Mówca: Mirosław Suchoń
Data: 2016-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić w imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania, zawartego w druku nr 644, po sprawozdaniu komisji. Szanowni Państwo! Projekt ustawy dotyczy transponowania do polskiego prawa rozporządzenia nr 511/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady wraz z rozporządzeniem nr 2015/1866. Pierwsze z tych rozporządzeń ustanawia zasady regulujące proces wykorzystywania zasobów genetycznych lub tradycyjnej wiedzy związanej z zasobami genetycznymi oraz podziału korzyści z ich wykorzystania, co spełnia wymagania protokołu z Nagoi, drugie zaś określa zakres ustawy i przedmiot regulacji. Zgodnie z wymaganiami tych rozporządzeń ustawa, nad którą procedujemy, określa zadania i właściwości organów administracji publicznej, zasady i tryb przeprowadzania kontroli dostępu i wykorzystywania zasobów genetycznych oraz zasady odpowiedzialności za naruszenie przepisów tego rozporządzenia. Projekt ustawy reguluje też niektóre obowiązki użytkowników oraz określa maksymalny limit wydatków budżetu państwa będący skutkiem finansowym tej ustawy. Limit ten wynosi 14 732 842 zł, czyli tyle będzie nas kosztowała w ciągu 10 lat realizacja przepisów niniejszej ustawy. Na początek, odnosząc się do tych kosztów, pragnę zauważyć, iż wspomniana kwota została rozłożona niemalże równomiernie na kolejnych 9 lat. To o tyle niepokojące, że przecież koszty funkcjonowania rosną, pojawiają się nowe technologie, podnoszone są płace, w związku z tym trudno uznać te wyliczenia, nieprzewidujące żadnego wzrostu wydatków, za wiarygodne. Szanowni państwo, zgodnie z projektowanymi przepisami organem krajowym odpowiedzialnym za stosowanie rozporządzenia będzie minister właściwy do spraw środowiska. Zadania określone ustawą będą wykonywać również główny inspektor ochrony środowiska oraz inspektorzy wojewódzcy. Dotyczy to zwłaszcza funkcji kontrolnych oraz funkcji związanych z ustalaniem kar za nieprzestrzeganie przepisów, które określa projekt, nad którym procedujemy. I tak np. zgodnie z brzmieniem art. 5 projektu kontrolę użytkownika będzie przeprowadzał wojewódzki inspektor. Co ważne, w przypadku gdy minister będzie posiadał ważne informacje o nieprawidłowościach, będzie mógł zlecić przeprowadzenie kontroli doraźnej. To w naszej ocenie istotna kompetencja, która umożliwi prowadzenie rzeczywistego nadzoru nad materią w obszarze regulowanym ustawą. Chciałbym tutaj również podnieść inny ważny element tej regulacji. Otóż w art. 5 znajdziemy delegację do wydania rozporządzenia określającego szczegółowy zakres kontroli użytkowników. Ośmielę się zauważyć, iż - mówiąc prosto z mostu - ten zapis idzie wbrew systemowi. Powiem też, że to dobrze. Obecna praktyka kontroli urzędniczych cechuje się znaczną dozą uznaniowości i z tym trzeba walczyć, te kontrole cywilizować. Ten zapis jest takim przykładem, że można to robić. Dlatego oceniając pozytywnie tę część projektu, chciałbym niejako przy okazji zwrócić uwagę pana ministra na konieczność stosowania takich rozwiązań w szerszym zakresie, wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Projekt przewiduje również możliwość podjęcia przez użytkownika działań lub środków naprawczych, w sytuacji kiedy organ kontrolujący stwierdzi naruszenie wymagań rozporządzenia. Niestety z projektu nie wynika wprost, czy taka możliwość dotyczy wyłącznie sytuacji pokontrolnej, czy też w każdym przypadku użytkownik będzie miał możliwość naprawienia swoich błędów zgodnie z zaleceniami organu przed nałożeniem kar, które są określone w art. 11-15. To ważne pytanie, gdyż kary zaproponowane przez rząd można uznać za dotkliwe i taka procedura naprawy postępowania przed nałożeniem kary byłaby pożądana. Myślę, że to byłby taki pozytywny skutek tej regulacji. Projekt ustawy, o czym przede mną mówiła też pani poseł sprawozdawca, był analizowany podczas posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Właśnie podczas posiedzenia tej komisji wysokość kar dla niektórych użytkowników wzbudzała największe kontrowersje. W szczególności wzbudzało je to, że w naszej ocenie nie ma rozgraniczenia działalności komercyjnej i innej działalności. Też np. w art. 14 znajdujemy propozycję, aby za niezłożenie oświadczenia urzędnik mógł nałożyć karę nawet 10 tys. zł. W naszej ocenie jest to zupełnie nieproporcjonalne: oświadczenie - 10 tys. zł, zbyt wielka jest dotkliwość tej kary. Dlatego przedstawiamy dwie poprawki. Poprawka 1. dotyczy obniżenia zakresu kar we wspomnianym przeze mnie art. 14 dotyczącym złożenia oświadczenia, natomiast 2. poprawka dotyczy uwzględniania przy kalkulowaniu kar (Dzwonek) innych niż wymienione w ustawie czynników, które mają bezpośredni związek ze sprawą i świadczą na korzyść użytkownika. Proszę o poparcie tych poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)