PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Daria Gosek-Popiołek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Klub Lewicy oczywiście poprze tę uchwałę, bo jest ona ważna, jest ona symboliczna i wskazuje na pewne zadania, które stoją przed Sejmem i przed rządem. Żałujemy, że w toku prac nie powiedzieliśmy więcej o tym, jak tak naprawdę wyglądało uchwalenie tej ustawy, ponieważ droga do tego była bardzo długa. Co więcej, dzisiaj powiedzielibyśmy, że był to projekt społeczny, dlatego że kiedy w dwudziestoleciu międzywojennym rząd przygotowywał projekt pierwszej ustawy o ochronie przyrody, spotkał się krytyką zarówno ze strony środowisk naukowych, jak i środowisk prawniczych, które wskazywały, że projekt rządowy nie był projektem dobrym. Został on więc odłożony na półkę i właśnie środowiska eksperckie przystąpiły do prac oddolnych, które jednocześnie, równolegle były opisywane w czasopiśmie ˝Ochrona Przyrody˝. To było olbrzymie zamierzenie. To był też olbrzymi pomysł, który tak naprawdę pokazuje rządowi i Sejmowi kierunek, w którym powinniśmy iść, jeżeli chodzi o ochronę środowiska. Bo nie da się stworzyć dobrych narzędzi, jeżeli te narzędzia nie zostaną wypracowane ze stroną społeczną. Nie będzie dobrej ustawy o ochronie przyrody - czy to dotyczącej lasów, czy to dotyczącej rzek - jeżeli nie będzie ona zbudowana wokół konsensusu naukowców, ale również organizacji pozarządowych, które przez ostatnie lata walczyły o zachowanie najcenniejszych zasobów naturalnych. Więc mam nadzieję, że chociaż być może w treści uchwały, którą zgłosiła pani posłanka Tracz, nie ma tej ważnej historii o tym, jak konkretnie wyglądały prace nad ustanowieniem tej ustawy, to będziemy pamiętać tę lekcję i wyciągniemy naukę z historii i kolejne przygotowywane - czy to przez posłów, czy to przez rząd - ustawy, które mają na celu ochronę przyrody, będą zawsze uwzględniały uwagi strony społecznej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wydatki Kancelarii Sejmu w 2024 r. wyniosły ponad 750 mln zł. To oznacza, że Polacy za jeden dzień pracy Sejmu płacą ponad 2 mln zł. Gdy spojrzymy na plan pracy I półrocza, wyjdzie, że Polacy płacą ponad 10 mln zł za jeden dzień posiedzenia. W momencie kiedy na tydzień przed świętami podwyższacie VAT na żywność, kiedy za chwilę nadejdą ogromne podwyżki opłat za energię, kiedy żyrujecie unijny plan likwidacji polskiego rolnictwa, państwo serwujecie Polakom debatę o tym, że Bolesław Chrobry dbał o bobry, a Władysław Jagiełło ograniczał wycinkę cisów. (Poseł Roman Fritz: Ha, ha, ha!) Czy naprawdę myślicie, że tego oczekują od was Polacy? Weźcie się w końcu za prawdziwą robotę w interesie polskich obywateli. (Oklaski)
Mówca: Grzegorz Braun
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szczęść Boże, ochroniarzom, tym, którzy dbają o przyrodę ojczystą! W mojej tradycji rodzinnej bywali i tacy, ale nie dajcie się państwo zwieść pozorom. Ta uchwała, te wszystkie sympatyczne zwierzątka i żyjątka w niej wspomniane - bobry Chrobrego i żubry, tury Jagiellonów - to wszystko zostało tutaj wprzężone w rydwan polityki klimatystycznej, ekoterrorystycznej. Ostatnie dwa akapity tej uchwały to esencja i to, jak rozumiem, cel, dla którego państwo ten projekt tutaj wnieśliście. Dlatego z ostrożności procesowej zawnioskuję, żeby zaakcentować nasz krytycyzm wobec tego procederu, ekoterroryzmu, promocji zielonego ładu z wykorzystaniem polskich sentymentów narodowych. Z tej ostrożności zgłoszę wniosek o odrzucenie tego projektu uchwały, a być może nastąpi jakieś otrzeźwienie i w reasumpcji przyjmiecie państwo m.in. niektóre złożone poprawki. Nie ma żadnych naukowych podstaw do szerzenia bredni i propagandowych uroszczeń o antropogenezie zmian klimatu. Pogoda bywa różna i historycy to śledzą, dociekają tego badacze, ale państwo podnieśliście to na forum eurokołchozowym i globalnym do rangi nowego dogmatu marksizmu, leninizmu, łysenkizmu, szanowna pani poseł, którego jest pani najwyraźniej rzecznikiem. Tamta ideologia była używana jako cep do zwalczania własności, prywatności, niszczenia wolności, godności ludzi pod miłym pretekstem walki z niesprawiedliwością społeczną, a tu walczycie ze zmianami klimatu i chcecie, żeby nawet biedny Chrobry z Kazimierzem Wielkim byli zaangażowani w wasz projekt propagandowy. (Dzwonek) Nie ma na to zgody.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drodzy Polacy! Przed chwilą usłyszeliśmy bardzo dużo wzniosłych haseł, jak to jest to ostatnia chwila na dbanie o klimat. Pani poseł Małgorzata Tracz powtórzyła to, czym nas straszył wcześniej prezydent Warszawy, tylko pani była bardziej ostrożna niż pozostali, bo żeby zobaczyć, że planeta nie płonie, wystarczy spojrzeć przez okno. Pani Greta Thunberg kilka miesięcy temu musiała wykasować swój wpis z Twittera, bo 5 lat wcześniej napisała, że to ostatnia chwila, że za 5 lat planeta spłonie. 5 lat minęło i co zrobiła? No wykasowała swój wpis. Należy zadać inne pytanie: Dlaczego państwo obecnie realnie nie chronią klimatu, nie chronią środowiska, tylko przekierowują nasze pieniądze dla korporacji? Te 4,5 mld zł, za które polski podatnik uratował Siemensa, jeżeli państwo by przeznaczyli na biogazownię, to mielibyśmy w Polsce ponad 2 tys. biogazowni - stabilnego źródła ciepła, dzięki któremu rolnicy też by zarabiali. I to byłaby ochrona klimatu, bo te gnijące trawy nie wydzielałyby metanu w powietrze, tylko byłby on zbierany w biogazowniach. Powiem państwu: ochrona wody. To komuniści lepiej dbali o wodę, niż państwo to robią teraz. Oni zmeliorowali prawie 400 tys. ha, dzięki temu retencjonowali wodę na łąkach, a państwo chcą budować duże zbiorniki retencyjne. 1 m 3 w takim dużym zbiorniku retencyjnym kosztuje 30-40 zł. To dlaczego nie zapłacić rolnikowi chociażby 5 zł, żeby retencjonował czyściutką wodę konserwowaną właśnie torfem? Wielokrotnie taniej i wielokrotnie efektywniej. Nie wiem, czy państwo sobie zdają sprawę, że wystarczyłoby podwyższyć lustro wody na łąkach o 10 cm i mamy zretencjonowane więcej wody niż dotychczas we wszystkich sztucznych zbiornikach, jakie państwo wybudowali. Po co państwo to robią? Kolejny przykład, jaki można byłoby powiedzieć... (Poseł Marek Sawicki: Powiedz to...) ...to wydajemy 30 mld dla korporacji i banków, żeby sobie kupić uprawnienia do emisji CO 2 . A dlaczego nie przekażemy tych pieniędzy rolnikom, żeby oni magazynowali to CO 2 na swoich polach, na łąkach, żeby zwiększyć próchniczność i ilość biomasy. Wtedy mamy stabilne plony, mamy więcej próchnicy, czyli odporność na suszę, i mamy retencjonowany u nas lokalnie dwutlenek węgla. Ale państwo cały czas się upierają, żeby pieniądze z Polski wypływały, a nie żeby były w Polsce i służyły przez wieki polskiemu społeczeństwu. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Grzegorz Braun
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Zadaję pytanie w przestrzeń: Jakie naukowe podstawy do szerzenia bredni o katastrofie klimatycznej ma resort klimatu, czyli ministerstwo hołubienia ekoterrorystów i eurofederastów od zielonego ładu? Proszę również projektodawców o wskazanie wybranej literatury przedmiotu, chętnie odrobię lekcję. Nie ma jednak podstaw naukowych, a państwo stwarzacie wrażenie, że są, i nakręcacie tę histerię klimatystyczną. Realia są takie, że chłopu do zagrody mogą się wedrzeć ekoterroryści, zaaresztować psa (Dzwonek) i krówkę, i to jest walka z klimatem w realiach. Proszę o podstawy naukowe. (Oklaski)
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! O przyrodę należy dbać, to oczywiste. Nie mylmy jednak ochrony przyrody z ideologią klimatyzmu, którą także próbujecie przeforsować w ostatnim akapicie uchwały. Cytuję początek: ˝Dziś zmagamy się z postępującą katastrofą klimatyczną˝. Pytanie: Czy nie trafniej byłoby wpisać zgodnie z prawdą, że dziś zmagamy się z postępującą katastrofą gospodarczą, której przyczyną jest polityka zielonego ładu narzucana przez unijnych fanatyków klimatycznych, co doprowadza do zubożenia Polaków i dewastacji gospodarki? Nie zgadzamy się, żeby pod płaszczykiem słusznego postulatu ochrony przyrody zapatrzone w Brukselę formacje doszczętnie zniszczyły polskie rolnictwo, polskie budownictwo, polską gospodarkę, a także podstawowe bezpieczeństwo polskich rodzin i konstytucyjne wolności polskich obywateli. Dziękuję.
Mówca: Gabriela Lenartowicz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Chciałabym się z państwem podzielić uwagą, że u podstaw w ogóle ustawodawstwa, jeśli chodzi o ochronę przyrody, leży właśnie nauka. Denialiści oczywiście są wszędzie, choć nie wszędzie przemawiają z mównicy parlamentarnej tak głośno jak w polskim Sejmie, ale dobre prawo opiera się na prawdziwej nauce, a ta tworzy ochronę przyrody. Podam ciekawostkę: pierwsza prawdziwa ustawa o ochronie przyrody powstała na ziemiach polskich, ale przed odzyskaniem przez Polskę państwowości - w II poł. XIX w. To krakowscy naukowcy i przyrodnicy doprowadzili do tego, że galicyjski Sejm Krajowy w 1868 r. uchwalił ustawę o zakazie łapania, wytępiania i sprzedawania zwierząt alpejskich właściwych Tatrom: świstaków i dzikich kóz. To była pierwsza na świecie prawdziwa ochrona gatunkowa w postaci aktu prawnego. (Dzwonek) A zatem, po pierwsze, nauka, a nie zabobon, leży u źródeł dobrego prawa. Po drugie, nadszedł już koniec, panowie, praktyki PiS, w ramach której polskiej przyrody przed polskim rządem musiały bronić międzynarodowe organizacje, takie jak UNESCO czy TSUE. Przykładem było niszczenie Puszczy Białowieskiej.
Mówca: Marek Gróbarczyk
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Ta uchwała jest bezwzględnie niezwykle ważna i ochrona przyrody wymaga podjęcia specjalnych działań - to jest rzecz bezdyskusyjna. Ale żeby ta przyroda mogła się rozwijać, musi być woda. Woda, która pomoże tę przyrodę chronić i budować. Wprowadziliśmy wiele programów, z których jeden był najistotniejszy i miał kluczowe znaczenie dla zachowania właśnie przyrody. To program rozwoju retencji, tej małej, rolnej, korytowej, dolinowej, sztucznej i naturalnej, jak również dużych zbiorników. To cały pakiet działań, które miały i mają służyć temu, aby walczyć z suszą. Bo te zmiany klimatyczne to przede wszystkim susza, która od wielu lat nawiedza Polskę. Dlaczego państwo skreśliliście te programy? Dlaczego nie chcecie ich realizować? Dlaczego wysuszacie Polskę i nie chcecie dbać o przyrodę? Bo nie dbacie o wodę. Dziękuję.
Mówca: Norbert Jakub Kaczmarczyk
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Myślę, że nie chodzi do końca o tę uchwałę. Oczywiście kwestia związana z ochroną przyrody jest bardzo istotna - co do treści to na posiedzeniu komisji nie zgadzaliśmy się tylko z pewnymi ideologizmami. Problem jest gdzie indziej. W gąszczu różnych ustaw i propozycji, w sytuacji kryzysowej, wojennej powinniśmy pracować rzeczowo nad problemami, które mają polscy rolnicy: nad embargiem na zboża z Ukrainy, nad zawieszeniem zielonego ładu, nad możliwościami magazynowymi. Kupujemy broń, zajmujemy się kwestiami związanymi z nowoczesną energetyką, natomiast mamy za mało zbiorników, by budować bezpieczeństwo żywnościowe i by z żywności z zagranicy zrobić towar eksportowy, który moglibyśmy sprzedawać. Na tym poziomie jesteśmy słabi. Gdybyśmy tę całą pracę wykonywali (Dzwonek), ta uchwała byłaby normalną procedurą. Natomiast, szanowni państwo, przyjeżdżamy na 2 dni i zajmujemy się uchwałami upamiętniającymi. Opamiętajmy się. Co my tu robimy? (Oklaski)
Mówca: Zbigniew Bogucki
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Oczywiście jeżeli chodzi o kwestie historyczne, to podkreślenie wagi tej ustawy o ochronie przyrody sprzed 100 lat to ważna sprawa, ale żyjemy tu i teraz i to, co zrobimy tu i teraz, będzie decydowało nie tylko o naszym dzisiaj, ale także o naszym jutrze, o tym, w jakim kraju, w jakiej Polsce, w jakiej Europie, w jakim świecie będą żyły nasze dzieci. I myślę, że trzeba przed tym wyzwaniem, przed tym pytaniem stanąć bez ideologii, stanąć tak, jak stanęli twórcy tej ustawy sprzed 100 lat. Warto podać tu konkrety. Jeżeli w wielkich miastach, także w moim Szczecinie, od wielu lat wycinane są drzewa w centrum miasta, w dzielnicach zamieszkałych przez mieszkańców i tylko na papierze jest rozpisywane, że będzie rekompensata na obrzeżach miast, gdzie faktycznie z tym nie ma problemu, to to nie jest myślenie o tym, jak pomóc mieszkańcom, jak zachować dziedzictwo przyrodnicze. (Dzwonek) Jeżeli mówimy o retencji wody, o zabetonowanych centrach wielkich miast, nagłych powodziach, to nie chodzi tu o ochronę przyrody. Takich przykładów można wskazać więcej, nie tylko w wielkich miastach, ale w sposób szczególny właśnie dotyczy to aglomeracji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Pępek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kwestie ekologiczne i ochrona przyrody słusznie zajmują coraz więcej miejsca w debacie publicznej. Niniejsza uchwała stanowi tego dobry przykład. Przyroda jest przecież naszym dobrem wspólnym, o które należy dbać, a czyste powietrze, woda i nasza zielona przyroda co do zasady nie powinny mieć barw politycznych. Przez ostatnich 8 długich lat, delikatnie mówiąc, różnie z tym bywało. Mundur leśnika tracił poważanie wśród społeczeństwa, lasy były niszczone, karczowano Polskę wzdłuż i wszerz. Nowe rozdanie, które nastąpiło po 15 października, daje nadzieję na prawdziwą, a nie pozorną ochronę przyrody. A ja osobiście jestem głęboko przekonana, że znajdujący się w moim regionie najstarszy z parków krajobrazowych, utworzony w polskich górach, czyli Żywiecki Park Krajobrazowy (Dzwonek), będący terenem występowania rzadkich, chronionych roślin oraz pomników przyrody, zostanie objęty jeszcze większą ochroną państwa polskiego. Dziękuję bardzo.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałem zapytać panią poseł wnioskodawcę tej uchwały, czy równie mocno jak o tę uchwałę, która niewiele wnosi w kwestii ochrony przyrody, będzie walczyła o retencję wody na łąkach, o to, żeby rolnikom uczciwie za to płacić, bo jest to wielokrotnie i tańsze wielokrotnie efektywniejsze niż inne sposoby oraz opłacalne dla całego społeczeństwa. Co roku jakieś miasta ogłaszają, że trzeba ograniczać zużycie wody. A dlaczego trzeba ograniczać zużycie wody? Bo nie ma jej w studniach. A dlaczego nie ma jej w studniach? Bo nie ma jej na łąkach u rolników. Tak było przez setki i tysiące lat i żaden, nawet wyjątkowo drogi, zbiornik retencyjny nic tu nie zmieni. Trzeba wrócić do normalności, zacząć gromadzić wodę na łąkach i za tę ekologiczną, ekoschematową usługę zacząć rolnikom płacić. (Dzwonek) Dziękuję.
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przez lata Polska mogła być dumna ze swych nieprzebytych lasów, sielskich krajobrazów, jezior obfitujących w ryby i dzikich rzek. Niestety cenę za nasz skok cywilizacyjny, za dobrobyt, uprzemysłowienie i urbanizację zapłaciła polska przyroda. Do tego dołożyły się nieodpowiedzialne rządy PiS-u - zamiast chronić to, co zostało, wycinano. Dlatego jestem wdzięczna posłance Małgorzacie Tracz za tę uchwałę, także za to, że przywołuje się w niej nazwiska tych, którzy byli pionierami ochrony przyrody w Polsce. Najlepiej jednak okażemy im wdzięczność, jeśli wypełnimy ich wolę. Puszcza Białowieska czeka na swoją ustawę. Wreszcie mają szansę powstać w Polsce nowe parki narodowe. Oddajmy naturze bagna, tereny retencyjne i nieużytki. Ograniczmy samowolę myśliwych, zadbajmy o owady, ptaki i zieleń w miastach. (Dzwonek) To wszystko możemy zrobić my - polityczki i politycy, bo głos polskich naukowców często jest zbyt słaby, a to od nas wiele tu zależy. Nie wystarczy już tylko chronić przyrodę, trzeba także zacząć ją odbudowywać. Pamiętajmy, że jesteśmy spadkobiercami 1000-letniej tradycji. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Golińska
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ta ustawa sprzed 90 lat była niezwykle nowoczesna jak na tamte czasy i wytyczała kierunki pewnego rodzaju działań. Myślę, że już wtedy mogliśmy mówić jasno, że jesteśmy liderami, że inni powinni się od nas uczyć. Dzisiaj tak naprawdę patrzymy na to, jak inne kraje, również Unii Europejskiej, skutecznie zniszczyły u siebie przyrodę, na to, że to Polska potrafi chronić swoje gatunki, a niejeden gatunek - również przywrócić, i wydaje się, że wciąż powinniśmy być odbierani jako ci, którzy są liderami i którzy powinni pokazywać, że można skutecznie łączyć rozwój z ochroną przyrody. Ta rozpatrywana dzisiaj uchwała jest bardzo dobrym pomysłem, natomiast niestety stała się pretekstem, narzędziem do walki politycznej, do tego, abyśmy się nawzajem obrzucali inwektywami i zapomnieli o tym, że ochrona przyrody to nie jest tylko kwestia tego, czy człowiek będzie w jakimś miejscu czy go stamtąd zabierzemy. (Dzwonek) Przyrodę chroni się na różne sposoby: i w sposób ścisły, i w sposób czynny, i ex-situ, i in-situ, i indywidualnie, i całe elementy i ekosystemy. Bardzo proszę państwa wnioskodawców, abyście przychylili się do poprawek Prawa i Sprawiedliwości, licząc na to, że dzięki temu ta uchwała będzie mogła być przyjęta przez Sejm przez aklamację. (Oklaski)
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam pytanie i przedstawię pewien komentarz. Rozmawiamy dzisiaj na temat uchwały. Wydaje się, że przedstawiciel resortu środowiska powinien jednak być na sali plenarnej, ponieważ to bardzo ważna i cenna inicjatywa, pani poseł. Trzeba przy tej okazji zapytać, szanowni państwo, czy rezerwaty biosfery UNESCO mają swoje uzasadnienie w polskim porządku prawnym. Gdzie jest to zapisane w naszej legislacji? Ta uchwała o tym wspomina, natomiast warto usłyszeć odpowiedź na to pytanie. Kolejne pytanie dotyczy Puszczy Białowieskiej. Tak wiele mówią państwo o Puszczy Białowieskiej, mówią państwo, że trzeba ją chronić, natomiast za to, co dzisiaj dzieje się w Puszczy Białowieskiej, za to, jak dzisiaj wygląda Puszcza Białowieska, nikt z tych organizacji pozarządowych, które wymuszały pewne działania z dużym skutkiem, nie wziął odpowiedzialności. Państwo mają taki pomysł, żeby wbrew społeczności lokalnej (Dzwonek) rozszerzyć teren parku narodowego na cały kompleks Puszczy Białowieskiej. Dzisiaj o godz. 11 miało odbyć się posiedzenie komisji specjalnej na temat tego, co się dzieje w Białowieży. Niestety to posiedzenie komisji odbędzie się dopiero o godz. 17, a o 18.15 mamy głosowania. Czy będziemy obradować 1 godzinę i 15 minut? To jest bardzo ciekawe pytanie, bo państwo tyle mówią o dialogu i o Białowieży. Kolejna kwestia to...
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

W jaki sposób przez ostatnie 8 lat były niszczone polskie lasy? Warto, żebyście państwo powiedzieli, w jaki sposób były one niszczone. Mam ostatnie pytanie: Kto uratował żubra dla świata i dla Europy? Kto? Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Roman Fritz
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na początek informacja, a potem parę pytań. Informacja jest następująca: termomodernizacje budynków narzucane przez klimatycznych szaleńców unijnych zniszczyły, a w każdym razie mocno ograniczyły, populację wróbli, tych sympatycznych, przesympatycznych ptaszków, z którymi stykamy się na co dzień. One lęgują w trybie osiadłym. Każde docieplanie budynku i nakładanie styropianu na ścianę powoduje niszczenie populacji wróbli. Mam pytania do nieobecnego rządu, nieobecnych przedstawicieli ministerstwa klimatu. Jak to się stało, że przez tyle wieków w Polsce przetrwała przepiękna przyroda? Jak to możliwe, że król Bolesław Chrobry dbał o bobry pomimo braku ministerstwa klimatu? Jeżeli mówicie o globalnym ociepleniu, gdy chodzi o zmiany (Dzwonek) klimatyczne spowodowane przez człowieka, to jak wytłumaczycie fakt, że najcieplej na ziemi było w okresie kredy, kiedy nie było nawet lodowców, a nie było też ludzi? Czy ministerstwo klimatu, ostatnie pytanie, panie marszałku, zdaje sobie sprawę z kosztów i szkodliwości swojego istnienia dla zwykłych Polaków? Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Franciszek Sterczewski
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dokładnie 90 lat temu, w 1934 r. Sejm przyjął pierwszą ustawę o ochronie przyrody. Jest to wielka chwila, to ważna sprawa. Dobrze jest to wspomnieć, ale żyjemy tu i teraz. Warto przypomnieć, że od 20 lat w Polsce nie powstał nowy park narodowy, za to w czasie rządów PiS-u 250 mln drzew zostało wyciętych i przeznaczonych na deski. Dzisiaj możemy mówić nie tylko o ochronie przyrody, ale też o jej odbudowie. Po latach betonowania polskich miast trzeba rozmawiać o ochronie drzew, o tym, że muszą być lepiej chronione. Nie może być takiej betonozy, o której pisze m.in. Jan Mencwel i wiele innych osób, dlatego drzewa i przyroda w Polsce wymagają dodatkowej ochrony - tym bardziej w dobie zmian klimatycznych, w związku z tak, jak obserwujemy, hejtowanym ostatnio zielonym (Dzwonek) ładem. Musimy rozmawiać o tym, jak przystosować się do zmian klimatycznych, a drzewa naprawdę są gwarancją jakości naszego życia i ochrony naszej przyszłości. Cieszmy się nimi, chrońmy je, póki możemy. Dziękuję.
Mówca: Łukasz Osmalak
Data: 2024-03-20 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Obywatele! Jak to u nos godaj?m: w antryju na byfyju stoji szolka tyju. (Głos z sali: Ooo...) To jest jedno z takich sztandarowych śląskich zdań: w przedpokoju na kredensie stoi szklanka herbaty. To dla niewtajemniczonych. Szanowni państwo, dla wielu Polaków to jest język śląski. Do nos, ślonzokow, to jest ślonsko godka. To coś normalnego u nas. Projekt nowelizacji ww. ustawy ma na celu nadanie statusu języka regionalnego temu etnolektowi śląskiemu. Uznanie lektu śląskiego, który nie jest językiem państwowym, językiem oficjalnym uznanym przez państwa jako język regionalny, uregulowane jest Europejską kartą języków regionalnych lub mniejszościowych oraz ww. ustawą, o której właśnie rozmawiamy. Nie ma kryteriów odróżniających lingwistycznie język od dialektu, szczególnie jeżeli chodzi o te języki regionalne, które mamy u nas, w Polsce. Nadanie statusu języka regionalnego jest tak naprawdę decyzją prawno-polityczną. Śląski spełnia kryteria języka regionalnego. Językoznawcy nie podają wyróżników, które wskazywałyby, co jest językiem, a co jest dialektem. To tak naprawdę tylko i wyłącznie kwestia nazewnictwa. Przez lata Śląsk był jednym z głównych motorów napędowych Polski. Polska mogła zawsze na nas, Ślązaków, liczyć. Dzisiaj mam wrażenie, że przychodzi taki moment, taki czas, kiedy my jako Polacy możemy się chociaż troszeczkę Ślązakom zrewanżować. Prestiż języka wpływa na dumę grupy posługującej się tym językiem. Jak podkreślają językoznawcy, funkcja prestiżowa jest jedną z najważniejszych funkcji języka. Wpływa to na dumę ze swojego dziedzictwa i świadomość swej tożsamości. Dziedzictwem kulturowym jest również język. Możliwość posługiwania się swoim językiem daje grupie poczucie poszanowania i równouprawnienia. Poza tym może to prowadzić do zatrzymania procesu jego zanikania, także w praktyce codziennej mowy młodych pokoleń. Język śląski ma wysoką poliwalencyjność, to znaczy, że w Polsce na Śląsku możemy wiele rzeczy załatwić w urzędach, godając po śląsku. Tam nie trzeba mówić do pani, pana, który siedzi w urzędzie, w okienku. Oni to wszystko doskonale zrozumieją. Mamy sztuki teatralne, mamy filmy, mamy piosenki, mamy naprawdę bardzo wiele rzeczy, które zostały w tym języku stworzone. Szanowni Państwo! Tak jak mówili już moi przedmówcy, ponad 500 tys. osób w ostatnim spisie zadeklarowało swoją śląskość i to, że język śląski mają w swoim sercu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)