Mówca: Elżbieta Stępień
Data: 2018-10-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chcę przedstawić stanowisko klubu Nowoczesnej w sprawie rządowego projektu ustawy o kołach gospodyń wiejskich. Projekt przedstawił pan minister rolnictwa i rozwoju wsi. Dzisiaj mieliśmy okazję pracować nad tym projektem w komisji. Rzeczywiście to, czego najbardziej mi brakowało, panie ministrze, poza pana zaangażowaniem, to tak naprawdę tej drugiej strony dyskusji. Dlaczego zatem ustawa o kołach gospodyń wiejskich ma wejść w życie bez vacatio legis? Przecież od tej zasady odstępujemy, jeżeli wymaga tego ważny interes państwa. Czy może pan wyjaśnić, jakiż to ważny dla Polski powód wymaga, aby nowe prawo wcielić w życie teraz, już, natychmiast, tak aby ani zainteresowane środowiska, ani posłowie nie mieli czasu zapoznać się z zapisami i zastanowić się nad konsekwencjami, by urzędy nie miały czasu przygotować się na wdrożenie nowego prawa? Czyżby pośpiech wymuszały nadchodzące za 3 tygodnie wybory? W pracę również włączył się związek rolników kółek i organizacji rolniczych, bo rzeczywiście mieliśmy dzisiaj ich przedstawicieli. (Poseł Dorota Niedziela: Trzy osoby.) To były trzy osoby z tej niezależnej, społeczno-zawodowej organizacji. Jednak nie jest prawdą, że koła gospodyń wiejskich działają jako nieformalne grupy, korzystają bowiem z osobowości prawnej kółek rolniczych oraz regionalnych i wojewódzkich związków rolników, kółek i organizacji rolniczych. Były i są one wspierane przez swoje macierzyste związki, i organizacyjnie, i finansowo. Uważano je za relikt poprzedniego stulecia. Po 1990 r. chciano je zlikwidować, ale przetrwały, między innymi dzięki wsparciu terenowych organizacji. Koła gospodyń wiejskich i ich związki od ponad 150 lat funkcjonują w oparciu o społeczną działalność ich członkiń. Działalność ta jest nie do przecenienia. Wystarczy im umożliwić samodzielną rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie ma potrzeby po raz kolejny, bo tak też bywało w przeszłości... Zakładane przez projekt ustawy konieczność posiadania osobowości prawnej, rejestracja w urzędzie skarbowym, konieczność posiadanie numeru NIP oraz potrzeba prowadzenia księgowości mogą zniechęcić część członkiń do podejmowania działań. Ponadto nowe prawo może stać się barierą. Projektowana ustawa praktycznie zamyka inną możliwość działania kołom gospodyń wiejskich, niż zgodnie z jej zapisami. Dlaczego koła gospodyń wiejskich miałyby lepiej funkcjonować pod skrzydłami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa? Czy tylko dlatego, że jej szefowie są powoływani z politycznego nadania? Pan poseł Telus powiedział, że organizacje były upolitycznione. Panie pośle, to jest obraza tych środowisk, dlatego że trudno tu mówić o upolitycznieniu. Jeżeli mówimy o upolitycznieniu, to obawiam się, że konsekwencje tej ustawy mogą mieć właśnie takie znamiona. Projektodawca chce właśnie odebrać kołom gospodyń wiejskich lokalny charakter i wprowadza centralizację. To utrudni kontakt z samorządami, to niszczy samorządność, z której tak jesteśmy dumni. Prawdą jest, że konieczna jest gruntowna i całościowa zmiana ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, dostosowanie jej do współczesnej sytuacji społeczno-ekonomicznej wsi tak, aby zapewniała ona możliwość realnego działania. Zmiana przepisów jest potrzebna, ale na takie, które umożliwią kołom uzyskiwanie osobowości prawnej i dadzą możliwość pozyskiwania dotacji. Projekt ustawy o kołach nie zawiera zapisów, o które wnioskowaliby zainteresowani. Z pewnością jedną z przyczyn tej sytuacji jest pośpiech, brak konsultacji zarówno z przedstawicielami organizacji pozarządowych, jak i z samymi rolnikami. Tak nie powinno powstawać obowiązujące prawo w Polsce. Bez precedensu jest fakt, że z legalnie i demokratycznie działających organizacji, szczególnie terenowych związków rolników i organizacji rolniczych, bez pardonu wyrywa się ich podstawową część składową i podporządkowuje agencji rządowej. Nowoczesna jest za przyjęciem tego projektu, bo jest on potrzebny (Dzwonek), ale nie jest on odpowiedzią na oczekiwania. Dodatkowo, panie ministrze, myślę, że zaraz po wyborach - bo jest to kiełbasa wyborcza - będziemy pracować nad nowelizacją tego projektu...