Mówca: Krystian Łuczak
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej w sprawie poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem powstania polskiej kolei. Rok 2026 będzie wyjątkowy zarówno w historii Polski, jak i w kontekście europejskiego dziedzictwa kolejowego. 24 września 1926 r. powstało przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe, które stało się symbolem jedności odrodzonego państwa polskiego. Powołane na podstawie rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego, podlegało zwierzchnictwu specjalnie utworzonego Ministerstwa Komunikacji i stanowiło jeden z fundamentów krajowej gospodarki. Na początku XX w., tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zapoczątkowano trudny, lecz efektywny proces połączenia trzech systemów kolejowych, różniących się zarówno przepisami organizacyjnymi, jak i stanem technicznym taboru oraz procedurami eksploatacyjnymi. Zadaniem państwa było nie tylko połączenie tych sieci w jeden organizm spójny, ale również zapewnienie ich rozwoju w duchu interesu gospodarczego i obronnego kraju. Wysiłek ten został zwieńczony powstaniem Polskich Kolei Państwowych, które przez kolejne dekady nie tylko zapewniały transport i komunikację, lecz również stały się symbolem jedności narodu i państwa. Kolej odgrywała kluczową rolę w logistyce oraz transporcie pasażerskim i towarowym, integrowała regiony, a także stanowiła kluczowy element budowania nowoczesnej gospodarki i społeczeństwa. W Polsce kolej miała również szczególne znaczenie w procesie odbudowy państwowości, umożliwiała sprawne przemieszczanie się ludności, rozwój handlu i przemysłu, a także integrację regionów dotąd funkcjonujących w odmiennych realiach politycznych i gospodarczych. Jej znaczenie widoczne było także w wymiarze obronnym. W czasie wojen i kryzysów stanowiła kluczowy element infrastruktury strategicznej. Równocześnie w wymiarze europejskim przypadająca w 2025 r. 200. rocznica uruchomienia pierwszej linii pasażerskiej w Europie, ze Stockton do Darlington w Wielkiej Brytanii, przypomina, że kolej była jednym z najważniejszych wynalazków epoki przemysłowej. Zmieniła ona gospodarkę, przyspieszyła rozwój miast, zrewolucjonizowała komunikację i wpłynęła na codzienne życie milionów ludzi. Jubileusz ten stanowi doskonałe tło dla polskich obchodów i podkreśla znaczenie kolei jako zjawiska o wymiarze ponadnarodowym. Dziś kolej, jako środek transportu niskoemisyjnego i przyjaznego środowisku, ponownie nabiera fundamentalnego znaczenia. Inwestycje w modernizację infrastruktury, rozwój szybkich połączeń oraz unowocześnienie taboru wpisują się w cele zrównoważonego rozwoju, politykę klimatyczną oraz dążenie do poprawy mobilności obywateli. Ustanowienie roku 2026 Rokiem Polskiej Kolei będzie wyrazem uhonorowania pracy pokoleń kolejarzy, podkreśleniem znaczenia kolei (Dzwonek) w dziejach Rzeczypospolitej i zaakcentowaniem jej strategicznej roli w przyszłości. Jubileusz 100-lecia PKP w połączeniu z europejskim 200-leciem kolei pasażerskiej tworzy szczególną okazję do refleksji, edukacji historycznej i promocji kolei jako symbolu postępu, nowoczesności i troski o wspólne dobro. W związku z powyższym Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska rekomenduje przyjęcie uchwały. Dziękuję bardzo.