Mówca: Sprawozdawca Andrzej Matusiewicz
Data: 2019-10-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, druk sejmowy nr 3665. Marszałek Sejmu na 85. posiedzeniu w dniu 30 sierpnia 2019 r. na podstawie art. 87 ust. 2 w związku z art. 90 ust. 1 regulaminu Sejmu skierowała powyższy projekt ustawy do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w celu rozpatrzenia. Komisja Nadzwyczajna po rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 30 sierpnia 2019 r. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy. Projekt ten wprowadza w art. 115 Kodeksu karnego, w słowniczku wyrażeń ustawowych, definicję adopcji w rozumieniu prawa karnego, dodając po § 22 w art. 115 Kodeksu karnego § 22a, który mówi, że adopcją jest nabycie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez inną osobę niż ta, od której dziecko pochodzi. Według obecnego stanu prawnego odpowiedzialność karna grozi dziś jedynie za organizowanie nielegalnych adopcji na szeroką skalę - art. 211a Kodeksu karnego. Z uzasadnienia projektu rządowego wynika, że według szacunkowych ocen w Polsce może dochodzić rocznie nawet do 2 tys. wypadków handlu dziećmi przy około 3 tys. legalnych adopcji. Powyższe względy uzasadniają konieczność, potrzebę spenalizowania zachowań, których przedmiotem jest wyrażenie zgody na uzyskanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez osobę niebędącą jego biologicznym rodzicem poprzez zatajenie istotnych okoliczności związanych z osiągnięciem korzyści majątkowej lub osobistej przed sądem orzekającym w sprawach o przysposobienie albo poprzez obejście tego postępowania i zastosowanie innych prawnych instytucji prowadzących do tego samego skutku. Zachowania te charakteryzują się wysoką szkodliwością i skuteczna walka z nimi nie jest możliwa na gruncie instrumentów prawa rodzinnego i administracyjnego. Według projektodawcy są dwie postaci adopcji, które należy uznać za społecznie szkodliwe, a przez to nielegalne w rozumieniu prawnokarnym. Pierwszą z nich można ująć jako przeprowadzenie w złej wierze postępowania przysposobienia, czyli skorzystanie z procedury ustanowionej przez ustawodawcę w celu nabycia władzy rodzicielskiej przez osobę niebędącą jego biologicznym rodzicem. Drugą postacią nielegalnej adopcji jest jej dokonanie z pominięciem postępowania przysposobienia, gdy sprawca wykorzystuje inne instytucje prawne w celu osiągnięcia skutku adopcji, np. fikcyjne uznanie dziecka przez osobę niebędącą biologicznym ojcem czy zrzeczenie się praw rodzicielskich przez matkę w celu dokonania przez inną osobę takiej adopcji. Dlatego konieczna jest penalizacja tych zachowań przez dodanie po art. 211a § 1 Kodeksu karnego § 2 i 3 o treści, że tej samej karze podlega, kto będąc osobą, której przysługuje władza rodzicielska nad dzieckiem, wyraża zgodę na adopcję tego dziecka przez inną osobę: 1) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, zatajając ten fakt przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie, 2) z pominięciem postępowania o przysposobieniu. Dodawany zaś § 3 ma następującą treść: Tej samej karze podlega, kto wyraża zgodę na adopcję dziecka przez siebie w warunkach, o których mowa w § 2. Vacatio legis na wejście w życie tej ustawy to jest 14 dni od dnia ogłoszenia. Wysoka Izbo! Wnoszę o poparcie tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.