Mówca: Zdzisław Gawlik
Data: 2016-12-01 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Nie wiem, przydałby się pewnie lekarz dla pana przewodniczącego Marka Suskiego (Oklaski), bo na każdym posiedzeniu, na którym mówimy o kwestiach skarbowych, pojawia się problem ministra skarbu, który pewnie, przynajmniej w ocenie niektórych, nie wszystkie rzeczy czynił źle. Ale przejdźmy do sedna, ponieważ zajmujemy się problemem przedłożonej ustawy o prokuratorii, a nie mówimy o zarządzaniu majątkiem Skarbu Państwa. Pozwolicie państwo, że zajmę się tą ustawą. Problematyka reprezentacji państwa, tzw. fiskusa, w obrocie cywilnoprawnym oraz ochrona interesów majątkowych, publicznych należy do zagadnień doniosłych pod względem społeczno-gospodarczym, jest złożona pod względem jurydycznym, a przy tym budząca kontrowersje w doktrynie, gdyż znajduje się na styku dwóch dziedzin, dwóch metod regulacyjnych: publicznoprawnej i prywatnoprawnej. Od dawna podejmowane były próby regulacji tego zagadnienia, gdyż już w średniowieczu, panie pośle, funkcjonował prokurator jako doradca i zastępca prawny korony królewskiej i Skarbu Państwa, zaś w wieku XIX w niektórych państwach nastąpił znaczny rozwój instytucji prokuratora i prokuratorii w sposób odpowiadający organizacji i potrzebom państwa nowoczesnego. W zasadzie we wszystkich współczesnych państwach zagadnienie zarządu majątkiem Skarbu Państwa i reprezentacji państwa w obrocie prywatnoprawnym jest przedmiotem zainteresowania ustawodawców, którzy przyjmują różne modele regulujące tę problematykę, szukając pewnej równowagi w sferze regulacyjnej i efektywnej ochrony. Na gruncie systemów państw europejskich można wyróżnić trzy metody regulacji - szkoda, że nie ma czasu - tj. brytyjską, niemiecką i system przyjęty w Polsce, zaadoptowany z systemu prawa niemieckiego, oparty na cywilistycznych konstrukcjach przedstawicielstwa. (Poseł Marek Suski: Złodziejski.) W Rzeczypospolitej Polskiej sprawy ochrony i reprezentacji majątku państwa nabrały szczególnego znaczenia z momentem odejścia od gospodarki planowej i przejścia na system gospodarki rynkowej. System reprezentacji państwa i zarządu majątkiem państwa oraz instytucja regulująca Skarbu Państwa, reprezentacje Skarbu Państwa zostały uregulowane w ustawie z 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Wspomnę tylko, że nad tą ustawą pracowano w Polsce 15 lat z różnych przyczyn i powodów, ale myślę, że rozwiązania przyjęte w tej ustawie były wcale niezłe. W okresie międzywojennym - do tego również nawiązywał mój przedmówca - od 1918 r. aż do 1954 r. funkcjonowała w Polsce Prokuratoria Generalna i skutecznie broniła majątku Skarbu Państwa. Odwołuję się do wypowiedzi, refleksji ówczesnego prezesa Bukowieckiego, który powiedział, dlaczego tak się akurat mogło dziać i dlaczego się działo. Czy obecnie nastał czas, żeby móc oceniać i rewidować te sposoby reprezentacji? W moim przekonaniu jest to czas niewystarczający. Prokuratoria funkcjonuje dopiero od 10 lat. Wydaje się - co łatwo było zauważyć na konferencji, która tak niedawno odbywała się na terenie Sejmu - że aby sformułować oceny, konieczny jest tutaj pewny dystans, niektórzy mówili nawet o kilkudziesięciu latach, po to, żeby tak naprawdę ocenić, na ile ta instytucja, organ, który był, jest, wystarczająco się sprawdził. Wymaga to przy tym, jak się wydaje, analizy dogmatycznej konstrukcji Skarbu Państwa jako osoby prawnej, zdefiniowanej w art. 33 i 34 Kodeksu cywilnego, pokazującej, że jest to odrębna osoba prawna od innych państwowych osób prawnych. Trzeba również zwrócić uwagę zwłaszcza na art. 40, który pokazuje, jak kształtuje się odpowiedzialność w sferze Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Jeżeli chodzi o przedkładany projekt, to ja się cieszę, bo w uzasadnieniu jest wzmianka, że dotychczasowa ocena Prokuratorii Generalnej jako instytucji Skarbu Państwa potwierdza, że jest to skuteczna i profesjonalna instytucja, skutecznie chroniąca interesy państwa, czyli nie wszystko z tych ostatnich 10 czy 8 lat pewnie było złe. Mówimy tutaj, że rozszerzamy kompetencje prokuratorii. Niekoniecznie, ponieważ rezygnujemy z zastępstwa przed sądami wojskowymi. Pytanie: Dlaczego? Uzasadnienie jest bardzo lakoniczne: Ma to marginalne znaczenie. To, że się to nie zdarzało wiele razy przez 10 lat, wcale nie oznacza... Przecież nie budujemy instytucji na pół roku, na 3 lata, tylko pewnie budujemy instytucję, która ma służyć wszystkim. Poszerza się kompetencje, jak pan minister również mówił, w wielu sferach. Poszerza się kompetencje, jeżeli chodzi o reprezentacje państwowych osób prawnych, osób prawnych z udziałem Skarbu Państwa, osób prawnych z udziałem państwowych osób prawnych. I oczywiście można przyjąć, że tak jest, tylko pytanie, jak to przedstawia się w klasycznym systemie, jeżeli chodzi o kwestię odpowiedzialności. Bo jeżeli ktoś komuś przygotowuje opinię, jeżeli ktoś komuś na coś wyraża zgodę (Dzwonek), jeżeli ktoś komuś przygotowuje wzór, to pojawia się pytanie, kto za to odpowiada. Kto za to odpowiada? Dochodzi kwestia odpowiedzialności, pomocy publicznej, reprezentacji itd. Jest wiele problemów, jeśli chodzi o to, co ta ustawa stanowi, proponuje - wskazuje na to kwestia odpłatności itd. - które powodują, że trudno zaakceptować proponowany akt prawny. Z tego powodu na ręce pani marszałek w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska składam wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)