Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2012-05-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Ruch Palikota przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o ratyfikacji zmian zakresu obowiązywania umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju powstał, jak już było mówione, na początku lat 90. Jego zadaniem było wspieranie poprzez pożyczki, inwestycje kapitałowe i gwarancje: transformacji i rozwoju gospodarczego oraz odbudowy państw Europy Środkowej i Wschodniej, rozwoju gospodarek rynkowych w tym regionie, zasad demokracji wielopartyjnej i pluralizmu oraz ochrony środowiska. EBOR liczy w tej chwili 63 członków, z tego 29 państw jest kredytobiorcami, zaś wszystkie kraje są kredytodawcami. EBOR zrealizował ponad 300 projektów o łącznej wartości ponad 190 mld euro. Głównymi beneficjentami Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju są przede wszystkim kraje postsocjalistyczne, budujące gospodarki rynkowe i demokratyczne społeczeństwa. Obecnie beneficjentami są Rosja, Polska, Ukraina, Rumunia, Bułgaria, Kazachstan, a regionami działania Europa Środkowa i państwa bałtyckie, Europa Południowo-Wschodnia, Europa Wschodnia i Kaukaz, Rosja oraz Azja Środkowa. Przytoczyłem te parę faktów dotyczących EBOR-u, abyśmy mieli szerszą perspektywę, jeśli chodzi o wnoszone dzisiaj poprawki do umowy o utworzenie Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Rada Gubernatorów EBOR w dniu 30 września 2011 r. podjęła decyzje w formie uchwał, których celem jest zmiana zakresu obowiązywania umowy o utworzeniu EBOR-u. Pakiet decyzji obejmuje w zasadzie 2 uchwały: uchwałę nr 137 - poprawkę do umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w celu umożliwienia operacji w krajach południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego oraz uchwałę nr 138 - poprawkę do umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w celu umożliwienia wykorzystania funduszy specjalnych w krajach odbiorcach i potencjalnych krajach odbiorcach. Pierwsza uchwała powiększa obszar działania EBOR-u o kraje południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego zdefiniowane jako kraje, które mają linię brzegową na Morzu Śródziemnym, plus Jordania. Związane to jest ze zmianami politycznymi, jakie nastąpiły w ostatnich latach w krajach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, mogącymi stanowić krok w kierunku budowy gospodarek rynkowych i demokratycznych przemian tych społeczeństw. Najdobitniejszym przykładem takich możliwych zmian może być sytuacja w Libii po upadku dyktatury Kadafiego. Jako Ruch Palikota popieramy dążenie społeczeństw do demokratyzacji życia i budowę gospodarek rynkowych i tym samym w pełni zgadzamy się z uchwałą nr 137 postulującą objęcie pomocą EBOR-u nowych krajów. Uchwała nr 137 wprowadza zmianę do art. 1 umowy o utworzeniu EBOR-u. Zmiana tego artykułu wymaga jednomyślności wszystkich członków EBOR-u i ratyfikacji umowy przez wszystkie państwa i organizacje tworzące EBOR. Jak można się spodziewać, przeprowadzenie takiej nowelizacji umowy, choć możliwe, wymaga stosunkowo długiego czasu. W związku z tym Rada Gubernatorów podjęła uchwałę nr 138. Pozwala ona na wykorzystanie funduszy specjalnych EBOR w tzw. potencjalnych krajach odbiorcach, tj. w krajach członkowskich EBOR przed zmianą statusu ich członkowstwa z kraju udziałowca na kraj odbiorcy. Wprowadzenie do umowy o utworzeniu EBOR zapisów uchwały nr 138 wymaga zmiany art. 18 tej umowy. Zmiana tego artykułu jest prostsza i, co najważniejsze, szybsza niż zmiana art. 1, bowiem wymagana jest wówczas ratyfikacja jedynie przez co najmniej 3/4 ogólnej liczby członków EBOR, posiadających łącznie przynajmniej 4/5 całkowitej liczby głosów. Dzięki temu uruchomienie finansowania dla nowych krajów może być szybsze. Uważamy, że nowe kraje mogą potrzebować środków pomocowych EBOR dość pilnie i dlatego popieramy wprowadzenie zmiany określonej w uchwale nr 138. Na koniec pozostaje pytanie, jak dołączenie nowych krajów do grupy kredytobiorców wpłynie na dotychczasowy zakres finansowania projektów przez EBOR. Rada Gubernatorów zapewnia, że na kraje członkowskie nie zostaną nałożone dodatkowe obciążenia kapitałowe oraz nie będzie ograniczone finansowanie w obrębie dotychczasowych krajów odbiorców, w tym Polski. Fakt ten potwierdza Thomas Mirrow, prezes EBOR-u, w wypowiedzi udzielonej w ostatnich tygodniach dla ˝Rzeczpospolitej˝, mówiąc: Polska pozostaje jednym z głównych krajów dla operacji Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. W tym roku inwestycje w Polsce wniosą 500-600 mln euro. Bank zamierza finansować m.in. projekty w sektorze finansowym, energetyce oraz poprawiające infrastrukturę wschodniej części kraju. Nie ma mowy o ograniczeniu naszej działalności w waszym kraju. Informacyjnie - w 2011 r. inwestycje EBOR w Polsce miały wartość 900 mln euro, a więc już teraz spadło to do poziomu tych 500-600 mln, czyli przed rozciągnięciem na te dodatkowe kraje. (Poseł Zbigniew Kuźmiuk: ...zatrzymujemy pieniądze.) W związku z tym, iż zmiany umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju dotyczą członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej, wymagają one zastosowania trybu określonego w art. 25 ustawy o umowach międzynarodowych, czyli zgody na ratyfikację w formie ustawy. Ruch Palikota opowiada się za ratyfikacją umowy o utworzeniu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w omówionym zakresie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)