Mówca: Piotr Babinetz
Data: 2019-04-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia Stanisława Wojciechowskiego w 150. rocznicę urodzin. Stanisław Wojciechowski herbu Nałęcz urodził się w 1869 r. Był synem powstańca styczniowego. W okresie studiów rozpoczął działalność niepodległościową w konspiracji antyrosyjskiej. Angażował się w prace Związku Młodzieży Polskiej ˝Zet˝, a później Polskiej Partii Socjalistycznej, gdzie wraz z Józefem Piłsudskim redagował gazetę ˝Robotnik˝. Był także kurierem i emisariuszem. Kilkukrotnie więziony przez Rosjan, działał na emigracji w Związku Zagranicznym Socjalistów Polskich. Został wydalony z Francji jako szczególnie niebezpieczny działacz polityczny. Gdy w 1905 r. w PPS przewagę uzyskała antyniepodległościowa frakcja ˝Młodych˝, wycofał się z pracy politycznej. Następnie zaangażował się w działalność spółdzielczą, m.in. redagował czasopismo ˝Społem˝. Szczególnie skupił się na spółdzielczości spożywców. W trakcie I wojny światowej działał w Centralnym Komitecie Obywatelskim, a później w Komitecie Narodowym Polski. Opowiadał się za współpracą z państwami zachodnimi i Rosją, do czasu przewrotu bolszewickiego, oraz za pogodzeniem narodowych demokratów i socjalistów. Po odzyskaniu niepodległości, w latach 1919-1920 był ministrem spraw wewnętrznych. Podjął m.in. decyzję o delegalizacji Komunistycznej Partii Robotniczej Polski jako agentury sowieckiej. Następnie rozpoczął wykłady na temat spółdzielczości w Wyższej Szkole Handlowej. Działał w Polskim Stronnictwie Ludowym ˝Piast˝ i bez powodzenia kandydował w pierwszych wyborach na prezydenta RP, wyłanianego przez Zgromadzenie Narodowe, choć sprzyjał mu marszałek Józef Piłsudski. Po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza ponownie został zgłoszony jako kandydat na prezydenta RP. Został wybrany, tym razem już w pierwszej turze, na ten zaszczytny urząd. Podczas sprawowania prezydentury Stanisław Wojciechowski starał się szczególnie wspierać rząd Władysława Grabskiego i przeprowadzane przez niego reformy. Jednocześnie kształtował zwyczaj konstytucyjny poprzez wprowadzenie konstruktywnego wotum nieufności - powierzanie formowania nowego rządu liderowi największego ugrupowania obalającego poprzedni rząd. Przyjął również, wbrew konstytucji marcowej, obyczaj, że Sejm obraduje permanentnie, a nie w systemie sesyjnym. Nigdy nie zamknął sesji Sejmu mimo takiego nakazu konstytucyjnego. 12 maja 1926 r. w obliczu demonstracji wojskowej marszałka Józefa Piłsudskiego spotkał się z nim na moście księcia Poniatowskiego i zadeklarował, według niego, obronę honoru Wojska Polskiego, wierność konstytucji i obronę rządu Wincentego Witosa. Marszałek liczył na współpracę i porozumienie z prezydentem, ale do tego nie doszło. 14 maja wobec postępów wojsk wiernych Piłsudskiemu, nie chcąc niebezpiecznej dla niepodległości Polski wojny domowej, złożył rezygnację z urzędu. W następnych latach ponownie zajmował się spółdzielczością i wykładami na warszawskich uczelniach. W czasie II wojny światowej, gdy Niemcy aresztowali jego syna za obronę adwokatów pochodzenia żydowskiego i zaproponowali Wojciechowskiemu jego uwolnienie w zamian za podpisanie oświadczenia o rzekomej nielegalności polskiego rządu na uchodźstwie, ten zdecydowanie odmówił, a syn zmarł niebawem w niemieckim obozie w Auschwitz. Po wojnie Wojciechowski odmówił jakiejkolwiek kolaboracji z komunistycznym okupantem. Zmarł w 1953 r. (Dzwonek) Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Stanisław Wojciechowski był człowiekiem wielkiej prawości i uczciwości, zawsze przedkładającym ponad wszystko dobro i niepodległość Polski. Klub Prawo i Sprawiedliwość będzie głosował za podjęciem uchwały oddającej hołd prezydentowi Wojciechowskiemu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)