Mówca: Ryszard Zawadzki (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-04-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Światowy Dzień Świadomości Autyzmu (World Autism Awareness Day) to święto ustanowione przez ONZ i obchodzone corocznie 2 kwietnia. Obchody mają na celu m.in. podnoszenie świadomości społecznej na temat zaburzeń związanych ze spektrum autyzmu oraz poprawę dostępu do usług opiekuńczych i pomocowych dla społeczności osób dotkniętych autyzmem. Autyzm został po raz pierwszy opisany jako osobny zespół chorobowy dopiero w 1943 r. Chorobę można opisać jako wycofanie z życia społecznego, stąd wyraz ˝autyzm˝, który pochodzi od greckiego ˝autos˝, co oznacza ˝sam˝. Od początku toczyły się spory na temat istoty autyzmu i jego etiologii. Pomimo wielu badań do dziś nie ma wśród naukowców zgody co do jego etiologii i patogenezy. Wiadomo bez wątpienia, że obejmuje on szerokie spektrum przypadków o różnej głębokości zaburzeń i bardzo zróżnicowanym nasileniu poszczególnych objawów. Dlatego obecnie w literaturze światowej używa się określenia ˝spektrum zaburzeń autystycznych˝. Zgodnie ze stosowaną w Polsce Międzynarodową Klasyfikacją Zaburzeń Psychicznych i Zaburzeń Zachowania ICD-10 autyzm zaliczany jest do grupy całościowych zaburzeń rozwojowych. Warunkiem rozpoznania jest pojawienie się nieprawidłowości w relacjach społecznych, komunikowaniu się oraz w rozwoju funkcjonalnej lub symbolicznej zabawy już przed 3. rokiem życia dziecka. Jako całościowe zaburzenie rozwoju autyzm ma wpływ na wszystkie obszary funkcjonowania dziecka. Powoduje zaburzenia relacji społecznych i kontaktu, trudności z podporządkowaniem się regułom społecznym wynikające z braku ich zrozumienia. Większość dzieci autystycznych jest niemówiąca, nie komunikuje się gestem, ma trudności ze wskazywaniem, naśladowaniem, spełnianiem poleceń. Choć autyzm można zdiagnozować już u bardzo małych dzieci, to często diagnozuje się go również u nastolatków, a nawet osób dorosłych. Nieleczony może prowadzić do bardzo głębokich zaburzeń funkcjonowania w późniejszym wieku. Rozpoznanie autyzmu jest długotrwałym procesem, ponieważ prawidłowa diagnoza opiera się na skrupulatnej obserwacji dziecka i jego reakcji oraz zazwyczaj na wielokrotnych wizytach w przychodniach specjalistycznych. Diagnoza autyzmu skupia się na trzech grupach objawów. Są to: zaburzenia umiejętności społecznych, zaburzenia komunikacji werbalnej i niewerbalnej, a także upośledzenie procesów związanych z wyobraźnią i niewielki repertuar zainteresowań oraz reakcji. Według danych Autism Europe 0,6% populacji Unii Europejskiej dotknięte jest autyzmem, co stanowi około 5 mln osób (szacunki z 2009 r.). Nie ma dokładnych danych co do liczby osób z autyzmem w Polsce. Jednak przyjmując dane z badań epidemiologicznych przeprowadzanych w różnych krajach (w Polsce takich badań nie było), należy ocenić, iż w Polsce osób tych może być co najmniej 30 tys., a nawet dużo więcej. W 2010 r. wprowadzono w orzecznictwie o niepełnosprawności specjalny kod oznaczający autyzm. Do tej pory osoby z autyzmem otrzymywały kod oznaczający niepełnosprawność np. z powodu wad neurologicznych lub choroby psychicznej. Wprowadzenie kodu pomoże urealnić szacunkowe liczby dotyczące urodzeń osób z autyzmem w Polsce, jednak nastąpi to dopiero za kilka lat. Wychowywanie dziecka autystycznego jest niezwykle trudnym zadaniem dla rodziców. Często czują się oni bezradni i pozostawieni samym sobie. To poczucie zagubienia i bezradności wynika również z faktu, że przeważnie rozwój ich dziecka przebiegał przez pewien czas prawidłowo, a niepokojące objawy pojawiłyby się dopiero później. Pogłębianie się zaburzeń u dziecka powoduje, że na autyzm zaczyna chorować cała rodzina - jej skutki dotykają wszystkich jej członków. Autyzm - to słowo budzi lęk. Przywodzi na myśl ludzi, którzy żyją odizolowani, w swoim świecie. Do niedawna uważano, że jest to uszkodzenie mózgu i w związku z tym nie ma nadziei na wyzdrowienie. Tymczasem najnowsze badania pokazują, że z autyzmu można się wyleczyć. Dzięki wczesnej diagnozie i interwencji oraz odpowiednio dobranym działaniom terapeutycznym udaje się zniwelować wiele objawów zachowań autystycznych i ułatwić przystosowanie do życia w społeczeństwie. Dlatego też tak ważna jest dla społeczeństwa idea, jaką niesie ze sobą ustanowienie Światowego Dnia Świadomości Autyzmu. Im wcześniej bowiem zauważymy nieprawidłowe zachowanie, tym większa szansa na poprawę funkcjonowania dziecka. Przy tej okazji warto zwrócić uwagę, iż środowiska świadczące fachową pomoc dotyczącą wymienionej choroby wskazują na konieczność podjęcia działań, których efektem będzie stworzenie właściwych warunków edukacji uczniów z problemem autyzmu. Obecna podstawa programowa w sposób bardzo rygorystyczny wyznacza pracownikom placówek oraz podopiecznym poziom pożądanych umiejętności i wiadomości. Wydłużenie czasu na pozyskanie wyznaczonej przez ramy podstawy programowej wiedzy, często mało przydatnej i niekoniecznej, to zbyt mało, by dążyć do sukcesu dziecka z autyzmem. Tymczasem niewiele jest czasu i możliwości, aby pracownicy placówek mogli pochylić się nad priorytetowymi celami edukacji i wychowania dzieci z autyzmem, nad ich funkcjonowaniem w środowisku, funkcjonowaniem osobistym i społecznym. Zawsze na przeszkodzie stoi podstawa programowa, której treści trzeba zrealizować. Stworzenie większych możliwości autonomii nauczycielowi i terapeucie z pewnością służyłoby oczekiwanej poprawie tego stanu rzeczy. Przebieg posiedzenia