Mówca: Sprawozdawca Maria Małgorzata Janyska
Data: 2015-06-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Szanowni Państwo Posłowie! Komisja do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji zajmowała się rządowym projektem ustawy o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów zawartym w druku nr 2331. Jest to kolejny, trzeci akt prawny, tzw. trzecia transza deregulacji, którą skutecznie polski rząd wprowadza do naszej przestrzeni publicznej. Te deregulacje były zapowiadane jeszcze w exposé premiera Donalda Tuska. Przypomnę, że w Polsce zawodów regulowanych jest stosunkowo dużo w stosunku do innych państw europejskich, te trzy transze objęły ponad 200 zawodów. Projekt ustawy, który analizowaliśmy, zawarty w sprawozdaniu w druku nr 3490, został 20 czerwca 2013 r. skierowany do konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych. Brało w tym udział ok. 300 podmiotów. Projekt nowelizuje 18 ustaw, zawiera, można powiedzieć, kilkaset, bo niemal 300 stron uzasadnienia i oceny skutków regulacji. W dniu 11 marca 2014 r. został przyjęty przez Radę Ministrów i został później skierowany do Sejmu. W Sejmie zajmowała się tym projektem, jak już powiedziałam, Komisja Nadzwyczajna do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji, która rozpatrywała go na 12 posiedzeniach. W tej sprawie odbyło się również wysłuchanie publiczne. Szanowni Państwo! Na wstępie, zanim przejdę do bardziej szczegółowych informacji, warto przypomnieć, że Biuro Analiz Sejmowych wykonało na zlecenie opinię, ekspertyzę co do treści tego projektu. Przytoczę tylko najważniejsze ustalenia opinii prawnej, bo one są istotne. A więc projekt czyni zadość wymaganiom wynikającym z zasad techniki prawodawczej, jego uzasadnienie, jak również będąca załącznikiem do niego ocena skutków regulacji są na wysokim poziomie merytorycznym. Projekt należy ocenić jako zgodny z prawem Unii Europejskiej, dokonywane w nim zmiany nie naruszają konstytucyjnych praw i wolności jednostek. Większość rozwiązań dotyczących deregulacji oraz dereglamentacji zawodów charakteryzuje się dużą wewnętrzną spójnością i logiką, te rozwiązania doprowadzą do zwiększenia dostępu do zawodów przy jednoczesnym zapewnieniu dostatecznej ochrony interesu publicznego. Podano tu również informację, że oprócz zwykłych usterek projekt zawiera postanowienie, które może budzić wątpliwości natury konstytucyjnej, ograniczając w pewnym miejscu dostęp do informacji publicznej dotyczącej honorariów artystów. Muszę od razu powiedzieć, że komisja w toku swoich prac nie podzieliła tych wątpliwości i w takim kształcie, w jakim zostało zaproponowane, znalazło się to również w sprawozdaniu. Szanowni Państwo! Jak wspomniałam, odbyło się 12 posiedzeń komisji, na których zajmowano się tym projektem. Posiedzenia były prowadzone w taki sposób, aby absolutnie każdy miał możliwość wypowiedzenia się na każdy budzący wątpliwości temat, dlatego że projekt dotyczy dużej liczby ustaw, wspomniano o 18, regulowanych przez takie resorty, jak: Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, Ministerstwo Zdrowia. Udział w pracach brały: Komisja Nadzoru Finansowego, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, Komenda Główna Policji, Państwowa Agencja Atomistyki, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Wyższy Urząd Górniczy, główny inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Na posiedzenia komisji byli zapraszani również przedstawiciele takich podmiotów, jak: Business Centre Club, Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, Konfederacja Lewiatan, Krajowa Rada Radców Prawnych, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, Naczelna Rada Adwokacka, Polska Izba Ochrony, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Polska Izba Ubezpieczeń, Polska Rada Biznesu, Polski Związek Pracodawców ˝Ochrona˝, Polskie Stowarzyszenie Rusznikarzy i Dystrybutorów Broni, Pracodawcy RP, Ruch Obywatelski Miłośników Broni, rzecznik praw absolwenta, Stowarzyszenie Ochrony Własności Przemysłowej, Stowarzyszenie Rzeczników Patentowych, Towarowa Giełda Energii SA, Związek Rzemiosła Polskiego, a także organizacji samorządowych, jak: Unia Metropolii Polskich, Unia Miasteczek Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich, Związek Województw RP, związków zawodowych, Forum Związków Zawodowych. Udział brali też przedstawiciele Komisji Krajowej NSZZ ˝Solidarność˝ i Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Ustawy objęte zmianami to m.in.: Kodeks postępowania cywilnego, ustawa o ochronie przeciwpożarowej, ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, ustawa o muzeach, ustawa o ochronie osób i mienia, ustawa o broni i amunicji, ustawa Prawo własności przemysłowej, ustawa o giełdach towarowych, ustawa Prawo atomowe, ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ustawa o rzecznikach patentowych, ustawa o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego, ustawa o obrocie instrumentami finansowymi, ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawa Prawo geologiczne i górnicze. Zawody, których dotyczą zmiany, to m.in.: strażak, inżynier pożarnictwa, strażak jednostki ochrony przeciwpożarowej, rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, pracownik artystyczny instytucji kultury, muzealnik, makler papierów wartościowych, trochę tego jest, proszę państwa, doradca inwestycyjny, makler giełd towarowych, agent firm inwestycyjnych, również stanowiska, które mają istotne znaczenie dla zabezpieczenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, rzeczoznawca w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, rzecznik patentowy, rusznikarz, konserwator zabytków ruchomych, konserwator zabytków nieruchomych, konserwator zabytkowej zieleni, tłumacz przysięgły, zawody geologiczne i zawody górnicze. Proszę państwa, na przykładzie tej szybkiej wyliczanki widać, jak istotny zakres materii był regulowany projektem ustawy. Dlatego na prace komisji przeznaczono tyle czasu, aby każdy mógł bardzo dokładnie zapytać, wyjaśnić, przedstawić swoje informacje, a także uwagi, propozycje i poprawki. Do końca, do ostatniego posiedzenia komisji przyjmowałam poprawki, chociaż wcześniej z prezydium komisji ustaliliśmy termin ich wpływu. Później uzgodniliśmy, że jeszcze na ostatnim posiedzeniu poprawki również będą mogły być przyjęte, analizowane, ponieważ tak jak wspomniałam, jest to niezwykle istotna materia. Jeżeli chodzi o zakres deregulacji, może chociaż hasłowo państwu wymienię sposoby deregulacji. Tak więc: dopuszczenie do występowania przed niektórymi organami kolejnych grup zawodowych, likwidacja niektórych funkcji specjalistów, rezygnacja bądź ograniczanie praktyki zawodowej oraz ograniczanie wymagań w zakresie kwalifikacji, możliwość zwolnienia z części pisemnej egzaminu pod warunkiem odpowiedniej praktyki w wykonywaniu danych czynności - nie mówię, jakiego zawodu konkretnie to dotyczy, bo było to artykułowane na posiedzeniach komisji, a gdybym teraz chciała powtarzać i przywoływać, to spędzilibyśmy nad tym tyle czasu, co na posiedzeniach komisji. Jeśli ktoś jest zainteresowany, może oczywiście sięgnąć do stenogramów i bardzo szczegółowo z tym się zapoznać. Idąc dalej tym tokiem: rozszerzenie dotychczasowych uprawnień o dodatkowe czynności, sprecyzowanie dopuszczenia samokształcenia w realizacji obowiązku podnoszenia kwalifikacji, wprowadzenie obowiązku posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z realizacją czynności w danym zawodzie, zmiany dotyczące uzyskiwania kwalifikacji, poszerzenie kręgu osób zajmujących określone stanowiska, uelastycznianie warunków zatrudnienia osób wykonujących w ramach stosunku pracy daną działalność, wyeliminowanie nieuzasadnionego zróżnicowania pozycji osób zatrudnionych przy tego samego rodzaju pracy w różnych instytucjach, ale w tej samej branży, zrównanie statusu zawodowego osób zatrudnionych w instytucjach ze statusem osób zatrudnionych w niepublicznej jednostce, zapewnienie ciągłości wykonywania funkcji zarządczej, wyłączenie jawności danych osobowych niektórych podmiotów, delegacja do określenia wykazu stanowisk pracy przez dyrektora, a nie jak dotąd przez ministra, rezygnacja z określenia przez ministra minimalnej stawki wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach, bo były przypadki obniżania wymagań kwalifikacyjnych. Wprowadziliśmy również tzw. immunitet muzealny. Nie była to deregulacja, ale ze względu na ekonomiczność procesu legislacyjnego przychyliliśmy się, aby tę bardzo ważną sprawę załatwić, by zabezpieczyć przed konfiskatą wwiezione na teren Rzeczypospolitej Polskiej eksponaty wystawowe. W niektórych przypadkach zaproponowaliśmy zniesienie wymogu stażu pracy, poszerzenie katalogu podmiotów, w których okresy zatrudnienia zalicza się do wymaganego stażu pracy. Były również przypadki likwidacji, czyli dereglamentacji zawodu, z jednoczesnym wskazaniem obowiązku na przykład zatrudnienia osób z właściwą wiedzą, kwalifikacjami, umiejętnościami i doświadczeniem, ale było to pozostawione do decyzji podmiotu zatrudniającego. Zaproponowano przekształcenie kilkunastu stanowisk w jedno o różnych specjalnościach i tym samym zmniejszenie liczby zawodów regulowanych w danym obszarze. Ograniczyliśmy w ustawie maksymalne wysokości opłat za egzamin w niektórych przypadkach. Zajmowaliśmy się procesami szkolenia, zmniejszaniem ilości godzin w przypadku, gdy dotyczy to pracujących już, pracowników z odpowiednim stażem. Zajmowaliśmy się zmniejszaniem wymogów dotyczących egzaminów i wpisów do właściwych rejestrów, rozszerzeniem dotyczącym rodzajów wykonywanych czynności zawodowych, które są brane pod uwagę przy ustalaniu doświadczenia niezbędnego do wykonywania danych działań. Umożliwiliśmy podejmowanie działań zawodowych osobom, które wykształcenie, tytuł zawodowy, doświadczenie uzyskały poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obniżyliśmy w jednym przypadku poziom wykształcenia uprawniający do uzyskania uprawnień w danym zawodzie, z wyższego magisterskiego do wyższego. Zaproponowaliśmy likwidację niektórych biurokratycznych obowiązków, publikacji list zawodów, w przypadku gdy taka baza już istnieje w innym miejscu, na przykład w odpowiednim resorcie. Rozszerzyliśmy katalog przypadków, w których możliwe będzie uzyskanie wpisu na listę zawodu bez konieczności składania egzaminu. W tej ustawie był również ciąg dalszy deregulacji wprowadzanych inną ustawą, na przykład Prawem geologicznym i górniczym. Szanowni Państwo! Do tej przedyskutowanej bardzo szeroko i mocno materii wprowadzono około 100 poprawek merytorycznych. Mówię: około, dlatego że one były w trakcie składania również wycofywane, składane ponownie, grupowane w inny sposób. Tak że ta praca nad przygotowaniem urobku i wykazu poprawek była bardzo istotna i wymagała dużej uwagi, aby nie zgubić pewnych istotnych rzeczy, które były wniesione. Ostatecznie na ostatnim posiedzeniu przyjęto 19 poprawek, reszta poprawek została odrzucona. Każda została uzasadniona merytorycznie. Nie było sytuacji, w której głosowanie odbyłoby się bez uzasadnienia, bez podania przyczyny, dla której pewne poprawki się odrzuca bądź inne przyjmuje. Muszę powiedzieć, że było bardzo dużo takich poprawek, które wychodziły poza zakres przedłożenia, w związku z tym były one odrzucane, dlatego że regulowały materię inną niż materia przedłożenia, jak powiedziałam, i w zasadzie powinny być załatwiane przepisami branżowymi, resortowymi, a nie powinny się znaleźć w ustawie deregulacyjnej. W związku z tym w imieniu komisji, dziękując bardzo jeszcze raz członkom komisji za merytoryczną i bardzo sprawną pracę, przedstawiam sprawozdanie zawarte w druku nr 3490. Dziękuję bardzo. (Oklaski)