Mówca: Piotr Zgorzelski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-09-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Wysoki Sejmie! Pani Marszałek! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2680). Wysoki Sejmie! Projekt, nad którym obecnie procedujemy, dotyczy nowelizacji wielu elementów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz zmian ustrojowych w sądownictwie. Ustawodawca w pierwszej kolejności przywołuje wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do odwoływania dyrektorów sądów. Minister sprawiedliwości zobowiązany będzie do odwołania dyrektora, jeżeli zgromadzenie ogólne sędziów apelacji w ciągu dwóch kolejnych lat negatywnie zaopiniuje sprawozdanie sporządzone przez dyrektora sądu apelacyjnego. Ponadto minister będzie zobowiązany do odwołania dyrektora na wniosek prezesa sądu apelacyjnego poparty negatywną opinią zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji. Druga kwestia dotyczy wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do braku możliwości złożenia przez prezesa sądu zastrzeżeń do uwag zwróconych na piśmie oraz odmowy przyjęcia informacji o rocznej działalności sądów. Możliwość złożenia zastrzeżeń przez prezesa sądu umożliwi zaprezentowanie własnego stanowiska, co będzie istotne z punktu widzenia Krajowej Rady Sądownictwa, gdy rada będzie wydawała opinię w sprawie danego sędziego. Kolejne zmiany nie dotyczą już realizacji wyroku trybunału. Zmianie ulegnie sposób głosowania w zgromadzeniu ogólnym sędziów apelacji, okręgu oraz zebrania sędziów danego sądu. Do podjęcia uchwały wystarczającą większość stanowić będzie większość zwykła, poza wyjątkami określonymi w ustawie. Jest to istotna zmiana, gdyż dotychczas wymagana większość stanowiła 2/3. Jak czytamy w uzasadnieniu, zmiany te mają usprawnić pracę danego gremium, a stanowią one efekt pracy zespołu składającego się z przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości oraz prezesów sądów apelacyjnych. Istotna zmiana dotyczy powoływania sędziów wizytatorów. Odstąpiono od zasady wiążącej opinii kolegium sądu w sprawie powołania wizytatorów. Negatywna opinia kolegium nie będzie wiązała prezesa sądu apelacyjnego ani prezesa sądu okręgowego. Wprowadzono ponadto w ramach zewnętrznego nadzoru ministra sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów prawo do żądania akt spraw, gdy jest to konieczne do weryfikacji prawidłowości podejmowanych czynności administracyjnych. Pojawiają się głosy krytyki, że takie rozwiązanie może wpłynąć na niezawisłość sędziów, jednak sama możliwość zapoznania się przez ministra z aktami sprawy w żaden sposób jej nie narusza. Zgodnie z art. 9 ustawy nowelizującej proponuje się przywrócenie ministrowi sprawiedliwości prawa do przedstawienia Sądowi Najwyższemu wniosku o rozstrzygnięcie rozbieżności w wykładni prawa w orzecznictwie sądów powszechnych, wojskowych lub Sądu Najwyższego. Minister sprawiedliwości utracił to prawo po rozdzieleniu jego funkcji i funkcji prokuratora generalnego. Uważam, że uprawnienie to jest niezbędne do sprawowania nadzoru administracyjnego nad sądami. Kolejna zmiana ma na celu przyznanie prezesowi sądu prawa do wydawania poleceń służbowych dyrektorowi sądu w szerszym niż obecnie zakresie. Podstawą takiego rozwiązania jest założenie, że działalność administracyjna sądów jest działalnością pomocniczą w stosunku do głównej - sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Bardzo istotne zmiany dotyczą zasad delegowania sędziów do sądu wyższego rzędu oraz ograniczenia czasu delegowania do Ministerstwa Sprawiedliwości lub innej jednostki podległej ministerstwu. Proponuje się ustalić maksymalny okres delegowania sędziego na 5 lat oraz dać możliwość wydłużenia tego okresu o kolejne 5 lat, w uzasadnionych okolicznościach. Rozwiązanie zaproponowane w pkt 24 wprowadza racjonalizację kosztów, które musi ponieść budżet państwa. Koszty te są związane ze zwrotem wydatków poniesionych przez sędziego na zamieszkanie poza miejscem zamieszkania. Nie będzie przysługiwał jak do tej pory ryczałt, tylko będą to koszty faktycznie poniesione związane z zakwaterowaniem. W projekcie ustawy znalazły się zapisy dotyczące wyeliminowania wątpliwości co do charakteru odpowiedzialności za umyślne podanie nieprawdy w oświadczeniu majątkowym. Przewidziano, że oświadczenie majątkowe składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej. Stanowi to ujednolicenie obowiązujących standardów ze standardami dotyczącymi innych osób pełniących funkcje publiczne. Znalazły się również przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Proponuje się wprowadzenie kary dyscyplinarnej obniżenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego od 5% do 15% na okres od 6 miesięcy do 2 lat. Ma to służyć uelastycznieniu możliwości nałożenia kary na danego sędziego. W projekcie dużo miejsca poświęca się zagadnieniom związanym z informatyzacją sądów i obsługą informatyczną. W obecnie istniejących przepisach nie ma wyraźnie sformułowanych obowiązków ministra w zakresie procesu informatyzacji. Wprowadzenie rozdziału 2 ˝Informatyzacja sądów˝ wpłynie na przejrzystość zadań, które spoczywają na ministrze sprawiedliwości, a ich prawidłowa realizacja wpłynie niewątpliwie na poprawę funkcjonowania sądownictwa. Wysoki Sejmie! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego opowiada się za skierowaniem projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw do dalszych prac w komisji.