Mówca: Maciej Konieczny
Data: 2023-02-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Powstanie styczniowe, którego 160. rocznicę obchodzimy w tym roku, było zbrojnym wystąpieniem przeciwko rosyjskiemu imperializmowi, aktem woli odzyskania niepodległości oraz odrzucenia skostniałego, feudalnego systemu społecznego. Ujawniło także umiejętność budowy organizacji cywilnej i wojskowej, która mimo miażdżącej przewagi sił armii rosyjskiego zaborcy działała przez prawie 2 lata, kierując wysiłkiem zbrojnym i oporem. Doświadczenia działającego w konspiracji Rządu Narodowego i stworzonego przez powstańców państwa podziemnego były wykorzystywane przez bojowców Polskiej Partii Socjalistycznej m.in. podczas rewolucji 1905 r., przez przywódców polskiego państwa podziemnego podczas II wojny światowej, przez twórców ˝Solidarności˝. Z metod konspiracji wypracowanych podczas powstania i przekazywanych z pokolenia na pokolenie korzystali Stefan Okrzeja, Kazimierz Pużak, a nawet ukrywający się przed bezpieką Władysław Frasyniuk i Kornel Morawiecki. Ale dziedzictwo powstania to nie tylko metody konspiracji. To przede wszystkim program polityczny i społeczny. To opublikowany w manifeście Tymczasowego Rządu Narodowego program zniesienia pańszczyzny, uwłaszczenia chłopów, parcelacji wielkich majątków ziemskich. To program wolnej Polski opartej na sprawiedliwym podziale majątku narodowego i zmniejszaniu nierówności społecznych. Ten program to polityczny testament powstania, który dekady później na sztandary brała Polska Partia Socjalistyczna, polskie państwo podziemne i pierwsza ˝Solidarność˝. To program, o którym warto przypominać również dzisiaj, w dobie szalejących nierówności majątkowych, koncentracji gigantycznego bogactwa w rękach garstki i niskich płac dla milionów. Istotnym i żywym do dzisiaj dziedzictwem powstania styczniowego jest również tradycja solidarności między narodami i wspólnej walki przeciwko opresji. W powstaniu walczyli Polacy, Litwini, Białorusini, Ukraińcy i Żydzi, którzy ramię w ramię stanęli przeciwko carskiemu uciskowi i rosyjskiemu imperializmowi. Przywódcy powstania dążyli do budowy nowoczesnego narodu politycznego, niewykluczającego nikogo ze względu na pochodzenie społeczne, narodowość czy wyznanie. Oddając hołd walczącym w szeregach powstańczych przedstawicielom narodów Rzeczypospolitej, warto podkreślić, że tradycja wspólnej walki ˝za wolność naszą i waszą˝ cały czas jest żywa, a jej najlepszym wyrazem jest nasze wsparcie dla walczących Ukraińców. Dowodem na żywotność pamięci o powstaniu jest walczący u boku Sił Zbrojnych Ukrainy pułk im. Kastusia Kalinowskiego, uczestnika powstania styczniowego oraz narodowego bohatera Polski, Litwy i Białorusi, w którym służą białoruscy ochotnicy zbrojnie walczący dziś z rosyjskim imperializmem. Podczas zgodnej, jak to było podkreślane, pracy w komisji umówiliśmy się na przedstawienie kolejnej uchwały poświęconej temu bohaterowi i temu pułkowi białoruskich ochotników. Powstanie styczniowe było jednym z najważniejszych wydarzeń w polskiej historii, jednak nie ze względu na sukcesy militarne lub znaczenie geopolityczne, ale na jego dziedzictwo, na dziedzictwo powstania, które ukształtowało kolejne pokolenia Polek i Polaków (Dzwonek) walczących o Polskę równą, wolną i solidarną z innymi narodami. Za walkę o te ideały oddajemy dzisiaj uczestnikom i uczestniczkom powstania cześć, ale nie wolno nam zapominać, że walka ta, chociaż toczona dzisiaj innymi środkami, nadal trwa i to od nas, od naszej pracy i wytrwałości zależy jej powodzenie. Dziękuję.