Mówca: Bożena Borys-Szopa (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-12-16 (Sejm RP, kadencja 8)

Ku pamięci górników - ofiar pacyfikacji KWK ˝Wujek˝ poległych 16 grudnia 1981 r. Ku pamięci największej tragedii stanu wojennego, największej zbrodni przeciwko narodowi, gdyż pamięć ta stawia ich odwagę i bohaterstwo na drodze naszej wolności, za co dziękujemy. Cześć i chwała bohaterom! Dzisiaj obchodzimy 35. rocznicę pacyfikacji kopalni ˝Wujek˝, podczas której od milicyjnych kul funkcjonariuszy i ZOMO zginęło dziewięciu górników protestujących przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. To ważna rocznica utrwalająca zarówno bohaterski czyn górników, jak i odwagę wielu innych ludzi, których dotknęły represje stanu wojennego. To ważna rocznica utrwalająca heroizm i poświęcenie się dla dobra ojczyzny i dla dobra obywateli w imię prawdy. Nocą z 12 na 13 grudnia 1981 r. wprowadzono w Polsce stan wojenny. Polakom ograniczono podstawowe prawa obywatelskie. W wyniku represji śmierć poniosło ok. 100 Polaków, aresztowano lub internowano łącznie ponad 10 tys. Polaków. Górnicy z ˝Wujka˝ zastrajkowali 13 grudnia 1981 r., domagając się uwolnienia Jana Ludwiczaka, przewodniczącego zakładowej ˝Solidarności˝, przywódcy i aktywisty, który został aresztowany w nocy z 12 na 13 grudnia. W ciągu kolejnych dni sformułowali postulaty, żądając m.in. zniesienia stanu wojennego. Domagali się zwolnienia z więzienia wszystkich internowanych i przywrócenia działalności ˝Solidarności˝ oraz respektowania porozumienia jastrzębskiego. Negocjacje strajkujących z władzami nie przyniosły rezultatu. 15 grudnia do strajkujących zaczęły dochodzić wieści, że milicja i wojsko spacyfikowały niektóre strajkujące zakłady. 16 grudnia oddziały milicji wspierane przez czołgi i wozy pancerne wojska, które sforsowały kopalniany mur, wkroczyły na teren kopalni, gdzie strajkowało już ok. 3 tys. górników. Wokół zebrał się tłum kobiet, młodzieży i dzieci. Do strajkujących poszli przedstawiciele wojska, by nakłonić ich do poddania się. Propozycja została odrzucona. Wtedy, przy 16-stopniowym mrozie, armatki wodne zostały użyte, aby rozgonić ludzi otaczających zakład. Milicjanci zaatakowali też zgromadzonych gazami łzawiącymi i świecami dymnymi. W czasie szturmowania zakładu do akcji wprowadzony został pluton specjalny ZOMO, padły strzały. Na miejscu zginęło sześciu górników: Józef, Krzysztof, Ryszard, Bogusław, Zbigniew, Zenon. Jeden, Andrzej, zmarł kilka godzin po operacji. Dwóch kolejnych, Jan i Joachim, w styczniu 1982 r. 21 górników zostało rannych. Liczący ponad 30 m krzyż - pomnik upamiętniający bezbronnych górników poległych w czasie ataku oddziałów Ludowego Wojska Polskiego i Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO) mówi o tych, dla których dzień 16 grudnia był ostatnią szychtą w życiu. Był dniem, z powodu którego: Józef Czekalski już nigdy nie wybuduje domu i nie spełni marzeń swojej rodziny, w tym 17-letniej córki. Górnik. Lat 48. Dostał kulę w serce. Krzysztof Giza już nigdy nie zaśpiewa i nie wydobędzie dźwięków ze swojej gitary. Cieśla górniczy. Lat 24. Kawaler. Najpierw został postrzelony w rękę, zginął od kul w szyję i w klatkę piersiową. Joachim Gnida już nigdy nie weźmie maleńkiej córeczki na ręce, nie przytuli żony. Górnik. Lat 28. Kula wleciała z lewej strony, w okolicy skroni. Zmarł w szpitalu miesiąc po zranieniu. Ryszard Gzik już nigdy nie zetrze łez z twarzy córki, nie ukoi cierpienia najbliższych. Górnik. Lat 35. Kula trafiła go w głowę. Bogusław Kopczak już nigdy nie nauczy swojej córeczki miłości do wierszy, nie poczuje zapachu swojego maleństwa. Pracownik niewykwalifikowany. Lat 28. Kula przeszła na wylot przez brzuch, roztrzaskała wątrobę. Andrzej Pełka już nigdy nie będzie narzeczonym, mężem, ojcem, a na zawsze pozostanie najmłodszym wśród ofiar, dzieckiem wołającym: Ratuj, mamo! Pracownik fizyczny. Lat 19. Kawaler. Umarł po kilku godzinach od postrzału. Jan Stawisiński już nigdy nie przytuli schorowanego ojca i nie ucałuje spracowanych rąk matki, na rękach której skonał - aby być z synem, przyjechała z Koszalina i podjęła pracę jako salowa w szpitalu w Ochojcu. Młodszy górnik. Lat 21. Kawaler. Kula utkwiła w głowie. Zmarł 24 stycznia, nie odzyskawszy przytomności. Zbigniew Wilk już nigdy nie ukoi płaczu swoich maleńkich sierot. Górnik. Lat 30. Pochodził z Tarnobrzeskiego. Zenon Zając już nigdy nie usłyszy: Zenek, wracaj do domu, wracaj do nas! Ślusarz. Lat 22. Kawaler. Wydarzenia z 16 grudnia 1981 r. są przestrogą na przyszłość, ale jednocześnie są wartością kształtującą współczesną świadomość naszego narodu, wolnego i solidarnego, wierzącego w ideały. Sekret wolności kryje się w odwadze - dlatego jesteśmy dumni z naszych nieustępliwych, niezmordowanych i niepokonanych bohaterów, którzy oddali życie w imię miłości do ojczyzny - dla nas i za nas! Oddaję dziś hołd tym, którzy polegli - moim kolegom - górnikom z kopalni ˝Wujek˝, ich rodzinom i przyjaciołom. Cześć ich pamięci!