Mówca: Wiesław Suchowiejko
Data: 2015-01-14 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska klubu poselskiego Platformy Obywatelskiej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (druk nr 2676). Przedstawiony projekt ustawy dokonuje zmian dotyczących funkcjonowania archiwów państwowych oraz archiwów niebędących archiwami państwowymi. O celach ustawy dość wyczerpująco poinformował nas wszystkich pan poseł sprawozdawca. Nie będę się więc już do tego odnosił. Powiem tylko, że biorąc pod uwagę to, iż gromadzenie dokumentacji i zarządzanie nią, a następnie jej przekazywanie do archiwów przez różne jednostki normowane jest przez coraz liczniejsze przepisy, pilnym zadaniem stało się zharmonizowanie przepisów regulujących postępowanie z dokumentacją w postaci papierowej, ciągle jeszcze występującą, z przepisami dotyczącymi dokumentacji elektronicznej. Sygnalizowane tu były przez przedstawicieli szczególnie administracji samorządowej liczne problemy, np. konieczność zajmowania się dokumentacją papierową mimo wdrożenia tzw. EZD czy w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych. Proponowane w projekcie rozwiązania determinują konieczność dokonania zmian również w sposobie postępowania z dokumentacją w podmiotach publicznych, w szczególności w ich aktach wewnętrznych. Uznano, iż uporządkować należy podstawy prawne do wydawania aktów wewnętrznych oraz tryb ich wprowadzania. Za koniecznością zmian w tzw. ustawie archiwalnej przemawia również pojawianie się nowych form organizacyjnych podmiotów, co wymaga większej elastyczności przy określaniu właściwości archiwów państwowych dla tych podmiotów. Szczególnie wielopoziomowa struktura państwowych i komercjalizowanych jednostek organizacyjnych wywołuje trudności natury organizacyjnej i prawnej w zakresie obsługi narastającej dokumentacji, zarówno po stronie tych jednostek, jak i archiwów państwowych. Trudności sprawia zwłaszcza interpretacja pojęcia jednostki organizacyjnej w kontekście przepisu art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej dotyczącego archiwum zakładowego. Widać to szczególnie w procedurze przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych czy też wyrażania zgody na zniszczenie dokumentacji nieprzydatnej. Problematyczne jest również sprawowanie bieżącej kontroli nad postępowaniem z dokumentacją. W szczególnych przypadkach może to doprowadzić do niewydolności samych podmiotów w zakresie obsługi własnej dokumentacji rozproszonej po całej Polsce w różnych siedzibach i strukturach jednego podmiotu, np. ZUS czy agencji rządowych. Uwzględniając powyższe, sprawą pilną stało się ustawowe wprowadzenie możliwości uznawania za jednostkę organizacyjną struktur terenowych danego podmiotu. Problem nadmiernych obciążeń związanych z funkcjonowaniem nowych archiwów wyodrębnionych po nowelizacji z 2007 r. był sygnalizowany przez podmioty, które po wejściu w życie rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2010 r. w sprawie postępowania z dokumentacją w komórkach organizacyjnych wykonujących zadania w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa wdrażają nowe regulacje i zgłaszają zarówno archiwom państwowym, jak i naczelnemu dyrektorowi archiwów państwowych niezasadność organizowania archiwów wyodrębnionych odrębnych od archiwów zakładowych. Istotne było więc wyeliminowanie w podmiotach różnic w sposobie postępowania z dokumentacją powstającą i gromadzoną w wyniku realizacji zadań w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa. Mówił o tym także pan poseł sprawozdawca. Utrzymywanie odrębności nie ma obecnie również uzasadnienia w związku z liberalizacją przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przeniesieniem w ostatnich latach zdecydowanej większości tych zadań do komórek o charakterze czysto cywilnym. W projekcie obok nowych rozwiązań wprowadzono również poprawioną redakcję tych przepisów, które budziły wątpliwości interpretacyjne. Biorąc pod uwagę powyższe, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie popierał przedstawiony projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)