Mówca: Marek Sawicki
Data: 2014-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Premierze! Zabierając głos w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, pragnę oczywiście w pełni poprzeć wystąpienie pana premiera, ale myślę, że warto o kilku kwestiach, które dotyczą spraw ukraińskich, podyskutować nieco głębiej i nieco szerzej, także w pewnym ujęciu historycznym, a już na pewno w pewnym ujęciu dotyczącym wewnętrznych spraw Ukrainy. Ten dramatyzm zdarzeń, jaki ma dzisiaj miejsce, został wywołany próbą budzenia się społeczeństwa obywatelskiego Ukrainy na tym najniższym poziomie. Niestety politycy europejscy i, myślę, także politycy polscy nie odczytali wcześniej, że na Ukrainie funkcjonują tak naprawdę trzy poziomy państwa ukraińskiego. Najsłabszym poziomem jest to budzące się społeczeństwo obywatelskie, drugi poziom to kształtujący się od około 20 lat system polityczny, który de facto nie do końca utożsamia się ze społeczeństwem, które w bardziej czy mniej demokratycznych warunkach tych polityków, tę Radę Najwyższą, następnie rząd ukraiński wybiera. Potem, jak widać, ta płaszczyzna, struktura Ukrainy, która nie utożsamia się ze społeczeństwem, zabiega głównie o własne interesy, następnie licytuje się, kto więcej z tego młodego, rodzącego się państwa ukraińskiego wyrwał. I jest trzecia, bardzo istotna płaszczyzna, o której mówił pan poseł Sycz. Chodzi o oligarchów, którzy de facto pozostałe dwie struktury trzymają w ręku. Wtedy, kiedy zaczęliśmy dyskutować w ramach Partnerstwa Wschodniego o integracji Ukrainy, rozmawiałem z naszymi politykami przy kilku okazjach, żeby na te trzy elementy zwracać uwagę, żeby nie przeceniać deklaracji ukraińskich polityków w czasie tych rozmów, bo osobiście miałem doświadczenie, jeżeli chodzi o współpracę z trzeba ministrami rolnictwa Ukrainy. Powiem szczerze, że na wiele spraw się umawialiśmy. Jeżeli chodzi o te umowy, bardzo niewiele z nich po stronie ukraińskiej było realizowanych, dotrzymywanych. W maju ubiegłego roku byłem na Ukrainie w sprawach gospodarczych, próbowałem dyskutować na temat stworzenia polsko-ukraińskiego publiczno-prywatnego funduszu inwestycyjnego. Wtedy znalazłem zrozumienie po stronie ukraińskiej. Rozpocząłem, że tak powiem, pielgrzymkę po naszych Ministerstwach: Gospodarki i Finansów. Na płaszczyźnie ogólnej jest zrozumienie, ale kiedy zaczynałem mówić o szczegółach, niestety opór urzędniczy był bardzo silny. Mówiono: po co podejmować jakieś kolejne działania, sprawy jakoś się same rozwiążą. To, co w mojej ocenie jest dzisiaj Ukrainie najbardziej potrzebne, to otwarta współpraca gospodarcza. Wtedy w maju, ale także na miesiąc przed szczytem w Wilnie od wielu polityków ukraińskich słyszałem: Panie pośle, owszem, jesteśmy zainteresowani umową o wolnym handlu z Unią Europejską, ale informujemy pana, że nie będzie żadnej zgody politycznej na Ukrainie na podpisanie umowy stowarzyszeniowej, w ostatniej chwili ukraińscy politycy się z tego wycofają. Dlaczego? Dlatego że oligarchowie nie pozwolą, aby przejrzyście, transparentnie, na zasadach europejskich można było zajrzeć w ich obroty finansowe i w ich konta. Szkoda, że na poziomie szczytu w Wilnie, na poziomie wewnętrznych dyskusji europejskich tego elementu nie dostrzeżono. Przed szczytem w Wilnie zabrakło także drugiego elementu. Chodzi o brak przekonania i determinacji dwóch, w mojej ocenie, najistotniejszych państw europejskich w tej sprawie. Polska była liderem, Polska ze Szwecją, ale tak naprawdę decyzje leżały w rękach Niemiec i Francji. Jeżeli chodzi o te dwa państwa, ich przywiązanie do partnerstwa gospodarczego z Rosją było zdecydowanie większe niż racje wolnościowe i proeuropejskie społeczeństwa ukraińskiego. Gdyby z tamtej strony było zaangażowanie na równi z zaangażowaniem pana premiera i polskiego rządu, to jestem przekonany, że Janukowycz w Wilnie nie miałby odwagi powiedzieć ˝nie˝, natomiast przy braku takiego porozumienia niestety do tego doszło. Jeżeli chodzi o dzisiejszą debatę, osobiście cieszy mnie to, że nie ma różnic politycznych w naszym parlamencie w zakresie konieczności popierania wolnościowych racji, dążeń społeczeństwa ukraińskiego. Sytuacja po dzisiejszej nocy, po wczorajszym dniu w samej Ukrainie już jest dużo trudniejsza niż tydzień czy trzy miesiące temu. Owszem, można powołać jakąś grupę doradczą, uzgodnić wspólne stanowisko na forum polskiego parlamentu, ale znacznie ważniejszą sprawą jest silniejszy głos polskich eurodeputowanych w Parlamencie Europejskim. To tam powinniśmy jak najszybciej dążyć do przeprowadzenia jeszcze raz debaty na temat spraw ukraińskich i być może daleko idącej zmiany oferty stowarzyszeniowej, jeśli chodzi o Ukrainę. Kolejny element, który powinniśmy wykorzystać, to Rada Europy, której Ukraina jest członkiem. Po takich wydarzeniach, które miały miejsce, czy w trakcie wydarzeń, które mają miejsce w tej chwili, mamy pełny mandat do tego, żeby dążyć do zwołania Rady Europy, która mogłaby ściślej zająć się sprawami ukraińskimi. Myślę także, że Rada Bezpieczeństwa ONZ też już na tym etapie mogłaby zająć stanowisko. Na zakończenie chcę bardzo mocno podkreślić, że jeśli nie wypracujemy polskich, polsko-ukraińskich mechanizmów gospodarczych, jeżeli chodzi o udział w rozwoju Ukrainy, to zawołania naszych polskich polityków na Majdanie do społeczeństwa ukraińskiego będą coraz mniej warte. Musimy wspólnie angażować się gospodarczo w rozwój Ukrainy. Zabrakło zdecydowanej reakcji Unii Europejskiej, kiedy Rosja w sierpniu ubiegłego roku wprowadziła embargo na handel produktami żywnościowymi, i nie chodziło tu tylko o Ukrainę. Wtedy nikt z Europy ukraińskim przedsiębiorcom nie podał ręki. Nie trzeba było wypisywać na sztandarach partii politycznych, wpisywać do programów partii politycznych: zablokujmy import pszenicy, zablokujmy import rzepaku z Ukrainy. A może zróbmy inaczej - przeróbmy te produkty żywnościowe wspólnie z przedsiębiorcami ukraińskimi, czy na Ukrainie, czy w Polsce, i sprzedawajmy razem na cały świat. Będą z tego miejsca pracy, będzie z tego współpraca, będzie z tego budowane większe wzajemne zaufanie. A więc jeszcze raz zachęcam, panie premierze, do tego, żeby jednak sprawę Ukrainy jeszcze szerzej wyprowadzić na fora międzynarodowe. Dziękuję bardzo. (Oklaski)