Mówca: Ewa Lieder
Data: 2019-03-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Według proponowanej nowelizacji ustawy o kołach gospodyń wiejskich członkinią lub członkiem koła może być osoba, której miejscem zamieszkania jest wieś będąca terenem działalności koła, sołectwo położone w granicach administracyjnych miasta albo miasto do 5 tys. mieszkańców. Koło może kontynuować działalność także po zmianach w podziale terytorialnym kraju polegających na nadaniu wsi będącej terenem działalności koła gospodyń wiejskich statusu miasta, przy czym tylko koło wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich może utrzymać swój status. Nowelizacja reguluje niektóre reguły dotyczące pomocy finansowej dla kół gospodyń wiejskich, tj. limit wydatków z budżetu państwa, informacje podawane publicznie przez prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, monitorowanie poziomu wykorzystania tych środków przez ministra rolnictwa. Maksymalny limit wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na pomoc finansową dla kół gospodyń wiejskich w 2019 r. to 40 mln zł, czyli ok. 4 tys. na koło. W toku prac nad projektem w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 25 ustawy został uzupełniony o art. 25a, który mówi, że: pełnomocnik rządu do spraw małych i średnich przedsiębiorstw może realizować zadania związane z promowaniem i wspieraniem kół gospodyń wiejskich oraz ich związków, w szczególności w zakresie wszechstronnego rozwoju obszarów wiejskich oraz wsparcia rozwoju przedsiębiorczości na terenach wiejskich. Jak wiemy, to jest kalka z tego, co było wcześniej. Według nas, według wielu mówiących tutaj wcześniej osób jest to zupełnie niepotrzebny przedwyborczy sposób na to, żeby się wypromować na wsi, i to wrzutka w ostatniej chwili. W pierwotnej wersji projektu kwota środków przeznaczonych na koła gospodyń wiejskich z budżetu miała trafić do pełnomocnika rządu z przeznaczeniem na wspieranie kół gospodyń wiejskich bez żadnych kryteriów. Ta zmiana została - całe szczęście - wykreślona w toku prac nad projektem w komisji, ale niestety jest nadal ryzyko, że beneficjentami pomocy finansowej oraz działań mających na celu promocję i wspieranie kół będą tylko te koła, które przystąpiły do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich rządowej agencji, jaką jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podczas wtorkowego posiedzenia Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi strona społeczna zabierała głos w sprawie konsekwencji, jakimi skutkują niektóre przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, którą dziś nowelizujemy. W pewnych elementach te przepisy stoją w sprzeczności ze 150-letnią tradycją kół gospodyń wiejskich. Art. 6 ustawy w ust. 1 mówi, że: Koło gospodyń wiejskich podlega obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, zwanego dalej ˝rejestrem˝, prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ust. 2 mówi, że: Koło gospodyń wiejskich nabywa osobowość prawną z chwilą dokonania wpisu. Jest to upartyjnienie działalności kół, ponieważ nadzór nad ich działalnością sprawuje szef agencji rządowej, czego nie było przez 150 lat ich istnienia, bo nie było takiej potrzeby. A to, co powiedział pan poseł sprawozdawca, że trzeba, żeby koła gospodyń wiejskich zakorzeniły się na wsi, to już jest kuriozum, bo te koła, proszę państwa, są tak zakorzenione, że już bardziej się nie da, żeby się zakorzeniły. (Oklaski) Zarówno ta nowelizacja, jak i ustawa z 9 listopada zeszłego roku przechodzi procedowanie w Sejmie, oczywiście bez konsultacji społecznych, przy czym dzisiejsza nowelizacja jest pod płaszczykiem projektu poselskiego, co ułatwia wyeliminowanie konsultacji społecznych. Należy głośno mówić o tym, że wiele przedstawicielek kół gospodyń wiejskich oraz mieszkanek i mieszkańców wsi ma żal do rządu o faworyzowanie kół z Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, niejasne kryteria nagród dla kół i niesprawiedliwe traktowanie kół spoza rejestru. Rzecznik praw obywatelskich zgłaszał już w trakcie prac legislacyjnych nad projektem ustawy, a także po jej wprowadzeniu w życie, zastrzeżenia związane z konstytucyjnością ustawy, a raczej jej brakiem. Część tych zastrzeżeń podjął również ten projekt. Mamy jeszcze czas do jutra zastanowić się nad poparciem tego projektu. Czekamy też na to, jak będą wyglądały głosowania poprawek PSL-u, które poprzemy. Należy jednak odnotować fakt, że projekt ten nadal nie rozwiązuje problemu zauważanego również przez rzecznika praw obywatelskich, czyli przemieszczenia kompetencji wykonywanych co do zasady przez sąd rejestrowy do zakresu kompetencji prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który wpisuje koło gospodyń wiejskich do rejestru. Dziękuję. (Oklaski)