Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-10-26 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chciałbym przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, druk nr 1871. Myślę, że na wstępie wyrażę satysfakcję, że ten projekt prawie że zbiegł się w Wysokiej Izbie z projektem dotyczącym liberalizacji w kwestii nabycia broni palnej i obrotu nią. I nie dlatego, żebym był gorącym orędownikiem tego, ale chyba dużo trafniejszy jest właśnie kierunek rozszerzania katalogu sytuacji, w których będziemy dopuszczać obronę konieczną, niż wprowadzania do obrotu broni palnej. Celem omawianego projektu jest poprawa sytuacji prawnej osób, które stosując obronę konieczną, bronią swojego życia, zdrowia i mienia w sytuacji wdarcia się sprawcy do domu lub na ściśle określony teren. Dodany ma być § 2a w art. 25 Kodeksu karnego: Nie podlega karze ten, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo przylegającego do nich ogrodzonego terenu lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące. Jak argumentują autorzy projektu, obecnie sądy zbyt rzadko stosują kryteria współmierności sposobu obrony wypracowane przez Sąd Najwyższy, które gwarantują efektywne korzystanie z kontratypu przewidzianego w art. 25 Kodeksu karnego. Ale przejdźmy do poszczególnych zapisów nowelizowanego artykułu. Po pierwsze, w proponowanym zapisie znajduje się wiele nieprecyzyjnych określeń, jak ˝wdarcie się˝ czy ˝przylegający teren˝. Mogą one być przez jeden sąd interpretowane w zupełnie inny sposób niż przez inny. W efekcie przepis może się okazać mało skuteczny. Nie bez znaczenia jest też wyszczególnienie, że przepis obowiązuje tylko w sytuacji wdarcia się napastnika na teren posesji. Oznacza to, że przepis - i to jest dosyć istotne - nie dotyczy sytuacji, gdy napastnik zostaje wpuszczony przez ofiarę - np. kiedy został zastosowany podstęp - podszywając się pod kogoś. Ktoś dostał się do mieszkania, podszywając się pod kogoś innego. Wszyscy wiemy, że bardzo wiele naruszeń miru domowego odbywa się właśnie w ten sposób. Napastnik podaje się za pracownika spółdzielni czy gazowni, inkasenta. To też są sytuacje, które warto wziąć pod uwagę. Nieuwzględnienie takich sytuacji jest poważną wadą projektowanej nowelizacji. Należy zwrócić uwagę, że przepis dotyczy obrony tylko w przypadku wdarcia się na posesję, a zatem w praktyce - była już dzisiaj o tym mowa - osoba broniąca się przed kradzieżą w domu może to robić skuteczniej niż np. ktoś broniący się przed rabunkiem, pobiciem, gwałtem czy próbą zabójstwa na ulicy. Zwłaszcza mając na uwadze świeży przypadek z jednego z centrów handlowych, warto by było też uwzględnić tego typu sytuacje, nie przecząc, panie ministrze, słuszności idei. To chcę podkreślić: kierunek jest dobry, natomiast wykazuję czy wykazujemy jako klub te obszary, które można by dopracować w toku prac legislacyjnych. Często podnoszonym zarzutem wobec projektu jest jego chwilami wewnętrzna sprzeczność. Zgodnie z nowelą osoba broniąca się z przekroczeniem granic obrony koniecznej nie podlega karze. Nie oznacza to jednak, że nie łamie prawa, a jedynie, że nie będzie za to ukarana. Skoro zaś łamie prawo, np. przez użycie noża do obrony przed włamywaczem, to włamywacz sam ma w tej sytuacji prawo do obrony koniecznej przed broniącą się osobą. Wysoka Izbo! W powszechnym odczuciu Polaków pozycja osób broniących swojego życia i mienia przed napaścią ze strony przestępców powinna być wzmocniona. Pytanie tylko, czy ta regulacja, którą Ministerstwo Sprawiedliwości, osobiście pan minister zaprezentował, w pełni wychodzi temu poczuciu naprzeciw. Niemniej jednak jako klub jesteśmy (Dzwonek) gotowi popierać ten projekt, ale przy - i to chciałem wyraźnie powiedzieć - doprecyzowaniu tych jego słabych punktów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)