Mówca: Zbigniew Sosnowski
Data: 2018-12-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Szanowna Pani Minister! Wysoka Izbo! Procedowana dzisiaj ustawa o Policji, a właściwie potrzeba dostosowania niektórych jej zapisów, w tym ustaw tzw. pokrewnych, do wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wynika z ewidentnych błędów w zapisach dotychczasowych, lecz z rozpędu legislacyjnego i braku możliwości rzetelnego pochylenia się parlamentarzystów nad aktem normatywnym. Taki tryb procedowania jest naganny, by nie powiedzieć: niedopuszczalny. Dobitnie o tym mówił mój przedmówca. Trybunał Konstytucyjny określa zawsze w swoich orzeczeniach pola zmian, lecz nie jest on uprawniony do wskazywania ustawodawcy treści przyszłych zapisów. Sąd konstytucyjny to nie sąd powszechny, którego wyroki odczytywane i wykonywane muszą być wprost, w literalnej zgodności z ich treścią. Niemniej zauważyć należy, że kolejny już raz rząd, ratując sytuację, wyręcza się komisją sejmową, co gwarantuje szybką ścieżkę legislacyjną. W omawianej dzisiaj materii mamy do czynienia z jednej strony z potrzebą zagwarantowania możliwości realizacji służb państwa w różnych sytuacjach wobec obywatela, z drugiej zaś strony - z prawnokarną ochroną obywatela w przypadku nadmiernego bądź nieuzasadnionego stosowania środków represyjnych wobec obywatela. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w sytuacjach zagrożenia, uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez obywatela czynu kryminalnego, w tym czynów o najwyższym ciężarze, państwo musi działać szybko, sprawnie i skutecznie. Ale czy samo podejrzenie popełnienia czynu zabronionego oznacza, że czyn ten istotnie popełniono? Otóż nie. Środki o charakterze prewencyjno-zapobiegawczym, a w szczególności zatrzymanie i kontrola osobista, budziły zawsze mieszanie uczucia w społeczeństwie. Najogólniej rzecz ujmując, chodzi o zapisy nieprzewidujące sądowej kontroli zgodności z prawem dokonywania kontroli osobistej. W pełni zgodzić się należy, że do tak szczególnych działań dokonywanych przez funkcjonariuszy służb, wielokroć uzasadnionych, wkomponowane być muszą zawsze środki gwarantujące obywatelom prawo do niezależnego sądu w odniesieniu do oceny ich legalności, w tym zasadności. W tym kontekście odczytuję wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako myśl przewodnią potrzeby nowelizacji. Jednakże zgodzić się należy z faktem, że przyszły kształt zapisów normujących omawianą problematykę nie może odbiegać od rzeczywistych realiów opartych na konkretnych przykładach nie tylko polegających na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy, ale wręcz wynaturzeń krzywdzących niewinnego obywatela. I chociaż szkoda wynikająca z tych zdarzeń może okazać się niewysoka, to jednak sądowa kontrola działań budzących sprzeciw społeczeństwa stanie się gwarantem szeroko rozumianej praworządności. Wysoka Izbo! Inicjatywa Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych to dopiero początek szybkiej ścieżki legislacyjnej, porządkująca zakres czynności faktycznych, zachowań funkcjonariuszy i uruchamiająca procedurę kontrolną przysługującą obywatelowi. Panie i Panowie Posłowie! Aby mądrze i spokojnie uporządkować obecny stan prawny poprzez uchwalenie prawa gwarantującego poszanowanie obywatela w każdej sytuacji, w tym także sytuacji stosowania przymusu i środków represyjnych, wnoszę o skierowanie projektu do dalszych prac w komisji, gdzie pochylimy się nad propozycjami zawartymi w druku nr 3088. Dziękuję za uwagę.