkurować z rolnikami z Europy Zachodniej. Nie ma co ukrywać, to niekiedy można porównać do konkurowania właściciela małego sklepu osiedlowego z dużą siecią handlową. W wielu obszarach borykamy się ze zbyt wąskim rynkiem zbytu. Dynamicznie rozwijający się sektor upraw pod osłonami w początkowej fazie przyczynił się do wzrostu eksportu. Niestety, w ostatnich latach za bardzo uzależniliśmy się od eksportu na Wschód, co powoduje spore turbulencje przy różnego rodzaju embargach. Najlepszym przykładem z ostatnich lat może być kryzys sadowników jabłek. Ich uzależnienie praktycznie od jednego kierunku eksportu wywołało potężny kryzys, wprowadzając wielu sadowników w ogromne straty i wywołując ogólnopolską panikę. Jakiś czas później okazało się, że polskie jabłka mogą świetnie sprzedawać się w Afryce. Jesteśmy przekonani, że rynki zbytu można w podobny sposób poszerzyć w wielu innych działach. Dziś mamy tak naprawdę kolejny kryzys, tym razem na rynku wieprzowiny. Ponownie można mówić o potrzebie poszukiwania nowych rynków zbytu, które tym razem dałyby lepszą cenę. Niestety, dobra polska żywność jest za mało promowana na świecie. Zdecydowana część gospodarstw nie ma siły przebicia poza granice naszego kraju, a rząd nie robi nic, by te siły skonsolidować. Wśród istotnych problemów wsi wymienić też powinno się, naszym zdaniem, niską produktywność czynników produkcji, a w szczególności pracy, ale także ziemi, niską dochodowość pracy w rolnictwie, w tym niewydolność dochodową wielu małych gospodarstw, których właściciele poszukują coraz częściej pracy w mieście, problem oczywiście poruszanych już tutaj gospodarstw socjalnych. W wielu miejscach mamy bardzo wysokie zużycie środków trwałych. W niektórych nietrafione inwestycje pobudzone były jedynie dopłatami, a nie rzeczywistymi potrzebami inwestowania. Doskwiera nam też relatywnie niski poziom wykształcenia ogólnego i zawodowego. Co prawda poziom wykształcenia ulega systematycznej poprawie, jednak w dalszym ciągu jest on niższy w porównaniu z mieszkańcami miast. Mamy bardzo duże różnice w rozwoju rolnictwa w układzie regionalnym, o czym już mówiłam. Z jednej strony bardzo duże i nowoczesne gospodarstwa na zachodzie, z drugiej małe gospodarstwa wschodnie, które cechuje często zbyt wolny postęp naukowo-techniczny, niska skala stosowania przemysłowych środków produkcji, ale przede wszystkich też słabe techniczne uzbrojenie pracy. Te ograniczone możliwości wewnętrzne sił rozwojowych rzutują na to, że rolnictwo rodzinne jest właśnie rozdrobnione, biedne i niewłaściwie zorganizowane. Populistyczne podejście do wsi poprzedniej ekipy rządzącej sprawiło, że wiele istotnych problemów przez lata nie zostało tam rozwiązanych, a tylko schowanych pod dywan i przykrytych drobnymi prezentami. To wszystko daje brak odporności na czynniki zewnętrzne, takie jak kryzysy ekonomiczne, czy globalne wyzwania, jak klimat lub demografia. Potęguje też oczywiście słabą pozycję rolnictwa w agrobiznesie. Mówiąc o całym agrobiznesie, muszę też nadmienić, że nikt w Polsce, o czym już mówiłam tu wczoraj, nie broni interesów średnich i większych gospodarstw rolnych, dzierżawców i właścicieli rolnych, działających w trochę większym zakresie. Wspominałam o tym przy ustroju rolnym. Rozumiem, że to mało popularne, bo grupa wyborców nie tak liczna, ale szanowni państwo, nie możemy zabić tego sektora gospodarki i podkreślę to jeszcze raz. Przypominam przedstawicielom ministerstwa rolnictwa, że ten sektor tworzy naprawdę sporo miejsc pracy, w niektórych wsiach to jedyny pracodawca. Dlatego zaapeluję jeszcze raz, musimy zrównoważyć punkt widzenia, który uwzględni interesy zarówno małych rodzinnych gospodarstw, jak i dużych przedsiębiorstw rolnych. To stanowisko Nowoczesnej to oczywiście wyraz troski o polską wieś, która naszym zdaniem stanowi zbyt ważny sektor gospodarczy, aby go nie rozwijać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)