Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W uzasadnieniu co do zmiany ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym oraz niektórych innych ustaw zawartych w drukach nr 1045 i 1431 piszą państwo: Nowy fundusz własny, fundusz stabilizacyjny, wpisuje się w szerszą tendencję występującą na przestrzeni 3 ostatnich lat w ustawodawstwie państw członkowskich Unii Europejskiej. Istotą tej tendencji jest przenoszenie z sektora publicznego na sektory rynku finansowego ciężaru wsparcia udzielanego zmagającym się z problemami instytucjom finansowym. I dalej: Już w komunikacie z dnia 26 maja 2010 r. Komisja Europejska wskazała na potrzebę tworzenia funduszy zasilanych z opłat pobieranych od banków. Przedstawiona propozycja pobierania opłat od banków spotkała się z akceptacją rządów państw członkowskich w ramach Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r. I co dalej? Czy rząd Polski coś zrobił w tym czasie? Nie, nie zrobił nic, mimo że szereg innych państw w tym okresie zdołało wprowadzić różnego rodzaju podatki bankowe, względnie opłaty na fundusze stabilizacyjne - w Wielkiej Brytanii od 1 stycznia 2011 r., na Węgrzech od 2010 r., w Austrii od 1 stycznia 2011 r., w Portugalii od 1 stycznia 2011 r., na Słowacji od 1 stycznia 2012 r., we Francji od 1 stycznia 2011 r., w Szwecji nawet od października 2008 r., czyli znacznie wcześniej, a w Niemczech od 1 stycznia 2011 r. Nasze ugrupowanie Ruch Palikota również składało już rok temu projekt ustawy proponujący wprowadzenie specjalnego podatku o charakterze transakcyjnym, od szeregu transakcji na rynku finansowym. Według naszego projektu opodatkowanie wynosiłoby wówczas 0,1%, a dla instrumentów pochodnych 0,05%. Niestety ta propozycja, mimo że zgodnie z naszymi wyliczeniami miała zasilać budżet kwotą ok. 4 mld zł w ciągu najbliższych 4 lat, została odrzucona w pierwszym czytaniu. Jakie są wspólne cechy wszystkich wymienionych krajów? One wprowadziły jakieś opłaty bankowe, natomiast Polska względem tych wszystkich krajów jest spóźniona, wprowadzając jakąś formę opodatkowania banków. Bardzo charakterystyczną opłatę wprowadziła Słowacja, gdzie utworzono specjalny fundusz, ale w ramach budżetu. W większości tych krajów opłaty bankowe zasilają bezpośrednio budżet państwa, natomiast tak nie jest w propozycji zawartej w tym druku, gdyż, tak jak piszecie państwo w uzasadnieniu: Celem projektu ustawy nie jest likwidacja dotychczasowych budżetowych źródeł finansowania działań pomocowych i zastąpienie ich środkami z funduszu stabilizacyjnego, lecz jedynie zapewnienie dodatkowego zasobu środków finansowych. Jego środki miałyby być wykorzystywane w głównej mierze na finansowanie niektórych zadań Skarbu Państwa z zakresu wsparcia udzielanego bankom. Tak więc powstaje pewna dwoistość systemu - z jednej strony mamy ustawę o rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych, która nakłada na Skarb Państwa określone zadania w zakresie wsparcia udzielanego bankom, a z drugiej strony mamy tworzony jak gdyby obok fundusz stabilizacyjny w obrębie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, którego zadaniem jest jedynie pomoc. Zdecydowanie, jeżeli mielibyśmy wybór - na tym etapie nie mamy takiego wyboru - optowalibyśmy za rozwiązaniami typu słowackiego. Druga sprawa. Czy budżet ma możliwość sięgnięcia do pieniędzy gromadzonych w funduszu stabilizacyjnym? Oczywiście tak, dlatego że wolne środki Bankowego Funduszu Gwarancyjnego mogą być inwestowane w papiery wartościowe emitowane, gwarantowane lub poręczane przez rządy, a więc mogą być przeznaczone na zakup obligacji np. rządowych. Z tym że wówczas będziemy mieli sytuację podobną do tej w OFE, tzn. powiększy się koszt pozyskania tych pieniędzy na rzecz Skarbu Państwa, ponieważ one będą dodatkowo obłożone oprocentowaniem, które to oprocentowanie będzie przychodem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Pojawiało się bardzo często pytanie, czy ta opłata powinna być kosztem uzyskania przychodu. Co do zasady, tak, dlatego że ze względu na możliwość przesuwania wpływów z tej opłaty z funduszu stabilizacyjnego na fundusz gwarantowanych wypłat, fundusz gwarancji depozytów ta opłata w zasadzie jest bardzo podobna do opłaty rocznej wpłacanej już w tej chwili na Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Natomiast bylibyśmy przeciwni, i tak to zresztą zapisane zostało w projekcie, zaliczeniu tego do kosztów uzyskania przychodów, dlatego że osiągnęlibyśmy wówczas (Dzwonek) efekt odwrotny do zamierzonego, to znaczy obniżylibyśmy w ten sposób zysk brutto banków i Skarb Państwa zamiast z tej opłaty odnieść jakieś bezpośrednie korzyści, poniósłby straty, gdyż przy podanej maksymalnej kwocie wynoszącej ponad 1600 mln zł uzyskanych z opłaty ostrożnościowej o 320 mln zł byłyby zmniejszone wpływy z tytułu podatku CIT-owskiego w wypadku banków. Podsumowując krótko, naszym zdaniem powinien to być podatek czy opłata, gdzie podstawą są nie aktywa czy jakaś wielokrotność wymogów kapitałowych tak jak tutaj, ale transakcje, podatek transakcyjny będący jakimś substytutem VAT. Druga sprawa - powinien to być nie fundusz pozabudżetowy, ale bezpośrednie zasilenie budżetu lub specjalny fundusz, tak jak na Słowacji. I nie powinno to być zaliczane do kosztów uzyskania przychodu, aby w ten sposób nie obniżać podstawy opodatkowania podatkiem od osób prawnych. No niestety tego wszystkie nie da się przebudować w tym projekcie, zmienić poprawkami, a ponieważ sądzimy, że lepsze jest jakiekolwiek sięgnięcie do kieszeni banków w czasie kryzysu niż żadne, dlatego mimo tych wszystkich dość fundamentalnych zastrzeżeń do tego projektu poprzemy go i będziemy głosować za przyjęciem tych rozwiązań. Dziękuję bardzo. (Oklaski)