Mówca: Marcin Kierwiński
Data: 2013-11-06 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Platforma Obywatelska wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, druki nr 1799 i 1836. Istotę projektowanej zmiany przedstawił poseł sprawozdawca, przekazał także informacje, czym był dekret Bieruta i jak niesprawiedliwa była praktyka jego stosowania. Nie będę więc już mówił o tym, czym był dekret Bieruta. Zwrócę tylko uwagę, jakie skutki dekret Bieruta wywołuje obecnie dla miasta stołecznego Warszawy. Prawowici właściciele gruntów znacjonalizowanych w 1945 r. występują o przywrócenie ich własności. Znakomita większość tych postępowań może być zrealizowana poprzez zwrot w naturze. Tak się stało od roku 1990 w 3,5 tys. przypadków. Prawdą jest jednak, że bardzo wiele gruntów objętych dekretem Bieruta nie może być zwróconych w naturze. Te grunty zmieniły właściciela, stały się przedmiotem obrotu prawnego, na tych gruntach zbudowano osiedla mieszkaniowe, a także budynki użyteczności publicznej. Zresztą wielu byłych właścicieli występuje nie o zwrot w naturze, zgodnie z art. 215 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami występuje o odszkodowanie. Ciężar wypłaty tych odszkodowań spoczywał do tej pory na samorządzie warszawskim. Poseł sprawozdawca mówił, że od roku 2003 Warszawa na odszkodowania z tytułu dekretu Bieruta przeznaczyła ponad 500 mln zł. Obecnie do natychmiastowej zapłaty z tytułu odszkodowań z tytułu dekretu Bieruta pozostaje kwota ponad 640 mln zł. Mówię tu o decyzjach już zasądzonych przez sąd lub wojewodę, z wymagalnymi terminami zapłaty, które z powodów budżetowych nie są realizowane przez miasto stołeczne Warszawa. A jest to tylko wierzchołek góry lodowej, bo równolegle toczy się prawie 6 tys. postępowań zwrotowych, kwota odszkodowań będzie więc w najbliższych latach wzrastać. Sytuacja ta powoduje gigantyczne problemy finansowe dla miasta stołecznego Warszawy, ale też potęguje poczucie krzywdy i niesprawiedliwości u prawowitych właścicieli, którym zabrano ich własność w 1945 r. i później, a teraz mają zasądzone odszkodowanie i tego odszkodowania nie mogą otrzymać. Ustawa, o której dziś dyskutujemy, jest pierwszą realną próbą, podkreślam: pierwszą realną próbą wsparcia samorządu warszawskiego w niwelowaniu skutków dekretu Bieruta. Środki na ten cel pochodzić mają z funduszu reprywatyzacyjnego, który był instrumentem powołanym właśnie do tego, aby zadośćuczynić i spłacić zobowiązania państwa z tytułu przejęcia własności prywatnej. Ta nowelizacja w istocie znosi niezrozumiałą sytuację, w której odszkodowania wypłacane za nieruchomości przejęte dekretem Bieruta są jedynymi odszkodowaniami związanymi z aktami nacjonalizacji, które nie mogą być wypłacane z funduszu reprywatyzacyjnego. Nie mogą, mimo że w oczywisty sposób mają charakter reprywatyzacyjny, gdyż zostały przejęte na podstawie aktu generalnego dotyczącego konkretnej grupy osób lub mienia. Nowelizacja ta więc wyeliminuje lukę prawną w zakresie możliwości finansowania roszczeń wynikających z aktów nacjonalizacji. Bardzo często w dyskusji na temat dekretu Bieruta pada argument, jakoby dekret Bieruta był lokalnym problemem jednego miasta. Chcę podkreślić z całą mocą, że dekret Bieruta był prawem obowiązującym wprawdzie na terenie jednego miasta, na terenie miasta stołecznego Warszawy, ale był w istocie aktem prawa krajowego wydanym przez Krajową Radę Narodową, której prezydentem był Bolesław Bierut. Jest więc na swój sposób oczywiste, że budżet państwa powinien także partycypować w niwelowaniu skutków tego dekretu, zwłaszcza że tak, jak powiedziałem, posiada do tego stosowny instrument, czyli fundusz reprywatyzacyjny. Dlatego umożliwienie użycia do tego celu środków funduszu reprywatyzacyjnego jest w pełni zasadne, logiczne i zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej. Szanowni Państwo! Klub Platformy Obywatelskiej całkowicie popiera zaproponowane przedłożenie. Mimo że proponowane rozwiązanie ma charakter czasowy, 3-letni, uznajemy, że jest to krok w dobrym kierunku. Jest to pierwszy z kroków, aby niwelować skutki dekretu Bieruta. Jednocześnie z całą mocą chciałbym podkreślić, że proponowane rozwiązanie jest jedynie rozwiązaniem niwelującym negatywne skutki dekretu Bieruta dla budżetu Warszawy. Nie zamyka ono samego problemu, jakim jest konieczność prawnego uregulowania kwestii gruntów warszawskich znacjonalizowanych w 1945 r. (Dzwonek) Zaproponowane rozwiązanie daje niezbędny czas, aby wreszcie w sposób całościowy i ostateczny rozwiązać ten palący problem dla Warszawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)