Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2012-11-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Jak było powiedziane wcześniej, dyskutujemy nad informacją rządu po raz siedemnasty w ramach przyjętej metody sprawozdawania przez Radę Ministrów wobec Sejmu i Senatu tego, co rząd uczynił w pracach Unii Europejskiej w okresach kolejnych prezydencji. Rozmawiamy o środkowym segmencie tria prezydencji, czyli po polskiej, która była niezła, aczkolwiek miała też wiele słabości, a przed prezydencją cypryjską, która w tej chwili trwa i powoli zbliża się do końca. Dania w ramach pewnego nowego podejścia reprezentuje państwo starsze, bo te tria tak się na ogół tworzyło, żeby było jedno państwo duże, jedno bardzo doświadczone, jedno mniejsze. Dania jest tym średnim, ale bardzo doświadczonym, bo wprawdzie nie jest związana z Unią Europejską od samego początku, tylko od 39 lat, ale przewodniczyła Unii po raz siódmy, więc z tego punktu widzenia miała rzeczywiście eksperiencję znaczącą. Przy czym trzeba powiedzieć, iż w tym państwie o dość stabilnym systemie politycznym w połowie października odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężyła socjaldemokracja, odeszła rządząca ekipa, i stosunkowo szybko potrafiła przygotować się do tej prezydencji, która nie była jakaś błyskotliwa, ale była zupełnie przyzwoita. Pomijam tu oczywiście znane fakty, o których mówił m.in. pan minister, że jest to jednak jakiś lex specialis, pozycja Danii między innymi ze względu na niewejście do strefy euro, na zygzaki dokonywane w określonych momentach przez poprzednie rządy, dotyczące respektowania zasad strefy Schengen, moim zdaniem były nawet momentami wcześniej, nie w okresie prezydencji, naruszenia tych zasad, gdzie de facto zamykano granicę między Szlezwikiem-Holsztynem a Danią. Dla nas, dla Polski, dobrym takim przesłaniem było to, bo dowiedzieliśmy się o tym w tym czasie, że w okresie poprzedzającego półrocza polskiej prezydencji saldo rozliczeń między Polską a Unią Europejską było netto plus prawie 6 mld euro, 5,7. Polska była ogromnym beneficjentem, składka członkowska 2,4 mld i oczywiście te pieniądze głównie były przeznaczone na wspólną politykę rolną, a także na fundusze strukturalne, odpowiednio w relacjach 46%, 38%. Przy czym oczywiście ta prezydencja, i w ogóle jakakolwiek inna prezydencja, trzymając się porównania skandynawskiego i duńskiego, to nie była z baśni Andersena, i nie jest z baśni Andersena, dlatego że często okazuje się, że król jest nagi, żeby nawiązać do jednej z najbardziej znanych baśni, i nie było to łatwe. Duńczycy mimo tego doświadczenia, o którym wspominałem, musieli stawić czoła wielu rozmaitym wyzwaniom. Podzielam punkt widzenia, który zaprezentował przed przerwą pan poseł Sellin, że powinniśmy jak najszybciej odejść od takiej metody biurokratycznej w tych sprawozdaniach i w naszych dyskusjach. Metoda ta nie tylko jest statyczna i niedynamiczna. Nie odpowiada ona na najważniejsze pytanie problemowe, co Polska robiła, czego nie zrobiła, jakie są plusy, jakie są minusy. To przypomina mi stare powiedzenie moich studentów, którzy mówili kiedyś: monogamia, nie mylić z monotonią, ironicznie. Otóż to jest wielka monotonia i trzeba to faktycznie zmienić. Co więcej, mówiono tutaj, wszyscy mówcy odnoszą się do tych czterech obszarów projektowych, Europy odpowiedzialnej, dynamicznej, zielonej, bezpiecznej, ale to są przecież bardzo ogólne hasła, natomiast nie zmienia to faktu, iż w okresie prezydencji duńskiej, jak i polskiej, jak i teraz cypryjskiej, informacja rządu o negocjacjach, o strategii i taktyce w Unii Europejskiej, jest słaba, jest za słaba. Zarówno informacja publiczna, jak i informacja na forum Sejmu, co przypominam zawsze niezmiennie, nie jest pod tym względem realizowany art. 95 konstytucji, że Rada Ministrów odpowiada przed Sejmem. Z tego punktu widzenia, powtórzę to, o czym mówiłem wcześniej, dzisiaj przed południem, że chciałoby się, aby to, co miało miejsce, informacja premiera, było stałym elementem. Powiedzmy sobie szczerze, ta dyskusja dzisiaj nad prezydencją duńską jest wtórna wobec dyskusji, którą mieliśmy wcześniej. Kluczem jest to, jak się stawia czoła w kontekście tych inicjatyw, do jednej jeszcze się może krótko odniosę, pakt fiskalny, unia bankowa, unia polityczna. To, o czym mówiłem, koncepcja Jürgena Habermasa, której de facto hołdują Niemcy, tylko politycznie tego tak nie stawiają. O tym powinniśmy rozmawiać. Być może dzisiaj trzeba było połączyć w ogóle te dwie debaty. Debata poranna i południowa była debatą jakby makro, była debatą najistotniejszą. Przedstawiony dokument jest szczegółowy, jest porządny, taki dokument księgowego, tak powiedziałbym, gdzie jest wiele interesujących elementów, bo to są 63 strony i 6 obszernych załączników. Odniosę się tylko do niektórych takich, wyspowo, kwestii, które są sporne czy dyskusyjne. Bardzo dobrze, że ta grupa przyjaciół polityki spójności, 15 państw, powstała i że Polska odgrywa tu rolę wiodącą. Ale w nawiązaniu do tego, o czym mówił premier Tusk dzisiaj przed południem, to my dopiero zobaczymy w przyszłym tygodniu i w najbliższych miesiącach, na ile ta grupa jest skuteczna. Dzisiaj chciałoby się, żeby była skuteczna, ale jest sytuacja, że nie można chwalić dnia przed zachodem słońca. Jeżeli chodzi o rozszerzenie, mówiono tutaj o negocjacjach akcesyjnych z Czarnogórą i Islandią, natomiast chciałem też coś dobrego powiedzieć o rządzie. My się opowiadamy niezmiennie za uruchomieniem pozytywnej agendy z Turcją. To jest w ogóle rzecz niezwykle kluczowa. Turcja czeka w kolejce do Unii Europejskiej ponad pół wieku. Premier Erdogan powiedział, ja uważam, że ma rację, ostatnio bardzo brutalnie podczas pobytu w Niemczech: My chcemy, żeby negocjacje się zakończyły do roku 2023. Jeżeli nie, to powiemy do widzenia. Przyszłość Unii Europejskiej tak naprawdę, na ile ona będzie konkurencyjna wobec innych centrów cywilizacyjnych, zwłaszcza USA, Chin, będzie zależała od tego, jakie będzie podejście, jaka będzie relacja Unii z Turcją i Ukrainą, z Ukrainą i Turcją. Dzisiaj Turcja, która jest potęgą regionalną, ma inne możliwości. Jeżeli chodzi o sankcje przeciwko Białorusi, jakby podzielono nasze stanowisko. Mam pewne wątpliwości, jeżeli chodzi o zaangażowanie w kontekście tzw. arabskiej wiosny. Uważam, że polski rząd często popełnia ten błąd, o którym Niemcy mówią ˝alle Gleichnisse hinken˝ - wszelkie analogie zawodzą. Nie jest tak, że procesy tzw. arabskiej wiosny są tymi samymi, które zachodziły w Europie Środkowo-Wschodniej 20 lat temu, dwie dekady temu. Są analogie, ale jest bardzo wiele różnic, więc wydaje mi się, że tu trzeba postępować bardzo ostrożnie. Ponieważ czas mi się kończy, to chciałbym tylko powiedzieć, że ubolewam nad tym, że rzeczywiście Polska nie przystąpiła do grupy tych 11 państw jednoznacznie opowiadających się za podatkiem od transakcji finansowej. O pakcie fiskalnym, rozumiem, będziemy rozmawiali oddzielnie. Pan przewodniczący Leszek Miller mówił o naszym stanowisku generalnym, o podejściu, o plusach, o słabościach, nie chcę do tego wracać, ale zakończyłbym to taką formułą: generał de Gaulle, który nie był zwolennikiem integracji europejskiej, powiedział kiedyś, że sen o zjednoczonej Europie nie ma szans na realizację, bo z twardych jajek nie zrobi się omletów. Otóż dzisiaj stoimy przed podobnym dylematem, tylko na innym poziomie rozwoju. To jest zakręt i trzeba zrobić wszystko, żeby to się działo. Dlatego też wierzę, że wciąż jest możliwa do osiągnięcia jedność głównych sił politycznych. Wymaga ona tego, co proponowałem wielokrotnie, żeby między innymi rozstrzygnąć spokojnie z ludźmi nauki, nie unikając wątków politycznych, ale żeby nie stały się one dominujące, mechanizmy ratyfikacji wielu porozumień, traktatów i umów, kiedy i jakie kryteria stosować, używając art. 89 czy art. 90 ustawy zasadniczej. Dziękuję bardzo. Oczywiście, kończę konkluzją, Klub Poselski SLD będzie głosował za przyjęciem informacji rządu.