Mówca: Andrzej Tomasz Zapałowski
Data: 2026-02-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Założenie tego projektu ustawy jest niebezpiecznym precedensem, gdyż w rzeczywistości jest ona napisana przeciwko jednemu oddziałowi podziemia niepodległościowego i na korzyść spadkobierców kilkudziesięciu osób, w tym komunistycznych kolaborantów walczących z Polską. (Głos z sali: Jak możesz?) Tak, należy to przyznać, zginęły w ogniu także niewinne osoby, które ukryły się na strychach i w piwnicach podpalonych domów. Ale samo podnoszenie, że była to zbrodnia na tle narodowościowym i religijnym, jest aberracją historyczną. (Oklaski) W oddziale Romualda Rajsa ˝Burego˝ było kilku oficerów wyznania prawosławnego, w tym jego zastępca. Jak można oskarżać, iż wyroków dokonywano tylko dlatego, że była to ludność prawosławna? Żenada i niekompetencja. (Oklaski) (Głos z sali: Żenada.) Zasadniczo działania były skierowane przeciwko kolaborantom, w tym współpracującym z NKWD i UB. Bronicie kolaborantów. W prawomocnym wyroku uniewinniającym samego ˝Burego˝ i oddział sąd napisał wprost, iż działał on w stanie wyższej konieczności. Kompletnie irracjonalny jest także okres, którego to dotyczy. To jest absolutny bubel merytoryczny. Dla poseł sprawozdawcy kilkadziesiąt osób zabitych z wyroku państwa podziemnego, a także niewinne ofiary, które zginęły w palących się domach... (Poseł Anna Maria Żukowska: Dzieci, niemowlęta, kobiety w ciąży.) ...to osoby, których rodzinom warto wypłacić odszkodowania, a setki tysięcy ofiar ukraińskich bandytów, które zginęły w męczarniach, w przytłaczającej liczbie niewinni starcy, kobiety i dzieci, to stare trupy - pamięta pani, jak pani się wypowiadała o ofiarach z Wołynia - którymi nie ma co się zajmować. (Poseł Anna Maria Żukowska: I co wtedy powiedział pan Bosak?) Tak mówiła rok temu. Przypomnę, iż w czasie II wojny światowej i po wojnie tylko z rąk bandytów OUN i UPA oraz ukraińskich formacji kolaboracyjnych... (Głos z sali: Ciszej.) ...zginęło ponad 600 tys. obywateli polskich, ok. 400 tys. Żydów, 150 tys. Polaków, kilkadziesiąt tysięcy Ukraińców, Rusinów, Łemków oraz liczne społeczności Ormian i Czechów. Rodzinom ofiar wszelkich kolaborantów nie należą się odszkodowania. Oni nie ginęli z powodów narodowościowych i religijnych. Dla mnie kolaborant to kolaborant. (Głos z sali: 2-tygodniowe dziecko to...) Ta ustawa to kompletny bubel prawny i merytoryczny, dodatkowo potwierdzający w swoim przesłaniu propagandową interpretację Rosji po 17 września 1939 r. Wpisujecie się w oczekiwania Moskwy... (Głos z sali: Kto się wpisuje, ciekawe...) ...a mianowicie potępiacie państwo polskie w każdej formie, przed II wojną światową i po niej. Duża część ofiar współpracowała z NKWD. (Poseł Anna Maria Żukowska: Dzieci?) Wskazywały po 1939 r. rodziny, które należy wywieźć na Syberię, które aresztować. Potem to samo robiły po 1944 r. Na wojnie zdrajców się likwiduje, a to była wojna. (Poseł Anna Maria Żukowska: A niemowlęta?) Część rodzin zlikwidowanych osób tworzyła czerwoną gwardię na tych terenach. Nie trzymacie się faktów historycznych i prawomocnych wyroków. Film o oddziale ˝Podwójnie wyklęty˝ jest od dekady na półkach. Oskarżacie w formie ustawy człowieka, który za walkę z Niemcami był odznaczony krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, za walkę z NKWD - Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Zasługi z Mieczami. Polityczne miernoty wzięły się za poniżanie osób, które oddały życie za Polskę. (Oklaski) (Poseł Dariusz Matecki: Brawo!) Był on oficerem podległym płk. Krzyżanowskiemu ˝Wilkowi˝, dowódcy AK na Wileńszczyźnie, ojcu wicemarszałek Sejmu Olgi Krzyżanowskiej. Według was państwo polskie ma przyjąć na siebie odpowiedzialność za działania zwyrodnialców z UPA, bo ta ustawa w tym kierunku idzie. tych, którzy wcześniej mordowali Żydów i Polaków. Tak było w Starej Birczy, gdzie ukraińscy policjanci w służbie Niemiec zamordowali 730 Żydów, a później trzykrotnie chcieli wymordować ludność Birczy. Za takich państwo ma przejąć odpowiedzialność. Bandyci z UPA palili i mordowali na Pogórzu Przemyskim do 1948 r. Może się o tych kolaborantów upomnijcie. (Poseł Anna Maria Żukowska: Kuraś też tam mordował.) Panie Marszałku! Czy tylnymi drzwiami nie chce się wprowadzić odszkodowań za słusznie zawinioną przez działania terrorystyczne OUN i UPA operację Wisła, w formie precedensu albo później nowelizować ustawę. Nikt w Europie nie zaproponował tak bzdurnego merytorycznie projektu. Ten projekt nadaje się merytorycznie tylko do kosza. Zgłaszam wniosek o jego odrzucenie (Dzwonek) w pierwszym czytaniu, bo tylko tam powinien się znaleźć. Dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska)