Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Ruch Palikota do projektu ustawy zawartego w druku nr 382, projektu ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Generalnie wnioskodawcy, posłowie Platformy, przewidują w tej ustawie umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcom za lata od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Nasza ogólna ocena, ocena naszego klubu, tej idei, tego pomysłu jest pozytywna. Po pierwsze, dlatego że ściągalność tych składek i tak jest bardzo niska, wynosi zaledwie kilka procent. Po drugie, dlatego że sytuacja finansowa firm, które zalegają z tymi składkami, często jest bardzo trudna. Te zaległości mogą prowadzić i prowadzą faktycznie do bankructw przedsiębiorstw. Po trzecie, najważniejsze, z tego prostego powodu, że często ci przedsiębiorcy nie zalegają z tymi składkami z własnej winy. Jak tutaj już wielokrotnie podkreślano, oni zalegają z tymi składkami bardzo często z powodu niejasnych, nieprecyzyjnych, niespójnych przepisów, które obowiązywały odnośnie do ubezpieczeń społecznych, oraz często zmieniających się interpretacji urzędów, a zwłaszcza ZUS. Warto podkreślić, bo ten trzeci argument jest najważniejszy, że w Polsce niestety mamy często do czynienia z taką, moim zdaniem, patologiczną sytuacją, że najpierw mamy ustanowione przez parlament nieprecyzyjne prawo, potem władza publiczna interpretuje to prawo w sposób korzystny dla obywateli, dla przedsiębiorców, dajmy na to, i od pewnego momentu następuje zmiana interpretacji, z tej bardziej liberalnej na bardziej rygorystyczną, ale wtedy urzędy często domagają się od obywateli czy przedsiębiorców kar czy też opłat za okres wstecz i rozciągają tę interpretację na okres wstecz. To miało miejsce tutaj, z taką sytuacją mieliśmy do czynienia tutaj, gdzie od 1 stycznia 1999 r. przedsiębiorca, który prowadził jednocześnie działalność gospodarczą oraz był pracownikiem nakładczym, mógł wybrać tytuł ubezpieczenia. Wybierał prawie zawsze ubezpieczenie z tytułu pracy nakładczej, bo było tańsze. Wszystko było w porządku, miał interpretację, często na piśmie, ze strony ZUS, że takie postępowanie jest jak najbardziej uprawnione. Jednak od roku 2008 ta interpretacja ZUS zaczęła się zmieniać, ZUS zaczął interpretować inaczej te przepisy i zaczął naliczać składki za okres od 1999 r. począwszy, aż do roku 2008 czy 2009. To oczywiście jest postępowanie, które należy skrytykować, jeśli chodzi o władzę publiczną. Tego typu postępowanie podważa i pewność obrotu gospodarczego w gospodarce, i zaufanie obywateli do państwa. Tak więc Klub Poselski Ruch Palikota będzie za skierowaniem tego projektu do dalszych prac w komisji, choć nie ukrywamy, że mamy do niego kilka zastrzeżeń. Po pierwsze, zanim przejdę do zastrzeżeń, to powiem, że będziemy wnosili o przeprowadzenie wysłuchania publicznego dotyczącego tego projektu. Uważamy, że w przypadku projektu, który dotyczy tak ogromnej liczby podmiotów i ogromnej liczby przedsiębiorstw, liczonej w setkach tysięcy, wysłuchanie publiczne, które daje możliwość partycypacji w procesie stanowienia prawa, które da tym przedsiębiorcom możliwość wzięcia udziału w procesie legislacyjnym, jest czymś właściwym. Dlatego na posiedzeniu komisji będziemy wnosić o przeprowadzenie wysłuchania publicznego. Po drugie, przygotowaliśmy też szereg poprawek, które zgłosimy w komisji. Najważniejsza z tych poprawek będzie dotyczyła rozszerzenia zakresu zastosowania tejże abolicji, czyli będzie dotyczyła art. 2, który w naszym przekonaniu powinien zostać usunięty. Zdajemy sobie oczywiście sprawę, że część przedsiębiorców używała tych nieprecyzyjnych przepisów do tego, żeby omijać prawo, przykłady podane przez panią poseł Mrzygłocką są przykładami skrajnymi, i to jest oczywiście sytuacja niedobra. Dobrze się dzieje, że obecnie już mamy takie przepisy, które absolutnie nie umożliwiają tego typu praktyki. Natomiast trzeba sobie zadać pytanie, które zadał też Sąd Najwyższy w swojej opinii, kto ponosi za to odpowiedzialność: czy ustawodawca, który stworzył takie nieprecyzyjne prawo i stworzył luki w tym prawie, oraz organy władzy publicznej, takie jak ZUS, które często akceptowały przez długi okres tego typu sytuacje, czy też ci przedsiębiorcy, którzy faktycznie omijali prawo, bo to było dla nich korzystne. Naszym zdaniem art. 2 powinien być usunięty, bo w tej ustawie, w tym konkretnym projekcie, w takim kształcie, mamy do czynienia z niedobrą sytuacją, która polega na tym, że z jednej strony z umorzenia będzie korzystało przedsiębiorstwo, które nie płaciło składek, bo nie płaciło, bo tutaj nie ma takiego wyłączenia, po prostu zalega, bo zalega, na przykład miało zatory w płatnościach, a z drugiej strony również nie będzie płacił przedsiębiorca, który zalega, bo rzeczywiście próbował omijać prawo poprzez zawarcie umowy o pracę nakładczą w celu płacenia niższych składek - niemniej miał interpretację ZUS, że takie postępowanie jest zgodne z prawem. W związku z tym tego typu sytuacja nie jest właściwa. Konkludując jeszcze raz, Ruch Palikota jest za skierowaniem tego projektu do dalszych prac w komisjach (Dzwonek), przy czym uważa, że zastosowanie tej abolicji powinno mieć szerszy zakres. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski)