Mówca: Mariusz Witczak
Data: 2013-04-17 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Bardzo serdecznie dziękuję za wszystkie pytania, za zainteresowanie tą bardzo istotną tematyką. Wiele pytań powtarzało się czy dotyczyło podobnych kwestii, więc pozwolicie państwo, że na niektóre odpowiem ogólnie. Chcę państwu powiedzieć poza procedurą sejmową, ujmując to tak historycznie, że w tamtej kadencji nie zdążyliśmy tej ustawy przygotować i przyjąć. Inicjatywa w tamtej kadencji, która dotyczy tej ustawy, była podjęta przez Senat. Miałem wtedy przyjemność być przewodniczącym Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej w Senacie. I rzeczywiście, tak jak pani minister powiedziała, w dużym stopniu inspiratorem, silnym inspiratorem napisania tej ustawy był Związek Powiatów Polskich. To z tym środowiskiem pracowaliśmy, ponieważ ono czuło się w obowiązku, by kwestię nierówności występującej pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego uregulować na rzecz powiatów, tak żeby miały one taką możliwość. I rzeczywiście, jeżeli chodzi np. o kwestię lotnisk, o których pani minister mówiła, to powiat pilski czy Przasnysz na Mazowszu to są powiaty, które odziedziczyły znaczne mienie i nie bardzo wiedzą, jak nim zarządzać. Od razu chcę odpowiedzieć na jedno z pytań, które tutaj padło. To nie jest tak, że powiat i województwo nie mają swoich zadań własnych. Oczywiście, że mają. Jednym z takich bardzo istotnych zadań własnych szczebla powiatowego jest promocja zatrudnienia i walka z bezrobociem. I np. inicjatywy niektórych starostów zmierzają w takim kierunku, by tworzyć strefy gospodarcze, by tworzyć jak najlepsze warunki do inwestycji czy do tworzenia miejsc pracy, oczywiście nie wyręczając rynku, ale zapewniając do tego odpowiednie warunki zgodnie z zadaniem własnym. A takiej możliwości szczebel powiatowy jest pozbawiony, bo bez instrumentu gospodarczego, bez instytucji, która by działała na podstawie Kodeksu spółek handlowych, nie jest w stanie tego zrobić, Od razu przechodzę do tego, co się często pojawiało i w oświadczeniach klubowych państwa, i w pytaniach. Chodzi o to, że jest to pomysł na tworzenie spółek, stanowisk, stanowisk prezesów. Muszę powiedzieć wprost, że to bardzo demagogiczny zarzut, dlatego że większość tych spółek i tak przez te lata funkcjonowania samorządów powstała na obszarze gminy, a to jest lwia część w ogóle samorządności polskiej i majątku polskiego. One powstały, one już są. Ta ustawa raczej to ogranicza. Wątpliwości pani minister są oczywiście słuszne, my będziemy jeszcze to analizowali w ramach pierwszego czytania. Nam się wydaje, że te dwa zapisy, które dotyczą i strategii, i zadania własnego, plus do tego 10-letni okres na dostosowanie się tych spółek, które już funkcjonują, do tej ustawy, pozwolą spokojnie, bez tych dylematów czy wątpliwości, wyjść z tego obronną ręką. Ale jeżeli będą takie wnioski i analizy, by pewnych modyfikacji dokonać, to, jak mówiłem państwu już w oświadczeniu na samym początku, jesteśmy na to otwarci i nie ma z tym żadnego problemu. Czemu 10 lat? Dlatego że te szerokie możliwości w ustawie o zarządzaniu mieniem komunalnym doprowadziły do takiej sytuacji, że gminy często na początku lat 90. w różny sposób obejmowały udziały, powiedziałbym, nawet egzotycznych instytucji jak na kompetencje samorządu terytorialnego. Mają więc one jakieś szczątkowe udziały, nie wiem, w ślusarniach, w piekarniach, w obszarach, które na pewno nie powinny być domeną samorządu terytorialnego. To są udziały, które ani dla spółek nie są jakimś strategicznym wkładem, ani samorządom nie dają korzyści, które potem by przekładały się na jakieś pozytywne skutki dla wspólnoty samorządowej. Po prostu trwają takie zastane sytuacje. To ma być 10 lat, bo uważamy, że samorządy muszą mieć ten komfort, kiedy będą zbywały akcje czy będą sprzedawały udziały, że nie muszą tego robić w pośpiechu, bo będą miały czas, nie będą musiały wybierać takiego momentu, który mógłby pod względem gospodarczym być dla nich niekorzystny, gdyby uznały, że wartość jest nie taka w danej sytuacji gospodarczej, np. kryzysowej. Stąd wydłużony czas, a samorządy miałyby w tej materii swobodę. W przypadku samorządów wojewódzkich, szczebla wojewódzkiego też już mamy w zasadzie zamknięty katalog funkcjonujących spółek. Słusznie pan poseł Dziuba zwrócił uwagę, że promocja, wydawnictwa, edukacja to są takie wytrychy, obszary ogólne. No cóż, tak się stało - to są obszary zapisane w ustawie o samorządzie wojewódzkim, one rzeczywiście pozwoliły samorządom województw dostosować potrzeby w zakresie powoływania spółek do bardzo szerokiego zakresu zadań własnych, np. kwestii związanych z innowacyjnością, w ogóle z polityką gospodarczą, z podnoszeniem jakości życia w regionie. Dlatego dzisiaj już funkcjonuje mnóstwo spółek, począwszy od funduszy gwarancyjnych, promocyjnych poprzez instytucje, które zajmują się konferencjami. To najczęściej są majątki otrzymane w spuściźnie po likwidacji starych województw, kiedy wprowadzano reformę i powstało 16 województw. Jest mnóstwo tego typu majątku, który jest zarządzany w ten sposób. Najczęściej powoływanie instytucji przez szczebel województwa polegało na tym, że w umowie spółki wpisywano promocję, wydawnictwo - to była rzeczywiście taka szeroka formuła, która pozwalała tworzyć instytucje otoczenia biznesu na przykład. A więc uważamy, że można dzisiaj spokojnie rzeczy nazywać po imieniu. To oczywiście było robione zgodnie z prawem, ja nie podważam tych wszystkich decyzji, które miały miejsce w ostatnich latach, ale to może być ulokowane w szerszej formule. A więc i w gminach, i w regionach mamy kwestię spółek zamkniętą. Nie będzie wysypu ani wykwitu nowych spółek, tam już jest to zorganizowane. Jest rzeczywiście pytanie, jakie kwestie mogą być efektywniej realizowane przez powiaty ziemskie, bo taka jest nasza intencja, za pomocą spółek. Wydaje się, biorąc właśnie pod uwagę ograniczenia - kwestie finansowe, bo tu trzeba mieć wkład własny, żeby spółkę powołać, i kwestie związane z mieniem - że to najczęściej będą spółki z obszaru transportu (to jest zadanie własne, ponadgminne, to jest pewna usługa publiczna, którą powiat może dla gmin, które wchodzą w skład powiatu ziemskiego, realizować), to mogą być właśnie spółki z otoczenia biznesu, które będą pomagały przedsiębiorcom prowadzić działalność gospodarczą, i wreszcie to mogą być jakieś przedsięwzięcia z obszaru ochrony środowiska, przedsięwzięcia, powiedziałbym, transgraniczne, pomiędzy gminami, które wchodzą w skład powiatu, nie do zrealizowania przez jedną gminę. Takie są nasze analizy i takie są racjonalne, zdroworozsądkowe przypuszczenia. A więc nie będzie żadnego skoku na jakieś stanowiska, spółki, to jest, proszę mi wybaczyć, kompletna demagogia i coś, co może być wypowiadane tylko przez ludzi, którzy albo w samorządzie terytorialnym nigdy nie pracowali, samorządowcami nigdy nie byli, albo samorządu nie lubią, nie ufają samorządowcom, nie wierzą w ich dobre intencje wobec wspólnot samorządowych. Teraz co do szczegółowych pytań. Kwestia działalności bankowej - ja już też mówiłem o tym, że te wszystkie fundusze poręczeniowe, gwarancyjne działają na podstawie... to znaczy wydawanie tych poręczeń czy gwarancji odbywa się na podstawie Kodeksu cywilnego, a nie na podstawie Prawa bankowego - to nie są banki, nie ma żadnego zagrożenia. W przypadku TBS, odpowiadam, nie ma żadnego zagrożenia, ponieważ kwestie TBS reguluje odrębna ustawa, tutaj nie ma żadnego problemu. Padały też pytania w kilku państwa wystąpieniach dotyczące błędnego pojmowania kwestii ujednolicenia tych przepisów. Oczywiście, jeżeli mówimy o ujednoliceniu, to mówimy o ujednoliceniu w sensie możliwości, ale przecież nie o ujednoliceniu ze względu na zadania własne czy strategie, bo te są różne i będą w różny sposób realizowane. Mówimy o równym dostępie poszczególnych jednostek do takiego narzędzia, jakim jest spółka. Były pytania, czemu wcześniej ojcowie polskiej samorządności nie uwzględnili tych rozwiązań. Proszę pamiętać, że początek lat 90. to jest ta podstawowa reforma, i to są gminy, dopiero pod koniec lat 90. pojawia się reforma co do szczebla powiatowego i powstają województwa samorządowe. Oczywiście zmienia się i życie, i sytuacje, i nie uważam, żebyśmy byli zwolnieni od obowiązku przyjęcia noweli ze względu na różne nowe wyzwania i nowe potrzeby. O tym musimy dyskutować. Natomiast chcę państwu powiedzieć, że śp. pan prof. Kulesza, który był częstym gościem, zresztą pan prof. Stępień również w tamtej kadencji Senatu, właśnie dlatego, że byli formalnymi doradcami, mieli też udział w dyskusji, w analizach tych kwestii, więc to nie jest tak, że kiedyś nie korzystaliśmy również z doradztwa i wsparcia ojców polskiej samorządności. To też nie działo się przy zasłoniętej kurtynie. Przepraszam, że wspominam kwestie tamtej kadencji Senatu, ale to także jest odpowiedź na to, że to nie jest jakiś nowy pomysł, to nie jest procedowanie jakiejś ustawy pod osłoną nocy, tylko w tamtej kadencji długo toczyła się dyskusja ze środowiskami samorządowymi, z samorządowcami i z ekspertami. A więc to nic nowego. Ubolewam tylko, że nie udało się tego zrobić w tamtej kadencji, ale mam nadzieję, że te zasady uda się poprawić w obecnej. (Głos z sali: TBS-y.) Jeśli chodzi o TBS-y, już odpowiadałem. W ich przypadku jest oddzielna ustawa, która reguluje wszystkie dotyczące ich kwestie. TBS-y nigdy nie były klasyczną formą działalności, zakładania spółek czy działalności gospodarczej. Natomiast proszę pamiętać, że jeżeli w jakimkolwiek obszarze są wątpliwości dotyczące tego, czy jakaś spółka przetrwa, czy powstanie, to jeżeli mieści się to w zakresie zadań własnych i zostanie potraktowane jako strategiczna dziedzina w danej wspólnocie samorządowej, to taka spółka będzie mogła funkcjonować. To już mówię poza TBS-ami, jeżeli były jakieś wątpliwości, że pewne szczególne formy spółki będą narażone na to, iż będą musiały być likwidowane. Dziękuję. Dziękuję panu marszałkowi. (Oklaski) (Poseł Maria Nowak: Jakie koszty ta ustawa niesie?) (Poseł Mariusz Witczak: Nie ma kosztów, mówiłem o tym w oświadczeniu.)