Mówca: Sprawozdawca Robert Maciaszek
Data: 2015-05-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Rzeczniku Praw Dziecka! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Projektowana nowelizacja wprowadza rewolucyjne zmiany w zakresie ochrony prawa dziecka do wychowania przez oboje rodziców. W dzisiejszym stanie prawnym mamy taką sytuację, że w wyroku rozwodowym sąd w przypadku braku porozumienia rodziców co do wspólnego wykonywania władzy nad dzieckiem z automatu musi orzekać ograniczenie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców. Jakie niesie to ze sobą skutki? Przede wszystkim skutki dotykają dziecko - ogranicza się jego prawo do wychowania przez oboje rodziców. Po drugie, rodzicowi też ogranicza się pewne prawa. Inne ustawy, ustawy szczególne, mówią, że taki rodzic nie może pełnić funkcji rodziny zastępczej, być dyrektorem domu dziecka czy też pełnić funkcji ławnika. Zmiany idą w kierunku wzmocnienia prawa dziecka do wychowania przez oboje rodziców, zarówno w przypadku rozwodu rodziców, jak i wtedy, gdy rodzice faktycznie żyją w rozłączeniu. W przypadku rozwodu pozostaje tutaj zasada, zgodnie z którą w pierwszej kolejności to rodzice dochodzą do porozumienia w sprawie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Nowelizacja wprowadza formę pisemną takiego porozumienia. Dopiero kiedy takiego porozumienia pomiędzy rodzicami nie uda się osiągnąć, sąd, co do zasady, orzeka o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej. To jest ta rewolucyjna zmiana, która kończy z automatyzmem w zakresie ograniczania władzy jednemu z rodziców. Dopiero w przypadku gdy dobro dziecka będzie tego wymagało, sąd może ograniczyć władzę rodzicielską jednego z rodziców, zawiesić ją albo jej pozbawić. Automatyzm rozstrzygnięcia, o którym wspomniałem, nie tylko prowadzi do jeszcze większego zaostrzenia konfliktu pomiędzy rodzicami w trakcie rozwodu, lecz także ogranicza autonomię sędziowską co do rozstrzygnięcia. Co więcej, praktyka pokazuje, że często rodzice, którzy w trakcie rozwodu są ze sobą skonfliktowani i walczą o dziecko, zapominają o prawach dziecka w ogóle, a w szczególności o prawie dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Często zdarza się tak, że rodzic, który nie ma ograniczonego tego prawa, ogranicza dziecku dostęp nie tylko do rodzica, któremu prawa ograniczono, ale także do jego najbliższej rodziny, dziadków itd. Zapisy podobne do tych, które omówiłem, jeśli chodzi o rozwód, dotyczą sytuacji faktycznego życia rodziców w rozłączeniu. Ponadto w celu umożliwienia łącznego rozstrzygania w jednym postępowaniu dotyczącym władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem spraw rozpatrywanych na podstawie art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego niezbędne jest wprowadzenie zmian w Kodeksie postępowania cywilnego. Ma to na celu ujednolicenie składu orzekającego w tych sprawach, stąd proponowana zmiana w art. 509 K.p.c. Do orzeczenia, w którym sąd postanowił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, odpowiednio będzie stosować się przepisy dotyczące odebrania od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem przyrzeczenia określonego zachowania. Obecne przepisy dotyczące utrzymywania kontaktów z dzieckiem będzie się również stosować odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Sąd, uwzględniając wniosek o zabezpieczenie przez uregulowanie sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnim dzieckiem w ten sposób, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, na wniosek uprawnionego może również w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego na wypadek naruszenia obowiązków określonych w tym postanowieniu. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach wnoszę o przyjęcie projektu załączonego do sprawozdania. Dziękuję.