Mówca: Marian Cycoń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w 70. rocznicę oddania do użytku zapory w Rożnowie na rzece Dunajec Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Panowie Posłowie! W roku bieżącym mija 70 lat od czasu, kiedy w czasach okupacji niemieckiej oddano ostatecznie do użytku zaporę na rzece Dunajec w miejscowości Rożnów, którą rozpoczęto budować jeszcze przed II wojną światową - w roku 1937. Spiętrzenie rzeki Dunajec na zaporze w Rożnowie ukończone w roku 1943 dało początek pięknej historii jednego z największych i najbardziej malowniczych sztucznych zbiorników w Polsce - Jeziora Rożnowskiego. O ujarzmieniu powodującego groźne powodzie Dunajca zaczęto myśleć już pod koniec I wojny światowej. Inicjatorem budowy zapory, autorem pierwszego projektu oraz stałym konsultantem w czasie studiów projektowych i budowy zapory był prof. Karol Pomianowski. Realizacja jego projektu opracowanego w latach 1920-1930 była ze względu na panujący wówczas kryzys gospodarczy odkładana, aż do lipca 1934 r. Powódź, jaka miała miejsce 18 lipca 1934 r. na Dunajcu, przyspieszyła podjęcie decyzji o rozpoczęciu budowy zbiornika retencyjnego. Ostateczny projekt zapory w oparciu o pracę prof. Pomianowskiego przygotowało Biuro Dróg Wodnych Ministerstwa Komunikacji. Realizację inwestycji powierzono początkowo inż. Ziemowitowi Śliwińskiemu. Prace budowlane zaczęto w lutym 1935 r., a ukończono w 1941 r. Zapora stanęła w poprzek tzw. pętli rożnowskiej - w dolinie, której dnem płynęła meandrami rzeka. Napełnianie zbiornika rozpoczęto w drugiej połowie 1941 r., a jego całkowite napełnienie i ostateczne oddanie zapory do użytku nastąpiło w 1943 r. po wiosennych i letnich wezbraniach. Zapora ma 550 m długości, jej szerokość w koronie wynosi 9 m, a wysokość 32,5 m. Stały przepływ wody wykorzystano do uruchomienia czteroturbinowej elektrowni wodnej wbudowanej w środek zapory. Betonowy mur o szerokości 40 m stoi na fundamencie wpuszczonym 17 m w podłoże. We wschodniej części zapory znajdują się przepławki (system stopniowych basenów) dla ryb wędrujących w górę rzeki na doroczne tarło. Przed II wojną światową elektrownia była elementem Centralnego Okręgu Przemysłowego. Uruchomienie elektrowni spowodowało powstanie nadwyżek mocy znacznie przekraczających lokalne zapotrzebowanie. Nadwyżki te postanowiono przesyłać w rejon Warszawy i Radomia, które zasilane były jedynie przez elektrownię Powiśle. Jezioro Rożnowskie powstało w wyniku spiętrzenia wód Dunajca na osiemdziesiątym kilometrze rzeki w obrębie Pogórza Rożnowskiego. Zbiornik zlokalizowany jest na terenie powiatu nowosądeckiego, ok. 12 km na północ od Nowego Sącza, pomiędzy Kurowem i Rożnowem. Dolina Dunajca tworzy na tym odcinku przełom, który od zachodu ograniczony jest Pasmem Łososińskim Beskidu Wyspowego, natomiast od wschodu wzniesieniami Pogórza Ciężkowickiego. Jezioro Rożnowskie jest atrakcyjnym turystycznie zbiornikiem wodnym. Rozwinięta linia brzegowa oraz strome zalesione w dużej części brzegi sprawiają, że jest to miejsce o zróżnicowanym krajobrazie. Nad jeziorem położonych jest kilka miejscowości turystycznych i letniskowych: Tęgoborze, Znamirowice, Zbyszyce, Bartkowa, Gródek nad Dunajcem, Tabaszowa, Rożnów. W Znamirowicach znajduje się przystań jachtowa, w której można wypożyczyć sprzęt pływający. Jezioro Rożnowskie jest miejscem chętnie wybieranym do wypoczynku przez żeglarzy. Dzięki powstałej kilka lat temu oczyszczalni ścieków w Nowym Sączu czystość wody w Jeziorze Rożnowskim poprawia się. Dogodne miejsca do kąpieli z piaszczystą plażą znajdują się między innymi w Gródku nad Dunajcem i Rożnowie. Na jeziorze znajduje się Małpia Wyspa. Jest to wzgórze (dawniej grodzisko), które po zalaniu doliny Dunajca w 1942 r. stało się wyspą, a jest dziś obszarem szczególnej ochrony krajobrazu i rezerwatem ptaków. W rejonie jeziora co roku gnieździ się 165 gatunków ptaków, w tym tak rzadkie, jak pojawiający się na rozlewiskach na pograniczu Gródka i Bartkowej bocian czarny. Obecnie Związek Gmin Jeziora Rożnowskiego zabiega o środki finansowe, dzięki którym na przestrzeni ostatnich lat rekultywowane są brzegi zbiornika i budowane miejsca odpowiadające współczesnym standardom do zagospodarowania z myślą o uprawianiu sportów wodnych, wędkarstwa i rekreacji. Niewątpliwie okolice Jeziora Rożnowskiego należą do najpiękniejszych i najbardziej malowniczych zakątków południowej Polski i tereny te warte są szerszej uwagi oraz troski państwa polskiego.