Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2025-08-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Po raz drugi, Wysoka Izbo, na 39. posiedzeniu Sejmu pochylamy się nad projektem tej ustawy, ponieważ 1,5 tygodnia temu na tej sali również o niej dyskutowaliśmy. Dzisiaj zmieniamy ustawę, można uznać, zgodnie z zapisami pierwotnymi, które wyszły z Wysokiej Izby 12 marca 2022 r. Ta ustawa była przez kolejne lata i kadencje zmieniana w miarę zdobywania wiedzy i kształtowania się charakteru konfliktu zbrojnego na Ukrainie. Celem dzisiejszej zmiany ustawy jest przedłużenie pomocy obywatelom Ukrainy do 4 marca 2026 r. Mówimy oczywiście o pomocy obywatelom Ukrainy legalnie przebywającym na terytorium państwa polskiego. Zmiana ustawy, nad którą również dzisiaj debatujemy, dotyczy w zasadzie zmian w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych, świadczeń na rzecz rodziny, świadczeń socjalnych oraz możliwości pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania osób należących do grup wrażliwych. Obecny okres ochronny kończy się z dniem 25 września tego roku. Podczas swojego ostatniego wystąpienia na tej sali analizowałam szczegółowo zakres ustawy w odniesieniu do poszczególnych zapisów i artykułów. Dzisiaj natomiast skupię się na rzeczach, o których ostatnio nie mówiłam, głównie na podkreśleniu faktu, że dokonywana zmiana w ustawie jest wynikiem wielu nowych doświadczeń, obserwacji, które wynikają z dotychczasowej realizacji zapisów ustawy obowiązującej wcześniej. Głównym celem zmiany jest uszczegółowienie zapisów i uszczelnienie systemu, by wykluczyć patologie i nadużycia oraz stopniowo wygaszać część działań pomocowych. Z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-753/23 i wnioski ze spotkania Rady Unii Europejskiej w sprawie przedłużenia tymczasowej pomocy, mówiące o tym, że nie ma wykładni, która nakłada na państwo obowiązek udzielenia ochrony tymczasowej, jeśli osoba taka otrzymała już w innym kraju czy w innym państwie pomoc - bardzo ważna jest proponowana zmiana brzmienia ustawy, której dokonujemy w art. 3 ust. 3 pkt 3, w art. 4 ust. 17a oraz w art. 11 ust. 4. Kontrowersje budziły te sytuacje, w których namacalnie było widać, że chęć zmiany kraju udzielającego ochrony była podyktowana wysokością i rodzajem oferowanej przez kraje pomocy. Dlatego zmiany zapisów w ustawie, które dzisiaj analizujemy, mają głęboki sens. Projekt ustawy przewiduje również rozwiązania odstępujące od nadawania uprawnień obywatelom Ukrainy, którzy krótkotrwale przekraczają granicę, a charakter pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej nie jest związany z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy. Bardzo ważne jest uszczelnienie przekazu informacji pomiędzy Strażą Graniczną a ZUS, który będzie mówił o każdorazowym przekroczeniu granicy, i powiązanie tego działania z rodzajem udzielanych świadczeń pomocowych. Trzymam kciuki, panie ministrze, za szybkie wdrożenie tego systemu. W swoim wystąpieniu, Wysoka Izbo, chciałam także poruszyć kwestię dotyczącą wielu emocji, które narosły w przestrzeni, a szkodzą wspólnocie narodowej i mogą zgodnie z intencją sił niesprzyjających Polsce destabilizować wewnętrznie nasz kraj. Polscy obywatele otworzyli swoje serca i domy dla ludzi uciekających przed wojną. Państwo polskie również stanęło na wysokości zadania, uruchamiając szereg działań pomocowych dla obywateli Ukrainy. Teraz jednak nadszedł czas na stopniowe racjonalizowanie wydatków na ten cel i musimy skupić się tylko na tych działaniach, które będą wspierały tych obywateli Ukrainy, którzy w Polsce chcą zostać. Żeby być uczciwymi do samego końca, Wysoka Izbo, nie możemy przemilczeć jeszcze jednego faktu - faktu, który pojawia się w wynikach ekonomicznych. Badania pokazują, że w 2024 r. Ukraińcy wpłacili do polskiego budżetu ok. 15,1 mld zł, co obejmuje podatki PIT, VAT oraz inne składki społeczne, natomiast Polska na świadczenie 800+ dla dzieci ukraińskich w 2024 r. wydała ok. 2,8 mld. Całkowite koszty socjalne, czyli mam na myśli zdrowie, edukację i inne działania, szacowane są na ponad 4 mld zł. Jeśli chodzi o relację wpływów do wydatków, na każdą złotówkę wypłaconą z programu 800+ z budżetu państwa dla Ukraińców przypadło ok. 5,4 zł wpłacone przez nich z podatków i składek do naszego budżetu. W 2024 r. Ukraińcy wygenerowali wzrost polskiego PKB o ok. 2,7%. Z obserwacji wynika, że potencjał dalszego wzrostu gospodarczego może przynieść dodatkowo 6 mld zł rocznie do budżetu państwa polskiego. Zatem nie jest prawdą, że tylko Polska wydaje na obywateli ukraińskich, bo również dostajemy coś w zamian. Ale oczywiście jako klub Polskiego Stronnictwa Ludowego przychylamy się bardzo mocno do tego i w pełni popieramy wszystkie rozwiązania (Dzwonek), które mają na celu racjonalizowanie wydatków i uszczelnienie systemu. Mój klub popiera te rozwiązania. Również odpowiedzialność za stabilny budżet państwa polskiego jest naszym obowiązkiem, a bezpieczeństwo obywateli jest dobrem najwyższym, i takie działania popieramy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)