Mówca: Małgorzata Zwiercan
Data: 2016-10-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Proponowane w omawianym projekcie zmiany dotyczą prawa pierwokupu. Według procedowanej nowelizacji, w przypadku skorzystania przez uprawnionego ze swoich praw z tytułu prawa pierwokupu jest on zobowiązany przed złożeniem stosownego oświadczenia u notariusza do złożenia depozytu notarialnego w wysokości całej ceny określonej w umowie sprzedaży zawartej przez zobowiązanego z osobą trzecią. Dodatkowo wnioskodawcy proponują, by dotychczasowy wyznaczony termin, określony mianem ˝niezwłocznie˝, w jakim zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu powinien zawiadomić upoważnionego o umowie sprzedaży zawartej z osobą trzecią, dookreślić jako 3 dni. Taki sam wymiar czasu przewidywany jest dla notariusza na zawiadomienie zobowiązanego o wykonaniu prawa pierwokupu. Według projektodawców omawianej nowelizacji jej celem jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami, zwiększenie wzajemnego zaufania podmiotów uczestniczących w obrocie nieruchomościami oraz wykluczenie możliwości przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz uprawnionego bez uiszczenia należności finansowych. Cele te wydają się być może słuszne i godne poparcia, zastanowić się jednak należy, czy projekt ustawy, który właśnie procedujemy, ma realne szanse na ich spełnienie oraz czy rzeczywiście spełnienie tak ogólnikowo zarysowanych koncepcji jest czymś, do czego powinniśmy dążyć. Zacząć należy od tego, że wprowadzenie proponowanych zapisów przez ich ułamkowy i niedokładny charakter może wprowadzić chaos w praktycznym stosowaniu prawa w tym obszarze. Omawiane regulacje stoją bowiem w sprzeczności z już obowiązującymi zapisami ustawy Kodeks cywilny, w których w przypadku zastrzeżenia w umowie sprzedaży późniejszego terminu rozliczenia nie narzuca się upoważnionemu formy zabezpieczenia zapłaty ceny - w przeciwieństwie do proponowanej nowelizacji. Reasumując, według wnioskodawców jedyną słuszną formą zabezpieczenia zapłaty ceny jest ta, którą przewiduje omawiana nowela. Rozwiązanie to nie wyszczególnia jednak ani przypadku, w którym w umowie zobowiązanego z osobą trzecią uiszczenie należności miałoby odbyć się w terminie późniejszym, ani też jeżeli miałoby nastąpić w częściach. W wielu sytuacjach, kiedy przedmiotem umowy sprzedaży będzie nieruchomość o znacznej wartości, konieczność dostosowania się do tej jedynej słusznej formy skutkować może niemożnością wykonania pierwokupu przez uprawnionych. Dodatkowo brak uszczegółowienia podmiotów, których miałaby dotyczyć omawiana regulacja, wskazuje, że wnioskodawcy sugerują, iż konieczne jest wprowadzenie dodatkowej ochrony dla zobowiązanego nawet w przypadku, kiedy upoważnionym jest Skarb Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Nie twierdzę, że obecnie obowiązujące regulacje w wystarczającym stopniu i wystarczająco przejrzyście normują sytuację prawną podmiotów uczestniczących w obrocie nieruchomościami w Polsce, jednak celem omawianego projektu ustawy nie jest wyeliminowanie istniejących niedociągnięć. Według uzasadnienia omawianego projektu celem jest zapewnienie zobowiązanemu z tytułu pierwokupu gwarancji zapłaty za sprzedane dobra. Ciężko jednak wywnioskować, czy ta zapłata jest bądź bywa - i ewentualnie jak często - zagrożona. Mając na uwadze powyższe, Koło Poselskie Wolni i Solidarni będzie głosować za odrzuceniem projektu ustawy w pierwszym czytaniu. Dziękuję.