Mówca: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska
Data: 2019-04-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałabym się odnieść do jednego elementu, który przewijał się niemalże we wszystkich wystąpieniach klubowych, a związany jest z problemem dzietności w kontekście programu ˝Rodzina 500+˝. Chciałam powiedzieć, że analizowanie samych wartości bezwzględnych prowadzi do zniekształcenia obrazu zachodzących zmian. I, proszę państwa, porównywanie rok do roku, roku 2017 do roku 2018 i roku 2019, bez analizowania wpływu pozostałych czynników, jest naprawdę drogą donikąd. Spadek ten, nieduży spadek liczby urodzeń w 2018 r. jest skutkiem malejącej liczby kobiet w wieku rozrodczym. Proszę państwa, w czerwcu 2018 r. liczba kobiet w wieku od 20 do 39 lat była prawie o 110 tys. mniejsza niż rok wcześniej. 110 tys. to jest potężny ubytek kobiet w tej grupie wiekowej, która obejmuje kobiety rodzące 95% wszystkich dzieci. Wynika to z procesu starzenia się kobiet urodzonych w okresie wyżu demograficznego na przełomie lat 70. i 80. Oznacza to, że wzrost liczby urodzeń w latach 2016-2017 i względnie niewielki spadek liczby urodzeń w 2018 r. miały odniesienie do dynamicznie spadającej liczby kobiet w wieku rozrodczym. Proszę państwa, to jest prognoza zmiany wielkości populacji kobiet w wieku, w którym najczęściej rodzą dzieci. Proszę zobaczyć, jaki mamy dynamiczny spadek w tej grupie wiekowej 20-39 lat. To jest spadek w grupie 20-39 lat, a to - w kolejnej grupie wiekowej, do 49. roku życia. Ten głęboki spadek utrzyma się do 2024 r. Powinniśmy raczej odpowiedzieć sobie na pytanie: Jaka by była dzietność, gdyby ten program nie obowiązywał? (Oklaski) Proszę państwa, musimy się odnosić do wskaźnika dzietności. Jeżeli mówimy, że wskaźnik dzietności w 2017 r. wyniósł 1,45 i wzrósł z poziomu 1,29, i jest najwyższy od 1997 r., to oznacza, że wskaźnik dzietności rośnie. Bo tego, co dotyczy populacji kobiet w tym wieku, w którym decydują się na urodzenie dzieci, po prostu nie jesteśmy w stanie zmienić. Ale dla takiej analitycznej uczciwości należałoby może zaglądnąć do oceny skutków regulacji albo do prognoz Głównego Urzędu Statystycznego. Proszę państwa, najbardziej optymistyczna prognoza demograficzna GUS-u w zakresie urodzeń w latach 2014-2050 przewidywała - jeszcze przed programem ˝Rodzina 500+˝ - że w 2018 r. liczba urodzeń będzie na poziomie 379 tys. A więc możemy powiedzieć, że liczba urodzeń jest znacznie wyższa od tej, którą prognozował GUS. A teraz odwołajmy się do oceny skutków regulacji, którą mieliśmy załączoną do ustawy w tym momencie, kiedy wprowadzaliśmy ten program, w 2016 r. Ocena skutków regulacji do ustawy wprowadzającej mówiła, że rzeczywista liczba urodzeń będzie wyższa od wysokich prognoz Głównego Urzędu Statystycznego. Oznacza to, że dzięki wprowadzeniu świadczenia wychowawczego zdecydowały się na urodzenie dziecka osoby, które być może bez wsparcia tego programu nie podjęłyby takiej decyzji. Proszę państwa, mówienie właśnie o tym, że ten program nie ma wpływu na dzietność, jest naprawdę nieuprawnione. Pamiętajmy też, że rośnie nam skala wielodzietności. Ta skala wielodzietności dotyczy rodzin z trójką dzieci. To też jest zjawisko - mówiłam o tym w swoim wystąpieniu wprowadzającym - którego nie było od 1997 r. Oczywiście, na decyzje rodziców, które są autonomiczne, osobiste, wpływ mają nie tylko te programy, ale też sytuacja gospodarcza, sytuacja na rynku pracy, rozbudowany dostęp do usług społecznych, bo to wszystko dla rodziców jest ważne. Ale absolutnie nie możemy deprecjonować w tym zakresie programu ˝Rodzina 500+˝.