Mówca: Maria Zuba
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Omawiając sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za rok 2015, musimy choć na chwilkę zatrzymać się na sprawach dotyczących polityki społecznej i rodziny. Musimy to zrobić, dotykając szczegółów, aby zdać sobie sprawę, jak wygląda sytuacja w tych ważnych, dotykających każdego Polaka obszarach. W celu zabezpieczenia społecznego polskich rodzin powołanych zostało kilka funduszy, które niestety od lat funkcjonują z naruszeniem prawa. Ani rząd premiera Donalda Tuska, ani rząd premier Ewy Kopacz przez 8 lat nic nie zrobiły, aby ten stan rzeczy naprawić. Zacznę od Funduszu Pracy. Jego przychody w 2015 r. były niższe niż w roku 2014, choć bezrobocie według statystyki i składanych tutaj wcześniej przez posłów PO sprawozdań malało, a składki są przecież pochodną zatrudnienia i bazy podatkowej. Rok 2015 był kolejnym rokiem dla rządu PO i PSL finansowania z tego funduszu kosztów związanych ze specjalizacją oraz realizacją staży podyplomowych dla lekarzy, dentystów, pielęgniarek i położnych. Kiedy taki tryb finansowania po raz pierwszy wprowadzał do budżetu państwa w roku 2009 premier Tusk, zapowiadał, że ma to charakter incydentalny. Niestety rok 2015 również był rokiem finansowania z Funduszu Pracy tych zadań. Kolejny fundusz to Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powołany w celu ochrony pracowników w razie niewypłacalności pracodawcy. Mimo wysokiego stanu środków funduszu, który zarówno na początku, jak i na końcu roku sprawozdawczego wynosił ponad 5 mld zł, objął on pomocą w ramach ochrony miejsc pracy tylko 34 pracowników, zaś kwota wypłaconej pomocy z konta funduszu dla 817 pracowników wyniosła 3900 tys. zł, czyli zaledwie 1,6% kwoty zaplanowanej na ten rok. Pytanie, dlaczego fundusz udzielał tak małej pomocy. Czy na rynku pracy w 2015 r. było już tak dobrze, że rząd Ewy Kopacz nie widział potrzeby ochrony miejsc pracy? Czyżby Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie był potrzebny? Czy kondycja firm była tak dobra? Przecież wiemy, jak wyglądała sytuacja na rynku. Syndycy za rządów PO i PSL lawinowo przejmowali kolejne firmy. Zatem pytanie pozostaje bez odpowiedzi. (Poseł Jakub Rutnicki: Co? Jakie firmy?) Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Trudno zrozumieć, dlaczego rząd Platformy Obywatelskiej i PSL stać było na wydatkowanie w mediach komercyjnych kwoty 696 tys. zł na promocję... (Poseł Jakub Rutnicki: A was stać na podwyżkę?) ...niewłaściwie przygotowanego programu wieloletniego ˝Senior - WIGOR˝. W efekcie złego przygotowania nie wykorzystano 17% kwoty zaplanowanej na realizację tego programu. Temat, na który zwracaliśmy przez cały rok uwagę rządu premier Kopacz, to realizacja Programu Operacyjnego ˝Pomoc żywnościowa˝, który nie został zrealizowany. Tą pomocą nie objęto ok. 1/4 gmin polskich. Pytanie, czy w tych gminach nie było osób potrzebujących. Dlaczego tutaj rząd nie przystąpił do promocji tego programu? Dlaczego nie docierał do tych gmin? Dlaczego politycy Platformy Obywatelskiej nie starali się, żeby te zarezerwowane w budżecie na ten program pieniądze zostały wykorzystane? W minionym roku uległa dalszemu pogorszeniu kondycja Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Moi przedmówcy odnosili się do tego problemu. W roku 2015 fundusz był zasilony nieoprocentowaną pożyczką w wysokości 5,5 mld zł z budżetu państwa oraz środkami Funduszu Rezerwy Demograficznej pochodzącymi z przeniesienia aktywów z OFE oraz odsetek od aktywów wpłat z OFE w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa. Mimo to stan funduszu obniżył się w ciągu jednego roku o 5,6 mld zł. Stan Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na koniec 2015 r. był ujemny i wynosił 45 924 mln zł. Jednocześnie zadłużony jest u Skarbu Państwa na kwotę ponad 45 mld zł. Dokonany przez rząd PO i PSL bez konsultacji z właścicielami zamach na środki z OFE w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa oraz wzrost kwot odprowadzonych składek na skutek zmniejszenia się o ok. 85% liczby członków OFE nie miał istotnego wpływu na zmniejszenie deficytu ZUS. Rok 2015 był kolejnym, siódmym rokiem, w którym Skarb Państwa udzielał Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych dofinansowania w ramach pożyczki. Przy kolejnych sprawozdaniach pytaliśmy prezesów ZUS o sposób zwrotu pożyczki, o przedstawienie nam tego, w jaki sposób te środki zostaną zwrócone do budżetu. Niestety odpowiedź była jedna: w zasadzie brak perspektywy zwrotu. Pragnę zwrócić uwagę, że rząd PO i PSL pozostawił również nieuregulowaną kwestię zasad przekazywania kwoty głównej z OFE do ZUS oraz odsetek od tych środków po roku 2014. Przypomnę, że ta kwestia została w ustawie przyjętej przez Sejm określona tylko co do roku 2014, po tym roku ten proces przebiega na zasadzie domniemania. Jak zostanie rozwiązany ten problem? To problem, który został pozostawiony następcom. Nie została również przez rząd PO i PSL perspektywicznie uporządkowana kwestia przedłużenia umowy na usługę wsparcia eksploatacji i utrzymania systemu informatycznego KSI ZUS. Sytuacja jest taka, że już nastąpiło przekroczenie limitu środków przewidzianych w tej umowie, do czasu wygaśnięcia umowy brakuje ok. 35 mln zł i nadal nie ma rozwiązania, decyzji, jak ten system informatyczny ma być obsługiwany. Kolejnym funduszem, którego kondycja finansowa pogorszyła się w ubiegłym roku, jest Fundusz Emerytur Pomostowych. Jest to analogiczna sytuacja do sytuacji z lat poprzednich i jest ona spowodowana wydatkami wyższymi niż przychody. W roku 2015 przychody pokryły zaledwie w 59% poniesione koszty. Niedobór pokryty został ze środków zgromadzonych na koncie funduszu w latach poprzednich, ale ten zapas stopniał z 229 mln zł do 65 mln zł. To oznacza, że pozostawienie tego funduszu z tym nierozwiązanym problemem spowoduje, że Fundusz Emerytur Pomostowych jako drugi po ZUS będzie wymagał wsparcia z budżetu państwa. Jak ocenić taką niefrasobliwość i niegospodarność rządu Platformy Obywatelskiej i PSL-u? Społeczeństwo to oceniło, dało w wyborach czerwoną kartkę rządowi premier Ewy Kopacz. Najwyższa Izba Kontroli sugeruje, aby rząd wzorem roku 2003 problem ZUS-u rozwiązał, wprowadzając ustawę, która umorzy zobowiązania z tytułu pożyczek z budżetu państwa. Czy to rozwiązanie jest rozwiązaniem, nad którym powinniśmy się zastanowić? Jest to również kamyczek pozostawiony w ogródku obecnego rządu. Pragnę również poświęcić kilka słów ochronie zdrowia, gdyż ten ważny obszar życia społecznego, jak wynika ze sprawozdania, był mocno zaniedbywany w roku 2015. W tym zakresie odniosę się krótko do kilku najważniejszych spraw. Pragnę zwrócić uwagę na nieskuteczny nadzór nad wdrożeniem Elektronicznej Platformy Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych - pomimo sygnalizowania już od 2011 r. ryzyka nieosiągnięcia celu projektu w wyznaczonym terminie nadal ten nadzór był zły i nieskuteczny. Jak wynika ze sprawozdania, podejmowanych było wiele działań, ale ostatecznie okazały się one nieskuteczne. W roku 2015 minister zdrowia nie zrealizował dwóch istotnych programów polityki zdrowotnej dotyczących ważnych problemów zdrowotnych i społecznych. Chodzi o ˝Krajowy program zmniejszania umieralności z powodu przewlekłych chorób płuc poprzez tworzenie sal nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej˝ oraz ˝Program zapobiegania depresji w Polsce na lata 2015-2019˝. Zaniechanie realizacji programu zapobiegania depresji ma miejsce w sytuacji, kiedy wzrasta lawinowo liczba przypadków depresji w Polsce. Niestety depresje w naszym kraju szczególnie doświadczają ludzi młodych. Rocznie według statystyk samobójstwa popełnia ok. 6 tys. Polaków, co oznacza, że z mapy Polski w ciągu roku znika jedno małe 6-tysięczne miasteczko. Również z budżetu europejskiego Ministerstwo Zdrowia na realizację programu z nowej perspektywy finansowej na lata 2014-2020 wykorzystało znikomą wielkość środków. Do końca 2015 r. ministerstwo wykorzystało niecałe 10% kwoty przyjętej w ustawie budżetowej i ok. 36% planu po zmianach na rok 2015. Dziękuję bardzo. (Oklaski)