Mówca: Henryk Siedlaczek (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-08-27 (Sejm RP, kadencja 7)

Górnictwo czeka na decyzje. W Sejmie odbyła się debata na temat stanu górnictwa. Mam obawy, że wpadliśmy w bardzo niebezpieczne koleiny. Debata koncentrowała się na szczegółach, wciąż nie zajmujemy się jednak problemami strategicznymi, wciąż nie dorobiliśmy się spójnego programu, który wiązałby potrzeby energetyki węglowej z możliwościami polskiego górnictwa. Przez wiele lat tolerowano sytuację, w której kopalnie fedrowały cokolwiek, a energetycy to kupowali albo nie. Kopalnie wydobywały drogo, a energetyka chciała kupować tanio. Tworzyliśmy fikcję totalnie wolnego rynku węgla energetycznego i energii elektrycznej. Zapominaliśmy, że rynek energii w UE jest regulowany, może nawet przeregulowany. Wiara w to, że konkurencja wszystko załatwi, doprowadziła do tego, że np. z Rosji sprowadzamy droższy węgiel i elektrownie go spalają, zamiast spalać węgiel leżący na kopalnianych zwałach. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego polskie elektrownie wolą droższy węgiel z Rosji? Ponieważ jest lepszy od węgla z polskich kopalń. Nie byłoby takiej sytuacji, gdyby kopalnie pracowały na rzecz swojego klienta, czyli na rzecz energetyki wykorzystującej węgiel kamienny. Moim zdaniem właśnie ta rozbieżność celów spowodowała, że teraz zastanawiamy się, co zrobić, aby polskie elektrownie spalały polski węgiel. Ponieważ spalają dużo węgla z importu, spółki węglowe mają kłopoty. Kompania Węglowa stanęła na skraju bankructwa. Pod koniec maja zarząd KW ocenił sytuację, w jakiej znalazła się spółka - prezesi stwierdzili, że jest bardzo źle. Teraz zarząd i związki zawodowe mają wspólnie ustalić, co zrobić, aby było lepiej. Powstaną zespoły robocze. Zarząd zapowiada, że są bardzo duże szanse na to, aby w sierpniu sprzedaż dzienna przekroczyła wydobycie. To świetna informacja, bo teraz na zwałach Kompanii leży ponad 5 mln t węgla. Firma ma ok. 2 mld zł długu. Strata po trzech miesiącach wynosi około 80 mln zł. Zarząd chce jak najszybciej poprawić wydajność. Za jakieś 3 lata korzyści z tych działań mają być widoczne nawet dla laika. Nie da się jednak tego zrobić, jeżeli nie poprawi się efektywności - to jedyny sposób na poprawę konkurencyjności polskiego górnictwa. Niestety, nie stać nas na to, aby wydawać miliardy euro na dotacje dla kopalń, tak jak to robią Niemcy. Ich stać na to, aby w ciągu 3 lat wydać ponad 5 mld euro na dotacje dla trzech kopalń, które wydobywają rocznie około 10 mln t węgla. Nas może być jedynie stać na to, aby tak skonstruować program energetyczny, by kopalnie wydobywające węgiel po konkurencyjnych cenach miały rynek zbytu w Polsce. Aby tak się stało, trzeba poprawić efektywność górnictwa. Kopalnie zostały wyłączone z ruchu ciągłego. To jakiś absurd. Każdy górnik wie, że wstrzymywanie wydobycia oznacza wzrost zagrożeń naturalnych. Przed laty ktoś podjął decyzję, że każda kopalnia może nie pracować przez dwa dni. Była to niedobra decyzja, bo powoduje wzrost zagrożeń naturalnych, a tym samym większe zagrożenie dla życia górników. Przy okazji okazuje się, że ta decyzja spowodowała, iż trudno nawet próbować uelastycznić koszty pracy. Moim zdaniem związki zawodowe nie mają wyjścia: albo zgodzą się na zmiany, dzięki którym kopalnie będą mogły pracować w ruchu ciągłym przy zachowaniu pięciodniowego tygodnia pracy dla górników, albo cała operacja uzdrowienia branży górniczej się nie powiedzie. Oczywiście, ruch ciągły to niejedyne lekarstwo. Z niecierpliwością czekam na ostateczne efekty pracy ekspertów, którzy mają jak najszybciej ogłosić, co trzeba zmienić w górnictwie, aby je uratować. Zespoły ekspercko-związkowe powstały z inicjatywy premiera. Jest szansa, że wypracują propozycje, dzięki którym polskie górnictwo przez długi czas zapewni nam energię. Przecież o to chodzi wszystkim. W czerwcu powinniśmy wiedzieć więcej.