Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2020-12-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu klubu Lewicy przedstawić stanowisko klubu w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. Jak czytamy w przedłożeniu, projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Przedłożony projekt wprowadza do Kodeksu postępowania karnego zmiany, które uściślają i doprecyzowują obowiązujące już obecnie przepisy odnoszące się do gwarancji procesowych przysługujących osobom pokrzywdzonym. Konieczność wprowadzenia tych zmian wiąże się z wykonaniem zobowiązań wynikających z dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady: ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej. Zmiany te mają na celu uwzględnienie wniosków Komisji Europejskiej w ramach procedur naruszenia dotyczących niepełnego do tej pory wdrożenia wspomnianych dyrektyw. W polskim prawie przepisy obecnie zawarte w Kodeksie postępowania karnego realizują już w większości postanowienia wskazanych wcześniej dyrektyw. Są to m.in. przepisy dotyczące prawa pokrzywdzonego do informacji o przysługujących mu uprawnieniach i do informacji na temat postępowania, prawa do tłumaczenia, w tym do złożenia zawiadomienia o przestępstwie w języku, którym włada pokrzywdzony, prawa do bycia wysłuchanym, do pomocy prawnej, do zwrotu poniesionych wydatków, do odszkodowania, do środków ochrony, a ponadto w Kodeksie karnym wykonawczym w zakresie dotyczącym Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, mającym zapewnić środki pomocy dla pokrzywdzonych, w tym pomocy materialnej oraz niematerialnej w postaci porad prawnych czy psychologicznej. Analogicznie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do kolejnej z dyrektyw, której przepisy znajdują odzwierciedlenie w szeregu ustaw, w tym we wspomnianym Kodeksie karnym w zakresie dotyczącym przestępstw na tle seksualnym czy w Kodeksie postępowania karnego w odniesieniu do praw pokrzywdzonych dzieci, w tym co do szczególnego trybu przesłuchania, nagrywania takich przesłuchań, a także w ustawie z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, realizującej również zapisy konwencji antyprzemocowej. Wiele z obecnie obowiązujących w naszym kraju przepisów, w tym również te jakże niezbędne z perspektywy osób pokrzywdzonych, te gwarantowane dziś prawem uprawnienia, które mogą się wydawać czymś oczywistym i podstawowym, zyskaliśmy dzięki naszej dotychczasowej obecności w Unii Europejskiej, dzięki dostosowywaniu polskiego prawa do prawa unijnego. Dzięki naszej obecności w Unii Europejskiej nie tylko nasza infrastruktura drogowa, kolejowa się poprawia, gminy zyskują dofinansowanie, rolnicy zyskują dopłaty, a szkoły zostają docieplone i rozbudowane. To nie tylko kwestie finansowe, z którymi w tej chwili pewnie tak bardzo kojarzymy Unię Europejską w kontekście weta wobec budżetu czy tak ważnego funduszu odbudowy. Unia Europejska to nie tylko pieniądze, ale to również te tak dla nas ważne wartości europejskie. To właśnie praworządność, to właśnie prawa człowieka, to - tak jak w tym przypadku - prawa osób pokrzywdzonych. Przedłożony projekt ustawy wprowadza punktowe zmiany obecnie obowiązujących przepisów. I tak, proponuje się wprowadzenie nowego art. 49b oraz art. 52a w Kodeksie postępowania karnego. Proponowane przepisy zmierzają do poprawy sytuacji osób pokrzywdzonych, w tym do ustanowienia zasady domniemania wieku pokrzywdzonego, tak by rozszerzyć stosowanie szczególnych standardów odnoszących się do pokrzywdzonych osób poniżej 18. roku życia na osoby, których wieku nie można ustalić - np. cudzoziemców, których tożsamość jest nieznana - zaś ich cechy fizyczne i psychiczne mogą świadczyć o tym, że są osobami niepełnoletnimi. Kolejny z tych przepisów przewiduje odbieranie od pokrzywdzonego oświadczenia, czy chce zastosowania przewidzianych w przepisach środków, chyba że zastosowanie określonego środka jest obowiązkowe lub organ prowadzący postępowanie działa na wniosek pokrzywdzonego. Ponieważ są to zmiany korzystne i działające na rzecz osób pokrzywdzonych, w tym szczególności tych najmłodszych, do 18. roku życia, klub Lewicy popiera niniejsze przedłożenie i będzie głosował za skierowaniem tego projektu do prac w komisji. Dziękuję.