Mówca: Joanna Kluzik-Rostkowska
Data: 2023-05-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! To nie przypadek, jak rozumiem, że zajmujemy się teraz tym tematem, ponieważ 29 maja jest dniem weterana misji. Przypomniałam sobie właśnie, że zaczęliśmy myśleć o tym, żeby uzupełnić te przepisy, które funkcjonowały, jakiś rok temu, więc cieszę się, że to się w końcu udało. To przepisy potrzebne w sensie obiektywnym, ponieważ wyjeżdżali na misje - wyjeżdżali czy wyjeżdżają - nie tylko żołnierze, ale również funkcjonariusze innych służb. I tym, co wydaje mi się cenne również z punktu widzenia byłej minister pracy, jest to, że nie uzależniamy tych świadczeń od konieczności posiadania statusu emeryta. Natomiast dosyć fortunnie się złożyło, że dzisiaj w trakcie European Defence Day odbył się panel poświęcony weteranom, na którym byli weterani polscy, a także przedstawiciele Estonii i Izraela. Tam się pojawiło kilka bloków tematycznych dotyczących spraw, o których powinniśmy myśleć - pewnie już nie w tej kadencji, ale w przyszłej, i mam nadzieję, że już my, a nie wy. (Wypowiedź poza mikrofonem) Dobrze, wspólnie, ale z pewną zmianą dominanty. W każdym razie chodzi o to, żeby potrafić wykorzystać tych weteranów nie tylko w sensie pomocowym. Np. przedstawiciel Estonii mówił, że u nich ten system działa tak, że nawet jeśli ktoś wróci, jest ranny i już nie ma pełnej sprawności wojennej, to jest tam dbałość o to, żeby on dalej mógł być w wojsku, jeśli chce. Niepełnosprawność, która jest konsekwencją udziału w konflikcie, nie powinna przeszkadzać mu w tym, żeby dalej był w wojsku, jeśli chce w nim być. Drugi bardzo ważny problem jest taki, że zarówno w Izraelu, jak i w Estonii myśli się o ludziach, którzy mają wyjść z wojska, jakieś 2 lata wcześniej. Chodzi też o to, że bardzo wiele osób, nie tylko weteranów poszkodowanych, ale w ogóle osób, które wychodzą z wojska, tracimy, chociaż oni w jakiś szczególny sposób myślą o realizacji obowiązku wobec ojczyzny. Tak naprawdę powinniśmy umieć ich po prostu lepiej zagospodarować. W Izraelu jest wiele instrumentów, które temu służą. W Estonii okazuje się to niepotrzebne, ponieważ już same firmy zaczynają się zgłaszać do tych dobrze wyszkolonych i patriotycznie nastawionych ludzi, dopóki oni jeszcze są w służbie. Zarówno z tego panelu, jak i z moich wcześniejszych rozmów z weteranami wynikają jeszcze dwie rzeczy. Jedna jest taka, że naszym polskim weteranom marzy się status podobny do tego, jaki mają weterani amerykańscy. I np. dzisiaj jeden z generałów polskich mówi, że tęskni do takiej sytuacji, w której ktoś by uhonorował to, że nosi mundur, że kiedy był w mundurze polskim w Stanach, to był honorowany. Tutaj nie wygląda to tak dobrze. Tu jest duża potrzeba edukacji, jakby takiego pokazywania specyfiki służby i docenienia tego, że w końcu my wszyscy tych ludzi wysyłamy gdzieś na wojnę. Rzecz druga to taka prośba z ich strony o docenienie ich specyficznych umiejętności, np. pracy w grupie, dowodzenia. Ten świat cywilny zapomina o nich w momencie, w którym przestają być w wojsku. Więc opowiedziałam tu wąsko o weteranach, ale mam takie przeświadczenie, że to jest taka działka, którą trzeba po prostu zdefiniować bardzo porządnie, biorąc pod uwagę, że czasy są trudne, a łatwiejsze nie będą. Tak że będziemy oczywiście za, mając pewne poczucie niedosytu, ale mam nadzieję, że w przyszłości się tym zajmiemy. Dziękuję. (Oklaski)