Mówca: Rafał Grupiński
Data: 2013-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Premierze! Wysoka Izbo! Dzisiejsza debata dotyczy zarówno efektów negocjacji w Radzie Europejskiej, negocjacji niezwykle istotnych z punktu widzenia interesu Polski, jeżeli chodzi o ramy wieloletniej perspektywy finansowej na lata 2014-2020, ale także ustawy o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej, bo tak zwany potocznie pakt fiskalny w istocie w pełni się nazywa. To jedna z tych chwil w najnowszej historii państwa polskiego, w której warto spojrzeć na nasze sprawy zarówno w odniesieniu do przyszłości, a więc do tego, co przed nami w efekcie dzisiaj podejmowanych decyzji, jak i w odniesieniu do przeszłości, nawet kilka pokoleń wstecz. Chciałbym te dwie perspektywy, które odbiegają nieco od wycinkowego, tymczasowego potraktowania dzisiaj dyskutowanych problemów trochę przybliżyć. Pakt fiskalny to prawa i zobowiązania zarazem, to wprowadzenie bardziej niż dotąd restrykcyjnych zasad wspólnej polityki fiskalnej. Kwestia wymagania zrównoważonego budżetu, zasad, które będą przeciwdziałały nadmiernym deficytom - to jest przede wszystkim pewna, solidarna zgoda co do tego, że wszyscy bierzemy odpowiedzialność w Europie za stan Wspólnoty, ponieważ w ostatnim czasie okazało się, że Europa, czasami tylko retorycznie nazywana systemem naczyń połączonych, stała się ofiarą tego, że jedni z tego systemu naczyń chcieli czerpać więcej, niż to było możliwe, kosztem innych, tak jak to było z Grecją i częścią państw Południa. Ci, którzy kosztem innych chcą czerpać więcej z tego systemu, niż to jest możliwe, narażają oczywiście wszystkich na utratę stabilności ekonomicznej, a także w efekcie podstaw do dalszego rozwoju. Dlatego zwiększona dyscyplina finansowa, o której mówi, którą wprowadza pakt fiskalny - dodajmy, ratyfikowany już przez 17 krajów europejskich - jest tak istotna, bo jest gwarancją rozwoju naszej części świata. Podkreślam, naszej części świata, bo będę chciał się odnieść do tego, jaką rolę w przyszłości - w jakiej konfiguracji - powinna starać się odgrywać Europa. Dla Polski oczywiście płyną, wynikają z tego bardzo konkretne korzyści. To są korzyści, które można najkrócej nazwać z jednej strony zwiększeniem wiarygodności makroekonomicznej, a z drugiej strony atrakcyjności inwestycyjnej w wymiarze nie tylko międzynarodowym, w wymiarze globalnym. Ale to, co najważniejsze, to jest kwestia naszego bezpieczeństwa, to jest kwestia bezpieczeństwa naszych przyszłych budżetów. Tutaj niezwykle istotne są kwestie, i trzeba to podkreślać, dotyczące sukcesu naszych negocjacji, jeśli chodzi o przyszłe ramy finansowe, ale także - i my na to musimy uczyć się patrzeć - bezpieczeństwa budżetów wszystkich pozostałych krajów Unii, z którymi jesteśmy tak silnie już dzisiaj gospodarczo związani. W efekcie tego, na końcu, a w istocie na początku z punktu widzenia nas wszystkich, jest bezpieczeństwo naszych portfeli, bezpieczeństwo naszych dochodów, dochodów wszystkich obywateli w przyszłości. Jesteśmy wszyscy w tej sali sejmowej odpowiedzialni za to, jakie decyzje w tej chwili podejmujemy. Taki jest czas historyczny, że w tym, a nie w innym składzie zasiadamy od początku tej kadencji i odpowiedzialność rozkłada się na nas równo, zarówno na rządzących, jak i na opozycję. Bo ci, którym powierza się dbałość o ojczyznę, muszą niezwykle głęboko i roztropnie zastanawiać się nad tym, co chcą uchwalać, co chcą stanowić z myślą o przyszłości tejże ojczyzny. Dlatego uważam za oczywiste, że akceptacja całości systemu europejskiego bezpieczeństwa finansowego powinna być tutaj wspólnym przekonaniem. Z tego też punktu widzenia dziwić muszą głosy opozycji z prawej strony o tym, że chciałaby w sprawie paktu fiskalnego głosować inaczej niż pozytywnie, za przyjęciem. To jest zastanawiające i niepokojące zarazem. Mówię o tym bardzo, że tak powiem, wstrzemięźliwym językiem, bo wydaje mi się, że w tej debacie - mamy cały dzień, debatę długą - uda nam się prawą stronę sali przekonać, by pakt fiskalny został poparty. Jestem w tym być może odosobniony, ale chciałbym uzyskać taki efekt, bo po to dyskutujemy, aby się przekonywać. Nie ma sensu powtarzać od rana do wieczora, a nawet przez sen, jak część z państwa czyni zbyt często, że nam, pokiereszowanym przez historię przecież się należy od Europy wszystko, ale my Europie niczego dawać nie musimy, bo jesteśmy tacy wspaniali i samowystarczalni. Tego rodzaju podejście jest, mówiąc krótko, niepoważne i w istocie, w efekcie, długofalowo ma pewnego rodzaju samobójczy charakter. Przypomnę, że rezultatem ostatnich działań polskiego rządu, polskiej dyplomacji, ostatnim efektem, ale - jak słusznie podkreślali to ministrowie, w tym Piotr Serafin - efektem wieloletnich negocjacji, jest sukces w Brukseli. Pan prezes Kaczyński, pamiętam, mówił o tym, że 470 mld to jest to, czego oczekuje od rządu opozycja, jeśli chodzi o efekt negocjacji. I oczywiście, licząc w cenach zmiennych, to jest blisko 500 mld w przyszłości, w tej perspektywie. Wobec tego wydaje mi się, że pan prezes Kaczyński - szkoda, że go nie ma - mógłby udać się do świeckiej Kanossy i pogratulować panu premierowi tego sukcesu. Nie miałby daleko, nie musiałby pokonywać śnieżnych Alp, miałby w zasadzie 3 metry, żeby wreszcie złożyć te gratulacje. Retoryka pseudopatriotyczna nie jest istotna w tak ważnych sprawach z punktu widzenia przyszłości Polski. Istotne jest to, jak myślimy o Polsce, jak odpowiedzialnie. Unia Europejska musi być zdrowa wewnętrznie, musi się rozwijać w obliczu globalnej konkurencji, musi mieć zdrowy kręgosłup, a są nim zdrowa gospodarka i zdrowe finanse. To jest kwestia naszej odpowiedzialności i odważnego patrzenia w przyszłość. Dlatego powiem dwa słowa o perspektywie przyszłej, jeszcze odległej, ale moim zdaniem istotnej. Kiedy dzisiaj podejmujemy takie decyzje, o których dyskutujemy, jak chociażby ratyfikacja paktu fiskalnego, to powinniśmy mieć przed oczyma to, co równolegle dzieje się w naszej historii - za chwilę wrócę też do samej historii - a mianowicie, że rozpoczęły się negocjacje dotyczące nowego usytuowania i sformułowania umowy handlowej ze Stanami Zjednoczonymi, jeżeli chodzi o Unię Europejską. I to jest kierunek niezwykle ważny, w tym kontekście widziałbym także nasze dzisiejsze decyzje. Bo w istocie śmiały plan przyszłej wspólnej historii Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej jako jednej unii jest śmiały, ale ten temat jest wart podejmowania. To są wyzwania, które czekają nas w obliczu globalnej konkurencji, i po to m.in. winniśmy ratyfikować te bardziej restrykcyjne zasady wewnętrznej polityki finansowej, albowiem wtedy razem będziemy odpowiadali za połowę PKB świata i za 1/3 obrotów gospodarczych, jeśli w tę stronę będziemy zmierzać. Dlatego Polska powinna zabiegać w Unii Europejskiej o jak najszerszy mandat dla tych negocjacji. Nie powinniśmy bać się tego rodzaju wizji, ale powinniśmy myśleć o Polsce zawsze w taki sposób, w jaki myśleli kiedyś nasi przodkowie, ci, którzy uchwalali śmiałe plany, np. chociażby unii lubelskiej. Jesteśmy też przecież zainteresowani silną Europą dlatego, że sami chcemy być w niej jak najsilniejsi. Nie powinniśmy wobec tego wznosić okrzyków o utracie suwerenności, kompletnie nieodpowiedzialnych. Jest taki młody poseł w Prawie i Sprawiedliwości, który często wydobywa z siebie tego rodzaju słowa, wydobywa z siebie więcej tupetu niż sam waży, a tym bardziej więcej niż waży jego cerebellum, ale wydaje się, że tego rodzaju język nie jest na szczęście w żaden sposób przekonywujący, jeśli chodzi o naszych obywateli. Chcę tylko - nie wchodząc w szczegóły, bo będą o tym mówili dokładniej przedstawiciele naszego klubu: szef Komisji Finansów Publicznych, szef Komisji Spraw Zagranicznych, szefowa Komisji do Spraw Unii Europejskiej, więc pozostawiam im te głosy, które będą opisywały tę sytuację szczegółowiej - powiedzieć o jednym, a mianowicie o tej drugiej perspektywie, którą chciałbym zarysować, abyśmy w szerokim oddechu, szerokiej perspektywie patrzyli na to, co w tej chwili się dzieje i jakie zmiany w istocie wprowadzamy. Chcę przypomnieć XVIII w. i czasy reform Stanisława Augusta Poniatowskiego, w które zapatrzony był filozof niemiecki Herder, pisząc w swojej ˝Myśli o filozofii dziejów˝ o ludach słowiańskich, jeśli dobrze pamiętam, w XVI rozdziale, że gdyby pozwolić ludom słowiańskim żyć w pokoju tak pracowitym, to byłyby one wzorem dla całej Europy, byłyby wyzwaniem dla całej Europy, a ten najpiękniejszy fragment Europy byłby najlepiej zagospodarowany. Ta wizja wtedy się nie mogła spełnić, bo nie było po temu geopolitycznych warunków. Wiem, że politycy po prawej stronie naszej sceny politycznej są wrażliwi na historiozofię, na teorie, które mają tego rodzaju całościowe podstawy, często zamieniają je niestety w teorie spiskowe, ale akurat ta teoria historiozoficzna jest teorią, którą podchwycili polscy romantycy i która była teorią budującą nasze poczucie trwałości i niepodległości, ponieważ uważano, że tego rodzaju wizja przyszłej Polski, zasobnej, gospodarnej i szczęśliwej, nie jest wizją absolutnie nierealizowalną. Dzisiaj, kiedy sytuacja geopolityczna jest korzystna, kiedy Polska może budować swoją siłę w Europie i swoją siłę w świecie, kiedy każda kolejna decyzja Wysokiej Izby w rodzaju ratyfikacji paktu fiskalnego krok po kroku, w zakresie kolejnych zmian w Europie, które popieramy, buduje naszą siłę gospodarczą, naszą siłę społeczną, nasze miejsce w Europie i w świecie, w tej sytuacji musimy pamiętać o tym, że to jest ta właśnie kolejna szansa, która dzisiaj jest, której nie możemy zaprzepaścić w imię jakichś naszych partykularnych interesów. Warto spojrzeć na to, co dzisiaj, na te decyzje, które dzisiaj podejmujemy, z perspektywy długofalowej, z perspektywy, w której widać wysiłki wielu pokoleń, a nie tylko z perspektywy własnego, partykularnego, chwilowego interesu, nie bo nie, nie chcemy tego, bo nie chcemy. Do starszych przedstawicieli prawej strony politycznej, żeby nie być li tylko idealistą myślącym, że państwo zmienicie swoje decyzje, chciałbym zaapelować w jednej sprawie. Część z was walczyła o wolną Polskę i prawdopodobnie ci, którzy wtedy was i nas zwalczali jako przedstawicieli opozycji, bardzo by się zdziwili, że chcecie dzisiaj odwrócić się do Europy tyłem. Wolałbym nie widzieć zdziwienia, jakie wywołałoby to wtedy w naszych oprawcach. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje marszałek Sejmu Ewa Kopacz)