Mówca: Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-01-22 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r., druk nr 2037, wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 2074. Projekt ustawy dotyczy kwestii wąskiej w zakresie regulacyjnym, ale istotnej z punktu widzenia porządku prawnego państwa oraz konsekwencji wynikających z dawnych zobowiązań międzynarodowych. Chodzi o zakończenie obowiązywania art. 13 umowy. Umowa ta została podpisana w realiach ustrojowych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w zupełnie innym porządku prawnym i gospodarczym, a jej rozwiązania nie przystają do współczesnych standardów międzynarodowego prawa inwestycyjnego ani do ram wynikających z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Choć sama umowa wygasła w 2018 r., to właśnie art. 13 przewidywał dalsze, czasowo wydłużone skutki prawne w odniesieniu do inwestycji dokonanych przed jej wygaśnięciem, utrzymując możliwość dochodzenia roszczeń przez inwestorów brytyjskich wobec Rzeczypospolitej Polskiej. Projektowana umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa w sposób jednoznaczny i definitywny rozstrzyga ten stan prawny. Strony uzgadniają, że art. 13 dawnej umowy przestaje wywoływać dalsze skutki prawne, a ochrona inwestycji wynikająca z tego przepisu nie może już stanowić podstawy do wszczynania nowych postępowań. Jest to rozwiązanie klarowne, które zamyka okres przedłużonego obowiązywania skutków prawnych umowy zawartej jeszcze w innych realiach ustrojowych. Jednocześnie umowa precyzuje tryb jej wejścia w życie, co nastąpi po wymianie not dyplomatycznych potwierdzających zakończenie krajowych procedur ratyfikacyjnych po obu stronach. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy jasno wynika, że ratyfikacja ma charakter porządkujący i techniczny, a jej celem jest dostosowanie stanu prawnego do aktualnych realiów międzynarodowych oraz do wspólnej polityki inwestycyjnej Unii Europejskiej. Polska, podobnie jak inne państwa członkowskie, konsekwentnie zmierza do eliminowania dawnych umów inwestycyjnych zawierających klauzule arbitrażowe i mechanizmy ochronne, które nie odpowiadają współczesnym standardom prawnym. W dokumentach wskazano wyraźnie, że ratyfikacja nie rodzi skutków finansowych dla budżetu państwa, nie wymaga zmian w krajowym porządku prawnym oraz pozostaje w pełni zgodna z prawem Unii Europejskiej, co zostało potwierdzone w załączonej opinii prawnej. Sprawozdanie komisji, zawarte w druku nr 2074, potwierdza, że po przeprowadzeniu prac komisja wnosi do Wysokiego Sejmu o uchwalenie załączonego projektu ustawy. Komisja nie zgłosiła poprawek ani zastrzeżeń co do treści regulacji, uznając, że projekt w sposób właściwy realizuje cel, jakim jest definitywne zamknięcie skutków prawnych art. 13 umowy z 1987 r. Oznacza to pełną akceptację zarówno kierunku regulacji, jak i jej zakresu. Wysoka Izbo! Z perspektywy naszego klubu ten projekt ustawy ma znaczenie przede wszystkim porządkujące i systemowe. Nie wprowadza on nowych zobowiązań, nie tworzy nowych mechanizmów ochronnych ani nowych ryzyk dla finansów publicznych, lecz zamyka stan prawny wynikający z dawnych regulacji międzynarodowych. Jest to krok w stronę większej przejrzystości, pewności prawa i spójności polskiego systemu prawnego z porządkiem prawnym Unii Europejskiej. To także sygnał, że Polska konsekwentnie porządkuje swoje zobowiązania międzynarodowe, eliminując rozwiązania, które nie przystają do współczesnych standardów. Mając na uwadze treść projektu ustawy, uzasadnienie rządowe oraz sprawozdanie Komisji, KKP Lewicy ocenia tę regulację jako zasadną oraz potrzebną. Dlatego informuję, że Lewica będzie głosowała za przyjęciem ustawy. Dziękuję.