Mówca: Krzysztof Gadowski
Data: 2021-12-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W naszej historii nie brakuje tragicznych wydarzeń, które budzą dzisiaj wiele emocji. Jednym z nich jest wprowadzenie stanu wojennego. Grudzień to miesiąc wyjątkowy, w którym pamięcią sięgamy do tragicznych i smutnych wydarzeń z 1981 r. Wprowadzony stan wojenny, którego kolejną rocznicę obchodziliśmy 13 grudnia, był przejawem bezradności i strachu komunistycznej władzy wobec rosnącej siły ˝Solidarności˝. Okupiony został on jednak tragicznie, ofiarami. Jak kiedyś powiedział św. Jan Paweł II, ˝Solidarność˝ to nigdy jeden przeciwko drugiemu, ale zawsze jeden razem z drugim. Tej zasadzie byli zawsze wierni śląscy górnicy, którzy stawili największy opór w kraju przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Areną krwawych starć z władzami komunistycznymi były kopalnie w takich miastach jak m.in. Katowice czy Jastrzębie-Zdrój, z którego pochodzę. W wyniku aresztowania Jana Ludwiczaka, przewodniczącego ˝Solidarności˝ w kopalni Wujek, którego świadkami byli górnicy pracujący na nocną zmianę, podjęto decyzję o strajku okupacyjnym. Domagano się zniesienia stanu wojennego, zwolnienia Ludwiczaka oraz wszystkich działaczy internowanych w nocy z 12 na 13 grudnia. Władze, nie godząc się na żadne ustępstwa, zdecydowały się użyć siły wobec górników stanowczo odmawiających przerwania strajku. 16 grudnia doszło do największej tragedii stanu wojennego. Oddziały wojska i ZOMO przez obalony czołgami mur wtargnęły na teren kopalni. W wyniku otwarcia ognia do bezbronnych cywilów na miejscu zginęło sześć osób, a trzy kolejne zmarły później w szpitalu. Chciałbym z tej mównicy sejmowej przytoczyć tę część historii, która rozpoczęła się 14 grudnia w Jastrzębiu-Zdroju. Przed pierwszą zmianą w kopalni Manifest Lipcowy członkowie Komitetu Zakładowego NSZZ ˝Solidarność˝ zorganizowali masówkę. O sytuacji w kraju poinformowano załogę i wówczas górnicy zdecydowali o podjęciu akcji strajkowej. W cechowni znajdowało się ok. 2 tys. osób. 15 grudnia rozpoczęła się pacyfikacja już wszystkich jastrzębskich kopalń, w tym również kopalni Manifest Lipcowy. Ok. godz. 9 dotarła wiadomość o brutalnej rozprawie z górnikami w kopalni Jastrzębie, a o godz. 11 przed kopalnię Manifest Lipcowy przyjechały oddziały milicji i wojska. W kierunku strajkujących rzucano petardy i pojemniki z gazem łzawiącym. Ok. godz. 11.45 na teren zakładu wkroczył specjalny pluton ZOMO uzbrojony w broń palną i amunicję. Gdy górnicy ruszyli do przodu, padły pierwsze strzały w stanie wojennym. Ranni zostali: Franciszek Gąsiorowski, Czesław Kłosek, Zdzisław Kraszewski, Bogusław Tomaszewski. Postrzelonych przewieziono do szpitala, na szczęście nikt nie zmarł. Przywódców strajku: Jana Bożka, Józefa Błauta, Waldemara Macieszka, Eugeniusza Zandlera aresztowano pod koniec roku lub na początku nowego. Brutalne ataki na protestujących w kopalni Manifest Lipcowy opisuje na stronach serwis Pamięć Jastrzębska. Ówczesny przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ ˝Solidarność˝ Jan Bożyk pisze: Wreszcie podjechali czołgami i wozami pancernymi pod bramę, ktoś mówił coś przez megafon, ale wycie silników zagłuszało jego głos. Ludzie śpiewali ˝Jeszcze Polska nie zginęła˝, ˝Boże coś Polskę˝. (Dzwonek) Rozległy się strzały. Na plac poleciały świece dymne i gazowe. Gaz miał nieprzyjemny zapach i szczypał w oczy. Na teren kopalni w maskach wszedł oddział ZOMO, ok. 300 osób. Ludzie parli do przodu. Stojąc na czele, próbowałem ich powstrzymać. ZOMO-wcy wycofali się z kopalni przez bramę towarową lub przez osobową. Próbowaliśmy z Maciaszkiem, Błautem i Zandlerem zatrzymać załogę, żeby nie doszło do bezpośredniego starcia. Zatrzymaliśmy ludzi w odległości ok. 15 m od ZOMO-wców. Wówczas jeden z dowodzących akcją oficerów odwrócił się, ściągnął z twarzy lewą ręką maskę, a prawą sięgnął po pistolet i padły strzały. Tak padły pierwsze strzały stanu wojennego. Cała pacyfikacja trwała ok. 5 godzin. Przeciwko górnikom stanęło 1252 funkcjonariuszy MO, batalion piechoty zmotoryzowanej Wojska Polskiego, 415 członków ORMO, kompania czołgów Wojska Polskiego. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Powinniśmy pielęgnować pamięć i szacunek dla bohaterów tamtych wydarzeń nie tylko przy okazji ważnych rocznic, ale również swoim zachowaniem na co dzień. Dziękujemy za to, że znaleźli się odważni ludzie, dla których wiara w ideały okazała się ważniejsza od strachu napędzonego przez komunistyczny reżim, który i tak upadł. Dziękuję. (Oklaski)