Mówca: Sprawozdawca Anna Paluch
Data: 2016-10-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W dniu dzisiejszym połączone Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisja Spraw Zagranicznych przeprowadziły pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o ratyfikacji przyjętego w Paryżu w dniu 12 grudnia 2015 r. Porozumienia paryskiego do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 19 maja 1992 r. Wysoka Izbo! Porozumienie przyjęte w Paryżu w dniu 12 grudnia 2015 r. daje szansę na zmniejszenie tempa wzrostu koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze, tak aby zgodnie z przyjętym modelem matematycznym wzrost średniej temperatury globalnej nie był większy niż dwa stopnie w stosunku do okresu przedindustrialnego. W porozumieniu paryskim uczestniczą w zasadzie wszystkie państwa świata, w tym najwięksi emitenci zanieczyszczeń, jak Chiny, Stany Zjednoczone czy Indie. Porozumienie paryskie pozwala na podjęcie działań służących zmniejszeniu koncentracji dwutlenku węgla, jednak z uwzględnieniem specyfiki gospodarczej poszczególnych państw, i stanowi powrót do podstawowych ustaleń, do przesłania, do ducha konwencji klimatycznej. Polskim wkładem, powiem więcej, wkładem ministra środowiska prof. Jana Szyszki jest w tym dokumencie zapis o uwzględnieniu bilansu emisji i pochłaniania dwutlenku węgla. Ponieważ, zgodnie z ustaleniami porozumienia paryskiego, wchodzi ono w życie po ratyfikacji przez państwa, których emisja stanowi minimum 55% globalnej emisji, można powiedzieć, że w zasadzie ono już weszło w życie, bowiem ratyfikowało je 60 państw, w tym najwięksi emitenci dwutlenku węgla - Chiny, Stany Zjednoczone czy Indie. 30 września Rada Unii Europejskiej ds. Środowiska, czyli zgromadzenie ministrów środowiska państw Unii Europejskiej, przyjęła decyzję w sprawie ratyfikacji, a w dniu wczorajszym debatę przeprowadził Parlament Europejski. A zatem na konferencji COP w Marrakeszu, która będzie miała miejsce na początku listopada, rozpoczną się negocjacje w sprawie wdrażania tego porozumienia. A więc Polska powinna być tam obecna, nieobecni przecież nie mają głosu. Trzeba więc przeprowadzić pilnie ratyfikację, tak żeby do dnia 7 października można było wysłać zgłoszenie naszego kraju na tę konferencję. Wysoka Izbo! Należy zaznaczyć, że konwencja klimatyczna z 1992 r. ma charakter ramowy, określa cel polegający na ustabilizowaniu koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze i ustanawia ogólne zasady współpracy państw stron dla jego osiągnięcia, natomiast protokół z Kioto z dnia 11 grudnia 1997 r. przewiduje konkretne działania oraz cele ograniczenia i redukcji emisji gazów cieplarnianych przez strony wymienione w załączniku B do tegoż protokołu. Poprawka do protokołu z roku 2012 sporządzona w Ad-Dausze z celami ograniczenia emisji na lata 2013-2020 nie weszła w życie, bo nie ratyfikowało jej wystarczająco wiele stron. Wysoka Izbo! Porozumienie paryskie jest nowym otwarciem, wyjściem z impasu, otwiera możliwości zrealizowania ustaleń konwencji klimatycznej po prawie 25 latach. A zatem, po pierwsze, zapewnia ograniczenie emisji dzięki solidarnemu wysiłkowi wszystkich państw, a nie tylko państw rozwiniętych. Ponieważ zmiany klimatu są problemem o charakterze globalnym, powinno się go rozwiązywać skoordynowanym, wspólnym wysiłkiem wszystkich państw. Dla osiągnięcia zadowalających rezultatów nieodzowny jest udział wszystkich państw, a zwłaszcza największych gospodarek, w szczególności zaś ograniczenie ryzyka ucieczki emisji. Po drugie, dotychczasowy system opierał się na sztywnych rozwiązaniach, tzn. każda zmiana wymagała przyjęcia i ratyfikacji poprawek, co skutkowało koniecznością prowadzenia nieustannych negocjacji. W porozumieniu paryskim natomiast uzgodniono bardziej elastyczne rozwiązania, które zapewnią trwałość w zmieniających się okolicznościach. Porozumienie paryskie wprowadza tzw. cykl kontrybucji, czyli krajowych wkładów. Wszystkie uczestniczące kraje są zobowiązane do regularnego przedkładania wkładów stosownie do swoich możliwości, a każdy kolejny wkład winien być wyższy od poprzedniego. Odnawianie wkładów ma się odbywać w cyklu: globalny przegląd, zakomunikowanie wkładów, ocena przejrzystości, wdrożenie. I znowu: kolejny globalny przegląd itd. Taka procedura usuwa konieczność ciągłych negocjacji i ratyfikacji. Po trzecie, porozumienie paryskie ustanawia jednolity system rozrachunkowy emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych, jednolity system monitorowania, raportowania i weryfikacji. Dotyczy on wszystkich stron. Strony będą miały obowiązek przekazywania do sekretariatu konwencji co najmniej raz na 2 lata krajowych raportów inwentaryzacyjnych, przekazywania danych umożliwiających sprawdzenie postępu we wdrażaniu krajowych wkładów i przechodzenia przez przegląd ekspercki przekazywanych danych. Po czwarte, działania podjęte w celu redukcji emisji zależą od uwarunkowań konkretnego państwa i powinny być określone na poziomie krajowym. Działania w celu ochrony klimatu powinny być wsparte bodźcami ekonomicznymi, to jest chyba jasne, mechanizmami rynkowymi o przewidywalnym i stabilnym charakterze, by zapewnić warunki do inwestowania, w tym też inwestowania sektora prywatnego w działania służące redukcji emisji. Po piąte, porozumienie paryskie uwzględnia fakt, że walka z globalnym ociepleniem wpływa na bardzo liczne grupy ludzi, dotyczy całych społeczności, wpływa na ich prawa, na ich możliwości rozwojowe. A zatem porozumienie ustanawia obowiązek współpracy w celu lepszej edukacji, w celu budowania świadomości społecznej, udziału społeczeństwa i powszechnego dostępu do informacji na ten temat. Ponadto porozumienie uznaje za kluczowe takie sprawy, jak transformacja rynku pracy dla stworzenia godnych, odpowiednich miejsc pracy i przestrzeganie praw człowieka. Wysoka Izbo! Połączone Komisje: Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Spraw Zagranicznych po zakończeniu pierwszego czytania przeprowadziły prace nad przedłożonym projektem ustawy z druku nr 886 i wnoszą o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji w druku nr 900. Komisje w toku pracy przyjęły propozycje redakcyjno-legislacyjne Biura Legislacyjnego co do brzmienia tytułu projektu ustawy oraz art. 1 tego projektu, a także przyjęły poprawkę grupy posłów do art. 2 z propozycją skrócenia vacatio legis. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu połączonych komisji proszę Wysoką Izbę o uchwalenie projektu ustawy zawartego w druku nr 900. Dziękuję bardzo.