Mówca: Tadeusz Zwiefka
Data: 2022-03-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przed nami niezwykle ważna i niezwykle ciekawa, a zarazem odpowiedzialna praca, bowiem rozstrzygać będziemy o losach nie rodziców, nie kraju, tylko rozstrzygać będziemy tak naprawdę o losach dziecka, bowiem to prawo dziecka leży u podstaw wszelkich postępowań sądowych jego dotyczących. Jest to zapisane nie tylko w konwencji haskiej z 1980 r. Jest to także zapisane w Deklaracji Praw Dziecka Organizacji Narodów Zjednoczonych, ale jednocześnie jest to zapisane także w obowiązującym nas jako Polskę dokumencie wspólnotowym, który to nazywa się rozporządzeniem Bruksela IIA. Nad jego nowelizacją zarówno pan minister Wójcik, jak i ja mieliśmy okazję pracować. Byłem sprawozdawcą Parlamentu Europejskiego, który co prawda nie jest uprawniony do bycia współautorem rezolucji, ale był poproszony o opinię. To prawo dziecka, jego podmiotowość prawna legła u postaw wszelkich naszych rozważań, a zatem i przy tej propozycji legislacyjnej będziemy, myślę, wspólnie musieli jednak brać pod uwagę głównie prawo dziecka. Słyszałem w wystąpieniu pana posła Lorka i chyba także pan minister był uprzejmy o tym wspomnieć: prawo strony. Jakie prawo strony? Proszę państwa, prawo strony jest wtórne. Podstawowe jest prawo dziecka. To jest element, który musi nam w tej pracy na pierwszym miejscu towarzyszyć. Przypomnę zatem, że wspólnie zgodziliśmy się - pan minister był uprzejmy podsumować prace nad nowelizacją rozporządzenia Bruksela IIa, które zakończyły się wiosną 2019 r. - że to nasz wspólny sukces. Całkowicie się z tym zgadzam, uważam, że to była świetna praca, która doprowadziła do dobrego finału. Tam zgodziliśmy się, że czas odgrywa istotną rolę, ponieważ niepewność dziecka dotycząca tego, gdzie będzie przebywało, jaki język będzie jego pierwszym czy drugim językiem, bo zwykle są to dzieci dwujęzyczne, w jakim otoczeniu będzie się rozwijało w głównym czasie swojego pobytu, czyli w miejscu swojego stałego pobytu, jest czymś niezwykle ważnym. Mówią o tym nie tylko prawnicy, ale przede wszystkim mówią o tym specjaliści, czyli psycholodzy i psycholodzy dziecięcy. Jeżeli zatem zgodziliśmy się, że ten czas odgrywa istotną rolę, to wydłużanie postępowań nie służy prawu dziecka w sposób właściwy. Mówiliśmy tam o trzech poziomach 6-tygodniowych: 6 tygodni na rozpatrzenie w I instancji, 6 tygodni w II instancji i 6 tygodni na wykonanie. Dzisiaj mamy w Polsce przypadek, w którym od prawomocnego orzeczenia, także po zakończeniu sprawy kasacyjnej, minęły 3 lata i dziecko nadal nie zostało wydane. Tak że to jest chyba problem istotny, nad którym też warto się pochylić przy tej okazji. Nowelizacja rozporządzenia Bruksela IIa wchodzi w życie 1 sierpnia tego roku, a zatem to jest także prawo, które nas obowiązuje. Tam jest skierowany pod adresem państw członkowskich bardzo ważny akapit mówiący o tym, aby skracać instancyjność, czyli aby państwa członkowskie decydowały się na jeden element zaskarżenia, jedną możliwość zaskarżenia. W tym celu, panie ministrze, przeprowadzona została, za co jestem ogromnie wdzięczny i czego gratuluję, reforma z 2018 r. powodująca, że 10 sądów okręgowych w całym kraju jest upoważnionych do rozpatrywania tego typu spraw, a w II instancji - jeden sąd apelacyjny, czyli sąd apelacyjny warszawski. Co to oznacza? To oznacza spełnienie prośby w zasadzie wszystkich sygnatariuszy konwencji haskiej, ale także państw członkowskich Unii Europejskiej, dotyczącej tego, że do tych sądów kierowani są sędziowie wykształceni, najlepiej przygotowani, znający zarówno prawo, jak i problematykę. Każda skarga kasacyjna jest podważaniem ich wiedzy, ich doświadczenia i ich znakomitego przygotowania do wykonywania tej pracy. Dlaczego zatem nie pozostawić w decyzji i gestii sądu apelacyjnego, czyli sądu II instancji, decyzji o tym, czy wstrzymać wykonanie prawomocnego postępowania w związku z zamiarowanym przedłożeniem skargi kasacyjnej, czy też nie? Wspomniał pan, że od 2018 r. mieliśmy 16 tego typu kwestii, w dwóch sądy przychyliły się do tego. (Dzwonek) Być może taka właśnie była potrzeba, ale dajmy sobie czas, aby w komisji kodyfikacyjnej popracować nad tym dokumentem i znaleźć dobre rozwiązanie. O to w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej wnoszę. Dziękuję bardzo.