Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego pozwolę sobie przedstawić nasze stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 1186. Omawiany projekt ma na celu wprowadzić do polskiego prawa karnego materialnego, procesowego i wykonawczego instytucję tzw. konfiskaty rozszerzonej i jednocześnie implementować dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 kwietnia 2014 r. Co do kierunku, trudno nie podzielić argumentów, iż byłaby to instytucja potrzebna i wskazana. Ale czym innym jest cel, a czym innym, panie ministrze, są środki przygotowane do osiągnięcia tego celu. Niestety, analiza projektu pod kątem poszczególnych narzędzi zmierzających do skutecznego wdrażania tej instytucji, i to nie tylko w myśl zasady, o której mówił pan poseł Milewski z PiS-u, w myśl biblijnej zasady: nie kradnij, ale również przywołam, nomen omen, biblijną zasadę, by kierować się prawem i sprawiedliwością... Jedno musi być w powiązaniu z drugim, a niestety analiza tego projektu pokazuje, że nie we wszystkich zapisach to idzie w parze. Chociażby w proponowanym art. 44a § 5 wprowadzono zastrzeżenie, że przepadku przedsiębiorstwa nie można orzec, jeśli szkoda wyrządzona przestępstwem lub wartość ukrytej korzyści nie jest znaczna wobec rozmiaru działalności przedsiębiorstwa. Takie rozwiązanie wydaje się niewystarczające do zabezpieczenia stosowania zasady proporcjonalności sensu stricto przy ewentualnym orzekaniu przepadku przedsiębiorstwa. Wątpliwości budzi także projektowany art. 48a Kodeksu karnego, który wprowadza możliwość orzeczenia nawiązki w przypadku, w którym sąd nie stosowałby przepadku z przyczyn wskazanych w projektowanym art. 44a § 4-6, jeżeli byłoby to niewspółmierne do wagi popełnionego przestępstwa, stopnia zawinienia oskarżonego lub motywacji i sposobu zachowania się właściciela przedsiębiorstwa, jeśli szkoda wyrządzona przestępstwem lub wartość ukrytej korzyści nie jest znaczna wobec rozmiaru działalności przedsiębiorstwa, a także w innych szczególnie uzasadnionych przypadkach, kiedy byłby on niewspółmiernie dolegliwy dla właściciela przedsiębiorstwa. Konstrukcja taka potencjalnie umożliwia orzeczenie środka karnego wobec osoby, przeciwko której nie toczy się nawet postępowanie karne, np. właściciela przedsiębiorstwa będącego osobą trzecią. Nie można jej zaakceptować z perspektywy prawa do sprawiedliwego procesu, którego jedną z emanacji jest zasada, w myśl której nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie. Przepadek mienia osób, wobec których nie toczy się nawet postępowanie, rodzi ogromne możliwości nadużyć. Realnie pozbawia się też wspomniane osoby trzecie prawa do obrony w pełnym tego słowa znaczeniu. Zastrzeżenia budzi także proponowana możliwość ustanowienia zabezpieczenia na przedsiębiorstwie na poczet ewentualnego przyszłego przepadku poprzez wprowadzenie zarządu przymusowego. Niejasne jest zwłaszcza brzmienie art. 292b k.p.k. wprowadzające możliwość dokonania zabezpieczenia na przedsiębiorstwie należącym do podmiotu zbiorowego, podczas gdy projektowany art. 44a § 1 i 2 k.k. wskazuje wprost, że przepadek przedsiębiorstwa możliwy jest jedynie, gdy należy ono do osoby fizycznej. No to jak, państwo wnioskodawcy? Czy przepadek mienia ma dotyczyć również podmiotów zbiorowych, czy wyłącznie osób fizycznych? Stworzycie tu sytuację niejasną, jest wewnętrzna sprzeczność w projekcie. Zgodnie z proponowanym art. 45 § 2 Kodeksu karnego w przypadku skazania sprawcy wszelkie mienie, które nabył w okresie 5 lat przed wydaniem orzeczenia, traktowane ma być jak korzyść pochodząca z przestępstwa i ma podlegać przepadkowi. Należy powiedzieć jasno, że taka treść przepisu oraz proponowany zakres czasowy jego obowiązywania są nie do pogodzenia z konstytucyjnymi i międzynarodowymi standardami domniemania niewinności. Skąd autorzy wzięli owe 5 lat, trudno się domyślić. Wobec powyższego Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego uzależnia poparcie dla tego projektu od usunięcia tych kontrowersyjnych zapisów. Panie marszałku, dziękuję bardzo.