Mówca: Sprawiedliwości Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro
Data: 2019-01-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jako że czas niniejszego spotkania, w trakcie którego mam przedstawić państwu szereg informacji, które są istotne zarówno dla opinii publicznej, jak i dla państwa, jest ograniczony, pozwólcie państwo, że skoncentruję się w tym momencie na wyeksponowaniu tych faktów, które wydają się w tym wypadku kluczowe. By przyspieszyć tę relację i by była ona możliwie obfita w fakty, skoncentruję się na odczytaniu dokumentu, gdyż taka forma relacji wydaje się szybsza niż sprawozdanie ustne. Rozumiem, że nasza późniejsza debata będzie miała charakter dwuetapowy i będzie możliwość ustosunkowania się do ewentualnych państwa pytań. Wówczas formuła mojej odpowiedzi będzie inna. Wysoka Izbo! Zacznę może od początku, od zetknięcia się pana Stefana W., podejrzanego o straszliwą zbrodnię, ze sferą wymiaru sprawiedliwości. Otóż osoba ta została skazana wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 29 maja 2014 r. na karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za cztery przestępstwa popełnione w okresie od 8 maja 2013 r. do 12 czerwca 2013 r., które były zakwalifikowane jako rozbój w trybie podstawowym i w trybie kwalifikowanym w charakterze zbrodni w związku z uszczerbkiem doznanym przez osoby, które pracowały w tych instytucjach finansowych. W trzech wypadkach dopuścił się on napaści na filie SKOK-u, w tym SKOK-u Stefczyka. W jednym przypadku była to filia banku Crédit Agricole, o ile pamiętam. Nie będę państwu opisywał szczegółów zarzutów i późniejszej sentencji sądu, w której przypisuje się odpowiedzialność karną temuż sprawcy za te przestępstwa. Istotne wydaje się w tych wszystkich informacjach to, że według opinii psychiatrów, którzy badali wówczas oskarżonego na etapie procesu sądowego, w inkryminowanym czasie i w odniesieniu do zarzucanych czynów nie miał on zniesionej ani w znacznym stopniu ograniczonej zdolności rozpoznawania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem. Innymi słowy, został uznany przez biegłych psychiatrów za osobę w pełni poczytalną w trakcie popełniania zarzucanych mu przestępstw. W opinii również nie wskazano na potrzebę zastosowania do niego, co jest naturalną konsekwencją jej treści, środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Sytuacja prawna, która dotyczyła odbywania kary pozbawienia wolności przez wyżej wymienionego. Miało to miejsce w okresie od 12 czerwca 2013 r. do 8 grudnia 2018 r. Otóż skazany Stefan W. odbył w całości karę orzeczoną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku. Skazany w izolacji penitencjarnej przebywał od dnia 14 czerwca, kiedy to został doprowadzony do Aresztu Śledczego w Gdańsku. W jednostce tej przebywał do dnia 1 września 2014 r. W okresie od dnia 1 września 2014 r. do dnia 1 października 2014 r. przebywał w Zakładzie Karnym Sztum. Od dnia 1 października 2014 r. do dnia 26 maja 2015 r. ponownie przebywał w Areszcie Śledczym w Gdańsku. Z kolei od dnia 26 maja 2015 r. do 23 lutego 2016 r. przebywał w Zakładzie Karnym Malbork. 23 lutego 2016 r. został przetransportowany w związku ze stwierdzonymi zaburzeniami natury psychiatrycznej do Aresztu Śledczego Szczecin, gdzie przebywał do 13 kwietnia 2016 r. Od dnia 14 kwietnia 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. przebywał w Zakładzie Karnym Malbork, natomiast od dnia 31 sierpnia 2016 r. do 13 października 2016 r. osadzony był w Areszcie Śledczym w Bydgoszczy. Ponownie został przetransportowany do Zakładu Karnego Malbork w dniu 13 października 2016 r., gdzie przebywał do dnia 31 sierpnia 2017 r. Do Zakładu Karnego w Gdańsku-Przeróbce, który był ostatnim miejscem jego pobytu, został przetransportowany w dniu 31 sierpnia 2017 r. z Zakładu Karnego Malbork, przy czym w dniu 30 sierpnia 2017 r. nadano mu podgrupę klasyfikacyjną P-2/p, czyli odbywający karę po raz pierwszy - zakład karny typu półotwartego, system programowego oddziaływania. W Zakładzie Karnym w Gdańsku-Przeróbce przebywał, jak już wspomniałem, do 8 grudnia 2018 r., kiedy to przypadał koniec kary pozbawienia wolności. Jest tu szereg danych związanych z jego stanem zdrowia, ale te szczegóły jeszcze pojawią się w dalszej części referatu, więc w tej chwili je pominę. Przejdę natomiast do omówienia ustalonej w oparciu o dane z zakładów karnych, tych wszystkich, w których przebywał, postawy osadzonego w okresie pozbawienia go wolności. Otóż po doprowadzeniu skazanego do Aresztu Śledczego w Gdańsku w terminie od dnia 21 czerwca 2013 r. do dnia 14 maja 2015 r. był on zakwalifikowany jako wymagający osadzenia w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śledczego lub zakładu karnego typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo aresztu lub zakładu z uwagi na dokonane przestępstwo. Czyli podstawą takiego jego zakwalifikowania był czyn, jakiego się dopuścił i za który został skazany - to było kilka zdarzeń, o których państwu wspomniałem. Stosownie do art. 76 § 1 pkt 7 Kodeksu karnego wykonawczego komisje penitencjarne co najmniej raz na 3 miesiące dokonywały weryfikacji decyzji z 21 czerwca 2013 r. o zakwalifikowaniu skazanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. Miało to miejsce odpowiednio... tutaj jest wymienionych siedem dat bodaj dotyczących tych ocen, którym skazany był poddany. Chodzi o zachowanie skazanego odpowiednio od 20 września 2013 r. do 14 maja 2015 r. Zachowanie skazanego podczas pobytu w warunkach izolacji penitencjarnej zdaniem specjalistów z Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy dokonywali oceny całości jego akt i okresu pobytu, należy ocenić jako umiarkowane czy umiarkowanie pozytywne. Został raz wyróżniony nagrodą, w dniu 17 marca 2016 r., za aktywny udział w terapii zajęciowej w celu motywacji do utrzymania właściwej postawy, dwa razy udzielono skazanemu ulgi. Został też w okresie pobytu w zakładzie karnym trzy razy ukarany dyscyplinarnie, przede wszystkim z uwagi na nieprzestrzeganie obowiązku utrzymania właściwego porządku i czystości w celi mieszkalnej, nie zachowywał też należytej higieny osobistej. Ostatni raz ukarany został naganą w dniu 14 września 2016 r. Osadzony w stosunku do przełożonych, jak wynika z całej dokumentacji z okresu osadzenia, był regulaminowy. W grupie wychowawczej funkcjonował właściwie, układał poprawne relacje ze współosadzonymi. Na marginesie: tutaj pojawia się nomenklatura pochodząca wprost z akt poszczególnych zakładów karnych, w których przebywał. Nie stwierdzono sytuacji konfliktowych z jego udziałem. W stopniu właściwym przestrzegał porządku w celi mieszkalnej, poza tymi incydentami, za które został ukarany, utrzymywał wymagany poziom higieny osobistej i czystość w miejscu zakwaterowania. Stosował się do przepisów wykonywania kary pozbawienia wolności, w tym do obowiązującego w jednostce porządku wewnętrznego. Nie udzielono mu ani razu przepustki z zakładu karnego ani też, o czym później powiem, zgody na warunkowe przedterminowe zwolnienie mimo trzykrotnie podejmowanych starań z jego strony. Niewątpliwie może to mieć związek, zwłaszcza w okresie, kiedy odbywał już karę pozbawienia wolności w warunkach zakładu typu półotwartego, ze zmianą polityki w tym zakresie dokonaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości, bowiem w stosunku do poprzedniego stanu zmniejszyliśmy, kiedy objęliśmy urząd, o połowę ilość udzielanych zgód na warunkowe przedterminowe zwolnienie oraz na przepustki. To rygorystyczne podejście od 2016 r. w sposób zasadniczy zmieniło też częstotliwość uzyskiwania przez więźniów, zwłaszcza tych, którzy popełnili poważniejsze przestępstwa, zgód na tego rodzaju możliwość korzystania z dobrodziejstw, jakie daje Kodeks karny wykonawczy tym osobom, które nie stwarzają już problemów, a których kara zmierza ku końcowi. Nie był zainteresowany podjęciem nauczania. Posiada wykształcenie podstawowe, które jest nieudokumentowane. Z niektórych informacji procesowych wynika, że tak na dobrą sprawę miał rzekomo skończyć cztery klasy szkoły podstawowej, ale te rzeczy są jeszcze przedmiotem weryfikacji, bo dokumentacja jest jeszcze zbierana w ramach prowadzonego postępowania. Karę pozbawienia wolności odbywał w systemie programowanego oddziaływania od dnia 7 września 2016 r. do dnia 22 lutego 2018 r. Z uwagi na nierealizowanie programu, czyli brak zaangażowania z jego strony i brak chęci udziału w programie ˝Trening zastępowania agresji˝, który to brak woli udziału w tym programie uzasadniał tym, że nigdy w swoim życiu w jego ocenie nie był agresywny, i nie wyrażał jakiejkolwiek zgody na odbywanie dalszej części kary pozbawienia wolności w systemie programowanego oddziaływania, osadzony został zaklasyfikowany do odbywania kary w systemie zwykłym. W dniu 29 października 2015 r. w związku z realizacją programu readaptacji społecznej poprzez edukację historyczną pt. ˝Żywa pamięć˝ skazany wziął udział w prelekcji dotyczącej Muzeum Stutthof w Sztutowie. Od dnia 9 grudnia 2016 r. do dnia 16 marca 2018 r. zatrudniony nieodpłatnie jako pracownik fizyczny przy pracach porządkowych na terenie jednostki penitencjarnej. Nie deklarował swojej przynależności do nieformalnych struktur podkultury przestępczej. Osadzony nie podejmował przed osadzeniem ani w warunkach izolacji prób samobójczych, nie dokonywał samouszkodzeń. Nie przejawiał też zachowań agresywnych lub autoagresywnych. Wobec osadzonego nie stosowano w związku z tym środków przymusu bezpośredniego. Kontakt zewnętrzny w formie widzeń, prowadzonej korespondencji, rozmów telefonicznych utrzymywał głównie z najbliższą rodziną. Osadzony nie posiadał sprecyzowanych zainteresowań. W zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych uczestniczył na zasadach ogólnych, rzadko, również niesystematycznie czytał prasę, z informacji, jakie uzyskaliśmy, wynika, że głównie ˝Dziennik Bałtycki˝. W ostatnim okresie jego funkcjonowania w zakładzie karnym oglądał też dostępną w zakładzie karnym telewizję i programy telewizyjne. Stefan W. trzykrotnie ubiegał się o warunkowe przedterminowe zwolnienie na swój wniosek, jak wspominałem już wcześniej, 26 października 2016 r., 29 czerwca 2017 r. oraz 11 czerwca 2018 r., i za każdym razem nie otrzymał zgody wobec sprzeciwu dyrektora jednostki penitencjarnej, który w sposób należyty negatywnie zaopiniował jego wnioski. Jeżeli chodzi o stan zdrowia, o którym już wspominałem, to po doprowadzeniu skazanego do Aresztu Śledczego w Gdańsku w okresie od dnia 21 czerwca 2013 r. do dnia 14 maja 2015 r. był zakwalifikowany jako wymagający osadzenia w wyznaczonym oddziale lub w celi aresztu śledczego lub zakładu karnego typu zamkniętego z przyczyn, o których już mówiłem. W maju 2015 r. podczas pobytu w Areszcie Śledczym w Gdańsku zachowanie osadzonego zaczęło ulegać stopniowej zmianie. Właśnie wtedy po raz pierwszy został przyjęty przez psychologa w dniu 8 maja 2015 r. W jego wypowiedziach pojawiły się wielowątkowość, dygresyjność i dziwaczne treści, co stwierdził, jak wynika z dokumentacji, psycholog. Został w związku z tym skierowany w tym dniu na konsultację psychiatryczną. Od tego momentu pozostawał też pod opieką lekarza psychiatry. Był konsultowany psychiatrycznie kolejno w dniach 13 maja 2015 r., 10 czerwca 2015 r., 8 lipca 2015 r. Każdorazowo konsultacje przeprowadzali zewnętrzni specjaliści - lekarze psychiatrzy. W wyniku zastosowanego leczenia jego zachowanie ustabilizowało się. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Malborku w styczniu 2016 r. jego zachowanie uległo wyraźnej zmianie. W związku z tym, że te informacje były już podawane publicznie, a dotyczą sprawy o ogromnym znaczeniu w wymiarze społecznym, te fakty, które są powszechnie znane, chciałbym potwierdzić: zaczął słyszeć głosy - to jest właśnie styczeń 2016 r., wynika to z dokumentacji prowadzonej przez lekarzy i przez Służbę Więzienną - które komentowały jego zachowanie, wydawały mu polecenia, miał wrażenie, że funkcjonariusze Służby Więziennej cofają czas, uważał, że jest świadkiem koronnym, aktorem itp. Z uwagi na wyraźne pogorszenie stanu psychicznego był czterokrotnie konsultowany przez lekarza psychiatrę. Tu są podane poszczególne daty tych konsultacji. Głównie to były konsultacje zewnętrzne lekarzy psychiatrów, którzy byli proszeni przez zakład karny z zewnątrz. Ponieważ nie udało się uzyskać poprawy stanu psychicznego z zastosowaniem leczenia w warunkach ambulatoryjnych, osadzonego skierowano do Oddziału Psychiatrii Sądowej Aresztu Śledczego w Szczecinie, gdzie przebywał w okresie od 23 lutego, jak już mówiłem, do 13 kwietnia. Podczas hospitalizacji rozpoznano chorobę psychiczną, która wymagała zastosowania intensywnego leczenia farmakologicznego oraz terapii. Po uzyskaniu poprawy w dobrym stanie psychicznym został przekazany do leczenia ambulatoryjnego. Pozostawał w dobrym stanie psychicznym bez ostrych objawów psychotycznych. Wielokrotnie konsultowany - diagnoza: remisja choroby. Osadzony do chwili opuszczenia Zakładu Karnego w Gdańsku (Dzwonek) pozostawał w dobrym stanie psychicznym, w stanie remisji, pod stałą kontrolą lekarską i okresowo psychologiczną. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Z uwagi na rozległość materii...