Mówca: Bartłomiej Wróblewski
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3251. To kolejny projekt mający na celu zmianę polskiego wymiaru sprawiedliwości, uczynienie go bardziej sprawnym i przyjaznym obywatelom. Dlatego należy zgodzić się z celem, który - jak czytamy w uzasadnieniu - przyświecał Radzie Ministrów przy przygotowywaniu tego projektu. Jest nim usprawnienie postępowania karnego, wyeliminowanie dostrzeżonych usterek i błędów legislacyjnych, które występują w ustawie procesowej, oraz dostosowanie regulacji procesowych do wyzwań wynikających z rozwoju technologicznego. W szczególności chodzi o rezygnację ze zbędnego formalizmu procesowego, wprowadzenie ułatwień dla uczestników postępowania związanych z udziałem w nim, zapobieżenie obstrukcji procesowej i szersze zabezpieczenie interesu społecznego w postępowaniu. W Polsce, szanowni panie i panowie posłowie, istnieje ponadpartyjna zgoda co do tego, że należy przyspieszyć postępowania sądowe. Dotyczy to także, w szczególnym stopniu, procesów w sprawach karnych. Takie uproszczenie od dawna jest postulowane przez Prawo i Sprawiedliwość. Jednocześnie bliskie jest nam stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości, zgodnie z którym nie powinno to się odbywać kosztem gwarancji procesowych stron, w szczególności oskarżonego, oraz z naruszeniem zasady rzetelnego procesu. Z satysfakcją, choć i z ostrożnością, przyjmujemy deklarację, że proponowane rozwiązania mogą przyśpieszyć postępowania nawet o 40-50% standardowego czasu rozpraw w sprawach karnych. Nawet gdyby ten szacunek był inny, tak czy inaczej jest to olbrzymia zmiana w polskim procesie karnym. Do postulowanych w projekcie zmian należą m.in.: ograniczenie zasady bezpośredniości na rozprawie głównej, choć w taki sposób, aby to nie miało negatywnego wspływu na prawidłowość ustaleń faktycznych; odstąpienie od konieczności wymieniania przez sąd na rozprawie wszystkich dokumentów, które zostaną zaliczone na poczet materiału dowodowego bez odczytywania - tu pełna zgoda co do tego, o czym mówił pan minister Warchoł, to działanie miało charakter czysto formalny, nie miało specjalnie sensu; przeciwdziałanie możliwości obstrukcji procesowej stron oraz zapobieganie zbędnemu powtarzaniu czynności dowodowych, w tym unikanie ponownego wzywania świadków do sądu w sytuacji usprawiedliwionej nieobecności stron; zlikwidowanie innych formalizmów w postępowaniu, których istnienie samo przez się przedłuża w naturalny sposób bieg postępowań, w tym poprzez wprowadzenie ujednoliconych formularzy uzasadnień wyroków sądów w pierwszej i drugiej instancji - tu można dodać, że jest to trend ogólnoświatowy, aby w sądach wprowadzać formularze, które są pewnego rodzaju odejściem od długiej tradycji, ale jednocześnie ułatwiają wszystkim udział w wymiarze sprawiedliwości, lekturę wyroków, orzeczeń czy innych pism sądowych; przyśpieszenie prowadzenia postępowań przygotowawczych, szczególnie w skomplikowanych sprawach, w których występuje wielu pokrzywdzonych - chodzi tutaj m.in. o to, aby nie powtarzać takich samych działań, w szczególności tych, które nie mają już, realnie rzecz biorąc, znaczenia w danym postępowaniu; wzmocnienie pozycji pokrzywdzonego w procesie karnym poprzez urealnienie zasady równości między stronami, w szczególności wyposażenie pokrzywdzonego w instrumenty pozwalające w szerszym zakresie oddziaływać na przebieg postępowania. Zmian jest dużo więcej, ale w związku z tym, że czas przeznaczony na wystąpienie nieubłaganie zmierza do końca, ograniczę się do zmian, które zostały już wymienione, natomiast o pozostałych dobrych zmianach kodeksu nie wspomnę. Proponowane zmiany wymagają nowelizacji czterech ustaw: Kodeksu postępowania karnego, Kodeksu karnego wykonawczego, Kodeksu karnego skarbowego i Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, jak również wydania kilku nowych rozporządzeń wykonawczych. Podsumowując, społeczeństwo oczekuje przyśpieszenia pracy sądów, a przedstawiony projekt wychodzi tym oczekiwaniom naprzeciw, dlatego oceniamy go pozytywnie. Mamy nadzieję, że w trakcie dalszych prac legislacyjnych uda się wyjaśnić kwestie poruszane przez instytucje (Dzwonek), które brały udział w konsultacjach społecznych. Jeśli będą dobre propozycje poprawek, jesteśmy gotowi je rozważyć ze względu na cel, który nam przyświeca: chcemy lepszego wymiaru sprawiedliwości dla Polaków. W związku z powyższym, występując w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, oświadczam, że klub poprze dalsze prace nad omawianym projektem. Bardzo dziękuję. (Oklaski)