Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedmiotowy projekt ustawy jest konsekwencją luki prawnej, z jaką mieliśmy do czynienia w przypadku zadośćuczynienia pieniężnego za ciężkie i trwałe uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia. W praktyce sądowej w wielu przypadkach zarówno sądy powszechne, jak i Sąd Najwyższy uznawały, że mamy do czynienia z dobrem osobistym, o którym mowa w art. 23 Kodeksu cywilnego, i zasądzały, jeżeli uznały ku temu podstawy, zadośćuczynienie pieniężne, właśnie na podstawie art. 23 Kodeksy cywilnego w związku z art. 448 Kodeksu cywilnego. Były jednak orzeczenia zarówno sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego, w tym ostatnia uchwała Sądu Najwyższego podjęta w składzie siedmiu sędziów, które wskazywały, że nie ma podstawy prawnej do zadośćuczynienia właśnie w takim przypadku, którego dotyczy przedmiotowy projekt ustawy, i kończyło się to oddaleniem powództwa. Taka sytuacja rozbieżności jest dla obywatela nie do zaakceptowania, powoduje bowiem niepewność prawną, sytuację, w której obywatel nie ma pewności, jak sąd rozstrzygnie konkretną sprawę, w której występuje on z roszczeniem pieniężnym, w tym przypadku z pozwem o zadośćuczynienie pieniężne. Na istnienie luki prawnej wskazywała już w 2018 r. pierwsza prezes Sądu Najwyższego pani prof. Małgorzata Gersdorf w wystąpieniu o stwierdzonych nieprawidłowościach i lukach w prawie. Tam właśnie mówiła o tym, że kwestia zadośćuczynienia pieniężnego w razie ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia wymaga regulacji prawnej. Przedmiotowy projekt ustawy wypełni, po uchwaleniu go przez Sejm i Senat, lukę prawną i pozwoli już, jak w przypadku art. 446 4 Kodeksu cywilnego, który dotyczy zadośćuczynienia w przypadku śmierci osoby najbliższej, najbliższego członka rodziny, stosować konkretny przepis i unikać takich rozbieżności, że pojawiają się orzeczenia, w których jedne sądy zasądzają należność, a w drugich dochodzi do oddalenia powództwa. Tym samym projekt ten pozwoli na eliminowanie wszelkich wątpliwości dotyczących podstawy prawnej i orzekanie sądów, zarówno powszechnych, jak i Sądu Najwyższego, w przypadku gdy spełnione są oczywiście przesłanki wynikające z tego przepisu, o zasądzeniu stosownego zadośćuczynienia pieniężnego w sytuacjach wyjątkowo traumatycznych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sytuacje, o których mowa w tym projekcie ustawy, są wyjątkowo trudne zarówno dla osoby poszkodowanej, jak i dla bliskich, najbliższych członków rodziny poszkodowanego. Mówimy tu o śpiączce pourazowej lub stanie wegetatywnym członka rodziny, ale także o np. uszkodzeniu dziecka w czasie porodu, co rodzi brak możliwości nawiązania więzi rodzinnej. Oczywiście mówimy o sytuacjach, które są jednoznaczne. Tu nie może być wątpliwości, że może to dotyczyć sytuacji przejściowych, tymczasowych. Nie, przepis jest jednoznaczny i mówi o ciężkim i trwałym uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia skutkującym niemożnością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej. Wszystkie te przesłanki, które wymienione są w przepisie, muszą zaistnieć, by sąd mógł zasądzić stosowne zadośćuczynienie, a przy uchwaleniu tej ustawy zostanie wypełniona luka prawna i nie będzie już wątpliwości, który przepis w konkretnej sytuacji należy zastosować. Bardzo dziękuję.