Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2025-11-07 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Dokonał pan bardzo ekspresowej prezentacji tego projektu, który co prawda jest projektem wdrażającym prawo Unii Europejskiej, ale jednak wprowadza szereg różnych instytucji, które trzeba będzie wypełnić treścią, na co zwracam uwagę. Natomiast niewątpliwie ta cała dyskusja dotycząca podatku węglowego, który jest określany mianem CBAM, czyli Carbon Border Adjustment Mechanism, to jest coś, co trwa od wielu lat, i powinniśmy przygotować się dużo wcześniej do procesu związanego z jego wdrożeniem. Myślę, że musimy mieć świadomość, że tak naprawdę ten projekt ustawy ma na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 2023 r. nr 956 i trzech rozporządzeń wykonawczych Unii Europejskiej, które dotyczą obowiązków sprawozdawczych i zasad stosowania rozporządzenia nr 956 z 2023 r. odnośnie do rejestrów czy też ustalają wdrożenie rozporządzenia w odniesieniu do warunków i procedur dotyczących upoważnionego zgłaszającego w sprawach CBAM. Rozporządzenie CBAM przyjęto w pakiecie regulacji dotyczących obniżenia czy redukcji emisji o 55% - gotowi na redukcję o 55%, który to pakiet bardzo często publicystycznie jest określany jako Fit for 55 - i zwiększonego wysiłku redukcyjnego do roku 2030. Cele te zostały wpisane do rozporządzenia nr 1119 z 30 czerwca 2021 r. Czym w istocie jest CBAM? W istocie jest to swoisty ETS, ale dla towarów, które są importowane z państw trzecich na obszar Unii Europejskiej i dotyczą na razie wybranych grup towarowych, takich jak produkty przemysłu cementowego, energia elektryczna, nawozy, żeliwo i stal oraz aluminium i wodór. Wodór w chwili obecnej nie stanowi jakiejś istotnej pozycji, ale wiedząc też o tym, że w zakresie pewnych istotnych zmian w polityce energetycznej Unii Europejskiej wodór miał być istotnym elementem, niektóre państwa członkowskie, które produkują, mają możliwości produkcji wodoru przemysłowego, czyli tzw. szarego, przygotowywały się do tego, aby w sposób istotny wejść również na rynek Unii Europejskiej. Przecież wiemy o tym, że infrastruktura Nord Stream swego czasu nie tylko miała przesyłać gaz, lecz również miała w przyszłości służyć transportowi wodoru szarego na teren Unii Europejskiej. System może być rozszerzony na kolejne grupy towarowe, gdyby unijny mechanizm ETS był również rozszerzony. Ale co jest istotniejsze? Główna motywacja związana z powołaniem mechanizmu CBAM była związana z zapobieganiem carbon leakage, jak mówimy w terminologii angielskiej, czyli wyciekowi emisji, aby te przemysły, które są z jednej strony energochłonne i emisjogenne, nie przenosiły swojej produkcji poza granice państw członkowskich Unii Europejskiej. Cała ta wielka debata dotycząca właśnie ochrony przemysłu krajowego państw członkowskich, w tym wspomnianego tutaj przez mojego poprzednika przemysłu stalowego, jest bardzo żywym i długoletnim procesem. Oczywiście jest też wielu sceptyków, co przecież też trzeba uczciwie powiedzieć, zastanawiających się, czy mechanizm CBAM będzie dobrym mechanizmem, bo z jednej strony wdroży postępowanie związane z oceną wpływu ewentualnej konkurencji towarów, które pochodzą z obszarów, gdzie nie stosuje się w wystarczający sposób polityki ochrony klimatu i redukcji emisji, na obszar Unii Europejskiej, przez co też i cena tych towarów na naszym obszarze byłaby zdecydowanie niższa i rujnowałaby też naszych dostawców czy naszych producentów. Ustawa wprowadza również cały ten mechanizm instytucji, które w Polsce mają odpowiadać za wdrożenie (Dzwonek) tej ustawy. Dotyczy to m.in. platformy usług elektronicznych, która ma być powołana przez ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej...