Mówca: Sprawozdawca Andrzej Matusiewicz
Data: 2017-03-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w przedmiocie nowelizacji ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw, to jest druk nr 1231, sprawozdanie jest zawarte w druku nr 1343. Komisja po rozpatrzeniu projektu ustawy na posiedzeniach w dniu 9 lutego, to było posiedzenie podkomisji stałej do spraw zmian w Kodeksie karnym, i Komisji Nadzwyczajnej w dniu 8 marca 2017 r., wnosi o uchwalenie tego projektu. Komisja wprowadziła poprawki. Poprawka dotyczy art. 42 § 1 Kodeksu karnego, jest to dodanie § 1a w brzmieniu: Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie skazania za przestępstwo określone w art. 178 lub art. 180a i w przypadku art. 244, jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Celem tej poprawki było zharmonizowanie regulacji dotyczących obligatoryjnego orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W dotychczasowej propozycji obowiązek orzeczenia tego zakazu dotyczył sprawców przestępstw polegających na niezastosowaniu się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, penalizacja tego czynu była w art. 180a Kodeksu karnego, oraz tzw. ucieczki przed organem kontroli ruchu drogowego, art. 178b Kodeksu karnego. Należy jednak zauważyć, że wprowadzając obowiązek orzekania takiego zakazu w odniesieniu do sprawców, którzy naruszyli tzw. administracyjny zakaz prowadzenia pojazdu, rozważyć trzeba sytuację prawnokarną sprawców, którzy nie zastosowali się do zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego przez sąd. Takie zachowanie jest penalizowane przez art. 244 Kodeksu karnego i w odniesieniu do sprawców, którzy naruszyli ten zakaz karny, nie jest przewidziany obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów z punktu widzenia aksjologicznego. Zakaz prowadzenia pojazdów orzekany przez sądy odnosi się do poważniejszych naruszeń bezpieczeństwa i porządku na drogach, z reguły stanowiących przestępstwo. Nie znajduje zatem uzasadnienia w przyjętej hierarchii wartości orzekanie obligatoryjnego środka karnego w wypadku niezastosowania się sprawcy do decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień. Pominięcie zaś tego rozstrzygnięcia w sytuacji niezastosowania się do środka karnego o takiej samej treści orzeczonego przez sąd... I stąd w tej poprawce mamy wyłączenie z art. 244 zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przypomnę, że w tym artykule penalizowane są naruszenia bardzo wielu zakazów i nakazów. Kolejna poprawka dotyczy przepisu, który został wprowadzony, mianowicie dotyczy to art. 3 ustawy, który mówi o tym, że w Kodeksie postępowania karnego w art. 213 po § 1a dodaje się § 1b w brzmieniu: W postępowaniu w sprawach o przestępstwa w ruchu lądowym określone w rozdziale XXI Kodeksu karnego należy także uzyskać informacje z centralnej ewidencji kierowców oraz z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Policję, dotyczące oskarżonego. Jeżeli od sporządzenia tych informacji upłynął okres 6 miesięcy, należy uzyskać je ponownie. Wprowadzenie przepisu przejściowego jest umiejscowione w art. 7, już po przyjęciu sprawozdania podkomisji stałej i posiedzenia Komisji Nadzwyczajnej z 8 marca tego roku: W sprawach, o których mowa w art. 3 niniejszej ustawy, wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. To jest obowiązek sprawdzenia przez sąd, bo nieraz te postępowania toczą się dłużej niż 6 miesięcy, chodzi o to, żeby sąd zwracał się do CEPiK-u o informacje, czy nie było w wypadku osoby podejrzanej czy też już oskarżonej na etapie postępowania sądowego naruszenia przepisów w zakresie ruchu drogowego. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5 pkt 1, który wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., a przypomnę, że ten artykuł mówi o zmianach dotyczących formularzy mandatów karnych oraz przydziału serii i numerów mandatów karnych generowanych przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego. Tutaj oczywiście musi być czas na przygotowanie tych formularzy. Właściwy do tego będzie minister ds. finansów publicznych. Może jeszcze krótko zasygnalizuję, jakie rozwiązania w tym projekcie budziły wątpliwości czy odmienne poglądy prawne. Przede wszystkim chodzi o zmianę dotyczącą sprawy umiejscowionej czy stanu faktycznego umiejscowionego w art. 188b penalizującym zachowania osób, które pomimo wydania przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo powietrznym polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymują niezwłocznie pojazdu i kontynuują jazdę. Chcę tutaj podkreślić, że do tej pory takie zachowanie to było wykroczenie. Obecnie ze względu na dużą liczbę takich sytuacji - w przestrzeni publicznej były informacje dotyczące niestosowania się do sygnałów dźwiękowych tych osób, którym służą uprawnienia do kontroli ruchu drogowego, ucieczki często zakończone wypadkami, niszczeniem mienia, niszczeniem przydrożnych przystanków, ogrodzeń, nieraz kończyło się to także ciężkimi uszkodzeniami ciała innych uczestników ruchu drogowego, a niestety również przypadkami śmiertelnymi - penalizacja takich zachowań wydaje się jak najbardziej uzasadniona. Jest tutaj kwestia tego rodzaju - na co należy zwrócić uwagę - że to przestępstwo będzie można popełnić tylko z winy umyślnej. To nie jest tak, że penalizuje się przestępstwo z winy nieumyślnej, czyli na skutek lekkomyślności czy zaniedbania, że ktoś np. z przyczyn technicznych nie mógł niezwłocznie zatrzymać pojazdu i kontynuował jazdę. Chcę jeszcze zwrócić uwagę na koniunkcję, że te dwa sygnały - dźwiękowy i świetlny - muszą występować łącznie. Jeżeli będzie użyty tylko jeden, to nie będą spełnione przesłanki, znamiona z art. 178b. Wątpliwości budziła również zmiana w art. 2 dotycząca terminu przedawnienia z Kodeksu wykroczeń. Do tej pory termin był mierzony w ten sposób, że karalność wykroczenia ustawała, jeżeli od czasu jego popełnienia liczono rok. Mogło to być przedłużone do 2 lat, ale nieraz okres wszczęcia postępowania zaczynał się tuż przed upływem okresu przedawnienia i ci, którzy byli obwinieni, wykorzystywali to w różny sposób, przedłużając postępowanie, i niejednokrotnie już na etapie postępowania odwoławczego te wykroczenia były przedawnione i sądy odwoławcze niekiedy, gdy postępowanie w I instancji trwało dłużej, musiały wydawać orzeczenia umarzające postępowanie. Obecnie nowelizacja to zmienia, bieg liczy się od wszczęcia postępowania i wówczas karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. To jest zrobione po to, żeby w tych sprawach można było wydawać merytoryczne orzeczenia, a nie umarzać postępowanie na skutek przedawnienia. Dziękuję bardzo za uwagę i proszę Wysoką Izbę o przyjęcie sprawozdania.