Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-03-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Kontynuuję wypowiedź mojego klubowego kolegi. W omawianym ˝Sprawozdaniu o stanie ochrony języka polskiego za lata 2012-2013˝ brakuje odpowiedzi na pytania dotyczące ochrony języka polskiego w życiu publicznym, zwłaszcza w mediach i reklamie. Za to przeprowadzono bardzo szczegółową analizę treści etykiet leków, produktów parafarmaceutycznych, kosmetyków, sprzętu AGD oraz wybranych wzorców umów konsumenckich. W sprawozdaniu zauważono, że w treści etykiet leki są opisywane w sposób sformalizowany, tak aby wyłącznie spełnić wymagania narzucone przez przepisy dotyczące tych produktów, co skutkuje stosowaniem języka trudnego do zrozumienia dla przeciętnego odbiorcy. Ulotki wielu produktów parafarmaceutycznych zawierają informacje marketingowe o sposobie działania oraz właściwościach. Z kolei w przypadku kosmetyków autor sprawozdania zauważa, że treści opisowe są często mało czytelne ze względu na wielkość liter i kontrast napisów. Zwrócono również uwagę na wprowadzanie terminów brzmiących profesjonalnie, ale niezrozumiałych dla większości odbiorców, które mają sugerować wyższą wartość produktu. Kolejnym zabiegiem marketingowym w przypadku kosmetyków jest wprowadzanie do nazw i opisów treści w języku angielskim. Sugeruje to obce pochodzenie produktu i wprowadza barierę zrozumienia dla osób nieznających języka. Instrukcje obsługi sprzętu elektronicznego także charakteryzują się występowaniem licznych określeń obcojęzycznych, przy czym im bardziej urządzenie jest zaawansowane technologicznie, tym więcej występuje obco brzmiących nazw funkcji. Nie używa się spolszczeń odnośnie do pozycji menu urządzeń i nazw funkcji. Przy okazji omawiania sprawozdania warto zauważyć potrzeby zmian legislacyjnych dotyczących ochrony języka polskiego. Regulacje odnoszące się do ochrony języka polskiego są potrzebne, jednakże sposób, który jest wyrażony w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, oraz ukształtowana praktyka nie odpowiadają współczesnym realiom. Brakuje też jasno określonych celów i instrumentów ich realizacji. Jednoznacznie powinien być określony stopień restrykcyjności ochrony prawnej. Powinna zostać dobrze zdiagnozowana skala zagrożeń. Wtedy można będzie dobrać odpowiednie środki ochrony. Wydaje się, że obecna ustawa ze względu na ogólnikowość zawartych tam norm oraz wprowadzenie do niej wielu pobocznych, nieistotnych zagadnień nie jest w stanie realizować założonych celów ochrony języka polskiego. Ustawa o języku polskim powiela regulacje dotyczące instytucji kontroli, które zostały już uregulowane w innych ustawach, np. prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Inspekcji Handlowej, powiatowego, miejskiego rzecznika konsumentów, jak również Państwowej Inspekcji Pracy. Rzeczywista ochrona języka polskiego powinna być realizowana przez ministra kultury, ministra konstytucyjnego. Powinien on prowadzić stały monitoring, diagnozować sytuację, prowadzić analizy i formułować strategię ochrony języka polskiego adekwatną do bieżącej sytuacji. Z ustawy powinny zniknąć nadmiernie kazuistyczne przepisy odnoszące się m.in. do opłat za egzamin z języka polskiego dla cudzoziemców. Takie regulacje mogą zostać ujęte w aktach prawnych niższego rzędu. ˝Sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2012-2013˝ jest bardzo szczegółowe i merytoryczne. Szkoda jednakże, że jego zlecenie i opracowanie obejmowało tak wąski zakres, co de facto powoduje, że sprawozdanie przedstawia i ocenia jedynie fragment rzeczywistości dotyczącej stanu języka polskiego. Sprawozdanie nie odnosi się, jak wspomniałem, do ochrony języka polskiego w życiu publicznym, zwłaszcza do wypowiedzi polityków, o czym była dzisiaj mowa, które w dużym stopniu wpływają na stan języka używanego powszechnie przez Polaków w życiu codziennym. Pozostaje wyrazić nadzieję, że sprawozdanie za następne okresy będzie w pełniejszy sposób oceniać stan języka i formułować odpowiednie wnioski dotyczące jego ochrony. Klub Poselski Kukiz’15 przyjmie sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2012-2013. Dziękuję. (Oklaski)