Mówca: Marian Cycoń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-10-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w 100. rocznicę urodzin Tadeusza Sokołowskiego Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Panowie Posłowie! Jesienią bieżącego roku mija 100. rocznica urodzin Tadeusza Sokołowskiego, wybitnego Sądeczanina, przedwojennego sportowca, a w czasie wojny słynnego kuriera Polskiego Państwa Podziemnego, żołnierza samodzielnej brygady karpackiej oraz drugiego korpusu polskich Sił Zbrojnych generała Władysława Andersa. Tadeusz Sokołowski urodził się 6 września 1914 r. w majątku ziemskim Sławów pod Żytomierzem. Wczesne dzieciństwo spędził wraz z rodzeństwem w Sławowie. Wykształceni, będący po studiach uniwersyteckich, rodzice dbali o patriotyczne wychowywanie swoich dzieci. W 1917 r., kiedy wybuchła rewolucja październikowa, ojciec Tadeusza Sokołowskiego, pełniący dotąd urząd starosty ziemskiego, został aresztowany i zamęczony przez bolszewików. Matka wraz z dziećmi uszła przed represjami i najpierw pomieszkiwała w okolicznych wsiach, aby następnie przyjechać do odrodzonej w 1918 r. Rzeczypospolitej Polskiej. Początkowo rodzina udała się do Warszawy, ale kolejnym i najdłuższym miejscem zamieszkania i pracy stał się Nowy Sącz. Po przeprowadzce Tadeusz Sokołowski uczęszczał do drugiego gimnazjum im. Bolesława Chrobrego, do jednej klasy m.in. ze Zbigniewem Rysiem, późniejszym słynnym kurierem Polskiego Państwa Podziemnego. W latach gimnazjalnych i pogimnazjalnych Tadeusz Sokołowski trenował narciarstwo, z którym wiązał swoją karierę sportowca. Był zawodnikiem Klubu Sportowego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego Sandecja. Rozpoczął też studia prawnicze, które ukończył na krótko przed agresją Niemiec hitlerowskich na Polskę w 1939 r. W trakcie kampanii wrześniowej walczył ramię w ramię z innymi rówieśnikami. 20 października dostał się do niewoli pod Sztubnem, ale kilka dni później udało mu się zbiec. W ostatnich dniach października powrócił do Nowego Sącza. W rodzinnym domu wraz z matką udzielał pomocy i schronienia uchodźcom. Zaczął organizować przerzuty przez zieloną granicę na Węgry tym, którzy chcieli podążać w kierunku Francji, gdzie formowała się polska armia pod dowództwem generała Władysława Sikorskiego. Po nawiązaniu kontaktu z dawnym kolegą szkolnym Zbigniewem Rysiem zorganizowali siatkę przerzutową przez zieloną granicę. Z początkiem 1940 r. został kurierem bazy wojskowej łączności zagranicznej Związku Walki Zbrojnej w Budapeszcie, o kryptonimie ˝Romek˝. Przez zielone granice przerzucał broń i pieniądze do Generalnego Gubernatorstwa. Jego matka pełniła funkcję łączniczki, sama pieniądze przywiezione do Nowego Sącza odwoziła do wyznaczonych punktów kontaktowych w Krakowie. Po kilkunastu miesiącach pracy w charakterze kuriera Tadeusz Sokołowski zagrożony aresztowaniem przez gestapo przedostał się do Libii, gdzie wstąpił do drugiego batalionu Brygady Strzelców Karpackich. Brał udział w kampanii libijskiej. Jesienią 1941 r. uczestniczył w obronie Tobruku, podczas walk został ranny. W grudniu 1943 r. wraz z Trzecią Dywizją Strzelców Karpackich trafił do Włoch. Podczas walk o Monte Casino 12 maja 1944 r. dostał się do niewoli niemieckiej, z której następnie udało mu się zbiec. W lipcu 1945 r. został awansowany do stopnia podporucznika. Zdemobilizowany został 13 października 1946 r. we włoskim Predappio. Stamtąd wraz z wieloma innymi żołnierzami walk na frontach zachodnich udał się na emigrację do Kanady. Marzył o powrocie do Polski, jednak wiedział, że przedstawiciele Polskiego Państwa Podziemnego są w ojczyźnie ciemiężeni przez sowietów i podległe im organy państwowe. W Kanadzie rozpoczął pracę w sektorze budowlanym. Tam też dożył swoich dni. Zmarł 16 maja 2006 r. w Midland, pochowany został w Toronto. Za życia uhonorowano go wieloma międzynarodowymi odznaczeniami, m.in. Krzyżem Walecznych, gwiazdą Afryki, złotą gwiazdą Włoch, kanadyjskim medalem za odwagę. Bohaterska matka Tadeusza Sokołowskiego nie przeżyła wojny. Po wstąpieniu Tadeusza do wojska wciąż działała w konspiracji, prowadząc tajne nauczanie i niosąc pomoc sądeckim Żydom. Została aresztowana w październiku 1943 r. i wywieziona do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück. Tam w lutym 1945 r. stracono ją zastrzykiem z fenolu. Pamięć o sądeckiej bohaterskiej rodzinie Sokołowskich nie może ulec zatarciu.