Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie 80. rocznicy śmierci Stanisława Cara Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym roku, dokładnie 18 czerwca, będziemy obchodzić 80. rocznicę śmierci Stanisława Cara - polskiego prawnika, polityka, wiceministra, a następnie ministra sprawiedliwości, w latach 1930-1935 wicemarszałka Sejmu III kadencji, następnie marszałka Sejmu IV kadencji (1935-1938), szefa Kancelarii Cywilnej Naczelnika Państwa i Prezydenta RP w latach 1918-1923 oraz w roku 1926. Stanisław Car urodził się 26 kwietnia 1882 r. Studiował prawo na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Już w czasie studiów zaczął angażować się w politykę, a w wyniku udziału w jednym ze studenckich protestów został zmuszony do opuszczenia szkoły i kontynuowania nauki w odległej Odessie. W 1911 r. ukończył aplikację prawniczą i został wpisany na listę adwokatów. Dzięki temu mógł otworzyć własną kancelarię. Praktykował aż do wybuchu I wojny światowej, gdy otrzymał nominację na sędziego pokoju w XI okręgu miasta Warszawy. Kiedy w 1916 r. Warszawa przeszła w ręce niemieckie, Stanisław Car poznał Józefa Piłsudskiego. Niezwykła osobowość przyszłego marszałka oczarowała zdolnego adwokata, który do końca życia został mu wierny i służył jako jeden z bardziej znaczących współpracowników. Piłsudski szybko zauważył potencjał Cara i w 1917 r. powierzył mu tworzenie zrębów wymiaru sprawiedliwości dla jeszcze nieodrodzonego państwa. Adwokat z entuzjazmem podjął to wyzwanie i rozpoczął pracę w Departamencie Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu, będącego zalążkiem przyszłego Ministerstwa Sprawiedliwości. Kolejna karta jego życia otworzyła się wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości. 13 grudnia 1918 r. Stanisław Car został przez Piłsudskiego mianowany szefem Kancelarii Cywilnej Naczelnika Państwa, którą to funkcję pełnił do momentu wybuchu wojny polsko-bolszewickiej. Wtedy to właśnie wziął udział w walkach, służąc w 7. pułku ułanów. Walczył pod Radzyminem, Sokalem, Ciechanowem, a także brał udział w obronie Zamościa obleganego przez Konarmię Siemiona Budionnego. Za zasługi wojenne otrzymał awans do stopnia podporucznika oraz został odznaczony Krzyżem Walecznych. Podczas bitwy warszawskiej nie znajdował się już na pierwszej linii, gdyż na polecenie Piłsudskiego powrócił na swoje stanowisko w kancelarii. Przestał je piastować dopiero z chwilą objęcia prezydentury przez Gabriela Narutowicza w grudniu 1922 r. W roku 1925 został mianowany prokuratorem Sądu Najwyższego. Stanowiska tego nie przyszło mu jednak piastować przez zbyt długi czas. Po zamachu majowym dokonanym przez Piłsudskiego na nowo został szefem kancelarii cywilnej, tym razem prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Jednak to stanowisko zajmował bardzo krótko, ponieważ rychło przyjął nominację na podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w gabinecie Józefa Piłsudskiego i jednocześnie był jego doradcą. Kiedy funkcję premiera przejął z rąk Piłsudskiego Kazimierz Bartel, otrzymał w nowym gabinecie tekę ministra sprawiedliwości. Był nim przez wiele lat, zarówno w rządzie Kazimierza Świtalskiego, jak i Walerego Sławka, a także w okresie ponownych rządów Piłsudskiego. W wyborach, które odbyły się jesienią tego samego roku, Stanisław Car został wybrany posłem na Sejm III kadencji z list Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. 10 grudnia 1930 r. został zaprzysiężony na jednego z wicemarszałków Sejmu, zostając równocześnie kierownikiem Komisji Prawniczej. W tym czasie absorbowała go przede wszystkim sprawa wprowadzenia zmian do konstytucji. Współtworzył projekt konstytucji kwietniowej, był współautorem tez konstytucyjnych i generalnym referentem projektu. Swoistym ukoronowaniem bogatej kariery Cara było objęcie przez niego funkcji marszałka Sejmu IV kadencji. Późną wiosną 1938 r. zachorował na zapalenie płuc i w wyniku powikłań zmarł 18 czerwca 1938 r. Dziękuję.