Mówca: Jan Szopiński
Data: 2023-01-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W połowie grudnia do Sejmu wpłynął projekt mający zapewnić efektywne stosowanie polskiego prawa w związku z unijną dyrektywą z 2008 r. oraz zaleceniami Rady UE z 2019 r. Nie da się uzasadnić tego, dlaczego polski rząd działa tak chaotycznie i mało merytorycznie. Mieliście państwo 4 lata na wdrożenie tych zmian, a robicie to jak zwykle na ostatni dzwonek, pisząc to na kolanie, byle jak i szybko, jak to zwykle bywa w naszym kraju w przypadku implementacji unijnych dyrektyw do naszego systemu prawnego. Rząd miał na głowie zapewne zbyt wiele spraw, aby zaprzątać sobie głowę tak mało ważnymi z ich punktu widzenia sprawami. Co więcej, odnoszę wrażenie, że przez ten okres 4 lat żadna z osób pracujących nad tym projektem nie zadała sobie trudu, aby zapoznać się z unijną dyrektywą. W związku z tym przygotowaliście państwo dokument pokazujący skalę kompleksów obecnej władzy. Otóż jest to dokument tak rozbieżny z zapisami dyrektywy, do której miał nawiązywać, że wiele instytucji zarówno krajowych, jak i europejskich nie pozostawia na nim suchej nitki. Projekt ten odbiega zarówno od prawa unijnego, jak i od prawa krajowego, naruszając podstawowe prawa człowieka oraz uwłaczając ludzkiej godności. Uwagę na tę sprawę zwróciła Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Zgłosiła ona szereg uwag o charakterze fundamentalnym, uwag dyskwalifikujących ten projekt w takim stopniu, że jak się obawiam, komisja sejmowa nie będzie w stanie naprawić go poprzez poprawki, ale mogę się mylić. Projekt ten zapewne powinien być odrzucony i skierowany do powtórnego opracowania, zapewne przez jakiś zespół, który rozumie i chce wdrożyć te unijne dyrektywy, przez zespół, który w obawie przed uprzedzeniami prezesa partii czy kompleksami ministra sprawiedliwości nie zaproponuje dokumentu pełnego nieuzasadnionych represji wobec osób, które przed podobnymi represjami uciekli ze swoich ojczyzn w poszukiwaniu bezpiecznego życia. Kuriozalne jest to, że o losach ludzi pozbawionych jakiejkolwiek opieki prawnej będzie decydował funkcjonariusz Straży Granicznej, a instancją odwoławczą od jego decyzji będzie komendant główny tej samej formacji, formacji, która co do zasady ma pilnować polskich granic, a nie zajmować się oceną stosunków społeczno-politycznych w krajach, o których istnieniu być może nigdy nie słyszała. Nie do przyjęcia jest fakt, że osobie, która znalazła się w obcym dla siebie kraju, bez znajomości języka polskiego i polskiego systemu prawnego, często bez środków do życia, ogranicza się czas na odwołanie od decyzji wydalenia z Polski do dni 7. Jest to zapis dyskryminujący tych ludzi, zapis stanowiący prawo, którego z samego założenia nie można wykonać. Nie do przyjęcia jest, że w polskim systemie prawnym dopuszcza się stosowanie restrykcji administracyjnych wobec cudzoziemców, co do których losu nie zapadła jeszcze ostateczna decyzja. Mówię tutaj o możliwości wpisywania takich osób do Systemu Informacyjnego Schengen. Zapis ten można porównać z publikowaniem wyroków względem osób, przeciwko którym nie zakończono postępowania. Urzędnik odpowiedzialny za kwestie administracyjne nie może wyręczać organów powołanych do rozstrzygania o losie człowieka, którego zdrowie, a nawet życie może być poważnie zagrożone. Wobec tego ten projekt daje prawo urzędnikom do wyprzedzania decyzji organów odpowiedzialnych za stosowanie prawa w naszym kraju. Daje on również możliwość uwięzienia i pozbawienia wolności obywatela innego kraju na okres 7 dni bez orzeczenia sądu. Gdyby państwo polskie zamknęło na ten okres w celi obywatela Stanów Zjednoczonych wyłącznie na podstawie takiej decyzji administracyjnej funkcjonariusza Straży Granicznej, to nasz kraj musiałby się liczyć z poważnymi konsekwencjami. Ale przecież chodzi tu o obywatela biednego kraju trzeciego świata. Nikt nie będzie o niego walczył, więc jego prawa dla polskich władz stają się być może mało ważne. Fundacja helsińska nie pozostawia suchej nitki na wielu innych zapisach tego projektu. Prawie identyczne zastrzeżenia do tego projektu złożył rzecznik praw obywatelskich, podkreślając jednocześnie, że wiele współistniejących zapisów występowało w przygotowanym projekcie z roku 2021, który ostatecznie nie został skierowany pod obrady Sejmu. Rzecznik praw obywatelskich podkreśla, że już wtedy zgłaszał wiele zastrzeżeń. (Dzwonek) Reasumując, mój klub ostateczną decyzję podejmie po przyjęciu bądź odrzuceniu poprawek, które będzie rozpatrywała komisja. Dziękuję bardzo. (Oklaski)