Mówca: Tomasz Zieliński
Data: 2022-10-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, druki nr 2588 i 2665. Ustawa zakłada utworzenie Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego z siedzibą w Warszawie. W projekcie określono główne zadania instytutu, które po przyjętych na posiedzeniu komisji poprawkach będą obejmowały: inicjowanie i realizowanie działań dotyczących promocji języka polskiego, wspieranie kultywowania polskiej tradycji i wartości języka polskiego jako języka ojczystego oraz promocji języka polskiego jako języka ojczystego wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą, wzmacnianie współpracy między Polonią i Polakami zamieszkałymi za granicą a podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, w szczególności w dziedzinie edukacji i nauki, wspieranie inicjatyw oraz projektów edukacyjnych i naukowych mających na celu pogłębianie znajomości języka polskiego, upowszechnianie języka polskiego jako języka obcego oraz współpraca ze szkołami, uczelniami, instytucjami publicznymi, stowarzyszeniami, fundacjami, organizacjami i innymi podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą na rzecz rozwoju języka polskiego za granicą. Organami instytutu będą dyrektor i rada instytutu. Dyrektora powołuje minister edukacji i nauki po zasięgnięciu opinii ministra spraw zagranicznych i ministra kultury i dziedzictwa narodowego. W myśl ustawy w skład rady instytutu wejdą: jedna osoba powołana przez prezesa Rady Ministrów, jedna osoba powołana przez ministra spraw zagranicznych, jedna osoba powołana przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego oraz nie więcej niż sześć osób powołanych przez ministra edukacji i nauki. Finansowanie działalności instytutu w 2022 r. pokryte zostanie ze środków finansowych z części 83: Rezerwy celowe, pozycja 75: Środki na nauczanie języka polskiego w Niemczech w wysokości 14 925 tys. zł. Taka kwota pozostaje do dyspozycji Ministerstwa Edukacji i Nauki. Oznacza to, że jeszcze w tym roku zostaną skierowane środki finansowe do Polaków i Polonii w Niemczech, gdzie dzisiaj funkcjonuje siedem polskich szkół z 50 uczniami oraz działają 144 organizacje polonijne. Tym samym dzięki powołanemu instytutowi możemy mówić o systemowym wsparciu nauczania języka polskiego w Niemczech, a od 2023 r. także Polonii i Polaków na całym świecie oraz osób nieposiadających polskiego pochodzenia. Jeżeli chodzi o Republikę Federalną Niemiec, projekt zakłada przeznaczenie środków na uruchomienie czterech nowych szkół polskich z oddziałami dla dzieci w wieku 3-6 lat oraz uruchomienie ww. oddziałów w siedmiu istniejących szkołach polskich. Należy podkreślić, że Polacy mieszkający w Niemczech nie mają statusu mniejszości narodowej, tym samym pozbawieni są prawa wsparcia w nauczaniu języka polskiego jako języka właśnie mniejszości narodowej. Szacuje się, że liczba podmiotów, na które może oddziaływać projekt ustawy, jest następująca. Liczba szkół polskich na świecie - 67, liczba uczniów szkół polonijnych na świecie - 1139, liczba organizacji polonijnych na świecie - 3767, liczba zagranicznych uczelni prowadzących lektoraty języka polskiego - 70. Nie jest znana dokładna liczba szkół w obcym systemie oświaty realizujących nauczanie języka polskiego, chociaż wiadomo, że taka nauka występuje m.in. na Litwie i Łotwie. Założono, że w celu realizacji zadań instytut będzie ustanawiał i finansował stypendia, wspierał różnego rodzaju przedsięwzięcia popularyzujące język polski lub nieodpłatnie użyczał zakupione nieruchomości. Proponuje się maksymalną wysokość stypendiów jako nieprzekraczającą dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku kalendarzowym ogłaszanego przez prezesa GUS. W zakresie realizacji różnego rodzaju przedsięwzięć określono, że wsparcie przez instytut może być udzielone po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert w drodze naboru wniosków w trybie ciągłym lub na wniosek podmiotu złożony z jego inicjatywy. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, biorąc powyższe pod uwagę, będzie głosował za uchwaleniem tak bardzo ważnej dla Polaków i Polonii ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)