Mówca: Arkadiusz Myrcha (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-12-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska pragnę przedstawić stanowisko odnośnie do projektu ustawy zawartego w druku nr 3028. Zakłada on nowelizację Kodeksu karnego wykonawczego i dostosowanie go do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2017 r., w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 204 § 1 i 2 w związku z art. 22 § 1. Trybunał Konstytucyjny słusznie uznał, że przepisy Kodeksu karnego wykonawczego w zakresie, w jakim nie przewidują prawa do osobistego udziału sprawcy, wobec którego stosowany jest środek zabezpieczający polegający na umieszczeniu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, w posiedzeniu sądu w sprawie dalszego stosowania tego środka zabezpieczającego, są niezgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z obecnym brzmieniem k.k.w., gdy wobec sprawcy orzeczono pobyt w zakładzie psychiatrycznym, sąd nie rzadziej niż co 6 miesięcy orzeka w przedmiocie dalszego stosowania tego środka. Odbywa się to oczywiście na podstawie opinii kierownika zakładu psychiatrycznego o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakładzie i o postępach w leczeniu lub terapii. W posiedzeniu sądowym, podczas którego rozstrzygana będzie kwestia dalszego pobytu sprawcy w zakładzie psychiatrycznym, obowiązkowy jest udział wyłącznie prokuratora. Tylko w określonych przypadkach obowiązkowa jest obecność obrońcy sprawcy, czyli gdy sprawca jest głuchy, niemy lub niewidomy lub gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności. Jednak przepisy k.k.w. nie przewidują udziału sprawcy w takim posiedzeniu. Co więcej, zakaz ten ma charakter generalny (bezwzględny), gdyż dotyczy wszystkich stanów faktycznych i nie jest uzależniony od stanu zdrowia ani zachowania sprawcy. Kwestia ta była przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym i w efekcie orzeczono o niekonstytucyjności ww. przepisów. Stanowisko wyrażone w wyroku należy podzielić z kilku względów. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę na uregulowanie prawne w podobnych sytuacjach. W przypadku bowiem posiedzeń sądu w sprawie orzeczenia, zmiany lub uchylenia środka zabezpieczającego mają prawo wziąć udział zarówno prokurator, jak i sam sprawca lub jego obrońca. Może w nich uczestniczyć także kierownik zakładu psychiatrycznego. Dlatego to różnicowanie uprawnień sprawcy wyłącznie z uwagi na fakt, że przedmiotem rozstrzygnięcia będzie kontynuacja stosowania środka zabezpieczającego. Po drugie, art. 45 ust. 1 konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Rozstrzyganie natomiast sprawy co do dalszego stosowania środka zabezpieczającego, polegającego na umieszczeniu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym bez chociażby wysłuchania tej osoby przez sąd, w sposób ewidentny kłóci się z zasadą rzetelnego zbadania sprawy. Wydaje się nieuzasadnione, by sąd decydował o czyjejś sytuacji faktyczno-prawnej bez możliwości jakiegokolwiek wysłuchania tej osoby. Z tych chociażby względów należy zgodzić się orzeczeniem TK, który rzecz jasna w swym uzasadnieniu poruszył więcej kwestii natury prawnej, jak również natury faktycznej, wskazując na ewentualne skutki zmiany przepisów. Proponowany projekt ustawy stanowi realizację treści wyroku. W ocenie Klubu Parlamentarnego PO-KO winien on być przedmiotem dalszych prac, dlatego, Wysoka Izbo, wnoszę o skierowanie go dalszych prac w komisjach.