Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2024-04-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ten problem, który rozwiązuje procedowana dzisiaj ustawa, został stworzony w 2018 r. Wcześniej było tak, że gdy wójt, burmistrz czy prezydent wygrał wybory na posła, europosła czy też senatora, to mógł zadecydować, czy obejmuje mandat, czy też nie. Do tego czasu, do czasu zaprzysiężenia pełnił swoją funkcję. Poprzednia koalicja rządząca do art. 492 Kodeksu wyborczego mówiącego o wygaśnięciu mandatu wójta dodała pkt 5a, w którym został wskazany wybór na posła, europosła lub senatora. Jak rozumiem, intencją ówczesnych rządzących było to, żeby ograniczyć takie sytuacje, w których wójt, burmistrz czy prezydent startuje w wyborach parlamentarnych, zdobywa jakieś głosy, czasami zdobywa mandat, a później rezygnuje z tego mandatu. Będę jeszcze o tym mówił, natomiast to rozwiązanie spowodowało nowe problemy, bo wprowadzono, tak jak już było to przed chwilą mówione, taką procedurę, zgodnie z którą mandat wójta, burmistrza czy prezydenta wygasa w dniu głosowania. W wielu gminach przećwiczyliśmy ten scenariusz 15 października. W 14 samorządach stało się tak, że 15 października wójtowie i burmistrzowie stracili swoje mandaty, a powołanie osób pełniących funkcję wójta czy burmistrza w niektórych samorządach, jak np. w gminie Płużnica, w której ja byłem wójtem, trwało aż 40 dni. W tym czasie rzeczywiście nie było osoby, która podejmowałaby decyzje. Pamiętam, że w poprzedniej debacie padł zarzut, że zajmujemy się błahymi sprawami, że dotyczy to wąskiej grupy osób i w kraju są ważniejsze sprawy. To nie jest prawda, bo, tak jak było to mówione na posiedzeniach komisji, może zdarzyć się tak, że po wyborach pojawią się jakieś kryzysy, że potrzebne jest zarządzanie kryzysowe, a wtedy jedyną osobą, która może wdrożyć odpowiednie procedury, jest wójt, więc bardzo ważne jest to, abyśmy mieli w Polsce ciągłość władzy samorządowej. Ta ustawa to zapewnia. W pierwotnym projekcie był zawarty taki pomysł, zgodnie z którym wójt, burmistrz czy prezydent mógłby zadecydować, czy obejmie mandat posła lub europosła, i miałby czas do złożenia ślubowania, natomiast rzeczywiście w wyniku dyskusji to rozwiązanie zostało zarzucone. Tak jak mówił poseł, który jest autorem ustawy, inicjatorem tej ustawy, Bartosz Romowicz, teraz jest tak, że mandat wygasa automatycznie nie w dniu głosowania, lecz w dniu ogłoszenia oficjalnych wyników. To jest dosyć ważna kwestia i co jeszcze ważniejsze, zapewniona jest ciągłość władzy, ponieważ automatycznie jego funkcje, jego obowiązki przejmuje zastępca lub pierwszy zastępca, jeżeli jest ich więcej. To jest bardzo ważne dla lokalnych wspólnot, bo to też przećwiczyliśmy po 15 października, że w bardzo wielu gminach rady czy to gminy, czy miasta podejmowały uchwały i wskazywały, że chciałyby, aby na osobę pełniącą funkcję wójta premier powołał zwykle zastępcę, ale te wnioski lokalnych wspólnot nie były uwzględniane i rzeczywiście bardzo często byli to politycy PiS-u lub osoby, które były nominowane i rekomendowane przez wojewodów, wybrane, wskazane przez premiera, natomiast niezwiązane nawet czasami z lokalnymi wspólnotami. Ta ustawa te wszystkie problemy rozwiązuje. Tak jak powiedziałem, zapewnia ciągłość władzy i uszanowanie woli lokalnych wspólnot. Dziękuję bardzo. (Oklaski)