Mówca: Barbara Bubula
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoki Sejmie! Mamy oto kolejną sprawę, w której rząd Donalda Tuska i rządząca koalicja PO-PSL nie radzą sobie z terminowym wprowadzeniem w życie nowych przepisów. Któryż to już raz przychodzi nam działać w sytuacji przymusu, pod presją czasu, z powodu rażącego zaniedbania w przygotowaniu odpowiednich norm prawnych, po orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego lub po przekroczeniu terminów na implementację dyrektyw Unii Europejskiej? Oto już przed sześcioma tygodniami przestały istnieć w obiegu prawnym przepisy rozdziału 5 ustawy Prawo prasowe dotyczące sprawozdań i odpowiedzi prasowych. Od kiedy o tym wiadomo? Od 1 grudnia 2010 r. Jakie są inne zaniedbania w niezwykle żywotnej sprawie funkcjonowania mediów? Wyliczenie jest długie, mam tylko 5 minut, więc przypomnę hasłowo: opieszałość w dziedzinie wygasających już za parę dni przepisów ustawy o radiofonii i telewizji, chodzi tu również o wyrok trybunału, dotyczących opłat koncesyjnych - o groźbie wiadomo od roku; opieszałość w sprawie wprowadzenia do polskiego prawa przepisów dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych w zakresie usług na żądanie - opóźnienie wynosi 3 lata; opieszałość w ustaleniu zasad finansowania mediów publicznych - opóźnienie co najmniej 5-letnie; opieszałość we wprowadzaniu cyfryzacji naziemnej telewizji cyfrowej - opóźnienie 3-letnie. To znamienne i społecznie niedopuszczalne. Czym jest instytucja sprostowania prasowego? Posłużę się tutaj kilkoma określeniami z literatury przedmiotu, zwłaszcza z publikacji pani prof. Izabeli Dobosz pt. ˝Prawo prasowe˝: To unikatowy instrument pozwalający jednostce podjąć natychmiastową i bezpośrednią walkę o swoje prawa, przy użyciu tej samej broni, w jakiej prawa te zostały naruszone. Jest to pośrednik między prasą a opinią publiczną, środek zapobiegający wikłaniu się dziennikarzy w długie procesy, pozwalający na dotarcie do tej samej grupy osób niemal w tym samym momencie. Żadna inna forma ochrony nie jest tak skuteczna, ważna jest szybkość działania, bo chroni skutecznie przed zniesławieniem lub błędem. Koniec cytatu. Instytucja sprostowania to niezwykle delikatna materia stanowiąca o niezwykle ważnej dziedzinie relacji pomiędzy obywatelami a prasą, konieczne jest więc wyważenie racji i spokojna debata publiczna. Z jednej strony - wielkie koncerny medialne dysponujące ogromnym wpływem społecznym, wobec których obywatele, organizacje czy małe firmy rodzinne, na temat których opublikowano materiały niezgodne z prawdą, są słabym, bezbronnym podmiotem. Państwo powinno tej słabszej stronie oferować swoją pomoc i obronę. Z drugiej strony - drobne media, lokalne gazety i czasopisma, portale internetowe, małe rozgłośnie radiowe, które mogą być słabe i bezbronne wobec możnych tego świata skrytykowanych przez nie czy oskarżanych o działania niezgodne z prawem. Państwo i tutaj powinno chronić słabszego, w tym przypadku niezależną prasę. Dawno już odeszliśmy od prostackiego, dychotomicznego podziału: zła prasa - dobrzy obywatele żądający sprostowania albo odwrotnie: dobra prasa, radio i telewizja i źli obywatele domagający się sprostowania. Szkoda, że przy okazji przeprowadzania tego projektu przez parlament nie doszło do bardziej wyważonej i zniuansowanej, spokojnej i odpowiednio rozłożonej w czasie debaty publicznej, angażującej nie tylko dziennikarzy i właścicieli mediów, lecz także organizacje obywateli zajmujące się ochroną dóbr osobistych i osobistych wolności zagrożonych tabloidyzacją mediów. Czy proponowane rozwiązanie jest właściwe? Czy właściwie rozkłada proporcje i chroni słabszych? Zdaniem Prawa i Sprawiedliwości przedłożony przez Senat projekt ustawy jednak nie spełnia wszystkich oczekiwań związanych z właściwym wyważeniem proporcji pomiędzy siłą mediów a siłą ludzi w mediach krytykowanych. Nasze wątpliwości dotyczą zwłaszcza skuteczności trybu odwoławczego do sądu w przyspieszonym postępowaniu cywilnym, a także chodzi o nieusunięte wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego co do przesłanek odmowy publikacji sprostowania. Projekt przygotowywany był w atmosferze niesprzyjającej rzeczowej dyskusji. Senat, jak wiadomo, początkowo próbował wzmocnić pozycję wnoszącego sprostowanie i odpowiedź prasową, a osłabić pozycję prasy. W rezultacie tej batalii mamy słabszą pozycję podmiotów żądających sprostowania wobec poprzednich, kwestionowanych przez trybunał uregulowań, wskutek nierozpoznania do końca ewentualnych problemów wynikających z przeniesienia egzekucji przepisów o sprostowaniu na sądy. Nasze wątpliwości nie zostały należycie wyjaśnione ani w pierwszym czytaniu, ani na posiedzeniu komisji kultury, ani do tej pory. (Dzwonek) Proszę panią marszałek dosłownie jeszcze o minutę. Pora zadać pytanie: Jak będzie wyglądała praktyka przyspieszonych postępowań sądowych i czy nie powstanie bariera finansowa po stronie podmiotów żądających sprostowania, związana z opłatami za wniesienie pozwu, zwłaszcza w sprawach o sprostowanie w największych stacjach telewizyjnych? Jak ten projekt ma się do innego projektu zmian w Prawie prasowym, zgłoszonego przez PSL, dotyczącego dokładnie tej samej materii, a wniesionego do laski marszałkowskiej w maju i oznaczonego jako druk nr 459? Dlaczego Sejm nie rozpatruje tych propozycji razem? I wreszcie dlaczego do właściwego sformułowania Prawa prasowego nie włączył się rząd, dysponujący odpowiednim zapleczem prawnym? Konkludując, przedstawione rozwiązania pozostawiają wiele wątpliwości. Jest prawdopodobne, że ich stosowanie doprowadzi do kolejnych wniosków do trybunału i do licznych procesów sądowych. Klub Prawo i Sprawiedliwość zdaje sobie sprawę, że właściwe uregulowania nie powinny powstawać w takim trybie. Nie dzieje się tak z naszej winy. Zabrakło w Sejmie czasu na rzeczową dyskusję wszystkich ugrupowań z udziałem ekspertów. Dlatego nie możemy ponosić odpowiedzialności za przyjęte regulacje. Mając jednak przekonanie, że wobec obecnej luki prawnej jakieś uregulowania dotyczące sprostowań muszą istnieć, wstrzymamy się od głosu. Chcemy również zgłosić poprawkę, która usuwa to zagrożenie dotyczące bariery w postaci opłat związanych z wnoszeniem sprawy do sądu, poprawkę, która precyzuje, że opłata w tym przypadku będzie stała i będzie wynosiła 100 zł. Niniejszym przedkładam pani marszałek tę poprawkę. Bardzo proszę.