Mówca: Jerzy Sądel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-02-20 (Sejm RP, kadencja 7)

96 lat harcerstwa ziemi kłomnickiej Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiejsze oświadczenie chcę poświęcić wszystkim tym, którzy przyczynili się do patriotycznego wychowania młodzieży, organizując i wspierając, czasem wbrew władzom, ruch harcerski na kłomnickiej ziemi, w moim okręgu wyborczym. Harcerstwo w naszym kraju pojawiło się, gdy Polska była pod zaborami. W sposób niesformalizowany idea Roberta Badena-Powella rozprzestrzeniała się w sąsiadujących z Kłomnicami miastach, gdzie prężnie działały środowiska skautowe. Formalnie Związek Harcerstwa Polskiego powstał tuż po odzyskaniu niepodległości. Na przełomie 1918 r. i 1919 r. harcerstwo pojawiło się na ziemi kłomnickiej. O tym początkowym okresie wiemy jednak niewiele. Twórcą pierwszej drużyny harcerskiej, o której zachowały się informacje, był Wacław Foks. W kwietniu 1933 r. przy szkole powszechnej założył męską drużynę harcerską im. Zawiszy Czarnego, która uzyskała nr 23 w Hufcu ZHP Radomsko, chorągiew łódzka. Po zdobyciu stopnia ćwika i ukończeniu kursu drużynowego powołał w Kłomnicach Koło Przyjaciół Harcerzy. W ten sposób rozpropagował wśród społeczności lokalnej skauting i zyskał dla niego wielu przyjaciół. Drużyna prężnie działała w lokalnym środowisku, przygotowywała jasełka, uczestniczyła w obchodach religijnych, państwowych i patriotycznych, organizowała rajdy i obozy harcerskie. W piątą rocznicę powstania drużyny zyskała symbol - sztandar ufundowany przez społeczeństwo Kłomnic. Co ciekawe, drzewce z tego pierwszego sztandaru przetrwały do dziś i posłużyły następnemu sztandarowi ufundowanemu po wojnie w 1947 r. Rozwój harcerskiej drużyny z Kłomnic trwał nieprzerwanie do wybuchu II wojny światowej. Znane są losy kilkorga jej członków, którzy podjęli walkę w szeregach wojska lub AK w konspiracji. Tu chciałbym wymienić: Stefana Berdysa, absolwenta szkoły lotniczej w Dęblinie, członka załogi Dywizjonu 300, która brała udział w nalotach na Niemcy, który zginął w 1942 r., Adama Kręta, członka oddziału Armii Ludowej skierowanego do pracy konspiracyjnej, zdekonspirowanego przez Gestapo, który zginął w obozie Gross-Rosen, Kazimierza Gonerę, członka 7. Dywizji Piechoty w Częstochowie, który mimo decyzji o poddaniu się nie złożył broni i toczył walkę z oddziałami rozpoznawczymi wroga. Jego los jest nieznany. W Kłomnicach, tak jak w całym kraju, harcerze prowadzili działalność konspiracyjną. Działalność Szarych Szeregów polegała na szkoleniu się, wykonywaniu służby wywiadowczej i łącznikowej na rzecz AK oraz kolportażu prasy podziemnej, a w okresie późniejszym na akcjach tzw. małej dywersji i sabotażu. Oprócz działalności konspiracyjnej Szare Szeregi kontynuowały program wychowawczy przedwojennego harcerstwa. Po zakończeniu II wojny światowej nastąpiło odrodzenie harcerstwa. Kolejną ważną postacią ziemi kłomnickiej był druh Jędrzej Moderski, który wywodził się z rodziny o bogatych tradycjach skautowskich. Jego staraniem w końcu 1945 r. doszło do założenia 15. Kłomnickiej Drużyny ZHP im. Poległych Harcerzy. Po wojnie powstała również starsza drużyna harcerek im. Emilii Plater, która została zarejestrowana pod numerem 7. Jej założycielkami były Gabriela Politańska i Marta Gonera z Kłomnic. Druh Moderski przyczynił się nie tylko do odrodzenia harcerstwa w Kłomnicach, ale także do rozpowszechnienia idei skautingu w sąsiednich gminach: Witkowicach, Rzerzęczycach, Rzekach Wielkich czy Borownie. W latach przedwojennych harcerstwo mocno wrosło w lokalną społeczność. Założono Koło Przyjaciół Harcerstwa, które wspierało harcerzy przy organizacji imprez, wyjazdów na biwaki czy obozy. Największą akcją powojennej drużyny harcerskiej było ufundowanie pomnika Grób Nieznanego Żołnierza na kłomnickim cmentarzu. Równie ważna była uroczystość nadania sztandaru. Od końca 1948 r. zmieniała się atmosfera wokół harcerstwa. Odgórne naciski prowadziły do jego wygaszania, by zjednoczyć ruch młodzieżowy w jedną komunistyczną organizację - Związek Młodzieży Polskiej. Wydarzenia w kraju spowodowały już w 1948 r. rozwiązanie 7. Drużyny Harcerek im. Emilii Plater. To samo groziło męskiej drużynie, jednak dzięki druhowi Moderskiemu przetrwała, działając po rozwiązaniu Związku Harcerstwa Polskiego w konspiracji. Nieocenioną zasługą druha jest również zachowanie sztandaru drużyny z 1947 r. w nienaruszonym stanie. Po 1956 r., gdy nastały sprzyjające warunki, druh Moderski przystąpił do rekrutacji nowych harcerzy. Reaktywowano też drużynę harcerek. Wkrótce harcerstwo ściśle związało się ze szkołami, dzięki czemu w okolicznych miejscowościach powstawało wiele drużyn harcerskich. Dziś bogatą tradycję harcerstwa kłomnickiego kontynuuje 35. Częstochowska Drużyna Harcerska Płomień działająca przy Zespole Szkół w Kłomnicach. W 96. rocznicę powstania pierwszej drużyny harcerskiej w Kłomnicach żywię nadzieję, że świadectwa minionych pokoleń harcerzy będą dla nas przykładem wychowania patriotycznego, które pozwoli na kształtowanie kolejnych pokoleń aktywnych obywateli odpowiedzialnych za losy swojej ojczyzny.