Mówca: Jarosław Żaczek
Data: 2013-01-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Solidarna Polska mam zaszczyt przedstawić stanowisko odnośnie do sprawozdania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o środkach ochrony roślin. Projekt tej ustawy ma na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady oraz dyrektywy 2009/128/WE regulujących zasady wprowadzenia do obrotu i stosowania środków ochrony roślin w Unii Europejskiej. Najważniejsze kwestie, które miała regulować ustawa, to delegacja dla ministra rolnictwa do opracowania krajowego planu działania dotyczącego ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin. Plan ten ma być przykazywany Komisji Europejskiej, która będzie dokonywać jego przeglądu raz na pięć lat. Kolejna kwestia to ograniczenie metod chemicznej ochrony na rzecz metod niechemicznych, takich jak metody agrotechniczne, biologiczne, fizyczne. Ustawa określi też zakres szkoleń dla osób świadczących usługi doradcze w zakresie integrowanej ochrony roślin, ustali organizację systemu szkoleń podstawowych i uzupełniających dla doradców. Utworzony zostanie system gromadzenia danych o zatruciach ludzi środkami ochrony roślin. Odpowiedzialny za gromadzenie tych informacji będzie minister rolnictwa. Od 2014 r. obowiązki związane z nadzorem nad gospodarstwami uczestniczącymi w systemie integrowanej produkcji i wydawania certyfikatów poświadczających jej stosowanie zostaną powierzone jednostkom certyfikującym, tak jak w rolnictwie ekologicznym. Nadzór nad jednostkami certyfikującymi będą sprawowały odpowiednio Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Projekt ustawy o środkach ochrony roślin zawiera delegacje do wydania 14 rozporządzeń obligatoryjnych, dwóch fakultatywnych i jednego obwieszczenia dotyczącego krajowego planu działania. Rynek środków ochrony roślin to rynek, który się rozwija, przynosi ogromne dochody, rynek wart miliardy euro. To może prowadzić do wielu pokus i patologii. Zapisy ustawy oraz rozporządzeń powinny temu skutecznie zapobiec. Proces rejestracji i dopuszczenia do obrotu musi być w pełni przejrzysty. W celu zapewnienia pełnej przejrzystości procesów rejestracyjnych i procesów związanych z wydawaniem pozwoleń i zezwoleń wszystkie niezbędne dokumenty powinny być naszym zdaniem sporządzane w językach polskim i angielskim. Projekt ustawy zawierał wiele mankamentów. Wymienię kilka tematów, które budziły najwięcej wątpliwości. Ustawa nie przewiduje konieczności utworzenia bazy danych udokumentowanych zatruć pszczół środkami ochrony roślin na terenie Rzeczypospolitej - bazy powiązanej z właściwymi bazami danych w innych krajach Unii Europejskiej. Sprawdzone dane o zatruciach pszczół z innych krajów Unii oraz o szkodliwości danego środka w stosunku do owadów zapylających powinny być wystarczającym argumentem do tego, aby takiego środka nie wprowadzano na teren Rzeczypospolitej Polskiej. Niestety w ustawie brakuje zapisów o wpływie udokumentowanych przypadków zatruć pszczół na dopuszczenie i wycofanie konkretnych preparatów chemicznych. Naszym zdaniem proponowane w projekcie ustawy zapisy nie zapewniają pełnej bezstronności osób i podmiotów, które będą wydawały opinie o dopuszczeniu konkretnych środków ochrony roślin do obrotu. Poprzez zapisy w ustawie należy zapobiec powstawaniu wszelkich sytuacji korupcjogennych. Naszym zdaniem w proponowanym kształcie ta ustawa tego nie gwarantuje. W projekcie kolejne wątpliwości i zastrzeżenia budzą zapisy dotyczące integralnej ochrony roślin, ponieważ nie uwzględniają one jednoczesnego ze środkami ochrony roślin stosowania substancji repelentnych w stosunku do owadów zapylających na tych uprawach, które stanowią bazę pokarmową dla tych owadów. Kolejna kwestia budząca poważne wątpliwości to konieczność wyeliminowania z użycia podczas zabiegów agrotechnicznych preparatów niosących potencjalne zagrożenia ekologiczne, ponieważ stwarzają one bardzo duże zagrożenia dla zdrowia człowieka i środowiska naturalnego. Uważamy również, że Komisja do spraw Środków Ochrony Roślin powinna zostać poszerzona o przedstawicieli pszczelarzy, organizacji ekologicznych, rolniczych związków zawodowych i samorządu rolniczego. Jednym z członków tej komisji powinna być osoba desygnowana przez środowisko pszczelarskie. Takie rozwiązanie przyspieszy i ułatwi przepływ informacji i będzie pożądanym elementem kontroli społecznej podejmowanych decyzji. Kwestią sporną były zapisy ustawy dotyczące środków, których termin ważności minął. Naszym zdaniem nie powinno być takiej możliwości, że po upływie terminu ważności środek ochrony roślin jest w dalszym obrocie. Kolejnym ważnym problemem była kwestia uszczelnienia handlu równoległego, handlu (Dzwonek) przez Internet. Z jednej strony to szansa na zakup środków znacznie tańszych niż te, które są na rynku. Z drugiej strony wiąże się to z możliwością fałszowania środków i brakiem skutecznej możliwości skontrolowania tego, co w ten sposób jest sprowadzane. Przy wprowadzeniu do obrotu środków chemicznych, substancji czynnych, sejfnerów, synergetyków oraz składników obojętnych uwzględnić powinno się również konieczność określenia okresów karencji i prewencji dla owadów zapylających, zarówno dla substancji aktywnej, jak i dla jej metabolitów. Do projektu ustawy podczas prac komisji i podkomisji nadzwyczajnej zostało wprowadzonych 11 poprawek, jest 9 wniosków mniejszości. Zostały one szczegółowo omówione. Przedłożone poprawki i wnioski mniejszości uwzględniają w dużej mierze kwestie, o których mówiłem. Od ich przyjęcia Solidarna Polska uzależnia swoje poparcie dla tej ustawy. Dziękuję bardzo.