Mówca: Marek Sowa
Data: 2018-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ta ustawa nie jest w żadnej mierze przeciwko referendom. (Poseł Stanisław Tyszka: Jest. Jest za niską frekwencją.) Jesteśmy za tym, żeby organizować referenda. Powiem państwu nawet więcej: jesteśmy za tym, aby pytać obywateli i szanować wolę wyrażoną w trakcie referendum. Natomiast jest jeden bardzo ważny element: nie chcemy, aby referenda ogólnokrajowe były organizowane w dniu wyborów samorządowych - tylko i wyłącznie. (Poseł Grzegorz Długi: Wy ich w ogóle nie chcecie. W ogóle.) I teraz państwu wytłumaczę dlaczego. Dlatego że w ustawie o referendum ogólnokrajowym z 2003 r. wprost zapisano w art. 90, pod jakimi warunkami organizowane jest referendum ogólnokrajowe razem z wyborami, i tam zostały wymienione wszystkie wybory - tam zostały wymienione wybory parlamentarne, wybory do Parlamentu Europejskiego, tam zostały wymienione również wybory prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ani słowem nie wspomniano o wyborach samorządowych. W mojej ocenie to, że nie wspomniano, było wynikiem głęboko przemyślanej myśli, aby w trakcie wyborów samorządowych nie przykrywać spraw i dyskusji o niezwykle istotnych sprawach Polski lokalnej, Polski regionalnej tematami ogólnopolskimi, często tematami ideologicznymi, które nie mają nic wspólnego z wyborami samorządowymi, żeby nie przykrywać tego, żeby skoncentrować ludzi w czasie tych 3, 4 tygodni na tym, aby dyskutowali o rozwoju i przyszłości swoich małych ojczyzn, aby mówili o tym, które sprawy w gminie, w powiecie czy w województwie są najważniejsze. Dlatego muszę państwu powiedzieć, że jak wczoraj zobaczyłem projekt ustawy Komisji Kodyfikacyjnej nowelizującej Kodeks wyborczy, druk nr 2610, to przeżyłem szok. Bo co w tym projekcie ustawy zapisują posłowie PiS-u? Zapisują, że w dniu wyborów samorządowych nie wolno przeprowadzać referendów lokalnych. Przecież to jest absurd. (Oklaski) Referenda lokalne jak najbardziej powinny być przeprowadzane w dniu wyborów samorządowych, bo tego dotyczy wybór, tego dotyczy dyskusja, a posłowie PiS-u tego - w dniu wczorajszym - zakazują. Czego jeszcze nie wolno przeprowadzać razem z wyborami samorządowymi? Co posłowie PiS-u zaproponowali? Zaproponowali, że nie wolno przeprowadzać wyborów do rad dzielnic. To jest też zakazane. To co? Dzielnica to jest odrębny twór? To nie jest kwestia dyskusji o tym, co się dzieje w samorządzie? Na tym właśnie powinniśmy się koncentrować, ale państwu na tym nie zależy, bo chcecie państwo odwrócić uwagę Polaków od tego, co jest ważne dla Polski lokalnej, i skoncentrować ich na waszym jadzie, który tutaj cały czas w kierunku Polaków siejecie. Szanowni Państwo! Wybory to święto demokracji, referenda tak samo, ale każde powinno być uszanowane, nie powinno być jedno drugim przykrywane. Dlatego jest ta nasza propozycja. I muszę państwu powiedzieć, pewnie tego projektu by nie było, bo nikt od 2003 r. nie wpadł na tak absurdalny pomysł, żeby referendum ogólnopolskie przeprowadzić razem z wyborami samorządowymi. Na taki absurdalny pomysł wpadł w ubiegłym roku w maju prezydent Andrzej Duda, który chciał w tym roku - i dalej mówi, że chce - przeprowadzić referendum konstytucyjne razem z wyborami samorządowymi. Naprawdę, to nie jest czas dyskusji. Czas dyskusji o sprawach lokalnych nie powinien być zawłaszczany przez państwa na to, co tutaj się dzieje. Kolejna kwestia, która również była poruszana. I powiem szczerze, że jak usłyszałem posła Sachajkę, to aż się zdziwiłem. No, jak może być taka ogromna niewiedza, jeśli chodzi o kwestie kosztów? (Oklaski) Pan opowiadał o jakichś 100 mln zł. Przecież w tej sprawie Państwowa Komisja Wyborcza zajęła bardzo jednoznaczne stanowisko. Co prawda nie chciała wprost powiedzieć, że nie wolno przeprowadzić w tym samym dniu tych wyborów, ale powiedziała, że to jest coś zupełnie innego. Referenda ogólnokrajowe mogą się odbywać w czasie jednego dnia lub dwóch dni, wybory samorządowe - tylko jednego dnia. Mogą się odbywać w zupełnie innych godzinach, muszą być przeprowadzane w innych lokalach, muszą mieć inne spisy wyborców. Przecież w referendum ogólnokrajowym mogą głosować Polacy mieszkający za granicą, a w przypadku wyborów samorządowych jest kwestia tylko i wyłącznie tych, którzy zamieszkują w danej wspólnocie. (Poseł Waldy Dzikowski: Nie ta komisja.) Kolejna sprawa. To muszą być odrębne komisje, nie takie same. (Poseł Waldy Dzikowski: Dwie.) W przypadku wyborów samorządowych dzięki waszej zmianie będą dwie komisje liczyć głosy, jedna w dzień, druga w nocy. A w przypadku referendum ogólnokrajowego jedna komisja będzie liczyła głosy, w sobotę, w niedzielę i nie wiadomo do kiedy. Jeśli państwo myślicie, że połączenie tych elementów pomoże temu, żeby bardziej zainteresować Polaków i skoncentrować ich na tematyce tego, jak się będą nasze małe ojczyzny rozwijały, to się mylicie. Dzisiaj Polacy bardzo chętnie korzystają ze swojego głosu, kiedy wybierają wójta, burmistrza, prezydenta. Bardzo chętnie korzystają ze swego głosu, kiedy wybierają radnego, zwłaszcza w okręgach jednomandatowych. Tam nie ma w ogóle głosów nieważnych. Tam nie ma głosów nieważnych. A gdzie są głosy nieważne? No właśnie są np. w wyborach do sejmików, kiedy to jest bardziej anonimowe. Ludzie nie są zainteresowani oddaniem swojego głosu. Powinniśmy się skoncentrować na tym, aby przebijać się do opinii publicznej, mówić, o czym te wybory są, aby zwiększać zainteresowanie tymi wyborami. Jeśli przyjmiecie państwo naszą propozycję, to oczywiście to będzie możliwe, ale jeśli przykryjecie referendum kilkunastoma pytaniami, to będzie to jeszcze bardziej zagmatwane i z tego naprawdę nic nie będzie. Dlatego proszę państwa o to, abyście państwo nie odrzucali jednak tego projektu, bo tak naprawdę nikt już nie pojmie, dlaczego zakazujecie organizacji referendów lokalnych w dniu wyborów samorządowych, dlaczego zakazujecie organizacji wyborów do rad dzielnic, a proponujecie referendum ogólnokrajowe. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)