Mówca: Sławomir Kopyciński
Data: 2012-04-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zawartego w druku sejmowym nr 237. Istota proponowanego rozstrzygnięcia sprowadza się do nadania w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięciu o pozostawieniu podania bez rozpoznania formy prawnej postanowienia organu, do którego wpłynęło podanie, i zobowiązanie tego organu do uzasadnienia takiego postępowania. Na postępowanie takie służyłoby oczywiście zażalenie, tym samym postanowienie o pozostawieniu podania strony bez rozpoznania podlegałoby od tej pory kontroli instancyjnej organu administracyjnego drugiej instancji. Innymi słowy ta rodziłaby po stronie organu administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie, a którego braków nie usunięto, dwa obowiązki. Pierwszy - wydania postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpoznania oraz uzasadnienia go, zaś po stronie osoby wnoszącej podanie powstałoby prawo do zaskarżenia tego postanowienia zażaleniem. Tym samym zasadność pozostawienia podania obywatela bez rozpoznania mogłaby być kontrolowana przez organ drugiej instancji. Jak słusznie zauważono w pozytywnej dla projektu opinii Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych, obecnie obowiązujące uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie wskazują, w jakiej formie organ rozstrzyga o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Niemniej w postępowaniach administracyjnych odrębnych takie uregulowania przecież istnieją. Wystarczy tu wspomnieć o Ordynacji podatkowej, która przewiduje właśnie dla pozostawienia podania bez rozpoznania formę procesową postanowienia. Zauważyć trzeba, że uregulowanie to sprawdziło się, bardzo dobrze sprawdza się w praktyce. Twórcy projektu, czyli wnioskodawcy, nie zaprzeczają również, że w chwili obecnej istnieje - podkreślana w negatywnych wobec projektu opiniach - możliwość uzyskania przez wnoszącego podanie ochrony prawnej poprzez złożenie skargi na bezczynność organu administracji do sądu administracyjnego. Krytyka ta wynika, w naszym przekonaniu, z niezrozumienia zasadniczej różnicy pomiędzy kontrolą instancyjną wewnątrz administracji a kontrolą sądową wykonywaną przez sądy administracyjne. O ile bowiem zażalenie na postanowienie w postępowaniu administracyjnym jest środkiem zaskarżenia o niewielkim stopniu sformalizowania, którego wniesienie nie wiąże się dla strony z dodatkowymi wydatkami, o tyle dla wniesienia skargi na bezczynność organu administracji do sądu administracyjnego konieczne jest uprzednie wypełnienie wymogów proceduralnych zawartych w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zachowanie wymogów formalnych skargi do sądu administracyjnego, a przede wszystkim wniesienie opłaty. Wszystko to czyni tę sądowoadministracyjną ochronę interesu prawnego osoby wnoszącej podanie - powiedzmy wprost - nieskuteczną, a przynajmniej niewystarczającą, a dla osób gorzej sytuowanych bądź nieporadnych czy mniej zaradnych jest to ochrona czysto iluzoryczna. Nieporozumieniem jest również formułowany w niektórych opiniach odnoszących się do tego projektu zarzut polegający na uznaniu, że przyznanie wnoszącemu podanie prawa do składania zażalenia na postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania przyczyni się do przedłużenia postępowania. W naszym przekonaniu jest wprost przeciwnie, dlatego że dzięki tej możliwości skontrolowania zasadności pozostawienia podania bez rozpoznania przez organ drugiej instancji, zmniejszy się liczba skarg na bezczynność administracji trafiających do sądów administracyjnych. Tych skarg po prostu do sądów administracyjnych będzie mniej, bo zostanie to załatwione jeszcze w ramach postępowania zażaleniowego. Wypada również zauważyć, że w postępowaniu podatkowym regulowanym przez Ordynację podatkową rozwiązanie analogiczne do proponowanego w tym projekcie ustawy funkcjonuje w najlepsze już od 10 lat. Bardzo wyraźnie widać, że postępowanie podatkowe nie jest zauważalnie bardziej przewlekłe od postępowania administracyjnego ogólnego, a organy drugiej instancji nie są zasypywane lawiną jakichś zażaleń na pozostawienie podania bez rozpoznania. Reasumując, w naszym przekonaniu dzięki wprowadzeniu proponowanej regulacji obywatel zyska bardzo ważny i łatwy do zastosowania instrument gwarancyjny zapewniający podwyższenie standardów przestrzegania prawa materialnego w działalności administracji. Te argumenty przemawiają jednoznacznie za przyjęciem tego projektu i o poparcie tego projektu proszę pozostałe kluby. Dziękuję bardzo. (Oklaski)