Mówca: Iwona Maria Kozłowska
Data: 2023-06-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu klubu Koalicja Obywatelska - Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni zaprezentować stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3281 i 3330. Projekt ten był długo oczekiwany. Ministerstwo powinno zająć się nim już kilka lat wcześniej. Pomimo zmian zawiera on jednak szereg braków. Uzupełnienie ich w sposób rozsądny, przemyślany może dać wielu osobom szansę na dobre funkcjonowanie w środowisku. O pobycie krótkoterminowym w DPS-ach mówiłam, panie ministrze, już od dawna. Przede wszystkim jednak uważam, że powinno się całkowicie znieść opłaty dla świadczeniobiorców, ich rodzin za krótkoterminowy pobyt dzienny w DPS-ach, tak jak jest to przyjęte w usługach wytchnieniowych, asystenckich czy w przypadku pobytu w innych placówkach, który jest bezpłatny lub za który odpłatność jest naprawdę symboliczna. Dobrym rozwiązaniem w projekcie jest podzielenie form mieszkalnictwa chronionego na mieszkania treningowe i wspomagane. Mam w tym naprawdę duże doświadczenie i tak jak wcześniej mówiłam, chętnie służę pomocą. Jednak pomijane są tu osoby potrzebujące szerszej pomocy. Zostały one wyłączone z mieszkalnictwa, co zgodnie z konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami może prowadzić do dyskryminacji i naruszenia zasady równości praw człowieka. Samodzielne i niezależne życie osób z niepełnosprawnościami to przede wszystkim samodzielność w podejmowaniu decyzji, dlatego w mieszkaniu treningowym należy realizować przede wszystkim program usamodzielniania się. Mieszkania wspomagane to głównie zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Mogą one także stać się długoterminowymi miejscami pobytu. Dla komfortu osób korzystających z tych miejsc właściwe byłoby podpisywanie z nimi bezterminowych lub długoterminowych umów. Z pewnością dla osób korzystających z mieszkań wspomaganych ważna jest forma zamieszkania. Odwołuję się tutaj do programu wspomaganych społeczności mieszkaniowych PFRON, który pokazuje, jak tworzyć zespoły mieszkań z odrębnymi łazienkami, aneksami kuchennymi czy kuchniami. Obecny rząd dużo mówi o swoich działaniach na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Mogliśmy również i w dniu dzisiejszym usłyszeć to ponownie od pani minister Marleny Maląg. Ile więc dzięki wsparciu rządu do dzisiaj powstało mieszkań chronionych? Jakie propozycje przedstawi ministerstwo w celu tworzenia mieszkań treningowych i wspomaganych, nie przerzucając oczywiście tych obowiązków na gminy, powiaty czy województwa? Czy ministerstwo zamierza określić, ile takich form wsparcia powinno działać na terenie jednostek samorządu terytorialnego? Mówimy, dyskutujemy o procesie deinstytucjonalizacji, który stopniowo powinien być wdrażany. Istotne jest więc wskazanie wymogów dla domów pomocy społecznej, które trzeba spełnić w celu zapewnienia wsparcia krótkoterminowego, zarówno dziennego, jak i całodobowego. W ustawie powinno się też znaleźć określenie maksymalnej liczby mieszkańców, procentu pomieszczeń jednoosobowych czy pokoi z łazienkami i aneksami kuchennymi. Dla każdej osoby z niepełnosprawnościami powinien być przygotowany zindywidualizowany program wsparcia, co obowiązuje placówki pomocy społecznej również i teraz. Finansowanie mieszkalnictwa, pomocy sąsiedzkiej, pobytu krótkoterminowego w DPS-ach oczywiście spadnie na barki samorządów. A sukces będzie czyj? Rządu. Pytanie, czy jednostki samorządu terytorialnego będą w stanie udźwignąć te zadania. Nawet jeśli będą one fakultatywne, to potrzeby lokalnej społeczności, jeśli chodzi o powyższe usługi, są ogromne i na pewno należy wychodzić im naprzeciw. Panie Ministrze! W kwietniu składałam interpelację w sprawie rozbieżności dotyczących możliwości funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego w strukturze centrum usług społecznych. Odpowiedź, którą otrzymałam od sekretarza stanu Pawła Wdówika, zawierała informację, iż nie są prowadzone prace legislacyjne nad zmianą zapisów ustawy o realizowaniu usług społecznych w centrum usług społecznych. Ponieważ nie toczą się prace w tym zakresie, składam poprawkę, aby ministerstwo zainteresowało się tym coraz częściej podnoszonym tematem, problemem. Wsłuchując się uważnie w głosy środowisk, otoczenia osób, dla których rozwój usług wspierających jest szansą na funkcjonowanie w społeczności, klub Koalicja Obywatelska - Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni składa poprawki do projektu ustawy. Oczekujemy dalszych merytorycznych prac nad zmianą ustawy o pomocy społecznej, dlatego że ona może naprawdę bardzo dobrze służyć, szczególnie osobom, które wsparcia i pomocy oczekują i potrzebują. Bardzo dziękuję. (Oklaski)