Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-10-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego, złożonego przez Komisję do Spraw Petycji, druk nr 815. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 183 § 1 Kodeksu postępowania karnego świadek może uchylić się od odpowiedzi, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego samego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Zaproponowany przez wnioskodawcę projekt zakłada nowe brzmienie tego przepisu, które pozwoliłoby świadkowi na uchylenie się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą także na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Jest to w mojej ocenie naturalna konsekwencja przepisu dotyczącego przestępstwa. Z wnioskowania z większego na mniejsze wynika, że jeżeli można uchylić się od odpowiedzialności za przestępstwo - w tym sensie, że można odmówić odpowiedzi - to tym bardziej można byłoby odmówić odpowiedzi w przypadku, gdy sprawa dotyczy wykroczenia bądź wykroczenia skarbowego. Zaproponowana zmiana zasługuje na pełną aprobatę. W pełni należy podzielić argumentację przytoczoną w uzasadnieniu projektu. Powstały w wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z dnia 10 stycznia 2003 r. stan prawny, determinujący de facto obowiązek samooskarżania, czyli obowiązek zeznawania w charakterze świadka w sytuacji, gdy może to narazić osobę zeznającą na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, jest sprzeczny z rzymską zasadą: nemo se ipsum accusare tenetur - nikogo nie można zmuszać do oskarżania samego siebie. Analogicznie sytuacja wygląda w stosunku do osób najbliższych: można tutaj mówić o swoistym obowiązku denuncjacji tychże osób przez świadków. Ważąc, zestawiając, wartość jedności rodziny z wartością dobra wymiaru sprawiedliwości, większy akcent moim zdaniem powinniśmy położyć na tę pierwszą wartość. I temu powinna służyć ta zmiana. W kontekście niniejszego projektu może niepokoić powielanie, kolejny raz, praktyki, o której wspomniałem z tej mównicy podczas procedowania ostatniej nowelizacji Kodeksu postępowania karnego na posiedzeniu Sejmu w dniu 8 czerwca br. Postępowanie karne, podobnie jak pozostałe rodzaje postępowań sądowych i kodeksy prawa materialnego, nie powinny podlegać częstym modyfikacjom w zakresie krótkiego okresu vacatio legis, podważającym i tak już niskie zaufanie obywateli do instytucji państwa. Niestety to jest już trzecia nowelizacja Kodeksu postępowania karnego od początku tej kadencji Sejmu i druga, która ma charakter wycinkowy. Starajmy się, Wysoki Sejmie, aby w przyszłości - jako odpowiedzialni za stanowienie prawa - unikać takich form nowelizacji ustawy, nawet pomimo jej słusznych intencji, dążąc do zbierania większej liczby zmian w jednym projekcie i kompleksowego, systemowego stanowienia prawa, tak aby ograniczyć choć trochę to szaleństwo legislacyjne. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mimo zgłoszonego zastrzeżenia, biorąc pod uwagę słuszność i zasadność wprowadzenia przedmiotowej regulacji, Koło Poselskie Wolni i Solidarni poprze przedłożony projekt ustawy. Dziękuję bardzo.