Mówca: Witold Waszczykowski
Data: 2019-03-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Bardzo panu dziękuję zarówno za przedstawienie w obszerny i rzeczowy sposób sprawozdania za ostatnie lata, jak i za odniesienie się w sposób rzeczowy do planów polskiej dyplomacji. Jednocześnie chciałem przeprosić pana za wystąpienia szeregu posłów opozycji. Spotkał się pan z histerią, publicystyką polityczną, atakami. (Głos z sali: Siebie przepraszaj.) Tu stoi zawsze szklanka wody. Niektórzy z posłów opozycji nie przed czy po wystąpieniu, ale czasem zamiast niego powinni jej spróbować. (Oklaski) (Głos z sali: Smacznego.) Krzyczeli do pana o klientelizmie, wasalizmie, żenadzie, upokorzeniu itd. Nie podoba im się współpraca ze Stanami, z Wielką Brytanią, z Izraelem, z Wyszehradem, bo tam szaleje Orbán. Konferencja bliskowschodnia - nieważna. No nic nie robić. Słuchać Niemców, płynąć w głównym nurcie. Mieliśmy już w PRL-u taką dyplomację. Instrukcja dla ambasadora była taka: w wypadku problemu dzwoń do radzieckich. W latach 90. i ostatnich mieliśmy: nie wiesz, jak głosować, patrz na delegację niemiecką. Nie, ta dyplomacja już nie wróci. Chciałbym zapytać, czy w ostatnich 3 latach, panie ministrze, został pan zmarginalizowany - albo pana poprzednik - w jakichś sytuacjach. Czy polska delegacja została zmarginalizowana? Czy nie mógł pan uczestniczyć w jakimkolwiek wydarzeniu międzynarodowym? Czy był pan izolowany w Unii Europejskiej? Czy zamykano drzwi przed panem, przed polską delegacją, przed poprzednikami? Czy polska delegacja została wykluczona z jakiegokolwiek procesu decyzyjnego? Podnosi się kwestię praworządności, więc być może pan minister, pan profesor pokazałby, gdzie, w którym dokumencie Unii Europejskiej czy w którym traktacie jest definicja praworządności, na którą powołuje się opozycja i pół Europy. Gdzie, w którym dokumencie europejskim, w którym traktacie jest łączenie funduszy strukturalnych z praworządnością? Pan to tutaj przed chwilą przedstawiał. Mówił pan, że dopłaty to rekompensaty itd. Niestety koncepcje, jakie przedstawiają nasi opozycjoniści, to - tak jak powiedziałem - powrót jakichś demonów przeszłości. Na ten temat powiem kilka zdań. Otóż przedstawiał pan trudne otoczenie, w jakim żyjemy. Rzeczywiście w czasach nowożytnych przekleństwem naszej polityki było położenie Polski między Niemcami a Rosją. Widmo bycia takim sandwiczem wraca. Przez ostatnie trzy wieki polscy politycy spierali się o sposób zapewnienia bezpieczeństwa, a często i niepodległości. Obóz niepodległościowy stawiał na własne, narodowe wysiłki w zakresie utrzymania suwerenności. Obóz niepodległościowy inaczej, nazwijmy to tak, zakładał, że Polska może przetrwać tylko wtedy, gdy podporządkuje się jednemu z silnych sąsiadów ze Wschodu czy z Zachodu. Wchodząc do NATO i do Unii Europejskiej, liczyliśmy na to, że dylemat sandwicza, jak to określam, został rozwiązany. Staliśmy się częścią cywilizacji zachodniej, bezpiecznej pod parasolem NATO i Unii Europejskiej. W ostatnich latach jednak te upiory przeszłości wróciły. Mamy pewność co do rosnącego zagrożenia ze strony rewizjonistycznej Rosji i brak pewności co do adekwatnej reakcji Zachodu, głównie europejskiego Zachodu. W bieżącym roku musimy zakładać, że Rosja może podjąć dalsze próby destabilizowania Ukrainy. Będzie również ingerować w wybory prezydenckie na Ukrainie. Cel jest jasny. Chodzi o to, żeby doprowadzić do skrajnego niezadowolenia społeczeństwa i powrotu rosyjskich czy prorosyjskich władz, które cofną demokratyczne i rynkowe reformy i podporządkują Ukrainę Moskwie. Ze względu na powyższe niebezpieczeństwo i na wrażliwe relacje bilateralne polska dyplomacja będzie miała trudne zadanie. Jak pogodzić wsparcie dla suwerennej Ukrainy z potrzebą rozwiązania historycznych i bieżących problemów? W Kijowie znają, jak pan się orientuje, te polskie dylematy i będą to rozgrywać na swoją korzyść. Musimy też zakładać, że wraz z rozbudową Gazociągu Północnego, Nord Stream 2, Rosja może wzmacniać swoją obecność wojskową na Bałtyku. Militaryzacja tego akwenu to zagrożenie dla całego regionu północnej i środkowej Europy. Polska musi tutaj grać rolę sygnalisty i budzić świadomość tego zagrożenia. Nie ulegajmy więc mitom, że poprzez spolegliwe zachowanie wobec Moskwy - ta koncepcja: nasza chata z kraja - zdobędziemy przychylność, korzyści gospodarcze i uznanie w zachodnich stolicach. Tę politykę, nazwijmy ją trochę polityką appeasementu, bez powodzenia ćwiczył poprzedni rząd, PO-PSL. Rewizjonizmowi rosyjskiemu towarzyszyć będzie niepewność co do rozwoju Unii Europejskiej oraz jej największych państw członkowskich. W połowie roku zakończą się kadencje europarlamentu i Komisji Europejskiej. Te instytucje nie mogą pochwalić się sukcesami. Lista błędów jest długa. Unia nie rozszerza się, lecz kurczy i słabnie, tracąc Wielką Brytanię. Integracja europejska nie pogłębia się, jakby chcieli tego federaliści. Unia dzieli się na Unię kilku prędkości, nie liberalizuje swojej gospodarki. Zamiast konwencyjności wzmagają się praktyki protekcjonistyczne. Unia nie jest też liderem wzrostu gospodarczego i innowacyjności. Instytucje europejskie nie poradziły też sobie z rozwiązaniem kryzysów i konfliktów międzynarodowych otaczających Europę. Nie ma postępu w rozwiązywaniu konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, syryjskiego czy libijskiego. Zamiast rozwoju innowacyjności, rozszerzania strefy stabilności i rozwiązywania konfliktów międzynarodowych obecna biurokracja europejska funduje nam igrzyska ideologiczne. Światem, a na pewno Europą, ma rządzić tzw. liberalna demokracja, najczęściej lewicowo-liberalna. To system wykluczający tradycję i naturalny porządek. Przy pomocy zmasowanej propagandy, socjotechniki, ale i nacisków finansowych - różne sztuczki ratingowe, polityki klimatyczne, miksy energetyczne, restrykcje kwotowe etc. - obecne instytucje europejskie starają się wykreować nowy demos. Wiodące państwa Unii zerwały z ideą solidarności polityki europejskiej. Na własną rękę poszukują rozwiązań w polityce zarówno wewnętrznej, jak i zagranicznej. Dominują egoizm i podwójne standardy. Rzeczywiste problemy topi się w fałszywej retoryce, w orwellowskim stylu zamienia się terminy na racje. Protekcjonistyczne, antytraktatowe i antysolidarnościowe działania uzurpują sobie prawo do bycia kwintesencją europejskości. Próby utrzymania jedności, wzrostu czy podstawowych pryncypiów i swobód europejskich są stygmatyzowane jako populizm. Ile to razy już byliśmy oskarżani - tylko opozycja nie może się zdecydować, czy idziemy na Białoruś, czy do Putina, czy na polexit. Tak więc to widmo sandwicha wraca. Ze Wschodu narasta imperializm rosyjski, z Zachodu - ideologiczna presja i nakaz rozwoju w jednym, słusznym kierunku. Podzielam pana ocenę tej sytuacji. Jeśli chodzi o środki naprawcze, to trudne otoczenie, wyzwania, zagrożenia na szczęście spotykają się z właściwą odpowiedzią polskiej dyplomacji. Od 3 lat wzmacniamy wreszcie bezpieczeństwo Polski i regionu. W 2017 r. pojawiły się wojska NATO i Stanów Zjednoczonych. Od 3 lat umacniamy też polityczną, infrastrukturalną i energetyczną współpracę regionalną. W bieżącym roku nadal będziemy zabiegać, jak sądzę, o wzmocnienie bezpieczeństwa militarnego. Są duże szanse na rozlokowanie dodatkowego sprzętu i wojska amerykańskiego. Powinniśmy również zabiegać o to, aby amerykańskie działania uzupełniały przedsięwzięcia NATO. Rosnąca obecność wojskowa powinna być objęta planowaniem obronnym dla tej naszej wschodniej flanki oraz podporządkowana odpowiedniemu dowódcy regionalnemu NATO. Bezpieczeństwu i rozwojowi będzie też sprzyjało umacnianie współpracy regionalnej. Flagową inicjatywą pozostanie Trójmorze. Warto te inicjatywy połączyć z Partnerstwem Wschodnim oraz europejskimi ambicjami państw Bałkanów Zachodnich. Do udziału w realizacji ambitnych przedsięwzięć tej inicjatywy warto przekonać Amerykanów oraz Brytyjczyków, którzy po brexicie będą poszukiwali nowych form współpracy z Europą. Brexit to oczywiście cios dla Unii Europejskiej, ale też i szansa dla nas na nawiązanie wielosektorowej współpracy z drugą gospodarką europejską i światowym mocarstwem. Porozumienie wojskowe i gazowe ze Stanami Zjednoczonymi powinno być katalizatorem dalszego rozwoju współpracy gospodarczej z tym mocarstwem. Większym wyzwaniem - o tym pan wspominał - będzie naprawa Unii Europejskiej. Przez pierwsze półrocze nadal będziemy musieli bronić się przed ideologicznymi atakami zmierzającymi do osłabienia rządu i polskiej pozycji. Jednak po eurowyborach nadejdzie szansa na zmianę kierunku prac, zarówno europarlamentu jak i Komisji Europejskiej. Te, jak pan słusznie wskazał, instytucje powinny powrócić do roli strażników traktatowych swobód i odejść od uzurpowania sobie prawa do dyscyplinowania i nadzorowania państw członkowskich. W bieżącym roku będziemy mieli nadal szansę wzmocnienia naszej pozycji na świecie. Potrzebne są nowe placówki - takie jest moje zdanie - więc sugeruję, panie ministrze, żeby rozważyć kwestię nowych konsulatów w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Czechach oraz nowych placówek dyplomatycznych i handlowych w Azji i Afryce. Uzupełnieniem tej wzrastającej sieci będą oczywiście nowe biura handlowe. Pozostanie w naszych rękach ważny instrument, jakim jest miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Słusznie, uważam, zainicjował pan włączenie się w rozwiązywanie jednego z kryzysów w sąsiedztwie Europy. Uważam za słuszne decyzje o konferencji bliskowschodniej. Dysponujemy znacznymi środkami na pomoc humanitarną i rozwojową, doświadczonymi w misjach pokojowych żołnierzami oraz rozległą siecią dyplomatyczną. Potrzebna jest tylko wola, determinacja, świadomy wybór kierunku i grupy sojuszników, z którymi moglibyśmy realizować wspólne interesy, z wzajemnymi korzyściami. Bieżący rok rysuje się więc jako okres wielu wyzwań i zagrożeń. Jednocześnie jest to rok wielu możliwości i szans. Mamy wiele instrumentów - wyliczył pan je tutaj - by z tych szans skorzystać. Jesteśmy obecnie w unikatowej sytuacji, gdyż od lat nie brakuje nam w dyplomacji zasobów ludzkich i materialnych. Chyba po raz pierwszy od lat nasze sukcesy zależą głównie od naszych pomysłów, woli i determinacji. Życzę panu ministrowi powodzenia w ich realizacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)