Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-10-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Przewodniczący! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego. Projektowana ustawa znosi kuriozalny i nieprzystający do współczesnych systemów prawnych obowiązek samooskarżania, czyli obowiązek zeznawania w charakterze świadka w sytuacji, gdy może to narazić osobę zeznającą na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Zgodnie z rzymską zasadą nemo se ipsum accusare tenetur nikogo nie można zmuszać do oskarżenia samego siebie. Zasada ta funkcjonuje w k.p.k. w zakresie, w jakim samooskarżenie mogłoby doprowadzić do odpowiedzialności świadka lub osoby mu najbliższej za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nie obejmuje zaś odpowiedzialności za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Omawiany dziś projekt naprawia błąd, jakim było nieumieszczenie zapisu o wykroczeniach i wykroczeniach skarbowych w ustawie nowelizującej Kodeks postępowania karnego z dnia 10 stycznia 2003 r., która nadała m.in. art. 183 § l k.p.k. jego aktualne brzmienie. Zgodnie z ustawą świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie jedynie wtedy, gdy jej udzielenie mogłoby narazić jego lub osobę mu najbliższą ˝na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe˝. Wyeliminowano więc możliwość uchylenia się od odpowiedzi, gdy odpowiedź naraża świadka lub osobę dla niego najbliższą tylko na odpowiedzialność za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Taka regulacja niepotrzebnie naraża obywateli na odpowiedzialność karną za składanie fałszywych zeznań w sytuacji, gdyby nie podporządkowali się obowiązkowi donoszenia na swoich najbliższych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony na wszystkich etapach postępowania. Nie stawia się tutaj rozróżnienia między odpowiedzialnością za wykroczenie i za przestępstwo. Niestety obowiązujący dziś Kodeks postępowania karnego stawia takie rozróżnienie, pozostając w sprzeczności z konstytucją. Należy dodać, że Polska jest sygnatariuszem Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, który stwierdza jasno, że w razie toczącego się postępowania karnego nikt nie może być zmuszany do składania zeznań na swoją niekorzyść lub do przyznawania się do winy. Omawiany projekt stanowi więc dostosowanie stanu prawnego do wymogów, jakie stawiają: Konstytucja RP oraz umowy międzynarodowe przyjęte przez nasz kraj. Cywilizuje on stan prawny w tej materii i przywraca oskarżonym ich prawa. Szczególnym problemem wynikającym z dotychczasowego kształtu ustawy był obowiązek zeznawania przeciw najbliższym członkom rodziny w sprawach o wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Bez wątpienia zniesienie owego kontrowersyjnego obowiązku jest pozytywnym aspektem projektowanej nowelizacji. Trudno oczekiwać, by obywatel miał obowiązek zeznawać przeciw żonie czy ojcu. Nikogo nie można stawiać w takiej sytuacji. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego PSL wnioskuję o skierowanie projektu do dalszych prac w komisji.