Mówca: Zbyszek Zaborowski
Data: 2013-10-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej mam zaszczyt przedstawić projekt zmiany ustawy o partiach politycznych w zakresie finansowania ich działalności. Myślę, że warto po wystąpieniu mojego przedmówcy powiedzieć, że partie polityczne to są takie instytucje, które służą organizacji życia politycznego w kraju, służą dobrowolnemu zrzeszaniu się obywateli po to, aby mogli oni wpływać na realizację polityki państwa, i jako takie opisane są w art. 11 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Partie polityczne to są poważne instytucje, a państwo próbują zrobić z nich coś podejrzanego, ewentualnie coś występującego w kabarecie. Partie polityczne są instytucjami, które od dawna funkcjonują w Europie i na świecie, w Wielkiej Brytanii od kilkuset lat, w Europie kontynentalnej pojawiły się nieco później, i są one istotą demokracji, organizacji życia publicznego w systemach demokratycznych. Jako takie są one wspierane nie tylko przez swoich członków, ale zazwyczaj również z budżetu państwa. Informuję pana posła z Platformy Obywatelskiej, że we Francji ten poziom wsparcia wynosi ok. 350 mln zł rocznie, podaję w przeliczeniu na złote, żeby to uprościć, w Niemczech - 558 mln zł, w Czechach, a to niewielki kraj - 75 mln zł, we Włoszech - 378 mln zł, w Szwecji - 174 mln zł, w Polsce - 54 mln zł po redukcji, bo parlament, panie pośle, w kryzysie gospodarczym, który trwa, już się samoograniczył również w tym sensie, że ograniczył finansowanie partii politycznych o połowę. Tak, o połowę! Oczywiście nadal można redukować obciążenia budżetu państwa, jeśli chodzi o wspieranie partii politycznych, ale trudno wspieranie zastępować brakiem wsparcia, ponieważ wtedy zaczyna się wolnoamerykanka. I faktycznie w systemie anglosaskim, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, ten ma władzę, kto ma pieniądze. Tam w zasadzie w dowolny sposób można zbierać pieniądze na partie, na kampanie wyborcze i wpływ na rzeczywistość mają przede wszystkim partie powiązane z wielkim kapitałem. Ja rozumiem, że jest to system, o którym państwo marzą. Wszystko byłoby jasne, gdyby jednak państwo nie korzystali do tej pory w bardzo istotnym stopniu ze wsparcia z budżetu państwa i nie wydawali pieniędzy podatników w taki sposób, o jakim pisała prasa. Co może być remedium na problem budżetu państwa, ale również na reakcje opinii publicznej na czasami nieprzezorne wydawanie pieniędzy? Dzisiaj już padły przykłady na tej sali. Przede wszystkim proponujemy zmniejszyć dofinansowanie dla partii politycznych, zachowując jednak pewną minimalną wartość. Propozycja polega na tym, aby zmienić algorytm i liczyć wszystkim partiom parlamentarnym, które tak jak do tej pory przekroczą 3% w wyborach do Sejmu, coroczną subwencję, zakładając, że podstawowym wskaźnikiem jest 5 zł za jeden głos, ale liczymy tylko do 10% uzyskanych głosów. Informuję szczególnie dziennikarzy stacji TVN: nie podwyższamy progów, wprowadzamy ograniczenie, wprowadzamy nowe progi - dolny to 3%, a górny to 10%. To oczywiście oznacza spłaszczenie finansowania partii politycznych i takim gigantom jak Platforma Obywatelska będzie przysługiwać znacząco mniej pieniędzy, zamiast dotychczasowych 17 729 tys. zł, które przysługują Platformie Obywatelskiej w roku bieżącym, będzie to 7184 tys. zł. W tej samej wysokości będą środki dla Prawa i Sprawiedliwości, Twój Ruch również uzyska podobny wskaźnik, Polskie Stronnictwo Ludowe - 6 mln zł, SLD - 5921 tys. zł. Platforma Obywatelska podobno ma na koncie więcej niż 60 mln zł, więc taka zmiana ustawowa odbyłaby się bez wielkiej krzywdy dla Platformy Obywatelskiej. Dzisiaj można mówić, że uzyskalibyśmy oszczędności, gdyby przyjąć ten projekt, rzędu 21 mln zł, a więc kwota 54 mln, która na tle europejskim, jak państwo widzą, jest skromna, spadłaby do 33 mln. Taki byłby wydatek z budżetu państwa rocznie, gdyby przyjąć tę propozycję. Z uwagi na bulwersujące informacje, którymi żyła opinia publiczna przed kilku miesiącami, proponujemy również, aby partie polityczne były zobowiązane prowadzić rejestr wydatków z subwencji ze wskazaniem nazwy podmiotu i miejscowości siedziby podmiotu, który wykonał usługę lub dokonał sprzedaży na rzecz partii w kwocie większej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Byłoby to na bieżąco na stronie internetowej i wtedy opinia publiczna nie będzie karmiona od czasu do czasu sensacjami, skarbnik będzie pilnował dyscypliny i właściwego wydatkowania pieniędzy na bieżąco. Chcemy również wprowadzić pewne racjonalizatorskie rozwiązania. Do tej pory Państwowa Komisja Wyborcza w przypadku rozpatrywania sprawozdań mogła takie sprawozdanie finansowe tylko przyjąć lub odrzucić. Polskie Stronnictwo Ludowe już przekonało się boleśnie, co znaczy odrzucenie sprawozdania i co znaczy kara 20 mln zł. Proponujemy, żeby Państwowa Komisja Wyborcza miała również możliwość przyjęcia sprawozdania ze wskazaniem uchybień i żeby nałożona kara stanowiła dziesięciokrotną wartość wskazanych uchybień. A więc nie kara 100-procentowa, nie przepadek subwencji, ale żeby kara, jeżeli to były niewielkie uchybienia, była proporcjonalna do tych uchybień wobec prawa wyborczego czy prawa dotyczącego finansowania partii politycznych. Zresztą podobne propozycje przedstawił klub Platformy Obywatelskiej w poselskim projekcie, który był już w tym tygodniu przedmiotem pierwszego czytania, jeżeli idzie o fundusz wyborczy. Tam pojawia się próg 1% uzyskanych środków na kampanię wyborczą, aby do tej wysokości można było mówić o uchybieniach i możliwości przyjęcia sprawozdania z uchybieniami. To jest wyjście naprzeciw sytuacji w przypadkach, które oczywiście wiążą się z niewielkimi uchybieniami i nie stanowią rażącego naruszenia czy to prawa wyborczego, czy to ustawy o finansowaniu partii politycznych. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odpowiadając na potrzeby chwili i sytuację kryzysową, w której są finanse publiczne, Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej prosi o rozważenie tego projektu, który zredukuje wydatki Skarbu Państwa i zapewni minimalne finansowanie partii politycznych z budżetu państwa. Informuję też szanownych państwa posłów, że do tej pory ponoszony przez obywatela koszt finansowania partii politycznych to 1,4 zł, a po wprowadzeniu tych rozwiązań ten koszt spadnie do 85 gr. Wydaje się, że jest to cena warta sprawnego funkcjonowania podstawowego narzędzia demokratycznego systemu, jakim są partie polityczne. Proszę o podjęcie pracy nad tym projektem w komisjach, panie marszałku. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski) (Poseł Robert Kropiwnicki: Żenada, żenujące wystąpienie.)