Mówca: Brygida Kolenda-Łabuś
Data: 2014-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o kuratorach sądowych, druk nr 2686, oraz sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, druk nr 2761. Na podstawie art. 52 ust. 1 zmienianej ustawy kuratorzy sądowi ponoszą odpowiedzialność porządkową albo dyscyplinarną za naruszenie swoich obowiązków. Wśród kar dyscyplinarnych ustawa przewiduje - gdy zarzuty stawiane obwinionemu są na tyle poważne - nawet wydalenie go ze służby kuratorskiej. Obowiązująca obecnie norma zawarta w art. 60 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych, regulująca prawo kuratora do obrony formalnej, w takim przypadku przewiduje możliwość ustanowienia przez obwinionego obrońcy jedynie spośród kuratorów zawodowych. Projektodawca proponuje, aby art. 60 ust. 1 ustawy uzyskał nowe brzmienie, tak aby kuratorom sądowym przyznane zostało prawo ustanowienia obrońców wedle ich wyboru spośród kuratorów sądowych, radców prawnych i adwokatów. Podstawowym zadaniem adwokata, jak i radcy prawnego jest udzielanie pomocy prawnej, a w tym profesjonalne reprezentowanie obwinionych w postępowaniach wykroczeniowych i dyscyplinarnych toczących się w trybie niektórych pragmatyk zawodowych i służbowych. Nie bez znaczenia jest także umocowana przepisami prawa gwarancja zachowania poufności postępowania przez adwokatów i radców prawnych, którzy zobowiązani są do zachowania tajemnicy zawodowej również po ustaniu stosunku pełnomocnictwa. Wzorzec konstytucyjny zawarty w art. 42 ust. 2 ustawy zasadniczej w podobnych regulacjach ocenianych przez Trybunał Konstytucyjny został uznany za naruszony, bowiem - zdaniem trybunału - pominięcie profesjonalnych pełnomocników narusza zasadę proporcjonalności i może mieć negatywny wpływ na efektywność prawa do obrony. Ograniczenie w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw nie znajduje w opinii trybunału żadnego umocowania w art. 31 ust. 3 konstytucji. Powołany wzorzec konstytucyjny gwarantuje wprawdzie prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania karnego, jednak tak w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie konstytucyjnym przyjmuje się, że stan ten odnosi się także do innych postępowań o charakterze represyjnym, w tym między innymi do postępowań porządkowych oraz dyscyplinarnych przewidzianych w poszczególnych pragmatykach zawodowych. Wiele ustaw zapewnia możliwość ustanowienia w postępowaniu dyscyplinarnym obrońcy nie tylko spośród przedstawicieli danego zawodu, ale również spośród adwokatów albo adwokatów lub radców prawnych. Z inicjatywą zmierzającą do przywrócenia stanu konstytucyjności przepisów dotyczących prawa do obrony przysługującego kuratorom sądowym w trakcie postępowania dyscyplinarnego wystąpiła do ministra sprawiedliwości rzecznik praw obywatelskich. W ministerstwie zainicjowano proces legislacyjny, przygotowano projekt założeń do całej ustawy o kuratorach sądowych, w którym przewidziano w kwestii prawa kuratora sądowego do obrony formalnej rozwiązanie tożsame z normą zawartą w projekcie senackim. Projekt ustawy nowelizującej zawiera nadto uwzględniającą postulat Krajowej Rady Kuratorów zmianę dyspozycji ust. 2 tegoż art. 60. Dotychczas przepis ten przewiduje, że w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o orzeczenie kary wydalenia z zawodu, jeżeli obwiniony nie ma obrońcy z wyboru, przewodniczący sądu dyscyplinarnego wyznacza obrońcę spośród kuratorów zawodowych. Zdaniem mojego klubu zachowanie tej normy byłoby wyjątkiem na tle rozwiązań zawartych w innych ustawach. Uważamy, że przewidziane w ustawie nowelizującej określenie jedynie kręgu podmiotów, które są uprawnione do występowania w roli obrońcy, jest wystarczające, bowiem przesłanki stanowiące podstawę wyznaczenia obrońcy z urzędu określają właściwe przepisy procedury karnej stosowane z uwzględnieniem specyfiki postępowania dyscyplinarnego. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Projektowana nowelizacja ustawy o kuratorach sądowych ma na celu usunięcie niekonstytucyjności ograniczeń prawa do obrony. Jej rozwiązania odpowiadają oczekiwaniom samych kuratorów sądowych, tak więc Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska popiera projekt nowelizacji ustawy o kuratorach sądowych i wnosi o przyjęcie jej przez Wysoką Izbę. Dziękuję bardzo.