Mówca: Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski
Data: 2012-03-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ponieważ notowaliśmy na gorąco i nie było zbyt dużo czasu na przygotowanie się do udzielenia odpowiedzi, z góry przepraszam, że nie będą one tak uporządkowane, jakbym sobie tego życzył. Postaram się odpowiedzieć na jak największą liczbę pytań. Chciałbym wyrazić rozczarowanie, że już piąty raz z rzędu podczas exposé ministra spraw zagranicznych nie zaszczycił nas swoją obecnością szef największej partii opozycyjnej pan premier Jarosław Kaczyński. Nie wiem, czy to oznacza, że nie jest zainteresowany polityką zagraniczną. Wydaje mi się, że to utrudni mu później jej komentowanie, a w każdym razie nieszczerze brzmią jego oświadczenia o tym, że nie wie, jaka jest polityka zagraniczna naszego kraju. Otóż dzisiaj mógł się dowiedzieć, szkoda, że po raz piąty z tej szansy nie skorzystał. Z wystąpienia pana posła Szczerskiego najlepiej zapamiętałem następujący fragment. Pan poseł zachęcał mnie do przeczytania exposé pani minister Fotygi, bo było ono lepsze, gdyż: była w stanie opisać nasze bilateralne relacje z ponad 70 krajami, a pan dziś wymienił zaledwie 20 państw. Wychodzi na to, że każdy rok swego urzędowania traci pan z pola widzenia 10 państw. To miara zapaści polskiej dyplomacji pod pana kierownictwem. Myślę, że Wysoka Izba doceni głębię intelektualną tego stwierdzenia. Mogę tylko powiedzieć, że mam nadzieję, że kiedy pan poseł Szczerski zostanie ministrem, to będziemy mieli wymienione wszystkie kraje, członków Organizacji Narodów Zjednoczonych i wtedy exposé będzie doskonałe. Pan poseł Jarosław Pięta pytał o spotkania dotyczące rozwoju, wizji Europy organizowane przez ministra Westerwellego. Otóż uważam, że to są bardzo pożyteczne spotkania w bardzo nieformalnej, seminaryjnej formule. Bardzo dobrze, że Polska jest wśród państw zapraszanych, bo w polityce generalnie obowiązuje zasada, że nieobecni się nie liczą, a tu jesteśmy obecni. Byłem pierwszym zaproszonym do dyskusji i generalnie się obracała ona wokół pomysłów, które zgłosiłem w przemówieniu berlińskim. Pan poseł Kazimierz Moskal z klubu PiS pyta, czy dokument pt. ˝Priorytety polskiej polityki zagranicznej na lata 2012-2016˝ nie mógł być zamieszczony na stronie internetowej MSZ wcześniej. Rada Ministrów przyjęła ten dokument nie w poniedziałek, ale dopiero we wtorek, przedwczoraj. Wczoraj finalizowaliśmy tłumaczenie ostatecznej wersji dokumentu. Chcieliśmy, aby korpus dyplomatyczny mógł się zaznajomić z tym równolegle. To zajęło 24 godziny. Tak więc to był najszybszy możliwy termin, w którym mogliśmy opublikować jednocześnie obydwie wersje językowe. Pan poseł Gibała pytał o stosunek MSZ do potrzeby koordynacji wydatkowania środków na promocję Polski na świecie. Pełna zgoda. Słuszny postulat. Rada Promocji Polski pod moim przewodnictwem stara się koordynować te działania, ale wszyscy wiemy, jak jest w praktyce, że jeżeli nie ma się kontroli nad wydatkowaniem środków, to koordynacja bywa nieskuteczna. Widzielibyśmy tu wiodącą rolę ministerstwa. Zgadzam się też z panem posłem Gibałą, gdy mówi, że domeny Polska.pl i Poland.pl powinny być w domenie publicznej. One są zarządzane nie przez MSZ, a przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową NASK, która to instytucja jako instytut badawczy jest nadzorowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. MSZ wysuwał wobec MNiSW dokładnie takie argumenty, jakich używał pan poseł, niestety NASK podjął inną decyzję. Nie wiem, co pan poseł Kotliński dokładnie ma na myśli, mówiąc o dyplomacji obywatelskiej, ale chciałbym zaznaczyć, że intensywnie współpracujemy z organizacjami pozarządowymi. To one ubiegają się o środki z ˝Polskiej pomocy rozwojowej˝, funduszy na Polonię. Natomiast w tym roku po raz pierwszy, jak mówiłem w exposé, będziemy też wspierali samorządy. To chyba jest dyplomacja obywatelska. Pan poseł Tomaszewski z SLD pytał o najważniejsze imprezy sportowe. Jak wiadomo, są to mistrzostwa Europy Euro 2012. W tym przypadku nie czuję jednak, żeby MSZ mógł być resortem wiodącym. Jeśli minister sportu uzna, że udźwigniemy organizację np. którejś z następnych olimpiad, MSZ oczywiście zaangażuje się w zabieganie o takie wydarzenie. Pan poseł Ziemniak pytał, czy są jakieś limity przyjęć w przypadku posiadaczy Karty Polaka. One mogą wynikać tylko z ograniczonej wydolności naszych konsulatów, np. na Białorusi, co wiąże się z tym, że władze białoruskie są niechętne programowi, Karcie Polaka i nie pozwalają nam na zatrudnienie, na akredytację większej liczby konsulów. A jeśli chodzi o nowy konsulat w Witebsku, to byłoby to możliwe jedynie za zgodą Białorusi, a chyba nie ma na to widoków. Panu posłowi Zaborowskiemu wyjaśniam, że nie zamykamy konsulatów w Lille i Kolonii. Mówimy wyłącznie o przeniesieniu siedzib do takich miejsc, które bardziej odpowiadają potrzebom. W Kolonii, mówiłem już o tym na posiedzeniu komisji, jest 3,5 tys. m 2 plus hektar gruntu na konsulat, w którym powinno pracować 18 osób. To 200 m 2 na pracownika. Są jakieś granice marnotrawstwa, które mogę tolerować. To powinno być zrobione już wiele lat temu. Pana posła Wojciecha Penkalskiego mogę z satysfakcją poinformować, że we wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która upoważnia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do ratyfikowania konwencji o osobach niepełnosprawnych. Panowie posłowie Godson i Munyama sugerują aktywizację polskiej polityki zagranicznej wobec Afryki. Pełna zgoda. Z tym że np. utrzymanie naszej placówki w Luandzie jest bardzo kosztowne, ale mimo to to robimy. W tym roku wybieram się wraz z biznesmenami z wizytą do Afryki po to, żeby właśnie nasz biznes też był obecny na tym obiecującym rynku. W jaki sposób MSZ wykorzystuje potencjał absolwentów z państw arabskich i Afryki po studiach w Polsce? W wielu krajach, także w Azji, w Wietnamie na przykład, powstają stowarzyszenia absolwentów. Staramy się podtrzymać kontakt z tymi ludźmi. Oni na przykład w Wietnamie pełnią w tej chwili bardzo odpowiedzialne funkcje państwowe. Stowarzyszenia absolwentów szkół polskich mamy też w Tunezji. Zamierzamy również stworzyć afrykańską sieć, jeśli chodzi o absolwentów polskich uczelni. Mamy nadzieję, że to pomoże naszemu biznesowi. Pan Roman Kotliński z Ruchu Palikota pytał, dlaczego głównymi beneficjentami konkursów pomocowych MSZ są jednostki kościelne. Mam wrażenie, że już z tej trybuny odpowiadałem panu posłowi na dokładnie takie samo pytanie. Muszę temu zaprzeczyć. Jednostki kościelne nie są głównymi beneficjentami. W ramach ostatniego konkursu MSZ ˝Polska pomoc rozwojowa˝ na ten rok przyznano 76 dotacji, z czego pięć organizacjom działającym na podstawie przepisów ustawy o stosunku państwa do Kościoła, tj. Caritasowi, Salezjańskiemu Wolontariatowi Misyjnemu ˝Młodzi Światu˝. To dwie z tych pięciu. Pan poseł Łukasz Gibała pytał też o udział naszego kraju w misjach międzynarodowych. Oczywiście pan poseł rozumie, że tego nie da się zaplanować, bo misje wynikają z nieprzewidzianych sytuacji. To, co można zaplanować, to zdolność naszych Sił Zbrojnych do wysłania pewnej określonej liczby żołnierzy w jednym czasie. Polska angażuje się w najważniejsze misje Unii Europejskiej i NATO w takich miejscach jak Afganistan, jesteśmy też w Kosowie, Bośni i Hercegowinie, a także w Mołdowie i Gruzji - w siłach policyjnych. To jest rozległy temat, ale może do protokołu podam, że w tej chwili skala tego zaangażowania jest następująca: w ISAF w Afganistanie - 2,5 tys. żołnierzy i 200 w odwodzie; w KFOR na Bałkanach - do 300; w misji Unii Europejskiej EUPOL w Afganistanie - 3 policjantów i 1 pracownik kontraktowy; w Gruzji - 21 osób plus 3 pracowników kontraktowych plus szef misji gen. Andrzej Tyszkiewicz; w EUBAM Mołdowa - 14 osób plus 4 pracowników kontraktowych; w EUFOR w Bośni i Hercegowinie - do 50 żołnierzy; w EULEX Kosowo - 122 osoby plus 21 pracowników kontraktowych; EUPOL Kongo - 2 pracowników kontraktowych. Ponadto mamy 22 obserwatorów wojskowych i cywilnych w misjach ONZ w Liberii, Saharze Zachodniej, Kongo, Afganistanie, Kosowie, Sudanie. Kolejne pytanie zadał pan poseł Arkadiusz Mularczyk. Ta sprawa wraca, nie wiem dlaczego to tak kogoś ekscytuje. Chodzi mianowicie o ekspertyzy w związku z przemówieniami. Tak, chciałbym potwierdzić: korzystamy z ekspertów, w szczególności wtedy, gdy przemówienia wygłaszane są w językach obcych. Chodzi o to, aby prezentacje, nie tylko moje, ale i pracowników resortu, były na najwyższym poziomie merytorycznym. Oczywiście zawieramy stosowne umowy, których szczegóły są naturalnie tajemnicą handlową, ale to są honoraria porównywalne z wynagrodzeniami innych doradców zagranicznych. A sam ambasador Crawford szkolił też naszych ambasadorów przed prezydencją, także z przygotowywania tekstów wystąpień publicznych w języku angielskim. Te szkolenia okazały się bardzo przydatne. Kolejne pytanie pana posła Łukasza Gibały dotyczyło tego, czy misja w Afganistanie się przeciągnie. Nie sądzimy. Sądzimy, że na szczycie podjęta zostanie decyzja o zakończeniu misji, zgodnie z wolą prezydenta Afganistanu Hamida Karzaja, który powiedział, że chciałby, aby wojsk obcych nie było do końca jego kadencji upływającej w 2014 r. Nasze główne siły na pewno wycofają się do 2014 r. Nie wykluczamy jakiegoś zaangażowania szkoleniowego lub innego, ale już w znacznie mniejszej skali. (Głos z sali: W jakiej skali?) Trudno to przewidzieć 2 lata naprzód, ale chciałbym zdementować wrażenie, jakoby Polska była główną siłą czy ponosiła największe ofiary w operacji ISAF. Stany Zjednoczone mają tam 90 tys. żołnierzy i straciły 1918 żołnierzy, Zjednoczone Królestwo - 9,5 tys. żołnierzy, 407 ofiar, Niemcy - 4800 żołnierzy, 53 ofiary, Francja - 3900 żołnierzy, 83 ofiary, Włochy - 4 tys. żołnierzy, 46 zabitych. Polska jest na piątym miejscu wśród kontyngentów europejskich, jak już powiedziałem: 2,5 tys. żołnierzy, z czego 36 straciło życie. To jest sojusz wojskowy i każde użycie sił wiąże się z ofiarami. Przypominam, że Polska podjęła decyzję o udziale w tej misji nie za naszych czasów, lecz za czasów jednego z poprzednich rządów. To był pierwszy moment, w którym Sojusz Północnoatlantycki uznał, że jedno z państw członkowskich zostało zaatakowane, zginęło prawie 3 tys. niewinnych cywilów. Polska w odruchu solidarności sojuszniczej powiedziała: tak, tego nie można tolerować. Jeżeli zatem chcemy, aby inni okazali wobec nas solidarność, gdy to my będziemy zaatakowani, to myślę, że ta elementarna solidarność w tym wypadku była uzasadniona. Pan poseł Mariusz Antoni Kamiński zapytał o finansowanie utrzymania afgańskiej armii po 2014 r. Nie przewidujemy tego. Wiemy, że są takie pomysły, ale raczej skłaniamy się ku zaangażowaniu w sferze cywilnej, na przykład w zakresie przygotowywania kadry dla administracji publicznej oraz policji. Przypomnę, że dzisiaj największą pozycję w zakresie polskiej pomocy rozwojowej w wysokości około 40 mln na około 125 mln całej naszej pomocy rozwojowej, którą dysponuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych, stanowi właśnie wsparcie Afganistanu. Dlaczego rząd w niewystarczającym stopniu uwzględnia w swojej polityce zagranicznej wschodzące mocarstwa, na przykład Indie? Zapytał o to pan poseł Iwiński. Uważam, że to jest niesprawiedliwy zarzut, gdyż moja wizyta w Indiach w maju, przepraszam, w lipcu zeszłego roku, a premiera Tuska - moja wizyta była pierwszą w historii ministra spraw zagranicznych w wolnej Polsce, a był tam też premier... (Poseł Tadeusz Iwiński: Premier Miller był w Bangalore 10 lat temu.) Być może, ale była to pierwsza w wolnej Polsce wizyta ministra spraw zagranicznych. Natomiast premier Tusk był w Indiach w 2010 r. Mamy podpisany duży kontrakt z Indiami, oby został szczęśliwie wykonany. Nasze obroty sięgnęły w zeszłym roku 1800 mln dolarów, co stanowi wzrost, licząc rok do roku, o 42%. Obyśmy ze wszystkimi krajami mieli takie wzrosty obrotów. Ma rację pan poseł Tomasz Piotr Nowak, że powinniśmy zintensyfikować stosunki z Brazylią. W zeszłym roku priorytetem była prezydencja, w tym roku zamierzam odwiedzić zarówno Chiny, jak i Brazylię. Co MSZ robi na rzecz zmniejszenia dużych deficytów handlowych z niektórymi krajami Azji? Przede wszystkim, jak państwo wiecie, te deficyty to nie nasza specjalność. Większość krajów europejskich, jeśli nie wszystkie, ma deficyty handlowe z Chinami, Japonią czy Republiką Korei. W naszym wypadku jest trochę lepiej niż w wypadku innych krajów, bo po części wynika to z napływu kapitału inwestycyjnego do naszego kraju. Polska jest też miejscem, gdzie oni produkują na rynek europejski i większość tej produkcji jest reeksportowana. A więc, jak mawia klasyk, ma to też swoje plusy dodatnie. W tym roku zamierzamy zaktualizować, pochodzącą sprzed 3 lat, strategię Polski wobec Azji i Pacyfiku. Mam jednak nadzieję, że Wysoka Izba zgodzi się ze mną, że dzięki temu, iż negocjacje handlowe w naszym imieniu prowadzi Komisja Europejska, w imieniu całej Unii Europejskiej, największej gospodarki świata, uzyskujemy znacznie lepsze warunki tego handlu, niż uzyskalibyśmy, negocjując z Chinami, drugą gospodarką świata, samodzielnie jako kraj. Pan poseł Waszczykowski twierdzi, że porozumienie w sprawie strategicznej współpracy z Chinami, które zawarł prezydent Komorowski podczas swojej niedawnej wizyty w Chinach, jest pozbawione treści. Uważam, że to jest niecelny zarzut, gdyż w ciągu kilku tygodni od zawarcia tego porozumienia Chiny potwierdziły pierwszą od 25 lat wizytę premiera Chin w Polsce, która będzie miała miejsce jeszcze w tym roku. W Warszawie odbędzie się także prezentacja oferty gospodarczej całego naszego regionu, więc wydaje mi się, że to jest bardzo dobra realizacja tego porozumienia. Pani poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk pyta, dlaczego w posiedzeniach sejmowych i senackich komisji uczestniczył trzeci garnitur przedstawicieli MSZ. Oczywiście można się sprzeczać, kto stanowi pierwszy, a kto trzeci garnitur. Zapewniam panią poseł, że nigdy nie było naszą intencją lekceważenie naszej władzy zwierzchniej, a w szczególności Senatu. To ja wprowadziłem po raz pierwszy jako minister zwyczaj, że kandydaci na konsuli, a także na ambasadorów, ale zdaje się, że chodzi o sprawy polonijne, przedstawiają swój plan działania... (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Tylko do tego ograniczyły się komisje senackie.) ...komisjom nie tylko sejmowym, ale także senackim. Mam nadzieję, że to uspokaja panią co do naszego szacunku dla Senatu. Mam wrażenie, że pan minister Borkowski, gdy służył jako parlamentarny sekretarz stanu, prowadził bardzo intensywną współpracę z komisjami polonijnymi obu Izb i został zatwierdzony przez komisje jednogłośnie, więc chyba jego praca została doceniona. Co zrobiło MSZ w celu zlikwidowania dysproporcji pomiędzy sytuacją mniejszości polskiej w Niemczech i mniejszości niemieckiej w Polsce? Prowadzimy na ten temat intensywny dialog, choć pani poseł doskonale wie, z czego wynika ta dysproporcja. Wynika ona przede wszystkim z traktatu z 1991 r., a także z odmiennej sytuacji. Większość obszarów, na których mieszkała polska mniejszość w III Rzeszy, w wyniku rozstrzygnięć i zwycięstwa sprzymierzonych nad Niemcami w II wojnie światowej przypadła Polsce. Stąd zdecydowana większość Polaków w Niemczech... (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: To są niemieckie argumenty, panie ministrze.)