Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2022-10-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów przedstawić stanowisko klubu w sprawie pilnego rządowego projektu ustawy o zakupie preferencyjnym węgla przez gospodarstwa domowe, zawartego w drukach nr 2696, 2696-A i 2699. Będę wyrazicielem wielu uwag i wielu wątpliwości, ale mam nadzieję, że wszystko to, co tutaj powiem, rzeczywiście zostanie wzięte pod uwagę i udowodni, że Polskie Stronnictwo Ludowe po raz kolejny chce wspierać obywateli i dbać o ich szeroko pojęte bezpieczeństwo. W 2022 r. zupełnie zmienił się rynek nośników cen energii. Ograniczenie możliwości zakupu węgla i jego wysokie ceny zdestabilizowały bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju i zburzyły u obywateli poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do państwa i jego instytucji. Celem dzisiejszej procedowanej ustawy jest zapewnienie możliwości zakupu, dystrybucji węgla dla obywateli po preferencyjnej cenie za pośrednictwem czy przy pomocy jednostek samorządu terytorialnego. Zaproponowana regulacja daje zainteresowanym samorządom możliwość wprowadzenia do obrotu węgla kamiennego w ilości 1,5 t w tym roku i 1,5 t w 2023 r. dla obywateli po cenie 1500 zł brutto za 1 t. Do tego należy dołożyć 500 zł kosztów operacyjnych w przypadku każdej tony, czyli koszty obejmujące transport, dystrybucję, załadunek itp., co daje kwotę 2 tys. zł brutto lub 2200 zł brutto w zależności od rodzaju operatora. Po raz kolejny widzimy nieocenioną rolę i znaczenie samorządów, wójtów, burmistrzów, prezydentów, którzy potrafią sobie poradzić z trudnym, a czasem niemożliwym zadaniem. Co zrobiłby rząd, gdyby nie było samorządów, które są blisko ludzi i blisko ludzkich spraw? Po raz kolejny widzimy, że ograniczenie kompetencji samorządom nie ma zupełnie sensu, jest zamachem na ich funkcjonowanie. Dzisiaj widzimy również, że są one po prostu potrzebne, ponieważ rząd w sytuacji kryzysowej nie daje sobie rady, a samorządy są najbliżej ludzi i podejmują to ryzyko. Samorządy nie uciekają od pracy ani dodatkowych zadań. Biorą się za robotę i realizują kolejne dokładane im zadania. Ale trzeba również zrozumieć ich obawy i głęboką nieufność, bo dzisiaj za pomocą tej ustawy nakłada się im dodatkowe obowiązki, dając krótki czas na ich realizację, a przecież wszyscy doskonale wiemy, że problem z dostępnością węgla nie pojawił się nagle dzisiaj, bo konflikt na Ukrainie trwa od lutego, a rząd już w marcu odbierał sygnały, że mogą pojawić się problemy z zakupem i dystrybucją węgla. Dzięki Bogu, mamy już 20 października i dopiero dzisiaj pochylamy się nad konkretnymi rozwiązaniami zmierzającymi do opracowania mechanizmu pomocowego dla obywateli. Wczoraj na posiedzeniu komisji przedstawiciele Związku Miast Polskich wyartykułowali wniosek o to, żeby państwo w jakiś sposób zrefundowało również samorządom część kosztów pracy. Samorządy nie są przecież gorsze od spółki PKP Cargo, która za przewóz konkretnych ilości paliwa, węgla żąda jakiejś określonej kwoty do zapłaty. Musicie państwo wsłuchać się również uważnie w głos społeczeństwa. Kiedy została uruchomiona możliwość zakupu węgla przez Internet, okazało się, że w ciągu jednego dnia tego zakupu może dokonać ok. 5 tys. ludzi, a zgłoszono ok. 100 tys. zapotrzebowań w tym zakresie. Mam nadzieję, że stworzenie, tak jak wczoraj zapowiedziano na posiedzeniu komisji samorządu terytorialnego, 50 punktów dystrybucyjnych ułatwi fizyczny dostęp samorządom lub przedsiębiorcom do węgla i że nie będzie takiej sytuacji, że samorządy z południa Polski, które reprezentuję, będą musiały jechać do Świnoujścia po to, aby ten węgiel rzeczywiście przywieźć swoim mieszkańcom. Rodzi się tu bowiem kolejne pytanie: Dlaczego samorządy, na terenie których znajdują się kopalnie, nie mogą kupić tego węgla od kopalni, tylko muszą korzystać z tego węgla, który jest dystrybuowany przez państwo? Mam nadzieję, że nie dojdzie do takiej sytuacji, że samorządy będą odpowiadać za słabą jakość węgla, jeżeli by do takich sytuacji dochodziło. Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe składa dwie poprawki w tym zakresie. Mianowicie, usystematyzujemy kryterium czy też nazewnictwo paliwa stałego. Według naszej poprawki jako paliwo stałe rozumie się węgiel kamienny o wartości opałowej nie mniejszej niż 20 MJ/kg. I druga poprawka, o podobnym zakresie, mówi o tym, że jeżeli parametry węgla przywiezionego nie będą spełniały określonych kryteriów, to państwo będzie zobowiązane do tego, aby to paliwo bezpłatnie odebrać z powrotem. Mieszkańcy, kiedy pojawią się problemy, nie zapukają do gabinetu pana ministra, nie zapukają do gabinetu pana premiera, tylko przyjdą do gabinetu burmistrza, wójta czy prezydenta. Dlatego zarówno poprawki, jak i obawy ze strony samorządów są rzeczywiście uzasadnione. (Dzwonek) Ustawa o preferencyjnym zakupie węgla może zatem stwarzać pułapkę dla samorządów, ale rozumiemy, że samorządy sobie z tym po prostu poradzą. Reasumując, Polskie Stronnictwo Ludowe chce, aby w Polsce był tani prąd, aby było tanio, ciepło i aby była polska energia. Dlatego pomimo wielu różnic politycznych, które są między nami, poprzemy rządowy pilny projekt ustawy. Mamy nadzieję, że państwo pochylicie się nad naszymi poprawkami, a do wielu obaw samorządów i obywateli podejdziecie z pełnym zrozumieniem. Bardzo dziękuję. (Oklaski)