Mówca: Rafał Adamczyk
Data: 2023-06-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Dzisiaj głos Lewicy będzie głosem społecznym. W odniesieniu do zmienianego art. 53 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej należy zauważyć, że realizuje on zgłaszany od dawna przez środowisko osób z niepełnosprawnościami podział na mieszkania wspomagane i treningowe. Trzeba podkreślić, że to są formy o zupełnie innych celach, wobec czego funkcjonowanie ich pod wspólną nazwą: mieszkania chronione wprowadzało chaos i było nieuzasadnione merytorycznie. Rozdzielenie tych form zapewni przejrzystość, a także w sposób jasny wskaże potrzebę tworzenia obu z nich jako skierowanych do różnych grup. Dotychczas mieszkania chronione wspierane, przyznawane na czas nieokreślony, stanowią zdecydowaną mniejszość, mimo że dla znacznej części osób z niepełnosprawnościami jest to najbardziej pożądana forma. Proponowana zmiana brzmienia art. 53 ust. 1 pomija osoby potrzebujące większej ilości wsparcia. Zostały one wyłączone z mieszkalnictwa, co w opinii strony społecznej narusza realizację zasady równości i niedyskryminacji sformułowaną w art. 5 konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych. Z projektowanego art. 53 ust. 1 proponuje się w związku z powyższym usunięcie części przepisu, cytuję: ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki. Składamy taką poprawkę i ona zostanie na końcu przekazana. Wątpliwości budzi również zobowiązywanie mieszkańca do przestrzegania regulaminu mieszkania, w przypadku mieszkania wspieranego o charakterze długoterminowym nie jest to zgodne z art. 1 KPON-u, gwarantującym osobom z niepełnosprawnościami pełny i skuteczny udział w życiu społecznym na zasadzie równości z innymi osobami, a także z art. 19. Wprowadzenie dodatkowych regulaminów, innych niż np. regulaminy lokatorskie czy regulaminy porządku domowego, łamie tę zasadę. Również w tym zakresie jest złożona poprawka. Wskazanie zasad i sposobu realizacji programu usamodzielnienia osoby korzystającej ze wsparcia powinno dotyczyć tylko mieszkań treningowych. Natomiast mieszkania wspomagane co do zasady powinny być formą stałego docelowego zamieszkania, co do zasady powinny być przekazywane na stałe - i to są wskazania w art. 53 opiniowanego projektu. Dlatego też w art. 53 ust. 12 pkt 9 powinno znaleźć się wskazanie, że dotyczy on wyłącznie mieszkań treningowych, jako że mieszkania wspomagane nie powinny być objęte obowiązkową koniecznością realizacji przez ich mieszkańców programów usamodzielniających, które zostały zarezerwowane dla mieszkań treningowych, co nie wyklucza dobrowolnego udziału mieszkańców w tego typu programach. Dyrektorzy ośrodków pomocy społecznej również pytają i proszą o doprecyzowanie warunków przyznawania usług sąsiedzkich i odpłatności za nie. Zgłaszali to posłance Katarzynie Kotuli. Jakie są kryteria przyznawania usług sąsiedzkich: czy otrzymają je tylko osoby samotne, czy będzie to uzupełnienie usług opiekuńczych, czy będą to osoby, które nie mają pomocy w formie usług opiekuńczych? Jaki będzie wymiar usługi? Czy będzie sprecyzowany zakres usług, sposób kontroli świadczenia i rozliczenia usług oraz nadzór, zasady wynagradzania sąsiada, cykl rozliczeń? Zapisy mówią, że ma to zostać ustalone w drodze uchwały, jednak pojawiają się pytania. Kolejne pytanie: Czy mieszkanie treningowe będzie dedykowane tylko osobom z niepełnosprawnościami? Jeśli tak, to należałoby rozważyć rozszerzenie katalogu mieszkań treningowych, tym samym inne osoby mogłyby uzyskać takie wsparcie, czyli osoby bezdomne, z którymi prowadzone są indywidualne programy, plany wychodzenia z bezdomności, lub matki starające się o powrót dzieci z pieczy zastępczej. Gdy zmieniamy już nazwę mieszkalnictwa chronionego, należałoby zmienić rozporządzenie w sprawie mieszkań chronionych i w punkcie dotyczącym minimalnej liczby świadczonych usług zastąpić ją liczbą usług dostosowaną do rozeznanych potrzeb mieszkańców. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Składamy wszystkie wymienione poprawki i te, których dzisiaj klub Lewicy nie zaprezentował, proponowane przez Wspólnotę Roboczą Związków Organizacji Socjalnych - WRZOS oraz poprawki propracownicze dla pracowników DPS-ów. Panie Marszałku! Pozwolę sobie w imieniu klubu Lewicy złożyć na pana ręce te poprawki. Dziękuję bardzo.