Mówca: Piotr Pyzik
Data: 2012-12-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pozwolę sobie zacząć nietypowo, wydaje mi się, że złe emocje tu krążą. Przystąpię do oświadczenia. Chciałbym dzisiaj przypomnieć wydarzenia, które miały miejsce 60 lat temu, a które wpłynęły w sposób bardzo istotny na rozwój szeroko rozumianej ekologii, zwłaszcza terenów zurbanizowanych. 60 lat temu termin smog przyjął swój najbardziej złowieszczy wymiar. Tak zwany wielki smog londyński, jak dzisiaj nazywamy to zjawisko, utrzymywał się w Londynie od 5 do 9 grudnia 1952 r. Skutek był taki, że przez te pięć dni zalegania smogu nad Londynem praktycznie codziennie umierało tysiąc londyńczyków, a krótko po tym, po tych 4, 5 dniach, na skutek tego smogu zmarło jeszcze kolejnych 8 tys. Dzisiaj szacuje się, że liczba ofiar wielkiego smogu londyńskiego z 1952 r. to jest nie mniej niż 12 tys. osób, a jeżeli weźmiemy poprawkę na to, że w czasie, powiedzmy, tygodnia, dwóch przed świętami praktycznie 25 tys. londyńczyków skorzystało ze specjalnej pomocy lekarskiej, wynikającej ze skutków tego smogu, to zobaczymy, że naprawdę było to niesamowite zjawisko. 7 lat po wojnie Londyn był miastem, w którym w wielu miejscach występowały fabryki i różnego rodzaju zakłady, które podczas wykonywania swojej produkcji posługiwały się spalaniem węgla, w ogóle technologią spalania. Jednocześnie londyńczycy używali w swoich piecach węgla, węgiel ten był różnej jakości, naukowcy twierdzą, że ten używany w 1952 r. był bardzo złej jakości, a to w przypadku węgla określa się stopniem zawartości siarki. Siarka w węglu z 1952 r. akurat była bardzo wysokoprocentowa i dostając się po spaleniu węgla w postaci tlenków siarki do atmosfery, dokładnie mieszając się z tzw. londyńską mgłą, tworzyła po prostu zawiesiny hydratów siarczanowych, które w połączeniu z żywym organizmem, a dokładnie organami, mówię o płucach, powodowały uszkodzenia płuc, bardzo wiele infekcji, ropnych infekcji płucnych, zapalenia oskrzeli ropne i wszelkie działania alergizujące, a wręcz paraliżujące i uniemożliwiające oddychanie, paraliżujące układ krwionośny. Stąd taka wysoka śmiertelność w tym czasie. Termin ˝smog˝ to jest termin powstały ze zlepienia dwóch słów: smoke and fog. To są dwa angielskie słowa, które określają w połączeniu, razem, właśnie smog, czyli smoke - dym i fog - mgła. Dzisiaj nauka klasyfikuje dwa rodzaje smogu. Smog londyński - nazwa pochodzi od tego z 1952 r. - który powstaje podczas tzw. inwersji temperatury, to zjawisko, które właśnie w Londynie miało śmiertelny wymiar. Polegało to na tym, że ciepłe powietrze nie mogło się przebić w wyższe warstwy smogu, i powodowało sytuację, w której nowy napływ spalin wszelkiej maści, z samochodów czy z kominów, również utrzymywał się w dolnych warstwach, tych ciepłych, nagrzanych. To skutkowało oczywiście tym, że szczególnie osoby młode, dzieci, i osoby znacznie starsze były narażone na bezpośredni kontakt z trującym smogiem i to powodowało śmierć. Takie związki jak tlenek siarki, tlenek azotu, tlenki węgla, sadza oraz trudno opadające pyły to są właśnie cechy charakterystyczne dla smogu londyńskiego. Jest jeszcze drugi typ smogu zwany smogiem typu Los Angeles. To jest smog, w przypadku którego z kolei istota procesów zachodzących w tym nienaturalnym zjawisku atmosferycznym opiera się na procesach fotochemicznych. Jeśli chodzi o smog londyński, chciałbym zaznaczyć, że odegrał on bardzo istotną rolę (Dzwonek) w rozwoju ekologii. Skutkowało to tym, że w 1952 r. zaczęto już pracować nad przepisami ochrony środowiska dotyczącymi miast. Powstał tzw. City of London Act z 1954 r., a następnie ustawy o czystym powietrzu z 1956 r. i 1968 r., które stały się kamieniami milowymi dla polityki ekologicznej terenów zurbanizowanych na całym świecie. Trwa to do dzisiaj. Dziękuję. (Oklaski)