Mówca: Sprawozdawca Ewa Wolak
Data: 2012-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Głównym celem proponowanych w przedmiotowym projekcie ustawy, pierwotnie zawartym w druku nr 844, zmian jest ułatwienie wykorzystania środków zgromadzonych na rachunku klimatycznym i podniesienie efektywności działań proekologicznych finansowanych w ramach krajowego systemu zielonych inwestycji. System zielonych inwestycji, z angielskiego w skrócie GIS, to rozwiązanie stanowiące pochodną międzynarodowego systemu handlu emisjami ustanowionego w ramach protokołu z Kioto. Przewiduje ono, że środki uzyskane dzięki sprzedaży nadwyżki emisji CO 2 , czyli tzw. jednostek przyznanej emisji, z angielskiego u nas powszechnie nazywanych AAUsami, są przeznaczane na finansowanie projektów proekologicznych. Ten proces określany jest jako zazielenienie i ma gwarantować, że państwo sprzedające swe nadwyżki emisji będzie realizować dodatkowe działania przyczyniające się do ochrony klimatu. W związku z tym, że na globalnym rynku jednostek emisji istnieje duża ich nadpodaż, nabywcy uprawnień do emisji chętnie decydują się na zakup AAUsów w krajach, które oferują swoisty bonus w postaci wiarygodnych działań w ramach systemu zielonych inwestycji. Ten cały system zielonych inwestycji pozwala wzmocnić proekologiczne efekty wynikające ze sprzedaży nadwyżek AAUsów, zapewnia bowiem, że pozyskane przez sprzedającego środki zostaną przeznaczone na cele związane z szeroko pojętą ochroną klimatu i środowiska. W Polsce prace związane z wdrożeniem systemu zielonych inwestycji rozpoczęto w 2009 r. Organizacyjną stroną systemu zajmuje się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zaś nadzór nad nim sprawuje minister właściwy ds. środowiska. Najważniejszymi zadaniami operatora systemu jest organizowanie naboru wniosków o udzielenie wsparcia finansowego oraz ich ocena, a także nadzorowanie realizacji projektów i ocena uzyskanych dzięki nim efektów ekologicznych. W związku z koniecznością zagwarantowania odrębności środków finansowych pochodzących ze zbycia jednostek przyznanej emisji są one gromadzone na rachunku klimatycznym stanowiącym wyodrębniony rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Tym samym Polska wykonuje zobowiązania protokołu z Kioto ze znaczną nadwyżką. Nasz kraj zredukował emisję gazów cieplarnianych o 30% przy wymaganych 6%. W efekcie posiada dużą, trzecią co do wielkości na świecie, nadwyżkę jednostek przyznanej emisji. Sięgają one około 500 mln AAU. Środki uzyskane dzięki sprzedaży nadwyżek jednostek przyznanej emisji przeznaczane są przede wszystkim na projekty z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej, często adresowane do szkół, uniwersytetów, placówek naukowych, szpitali, samorządów i innych organów administracji publicznej. Udzielane jest wsparcie w postaci dotacji i pożyczek na budowę biogazowni rolniczych i ciepłowni, elektrociepłowni zasilanych biomasą, na budowę i modernizację sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia nowych źródeł energii wiatrowej. Doświadczenia zebrane w toku działań wskazują, że praktyczne wdrażanie projektów finansowych za pośrednictwem systemu zielonych inwestycji jednak napotyka na pewne bariery i przeszkody natury formalnej, stąd też projekt ustawy w druku nr 844, który właśnie usuwa te niedoskonałości. Proponowane w projekcie zmiany polegają przede wszystkim na uelastycznieniu procesu naboru wniosków o udzielenie dofinansowania ze środków zgromadzonych na rachunku klimatycznym, następnie na wprowadzeniu możliwości refinansowania projektów realizowanych ze środków własnych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub też wojewódzkich funduszów ochrony środowiska i gospodarki wodnej ze środków zgromadzonych na rachunku klimatycznym. Zmiany polegają przede wszystkim właśnie na uproszczeniu zasad monitorowania projektów oraz raportowania informacji dotyczących wydatkowanych środków i osiągniętych efektów ekologicznych. Biorąc pod uwagę wszystkie te argumenty, Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po pierwszym czytaniu i po pracach w podkomisji rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie projektu ustawy. W projekcie dokonaliśmy przede wszystkim zmian redakcyjno-legislacyjnych. Dziękuję. (Oklaski)