Mówca: Beata Szydło
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pozwólcie państwo, że ja też zacznę od cytatu: Jeżeli głównym pomysłem jest zwiększenie deficytu budżetowego oraz zburzenie systemu emerytalnego w Polsce, to taki program nie może być przez nas zaakceptowany, dla takich propozycji nie ma i nie będzie nigdy zgody. To propozycje, które rujnują finanse publiczne. To jest wypowiedź, oficjalne stanowisko przedstawiciela klubu Platformy Obywatelskiej z 2009 r., kiedy Prawo i Sprawiedliwość, dostrzegając już trudną sytuację finansów publicznych, zaproponowało pakiet działań antykryzysowych. Wówczas nie chcieliście państwo na ten temat rozmawiać. Okazuje się, że gdyby wówczas, w 2009 r. z waszej strony była wola debaty nad sytuacją gospodarczą w Polsce, była wola debaty i wysłuchiwania opozycji, ale i ekspertów, którzy już wówczas mówili, że Polska stoi przed koniecznością poważnych reform, to dzisiaj, po tych kilku latach pewnie nie musielibyśmy ponownie nowelizować budżetu. Kiedy w 2009 r. proponowaliśmy zwiększenie limitu deficytu i przede wszystkim reformę systemu emerytalnego, to mówiliśmy o tym, że trzeba poważnie rozmawiać o możliwości zmian w tym systemie, możliwości wyboru pomiędzy OFE a ZUS, bo to jest największy problem dla finansów publicznych. Dzisiaj ta dyskusja wraca. Stojąc w tej chwili przed koniecznością nowelizacji budżetu, słuchając uzasadnienia ministra finansów do przeprowadzenia tej nowelizacji, uzasadnienia, moim zdaniem, dość kuriozalnego, bo pan minister po raz kolejny nie potrafi powiedzieć, nie powiedział Wysokiej Izbie, nie przedstawił przede wszystkim Polakom żadnych konkretnych i rozsądnych działań, jeżeli chodzi o politykę finansową państwa, o budżet państwa... My dzisiaj możemy dokonać tej nowelizacji, nie macie państwo innego wyjścia, bo doprowadziliście do tego, że sytuacja w finansach i w budżecie jest taka, że brakuje, dramatycznie brakuje ponad 20 mld zł dochodów. Ale przecież to nie są tylko te 24 mld dochodów, których nie uzyskacie. Już wówczas, w grudniu ubiegłego roku, kiedy planowaliście budżet, wiedzieliście, że te dochody będą niemożliwe do osiągnięcia, bo już ubiegłoroczny budżet zamknął się brakiem po stronie dochodowej w wysokości kilkunastu miliardów złotych, a mimo to założyliście, że te wpływy będą jeszcze wyższe w tym roku. Pan minister mówi dzisiaj: Pomyliłem się, bo wszyscy się pomylili. Tylko, panie ministrze, czy to obchodzi Polaków. Pan jest od tego, żeby się nie mylić, tylko żeby planować budżet tak, by nie trzeba było przeprowadzać nowelizacji, której skutki odbiją się na różnych resortach, na różnych dziedzinach życia. Nie jest prawdą to, co mówi pan premier, że będzie to nowelizacja, która nie dotknie Polaków. Dotknie i zaraz powiem, gdzie, jakie środki zabieracie i jaki to będzie miało skutek. Mówił pan wielokrotnie przed dzisiejszą debatą, że już przy uchwalaniu tego budżetu zwracał pan uwagę na to, że jeżeli sytuacja będzie inna, to być może będzie konieczność nowelizacji. Czyli już wtedy wiedział pan dokładnie to, o czym także mówiliśmy, że to jest budżet nierealny, ale dla, nie wiem, nazywacie to państwo optymizmem, ten optymizm być może dla was jest korzystny, tylko nie wiem, czy on jest korzystny dla polskiej gospodarki i dla Polaków. Zastanówcie się, zastanówmy się teraz wszyscy, co pozostało Polakom z tego optymizmu - zadłużenie na następne pokolenia, uderzenie w polskiego podatnika. Mówicie państwo, że podejmujecie pewne działania, które będą wprowadzane na okres przejściowy. Przypomnę, że podatek VAT też podwyższyliście na okres przejściowy i tak już zostało. Nie macie żadnego pomysłu, nie macie żadnej wizji dotyczącej finansów publicznych, budżetu i rozwoju gospodarczego. Trudno z ław rządowych usłyszeć o jakiejś strategii gospodarczej na następne lata. Żyjecie dniem dzisiejszym - byle do jutra, byle znaleźć pieniądze na to, żeby zasypać tę dziurę budżetową, a jakoś to będzie. Jak będzie, jak nam się uda, będziemy mieli szczęście, to będzie dobrze, a jak nie, to zawiesi się progi ostrożnościowe, znowelizuje się budżet i tak jedziemy przez te kilka lat. Opadł kurz i mamy dobrze rozpoznane pole bitwy, widać już, jak głęboko, w jakich obszarach i w jaki sposób kryzys odbił się na sytuacji gospodarczej w Polsce i na świecie - to również słowa pana ministra Rostowskiego z 2009 r. Wtedy budżet był nowelizowany w lipcu, przypomnę, po wyborach, bo przed wyborami, mimo że wiedzieliście, że tamten budżet też jest nierealny, nie zdobyliście się na tę nowelizację, nie zdobyliście się w ogóle na przyjęcie budżetu racjonalnego, bo było wiadomo - Platforma w kampanii wyborczej potrzebowała tych dodatkowych walorów, którymi chciała przekonać do siebie wyborców. Oby teraz pan się nie pomylił, tak jak pomylił się wówczas, bo tych pomyłek ze strony pana ministra Rostowskiego było już wystarczająco dużo i uważam, że wszyscy możemy żyć w niepokoju, bo być może te dzisiejsze zapewnienia okażą się również jedną wielką pomyłką. W 2013 r., kiedy zawieszaliśmy przed wakacjami, w czerwcu, kiedy była debata o progach ostrożnościowych, w uzasadnieniu do tego projektu ustawy napisano: Obowiązujący dotychczas system reguł okazał się niewystarczający do zapewnienia dyscypliny fiskalnej. Nierównowaga finansów publicznych w Polsce ma charakter trwały. Jeżeli po sześciu latach rządów Platformy Obywatelskiej podległe jej ministerstwo wskazuje na trwałą nierównowagę w finansach, to czy w ogóle można to nazwać rządami. Kolejna nowelizacja budżetu ukazuje niekompetencję władzy nie tylko w sferze finansów publicznych, lecz w odniesieniu do jej całej idei sprawowania władzy, którą można scharakteryzować paradoksalnie jako taką bezideową, jako egzystencjalną tułaczkę od dnia do dnia, byle tylko do przodu, byle kolejny dzień za nami. A optymistyczna wiara w szczęście, że jakoś to będzie, nie może charakteryzować polityki gospodarczej. Do tego wszystkiego kreujecie jeszcze państwo groteskową atmosferę, jakoby nic złego się nie stało, dziurę budżetową przecież można uzupełnić, progi ostrożnościowe usunąć, zmniejszyć wpływy do poszczególnych ministerstw i jakoś przeżyjemy następny rok. Jeżeli chodzi o zaproponowane zmiany dotyczące cięć, należy podkreślić jeszcze jedną rzecz związaną z ograniczeniem wydatków. Wydatki mają być zmniejszone o ponad 7 mld zł i nastąpi to kosztem ważnych dla państwa obszarów, co podważa zdanie formułowane właśnie m.in. przez pana premiera, iż nowelizacja budżetu nie dotknie obywateli. W ramach projektu nowelizacji przyjęto redukcję wydatków na finansowanie potrzeb obronnych armii na ponad 3 mld zł, będzie o tym mówił mój kolega Mariusz Kamiński. W bieżącym roku zawieszone będzie waloryzowanie wydatków związanych z dofinansowaniem zadań projakościowych w szkolnictwie wyższym, a wydatki dla tego sektora będą pomniejszone o 127 mln zł. Nowelizacja ogranicza wydatki związane z rozwojem innowacyjności i nauki o ponad 160 mln zł, a przypomnę, że według najnowszego raportu opublikowanego przez Komisję Europejską Polska zajmuje czwarte miejsce od końca pod względem innowacyjności w Unii Europejskiej. Za nami są Łotwa, Rumunia i Bułgaria. Zmieni się również struktura źródeł finansowania inwestycji realizowanych przez PKP PLK. W 2013 r. dofinansowanie 1 mld zł z budżetu państwa na projekty inwestycyjne dotyczące infrastruktury kolejowej zostanie zastąpione środkami, kapitałem z samej spółki. Kulturze zostanie zabrane ponad 146 mln zł, do planowanych wydatków rezerw celowych nie trafi ponad 1 mld zł, pomniejsza się o 104 mln zł środki przeznaczone na świadczenia rodzinne, w tym na wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Promocja biopaliw i innych paliw odnawialnych została de facto anulowana, nie trafi na ten cel ponad 418 mln zł, natomiast na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwanie ich skutków nie wpłynie dotacja w wysokości 173,8 mln zł. Dla porównania, w nowelizacji ustawy budżetowej planuje się zmniejszenie budżetu kancelarii premiera zaledwie o 0,4%, co stanowi kwotę 500 tys. zł, natomiast procentowy udział obniżania wydatków zapisanych w nowelizacji na 2013 r. wynosi w szkolnictwie wyższym 1,3%, w nauce - 3,2%, w kulturze - 5%, w rozwoju wsi - 7,5%. Kolejna kwestia dotyczy budżetu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tutaj mamy do czynienia z wypracowanym już przez pana ministra Rostowskiego sposobem zarządzania finansami publicznymi, czyli zamiataniem problemu pod dywan i swoistą kreatywną księgowością. Zgodnie z nowelizacją kwota budżetu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wzrasta do 182,69 mld zł, czyli o ponad 1700 mln zł. Nie wyjaśniono, z jakich względów nie doszacowano tej kwoty w budżecie pierwotnym, natomiast zwiększają się również zobowiązania ZUS-u, zobowiązania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - o ponad 6,5 mld, limit wysokości pożyczek z budżetu państwa - o ponad 10 mld zł. Takie działania zaciemniają nie tylko faktyczny stan finansów, ale jest to również przerzucanie, wyrzucanie kolejnych środków brakujących poza budżet, żeby sprawić wrażenie, że brakuje ich w istocie mniej niż w rzeczywistości. Zwiększenie deficytu prowadzi do dalszego wzrostu zadłużenia publicznego, o czym była tutaj mowa, co jest szczególnie niepokojące w kontekście uchylenia tzw. pierwszego progu ostrożnościowego. Przypomnę, że były deklaracje, iż po wakacjach do Wysokiej Izby wpłynie projekt ustawy, który będzie mówił, pokazywał, w jaki sposób w tej chwili rząd będzie proponował inne środki ostrożnościowe. Nie ma tego. Nie wiemy, jakie są założenia budżetowe na 2014 r. Pytaliśmy o to na posiedzeniu komisji finansów. Pan minister nie chciał na ten temat rozmawiać, a przecież prace nad przyszłorocznym budżetem powinny już w tej chwili być w pełni i powinna też być przedstawiona Wysokiej Izbie ta perspektywa, co dalej, co w przyszłym roku. Nie wiemy, co z systemem emerytalnym, mimo że wcześniej też pojawiały się deklaracje, że będzie na ten temat informacja. Nic nie wiadomo. Po prostu rząd stanął przed faktem, że dramatycznie brakuje pieniędzy, że jest problem z budżetem, więc trzeba jakoś to wszystko połatać, ale po raz kolejny stykamy się z tym problemem, że nie ma żadnej jasnej wizji, żadnej strategii, nie wiecie państwo, co dalej robić. Chcę jeszcze na zakończenie powiedzieć, że pan minister mówił o tym, że mieliście państwo ograniczać dofinansowanie do środków z Unii Europejskiej czy może nie wykorzystać tych pieniędzy. Nie. Mieliście w czasie swoich rządów najwięcej w historii Polski dodatkowych pieniędzy z Unii Europejskiej. Nie potrafiliście ich wykorzystać: albo są źle zrealizowane inwestycje, albo są inwestycje opóźnione, pieniądze zmarnowane. Przerzucaliście w tym samym czasie coraz więcej zadań na samorządy, bo te przedszkola to nie rząd finansuje, tylko finansują już od wielu, wielu lat samorządy, i tak samo przerzucacie te zadania po raz kolejny, coraz to nowe. Podnieśliście przy okazji podatki, panie ministrze, podnieśliście m.in. podatek VAT, ale podnieśliście i składkę rentową dla przedsiębiorców i zamroziliście progi, a więc te pana stwierdzenia w ogóle nie uzasadniają tego, że tych działań nie podejmowaliście. Czy można było inaczej? Można było inaczej. Można było w 2009 r. przyjąć pakt antykryzysowy, który proponowało Prawo i Sprawiedliwość, można było wprowadzić nowy system podatkowy. Te ustawy były tutaj, w Sejmie, debatowane i w pierwszym czytaniu odrzuciliście je, a one zawierały rozwiązania tych problemów, które dzisiaj ma polski budżet z dochodami. Mogliście przyjąć Narodowy Program Zatrudnienia przedstawiony przez Prawo i Sprawiedliwość i mogliście przyjąć na przykład proponowane przez nas rozwiązania, związane z wprowadzeniem podatku bankowego. Nie chcieliście na ten temat rozmawiać. Odwołując się do słów zacytowanych przez pana przewodniczącego Rosatiego: rzeczywiście Polsce potrzebne jest porozumienie ponad podziałami politycznymi, pakt dla rozwoju gospodarki. Tyle tylko, że pod waszymi rządami, pod rządami Platformy i PSL-u, Polska nie ma na to szans. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zgłaszam wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu proponowanych projektów zmian. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Teresa Piotrowska: A co w zamian?) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Cezary Grabarczyk)