Mówca: Jakub Szulc
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo serdecznie dziękuję, pani marszałek. Pani Marszałek! Szanowni Państwo Ministrowie! Ja już do wielu rzeczy podczas debaty budżetowej czy w czasie przedstawiania sprawozdania z wykonania budżetu państwa się przyzwyczaiłem, ale dzisiaj - i chciałbym o tym powiedzieć - czuję się troszeczkę zaskoczony, a to za sprawą pana posła Zbrzyznego, który do debaty o budżecie państwa, najważniejszym dokumencie finansowym, wplótł wątki biblijne i mitologiczne. (Poseł Maria Zuba: Prorocze.) Ja chciałbym powiedzieć tak. Pan poseł, odnosząc się do polityki prowadzonej przez Ministerstwo Finansów, przez pana ministra Rostowskiego... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Może przez cały rząd.) ...powiedział o tym, że pan minister Rostowski chciał być Odyseuszem, a stał się Mojżeszem. Ja chciałbym powiedzieć, że osobiście preferuję jednak Biblię wolę Biblię od mitologii greckiej. I jeszcze jedna rzecz. Gdyby mianowicie poszukać troszeczkę dalej, to okazałoby się, że Mojżesz prowadził naród wybrany 40 lat do ziemi obiecanej, ale go doprowadził, a Odyseusz po 10 latach tułaczki, z przygodami - być może tych przygód możemy trochę Odyseuszowi zazdrościć - po powrocie do Itaki zastał Itakę w stanie kompletnego rozkładu. Ci, którzy czytają, doskonale o tym wiedzą. (Poseł Elżbieta Rafalska: A to wyznanie wiary.) Wysoka Izbo, wrócę do budżetu i do dzisiejszej debaty. Pojawiały się tu różne głosy, w zależności od tego, która ze stron zabierała głos. Ja oczywiście będę starał się odnieść do tych wypowiedzi, które padły ze strony opozycyjnej, bo przynajmniej część z nich wydaje mi się troszeczkę krzywdząca. Przede wszystkim mówiliście państwo o tym, że ten budżet jest budżetem fikcyjnym, odnosząc to do... Jest pewna poprawa, dlatego że w odniesieniu do poprzednich budżetów z reguły spotykaliśmy się ze stwierdzeniami, że budżet jest budżetem kompletnie nierealistycznym. Praktyka pokazała, że w zasadzie poza rokiem 2013, kiedy to już w trakcie debaty budżetowej głośno mówiliśmy o tym, że ten budżet być może będzie wymagał nowelizacji, nigdy te wieszczenia się nie sprawdziły. Dzisiaj, jak wskazują opinie w zasadzie wszystkich ekonomistów, którzy dotychczas ten projekt opiniowali, trudno jest zarzucić temu projektowi budżetu to, że jest projektem zbyt optymistycznym, więc zarzucamy mu, że jest to projekt fikcyjny, opierając to na tym, że część projektów ustaw, na których zasadzają się założenia do budżetu państwa na rok 2014, bądź nie została jeszcze przez Wysoką Izbę przyjęta, bądź też nie została jeszcze złożona do laski marszałkowskiej. Ja chciałbym powiedzieć o jednej rzeczy. Już pomijam fakt, że przyjmowanie czy to ustaw okołobudżetowych, czy to innych ustaw, które mają wpływ na finanse państwa, w tym samym momencie, kiedy toczy się praca nad projektem budżetu państwa na kolejny rok, stanowi parlamentarną praktykę od lat dwudziestu czterech, o ile sobie dobrze przypominam, a więc od początku funkcjonowania Sejmu w III Rzeczypospolitej, i dotychczas nie była ona traktowana jako coś złego. Co więcej, jeśli chodzi o ustawę dotyczącą zmian w systemie emerytalnym, zmian dotyczących OFE, to ten projekt, jeżeli będzie ogłaszany w najbliższym czasie, według wszelkich wskazań będzie procedowany w Sejmie dokładnie w tym samym czasie, kiedy będą trwały prace nad projektem ustawy budżetowej. Ja przypomnę, że praca nad ustawą budżetową to nie jest tylko i wyłącznie czytanie w jednej komisji, a potem drugie i trzecie czytanie w Sejmie, ustawa budżetowa musi być przepracowana przez wszystkie komisje branżowe, a więc zajmuje nam to z reguły około dwóch miesięcy od momentu złożenia projektu budżetu do Sejmu do momentu przyjęcia tegoż budżetu przez Sejm. W związku z tym nie widzę tu absolutnie żadnego kłopotu polegającego na tym, że nie będzie jeszcze przyjęte coś, co będzie miało wpływ na budżet. Nad tymi wszystkimi... (Poseł Elżbieta Rafalska: I to jest dowód na to, że...) Nad tymi wszystkimi ustawami będziemy debatować w najbliższym czasie. Tak? Jutro nad ustawą okołobudżetową, nad ustawą o finansach publicznych i potem nad kolejnymi ustawami, które będą miały wpływ na budżet państwa. Chciałbym powiedzieć o jednej rzeczy. Otóż wydaje mi się, że jednak rozsądniejsze... Niezależnie od tego, czy zgadzamy się z taką techniką legislacyjną, czy też nie, bo państwo dzisiaj się nie zgadzacie, choć wtedy kiedy państwo rządziliście, robiliście państwo dokładnie to samo, ale macie prawo się dzisiaj nie zgadzać. Nawet jeżeli się nie zgadzacie, to uważam, że jednak lepiej jest procedować nad tym w taki sposób, przyjmować realne założenia oparte na ustawach, które są procedowane w Sejmie, niż przepuszczać plany finansowe wzmocnione dodatkowymi punktami, jeśli chodzi o stronę przychodową takiego czy innego budżetu, które potem nie mogą być w żaden sposób zrealizowane. Przypomnę państwu rok 2006 i zmianę dotyczącą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, jeśli chodzi o ofiary wypadków komunikacyjnych. Ta zmiana miała przynieść budżetowi Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę ok. 1200 mln zł rocznie i faktycznie przyniosła. Narodowy Fundusz Zdrowia, zgodnie z przepisami, został zobligowany do tego, żeby ująć tę kwotę w swoim planie finansowym, a więc ją ujął. Co stało się potem? Otóż potem stało się to, że kwota, która została zgromadzona z tytułu przyrostu składki ubezpieczenia OC na leczenie ofiar wypadków komunikacyjnych, nie mogła zostać przez dwa lata w żaden sposób wykorzystana, ponieważ państwo nie zaprojektowaliście mechanizmów, które mogłyby te środki uruchomić, w związku z czym pieniądze leżały sobie na rachunku. I co z tego, że znajdowały się w planie finansowym, skoro de facto musiały być znowu, zgodnie z prawem, rozdysponowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia? Narodowy Fundusz Zdrowia musiał zaciągać zobowiązania bądź szukać oszczędności w innych działach tylko po to, żeby móc zrealizować wydatki, które nie mogły być zrealizowane na gruncie tego przyrostu składki. Tak się działo w przeszłości, w związku z czym uważam, że ta dzisiejsza dyskusja jest dyskusją w dużym stopniu bezprzedmiotową. Oczywiście jak zawsze mówicie państwo, że przerzucamy problemy na kolejne rządy. Myślę, że tutaj najcelniej, najdobitniej ujął to pan przewodniczący Rosati. Szanowni państwo, w dalszym ciągu w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w KRUS-ie, a więc w dwóch największych agendach, które mają za zadanie na bieżąco finansować wypłaty z tytułu emerytur i rent dla Polaków do tego uprawnionych, mamy strukturalny deficyt. Dzisiaj ten deficyt, jak zauważył pan przewodniczący, to kwota w zasadzie taka sama jak potrzeby pożyczkowe netto. Jeżeli spojrzymy na deficyt budżetu państwa na poziomie 47 mld zł zaplanowany na rok 2014 i zsumujemy dotacje budżetu państwa do FUS-u i KRUS-u, czyli kwotę 30,5 mld zł i 16,1 mld zł, wychodzi nam 46 mld zł. A więc w zasadzie gdyby nie strukturalny deficyt w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której nasz budżet na rok 2014 byłby zbilansowany. Jeżeli spojrzymy na potrzeby pożyczkowe... (Poruszenie na sali) (Poseł Anna Paluch: Gdyby babcia miała wąsy, to byłaby dziadkiem.) (Poseł Andrzej Orzechowski: Nie przeszkadzajcie.) Szanowni państwo, pozwólcie mi, będę zmierzał do konkluzji, tylko nie pokrzykujcie, bo to niczego nie zmieni. Ja i tak swoje powiem. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Mamy tutaj taką oto sytuację, że jeżeli wzbogacimy deficyt budżetowy o kwotę potrzeb pożyczkowych, sprowadzimy ją do kwoty potrzeb pożyczkowych netto, czyli kwoty 55 mld zł przewidywanych w roku 2014, jeżeli ujmiemy w tym blisko 7-miliardową pożyczkę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, znowu nam się wszystko bilansuje, czyli mamy dokładnie te same kwoty. Nie chcę powiedzieć, że to jest wina PiS-u, że mamy strukturalny deficyt ZUS-u. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Bardzo dobrze.) Nie chcę powiedzieć, że jest to wina SLD. (Poseł Anna Paluch: Chyba by pana huragan śmiechu zabił.) Chcę tylko zwrócić uwagę na jedną rzecz. Wysoka Izbo, z problemem finansów systemu ubezpieczeń społecznych borykamy się od roku 1989. To, z czym mamy dzisiaj do czynienia, to są przede wszystkim dwie rzeczy... (Gwar na sali) Pani poseł, później sobie pokrzyczymy razem, dobrze? Po pierwsze, chodzi o stary portfel, a więc o emerytury, które musimy dzisiaj wypłacać według starych zasad, według systemu zabezpieczeniowego, który polegał na tym, że kiedy się przechodziło na emeryturę, to niezależnie od tego, ile się przepracowało i jakie składki się odłożyło, dostawało się 60% kwoty zastąpienia, a po drugie, chodzi w dalszym ciągu o przywileje emerytalne. Teraz, Wysoka Izbo, chciałbym przypomnieć o jednej rzeczy. W momencie, kiedy w 2005 r. - już mówiłem o tym z tej mównicy wielokrotnie - tuż przed wyborami parlamentarnymi pojawiły się głosy, że trzeba wprowadzić dodatkowe ulgi i przywileje dla górników, czy państwo sobie przypominacie, kto głosował za tymi przywilejami? Bo ja sobie doskonale przypominam. Nie Platforma Obywatelska, nie. Sojusz Lewicy Demokratycznej i Prawo i Sprawiedliwość. Tak to wtedy wyglądało - to w odniesieniu do tego wszystkiego, co dzieje się dzisiaj z Funduszem Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli my przeprowadzamy tzw. reformę 67 polegającą na wydłużeniu wieku emerytalnego, która jest kluczowa z punktu widzenia zbilansowania tego systemu w długim okresie, kto głosuje przeciwko? Państwo wiecie, ja wiem, może już nie będę mówił. (Poruszenie na sali) (Poseł Anna Paluch: Wiemy, kto czerpał z Funduszu Rezerwy Demograficznej.) Tak, pani poseł, tylko Fundusz Rezerwy Demograficznej w ciągu ostatnich lat został zubożony o kwotę 19 mld zł przy rocznym deficycie systemu ubezpieczeń społecznych w kwocie ok. 50 mld zł. Jest jednak pewna różnica i warto by było tę różnicę zauważać. Znów chodzi o składkę rentową. Wszyscy się cieszyliśmy, że obniżamy składkę rentową, ale ona w bardzo krótkim okresie spowodowała zwiększenie deficytu strukturalnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak to wyglądało... (Poseł Elżbieta Rafalska: A krzyczeliście, że jeszcze mało.) Nie zżymajmy się na to, tylko spróbujmy naprawić rzeczywistość, z którą mamy do czynienia. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych to nie jest, przypomnę, wyciąganie pieniędzy, tak jak niektórzy z państwa posłów dzisiaj się wypowiadaliście, to nie jest wyciąganie pieniędzy z budżetu państwa, tylko to jest realizacja zobowiązań, które musimy pokryć. Musimy ją zapewnić, taka jest umowa społeczna pomiędzy państwem a obywatelami. Będziemy mieli do czynienia z tym deficytem strukturalnym jeszcze przez kolejne lata. Mówię tylko o jednej rzeczy - jeżeli my pracujemy nad tym, żeby ten deficyt strukturalny w perspektywie czasu zmniejszać, to państwo z reguły jesteście przeciwni. Na tym polega zasadniczy problem. A potem mówicie, że nie mamy pomysłu dla Polaków. (Poseł Anna Paluch: Bo nie macie.) Ciężko jest mieć pomysł w sytuacji, w której co roku z budżetu państwa odpływa 50 mld zł do systemu ubezpieczeń społecznych, a znakomita większość wydatków budżetu państwa to są wydatki sztywne, tyle tylko że nikt z opozycji tych wydatków nie chce w żaden sposób deregulować. Były dzisiaj wypowiedzi dotyczące tych projektów, które nie są bezpośrednio związane z budżetem, ale które będą miały wpływ na budżet państwa, jak chociażby projekt dotyczący opodatkowania spółek komandytowo-akcyjnych. Pan poseł Elsner mówił o tym, że chcemy w ten sposób zabić przedsięwzięcia rozwojowe, przedsięwzięcia, które są sponsorowane przez venture capital. Tylko zwracam uwagę, że państwo musi pobierać podatki. W przypadku spółek komandytowo-akcyjnych mamy dzisiaj taką sytuację, że mimo iż przepisy dotyczące podatku osobowego od osób prawnych, podatku osobowego od osób fizycznych są wszystkim powszechnie znane, to niestety dziwnym trafem konstrukcja pt. SKA, czyli spółka komandytowo-akcyjna, co do zasady tego podatku w żaden sposób nie odprowadza i tu nie chodzi o nałożenie innych, większych obciążeń niż dotychczas. Trochę inaczej sytuacja ma się w przypadku spółek komandytowych, ale o tym pewnie będziemy mówili przy okazji projektu, który jest w tym momencie procedowany w Sejmie. Nie możemy jednak zgadzać się na sytuację, w której tak naprawdę w pełnym świetle prawa ktoś unika płacenia podatków, nie w wymiarze 40%, 60% czy 80%, tylko tych normalnych, zwykłych, które są przewidziane ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych. Bardzo często też szermujemy w trakcie debat budżetowych poziomem zadłużenia Polaków. Dzisiaj znowu padła kwota, że mamy do czynienia z zadłużeniem przeciętnego polskiego obywatela na kwotę 60 tys. zł, to znaczy wracamy do dyskusji, która została otwarta przed tygodniem, czyli do wystąpienia profesora Balcerowicza i FOR-u, który uwzględnił w kwocie 3 bln zł przyszłych zobowiązań wszystkie wydatki konieczne do poniesienia przez budżet państwa czy też może nie przez budżet państwa, ale przez państwo, żeby zabezpieczyć byt tych osób, które dzisiaj pobierają emerytury i renty, o tym już przed momentem mówiłem, tylko popełnił jeden mały błąd, nie ujął absolutnie żadnych dochodów. Czyli mamy sytuację: mamy zobowiązania na kwotę 3 bln, nie mamy żadnych dochodów. Jeżeli w ten sposób to potraktujemy, że dzisiejsze zobowiązanie państwa to jest kwota 3 bln zł, to faktycznie, jak łatwo policzyć, będziemy mieli 60 tys. zadłużenia na jednego obywatela, ale zakładamy również, że przez najbliższych 30 lat państwo nie będzie wypracowywało żadnych dochodów, to znaczy że Polacy nie będą płacili składek na ubezpieczenie emerytalne, że Polacy nie będą płacili składek na ubezpieczenie rentowe. No przecież to jest wierutna, czysta bzdura od początku do końca. Nie chcę tego nazywać manipulacją, ale tak to, niestety, wyglądało. Mowa tutaj była także o tym, że maleje popyt wewnętrzny i inwestycje, a w projekcie budżetu mamy założony wzrost obu tych wartości. Przypomnę, że od dobrych kilku lat maleją nam także w gospodarce zapasy, w związku z czym kiedyś te zapasy trzeba będzie odtworzyć. W projekcie budżetu państwa przewidujemy, że samo odtworzenie zapasów, które jest traktowane księgowo jako inwestycja, przyniesie ponad 2% wzrostu produktu krajowego brutto w roku 2014, a zapasy będą musiały być odtwarzane, bo to jest naturalna kolej rzeczy. Poza tym ja się niczemu nie dziwię, to znaczy nie dziwię się temu, że w sytuacji, w której mamy do czynienia z ogólnoświatowym spowolnieniem gospodarczym, maleje tendencja, skłonność do tego, żeby inwestować, jak również temu, że w momencie kiedy obniżają się zarobki i wzrasta bezrobocie, krańcowo maleje skłonność do tego, żeby wzbudzać popyt. Natomiast znowu, w moim przekonaniu, wszystkie dane wskazują na to, że ta sytuacja ulega odwróceniu. I nie jest, panie pośle Zbrzyzny, niczym dziwnym, że w sytuacji spowolnienia gospodarczego maleją w gospodarce inwestycje i maleje w gospodarce popyt, popyt wewnętrzny. Należy o tym pamiętać. Była tutaj także mowa o PIR, o Polskich Inwestycjach Rozwojowych i kredycie de minimis Banku Gospodarstwa Krajowego. Chciałbym powiedzieć o dwóch rzeczach, odnosząc się do wypowiedzi pana profesora Żyżyńskiego. Po pierwsze, nie znam dzisiaj rozwiniętej gospodarki, w której więcej niż 50% produktu krajowego brutto wytwarza się w dużych przedsiębiorstwach, i to w dużych przedsiębiorstwach, które głównie produkują, a nie zajmują się sferą usługową. To nie oznacza, że nie należy o te przedsiębiorstwa dbać, i to nie oznacza, że nie należy tego zabezpieczać. Ale przypomnę, ktoś tutaj dziś na tej sali powiedział, że PIR to nietrafiona instytucja, bo istnieje od dwóch lat i nic jeszcze nie wytworzyła, mimo że wczoraj mieliśmy właśnie informację o podpisanej umowie. Powiem przede wszystkim, Wysoka Izbo, że nie istnieje od dwóch lat, tylko od niecałego roku, bo zapowiedź utworzenia spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe została złożona przez premiera podczas drugiego exposé, a więc w październiku, o ile sobie dobrze przypominam, roku 2012, a więc istnieje 11 miesięcy. Po drugie, spółka zanim się ukonstytuowała, to był początek roku 2012 i od tego czasu, z tego co wiem.... (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: Wypłaca pieniądze prezesom.) Ja wiem, że państwo byście chcieli, żeby wszyscy prezesi we wszystkich spółkach pracowali za darmo i żeby gospodarka w związku z tym kwitła i rosła. Ale w ten sposób się nie da. Natomiast prosiłbym o odrobinę cierpliwości i o brak przekłamań w tym zakresie, bo nie mówimy o 24 miesiącach, tylko o 11 miesiącach i pierwsze efekty działalności PIR już widać. Natomiast jeśli chodzi o wspieranie tej drugiej nogi, czyli małych i średnich przedsiębiorców, to nie znam lepszego mechanizmu udrożnienia zatorów finansowych niż gwarancja bankowa na to, żeby część kredytu obrotowego mogła być przez instytucję, było nie było państwową, pokryta, i co do której instytucja państwowa zobowiąże się, że te pieniądze będą wypłacane. Kończąc, jeżeli spojrzymy na prognozy dotyczące kształtowania się zarówno zadłużenia, jak i kosztów obsługi długu na najbliższe cztery lata, to widać wyraźną poprawę, która oczywiście w dużej mierze wynika z założenia przejęcia części środków, które są zgromadzone w OFE, i wykupienia, umorzenia obligacji. I tutaj zgoda, że tak to wygląda. Natomiast chciałbym powiedzieć, że to nie jest tak, że to nie jest żaden pomysł. To jest bardzo dobry pomysł z jednego prostego względu. Państwo wiele o tym mówiliście, natomiast nie złapałem, nie usłyszałem żadnej wypowiedzi kogoś, kto byłby w stanie wypowiedzieć się albo mocno na tak, albo mocno na nie. (Głos z sali: Trzeba było słuchać.) Wszyscy z państwa, którzy zabieraliście głos w tej sprawie, trochę pływaliście, a ja powiem o jednej rzeczy. Jeżeli zdaniem Wysokiej Izby dokonywanie pustych obrotów, a więc emitowanie zobowiązań przez Skarb Państwa w postaci obligacji po to, żeby te pieniądze przekazać w formie dotacji do ZUS-u po to, żeby ZUS mógł przekazać te pieniądze tak naprawdę w formie dotacji do otwartego funduszu emerytalnego po to, żeby otwarty fundusz emerytalny mógł kupić te obligacje... To znaczy, że mamy czterech pośredników i ten obrót nigdy nie będzie obrotem zerowym. W związku z tym uważam, że likwidacja części obligacyjnej w OFE jest rewelacyjnym pomysłem na to, żeby w końcu przerwać ten zaczarowany krąg. Natomiast mam nadzieję i zwracam się z apelem do ministra finansów pana premiera Rostowskiego o to, żeby zmiana w OFE nie spowolniła ani nie wpłynęła negatywnie na konieczność kontynuowania reform strukturalnych, jeśli chodzi o finanse publiczne, bo my ich naprawdę potrzebujemy, jak kania dżdżu. Wydaje się, że duże rzeczy w zasadzie zostały już zrobione, natomiast jest cała masa rzeczy małych, które powinniśmy powoli prostować, i tutaj czeka nas jeszcze ogrom pracy. Serdecznie dziękuję. (Oklaski)