Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jeśli chodzi o ideę, jaka przyświecała przedłożonemu projektowi ustawy z druku nr 1515, a więc idei skutecznego zapobiegania albo ograniczania przestępstw podatkowych to oczywiście z tym się zgadzamy. Jeśli chodzi o sam projekt ustawy, to mamy poważne zastrzeżenia przynajmniej do niektórych zapisów tegoż projektu. Bowiem projekt ten, raz, że rozszerza, poprzez rozszerzenie załącznika nr 11, ideę odwróconego VAT-u, ideę, która się sprawdziła choćby przy handlu prętami zbrojeniowymi, bo jak się mówi, pewności do końca tutaj nie ma. W roku 2012 około 50% obrotu właśnie tymi prętami było nieopodatkowane podatkiem VAT, a więc to był obrót nielegalny, a rok wcześniej była to blisko 1/3, a więc ten proceder narastał w zastraszający sposób. To były setki tysięcy ton stali, za które nie zapłacono setek bilionów złotych należnego podatku. A więc co do tej idei, co do potrzeby rozszerzenia tej listy, zresztą będziemy mieli też tutaj swoje propozycje idące także w kierunku rozszerzenia tej listy, załącznika nr 11, jest zgoda. Uważamy, że to jest dobry krok w dobrym kierunku i popieramy to. Oczywiście kontrowersje budzi, i myślę, że w sposób uzasadniony, nowa instytucja, która do tej pory nie było w polskim prawie podatkowym stosowana, a więc solidarna odpowiedzialność nabywcy za rozliczenie podatku VAT, a więc nowy dział X w Ordynacji podatkowej i inne zmiany w obowiązującym ustawodawstwie. Przedmiotem odpowiedzialności podatkowej nabywcy mają być tylko zaległości podatkowe wynikające z niewpłaconego podatku VAT, powstałe w związku z dokonaniem dostawy towarów wymienionych w dodawanym do ustawy załączniku nr 13. Co prawda, jest tam tylko - i aż - 12 pozycji, ale obejmują one wyroby stalowe, paliwo, złoto i tak dalej. A więc zwiększenia skuteczności walki z oszustami oczekują przede wszystkim uczciwi przedsiębiorcy, którzy doświadczają nieuczciwej konkurencji ze strony podmiotów uczestniczących w procederze wyłudzeń podatkowych. Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego popiera to rozwiązanie, idące oczywiście w kierunku ograniczenia szarej strefy w gospodarce, w tym w obrocie paliwami płynnymi. Ale instytucje odpowiedzialności solidarnej, które są stosowane w kilku krajach Unii Europejskiej, o których mówili moi przedmówcy, są krytycznie oceniane przez Business Centre Club, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, czy też Instytut Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy. I tutaj zacytuję tylko jedno zdanie z tej opinii, a mianowicie: Instytucja odpowiedzialności solidarnej podatnika jest patologicznym rozwiązaniem legislacyjnym, będącym dowodem całkowitego braku koncepcji przebudowy tego podatku w celu zahamowania spadku jego efektywności fiskalnej i przeciwdziałania przestępczości podatkowej. Tyle, jeśli chodzi o cytat z tejże opinii, bardzo druzgocącej opinii w stosunku do tej instytucji. W naszej ocenie nałożenie na nabywcę ciężaru odpowiedzialności podatkowej za nieuregulowane zobowiązania podatkowe kontrahenta, pomimo wskazanych ograniczeń, jest jedynie sposobem na zapewnienie państwu wpływów z podatku VAT i nie wpłynie w istotny sposób na eliminowanie patologii z obrotu gospodarczego. Zauważyć przede wszystkim należy, że znowelizowane przepisy w proponowanym kształcie zakładają domniemanie nie uczciwości, tylko nieuczciwości kupującego, co jest czymś nowym w polskim prawie. Nieuczciwości kupującego, który nie ma żadnego wpływu na wywiązywanie się przez kontrahentów z obowiązku rozliczenia VAT. Z taką konstrukcją prawną zgodzić się nie możemy. Proponowane ograniczenie czy nawet wyłączenie zastosowania odpowiedzialności solidarnej wiąże się z kolejnymi niedogodnościami dla nabywców towarów, gdyż uwolnienie się od zarzutu działania w świadomości nieuregulowania przez dostawcę podatku VAT wymagało będzie dodatkowych czynności dowodowych, których ciężar spoczywać będzie wyłącznie na uczciwym nabywcy. Nadmienić bowiem należy, że obalenie wspomnianego domniemania w praktyce będzie bardzo trudne, gdyż stosowanie w obrocie gospodarczym niższych cen jest często zwykłym przejawem konkurencji. Nie zawsze sytuacja taka budzi u kupującego podejrzenie, że jest to związane z nadużyciami dostawcy. Wobec spotykanej często w praktyce nadgorliwości urzędów skarbowych istnieją zatem obawy - myślę, że uzasadnione - iż instytucja odpowiedzialności solidarnej będzie narzędziem nadużyć kontrolnych ze strony tych instytucji. (Dzwonek) Podsumowując, uważamy, że wprowadzenie do ustawy o podatku od towarów i usług instytucji odpowiedzialności solidarnej nie przyczyni się do wyeliminowania z łańcucha dostaw nieuczciwych podatników, a tylko spowoduje obciążenie nabywców towarów dodatkowymi czynnościami w zakresie sprawdzania kontrahentów czy też dowodzenia przed organami podatkowymi rzetelności zawartych transakcji. Oczywiście nie będziemy tak daleko idący i nie poprzemy wniosku o odrzucenie tej ustawy w pierwszym czytaniu, ale podczas prac w komisji zgłosimy stosowne poprawki do projektu tej ustawy. Dziękuję. (Oklaski)