Mówca: Bogusław Sonik
Data: 2018-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłanki i Posłowie! Spotykamy się jak zwykle po prostu z szyderstwem, butą, odrzuceniem jakiejkolwiek próby dialogu i wspólnej pracy nad tym, co w tej chwili trapi tak wielu obywateli Polski, czyli kwestią czystego powietrza i dbania o jakość powietrza. Słyszeliśmy z tej trybuny przecież w exposé premiera o tym, że chce z nami współpracować, że smog i walka ze smogiem to jest jego priorytet... (Poseł Anna Paluch: Bo jest, panie pośle.) ...i oto... Jakie są rezultaty? Polska znajduje się przed Trybunałem Sprawiedliwości z powodu złej jakości powietrza, a rządzący mówią: My nie potrzebujemy z nikim współpracować, bo wiemy dalej, co trzeba robić. Tylko nie ma żadnych rezultatów. Nadszedł czas, by dokonać zasadniczego kroku w walce o jakość powietrza w Polsce, czyli o czyste powietrze. Podobnie jak rzeczą oczywistą dla obywateli jest to, iż mają prawo do czystej wody, tak samo obywatele mają prawo do czystego powietrza. I to jest zadanie państwa. W Polsce stężenie najbardziej szkodliwych dla organizmu cząsteczek PM2,5 jest najwyższe spośród stężeń badanych w państwach członkach Unii Europejskiej. Jesteśmy też jedynym państwem Unii Europejskiej, w którym następuje trend wzrostu poziomu pyłu PM10 nawet na obszarach wiejskich. Analogiczna sytuacja występuje w przypadku benzo(a)pirenu, którego koncentracja jest znacznie wyższa niż w pozostałych krajach członkowskich. Alarmujące jest to, że zgodnie z danymi Europejskiej Agencji Środowiska ponad 80% Polaków jest bezpośrednio narażonych na skutki zanieczyszczeń powietrza. W pierwszej dziesiątce miast europejskich z największą liczbą dni w roku, w których zanotowano przekroczenia dopuszczalnego średniodobowego stężenia pyłu PM10, znajduje się aż sześć miast polskich - na 10, przypominam. W ostatnich latach wzrosła świadomość obywateli w zakresie zagrożenia dla zdrowia, jakie stanowi smog. Pod wpływem nacisku społecznego zaczęły reagować samorządy. Uruchomiono programy wymiany źródeł ciepła. Sejmiki podejmują uchwały o zakazie używania węgla w niedalekiej przyszłości lub spalaniu go w przystosowanych do tego kotłach. Samorządy były wspierane przez fundusze ochrony środowiska - narodowy i wojewódzki. Wszystkie te działania nie przynoszą jednak oczekiwanego efektu, czyli radykalnego spadku zagrożenia. Potrzeba radykalnego państwowego planu ustawowego w sprawie ochrony powietrza. Planu określającego jasno zadania do zrealizowania w ciągu najbliższych 10-15 lat przez jednostki publiczne i oczekiwania wobec podmiotów gospodarczych, sieci ciepłowniczych, odnawialnych źródeł energii. Planu wskazującego również źródła finansowania. I właśnie przedstawiony przez klub Platformy Obywatelskiej i Gabrielę Lenartowicz projekt ustawy spełnia te wymogi, równocześnie pokazując, iż nie zamierza się przerzucać odpowiedzialności za ekologiczne ciepło na barki obywateli. Proponuje się w tym projekcie szeroki system wsparcia nie tylko inwestycji, ale również programy socjalne, czyli eliminację tzw. ubóstwa energetycznego, a także system ulg podatkowych. Gmina staje się głównym operatorem, który po dokładnym audycie występuje o środki do stosownych instytucji, którymi są bądź wojewódzkie fundusze, bądź narodowy fundusz. Czyli jest to uporządkowanie całego systemu w taki sposób, że to rzeczywiście nie staje się kosztem, tylko staje się inwestycją, która może być kołem zamachowym również dla polskiej gospodarki. Premier Morawiecki w swoim exposé mówił o ważnym dla niego problemie jakości powietrza. W kancelarii premiera powołany został specjalny pełnomocnik do walki ze smogiem - nie widzę go dzisiaj podczas tej debaty, a szkoda. Propozycja legislacyjna posłów klubu Platformy Obywatelskiej wychodzi naprzeciw deklaracjom premiera. My oczywiście popieramy projekt, oczekujemy podjęcia wspólnie nad nim prac. Będziemy proponować w komisji wysłuchanie publiczne i szeroką konsultację. Ta konsultacja była prowadzona przez ostatnie miesiące w ramach naszych możliwości, a chcemy oczywiście zwiększyć te możliwości poprzez skierowanie do prac w trybie legislacyjnym. Nie ma tutaj jednego elementu, który jest istotny. On powinien być uregulowany w innym trybie. Mianowicie chodzi o tzw. smog komunikacyjny, który jest powodowany przez nadmierny ruch samochodowy, szczególnie w wielkich miastach. I tutaj oczekuję od ministra ochrony środowiska informacji, na jakim etapie jest propozycja, plan stosownej ustawy, który był przygotowywany (Dzwonek) w ministerstwie ochrony środowiska przy poprzednim kierownictwie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)