Mówca: Sprawozdawca Arkadiusz Czartoryski
Data: 2018-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Wysoki Sejmie! Przedmiotowe dokumenty, których tytuły zacytowała pani marszałek, były przedmiotem prac Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, która jest gospodarzem tej nowelizacji ustawy, w zasadzie gospodarzem powstania nowej ustawy o Straży Marszałkowskiej. Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych pracowała zarówno w ramach podkomisji, jak i na plenarnych posiedzeniach komisji. Kilkakrotnie zebrała się komisja, kilkakrotne podkomisja, pracowaliśmy w taki sposób, ażeby przyjąć maksymalnie szeroki konsensus dotyczący ustawy o Straży Marszałkowskiej. Szanowni Państwo! Analiza współczesnych zagrożeń terrorystycznych w Europie i na świecie, szczególnie po wszystkich atakach terrorystycznych w Europie, które miały miejsce w ostatnich latach, wymaga nowego spojrzenia na role i zadania służb, ich organizację, ich pełną profesjonalizację, współdziałanie, ćwiczenia, zapewnienie ich pełnych stanów osobowych, używanie również profesjonalnego sprzętu, urządzeń o najwyższej jakości i na efektywne zabezpieczenie newralgicznych instytucji dla funkcjonowania państwa oraz instytucji chronionej. Szanowni Państwo! Bardzo ważne jest, że wychodzimy naprzeciw tym wszystkim wyzwaniom w sytuacji, w której złe rzeczy jeszcze się nie wydarzyły. Pracujemy nad powołaniem nowej formacji mundurowej - Straży Marszałkowskiej. Jest ona nowa w takim sensie, że będzie to zupełnie nowa ustawa, zarówno oddziałująca na zewnątrz, jak i do wewnątrz, tam, gdzie Straż Marszałkowska i parlament będą realizowały swoje zadania. Ze względu na tradycje, doświadczenia oraz współczesne zagrożenia rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa, w tym ochrony parlamentów innych państw, są bardzo różne. Jednak trzeba podkreślić, że jedno, co je łączy, to to, że we wszystkich z nich to przewodniczący parlamentu - w naszym przypadku byłby to marszałek Sejmu - posiadają w tym zakresie główne kompetencje, a czynności w zakresie ścisłego bezpieczeństwa wykonują osoby posiadające profesjonalne przygotowanie oraz posiadające status funkcjonariusza wydzielonych służb tego państwa. Normalne - podkreślam - normalne, a nie teoretyczne państwo powinno profesjonalnie, z uwzględnieniem obecnych i przyszłych wyzwań i zagrożeń, przeprowadzić zmiany w służbach, czyniąc je zdolnymi do podjęcia wyzwań i reakcji na jakiekolwiek zagrożenia. Należy także zauważyć, że wobec potencjalnych zagrożeń atakami terrorystycznymi w zakresie ochrony obiektów parlamentów wymienionych państw wydzielone strefy ochrony, obszary ich monitorowania, w tym m.in. korzystania z inteligentnych systemów, dotyczą także stref przed parlamentami, w których poruszanie się osób oraz postój pojazdów są w różny sposób ograniczane. Nie jest to w Europie nic dziwnego, nic, co wzbudzałoby społeczną dezaprobatę. Także zaostrzona kontrola oraz obiekty stałe uniemożliwiające wtargnięcie na wewnętrzny teren parlamentów nie budzą zastrzeżeń obywateli tych państw, którzy rozumieją to i mają świadomość ww. zagrożeń. Na rozwiązania zawarte w projektach ustaw o Straży Marszałkowskiej należy spojrzeć także w aspekcie zbliżającej się 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów, a także obchodów 550. rocznicy polskiego systemu parlamentarnego. W toku prac nad projektami ustaw o Straży Marszałkowskiej oraz prac nad ustawą Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej, jak już wspomniałem na początku, odbyło się kilka posiedzeń podkomisji oraz posiedzeń komisji. W toku prac po początkowej polaryzacji stanowisk wobec rozwiązań zawartych w projektach tych ustaw doszło do wypracowania - mam ogromną nadzieję - rozwiązań akceptowanych także przez reprezentantów opozycji. Chciałbym tu bardzo wyraźnie podkreślić efektywną i merytoryczną współpracę pomiędzy członkami komisji, reprezentantami Kancelarii Sejmu, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zakładem emerytalnym, przedstawicielami pracowników obecnej Straży Marszałkowskiej, stowarzyszeń i organizacji społecznych oraz Biura Legislacyjnego i biura prawnego Sejmu. W toku prac komisji w celu uzyskania konsensusu zrezygnowano z przepisów dotyczących ochrony posłów i senatorów poza terenami i obiektami Sejmu. Podobnie w celu uzyskania konsensusu zrezygnowano z przepisów dotyczących korzystania przez Straż Marszałkowską z pomocy osób niebędących funkcjonariuszami Straży Marszałkowskiej. Na początku zastanawialiśmy się, czy takie osoby, które rozpoznają czy dokonują pewnego wywiadu, mogłyby pracować na zewnątrz Sejmu, jednak zrezygnowano z tego. Uzupełniono przepisy ustawy o rozwiązania pozwalające na przechodzenie funkcjonariuszy Policji, Służby Ochrony Państwa i innych służb do Straży Marszałkowskiej. Także doprecyzowaliśmy i dookreśliliśmy przepisy dotyczące zadań Straży Marszałkowskiej oraz praw i obowiązków funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej, w tym w korelacji z rozwiązaniami w tym zakresie określonymi w ustawie o Służbie Ochrony Państwa. Zostały też doprecyzowane przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej. Najważniejsze zmiany w stosunku do obecnego stanu prawnego dotyczą rozszerzenia kompetencji Straży Marszałkowskiej. Przyznaje się jej jednocześnie nowe zadania, polegające m.in. na prowadzeniu rozpoznania pirotechniczno-radiologicznego osób, pojazdów, terenów i obiektów Sejmu i Senatu oraz podejmowaniu działań zmierzających do neutralizacji tych zagrożeń i wykrywania urządzeń podsłuchowych na terenach, w obiektach i w urządzeniach będących w zarządzie Kancelarii Sejmu i zarządzie Kancelarii Senatu. Po drugie, funkcjonariusz Straży Marszałkowskiej, wykonując zadania, będzie miał na terenie Sejmu i Senatu prawo m.in. wydawania poleceń, legitymowania, zatrzymywania, dokonywania kontroli. Na sposób przeprowadzenia tych czynności będzie oczywiście przysługiwało zażalenie do prokuratora właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia czynności. Do zażalenia stosowane będą przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące postępowania odwoławczego. Po trzecie, funkcjonariusz Straży Marszałkowskiej podobnie jak funkcjonariusze innych służb będzie uprawniony do użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia lub wykorzystania broni palnej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Należy dodać, że na podstawie obecnie obowiązujących przepisów pracownicy Straży Marszałkowskiej także posiadają takie uprawnienia. Broń wykorzystywana jest do realizacji zadań ochronnych Sejmu i Senatu oraz do zabezpieczania konwojów dokumentów niejawnych oraz wartości pieniężnych. Straż Marszałkowska nie będzie posiadała uprawnień do prowadzenia czynności operacyjnych lub śledczych. Funkcjonariuszom Straży Marszałkowskiej zwolnionym ze służby przysługiwać będzie zaopatrzenie emerytalne z tytułu wysługi lat lub w razie całkowitej niezdolności do służby, a członkom ich rodzin - w razie śmierci żywiciela, na zasadach i warunkach określonych w przepisach ustawy z 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, CBA, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Wysoki Sejmie! Rozwiązania zawarte w projekcie ustawy dotyczące mających obowiązywać stopni służbowych w Straży Marszałkowskiej należy wiązać z uzupełnieniem przepisów projektu ustawy m.in. o przepisy umożliwiające bezkolizyjne przejście funkcjonariuszy z innych służb do Straży Marszałkowskiej. Chcemy, ażeby drzwi do służby w Straży Marszałkowskiej były otwarte, zwłaszcza żeby były otwarte dla osób merytorycznie przygotowanych czy takich, które uważają służbę w służbach mundurowych za swoistego rodzaju wyzwanie, misję, cel zawodowy. W zakresie wynagrodzenia należy zauważyć, że projekt ustawy nie przewiduje w uposażeniach funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej szeregu dodatków, które obecnie otrzymują inne służby. Wydatki związane z bezpieczeństwem Sejmu i Senatu, a więc i z utrzymaniem Straży Marszałkowskiej, są obecnie planowane i realizowane z części budżetu będącej w dyspozycji Kancelarii Sejmu. Takie rozwiązanie przewidziane jest również po wejściu w życie ustawy o Straży Marszałkowskiej. Straż Marszałkowska będzie nadal funkcjonowała w strukturach Kancelarii Sejmu, a przede wszystkim będzie podlegała marszałkowi Sejmu. Ponadto na jej rzecz szereg zadań będą świadczyły inne komórki organizacyjne Kancelarii Sejmu. Służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji są finansowane z budżetu ministerstwa, ale np. Żandarmeria Wojskowa czy Służba Celna nie są już finansowane z funduszy ministerstwa. Szanowni Państwo! Przedstawione w projekcie ustawy rozwiązania w zakresie zadań, obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej powinny uczynić ochronę obiektów i urządzeń będących w zarządzie Kancelarii Sejmu i zarządzie Kancelarii Senatu bardziej efektywną, a zarazem zwiększą bezpieczeństwo posłów, senatorów, zatrudnionych pracowników oraz osób zwiedzających i uczestniczących w debatach, posiedzeniach Sejmu. Lojalność państwa wobec tych, którzy w rocie przysięgi, podobnie jak w innych służbach, w wojsku, ślubują m.in. wiernie służyć narodowi polskiemu, przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i sumiennie wykonywać obowiązki funkcjonariusza Straży Marszałkowskiej, nawet z narażeniem własnego życia i zdrowia, nakazuje, podobnie jak w przypadku innych służb, oprócz obowiązków przyznać im stosowne uprawnienia. Szanowni Państwo! Pani Marszałek! Przejdę teraz do drugiego dokumentu, czyli ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej. Nawiązując do przedstawionej przed chwileczką w wystąpieniu ustawy o Straży Marszałkowskiej, chciałbym dodać, że zgodnie z pragmatyką legislacyjną rozwiązania zawarte w projekcie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej są konsekwencją rozwiązań przyjętych przez komisję w toku posiedzeń w trakcie prac nad ustawą o Straży Marszałkowskiej, a co za tym idzie, zmian w już obowiązujących aktach prawnych dotyczących m.in. Policji czy innych służb. W tym przypadku także, jak w przypadku prac nad projektem ustawy o Straży Marszałkowskiej, na początku doszło do polaryzacji stanowisk wobec rozwiązań zawartych w projektach tych ustaw. Szanowni państwo, chciałbym podkreślić efektywną i merytoryczną współpracę pomiędzy członkami komisji i podkomisji, reprezentantami Kancelarii Sejmu i ministerstwa spraw wewnętrznych, zakładem emerytalnym i przedstawicielami pracowników obecnej Straży Marszałkowskiej, stowarzyszeń i organizacji społecznych i służb prawnych polskiego parlamentu. Staraliśmy się pracować tak, żeby dojść do maksymalnego konsensusu między wnioskami płynącymi od pań i panów posłów, jak również wnioskami płynącymi z ministerstwa, ale też wnioskami, które, i to dosyć często, kierowało Biuro Legislacyjne Sejmu. Przede wszystkim w toku prac komisji, wobec zmian dokonanych w projekcie ustawy o Straży Marszałkowskiej, dokonano zmian w projekcie przepisów wprowadzających. Zmiany w przepisach ustawy są skutkiem rezygnacji z przepisów w projekcie ustawy o Straży Marszałkowskiej - wcześniej o tym wspominałem - zwłaszcza dotyczących ochrony posłów i senatorów poza terenem i obiektami Sejmu. Tam będzie funkcjonowała Służba Ochrony Państwa i inne służby mundurowe, które są zobowiązane do ochrony wydarzeń z udziałem parlamentu, Sejmu, jak chociażby Policja. W przepisach ww. projektu ustawy dokonano zmian będących skutkiem rezygnacji z przepisów projektu ustawy o Straży Marszałkowskiej z uwagi na to, że Straż Marszałkowska przy wykonywaniu swoich zadań w szczególnie uzasadnionych przypadkach może korzystać z pomocy osób niebędących funkcjonariuszami. Doprecyzowano również przepisy dotyczące okresu przejściowego w zakresie przejścia obecnych pracowników Straży Marszałkowskiej na stanowiska funkcjonariuszy bądź na stanowiska pracowników Straży Marszałkowskiej - bo będą to dwa rodzaje stanowisk, będzie to służba i praca: praca w Straży Marszałkowskiej i służba w Straży Marszałkowskiej w formie służby mundurowej. W związku z rozwiązaniami przewidzianymi w projekcie ustawy o Straży Marszałkowskiej dostosowano pozostałe przepisy do aktów prawnych. Przedstawione zarówno w tym, jak i w równolegle procedowanym projekcie ustawy o Straży Marszałkowskiej rozwiązania w zakresie zadań, obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej powinny czynić ochronę obiektów i urządzeń będących w zarządzie Kancelarii Sejmu i zarządzie Kancelarii Senatu bardziej efektywną, a zarazem zwiększą bezpieczeństwo posłów i senatorów oraz zatrudnionych pracowników i osób zwiedzających parlament. Szanowni Państwo! W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych mam zaszczyt w roku 2018, roku stulecia odzyskania niepodległości, prosić państwa, Wysoką Izbę, o pozytywne przyjęcie dwóch przedmiotowych, przedstawionych przeze mnie projektów ustaw: ustawy o Straży Marszałkowskiej i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej. Dziękuję.