Mówca: Jan Łopata
Data: 2018-09-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Bardzo dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli! W imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w roku 2017. Wysoki Sejmie! Nie ukrywam, że i ja zastanawiałem się, czy czas przeznaczony na prezentację opinii klubu o sprawozdaniu z działalności bądź co bądź jednej z najważniejszych instytucji państwa polskiego, instytucji, która jest niemal równolatką odrodzonego państwa polskiego i której rolę i znaczenie w budowaniu bytu niepodległego państwa trudno przecenić, poświęcić krytyce opinii prezentowanej przez posła sprawozdawcę, a w rezultacie - przez partię aktualnie sprawującą władzę, czy też próbować syntetycznie przedstawić wyniki pracy Najwyższej Izby Kontroli w roku ubiegłym, w roku 2017. Świadomie rezygnuję z krytyki tego, co się działo na posiedzeniu Komisji do Spraw Kontroli Państwowej w dniu 5 września 2018 r., krytyki prezentowanego tam tzw. koreferatu, gdyż w swym charakterze, ale i treści w dużej części nie odbiega od zgłaszanych uwag w poprzednich latach, za lata 2015 i 2016, a ja musiałbym się powtarzać czy powtórzyć w swej ocenie oczywiście te negatywne opinie sprowadzające się tak ogólnie do stwierdzenia: po trupach do celu. Zastanawiałem się tylko, do dzisiaj się zastanawiałem, czy to tylko fobie i złe wspomnienia posła sprawozdawcy, czy też linia polityczna partii, która w swej nazwie ma Prawo i Sprawiedliwość. I te wątpliwości miałem do teraz, do dzisiaj. Dziękuję panu przewodniczącemu komisji za tę polityczną deklarację. Już tych wątpliwości nie mam. Wysoka Izbo! W lutym 2019 r. NIK będzie obchodził 100-lecie powstania. W dekrecie powołującym Izbę zapisano zasady i prezentowano wartości, takie jak: uczciwość, rzetelność, sumienność, dociekliwość, obiektywizm, które to zasady - jestem o tym głęboko przekonany - przyświecały również w pracy inspektorom, pracownikom Izby w roku 2017 realizującym plan pracy NIK na ten właśnie rok, na rok 2017. A do planu pracy NIK na rok sprawozdawczy zgłoszono łącznie 456 propozycji tematów kontroli, w tym 112 propozycji tematów zgłosiły organy Sejmu, Senatu, rzecznik praw obywatelskich oraz prezes Rady Ministrów. Uwzględniono również skargi od obywateli. W rezultacie uchwalony przez kolegium Najwyższej Izby Kontroli plan pracy przewidywał przeprowadzenie 110 kontroli. Wysoki Sejmie! Misja służenia państwu i obywatelom wyraża się m.in. poprzez informacje z kontroli zawierające nie tylko ustalenia stanu faktycznego, ale również wnioski istotne dla poprawy funkcjonowania kontrolowanych obszarów. Najwyższa Izba Kontroli koncentruje się przede wszystkim na nieprawidłowościach o charakterze systemowym w działaniach administracji publicznej oraz na czynnikach zagrażających prawidłowej realizacji celów państwa i problemach szczególnie dotkliwych dla obywateli. Podsumowaniem prowadzonych na przestrzeni ostatnich lat badań kontrolnych NIK w dziedzinie np. ochrony zdrowia było opracowanie w 2017 r. informacji systemowej ˝Dostępność i efektywność leczenia nowotworów˝. Bardzo ważne, istotne zagadnienie. W przeprowadzonej analizie Najwyższa Izba Kontroli wykorzystała ustalenia 32 kontroli koordynowanych, a ponadto jako materiał pomocniczy 39 raportów ekspertów, instytucji zewnętrznych. NIK dostrzegając istotność problemu gospodarowania przestrzenią publiczną, opracowała również informację dotyczącą systemu gospodarowania przestrzenią gminy jako dobrem publicznym, a uwzględniono w niej z kolei wyniki 40 kontroli przeprowadzonych w tym obszarze w latach 2010-2016, z drugiego okresu kontrolnego. W opracowaniu wykorzystano także informacje uzyskane w trakcie eksperckich dyskusji panelowych. Kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzili w 2017 r. 110 kontroli planowych i 107 kontroli doraźnych, w tym kontrolę wykonywania budżetu państwa w 2016 r., którą objęto wszystkich dysponentów części budżetu państwa: siedem samorządowych kolegiów odwoławczych i cztery sądy apelacyjne, państwowe fundusze celowe, wybrane agencje wykonawcze i państwowe osoby prawne, jak również wybrane jednostki samorządu terytorialnego oraz wybrane inne jednostki realizujące wydatki publiczne, w tym jednostki spoza sektora finansów publicznych. Kontrole wykorzystania dotacji przeprowadzono u wybranych 104 beneficjentów w ramach części: Gospodarka złożami kopalin, Szkolnictwo wyższe, Transport, Zdrowie oraz Budżety wojewodów. Kontrole obsługi budżetu państwa i budżetu środków europejskich przeprowadzono w Narodowym Banku Polskim i Banku Gospodarstwa Krajowego. W ramach aktywności kontrolnych w 2017 r. wykonano 2196 kontroli jednostkowych realizowanych w 1843 podmiotach. I to właśnie obrazuje wymiar pracy kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli. W 2017 r. Najwyższa Izba Kontroli przedłożyła Sejmowi 189 informacji o wynikach kontroli planowych i doraźnych, a jej przedstawiciele uczestniczyli w 392 posiedzeniach komisji. Najwyższa Izba Kontroli na podstawie wyników kontroli formułuje wnioski pokontrolne, które mogą sugerować konkretne zmiany w kontrolowanych jednostkach, i tak zwykle jest, jak też dotyczyć całokształtu badanych zagadnień, mające właśnie charakter systemowy. Warto podkreślić, że wnioski Najwyższej Izby Kontroli stają się inspiracją do zmian w prawie, często już w trakcie trwania kontroli. Wysoki Sejmie! Prezentując te kilka ocen, kilka wniosków, chcę jeszcze raz podkreślić, że fundamentalnie nie zgadzam się z opinią zaprezentowaną przez komisję, przez sprawozdawcę Komisji do Spraw Kontroli Państwowej. Na gruncie rzetelnej - podkreślam jeszcze raz: rzetelnej - oceny pracy NIK w 2017 r. i oceny sprawozdania z działalności NIK, którym się dzisiaj zajmujemy, będziemy jako klub za przyjęciem tego sprawozdania, tak jak zaznaczyłem, na gruncie rzetelnej, obiektywnej oceny, a na płaszczyźnie politycznej nie będę dokonywał analizy sprawozdania komisji, zaś chętnych, którzy mnie słuchają, którzy chcieliby poszerzyć swoją wiedzę, a pewnie tacy są, odsyłam do protokołu z posiedzenia Komisji do Spraw Kontroli Państwowej z dnia 5 września 2018 r. Warto, drodzy państwo, poczytać, posłuchać, przysłuchać się obradom i prowadzonym rozmowom. Na zakończenie chciałbym bardzo serdecznie podziękować kierownictwu Najwyższej Izby Kontroli i wszystkim zatrudnionym pracownikom za ogromną rzetelność w podejmowaniu ważnych społecznie i gospodarczo zjawisk. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)