Mówca: Krzysztof Kwiatkowski
Data: 2011-12-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Z góry chciałbym obniżyć poziom państwa oczekiwań. Analizując przyszłość Unii Europejskiej, nie zamierzam analizować mapy polskich placówek dyplomatycznych czy w Gabonie, czy w Burkina Faso, czy w dowolnym innym kraju, bo uważam, że to nie ma fundamentalnego wpływu na przyszłość Unii Europejskiej. Ale nie można zgodzić się z tym, żeby w jednej wypowiedzi wysłuchiwać takich zarzutów, jakie słyszeliśmy dzisiaj, że, z jednej strony, państwo polskie w wyniku rozmów, które były prowadzone w ubiegłym tygodniu, zaciąga zobowiązania niezgodne z konstytucją, a z drugiej strony za chwilę pada: nie mamy żadnych konkretnych projektów, o których dzisiaj moglibyśmy rozmawiać. Możemy powiedzieć, że rzeczywiście w dokumencie, który stanowi konkluzję spotkania przywódców państw Unii Europejskiej, tych konkretnych propozycji dzisiaj jest jeszcze stosunkowo niewiele. Jeśli chodzi o przyjęte propozycje dotyczące zacieśniania polityki finansowej i procedury prawne, jakie mogą być zaakceptowane, mamy tam konkret odnoszący się do procedury nadmiernego deficytu, a mówiący, że sankcje za ich przekroczenie będą proponowane przez Komisję Europejską i będą przyjmowane w specjalnym trybie. Mamy także propozycję tzw. europejskiego mechanizmu stabilności z następującym bardzo konkretnym rozwiązaniem: dokument ten wejdzie w życie tak szybko, jak szybko państwa reprezentujące 90% udziałów kapitałowych ratyfikują ten dokument, a celem jego przyjęcia jest wdrożenie go przed lipcem 2012 r. Dlaczego o tym mówię? Dlatego że jeżeli padają pytania dotyczące tego, w jakim trybie, za pomocą jakiej procedury będą przyjmowane uzgodnienia przez poszczególne kraje członkowskie, to dzisiaj, odpowiadając na nie, trzeba pamiętać o co najmniej trzech elementach mających wpływ na odpowiedź. Po pierwsze, obecnie jesteśmy na samym początku negocjacji treści umowy, a tak naprawdę, można powiedzieć, w odniesieniu do niektórych aspektów - przed jego rozpoczęciem. Po drugie, wiele wskazuje na to, że duża część tych rozwiązań będzie przyjmowana w formie tzw. prawa wtórnego Unii Europejskiej, czyli projektami dyrektyw czy rozporządzeń. Po trzecie, musimy pamiętać o tym - mówią o tym także przedstawiciele polskiego rządu - że procedury ratyfikacyjne tych dokumentów będą różne w zależności od ich charakteru. Na pewno będą przyjmowane większością kwalifikowaną - padały takie pytania - a w niektórych krajach członkowskich na pewno będą wymagały także przyjęcia w trybie referendalnym. Dzisiaj trudno odpowiadać szczegółowo na każde z tych pytań, bo nie ma jeszcze tak szczegółowych propozycji, żeby te odpowiedzi konstruować. Natomiast nikt w Europie nie ma już wątpliwości, że reformy są potrzebne. Dziś już nikt o tym nie rozmawia. Mało kto też rozmawia o tym, czy one są pilnie potrzebne, bo wszyscy widzimy, że tak. Dziś wszyscy za to rozmawiają, jak je przyjąć i w jakiej formule prawnej one będą najskuteczniejsze. Dwa dni temu wróciłem z Węgier, byłem tam na zaproszenie rządu węgierskiego. Wielokrotnie odpowiadałem tam na pytanie, co zrobić, żeby w Budapeszcie była Warszawa, żeby oprocentowanie węgierskich obligacji było takie, jak polskie, żeby głos rządu węgierskiego w różnych kwestiach był wysłuchiwany z równą uwagą, jak głos rządu polskiego. W swoim wystąpieniu chciałbym skupić się na bardzo konkretnej rzeczy, na współpracy prawnej, bo mówimy o przyszłości Unii Europejskiej, której fundamentem oczywiście są aspekty finansowe. Nie możemy jednak zapomnieć o tym, że Polska ma do zaproponowania Unii Europejskiej o wiele więcej na różnych polach. Także w obszarze współpracy prawnej poszczególnych krajów Unii Europejskiej minione pół roku polskiej prezydencji zostało wykorzystane bardzo efektywnie i można powiedzieć, powtarzając słowa wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Viviane Reding, która wygłosiła je na wczorajszym spotkaniu ministrów sprawiedliwości, że tak udanej prezydencji w obszarze współpracy prawnej nie było od bardzo wielu lat. Przyjęliśmy łącznie kilka instrumentów, z których będziemy korzystać przez lata jako państwo, jako jego obywatele, a także obywatele Unii Europejskiej. Przyjęliśmy dyrektywę ustanawiającą normy minimalne w zakresie praw co do wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Po wejściu w życie tej dyrektywy każdy polski obywatel, który padnie ofiarą przestępstwa, niezależnie od tego, w którym to będzie kraju Unii Europejskiej, będzie miał prawo do otrzymania wsparcia od organów wymiaru sprawiedliwości, takiego jak dostęp do informacji o przysługujących prawach czy informacji o tym, jaki jest koszt udziału w postępowaniu czy zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie; informacji w języku ojczystym zapewnionej albo przez adwokata posługującego się językiem obywatela kraju Unii Europejskiej, który padnie ofiarą przestępstwa, albo przekazaną przy pomocy tłumacza. Kolejny projekt dyrektywy, który udało się przedstawić i przyjąć podczas polskiej prezydencji, dotyczy europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych. Przyjęty przez Radę projekt upraszcza obowiązujące zasady w zakresie gromadzenia dowodów i ujednolica je w jednym dokumencie prawnym. Szybka współpraca w zakresie przesłuchania świadków, oględzin, sprawdzenia kont bankowych to skuteczny instrument w walce z przestępczością, w szczególności z tzw. przestępczością białych kołnierzyków, i myślę, że w odniesieniu do tego aspektu wszyscy na tej sali uznają, że pogłębiona współpraca prawna jest wyjątkowo istotnym elementem tego postępu we współpracy wszystkich 27 krajów Unii Europejskiej. Dyrektywa w sprawie prawa do adwokata. Mottem polskiej prezydencji była ochrona praw obywateli. Warunkowało to nasze działania w wielu obszarach, z jednej strony dotyczyło to ochrony praw ofiar przestępstwa, z drugiej zaś praw podejrzanych i oskarżonych. Dyrektywa zapewnia prawo do skorzystania z usług zawodowego obrońcy z chwilą postawienia zarzutów lub zatrzymania. Jest to niezwykle istotne, bo pamiętajmy, że z uwagi na dużą liczbę Polaków mieszkających w innych państwach, ale także wyjeżdżających na wakacje do innych krajów Unii Europejskiej, sytuacje, w których Polak powoduje wypadek komunikacyjny, na przykład w Hiszpanii, nie są sytuacjami teoretycznymi. Mówię państwu o tym w oparciu o statystyki dostępne w Ministerstwie Sprawiedliwości. Jest to projekt, który tak naprawdę jest małą rewolucją w obszarze prawa cywilnego, do którego do tej pory w zasadzie nie odnosiły się żadne projekty zawierające propozycje rozwiązań zestandaryzowanych, wspólnych dla wszystkich krajów Unii Europejskiej. Determinacją polskiej prezydencji doprowadziliśmy do tego, że Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia w sprawie sprzedaży, czyli tzw. kompletnych europejskich reguł dotyczących sprzedaży internetowej, sprzedaży w układzie transgranicznym, reguły, które stanowią alternatywę dla 27, a w praktyce 28 różnych porządków prawnych to regulujących, bo Szkocja w tym zakresie ma swoje osobne regulacje. Efektem funkcjonowania tych osobnych systemów było to, że, jak policzyła Komisja Europejska, w krajach Unii Europejskiej nie dochodziło do 60% potencjalnych transakcji internetowych. Kto był tym równym i równiejszym w ramach obowiązujących przepisów? Obywatelami drugiej kategorii Unii Europejskiej byli obywatele polscy i obywatele innych krajów Europy Środkowej. Małe czy średniej wielkości sklepy internetowe z Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec nie obsługiwały klientów z Polski, bo nie chciano poznawać reguł prawnych, przepisów prawa konsumenckiego - pamiętajmy, że w przypadku sporu między sprzedającym a kupującym prawem właściwym jest prawo właściwe z punktu widzenia kupującego - i po prostu przyjmowano formułę, że klientów z tych krajów w ogóle się nie obsługuje. Mamy projekt rozporządzenia w tej sprawie. On nie zostanie przyjęty w ramach polskiej prezydencji, ale do tej pory, mimo że od 20 lat mówi się o regulacji dla Unii Europejskiej w tym obszarze, żaden kraj nie doprowadził do przyjęcia wspólnego projektu instrumentu, który by ten obszar regulował. Polskiej prezydencji to się udało. Dyrektywa o zwalczaniu seksualnego wykorzystania dzieci została nie tylko przygotowana, ale także przyjęta przez Parlament Europejski. Dyrektywa ta wprowadza rozwiązania, które przyczyniają się do wzmocnienia ochrony małoletnich poprzez objęcie ściganiem czynów uwzględniających zarówno zastosowanie nowoczesnych technologii, teraz tego typu przestępczość często lokuje się w Internecie, jak i ustanawiając normy minimalne zarówno co do definicji przestępstwa, sankcji w zakresie seksualnego wykorzystania dzieci, jak i przygotowania przepisów wzmacniających rolę tej szczególnej ofiary, jaką jest dziecko. Dyrektywa zaleca między innymi wprowadzenie odpowiedzialności karnej dla osób, które seksualnie wykorzystywały małoletniego, wprowadza na wzór polski standard przesłuchań z udziałem małoletnich w tzw. przyjaznych pokojach przesłuchań, wprowadza możliwość usuwania, jeżeli strony z pornografią dziecięcą pojawiają się na serwerach krajowych, tego typu treści lub blokowania - jest to możliwość, podkreślam - jeżeli pojawiają się na serwerach zagranicznych. Wprowadza także zakaz zatrudniania i pracy społecznej z dziećmi osób wcześniej karanych za pedofilię, wprowadza zakaz seksturystyki oraz rozwiązanie rekomendowane wszystkim krajom Unii Europejskiej, a mówiące o obowiązku obejmowania leczeniem osób, które popełniły przestępstwa o charakterze pedofilskim, także po odbyciu kary pozbawienia wolności. Kolejnym projektem, jaki polska prezydencja przedstawiła i doprowadziła do jego przyjęcia, jest dyrektywa mówiąca o tzw. europejskim nakazie ochrony. Negocjacje nad tym projektem trwały dwa lata. Polska wspólnie z Hiszpanią... (Poseł Anna Zalewska: Panie pośle, to nie jest sprawozdanie.) To jest debata o przyszłości Unii Europejskiej i zapewniam panią poseł, że współpraca prawna jest wyjątkowo ważnym zagadnieniem, jeśli chodzi o to, jak będzie wyglądać Unia Europejska. (Poseł Anna Zalewska: Tak, ale ja to przeczytałam.) Kończąc - tu mam dobrą informację dla pani poseł - powiem, że dyrektywa dotycząca europejskiego nakazu ochrony wprowadza wspólne rozwiązania dla całej Unii Europejskiej w odniesieniu do ofiar przestępstw. Od 10 lat Europa jest zjednoczona w ściganiu sprawców w związku z wprowadzeniem skutecznego mechanizmu europejskiego nakazu aresztowania. Dzięki polskiej prezydencji Europa będzie wkrótce zjednoczona w pomocy ofiarom przestępstw. Polska prezydencja, jak państwo widzą, to nie tylko dyskusja dotycząca aspektów finansowych, w obecnej sytuacji wyjątkowo ważna, ale to także silna pozycja państwa polskiego, proponującego rozwiązania, o których w zjednoczonej Europie mówiono często i od wielu lat, a które nigdy wcześniej nie zostały przyjęte. Dlaczego to jest takie ważne? Dlatego że pamiętamy o obywatelach polskich, którzy pracują w innych krajach Unii Europejskiej, jest ich ponad półtora miliona. Okazało się, że Polska nie jest biernym uczestnikiem gry w Europie, jest rozgrywającym, jest partnerem, który ma coś do zaproponowania. Dzisiaj wypada tym, którzy tego typu wysiłki potępiają w czambuł, zadedykować słowa Konrada Adenauera, który kiedyś powiedział, że wszyscy żyjemy pod tym samym niebem, ale nie wszyscy mamy ten sam horyzont. Marzę o tym, żeby przyszłe pokolenia, oceniając nasze wysiłki dotyczące wzmacniania Unii Europejskiej, wzmacniania jej także na płaszczyźnie finansowej, pamiętały, że byliśmy politykami, którzy nie stwierdzali, że na coś jest już za późno, potrafili coś zaproponować i coś zrealizować, bo przyszłość Unii Europejskiej jest praktycznie synonimem przyszłości Polski, silna pozycja Polski jest dziś tylko w silnej i zjednoczonej Europie. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)