Mówca: Małgorzata Gosiewska
Data: 2017-02-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Panie Marszałku! Pani Premier! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Chciałabym w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość podziękować panu ministrowi za przedstawioną w dniu dzisiejszym całościową wizję polskiej polityki zagranicznej, zarówno dokonań w ubiegłym roku, jak i perspektyw na rok bieżący oraz w dalszym horyzoncie czasowym. Omówione są w niej problemy bezpieczeństwa europejskiego i światowego, problematyka współpracy regionalnej i dwustronnej z najważniejszymi partnerami Polski, nasze relacje z ważnymi aktorami stosunków międzynarodowych na wszystkich kontynentach, a także szczególnie aktualne kwestie polityczne, takie jak nowe zagrożenia dla ładu światowego ukształtowanego po II wojnie światowej, kryzys migracyjny czy zagrożenia ze strony międzynarodowego terroryzmu. Pan minister złożył także sprawozdanie z działań polskiej dyplomacji w takich sferach jak kreowanie obiektywnego wizerunku Polski za granicą... (Poseł Jakub Rutnicki: Panie marszałku, u nas to przynajmniej jest frekwencja.) ...współpraca gospodarcza, w tym wsparcie dyplomatyczne dla polskiego biznesu, opieka nad Polonią i Polakami żyjącymi poza granicami kraju, rozszerzanie obszaru oddziaływania polskiej służby dyplomatycznej i konsularnej, zapowiadane ustawowe zmiany w polskiej służbie zagranicznej, zasadnicza reforma kształcenia profesjonalnych kadr naszej dyplomacji, a także właściwa polityka historyczna na arenie międzynarodowej. W moim wystąpieniu nie ustosunkuję się do wszystkich wątków tej obszernej informacji, skoncentruję się zatem na tych, które z punktu widzenia naszej formacji politycznej wydają się być najważniejsze. Należy zgodzić z zasadniczą tezą exposé mówiącą o nadejściu wyjątkowego, być może przełomowego etapu w rozwoju stosunków międzynarodowych. Takie zjawiska nakazują zachowanie szczególnej ostrożności i czujności w trosce o zapewnienie bezpieczeństwa państwa, ale jednocześnie dzięki odwadze w działaniu stwarzają nowe możliwości w budowaniu pozycji naszego kraju na arenie międzynarodowej. Z satysfakcją należy stwierdzić, że nasza dyplomacja pomyślnie uporała się z tym zadaniem, podnosząc rangę i znaczenie naszego kraju w polityce światowej. Wobec zagrożeń wywołanych polityką Rosji starającej się uniemożliwić zbliżenie Ukrainy z Unią Europejską, anektującej Krym i inspirującej krwawy konflikt w Donbasie, a także dokonującej prowokacyjnych działań wobec państw członkowskich NATO, to właśnie nasza inicjatywa doprowadziła do podjęcia przełomowych decyzji na szczycie NATO w Warszawie. Dzięki rozlokowaniu na terenie naszego kraju oddziałów wojskowych USA i szeregu innych państw NATO nasze bezpieczeństwo i bezpieczeństwo naszego regionu jest znacznie lepiej chronione. Siły te nie są równoważne z siłami Federacji Rosyjskiej na kierunku zachodnim, ale ryzyko wywołania z nimi konfliktu zbrojnego stanowi silny czynnik powstrzymujący ewentualnego agresora. Polska przywiązuje obecnie znacznie większe znaczenie do budowy własnych zdolności obronnych, przeznaczając większe środki na modernizację armii, włączając ją do międzynarodowych akcji pokojowych dla zademonstrowania solidarności z państwami sojuszniczymi i podnoszenia poziomu wyszkolenia naszych wojsk. Należy tu także podkreślić podjęcie zadań związanych z organizacją obrony terytorialnej kraju i zaangażowaniem w ten proces młodego pokolenia Polaków. W związku z kryzysem migracyjnym Polska w odróżnieniu od państw południa Europy nie była szczególnie narażona na napływ wielkiej liczby uchodźców czy migrantów z Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej czy Afganistanu, jednak wykazała stanowczą postawę wobec prób narzucenia państwom Unii Europejskiej przez gremia unijne określonych kwot dyslokacji uchodźców. (Poseł Ewa Kopacz: Podobnie jak poprzednicy.) Błędność tej polityki elit unijnych została w pełni potwierdzona praktyką minionego roku. Wskazuje na to zarówno wzrost realizmu w polityce rządów kluczowych państw Unii, jak i gwałtowny wzrost postaw eurosceptycznych w szeregu państw europejskich, szczególnie w szeregach prawicowych partii nacjonalistycznych, dążących obecnie do przejęcia władzy i dokonania niebezpiecznego dla procesu integracji europejskiej zwrotu w polityce tych państw. Ta stanowcza reakcja władz polskich, które jednocześnie deklarują wolę wpływania na rozwiązanie kryzysu imigracyjnego w państwach, w których on się zrodził, znacząco podniosła autorytet Polski i umocniła jej pozycję jako regionalnego lidera. Z tą kwestią związana jest rosnąca rola Grupy Wyszehradzkiej, która w nowych uwarunkowaniach geopolitycznych dowodzi swojej żywotności i perspektywiczności. Zgadzamy się całkowicie ze stanowiskiem pana ministra, iż poglądy o efemeryczności V4 dotyczące zupełnie rozbieżnych interesów poszczególnych krajów członkowskich nie potwierdziły się i obecnie przeżywa ona widoczny renesans. Jest on spowodowany m.in. zbliżonymi zdolnościami ekonomicznymi, które określają możliwości działania w obliczu kryzysu o takiej skali, a także racjonalną asertywnością w obronie swych praw i interesów na forum unijnym. Na zdecydowane poparcie zasługuje teza pana ministra o rosnącym znaczeniu współpracy regionalnej w realizacji idei Trójmorza. Jest to koncepcja szersza i przez to mniej skrystalizowana aniżeli wskazana wcześniej Grupa Wyszehradzka, jednakże konferencja w Dubrowniku zakreśliła dość wyraźną opcję budowania powiązań ekonomicznych, infrastrukturalnych i transportowych biegnących wzdłuż osi północ-południe na wschodnich rubieżach Europy między Morzami: Bałtyckim, Czarnym i Adriatyckim. Koncepcja ta nie nosi charakteru polityczno-ideologicznego i jak słusznie wskazał minister, nie jest skierowana przeciwko komukolwiek ani też nie stanowi alternatywy wobec istniejących struktur integracyjnych, zwłaszcza że obejmuje także kraje niebędące członkami Unii Europejskiej. Jest ona natomiast wyrazem wspólnoty interesów ekonomicznych, społecznych i kulturalnych narodów, które mogą wnieść wiele wartości do przeżywającego pewien kryzys wartości projektu europejskiego. Warto w tym miejscu podkreślić także zainteresowanie potężnego partnera chińskiego tą ideą. Jak wiadomo, Chiny, realizując swoją koncepcję: jedna droga, jeden pas, przewidują wielkie inwestycje infrastrukturalne w tym regionie, co może zbliżyć interesy tak odległych od siebie regionów jak państwa bałtyckie i państwa bałkańskie. To z kolei powinno skutkować wzrostem znaczenia Europy Środkowo-Wschodniej w stosunku do starej Europy. Nie trzeba dodawać, że we wszystkich tych inicjatywach regionalnych rola Polski jako dużego i wpływowego aktora ma kluczowe znaczenie. Pozwolę sobie w tym kontekście na pewien akcent krytyczny wobec informacji pana ministra, w której, jak mi się wydaje, właśnie nieco zbyt mało miejsca poświęcił ukazaniu roli Chin także w naszych relacjach dwustronnych, ograniczając się w dużej mierze do wizyt na najwyższym szczeblu. Równocześnie pragnę jeszcze raz podkreślić, że powstające nowe inicjatywy współpracy nie oznaczają w najmniejszym stopniu osłabienia naszych relacji dwustronnych z takimi państwami jak Niemcy, Wielka Brytania czy Francja, co jednoznacznie stwierdził pan minister, jak również naszej pozycji w ramach Unii Europejskiej. Jest to natomiast dążenie do wzbogacenia substancji współpracy europejskiej, przełamywanie pewnych stereotypów, które w tak złożonej sytuacji, jaka powstała w ubiegłym roku, mogą przynosić szkody naszym stosunkom partnerskim na kontynencie. Polska może i powinna wnosić twórczy wkład w generowanie interesujących projektów, także wbrew nieżyczliwym krytykom polskiej polityki zagranicznej, gdyż służy to naszym strategicznym i długofalowym interesom. Pan minister mocno podkreślił znaczenie naszej współpracy z zaangażowaną w wojnę i borykającą się z ciężkim kryzysem gospodarczym Ukrainą oraz wsparcia dla niej. Oczywiście naszym najważniejszym priorytetem w polityce regionalnej pozostaje właśnie to państwo ze względu na nasze tradycje historyczne, jego potencjał ekonomiczny, demograficzny, coraz silniejsze więzi interesów łączących nasze narody. Kryzys na Ukrainie stanowi także bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa Polski. Dlatego też staramy się pomóc władzom Ukrainy zarówno bezpośrednio, poprzez działania naszych władz, organizacji pozarządowych, inicjatyw obywatelskich w procesie niezbędnych reform w tym kraju, jak i poprzez wsparcie Ukrainy na arenie międzynarodowej, skąd czasem dochodzą sygnały sceptycyzmu wobec zdolności tego kraju do obronności swej suwerenności i postępu na drodze reform, kontynuowania proeuropejskiej opcji. Uważamy poparcie dla Ukrainy za naszą najwyższą rację stanu, za test solidarności europejskiej w obliczu recydywy imperialnej polityki Rosji. Uznając znaczenie mińskiego procesu pokojowego jako dyplomatycznej drogi rozwiązania tego niebezpiecznego dla całej Europy kryzysu, powinniśmy pamiętać, iż kryzys został świadomie wywołany przez siłę zewnętrzną, która nie zawahała się złamać elementarnych zasad prawa międzynarodowego, powojennego porządku europejskiego potwierdzonego szeregiem dokumentów o fundamentalnym znaczeniu. Jednocześnie Rosja stale oskarża o spowodowanie kryzysu władze Ukrainy, de facto odmawiając im legitymacji do rządzenia - to element stale podnoszony w niezwykle agresywnej rosyjskiej propagandzie. To zaś odbiera wiarygodność deklarowanym przez Rosję intencjom w mińskim procesie pokojowym. Władze Rosji zdają sobie z tego sprawę, że powodzenie reform na Ukrainie, potwierdzenie jej europejskiego wyboru, niezależnie od tempa zbliżania się do formalnych struktur Unii Europejskiej, stanowi wielkie wyzwanie dla reżimu politycznego w Rosji. Stąd nadzieje na porzucenie drogi agresji wojennej, a przynajmniej prób destabilizacji politycznej i społeczno-ekonomicznej Ukrainy, wydają się bardzo iluzoryczne. Musimy traktować to jako aksjomat w naszej polityce zagranicznej i wytyczną działań na forum unijnym i w relacjach transatlantyckich. Pan minister wyraźnie określił nasze stanowisko wobec wyboru nowego prezydenta USA, który to wybór wzbudzał i nadal wywołuje wielkie emocje w Stanach Zjednoczonych i w Europie. Dotychczasowe kontakty dyplomatyczne nie potwierdzają obaw, jakie mogły wywołać niektóre wcześniejsze wypowiedzi prezydenta Trumpa w okresie kampanii wyborczej. Potwierdzamy, że liczymy na owocną współpracę z nową administracją USA i życzymy sukcesu na drodze odbudowy potęgi Ameryki w wymiarze ekonomicznym i militarnym, pozwalającej na utrzymanie przodującej pozycji w stosunkach międzynarodowych, co deklaruje wybrany prezydent. Pewne obawy wzbudziły jego wypowiedzi na temat anachroniczności NATO, nadmierny pragmatyzm polityki zagranicznej, oznaczający pełną koncentrację na sprawach wewnętrznych, rezygnację z elementów wartości ideologicznych w praktycznej polityce zagranicznej, co oznaczałoby powrót do polityki izolacjonizmu, która okazała się już w swoim czasie tragiczna w skutkach. Oznaczałoby to także porzucenie polityki poparcia dla Ukrainy, ośmielając Rosję do eskalację wrogich działań. Obecne zaostrzenie sytuacji w Donbasie należy prawdopodobnie interpretować właśnie jako test intencji USA wobec polityki Rosji. Z satysfakcją możemy jednak skonstatować fakt, że te niepokojące sygnały nie potwierdzają się w praktyce, a relacje transatlantyckie pozostają niezagrożone. W polityce regionalnej następuje pewien zwrot w stosunkach z innym wschodnim sąsiadem - Białorusią. Jest to partner bardzo trudny i na podstawie wieloletnich doświadczeń nie można jednoznacznie określić, na ile pewne pozytywne elementy w polityce wewnętrznej i zagranicznej Białorusi okażą się trwałe, tym niemniej dostrzegamy pewne oznaki liberalizacji reżimu wewnętrznego w tym kraju, zmianę retoryki wobec Zachodu, brak poparcia prezydenta Białorusi dla rosyjskich działań na Ukrainie, a nawet podejmowane przez Rosję działania w strefie granicznej z Białorusią po liberalizacji reżimu wizowego tego kraju wobec Zachodu. Oczekujemy dalszych odpowiadających standardom europejskim kroków w tym kierunku, które powinny się wyrazić w uznaniu pełnych praw dla mniejszości polskiej na Białorusi. Polska nie powinna jednak realizować żądań strony białoruskiej w sposób nieekwiwalentny. Poprawa stosunków, w tym rezygnacja z poparcia dla opozycji białoruskiej, powinna mieć miejsce wraz z postępującą demokratyzacją tego państwa. W exposé pana ministra dość fragmentarycznie potraktowane zostały stosunki z Rosją. Znajdujemy tu wprawdzie zapowiedź reaktywowania grupy ds. trudnych, wolę relacji opartych na zrozumieniu stanowiska i interesów drugiej strony, jednakże droga taka nie wydaje się łatwa w kontekście innych stwierdzeń pana ministra, takich jak prowadzenie przez Federację Rosyjską dwuznacznej polityki wobec Bliskiego Wschodu. Polityka taka może być zarówno reakcją na bardzo umiarkowane zaangażowanie państw Zachodu w tym regionie i oddanie przez to pola Rosji, jak i dążeniem do wywołania silniejszego kryzysu politycznego w państwach Unii Europejskiej. Pan minister bardzo słusznie stwierdził, że Rosja otwarcie sformułowała swoje generalne cele, do których należy likwidacja NATO oraz dezintegracja Unii Europejskiej. Kryzys migracyjny jest bardzo dogodnym instrumentem w osiąganiu tych celów. Powrót do polityki stref wpływów w Europie i reaktywowanie ducha Jałty, co mogłoby mieć miejsce wskutek zasadniczej zmiany w Europie, wskutek dojścia do władzy prawicowo-konserwatywnych lub lewicowych sił dążących do porozumienia z Rosją za wszelką cenę i pozostawienia jej wolnej ręki w stosunku do państw byłego ZSRR oraz Europy Środkowo-Wschodniej, jest dla nas scenariuszem nie do przyjęcia, dlatego też za właściwą uważamy politykę powściągliwości w stosunkach z Rosją i - zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w exposé - utrzymywanie kontaktów na poziomie społecznym i kulturalnym w tych obszarach, gdzie istnieje szansa na wzajemne zrozumienie. Z tym problemem wiąże się zagadnienie propagandy jako elementu wojny informacyjnej i działań hybrydowych zmierzających do wywołania efektu dysonansu poznawczego w społeczeństwach demokratycznych. Pan minister wspominał o tym w exposé. Wydaje się jednak, że element walki z rosyjską propagandą, przeciwstawienie się cyberatakom, możliwości przenikania do najbardziej wrażliwych struktur informatycznych państw zachodnich przez hakerów ze środowiska służb specjalnych powinny stać się jednym z głównych pól działania służb bezpieczeństwa naszych państw. Polska jako państwo, które przeżyło i zna zasady działania struktur komunistycznych, lepiej od państw Europy Zachodniej rozumie zagrożenia z tym związane, posiada jednak także spadkobierców starego systemu podatnych na działania propagandowe z Rosji. Nakłada to na nas zadanie aktywnego uczestnictwa w instytucjonalnych formach walki z agresją propagandową wobec Zachodu, a nawet inicjowania ich. Jak dotąd działania te są nader skromne i nieefektywne, panie ministrze. Zdecydowanie popieramy stanowisko pana ministra w kwestiach związanych z opieką nad Polonią, nowe rozwiązania prawne dotyczące Karty Polaka i innych ułatwień dla rodaków za granicą pozwalających im na powrót do ojczyzny lub bliższą współpracę z nią. Z tym wiąże się problem rozszerzenia sieci naszych placówek dyplomatycznych i konsularnych na świecie, w tym w krajach wysokiego ryzyka, a także krajach niewykorzystanych możliwości gospodarczych. Cieszy nas, że nasz postulat w tej kwestii, sformułowany w ubiegłym roku, jest pomyślnie realizowany i wracamy do miejsc poprzednio lekkomyślnie pozostawionych. Ta strategia wymaga wzbogacenia ilościowego i jakościowego polskiej służby zagranicznej. Mamy nadzieję, że nowa ustawa o służbie zagranicznej przyczyni się do poprawy sytuacji w tej dziedzinie. Państwo o tak bogatych tradycjach kulturalnych, dla którego właśnie dorobek kultury i sztuki stanowi jeden z najważniejszych elementów pozycjonowania naszego narodu w świecie jako depozytariusza wielkich wartości duchowych, historycznych i współczesnych, potrzebuje odpowiedniej reprezentacji do promowania tych wartości w świecie, także pochodzącej z nowych środowisk intelektualnych, przez lata spychanych na margines. Wydaje się, że te nowe postacie potrafią sprostać takim zadaniom stawianym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, jak ochrona polskiej racji stanu, przeciwstawienie się haniebnym próbom oskarżania państwa i narodu polskiego o zbrodnie II wojny światowej, co znajduje wyraz w nazywaniu niemieckich obozów śmierci polskimi obozami koncentracyjnymi. Autorzy tych słów, publikowanych często w renomowanych mediach zagranicznych, sprawiają wrażenie ludzi, którzy nie mają świadomych intencji szkodzenia Polsce, działania w złej wierze, ale po prostu nie zdają sobie sprawy z własnej niekompetencji i nieznajomości elementarnych prawd historii. W atmosferze stworzonej przez takie media łatwiej jest potem szkalować Polskę, obniżać jej status w oczach grup społecznych, zwłaszcza w krajach zachodnich, które mają na sumieniu rzeczywiste zbrodnie albo grzechy zaniechania i obojętności. Dotychczasowe próby przeciwdziałania tym praktykom okazują się niewystarczające i musimy zdobyć się na wysiłek poparcia starań MSZ na tym polu przez wszystkie siły polityczne w naszym kraju, dla których pojęcie patriotyzmu nie jest pustym dźwiękiem. Na silne poparcie zasługuje podjęta w tym roku inicjatywa MSZ, aby reaktywować Akademię Dyplomatyczną, która będzie kształcić nową generację polskich dyplomatów hołdujących wartościom patriotycznym i mądrze, z umiarem właściwym ludziom dobrze wykształconym, potrafiących prezentować za granicą dorobek naszego kraju. Polscy delegaci wysyłani do Moskwy dla zapoznania się z dorobkiem instytucjonalnym i merytorycznym ZSRR w dziedzinie dyplomatycznej uznali, że stanowi on niedościgły wzór, a zatem tworzenie własnej szkoły dyplomatycznej nie ma sensu. Skutkiem tych decyzji, takiego myślenia był fakt, że przez szereg dziesięcioleci nasi dyplomaci wychowywani byli na sowieckim wzorze ideologiczno-politycznym, który do chwili obecnej niestety nie został całkiem wykorzeniony. Z satysfakcją pragnę też odnotować decyzję pana ministra o utworzeniu nowego Instytutu Polskiego w Tbilisi. Następuje to w roku, w którym obchodzimy 25-lecie wznowienia stosunków dyplomatycznych z Gruzją. Pozwoli to nam lepiej przygotować się do kolejnych, jeszcze ważniejszych rocznic łączących nasze kraje - wkrótce 100-lecie uznania Gruzji przez Polskę. W swoim exposé pan minister wspaniałomyślnie pominął problem trudności i napięć wokół polskiej polityki zagranicznej kreowanych przez naszą krajową opozycję. (Poseł Jakub Rutnicki: Wspaniałomyślnie, no brawo!) (Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska: A co to za język?) Skoncentrował się bowiem na prezentacji działań i osiągnięć swego resortu, nie omijając bardzo trudnych kwestii... (Poseł Kinga Gajewska-Płochocka: Kaczyńskiego chyba pani miała na myśli.) ...i wyzwań stojących przed naszą polityką w środowisku międzynarodowym, powstających w rezultacie splotu olbrzymich sprzeczności, jakie powstały w ostatnim okresie, a których nie Polska jest powodem. Nie wątpię, że w dzisiejszej debacie krytyka ze strony opozycji rozlegać się będzie równie donośnie. Zresztą ona trwała już w trakcie samego wystąpienia pana ministra na Twitterze pana posła Trzaskowskiego, pana ministra Trzaskowskiego. (Głos z sali: Ooo.) (Poseł Jakub Rutnicki: Wreszcie dobre nazwisko.) To jest oczywista kontynuacja prowadzonej przez was polityki zagranicznej, tej twitterowej polityki zagranicznej. (Poseł Jakub Rutnicki: San Escobar.) (Poseł Sławomir Nitras: Od Trumpa się uczymy.) My prowadzimy realną, aktywną politykę zagraniczną... (Oklaski) (Poseł Kinga Gajewska-Płochocka: Teoretyczną, teoretyczną.) ...a wy, moi drodzy, ograniczaliście się zazwyczaj...