Mówca: Robert Jagła
Data: 2015-02-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie marszałku, dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Gospodarki przedłożyć sprawozdanie komisji o dokumencie: raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2012 r., druk nr 1999. W dniu 4 lutego 2015 r. Komisja Gospodarki rozpatrzyła pozytywnie rządowy dokument: raport o pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom w 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Adam Jasser przedstawił podmioty udzielające pomocy, formy, wartość i przeznaczenie pomocy, tendencje w jej kształtowaniu się oraz beneficjentów pomocy publicznej. W 2012 r. udzielono przedsiębiorcom pomocy w kwocie 20 379 mln zł, z czego 3405 mln zł stanowiła pomoc udzielona w transporcie. Analizując dane dotyczące lat 2008-2012, można zauważyć, iż do 2010 r. mamy do czynienia ze stopniowym wzrostem wartości udzielanej pomocy publicznej. Związane jest to przede wszystkim z uruchamianiem projektów współfinansowanych z funduszy unijnych. Uwzględniając pomoc w sektorze transportu, nastąpił wzrost z 14 383 mln zł w 2008 r. do 24 087 mln zł w 2010 r. Natomiast od 2010 r. następuje spadek wartości pomocy. W 2012 r. nastąpił spadek o 15,4% w porównaniu z rokiem 2010. Wartość pomocy w 2011 r. w porównaniu z 2010 r. uległa zmniejszeniu przede wszystkim w związku ze zmniejszoną wartością regionalnej pomocy inwestycyjnej udzielonej przez marszałków województw, natomiast spadek pomocy w 2012 r. w porównaniu z 2011 r. wynika przede wszystkim ze zmniejszenia wartości pomocy udzielonej przez prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝. Tak jak w latach poprzednich również w 2012 r. najczęściej udzielano pomocy w formach należących do grupy A: Dotacje i ulgi podatkowe - 94,9% - których udział w ostatnich 5 latach przekraczał poziom 80%. W 2012 r. nie udzielono pomocy w formie z grupy B2: Konwersja wierzytelności na udziały lub akcje ani w formie z grupy E: Inne. Jedyny wzrost wartości udzielonej pomocy zanotowano w grupie C1: Pożyczki preferencyjne - prawie 5 razy więcej - w wyniku udzielenia pomocy na ratowanie spółce PLL LOT. Natomiast najbardziej dynamiczny spadek wartości pomocy zanotowano w grupie C2: Odroczenia terminów płatności, rozłożenia na raty należności - 38 razy mniej. Biorąc pod uwagę przeznaczenie pomocy, należy wskazać, iż w 2012 r. w ujęciu bezwzględnym najbardziej spadła w stosunku do roku poprzedniego wartość pomocy sektorowej - o 1713,5 mln zł. Stało się tak przede wszystkim ze względu na spadek wartości pomocy udzielonej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Podobnie jak w poprzednich latach najwięcej udzielono pomocy regionalnej. Jej wartość w 2012 r. wzrosła o 25% w porównaniu z rokiem poprzednim, o czym głównie zdecydował wzrost wartości pomocy udzielonej na wspieranie nowych inwestycji o 1553 mln zł. Jeśli chodzi o pomoc horyzontalną, w 2012 r. odnotowano jej niewielki wzrost - o 220 mln zł - w porównaniu z rokiem poprzednim oraz wzrost jej udziału w ogólnej wartości pomocy - o 3,1%. Zdecydował o tym przede wszystkim znaczny wzrost wartości pomocy przeznaczonej na badania i rozwój. Wartość pomocy, która nie została zakwalifikowana do żadnej z wyżej wymienionych grup przeznaczeń, spadła o 56,8%. Najwięksi dysponenci pomocy publicznej to prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - 2973 mln zł, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości - 2232 mln zł, a następnie marszałkowie województw - 2140 mln zł. Warto również wskazać, iż 5 organów lub ich grup, prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, marszałkowie województw, minister gospodarki oraz organy podatkowe, udzieliło ponad 65% ogólnej wartości pomocy z wyłączeniem pomocy udzielonej w sektorze transportu. Analizując formę prawną beneficjentów pomocy, można zauważyć, że największą pomoc w 2012 r. otrzymały przedsiębiorstwa prywatne, bo aż 78,9% ogólnej wartości pomocy. W 2012 r. podobnie jak w latach poprzednich ponad połowa wartości pomocy publicznej została skierowana do przedsiębiorców dużych. Wśród przedsiębiorców, którzy otrzymali pomoc o największej wartości, powyżej 150 mln zł, znajdują się niemal wyłącznie duzi przedsiębiorcy - 10 spośród 11. Otrzymali oni w 2012 r. pomoc o łącznej wartości wynoszącej 2,7 mld zł, czyli ponad 15% ogólnej wartości pomocy. W 2012 r. istniało 129 programów pomocowych, w ramach których można było udzielać pomocy. Przedstawiając ocenę wpływu udzielonej pomocy na konkurencję, należy na wstępie zaznaczyć, iż prezes UOKiK jako organ krajowy dokonać takiej oceny może jedynie z perspektywy krajowej. Analizę wpływu pomocy publicznej na konkurencję przeprowadzono w oparciu o cztery podstawowe wynikające z doświadczeń urzędu oraz materiałów publikowanych przez Komisję Europejską czynniki: przeznaczenie pomocy, sektor, w którym prowadzi działalność gospodarczą beneficjent pomocy, poziom selektywności pomocy oraz wielkość beneficjenta i wartość pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na wielkość beneficjenta oraz wartość pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. Pamiętać należy, iż raport ten nie obejmuje pomocy de minimis - pomocy, której wartość dla danego beneficjenta w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych nie przekracza 200 tys. euro lub 100 tys. euro w sektorze transportu drogowego. Skalę potencjalnego zagrożenia pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi w dużej wysokości w warunkach polskich rozpatrywać można na przykładzie analizy 11 największych beneficjentów, którzy otrzymali więcej niż 150 mln zł. Największym beneficjentem pomocy w 2012 r. był PLL LOT, podmiot działający w sektorze transportu lotniczego. Trzej inni beneficjenci z omawianej grupy największych beneficjentów to PGE, Tauron Wytwarzanie, Elektrociepłownia Nowa Sarzyna. Kolejni dwaj przedsiębiorcy to Telewizja Polska oraz Polskie Radio. Inny beneficjent, który otrzymał pomoc o znacznej wartości, to Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System. Jest to przedsiębiorca sieciowy prowadzący działalność na rynku, na którym z punktu widzenia krajowego trudno jest mówić o konkurencji. Otrzymał on pomoc na inwestycje w system przesyłu gazu ziemnego, do którego będą miały dostęp wszystkie zainteresowane podmioty zajmujące się obrotem gazem. Jest to więc pomoc, która przyczyni się do zwiększenia konkurencji na rynku gazu. Jak to już zostało opisane powyżej, podobny charakter miała pomoc udzielona Wielkopolskiej Sieci Szerokopasmowej realizującej budowę sieci szerokopasmowych. Pozostali beneficjenci to Spółka Restrukturyzacji Kopalń, Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego PZL Rzeszów i Synthos Dwory. Podsumowując, wydaje się, iż większość przypadków pomocy udzielonej ww. podmiotom, pomimo iż są to duzi przedsiębiorcy, a pomoc jest znacznej wielkości, zasadniczo nie miała negatywnego wpływu na konkurencję. Osobnej analizy wymaga rozpatrzenie wpływu pomocy publicznej na konkurencję w transporcie. Pomoc udzielona przedsiębiorcom w sektorze transportu wynosiła w 2012 r. aż 3405 mln zł. Zapewnienie społeczeństwu dostępu do usług transportu zbiorowego jest jednym z niekwestionowanych obowiązków władzy publicznej, a funkcjonowanie tych usług bez wsparcia ze strony państwa, czyli na zasadach czysto komercyjnych, często jest niemożliwe. Uwzględniając ten fakt, podkreślić należy, że ingerencja władz w tym sektorze może być bardzo destrukcyjna dla konkurencji. Nawet niewielka pomoc udzielona przewoźnikowi na rynku lokalnym spowodować może wykluczenie innych podmiotów z rynku lub też może zapobiec ich wejściu na rynek. Szczególnie rynek kolejowych przewozów pasażerskich (61,1% wartości pomocy udzielonej w sektorze transportu) zasadniczo charakteryzuje się występowaniem deficytu w świadczonych usługach, co dodatkowo ogranicza możliwość występowania konkurencji między przewoźnikami. Pomoc udzielana przewoźnikom kolejowym stanowi więc niejednokrotnie warunek funkcjonowania usług w tym zakresie. Dlatego też nadzwyczaj istotne jest stworzenie konkurencyjnych warunków ubiegania się o status operatora publicznego transportu zbiorowego. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Gospodarki wnoszę po głosowaniu w Komisji Gospodarki o przyjęcie ˝Raportu Rady Ministrów o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2012 r.˝ z druku nr 1999. Dziękuję. (Oklaski)