Mówca: Sprawozdawca Andrzej Szewiński
Data: 2025-06-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Obrony Narodowej oraz Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych przedłożyć sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych oraz kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa i bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych dla niektórych terenów zamkniętych, druki nr 1203 i 1351. U podstaw opracowania niniejszego projektu ustawy legła pilna potrzeba uproszczenia i usprawnienia procesu inwestycyjno-budowlanego w zakresie przygotowania i realizacji strategicznych oraz kluczowych inwestycji dotyczących obronności państwa i bezpieczeństwa publicznego. Ustawa reguluje procedurę w zakresie nabywania nieruchomości niezbędnych do realizacji inwestycji strategicznych w zakresie potrzeb obronności państwa, porządkuje kwestie ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych ustalonych przez ministra obrony narodowej oraz uwzględnia problematykę dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku powodowanego przez obiekty i instalacje zlokalizowane na terenach zamkniętych. Przygotowanie projektu determinowane jest niekorzystną zmianą architektury bezpieczeństwa i wynikającą z tej zmiany koniecznością przyspieszenia procesu inwestycyjnego w zakresie potrzeb obronności państwa, który według obecnych uregulowań prawnych jest procesem przewlekłym, opóźniającym wprowadzenie na wyposażenie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nowego sprzętu wojskowego. Konieczne jest przygotowanie infrastruktury do rozmieszczenia nowego uzbrojenia. Należy w tym miejscu dodać, iż w ustawie są również zapisy dotyczące zamówień udzielanych przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, związane z zakupem bezzałogowych statków powietrznych oraz środków zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. Wprowadzenie w życie przedmiotowej ustawy pozwoli na stworzenie warunków do efektywnego rozwoju przemysłu obronnego, co zagwarantuje dostawy sprzętu i amunicji, minimalizując ryzyko zablokowania łańcucha dostaw w czasie kryzysu i w czasie wojny. Wspomniane kwestie są kluczowe, biorąc pod uwagę skuteczne wzmocnienie odporności państwa oraz potencjału obronnego. W przedmiotowym projekcie bardzo precyzyjnie określone są zasady przygotowania i realizacji strategicznych oraz kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności i zwiększenia odporności państwa. Te regulacje mają charakter specustawy względem zasad przygotowania i realizacji inwestycji budowlanych oraz względem zasad procedur administracyjnych i administracyjno-sądowych. Intencją autorów projektu było skrócenie czasu realizacji przedmiotowych inwestycji niezbędnych do osiągnięcia odpowiednich zdolności obronności państwa. Organem kwalifikującym zadania realizowane w trybie tzw. specustawy będzie minister obrony narodowej. Pozostałe inwestycje będą realizowane na zasadach ogólnych. Strategiczna inwestycja w zakresie potrzeb obronności państwa to inwestycja celu publicznego realizowana na potrzeby obronności państwa ze względu na istotny interes bezpieczeństwa państwa lub zobowiązania sojusznicze wykonywane w ramach organizacji Paktu Północnoatlantyckiego. Natomiast inwestycje kluczowe w zakresie potrzeb obronności państwa stanowią katalog priorytetowych inwestycji celu publicznego realizowanych na potrzeby obronności państwa, z uwzględnieniem szczególnie istotnych interesów bezpieczeństwa państwa lub zobowiązań sojuszniczych wykonywanych w ramach Paktu Północnoatlantyckiego, którym podporządkowano również inwestycje Narodowego Programu Odstraszania i Obrony, tzw. Tarczy Wschód. Obecnie proces inwestycyjny trwa 5 lat, często z uwagi na procedury pozyskania nieruchomości - ponad 10 lat. Po wprowadzeniu w życie przedmiotowej ustawy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie lepiej zabezpieczone przed obcą agresją wojskową przez budowę i rozbudowę obiektów budowlanych oraz rozbudowę infrastruktury technicznej mogącej pełnić rolę odstraszającą potencjalnego agresora. Ta ustawa stworzy również warunki do dynamicznego rozwoju przemysłu zbrojeniowego, który zagwarantuje dostawy sprzętu i amunicji. Inwestycje kluczowe będą realizowane przez Agencję Mienia Wojskowego oraz Zakład Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Inwestycje kluczowe będą realizowane na terenach zamkniętych, zastrzeżonych ze względu na potrzeby obronności państwa. Poza bezpieczeństwem kryteria kwalifikujące inwestycje jako kluczowe lub strategiczne będą wynikać np. ze zobowiązań sojuszniczych NATO. Podkreślić należy, iż wdrożenie w życie tego aktu prawnego spowoduje zapewnienie właściwej infrastruktury do zabezpieczenia przyjęcia nowej techniki wojskowej i formowania nowych związków taktycznych zgodnie z programem rozwoju Sił Zbrojnych. Ramy prawne ujęte w ustawie przyspieszą wykonanie rozbudowy fortyfikacyjnej na potrzeby działań obronnych zgodnie z niejawnymi planami obronnymi. Oznacza to wydawanie jednej zespolonej decyzji administracyjnej o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, w skrócie DRSI, będę takiego skrótu dalej używał. DRSI wydaje wojewoda w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku przez inwestora, zaś organem wyższego stopnia jest minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Odwołanie strony od DRSI rozpatruje się w terminie 30 dni, a skargę rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania aktu wraz z odpowiedzią na skargę. DRSI zawiera typowe ustalenia lokalizacyjne dotyczące m.in. określenia granic terenu objętego inwestycją w zakresie potrzeb obronności państwa i wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Decyzja ta zatwierdza również podział nieruchomości, projekt budowlany, jak również wywiera skutki prawnorzeczowe wobec nieruchomości w niej wskazanych, zarówno w zakresie wywłaszczania, jak i ustanowienia ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości. W przypadku gdy inwestycja strategiczna lub kluczowa będzie znacząco wpływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska będzie określał działania minimalizujące ten wpływ lub zarekomenduje sposób wykonania kompensacji przyrodniczej dla takich inwestycji. DRSI będzie wskazywać oznaczenie nieruchomości bądź ich części, które będą przedmiotem nabycia w ramach realizacji strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, oraz określać ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej. Dodatkowo będzie ona ustanawiać strefy ochronne, określać niezbędny zakres do dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu oraz przebudowy infrastruktury wojskowej i zezwalać na dokonanie tej przebudowy, jeżeli będzie taka potrzeba. Projekt umożliwia także przyznanie właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której została ustanowiona strefa ochronna, odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienie tej nieruchomości lub jej części. DRSI będzie stanowić podstawę do wydania decyzji o ustanowieniu lub przeniesieniu trwałego zarządu ustanowionego na nieruchomości nią objętej, stanowiącej własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadku, gdy trwały zarząd jest ustanowiony na rzecz właściwej instytucji realizującej ten cel. Podstawowym skutkiem materialno-prawnym DRSI w przypadku wywłaszczenia nieruchomości jest przepis wskazujący, że nieruchomości wskazane w treści decyzji stają się z mocą prawną własnością Skarbu Państwa w trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych podległych ministrowi obrony narodowej, własnością Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Służby Kontrwywiadu Wojskowego albo Służby Wywiadu Wojskowego lub w użytkowaniu wieczystym jednostki organizacyjnej nadzorowanej przez ministra obrony narodowej. Skutkiem DRSI jest obowiązek wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz uprawnienie do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie inwestora w terminie wynoszącym 120 dni, w którym DRSI stała się ostateczna. W ustawie wprowadzono też przepisy odnoszące się do sposobu uwzględnienia hipotek ustanowionych na wywłaszczonych nieruchomościach. Przyjęte rozwiązanie jest tożsame z rozwiązaniami zaproponowanymi na gruncie innych specustaw. W przypadku realizacji inwestycji kluczowych w zakresie potrzeb obronności państwa inwestycje te będą realizowane wyłącznie na istniejących terenach zamkniętych. Realizacja inwestycji kluczowych ujętych w wykazie określonym przez ministra obrony narodowej ma na celu sprostanie potrzebom inwestycyjnym w związku z potrzebami związanymi z sukcesywnym zwiększaniem liczebności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wdrożeniem nowej techniki wojskowej oraz zwiększeniem przemysłowego potencjału obronnego. Projekt ustawy kompleksowo reguluje możliwość ustanawiania stref ochronnych na istniejących terenach zamkniętych, jak również na terenach nabywanych w ramach realizacji inwestycji strategicznej. Istotnym elementem porządkującym stan prawny prowadzonych przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta postępowań dotyczących ustalenia i zmiany zagospodarowania terenu na obszarze objętym wnioskiem jest odmowa wszczęcia lub zawieszenia postępowań do czasu ustanowienia w drodze aktu prawnego miejscowego strefy ochronnej terenu zamkniętego. Projektowana ustawa kompensuje w sobie kilka rozstrzygnięć administracyjnych, dzięki czemu znacznie przyspieszy całą realizację inwestycji od strony prawnej. Kluczowym elementem tych przepisów jest, analogicznie jak w innych obowiązujących ustawach o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji, wprowadzenie przepisów regulujących wymóg uzyskania wyłącznie jednej DRSI. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisja Obrony Narodowej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 11 czerwca 2025 r. wnoszą, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy wraz z poprawkami, które zostały zgłoszone i przyjęte podczas pierwszego czytania na posiedzeniu połączonych komisji. Dziękuję, panie marszałku. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak)