Mówca: Andrzej Matusiewicz
Data: 2018-12-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panie Senatorze! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny wykonawczy, druk sejmowy nr 3028. Jest to inicjatywa Senatu, tzw. powyrokowa, polegająca na dostosowaniu systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt. SK 13/14 stwierdzającego niezgodność art. 204 § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 22 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego z konstytucją. Trybunał wydał wyrok, tzw. wyrok zakresowy, w którym stwierdził, że art. 204 § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 22 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego w zakresie, w jakim nie przewiduje prawa do osobistego udziału sprawcy, wobec którego stosowany jest środek zabezpieczający polegający na umieszczeniu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, w posiedzeniu sądu w sprawie dalszego stosowania tego środka zabezpieczającego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 konstytucji - wzorzec konstytucyjny to prawo do sądu - w związku z art. 41 ust. 1 konstytucji - wzorzec dotyczący pozbawienia lub ograniczenia wolności - i art. 31 ust. 3 konstytucji - wzorzec konstytucyjny to zasada proporcjonalności dóbr prawnie chronionych. W związku z tym należy przypomnieć dotychczasową treść art. 204 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, który stanowi, że w posiedzeniu w przedmiocie dalszego stosowania pobytu sprawcy w zakładzie psychiatrycznym obowiązkowy jest udział prokuratora, obrońcy, w wypadkach określonych w art. 8 § 2 k.k.w., czyli jest to obrona z urzędu, jeżeli skazany jest głuchoniemy lub niewidomy, zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności, skazany nie ukończył 18 lat bądź sąd, to czwarta przesłanka, uznał za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę ustanowienie obrońców z urzędu. W związku z powyższym w toku prac w Senacie po uwzględnieniu uwag ministra sprawiedliwości uchwalono projekt, w którym po art. 204 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego dodano ust. 2a-2d w brzmieniu przyznającym sprawcy prawo udziału w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania środka zapobiegawczego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, z wyjątkiem gdy z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane dla sprawcy. Wtedy nie bierze on udziału w tym posiedzeniu, chyba że mimo tej opinii sąd uzna udział sprawcy za konieczny. Doręczając sprawcy zawiadomienie o terminie posiedzenia, należy go pouczyć o prawie do złożenia wniosku o doprowadzenie go na posiedzenie. Wniosek taki powinien być złożony do sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia sprawcy zawiadomienia. Taki wniosek może złożyć również skazany bezpośrednio do kierownika zakładu psychiatrycznego, który ma obowiązek niezwłocznie przekazać ten wniosek do sądu. Nowelizując te przepisy, zwrócono również uwagę na właściwość sądu w sprawach dotyczących wykonania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym i ustalono jako sąd właściwy sąd, w którego okręgu sprawca przebywa, będący sądem tego samego rzędu co sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Vacatio legis jest minimalne, ustawa wejdzie w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera omawiany senacki projekt w zakresie nowelizacji przepisów Kodeksu karnego wykonawczego. Dziękuję bardzo.