Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2021-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak już zostało powiedziane na sali sejmowej, rzeczywiście projekt dotyczy odejścia od dotychczasowego rozwiązania polegającego na przerwaniu biegu terminu przedawnienia w przypadku złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej czy mediacji. W tym przypadku będzie wprowadzone zawieszenie, a więc do tego terminu przedawnienia będzie się doliczać tylko i wyłącznie czas, na który nastąpiło zawieszenie jego biegu. Jest również rozwiązanie zmieniające treść art. 688 1 § 1 Kodeksu cywilnego, który zwalnia od odpowiedzialności za długi czynszowe w odniesieniu do pełnoletnich zstępnych najemcy, jeżeli pozostają na jego utrzymaniu i nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. A więc trzeba będzie spełnić kilka przesłanek, by móc uchronić się od odpowiedzialności na podstawie tego przepisu. Projekt przewiduje również zmiany dotyczące art. 388 Kodeksu cywilnego. Przepis ten odnosi się do wyzysku. Zgodnie z projektem poszkodowany będzie teraz mógł według swojego wyboru żądać zmniejszenia swojego świadczenia lub zwiększenia należnego mu świadczenia albo unieważnienia umowy. Nadto w projekcie do tego artykułu wprowadza się dodatkową przesłankę wyzysku, a mianowicie brak dostatecznego rozeznania. W tym przypadku trudno zgodzić się z takim rozwiązaniem. Jest ono niepotrzebne. Dotychczasowe brzmienie pozwala na szerokie rozumienie użytych w nim przesłanek. Mianowicie w dotychczasowym przepisie oprócz niedoświadczenia ujęto przymusowe położenie i niedołęstwo. Zaistnienie którejś z tych trzech przesłanek przy spełnieniu pozostałych pozwala na zastosowanie powyższego przepisu. W myśl słownika języka polskiego pojęcie ˝niedoświadczenie˝ oznacza również, że osoba niedoświadczona to osoba nieobeznana, łatwowierna, niewprawiona, nieporadna, niezorientowana czy nieznająca się. Również w orzecznictwie przesłanka niedoświadczenia odczytywana jest w kontekście określonego rodzaju stosunków prawnych jako brak doświadczenia w określonego rodzaju przedsięwzięciach. Interpretowana w ten sposób przesłanka niedoświadczenia występująca w treści przepisu spełnia funkcję, którą według uzasadnienia proponowanych zmian realizować ma nowo dodana przesłanka braku dostatecznego rozeznania. Tym samym należy uznać ją za zbędną. Takie poszerzanie przepisów niczemu dobremu nie służy. To czyni ten przepis tylko bardziej skomplikowanym. Kolejna poprawka dotyczy skreślenia w art. 1 pkt 5 lit. b przewidującej, że po § 1 art. 388 Kodeksu cywilnego zostanie dodany § 1 1 , zgodnie z którym jeżeli wartość świadczenia jednej ze stron w chwili zawarcia umowy przewyższa co najmniej dwukrotnie wartość świadczenia wzajemnego, domniemywa się, że przewyższa ją w stopniu rażącym. Wprowadzenie powyższego rozwiązania odbędzie się, proszę państwa, kosztem daleko idącego ograniczenia swobody orzeczniczej sądów - a na tym powinno opierać orzekanie. To sądowi należy pozostawić ocenę, przy wzięciu pod uwagę konkretnych okoliczności sprawy, czy mamy do czynienia z rażącą dysproporcją świadczeń, czy też nie. Ponadto trzeba zauważyć, że wprowadzenie domniemania, że rażąca jest co najmniej dwukrotna dysproporcja świadczeń, w praktyce może ukształtować stanowisko, że nie są spełnione przesłanki wyzysku, jeżeli wartość świadczenia wyzyskanego przewyższa wartość świadczenia wzajemnego o 99% albo mniej. Należy również zauważyć, że w gospodarce rynkowej różnica cen niektórych produktów nie jest niczym nadzwyczajnym. Różnice cen wynikają np. z różnego rodzaju ofert specjalnych, wyprzedaży. W projekcie przewidziano, iż uprawnienia w nowelizowanym art. 388 § 1 wygasają z upływem 3 lat od dnia zawarcia umowy, a jeśli stroną jest konsument - z upływem aż 6 lat. Do dzisiaj mamy w przepisie tylko 2 lata, jeśli chodzi o ten termin zawity. Składamy poprawkę, w której przewiduje się, że w miejsce 2-letniego terminu dla wszystkich będzie termin 3-letni. Jest to wystarczająco długi termin. Konsument może skorzystać (Dzwonek) z innych rozwiązań, np. z art. 385 § 1 Kodeksu cywilnego, czyli klauzul abuzywnych. Przysługują mu również inne świadczenia i możliwości wynikające z prawa konsumenckiego czy nawet z art. 58 Kodeksu cywilnego. Jest to bardzo duże wydłużenie, niczym nieuzasadnione. Pamiętam, że w poprzedniej kadencji PiS, wnosząc zmiany dotyczące terminów przedawnienia, skracał je i gdy wskazywałam, że będą dotyczyć również konsumentów, przyjmował to do wiadomości, a teraz w sposób niczym nieuzasadniony, bo nie wynika to z żadnej analizy projektu ustawy, wydłuża ten termin do aż 6 lat, proszę państwa, z 2 lat, które obowiązują w tej chwili zgodnie z przepisem. Tym samym składamy poprawki do tego projektu ustawy, licząc, że będą one przedmiotem merytorycznej dyskusji - bo taka dyskusja, a nie polityczna, powinna się odbywać w nadzwyczajnej komisji kodyfikacyjnej, gdzie tworzymy przepisy stanowiące bazę, podstawę funkcjonowania systemu prawnego. Dziękuję bardzo.