Mówca: Katarzyna Ueberhan (tekst niewygłoszony)
Data: 2022-04-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy w sprawie rządowego projektu o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego zawartego w druku nr 2027 wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 2098. Rządowy projekt ustawy przewiduje zmiany w przepisach dotyczących spraw rozpoznawanych w trybie konwencji haskiej, a konkretnie kwestii związanych z uprowadzeniem dziecka za granicę. W przypadku wniesienia przez właściwy organ skargi kasacyjnej nowe przepisy umożliwią wstrzymanie z urzędu wykonania prawomocnego postanowienia sądu, które nakazuje, aby dziecko wróciło do państwa miejsca stałego pobytu. Obecnie zdarzają się sytuacje, gdy zarówno przed wniesieniem skargi kasacyjnej, jak i w czasie jej rozpoznawania przez Sąd Najwyższy następuje wykonanie prawomocnego orzeczenia nakazującego powrót dziecka do państwa miejsca stałego pobytu w ramach prowadzonego postępowania. Taka sytuacja miała m.in. miejsce w jednej ze spraw, w której 9 sierpnia 2021 r. prokurator generalny skierował skargę kasacyjną, a już 18 sierpnia 2021 r. dziecko zostało przymusowo odebrane matce i wraz z ojcem powróciło do miejsca stałego pobytu w Norwegii. Wniesiona skarga kasacyjna okazuje się w takich sprawach bezprzedmiotowa wobec wykonania orzeczenia wydanego na gruncie konwencji haskiej. To są sprawy wyjątkowe i jednostkowe, ale każda taka sprawa to życie człowieka, przyszłość i bezpieczeństwo dziecka. By uniknąć w przyszłości tego typu zdarzeń, potrzebna jest zmiana przepisów, bo to nie dobro państwa członkowskiego, nawet nie dobro rodzica, ale zabezpieczenie dobra dziecka jest tu najważniejsze - zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa i poszanowania jego godności i nietykalności. Najważniejsze rozwiązania przewidziane niniejszym projektem. Wprowadzona zostaje instytucja obligatoryjnego wstrzymania z urzędu wykonania prawomocnego postanowienia sądu, które nakazuje w określonym terminie zapewnienie powrotu dziecka do państwa miejsca stałego pobytu, w razie wniesienia skargi kasacyjnej przez uprawniony organ. W sprawach o odebranie dziecka na podstawie konwencji haskiej na żądanie prokuratora generalnego, rzecznika praw dziecka lub rzecznika praw obywatelskich zgłoszone do sądu II instancji wykonanie postanowienia zostanie wstrzymane. Termin na zgłoszenie żądania nie będzie mógł przekroczyć 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. W przypadku określenia przez sąd krótszego terminu na powrót dziecka uprawnione podmioty będą zmuszone do szybszego zgłoszenia żądania. Na złożenie skargi kasacyjnej skutkującej wstrzymaniem wykonania postanowienia prokurator generalny, rzecznik praw dziecka lub rzecznik praw obywatelskich będą mieli 2 miesiące od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Wniesienie skargi kasacyjnej w tym terminie przedłuży z mocy prawa wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego. Niewniesienie skargi spowoduje, że wstrzymanie ustanie. Wniesienie skargi nadzwyczajnej w sprawie o odebranie dziecka na podstawie konwencji haskiej będzie wstrzymywało z mocy prawa wykonanie postanowienia do czasu zakończenia postępowania z tej skargi. Czy te rozwiązania są potrzebne? Niniejsze przedłożenie stanowi odpowiedź na ujawnione w praktyce prowadzenia postępowań wyjaśniających - w sprawach rozpoznawanych przed sądem w trybie konwencji haskiej - problemy prawne z wykonywaniem prawomocnych orzeczeń, ale przede wszystkim działa na rzecz i dla dobra dziecka, zwiększa jego poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji w tych wyjątkowych, określonych sytuacjach, dlatego klub Lewicy popiera niniejsze rozwiązanie.