Mówca: Sprawozdawca Tadeusz Cymański
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt i postawiono przede mną zadanie przekazania Wysokiej Izbie sprawozdania Komisji Finansów Publicznych w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, projektu zawartego w druku nr 969. Sprawozdanie opatrzono sygnaturą i numerem 1005. Ten projekt ustawy dotyczył dwóch kwestii. Tak jak w tytule, jedna dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych, a ściśle mówiąc kwestii, która na rynku, w mediach występuje pod hasłem ˝kwota wolna od podatku˝. A druga kwestia, bardziej skomplikowana, bardziej merytoryczna, pozbawiona tego ładunku emocji politycznej, to jest kwestia propozycji i pomysłu, z którymi wystąpiła grupa posłów, których przedstawicielem w procesie legislacji był obecny tu na sali poseł Sylwester Tułajew, który przygotował projekt ustawy, którego myślą przewodnią było wyeliminowanie luk, ograniczenie niewłaściwych, szkodliwych praktyk unikania opodatkowania, tego, co się nazywa tak elegancko optymalizacją podatkową praktykowaną przez fundusze inwestycyjne otwarte i fundusze inwestycyjne zamknięte, zwłaszcza zamknięte. To był projekt pierwotny. Komisja finansów w dniach 4 listopada i 14 listopada na swoich posiedzeniach szczegółowo przeanalizowała tę ustawę, była bardzo wartościowa dyskusja, którą mam jakoś syntetycznie streścić, i po tej dyskusji, po wysłuchaniu argumentów, licznych, trzeba powiedzieć, również dość krytycznych, szczególnie jeżeli chodzi o sprawę opodatkowania, nowych zasad opodatkowania funduszy inwestycyjnych, zwłaszcza zamkniętych, przybrała ona formę trochę odmienną. Wyraża się to przede wszystkim w tym, że po przyjęciu tych poprawek, które wniósł przywołany przeze mnie poseł Tułajew, ograniczono zakres opodatkowania funduszy inwestycyjnych tylko do tego odcinka, do tego zakresu, gdzie zjawiska unikania opodatkowania mogą mieć miejsce. Tak można by to przedstawić. W czasie dyskusji, chociaż był to projekt poselski, a więc możliwości tych konsultacji, tych procedur są bardzo ograniczone, jednak, i trzeba to w sprawozdaniu podkreślić, w toku prac miały taką możliwość i zabrały głos bardzo licznie i mocno, i wyraźnie instytucje i organizacje zainteresowane tym tematem. Przede wszystkim należy podkreślić opinię dostarczoną przez Narodowy Bank Polski, przez pracujących w komisji przedstawicieli instytucji zarządzania funduszami i aktywami, Konfederacja Lewiatan, Komisja Nadzoru Finansowego bardzo obszerne, szczegółowe stanowisko zaprezentowały. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Można powiedzieć, że przede wszystkim całe ostrze tej krytycznej oceny przedmiotu dotyczącego opodatkowania funduszy inwestycyjnych to była kwestia obaw, że wprowadzenie tych jednak ostrych, restrykcyjnych zapisów spowoduje odpływ, ucieczkę kapitałów. Zwracano również uwagę na to, że zjawisko unikania opodatkowania dotyczy tylko części i że w sumie szlachetna i pozytywna myśl, intencja tutaj mogłaby w konsekwencji się obrócić... Mogłoby to być wbrew intencji wnioskodawców. Te obawy, jak widać, trafiły do przekonania grupie posłów, w komisji, w dyskusji to również można było usłyszeć, i po konsultacji, również po wysłuchaniu opinii rządu postanowiono, jak powiedziałem na wstępie, co do zmian tego projektu ustawy w części dotyczącej opodatkowania funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Zwracano także uwagę na ryzyko, że może być to w konsekwencji bardzo negatywne zjawisko, jeżeli chodzi o sektor małych i średnich przedsiębiorstw. Jak wiadomo, przedsiębiorstwa wymagają długiego okresu inwestowania, natomiast cechą funduszy otwartych jest to, że muszą być bardzo elastyczne, muszą być w stanie w każdej chwili wypłacić zaangażowany kapitał. Zwracano również uwagę, dla pełnego obrazu powiem, że mielibyśmy do czynienia z możliwością, z ryzykiem, a właściwie z praktyką podwójnego opodatkowania. Wszystko to opozycja, która skwapliwie wpisała się w nurt tych merytorycznych instytucji, podnosiła. Ale jeśli mi wolno jako sprawozdawcy to powiedzieć, komisja finansów dała przykład i dowód, że można jednak działać elastycznie, że głosy opozycji nie są lekceważone, i posłowie przychylili się do większości tych uwag w tej części, o której mówię, a więc dotyczącej funduszy inwestycyjnych. Nie było też błahe to, że powoływano się na praktykę. Europa nie wyrocznia, ale to fakt, że tego typu rozwiązanie praktycznie - przedstawiła to nam Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, przeanalizowała rynek europejski - to jest jednak zjawisko unikalne. Również Narodowy Bank Polski zwrócił uwagę, że zamiast rozwiązań jednak bardzo prostych, łatwiejszych, należałoby podjąć wysiłek, który przed nami wszystkimi chyba stoi, a więc skorzystać z klauzuli omijania przepisów podatkowych, jest taka możliwość. Ona jest trudna, ale jest chyba bardziej celna, bardziej skuteczna. A więc, panie marszałku, Wysoki Sejmie, jeżeli chodzi o fundusze inwestycyjne, mamy to przed sobą i komisja finansów wnosi, aby Wysoki Sejm raczył ten projekt w tym względzie przyjąć. Ale jest jeszcze drugi temat, żeby się zanadto nie rozwodzić, to jest temat, który wywołuje i wywoływał emocje, tutaj zabrzmiały wyraźne polityczne wypowiedzi, mianowicie chodzi o kwotę wolną od podatku. Jak wiadomo, Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał kwestię kwoty wolnej od podatku i bardzo wyraźnie zważył, co następuje. Uznał mianowicie, że jeśli chodzi o polskie przepisy podatkowe, kwota wolna od podatku, w wysokości, przypomnę, 3091 zł, jest niekonstytucyjna w tym względzie i w tym rozumieniu, że zapis podatkowy nie zawiera w sobie mechanizmu korygującego - takiego mechanizmu, który daje gwarancję nieopodatkowania osób, których dochody są poniżej minimum socjalnego. Warto o tym pamiętać, taka jest zresztą istota kwoty wolnej od podatku. Niektórzy nazywają ją granicą wstydu. Każde państwo określa wysokość i pułap dochodu, poniżej którego nie wypada, nie wolno brać podatku od obywatela. I jest wstydem, a nawet hańbą, że w Polsce to wynosi 3091 zł... (Poseł Witold Zembaczyński: No i co?) ...proszę sobie wyobrazić. Tak, już słyszę z trybun sejmowych... Ale nie mogę ulec pokusie wdania się w emocje, bo jestem chłodnym, suchym, spokojnym sprawozdawcą. Będzie mógł sobie użyć pan poseł Tułajew, bo on będzie mówił politycznie, a ja przedstawiam sprawozdanie. Obraziliby się na mnie koleżanki i koledzy z opozycji, jakbym tutaj zaczął dolewać oliwy do ognia. Powiem tylko tyle, rzeczywiście, powiem to już, bo sam zresztą powiedziałem, ? propos tego: Na posiedzeniu komisji finansów m.in. zabrał głos poseł Cymański, który zaproponował komisji jednak... krytycznie ocenił postawę rządu - rządu, z którym zresztą ma ścisły związek polityczny - że rząd nie proponuje podniesienia tej kwoty. Skoro Platforma - tak powiedziałem, poseł Cymański tak powiedział - przez 8 lat podniosła o 2 zł, proponowałem o 100% więcej, o 4 zł podnieść. W tej wypowiedzi zawarta jest ironia, ale chciałem powiedzieć coś innego. Nie żeby szydzić i kpić, bo to jest poważny temat, natomiast trzeba wyraźnie powiedzieć, że w wypowiedzi - sprawozdaję w tej chwili - w reakcji posła Tułajewa i obecnych przedstawicieli rządu wyraźnie zaznaczono, że myśl i sentencja orzeczenia trybunału znajdą swój wyraz w rozwiązaniach obowiązujących od roku 2018, nad którymi pracuje rząd. Zgadzam się, bo też o tym powiedziano, że w tej sytuacji nawet po tym rozwiązaniu, które komisja finansów Wysokiej Izbie proponuje, nawet pomimo tego zapisu wątpliwości prawne istnieją. Mam nadzieję, i taką nadzieję wyrażali też posłowie, że jeszcze Senat nad tym popracuje, dlatego że brak przepisów w tym względzie otwiera ryzyko i obawy, że nie byłoby w ogóle kwoty wolnej od podatku. Z kolei inny zapis byłby zapisem na wyrost. Wszystkie te rozwiązania łączą się z pieniędzmi. Trzeba oddać, i powiem to wyraźnie jako sprawozdawca, że w bardzo krytycznych i emocjonalnych wypowiedziach - nie będę przywoływał nazwisk przez elegancję - mówiono: Gdzie te 100 dni? Miało być 100 dni. Gdzie jest obietnica wyborcza? Takie głosy padały, podaję wiernie, ale bez tego ładunku emocjonalnego. Natomiast druga strona, tłumacząc się, podkreślała, że nie od razu Kraków zbudowano, wiele działań już podjęto, ale kwota wolna od podatku rzeczywiście na dzień dzisiejszy jest taka, jaka jest. Dlatego, Wysoka Izbo, w projekcie zawartym w tym sprawozdaniu proponuje się wprowadzenie lakonicznego zapisu, który był dotychczas, z tym że on by funkcjonował do końca przyszłego roku. Oczywiście komentarze mogą być różne. Ja jeszcze dla pełnego obrazu powiem, że w informacji, w stanowisku czy w projekcie m.in. Konfederacja Lewiatan zaproponowała zapis, żeby wprowadzić mechanizm korygujący, że brak tego wpisu nie jest spełnieniem istoty stanowiska. Ale to jest temat prawniczy i nie moją rolą jest wchodzenie w komentarze. Ja tylko chcę Wysokiej Izbie zaprezentować, przedstawić, jaki był przebieg procesu legislacyjnego. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Konkludując, mam nadzieję, że Wysoka Izba po rozpatrzeniu zechce i raczy przyjąć załączony projekt ustawy zawarty w druku nr 1005, w wersji proponowanej przez komisję finansów, w imieniu której miałem przyjemność to sprawozdanie zaprezentować. Dziękuję bardzo.