PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 wyrażam poparcie dla ustawy o ustanowieniu 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińską Powstańczą Armię na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. To był jeden z najtragiczniejszych rozdziałów w historii naszego narodu. Mordy na ludności polskiej, które przybrały charakter ludobójstwa, pochłonęły ponad 100 tys. istnień, głównie mieszkańców wsi, rodzin, dzieci, kobiet, starców. Zbrodnia ta miała jeden powód - polska narodowość. Apogeum tej tragedii przypadło na 11 lipca 1943 r., tzw. krwawą niedzielę, kiedy to w ponad 100 miejscowościach Polacy zostali bestialsko zamordowani. Dzień 11 lipca to symbol męczeństwa Polaków na Kresach, dzień, którego nie można marginalizować. Sejm już w 2016 r. przyjął uchwałę oddającą hołd ofiarom, jednak, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu projektu, tylko ustanowienie święta państwowego ma realną moc upamiętniającą. Ustawa, nad którą dziś procedujemy, to najbardziej wyraźny i godny sposób oddania czci ofiarom. To także wypełnienie zobowiązania wobec Kresowian i ich potomków, którzy od dziesięcioleci upominają się o prawdę, o pamięć i o szacunek. Dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 popiera ten projekt ustawy. Uważamy, że ustanowienie 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa na ziemiach wschodnich w randze święta państwowego jest aktem sprawiedliwości dziejowej, głosem pamięci, godności, a zarazem krokiem ku dojrzałej wspólnocie historycznej. Obchodząc Narodowy Dzień Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP, zwanego rzezią wołyńską, powinniśmy pamiętać, że u źródeł tej zbrodni, tak jak i innych zbrodni ludobójstwa, leżą złe emocje, nienawiść, ksenofobia, pogarda dla człowieka. Nie wolno nam obchodzić tej rocznicy w duchu nienawiści. Nie wolno utożsamiać sprawców z całym narodem Ukrainy, który dziś krwawi, będąc sam przedmiotem nienawiści i imperialnych zakusów sąsiada. Niech ten dzień w żadnym wypadku nie stanie się okazją do antyukraińskich emocji. To są nasi sąsiedzi i pamiętajmy, że jedynie pełna prawda o historii jest najlepszą drogą do pojednania oraz wzajemnego wybaczenia. A była to trudna, wielowiekowa historia sąsiedztwa i życia obok siebie. Może warto powiedzieć za polskimi biskupami ich słowa z 1965 r.: wybaczamy i prosimy o wybaczenie. Dziękuję.
Mówca: Tadeusz Samborski
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe, w imieniu którego mam zaszczyt przemawiać, w całej rozciągłości popiera poselski projekt ustawy o ustanowieniu 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, wniesiony do Wysokiej Izby po pierwszym czytaniu przez Komisję Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu. My, posłowie ludowcy, od wielu już lat jesteśmy strażnikiem pamięci o okrutnie pomordowanych naszych rodakach na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej, którzy stali się ofiarami ludobójstwa dokonanego przez zaślepionych nienawiścią Ukraińców spod znaku OUN-UPA i innych bojówek nacjonalistycznych, a także otumanionych przez banderowską ideologię sąsiadów ukraińskich. Polskie Stronnictwo Ludowe, jego liderzy, posłowie, sympatycy ruchu ludowego, agendy specjalistyczne jak prasa, wydawnictwa zawsze poczuwali się do moralnego obowiązku pamięci o ofiarach ukraińskich nacjonalistów, gdyż znakomita większość pomordowanych Polaków to byli niewinni mieszkańcy bezbronnych wsi kresowych. Ludowcy z determinacją i ofiarnością walczyli i nadal walczą o prawdę o banderowskim ludobójstwie zgodnie z refleksyjną maksymą jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy współczesnych Włodzimierza Odojewskiego, który napisał tak: Prawdy nie da się pogrzebać, gdyż ona odsłoni się przy pierwszej okazji, wstanie z grobu - koniec cytatu. Przecież powszechnie wiadomo, że tylko na prawdzie można budować godne relacje między ludźmi i między narodami. Przecież nie można zamieść pod dywan faktu, że dzień 11 lipca 1943 r. to najbardziej krwawa niedziela w dziejach narodu polskiego, bo to właśnie wtedy prawie 100 polskich wsi na Kresach spłynęło niewinną krwią pomordowanych banderowskimi siekierami bezbronnych kobiet, dzieci, starców i osób duchownych. Polska wieś kresowa umierała w milczeniu i w przerażeniu. Przemawiając w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego, który przyjęcie procedowanej ustawy uważa za moralny i patriotyczny obowiązek, nie mogę nie przywołać chociażby kilku nazwisk zamordowanych polskich bohaterów, jak np. Jana Zygmunta Rumla, poety Wołynia, męczennika rozewranego końmi przez oprawców z UPA, czy Weroniki Wąsik, komendantki Batalionów Chłopskich obwodu buczackiego. Gwoli sprawiedliwości należy też złożyć hołd pamięci tym szlachetnym Ukraińcom, którzy zginęli z rąk swoich pobratymców za to, iż odmówili udziału w mordowaniu swoich sąsiadów lub ratowali Polaków od niechybnej śmierci. Wydaje się, iż w aktualnej sytuacji na Ukrainie i w polsko-ukraińskich relacjach musimy zadowolić się konstatacją: gdy nie ma mogił, ocalmy pamięć. Procedowana obecnie ustawa będzie takim właśnie aktem ocalającym pamięć, aktem nadającym rocznicy krwawej niedzieli status święta państwowego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dziś stoimy przed szansą, by naprawić historyczną niesprawiedliwość i oddać hołd tym, którzy przez dekady byli zapomniani. Projekt ustawy o ustanowieniu 11 lipca narodowym dniem pamięci ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA to nie tylko akt legislacyjny, ale moralny obowiązek wobec ofiar i ich rodzin. Przypomnijmy, że 11 lipca 1943 r., podczas tzw. krwawej niedzieli, oddziały UPA zaatakowały ok. 150 polskich miejscowości na Wołyniu, mordując tysiące niewinnych ludzi. To był kulminacyjny moment zbrodni, która według historyków pochłonęła ponad 100 tys. polskich istnień. W 2016 r. klub Kukiz’15 złożył projekt ustawy, który jasno nazywał te wydarzenia ludobójstwem i proponował ustanowienie 11 lipca dniem pamięci. Podkreślaliśmy wówczas, że konieczne jest upamiętnienie zbrodni na Polakach, konieczne jest nazwanie tej zbrodni ludobójstwem. Niestety przez lata brakowało woli politycznej, by przyjąć takie rozwiązanie. Dziś mamy okazję to zmienić. Ustanowienie 11 lipca narodowym dniem pamięci to uznanie prawdy historycznej. Nazywając zbrodnię po imieniu, oddajemy sprawiedliwość ofiarom. Jest to wzmocnienie edukacji. Dzień pamięci to okazja do przypomnienia młodemu pokoleniu o tragicznych wydarzeniach i ich konsekwencjach, jak również jest to budowanie wspólnoty. Wspólne upamiętnienie ofiar może zjednoczyć społeczeństwo wokół takich wartości jak prawda i sprawiedliwość. Niektórzy obawiają się, że taka ustawa może zaszkodzić relacjom polsko-ukraińskim, jednak prawdziwe pojednanie możliwe jest tylko na fundamencie prawdy. Ukrywanie czy bagatelizowanie zbrodni nie służy budowaniu zaufania między narodami. Na koniec zwrócę uwagę na istotny brak w tej ustawie, a mianowicie: brak penalizacji kłamstwa wołyńskiego. Penalizacja ta była ujęta w projekcie Kukiz’15 z 2016 r. Niestety wówczas nie procedowano nad naszym projektem. Mamy w polskim porządku prawnym kłamstwo oświęcimskie, kłamstwo katyńskie i apeluję o wprowadzenie kary za kłamstwo wołyńskie, np. w brzmieniu, które proponowaliśmy: publiczne zaprzeczanie zbrodniom ukraińskich nacjonalistów i ich kolaborantów będzie karane karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności do lat 3. Apeluję o uzupełnienie tego projektu. Dziękuję.
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W związku ze sprawozdaniem komisji o poselskim projekcie ustawy o ustanowieniu 11 lipca Dniem Pamięci o Polakach - ofiarach ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej chciałabym wyrazić głębokie poparcie dla tej inicjatywy oraz przypomnieć, jak ważne jest godne upamiętnienie naszych rodaków, którzy w latach 1943-1945 padli ofiarą bestialskich zbrodni. 11 lipca, nazywany krwawą niedzielą, był kulminacyjnym momentem tragicznych wydarzeń na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, kiedy to dziesiątki polskich wsi zostały zaatakowane przez oddziały Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i UPA. Ginęły całe rodziny, kobiety, dzieci, starcy, którzy zostali zamordowani w niewyobrażalnie okrutny sposób tylko dlatego, że byli Polakami. Te wydarzenia miały charakter ludobójstwa, co zostało wielokrotnie potwierdzone przez historyków, badaczy i organizacje międzynarodowe. Ustanowienie 11 lipca dniem pamięci o Polakach - ofiarach ludobójstwa na Kresach jest nie tylko hołdem dla tych, którzy zginęli, lecz także aktem sprawiedliwości dziejowej. To nasz moralny obowiązek wobec ofiar i ich potomków (Dzwonek) oraz ważny element narodowej pamięci historycznej. W czasach, gdy historia bywa fałszowana lub pomijana, musimy stanowczo i odważnie mówić prawdę o tamtych wydarzeniach. Chciałabym wyraźnie podziękować wszystkim środowiskom kresowym, historykom oraz rodzinom ofiar za ich wieloletnie starania o przywrócenie pamięci o naszych rodakach z Wołynia i Kresów Południowo-Wschodnich. Cześć ich pamięci!
Mówca: Andrzej Tomasz Zapałowski
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoko Izbo! Chciałbym z tego miejsca zaapelować do prezydenta Warszawy i radnych m.st. Warszawy, aby w końcu odpowiedzieli na apel Stowarzyszenia ˝Wspólnota i Pamięć˝ oraz Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów o to, żeby na Powązkach Wojskowych w Warszawie legalnie stanął krzyż wołyński. Od kilku lat te stowarzyszenia apelują i proszą o ten gest, żeby na Powązkach Wojskowych pojawił się symbol martyrologii narodu polskiego na Kresach. Ja tylko przypomnę, że po wojnie ok. 1/4 Polaków była dotknięta właśnie zbrodniami ukraińskich nacjonalistów, bo musieli uciekać z Kresów Wschodnich - niektórym się nie udało. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Poselski projekt ustawy o ustanowieniu 11 lipca Dniem Pamięci o Polakach - ofiarach ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzi w Polsce nowe święto państwowe. Zapewne uzyska poparcie całego Sejmu - to dobrze. Kilka miesięcy temu, 6 lutego 2025 r., odbyło się pierwsze czytanie poselskiego projektu nowelizacji ustawy o IPN oraz Kodeksu karnego, druk nr 908, który ma ułatwić prowadzenie postępowań karnych przeciwko osobom zaprzeczającym zbrodniom dokonanym na Polakach na Wołyniu przez ukraińskie formacje, w szczególności OUN-UPA. Ludobójstwo to wielka rana, wciąż krwawiąca, nie zabliźni się bez prawdy, bez nazwania wydarzeń po imieniu. Rząd Ukrainy wciąż nie staje w prawdzie. W tej prawdzie muszą stanąć władze Ukrainy i obywatele i przyznać, że to, co wydarzyło się na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, było ludobójstwem. W lutym 2025 r. padła propozycja, aby od razu przejść do drugiego czytania tej ustawy, ale została ona skierowana do komisji. Od tamtej pory właściwie nic się nie wydarzyło. (Dzwonek) Moje pytanie brzmi: Na kiedy jest zaplanowane dalsze procedowanie nad tym wspomnianym projektem? Zawiera on zmiany, które w realny sposób wpłyną na możliwość reagowania na pojawiające się wciąż kłamstwa dotyczące ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce. Czekamy na procedowanie nad ważną ustawą, druk nr 908. Cześć pamięci ofiarom ludobójstwa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej! (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt ustawy zakłada ustanowienie dnia 11 lipca narodowym dniem pamięci o Polakach - ofiarach ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Choć ten dzień został już ujęty w uchwale Sejmu z 2016 r., dotąd nie nadano mu ustawowej rangi święta państwowego. Projekt ma charakter symboliczny, historyczny oraz edukacyjny. Mam trzy pytania. Czy są plany upowszechnienia wiedzy o zbrodni wołyńskiej w szkołach i mediach publicznych, np. poprzez współpracę z IPN czy resortem edukacji? Czy planowane są działania promujące nowe święto, aby nie miało ono wyłącznie charakteru formalnego? W jaki sposób zamierza się wspierać inicjatywy dokumentujące miejsca zbrodni, identyfikację ofiar i ich godne upamiętnienie? Projekt ma na celu ustawowe upamiętnienie tragicznych wydarzeń, które przez dekady były przemliczane. Regulacja stanowi ważny gest wobec rodzin pomordowanych, środowisk kresowych i całego społeczeństwa, potwierdzając, że pamięć i prawda historyczna są podstawą wspólnoty narodowej. Dziękuję.
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Oczywiście jest to niezwykle cenna inicjatywa, którą będziemy popierać. Ustanowienie 11 lipca dniem pamięci ofiar rzezi wołyńskiej to bardzo ważna sprawa. Oczywiście nie można zatrzymać się przy tej okazji. Trzeba przypominać o tej krwawej historii, dlatego chciałbym zapytać przedstawicieli rządu: Co z muzeum w Chełmie, Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej? Podpisano z rządem umowę, że będzie ono wybudowane, natomiast obecna ekipa wymówiła tę umowę, według mnie bezprawnie. Co z upamiętnieniem właśnie w taki sposób, co z muzeami i tym konkretnym muzeum w Chełmie? Dziękuję.
Mówca: Mariusz Krystian
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałek! Wysoka Izbo! To projekt ustawy, który warto poprzeć. Oczywiście można się zgodzić ze stwierdzeniem, że warto zachować pamięć, jeśli nie ma grobów, ale w tym wszystkim, w całym procesie przywracania historycznej pamięci o Polakach będących ofiarami banderowskich czarnych sotni chodzi o to, żeby ofiary w końcu miały swój grób, żeby rodziny miały miejsce, które można odwiedzić, aby złożyć hołd tym, którzy zginęli w czasie II wojny światowej, a często jeszcze po II wojnie światowej, z rąk ukraińskich faszystów. Dlatego moje pytanie dotyczyć będzie kwestii ekshumacji i utworzenia polskich cmentarzy dla ofiar ukraińskiego nacjonalizmu. Jakie są rzeczywiste zamierzenia i rzeczywiste osiągnięcia rządu w tej kwestii? Chodzi o to, aby (Dzwonek) doprowadzić do tego procesu, aby doprowadzić do tego, że polskie rodziny będą miały miejsce, w którym będą mogły czcić pamięć ofiar ukraińskiego ludobójstwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dariusz Matecki
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Zacytuję Karola Nawrockiego, już niedługo prezydenta: ˝To, co wydarzyło się na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej, jest naszą wspólną narodową traumą, która nie spotkała się niestety ze zrozumieniem narodu ukraińskiego i prezydenta Ukrainy, pana Zełenskiego˝. Cytuję dalej: ˝Do przełomu w sprawie ekshumacji dojdzie wówczas, jeśli prezydent Zełenski jasno powie, że Ukraina wyraża zgodę na rozpoczęcie pełnopłaszczyznowych ekshumacji na Wołyniu. Musimy się tego domagać i ja się będę tego domagać jako prezydent Polski˝. Po drugiej stronie mieliśmy kandydata, który nigdy nie potrafił nazwać wydarzeń na Wołyniu ludobójstwem - jakieś zbitki słowne: czystki etniczne o znamionach ludobójstwa. Nie ma czegoś takiego. Wymordowano ponad 100 tys. naszych rodaków w najbardziej bestialski sposób. To oczywiste, że to było ludobójstwo. Ten sam człowiek blokuje w Warszawie, na Powązkach, tak ważnych dla Polaków, powstanie pomnika, krzyża wołyńskiego. Mam też pytanie do rządu: Dlaczego? Domagamy się, żeby na Powązkach zostały upamiętnione osoby pomordowane na Wołyniu. (Dzwonek) Dziękuję bardzo.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam pytanie do przedstawiciela posłów, którzy złożyli ten projekt, i do ministerstwa, właściwie to samo. Chodzi o to, o czym mówiłem w trakcie mojego wystąpienia w imieniu koła. Czy projekt zostanie uzupełniony o penalizację kłamstwa wołyńskiego? Mamy zapisy dotyczące kłamstwa oświęcimskiego, kłamstwa katyńskiego. Polacy pomordowani w tak bestialski sposób na Wołyniu również powinni być chronieni przed kłamstwem wołyńskim, dlatego prosiłbym i ministerstwo, i posła wnioskodawcę o ustosunkowanie się do tego, o rozbudowanie tej ustawy o kwestię penalizacji kłamstwa wołyńskiego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Patryk Wicher
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! To bardzo delikatna kwestia, która ciąży na naszych relacjach, można powiedzieć, już od pokoleń. W Polsce, w naszej tradycji stanięcie nad mogiłami jest czymś wyjątkowym, czymś, co wzrusza nasze serca. Przypomnę słynną rozmowę wuja z jego siostrzeńcem, chodzi o Bohatyrowiczów. Powiedział on: Kto po nas będzie dbał o tę mogiłę? Przecież wszyscy o niej zapomną. Moi Drodzy! Nie możemy zapominać o tych ofiarach. Żeby budować dobre relacje, te dobre mosty relacyjne, trzeba najpierw rozliczyć się z historii, z tradycji. Dlatego też myślę, że ta uchwała, decyzja o ustanowieniu tego święta narodowego jest bardzo dobrym krokiem. Chodzi jednak także o wymiar związany z powstawaniem cmentarzy, miejsc pamięci. W Puźnikach pierwszy wykop, 1,6 m na 4 m, ukazał ponad 40 ofiar. Jaka to jest skala, jeśli na takim skrawku ziemi pochowanych jest tyle ofiar? (Dzwonek) Moi Drodzy! Pamiętajmy o tym. Prosimy o pamięć, nie o zemstę, a także o budowę muzeum w Chełmie. Jest ono bardzo istotne, bo to będzie widoczny wymiar pamięci. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Władysław Kurowski
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ustawa o ustanowieniu 11 lipca Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, jak widać, tutaj, na tej sali nie budzi żadnych zastrzeżeń. W 100% popieramy tę ustawę jako ważny akt, który dotyczy prawdy i pamięci o tamtych czasach. Bestialski mord i męczeństwo Polaków żyły w naszej pamięci, żyją i, jak myślę, nadal będą żyć. Trzeba natomiast jasno powiedzieć, że akty tego typu jak ten, który dzisiaj podejmujemy, nie wystarczają. Pytanie do pana ministra: Czy jest rozpatrywany powrót do umowy między miastem Chełm a ministerstwem kultury w sprawie budowy, współfinansowania i prowadzenia muzeum? (Dzwonek) Tego muzeum, które było rozpoczęte jeszcze za czasów poprzedniego rządu, bo to jest właściwy wymiar tego, o czym wszyscy tutaj myślimy. Tam ma być przechowywana pamięć, tam mają być prowadzone badania na przyszłość. Bo przecież nie o zemstę, lecz o pamięć i prawdę wołają ofiary. I my o tym pamiętamy. Cześć pamięci ofiar rzezi wołyńskiej! Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Zbigniew Bogucki
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Jest pełna zgoda. Bardzo mnie cieszy, że tutaj, w polskim parlamencie, w polskim Sejmie nie mamy wątpliwości co do tego, że ten dzień pamięci powinien być świętem państwowym upamiętniającym ofiary ludobójstwa na Wołyniu, ludobójstwa dokonanego w Małopolsce Wschodniej przez nacjonalistów ukraińskich. Przypomnę, że od 6 lutego, czyli przez 4 miesiące, jest mrożony projekt, który przedstawiałem w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości jako wnioskodawca, dotyczący ścigania wszelkich przejawów de facto banderyzmu, ścigania za kłamstwo wołyńskie, dotyczący nazwania rzeczy po imieniu, a więc ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej ludobójstwem, dotyczący zmiany ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, ale także zmiany ustawy - Kodeks karny. Tutaj głosami posłów Prawa i Sprawiedliwości, Konfederacji oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego ten projekt przeszedł. Mieliśmy przejść od razu do drugiego czytania. (Dzwonek) To się zatarło i przez 4 miesiące w tym zakresie nie dzieje się nic. Dlaczego nic się nie dzieje? To jest pytanie do rządu, panie ministrze, to jest pytanie do szefa Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Oczywiście gesty są ważne, ale my musimy reagować na różne przejawy banderyzmu, które są w Polsce, bo nie może być na niego zgody. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jak trudno przychodzi nam, polskiemu parlamentowi, polskiemu Sejmowi, uczcić pamięć pomordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Dopiero 35 czy nawet 36 lat po przemianach ustrojowych polski Sejm jest w procesie uchwalania ustawy, która podniesie rangę tego święta, tego dnia pamięci przyjętego uchwałą Sejmu z 2016 r. do rangi ustawy. To bardzo dobrze. Z drugiej strony dlaczego w tej inicjatywie legislacyjnej brakuje przepisów penalizujących tych, którzy nadal kłamią i mówią, że nie było żadnego ludobójstwa na Wołyniu. Jest naszym obowiązkiem jako Wysokiej Izby, jako parlamentu (Dzwonek) wprowadzić takie przepisy do ustawodawstwa. Wreszcie w samej ustawie jest błąd co do faktu. Mówił już o tym pan prof. Zapałowski z tej mównicy. Do 1947 r., a nawet do 1948 r. trwały mordy w Małopolsce Wschodniej. Jeszcze możemy to zmienić w drugim czytaniu. Proszę zatem o to, aby do ustawy wprowadzić to zgodnie z faktami historycznymi, aby upamiętnić te wydarzenia, które rzeczywiście miały miejsce na tamtych ziemiach polskich. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Anna Ewa Cicholska
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dzisiejsza debata nad tą ustawą jest dobrą okazją do wezwania już kolejny raz władz Ukrainy do pełnej współpracy w zakresie ekshumacji ofiar rzezi wołyńskiej. Po prawie 10-letniej przerwie rozpoczęły się pierwsze ekshumacyjne prace w Puźnikach w obwodzie tarnopolskim. To dobre wiadomości. Chrześcijańskim obowiązkiem jest należycie pochować naszych rodaków i właściwie oznaczyć groby, najlepiej imieniem i nazwiskiem ofiary. Jednak pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej szacują, że ekshumacje mogą trwać dziesiątki lat. Dlatego wzywamy władze Ukrainy do pełnej współpracy i zniesienia ograniczeń w tym zakresie. Cieszy to (Dzwonek), że wspólnie jesteśmy za ustanowieniem święta państwowego upamiętniającego ofiary tego ludobójstwa, rzezi wołyńskiej. Jednak z drugiej strony nie wolno wycofać się z projektów dotyczących powstania Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Habura
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałkini! Wysoki Sejmie! Ustanowienie 11 lipca dniem pamięci o Polakach - ofiarach ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej ma charakter symboliczny, ponieważ właśnie 11 lipca 1943 r. doszło do kulminacji rzezi wołyńskiej. Wybór tego dnia to oddanie hołdu tysiącom Polaków, którzy zginęli w wyniku masowych mordów, a także upamiętnienie tragicznych wydarzeń, które do dzisiaj pozostają bolesną częścią polskiej historii. Ustanowienie takiego dnia ma również znaczenie edukacyjne, bo przypomina kolejnym pokoleniom o ofiarach i trudnych relacjach polsko-ukraińskich, a także podkreśla wagę pamięci historycznej i pojednania. (Dzwonek) Jest ono inicjatywą celową i oczekiwaną.
Mówca: Piotr Adamowicz
Data: 2025-06-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W zasadzie do panów posłów Zyski i Sachajki: posiedzenie komisji trwało od godz. 9.30. Dlaczego pan nie przyszedł, panie pośle, nie wiem. Trzeba było kogoś upoważnić. Do pana posła Zyski: przepraszam bardzo, ale głos zabierali pan Gliński, pan Babinetz, zabierało go jeszcze kilka osób. Czy klub Prawa i Sprawiedliwości mógłby uzgodnić wspólne stanowisko dotyczące tego, jak według nich miałaby brzmieć ta ustawa, a nie zgłaszać się nagle na forum plenarnym? Nie od wczoraj jesteście parlamentarzystami, nie pierwszą kadencję, i wiecie, jakie są procedury i regulaminy. I taka inna refleksja, uwaga. Wszystko ma odcienie szarości, panie profesorze. Historia, polityka narodowościowa II RP, odpowiedź na zamachy, sabotaże OUN, ekspedycje wojskowe. Rok 1938, prawie 140 obiektów sakralnych na Lubelszczyźnie zniszczonych. (Dzwonek) Więc to nie jest tak, że tylko jedni są winni. Dziękuję. (Poseł Andrzej Tomasz Zapałowski: I za to wymordowano tyle ludzi?)