Mówca: Sprawozdawca Robert Kropiwnicki
Data: 2015-01-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedstawić sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw z druku nr 2680 oraz - rozpatrywanym łącznie z nim - senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z druku nr 2544. Komisja rozpatrzyła oba projekty i przedstawia sprawozdanie w druku nr 3010. Może nie będę bardzo szczegółowo omawiał całości prac ani merytorycznego zakresu przedłożonego w sprawozdaniu projektu, ponieważ jest on dość obszerny, ale powiem, że zawiera on wiele ważnych elementów, które porządkują pracę sądów i relacje między sądami a Ministerstwem Sprawiedliwości, jako że to jest bardzo istotny element sprawności i administracyjnego porządku funkcjonowania sądów powszechnych. Jest to projekt bardzo szeroki, który obejmuje wiele kwestii, poczynając od uporządkowania kompetencji sekretarzy i podsekretarzy stanu w zakresie uprawnień sędziów - odbyliśmy szeroką i długą dyskusję i ustaliliśmy w ramach tego projektu szczegółowe kompetencje sekretarzy i podsekretarzy stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w odniesieniu do sędziów, określając, jakie kompetencje może delegować minister sprawiedliwości, a jakich nie może przekazywać swoim zastępcom - aż po kwestie powoływania dyrektorów sądów. Ustaliliśmy, że w sądach liczących 15 sędziów musi być dyrektor sądu, w sądach liczących od 10 do 15 sędziów może być, a w sądach liczących mniej niż 10 sędziów nie ma potrzeby, żeby funkcjonował dyrektor sądu. W projekcie jest również uregulowany tryb odwoływania i powoływania dyrektorów, czyli uregulowane są wszystkie proceduralne kwestie z tym związane. Zaproponowane są również nowe regulacje dotyczące zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu, treści i trybu składania sprawozdań przez sądy apelacyjne. Wprowadza się w tym zakresie znaczne uproszczenie w stosunku do tego, co było. Myślę, że dość istotna jest zmiana dotycząca delegowania sędziów przez prezesów sądów apelacyjnych lub prezesów sądów okręgowych do sądów równorzędnych lub niższych, co może pozwolić prezesom sądów okręgowych lub sądów apelacyjnych na bardziej aktywne zarządzanie rozpatrywaniem spraw w momencie, kiedy w sądzie gromadzi się większa ilość spraw i kiedy jest potrzeba, aby przyśpieszyć pracę, zwiększyć obsadę danego sądu. Będzie wówczas możliwość delegowania sędziów przez prezesów sądów apelacyjnych czy okręgowych. Uważam, że to jest bardzo dobre rozwiązanie, które usprawni pracę. W projekcie ustawy reguluje się również kwestie delegowania przedstawicieli wielu zawodów do ministerstwa: sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów, prokuratorów, pracowników sądów i prokuratur, kuratorów zawodowych czy funkcjonariuszy Służby Więziennej. Przyjęliśmy zasadę, że delegowanie może nastąpić na 5 lat z możliwością powtórzenia, czyli można być delegowanym do ministerstwa maksymalnie na okres do 10 lat. Moim zdaniem to jest bardzo dobre rozwiązanie, które blokuje możliwość wieloletniego, bardzo długotrwałego delegowania. Chodzi o to, żeby sędziowie, prokuratorzy czy przedstawiciele innych zawodów nie odrywali się od swoich macierzystych środowisk, macierzystych funkcji i nie stawali się urzędnikami, ale żeby cały czas byli referendarzami, sędziami czy prokuratorami. Długo czekaliśmy na uregulowanie tej kwestii. W przedłożonym projekcie ustawy dodajemy dział IVa w ustawie o ustroju sądów powszechnych, który dotyczy przetwarzania danych osobowych. To jest bardzo ważne, wymusza to dzisiejszy czas. W związku z informatyzacją sądów, informatyzacją postępowań powstał problem dotyczący tego, kto będzie odpowiedzialny za przetwarzanie danych dotyczących stron, pełnomocników, biegłych, sędziów, wszystkich tych, którzy występują na rozprawach. Jednoznacznie rozstrzygamy, że jest za to odpowiedzialny minister. Minister może powierzać to administrowanie sądom, ale generalnie jest za to odpowiedzialny minister, i to jest bardzo ważne rozstrzygnięcie. W projekcie reguluje się także kwestie dotyczące całej procedury związanej z przetwarzaniem danych, z ich ochroną, tak żeby spełnione były współczesne standardy. Uważam, że to jest bardzo nowoczesna regulacja w tym zakresie, która będzie służyła przez wiele lat i która pomoże usprawnić postępowanie na kolejnych etapach. Administratorem systemów teleinformatycznych służących do przetwarzania danych osobowych jest minister sprawiedliwości. W projekcie uwzględniona została również ważna i wielokrotnie dyskutowana kwestia stworzenia centralnych list lekarzy i przedstawicieli innych zawodów, czyli tworzymy tym projektem centralną listę lekarzy sądowych, centralną listę biegłych sądowych, centralną listę mediatorów. To bardzo ważna regulacja, która zabezpiecza na przykład - tak też się zdarzało - przed tym, że biegły, który nie sprawdza się w jednym okręgu sądowym, zapisuje się do innego okręgu sądowego i nie ma takiej weryfikacji. Tu mamy ogromny krok w tym kierunku, żeby biegli sądowi, lekarze sądowi czy mediatorzy rzeczywiście byli weryfikowani w takim rozumieniu, że prezesi sądów czy sędziowie zlecający im pracę będą widzieli, w jaki sposób wywiązują się oni ze swoich zadań. To jeszcze nie na tym etapie, ale stworzenie tej centralnej listy jest pierwszym krokiem w tę stronę. I bardzo istotna zmiana, która może nie jest jakaś fundamentalna, ale wzmacnia zapobieganie rozbieżnościom w orzecznictwie, o których była mowa nawet we wcześniejszym punkcie: w tym projekcie dajemy możliwość, aby minister mógł złożyć do Sądu Najwyższego wniosek o rozpoznanie w składzie siedmiu sędziów rozbieżności w wyrokach sądów, w wykładni prawa. I to też jest taka dyskutowana sprawa, nad którą od wielu lat się zastanawiano. Dajemy to uprawnienie nie tylko ministrowi, lecz także jeszcze kilku instytucjom. Tak że uważam, że to jest bardzo dobra regulacja, która odpowiada obecnym czasom, współczesnym rozwiązaniom teleinformatycznym i jest też oczekiwana. Moim obowiązkiem jako sprawozdawcy jest też poinformowanie Wysokiej Izby, że został zgłoszony jeden wniosek mniejszości. Chodzi o to, aby w art. 1 pkt 30, który dotyczy art. 95 § 3, skreślić wyrazy: ˝który awansował na wyższe stanowisko sędziowskie˝. To dotyczy możliwości wypłacania delegacji czy zwrotu kosztów dojazdu. Była na ten temat dość szeroka dyskusja na posiedzeniu podkomisji i posiedzeniu komisji. Jest to wniosek zgłoszony przez pana posła Derę, który nie spotkał się z akceptacją większości członków komisji, ale jest zgłoszony jako wniosek mniejszości, w związku z czym informuję o tym Wysoką Izbę. Rekomenduję także Wysokiemu Sejmowi przyjęcie tego projektu ustawy. Na pewno jest on kolejnym krokiem, jeśli chodzi o usprawnianie pracy sądów, i wychodzi naprzeciw wszystkim oczekiwaniom, tak aby nasze sądownictwo było jak najsprawniejsze. Dziękuję bardzo.