Mówca: Finansów Tadeusz Kościński
Data: 2020-09-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam Wysokiej Izbie projekt nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2020, który Rada Ministrów przyjęła 20 sierpnia br. Budżet na rok 2020 miał być pierwszym od 30 lat budżetem zrównoważonym, czyli takim, w którym całość wydatków budżetu miała zostać sfinansowana jego dochodami. Konsekwentne uszczelnianie systemu podatkowego zapewniało w poprzednich latach nie tylko stabilność finansów publicznych, ale także pozwoliło na realizację zadań z zakresu polityki społeczno-gospodarczej, w tym ambitnej polityki prorodzinnej. Zgodnie z pierwotnymi postanowieniami ustawy budżetowej na rok 2020 z 14 lutego br. wydatki budżetu państwa miały wynieść 435,3 mld zł i miały odpowiadać dochodom. Niestety bezprecedensowe wydarzenie, jakim był wybuch pandemii COVID-19, doprowadziło do powstania jednego z największych kryzysów gospodarczych ostatnich lat. Jego skutki rozlały się na cały świat i nie ominęły także Polski. Mam tutaj na myśli przede wszystkim gwałtowne wyhamowanie aktywności gospodarczej i załamanie dotychczasowych trendów makroekonomicznych. Sytuacja wywołana przez COVID-19 wymusiła aktualizację podstawowych parametrów budżetowych i makroekonomicznych oraz przygotowanie odpowiednich narzędzi do walki ze skutkami pandemii. Dlatego też głównym celem prezentowanej nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2020 jest zapewnienie środków do dalszej stymulacji rozwoju polskiej gospodarki, tak by mogła ona jak najszybciej wrócić na ścieżkę wzrostu. W I kwartale 2020 r. roczne tempo wzrostu produktu krajowego brutto obniżyło się do 2% i osiągnęło najniższy poziom od III kwartału roku 2013. W II kwartale tego roku, czyli w okresie lockdownu, PKB był już niższy niż przed rokiem, i to aż o 8,2%. Przewiduje się, że w całym 2020 r. PKB obniży się o 4,6% wobec wzrostu o 4,1% w ostatnim roku, a wcześniej 3,7% - zakładanego pierwotnie w ustawie budżetowej na rok 2020. Zamrożenie gospodarki spowodowało odwrócenie wieloletniego trendu poprawy sytuacji na rynku pracy, obniżyła się dynamika zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw. Wyraźnie wolniej rosły przeciętne wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, a stopa bezrobocia rejestrowanego była już niższa niż rok wcześniej. Biorąc pod uwagę skalę obniżenia dynamiki aktywności gospodarczej w II kwartale, drastyczny wzrost bezrobocia w tym okresie nie nastąpił, m.in. dzięki stabilizującym działaniom rządu. Zakłada się, że w całym 2020 r. przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej obniży się o 2,4%. Płace w gospodarce narodowej powinny zwiększyć się o 3,5%, czyli w wyraźnie mniejszym tempie niż w poprzednich latach. Sytuacja dochodów budżetu państwa w pierwszej połowie 2020 r. była bardzo niekorzystna. Przewiduje się, że w 2020 r. dochody te będą niższe od zaplanowanych w ustawie budżetowej na bieżący rok o 36,7 mld zł, tj. o 8,4%. Dochody podatkowe budżetu państwa będą mniejsze o 40,3 mld zł, tj. o 10,3%, a dochody niepodatkowe będą wyższe o 3,6 mld, o 8,5%. Wysoka Izbo! Nowelizacja ustawy budżetowej na rok 2020 jest konieczna nie tylko ze względu na niezbędną aktualizację podstawowych parametrów budżetowych i makroekonomicznych, jak miało to miejsce w poprzednich latach. Jak już wspomniałem na wstępie, ta nowelizacja ma również inne zadanie - chcemy nadać pozytywny impuls rozwojowi polskiej gospodarki, poprzez zwiększenie łącznych wydatków budżetu państwa, w tym wydatków majątkowych. W marcu w obliczu trudnej sytuacji ekonomicznej w całej wspólnocie Komisja Europejska zaproponowała zaakceptowaną następnie przez radę ECOFIN generalną klauzulę wyjścia umocowaną w unijnym pakcie stabilności i wzrostu. Umożliwia ona tymczasowe odejście od zaleceń Rady Unii Europejskiej dotyczących polityki budżetowej. Klauzula pozwala (Dzwonek) w tym roku na skoordynowany impuls fiskalny dla wsparcia gospodarki. W znowelizowanej ustawie o finansach publicznych umożliwione jest zawieszenie stabilizującej reguły wydatkowej i zastosowanie klauzuli wyjścia w sytuacji ogłoszonego stanu epidemii oraz jednoczesnego znacznego pogorszenia sytuacji makroekonomicznej. Spełnienie tych przesłanek w 2020 r. umożliwiło wsparcie gospodarki dodatkowymi środkami w celu skuteczniejszego przeciwdziałania pandemii COVID-19 oraz jej negatywnym skutkom gospodarczym. Tym samym w projekcie nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2020 limit wydatków budżetu państwa uległ powiększeniu o 72,7 mld zł, tj. o 16,7% w stosunku do pierwotnych wielkości, i wynosi 508 mld zł. W konsekwencji przy prognozowanych niższych dochodach budżetu państwa, których wielkość szacujemy na kwotę 398,7 mld zł, zakładany deficyt budżetu państwa nie przekroczy 109,3 mld zł. Wysoki Sejmie! Za nami okres globalnego lockdownu wywołanego przez COVID-19, którego nikt się nie spodziewał podczas projektowania ustawy budżetowej na rok 2020. Musieliśmy zapewnić wsparcie firmom i środki na walkę z COVID-19 oraz chronić miejsca pracy. Dzięki wydatkom i wprowadzonym przez rząd działaniom nasza gospodarka odczuła skutki ekonomiczne koronawirusa w mniejszym stopniu niż większość krajów Unii Europejskiej. Wymagało o zaangażowania dużych nakładów finansowych i dlatego teraz nowelizujemy tegoroczny budżet. Wpływy budżetowe wracają do wcześniejszych poziomów, nadal jednak potrzebujemy funduszy na rozkręcenie gospodarki i pobudzenie inwestycji, aby w przyszłym roku wzrost PKB wrócił do poziomu z ostatnich lat. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Bardzo proszę o przyjęcie nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2020. Dziękuję bardzo. (Oklaski)