Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-04-30 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo mi miło, panie marszałku. Wysoka Izbo! Dziś w Polsce mamy sytuację, w której prawo w wielu przypadkach bardziej chroni nieuczciwego lokatora niż właściciela mieszkania. W praktyce oznacza to, że ktoś, kto nie płaci czynszu, może miesiącami, a czasem nawet latami zajmować cudzą własność, a właściciel jest w tym czasie bezradny. Projekt przywraca równowagę między stronami stosunku najmu. Nie odbiera ochrony osobom, które rzeczywiście jej potrzebują, ale ogranicza nadużycia i przywraca elementarną sprawiedliwość. Po pierwsze, zmieniamy zasady wypowiadania umowy najmu w przypadku zaległości czynszowych. Dziś trzeba czekać bardzo długo, zanim właściciel może podjąć skuteczne działania. Projekt skraca ten okres, ale jednocześnie zachowuje obowiązek wcześniejszego uprzedzenia i wyznaczenia dodatkowego terminu na zapłatę. To nie jest działanie przeciwko uczciwym lokatorom. To jest działanie przeciwko tym, którzy celowo nie płacą. Po drugie, przywracamy właścicielowi realne prawo do korzystania z własnego mieszkania. Dziś jeśli właściciel chce zamieszkać we własnym lokalu albo przeznaczyć go dla swoich bliskich, napotyka szereg barier, które w praktyce uniemożliwiają szybkie odzyskanie mieszkania. Projekt usuwa te bariery, daje właścicielowi realną możliwość dysponowania swoją własnością. Po trzecie, wprowadzamy ważne rozróżnienie między osobami, które nie płacą, bo nie mogą, a tymi, które nie płacą, bo nie chcą. Obecny system często traktuje te sytuacje tak samo, co prowadzi do nadużyć. Nasz projekt to zmienia. Bardzo istotne są także zmiany w procedurach egzekucyjnych. Dziś często mamy do czynienia z sytuacją, w której postępowanie jest blokowane, bo gmina nie wskazuje lokalu albo nie podejmuje decyzji. Projekt upraszcza te procedury i pozwala komornikowi działać sprawniej. Kolejna ważna kwestia to odpowiedzialność karna właścicieli. Obecnie zdarzają się sytuacje, w których właściciel może ponosić odpowiedzialność karną za działania podejmowane wobec osób bez tytułu prawnego. Zapisy projektu ustawy jasno wskazują, że właściciel nie może być traktowany jak przestępca tylko dlatego, że chce odzyskać swoją własność albo nie chce płacić rachunków za osobę, która bezprawnie zajmuje jego lokal. To jest przywrócenie zdrowego rozsądku w prawie. Przedłożony projekt ustawy ma także bardzo konkretne skutki gospodarcze. Dziś wielu właścicieli boi się wynajmować mieszkania. Właściciele obawiają się, że trafią na nieuczciwego lokatora i przez lata nie będą mogli odzyskać swojej własności. Efekt jest taki, że część mieszkań znika z rynku najmu, a mniejsza podaż mieszkań oznacza oczywiście wyższe ceny. Jeżeli chcemy realnie poprawić sytuację na rynku mieszkaniowym, to musimy zacząć od podstaw, bo bezpieczeństwo prawne właścicieli jest bardzo ważne. Omawiany projekt ustawy właśnie to bezpieczeństwo przywraca. Większe bezpieczeństwo oznacza większą gotowość do wynajmu, większa liczba mieszkań na rynku oznacza większą konkurencję, a większa konkurencja oznacza oczywiście niższe ceny. To jest prosta zależność, której nie da się obejść żadnymi programami dopłat czy kolejnymi regulacjami. Warto podkreślić, że w konsultacjach społecznych wzięło udział prawie tysiąc osób. Projekt ustawy spotkał się z bardzo dużą liczbą pozytywnych opinii, ponad 90% zapytanych osób opowiedziało się za. To pokazuje, jak duże jest zainteresowanie tym tematem i jak realny jest problem, który w tym projekcie próbuje się rozwiązać. Projekt ustawy przywraca równowagę, sprawiedliwość i szacunek dla prawa własności. To nie jest projekt skierowany przeciwko lokatorom, to jest projekt przeciwko patologiom, projekt przywracający równowagę, sprawiedliwość i szacunek dla prawa własności. Klub Konfederacja zachęca całą Izbę do pochylenia się nad tym projektem i przyjęcia ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)