Mówca: Piotr Adamowicz
Data: 2020-09-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Pani Minister! Panie i Panowie Posłowie! Pozwolę sobie w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska zająć stanowisko w sprawie ratyfikacji międzynarodowej Konwencji o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego, przyjętej w Paryżu w 2001 r. Konwencja, o której mówimy, ma istotne znaczenie dla ochrony znajdującego się w morzach i oceanach dziedzictwa, jakim są historyczne wraki, podwodne stanowiska archeologiczne i różne inne dobra kultury, które musimy po pierwsze odpowiednio zabezpieczyć, a po drugie - przekazać przyszłym pokoleniom. Ten niezwykle ważny akt uzupełnił lukę w ustawodawstwie międzynarodowym, która powodowała, że większość podwodnego dziedzictwa kulturowego podległa swobodnej eksploracji, często w celach stricte komercyjnych. Dodatkowym ważnym argumentem przemawiającym za ochroną wraków in situ jest fakt, że wiele z nich uznanych winno być po prostu za mogiły. W przypadku wód bałtyckich znanym przykładem jest los zatopionego pod koniec II wojny światowej statku Wilhelm Gustloff, którego niestety również nie pozostawili w spokoju poszukiwacze skarbów, chciałoby się powiedzieć: tzw. poszukiwacze skarbów. Niezależnie od tego podwodne dziedzictwo może być też zagrożone przez różne formy działalności gospodarczej, jak np. wydobycie gazu i ropy czy też przesył tych surowców. Jak wczoraj przyznała na posiedzeniu komisji generalna konserwator zabytków pani minister Gawin, do tej pory nadzór nad dobrami kultury i zabezpieczenie dóbr kultury, które znajdują się na lądzie, były skuteczniejsze w porównaniu z nadzorem nad dobrami kultury i zabezpieczeniem dóbr kultury, które znajdują się w akwenach. Dobrze, że to się zmienia. Przyjęcie konwencji będzie wymagało wprowadzenia zmian w prawie krajowym, w tym w czterech ustawach. Środowiska archeologów i muzealników podwodnych, z którymi się konsultowałem, zwracają uwagę na obecnie obowiązujące, bardzo restrykcyjne przepisy dotyczące platform wodnych. Takie same regulacje dotyczą zarówno nurków obsługujących wieże wiertnicze, jak i nurków prowadzących badania archeologiczne czy też szerzej: naukowe. Skutkiem tego są poważne koszty badań naukowych prowadzonych przez siłą rzeczy zazwyczaj niedofinansowane instytucje kultury i nauki. Ubocznym skutkiem tego zjawiska jest szara strefa. Z tych też podwodów środowisko postuluje wyłączenie podwodnych badań naukowych z przepisów dotyczących ogólnie szeroko rozumianych prac podwodnych. Klub Koalicji Obywatelskiej oczywiście opowiada się za ratyfikacją Konwencji o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego, przyjętej w Paryżu dnia 2 listopada 2001 r., jednak jednocześnie w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej chciałbym zwrócić uwagę na konieczność rychłej ratyfikacji innej ważnej konwencji. Chodzi o Międzynarodową konwencję o usuwaniu wraków, przyjętą na międzynarodowej konferencji dyplomatycznej w 2007 r. w Nairobi. Ta konwencja wypełnia lukę w istniejących międzynarodowych przepisach (Dzwonek), dostarcza jednolite zasady usuwania wraków, co jest szczególnie ważne. W polskich wodach zalega ponad 400 wraków. Niebezpieczne materiały, jakie niektóre z nich zawierają, stanowią zagrożenie nie tylko ekologiczne, ale mogą stanowić także zagrożenie dla ludzkiego życia. Chodzi m.in. o statek szpitalny Stuttgart i tankowiec Franken. Dlatego ratyfikacja tej konwencji nie może czekać. Dziękuję uprzejmie za uwagę. (Oklaski)