Mówca: Zbigniew Sosnowski
Data: 2017-05-24 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam honor i zaszczyt przedstawić stanowisko naszego klubu w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. najwidoczniej nie ma szczęścia do tego, by utrzymać się w kształcie pierwotnym. Poza zakresem ustawy pozostawały nazwy szkół, szpitali, instytucji kultury, nazwy osiedli, a także nazwy pomników gloryfikujące ustrój totalitarny. To zdaniem Senatu dawało zwolennikom totalitaryzmów możliwość propagowania swoich poglądów. Stąd Senat proponuje stworzenie prawnych ram i instrumentów usuwania demoralizujących pomników i nazw z przestrzeni publicznej. Do społeczeństwa ma popłynąć wyraźny sygnał, że polska konstytucja i jej zasady piętnują i potępiają wszelkie działania związane z propagowaniem postaw totalitarnych i ich zakazują. To właśnie dlatego w dodawanym rozdziale 2 Izba senatorska proponuje zawrzeć przepisy zakazujące wznoszenia pomników gloryfikujących totalitaryzmy. Nowelizacja zawarta w rozdziale 1 poszerza obecne zapisy o zakaz nadawania przez jednostki samorządu terytorialnego nazw propagujących ustrój totalitarny i rozszerza ten zapis na jednostki pomocnicze gmin, które wymieniłem na wstępie. Dla przedmiotu ustawy najistotniejsza jest regulacja dotycząca nazw osiedli, ale i w tym przypadku nie można wykluczyć konieczności stosowania ustawy do innych jednostek pomocniczych gminy. Proponowana nowelizacja z uwagi na zbyt krótki okres na realizację zadania przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydłuża termin dotychczasowy w celu możliwości przeprowadzenia badań w zakresie stwierdzenia dopuszczalności opiniowanej ustawy. Projekt przewiduje, iż postępowania sądowe i administracyjne spowodowane zmianą adresów zwolnione będą z opłat, a dokumenty zawierające dotychczasową nazwę zachowają swoją moc. Kolejną zmianą jest rezygnacja z wymogu uzyskania zgody właścicieli nieruchomości, na której położona jest droga wewnętrzna, na zmianę jej nazwy. Ponadto w rozdziale 1 proponuje się uchylenie przepisów dotyczących Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, co wynika z likwidacji tego organu. Projekt zakłada wprowadzenie zakazu wznoszenia pomników propagujących ustrój totalitarny. Przez pojęcie ˝pomniki˝ rozumieć należy także kopce, obeliski, kolumny, rzeźby, posągi, popiersia, kamienie pamiątkowe, napisy i znaki. Wprowadza się także procedurę umożliwiającą wojewodom ingerencję w zakresie usuwania pomników propagujących ustrój totalitarny. Będą oni mogli w tym zakresie wydawać decyzje nakazujące usunięcie zakazanych pomników. Wskazano także nowy, 12-miesięczny termin dla właścicieli lub użytkowników wieczystych gruntów na przywrócenie stanu zgodnego z prawem w odniesieniu do obowiązku usunięcia pomnika, na który wskazuje przedmiot ustawy. Senat proponuje ustalenie 3-miesięcznego okresu vacatio legis, co ma umożliwić wszystkim adresatom przepisów przygotowanie się do nowych regulacji. Przepisy projektu nie należą do materii regulacji prawa Unii Europejskiej. Wysoki Sejmie! Jak już wielokrotnie z tej trybuny podnosiłem, Polskie Stronnictwo Ludowe, które jest przywiązane do wartości i tradycji niepodległościowych, narodowych, do bogatej historii przeplatającej się z martyrologią jego członków i działaczy, opowiada się za przyjęciem senackiego projektu i co do zasady nie zgłasza sprzeciwu odnośnie do jego części materialnej. Dziękuję za uwagę.