Mówca: Józef Brynkus
Data: 2019-08-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, druki sejmowe nr 665 i 3728. Problem poprawek do ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zwanej często ustawą lutową, powraca w tej kadencji Sejmu już po raz kolejny i niestety po raz kolejny jest załatwiany cząstkowo i w efekcie bez należytego szacunku wobec osób mających prawo do skorzystania z tej ustawy, a zasłużonych dla Rzeczypospolitej. Niestety element, nad którym obecnie debatujemy, to zaledwie cztery poprawki formalnie ważne i przyczyniające się do lepszego stosowania ustawy i objęcia nią nieco szerszej grupy poszkodowanych za działalność niepodległościową, jednak nadal poza jej zasięgiem pozostawiające wiele istotnych kwestii. Niewątpliwie pozytywnym efektem nowelizacji będą następujące zagadnienia. Chodzi o poszerzenie grupy osób objętych regulacjami i uprawnieniami wynikającymi z ustawy przez dodanie do tych, którzy stali się ofiarami wykonania sankcji administracyjnych czy karnych, także tych, wobec których decyzje takie wydano, ale z jakichś przyczyn uniknęli oni ich wykonania, np. ukrywając się przed internowaniem, zbiegając przed aresztowaniem. Wiemy jednak, że należeli oni do grupy represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego. Kolejna pozytywna sprawa to wydłużenie nieco czasu dla wniesienia żądania o odszkodowanie czy zadośćuczynienie, choć nadal jest to czas ograniczony. Do kosztów obciążających Skarb Państwa - to też jest pozytywny element - zaliczamy także koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawach objętych ustawą. Niestety ograniczenie i zaniechanie rozszerzania działania ustawy w stosunku do pierwotnie zaproponowanej senackiej wersji nowelizacji są znacznie większe. Zrezygnowano np. z objęcia ustawą osób o ustalonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej za działalność polityczną. Powoduje to, że wiele osób dotkniętych represjami nie wskutek wydanych przez sądy i inne organy represji wyroków i decyzji, ale np. wskutek działań instancji partyjnych, decyzji kierownictw zakładów pracy, rad pedagogicznych czy zastosowanych form weryfikacji środowisk twórczych, nadal pozostaje poza gronem objętych ustawą, mimo doznanych krzywd niewątpliwie powodujących istotne szkody w ich stanie zdrowotnym i statusie materialnym. Pozostawiono również zamknięty 10-letni termin dla wniesienia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia zamiast pierwotnie proponowanego przez Senat uznania nieprzedawnialności roszczeń z tego tytułu. Powoduje to powstanie sytuacji nierówności wobec prawa w stosunku do części działaczy opozycji, wobec których wyroki wprawdzie uchylono, ale bieg 10-letniego terminu przedawnienia zakończył się, zanim dziś go wydłużymy. Jeżeli elementem decydującym o ograniczeniu nowelizacji ustawy była kwestia ewentualnych kosztów, pragnę zwrócić uwagę na fakt, że prognozy kosztów związanych z wprowadzaniem świadczeń godnościowych i kompensacyjnych mogą być znacznie zawyżone w stosunku do później zrealizowanych. Może o tym świadczyć ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych z powodów politycznych, której działaniem została faktycznie objęta grupa czterokrotnie mniejsza niż zakładano. Coraz mniej liczni wśród żyjących bohaterowie zasłużeni dla Polski i jej niepodległości powinni być traktowani z pełną godnością, a nie obdarzani od czasu do czasu cząstkowymi łaskami w miarę kaprysów władzy. Klub Kukiz’15 opowiada się za przyjęciem tej ustawy, choć ona tylko częściowo rekompensuje krzywdy doznane przez osoby, które działały na rzecz bytu niepodległego państwa polskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)