Mówca: Stanisław Szwed
Data: 2013-05-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec czterech projektów ustaw o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Trudno mojego wystąpienia nie rozpocząć od wzmianki o tzw. matkach I kwartału, tym bardziej że matki są wśród nas i serdecznie je pozdrawiamy. Panie ministrze, przeczytam tytuły artykułów, jakie pojawiły się w dzisiejszym wydaniu prasy i w mediach, jak na przykład: ˝Sejm o urlopach matek I kwartału˝. Przypomnę wypowiedzi sprzed kilku miesięcy: ˝Kilkanaście tysięcy kobiet od kilkunastu dni walczy z czasem, tym razem się nie spieszą˝, ˝Rodzisz? Czekaj do poniedziałku 17 marca˝, ˝Robią wszystko, by opóźnić poród, błagają lekarzy, przesuwają terminy planowanego cesarskiego cięcia. Olbrzymi stres, a wszystko po to, aby nie urodzić dziecka przed 17 marca˝. Pan premier zgotował paniom niespodziankę. Mimo że w październiku zapowiedział roczne urlopy, okazałoby się, że byłyby to urlopy tylko dla matek trzech kwartałów. Z roku rodziny mielibyśmy rok trzech kwartałów, a wszystko dlatego, że państwo przyjęliście w pierwszych rozwiązaniach, że wejście w życie ustawy nastąpi z dniem 1 września. Panie ministrze, zapowiadaliście, że pan premier nie ma absolutnie innej możliwości, że to tylko data graniczna. Chwała paniom, które zorganizowały się, walczyły o to, żeby ta decyzja została zmieniona. Premier dzielnie rozwiązuje problemy, które sam sobie wcześniej stworzył. Całe szczęście, że na konferencji prasowej wystąpił z polskimi rodzinami, a nie, tak jak to było jeszcze parę miesięcy temu, gdy wystąpił z rodziną irlandzką. Przynajmniej w tym zakresie mamy sukces. Przypomnę, że problem dotyczył ok. 80 tys. dzieci. Koszty szacuje się różnie, to ok. 150 mln zł. Nagle znalazły się pieniądze. Pan premier mówi, że nie ma powodzi, więc to dzięki tym środkom. Ale przeznaczacie państwo na przykład 100 mln na konferencję klimatyczną na Stadionie Narodowym, przeznaczyliście 60 mln na program ministra Arłukowicza dotyczący recept, który nie wszedł w życie. Środki są, tylko nie umiecie uczciwie i gospodarnie nimi zarządzać. W najważniejszej sprawie sami sobie, że tak powiem, strzeliliście w kolano. Prawo i Sprawiedliwość wyszło wam naprzeciw - złożyliśmy projekt w styczniu. Wystarczyłoby nad nim procedować. Pan minister mówi o szybkości. 7 miesięcy, panie premierze, panie ministrze. 7 miesięcy, a pan mówi, że szybko. Co dzisiaj mamy? Nadzwyczajne posiedzenie Sejmu. Po posiedzeniu Sejmu mamy posiedzenie nadzwyczajnej komisji. Dzisiaj musi być przyjęte sprawozdanie, żebyśmy za dwa tygodnie mogli przyjąć projekt ustawy i żeby pan prezydent zdążył podpisać ustawę do 17 czerwca, bo inaczej nie obejmiemy tym matek I kwartału. Gdzie jest logika, gdzie sens? Jaka merytoryczna debata może być przeprowadzona w tym czasie? A wątpliwości pojawiają się. W tych czterech projektach są różne propozycje dotyczące choćby wysokości zasiłku itd. Można byłoby nad tym dyskutować. Dzisiaj nie mamy żadnych szans na jakąkolwiek merytoryczną dyskusję. Oczywiście, że tutaj w tym zakresie projekt rządowy będzie projektem rządowym, stąd też będę odnosił się do tego projektu. Rozpocznę od pierwszej wątpliwości, którą mam. Myślę, że pan minister ją rozwieje. Jest to kwestia terminu wejścia w życie ustawy dotyczącej matek I kwartału. Liczymy tak: dziecko urodziło się 1 stycznia. Mamy 20 tygodni urlopu, czyli urlop kończy się 21 maja. Zgodnie z obowiązującym dzisiaj prawem 7 dni wcześniej trzeba wystąpić z wnioskiem, aby uzyskać dodatkowy urlop macierzyński, de facto czternastego, czyli dzisiaj. Jeżeli kobieta nie wystąpi dzisiaj o dodatkowy urlop, nie nabywa prawa do dodatkowego urlopu. Konsekwencją tego jest to, że - z innych przepisów, które będziemy przyjmować, to wynika - aby skorzystać z urlopu rodzicielskiego, trzeba wykorzystać wszystkie części, czyli podstawowy urlop macierzyński, dodatkowy urlop i dopiero rodzicielski. Co się stanie, jeśli ten wniosek nie zostanie dzisiaj złożony? Myślę, że pan minister odpowie na to pytanie. Jeżeli matka złoży wniosek dzisiaj, to ma następny termin, kiedy musi wystąpić, bo mamy dzisiaj taką sytuację, że w obowiązującym prawie są 4 tygodnie dodatkowego urlopu, a po 17 czerwca będzie 6 tygodni. Czyli znowu musi wystąpić o te dwa tygodnie, kolejny termin. Jak to wszystko już spełni, może wystąpić o urlop rodzicielski płatny w wysokości 60%. To jest pierwsza wątpliwość, która się pojawia. Druga wątpliwość dotyczy tego, że są trzy rodzaje urlopów: urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński i dodatkowy - to, co państwo wprowadzacie - urlop rodzicielski. Chciałbym podyskutować, panie ministrze, z panem, czy na przykład obligatoryjnie nie powinno być tak: 26 tygodni urlopu macierzyńskiego i druga część - urlop rodzicielski. To byłoby jakieś rozwiązanie w kontekście tego, że przesuwamy 6 tygodni urlopu, chodzi o możliwość wykorzystania urlopu macierzyńskiego przed porodem. Może by to się opłacało - bo większość kobiet idzie na zwolnienia lekarskie - żeby to był obligatoryjny urlop trwający 26 tygodni. Nie wiem, ale chciałbym na ten temat podyskutować również z ekspertami, czy nie lepiej mieć 26 tygodni urlopu obligatoryjnego. Przypomnę, że w naszym kraju taki projekt był przyjęty przez Sejm, przez rząd AWS, bo sam to prowadziłem, niestety prezydent wtedy to zawetował. Było 26 tygodni urlopu macierzyńskiego. To jest ta wątpliwość. Kolejna moja wątpliwość. Wniosek, jaki rodzaj urlopu się wybiera, musi być złożony przez ojca czy matkę 14 dni po porodzie. Mamy, jak powiedziałem, trzy rodzaje urlopów. Ma to zasadnicze znaczenie ze względu na to, że przyjmujecie różne warianty płacenia. Jeżeli ktoś jest na zasiłku, na urlopie podstawowym ma 100%, dodatkowy to 100%, a rodzicielski 60%. Jeśli 14 dni po porodzie zdecyduje się na wszystkie trzy warianty - trudno mi wyobrazić sobie, jak to będzie funkcjonowało - to wtedy dostaje 80%. Czyli muszę wybrać. No i teraz logiczne jest, że zastanawiam się, co w danym momencie jest lepsze - które rozwiązanie, jeżeli jest taka gradacja. W innych projektach np. jest tak, żeby to było 100%, jednakowo. Wtedy nie mamy żadnego problemu, liczenia terminów, innych rzeczy. Ale jeżeli mamy taką gradację, to myślę, że w większości przypadków matka jednak będzie się zastanawiała nad takim rozwiązaniem: najpierw wezmę sobie 100% wysokości zasiłku macierzyńskiego plus dodatkowy urlop, za pół roku zdecyduję, wezmę urlop rodzicielski - 60%. Tu też można by było nad tym dyskutować. Kolejna według mnie ważna sprawa - i tu nie zgadzam się z argumentacją - dotyczy dodatkowego urlopu macierzyńskiego i łączenia go z pracą. Mieliśmy taki zapis, że na wniosek pracownika można było skorzystać z elastycznej formy, czyli np. połowa etatu i połowa urlopu. Dzisiaj państwo proponujecie to samo, ale z jednym zasadniczym warunkiem, że to pracodawca będzie wyrażał zgodę, czy stworzyć taką możliwość. Jeżeli pracodawca się nie zgodzi, to łaskawie piszecie, że ma dać tej kobiecie odpowiedź na piśmie, że się nie zgadza. Jakaś konsekwencja musi być: albo ta kobieta może się gdzieś odwołać, albo nie. Według mnie to jest złe rozwiązanie. Wiem, że pracodawcy zabiegali o to, żeby było takie rozwiązanie, ale według mojej oceny ono nie jest dobre. Trzecia kwestia z tym związana to jest jednorazowy dodatek wyrównawczy. On w jakiś sposób jest rozwiązaniem dotyczącym tej kwestii: jeżeli ktoś wybierze 100% czy zdecyduje się na 80%, a później zrezygnuje, to mu się wypłaci. I od razu powiem, panie ministrze, że gdyby nie uzasadnienie i wcześniejsze informacje, to żeby zrozumieć te przepisy, czytając tylko projekty zmian, naprawdę trzeba być mistrzem świata, naprawdę. Proszę mi wierzyć, większość osób, która to czytała bez uzasadnienia, zastanawia się, jak to będzie funkcjonowało. Już nie wspomnę o tych terminach, 14 dni, kolejne 14 dni itd. Tak że to naprawdę jest duży problem, jeśli chodzi o ten projekt ustawy. Kolejna sprawa - myślę, że pan marszałek pozwoli mi trochę dłużej mówić - oczywiście dotyczy...