Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2014-03-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Te zmiany co prawda obejmują niewielki zakres przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ale są bardzo istotne i bardzo daleko idące. Może zacznę od pierwszego przepisu, od art. 9 i rodzących się przy tejże okazji wątpliwości. Zgodnie z tymże przepisem strony oczywiście mają prawo, i to jest prawo dotychczas obowiązujące, otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z akt, w tym wyciągi czy dokumenty w postaci pism, ale też protokołów. Co jest zatem niezwykle istotne, wprowadza się zapis, który stronom czy pełnomocnikom stron pozwala na to, ażeby za pośrednictwem Internetu udostępniano im tak naprawdę całe akta. Rodzi się pierwsze zasadnicze pytanie: Czy to udostępnianie będzie związane z tym, że strony będą mogły drukować sobie te dokumenty, a co za tym idzie, będą miały te dokumenty w formie kopi - odpisy mają inny charakter - dokumentów z akt sprawy, czy też będzie ewentualna blokada w tymże systemie i strony będą miały dostęp do dokumentów, będą mogły je przeglądać, ale w żadnym wypadku nie będą mogły ich kopiować? To jest istota rzeczy. Wówczas bowiem, jeżeli chodzi o przepis dotyczący chociażby możliwości kopiowania - bo mówimy o kopiach, a nie o odpisach czy też o wyciągach, bo one są potwierdzane przez organ sądowy - strony będą miały tak naprawdę możliwość wglądu w cały komplet dokumentów i ich drukowania. Jest to poważna sprawa, bo te dokumenty będą udostępniane pełnomocnikom czy też stronom, w związku z powyższym trzeba sobie odpowiedzieć na to pierwsze pytanie. Kolejna sprawa, która pojawia się przy okazji art. 9, to kwestia udostępniania, jeżeli to było zapisywane, czy w tym wypadku otrzymywania - rozumiem, że to będzie odpis, kopia lub wyciąg - dokumentów w postaci obrazu i dźwięku. Dotychczas był to tylko dźwięk. W sytuacji gdy to dotyczy rozprawy procedowanej przy drzwiach zamkniętych, będzie to tylko zapis dźwięku. A zatem poszerzamy możliwość otrzymywania spośród akt sprawy takich właśnie form obrazowo-dźwiękowych, czyli generalnie wideo z nagrania rozprawy. Kolejne kwestie, które tu się pojawiają i są ważne, bo rodzą też daleko idące pozytywne konsekwencje, to sprawy związane z tym, że w toku sporządzania protokołu przy zastosowaniu urządzenia rejestrującego można powoływać się na pisma przygotowawcze - nie trzeba tych elementów czy też okoliczności przywoływać, tylko, powołując się na te pisma przygotowawcze wskazać, gdzie strony przedstawiają różnego rodzaju wnioski czy twierdzenia. Chcę także zwrócić uwagę na kilka niezwykle istotnych szczegółów, które są zawarte w tychże projektach. Otóż pierwsza niezwykle ważna, kluczowa sprawa - tego dotychczas w procedurze cywilnej nie było - to uzasadnienie ustne. To jest rzecz niezwykle istotna, ważna. Nie wyobrażam sobie, a pewną praktykę i doświadczenie w tej materii mam, panie ministrze, żeby sędzia bez przygotowania - mówię tu o osobie płci męskiej czy żeńskiej, nie ma to znaczenia - był w stanie wygłosić takie ustne uzasadnienie po prostu z głowy, mając na uwadze dokumenty, które znajdują się w aktach sprawy, w tym protokoły, pisma procesowe stron czy inne dowody w postaci chociażby opinii biegłych, nie przemyślawszy tego spokojnie, nie sprecyzowawszy tego w formie pisemnej, bo to jest, jak już tu zauważył jeden z moich szanownych przedmówców, dokument, w oparciu o który - sprostować tego już się nie da - będzie należało wywodzić środki odwoławcze, chociażby apelację. A zatem nie wiem, czy sędziowie są przygotowani, czy ludzie są na tyle sprawni intelektualnie, żeby takie elementy byli w stanie przygotować i ten ciąg wywodów, od uzasadnienia ustaleń faktycznych poprzez wywody prawne, bez przemyśleń w sensie korzystania z dokumentów spokojnie wywieść i wygłosić. Wedle mojej opinii to jest fizycznie po prostu niemożliwe. A więc poszliśmy w tym wypadku, wydaje mi się, zbyt daleko. W związku z tym to pisemne uzasadnienie może rodzić bardzo poważne wątpliwości i konsekwencje w postaci tego, że później apelacja wywiedziona z niewłaściwie sporządzonego ustnego uzasadnienia będzie też niewłaściwa. Będzie to powodowało bardzo wiele konsekwencji i bardzo wiele trudności. Wydaje się, że rozsądne jest to rozwiązanie, żeby sprawozdanie sędziego przy apelacji, po wywołaniu sprawy, jeżeli jest zgoda stron albo nie ma stron na rozprawie, pomijać, bo to rzeczywiście jest ten czas, który jest czasem niepotrzebnie traconym przez strony czy przez sąd na to, ażeby do istoty sprawy, czyli do istoty apelacji, dochodzić i argumentować (Dzwonek), jeśli chodzi o każdą ze stron. Kolejny problem, który się pojawia... Panie marszałku, mogę jeszcze chwileczkę?