Mówca: Marek Sowa
Data: 2017-10-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec przedłożonej przez rząd informacji o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń-czerwiec 2017 r., tj. w okresie przewodnictwa Malty w Radzie Unii Europejskiej. Na okres prezydencji maltańskiej przypadło kilka ważnych wydarzeń, o których warto wspomnieć. Po pierwsze, chcę zaznaczyć, że był to półmetek dla cyklu instytucjonalnego, zarówno Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, jak i Komisji Europejskiej. Po drugie, Wielka Brytania zgodnie z art. 50 formalnie rozpoczęła proces wyjścia z Unii Europejskiej. Wreszcie, po trzecie, i o czym już była tutaj wielokrotnie dzisiaj mowa, obchodziliśmy 60. rocznicę podpisania traktatów rzymskich. Ważnym elementem tego szczytu w Rzymie było podpisanie wspólnej deklaracji rzymskiej. To ważny sygnał skierowany do obywateli Wspólnoty Europejskiej, wskazujący na jedność Unii Europejskiej. Istotnym przesłaniem tej deklaracji jest otwarcie Unii na nowe państwa i wskazanie kierunków jej rozwoju. Ale nie zawsze było tak miło. Dla nas, Polaków, okres prezydencji maltańskiej pewnie na zawsze zostanie zapamiętany ze względu na symboliczną klęskę 27:1 przy wyborze przewodniczącego Rady Europejskiej. To była kompromitacja polskiej dyplomacji. Półmetek cyklu instytucjonalnego Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Komisji Europejskiej to także czas, w którym pojawiało się wiele pomysłów. 1 marca 2017 r. została opublikowana przez Komisję Europejską biała księga w sprawie przyszłości Europy. Wysuwa ona propozycje pięciu potencjalnych scenariuszy, które zakładają kierunki możliwej ewolucji Unii Europejskiej do 2025 r. Sądzę, że propozycje zapisane w białej księdze zostały chłodno przyjęte przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Jak można wywnioskować, rząd odmawia prawa Komisji Europejskiej do przedstawiania scenariuszy dotyczących przyszłości Unii Europejskiej, uznając to za domenę państw członkowskich. Przyjmując nawet za właściwe takie podejście, oczekujemy aktywności polskiego rządu, który do agendy europejskiej powinien wprowadzać propozycje dotyczące przyszłości Unii Europejskiej i wypracować z naszym udziałem takie propozycje. Dzisiaj obserwujemy swego rodzaju izolację polskiego rządu. Nawet państwa Grupy Wyszehradzkiej mają często odmienne zdanie od Polski. Dzisiaj oczekujemy aktywnego włączenia się w dyskusję o przyszłości Unii Europejskiej i wypracowania konkretnych rozwiązań zmierzających do zażegnania również obecnego kryzysu w Unii Europejskiej. Wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Oczywiście to jest suwerenna decyzja Brytyjczyków, którzy sami zdecydowali, że opuszczą Wspólnotę Europejską. Przypominam, że obejmując rządy w Polsce, rząd Prawa i Sprawiedliwości uznał Wielką Brytanię za swojego najważniejszego partnera w Unii Europejskiej. Przyjmuję z satysfakcją również wypowiedzi pana ministra, że strategia przyjęta w zakresie negocjacji wyjścia Wielkiej Brytanii uwzględnia polski interes. Oczywiście będziemy z biegiem czasu sprawdzali, czy tak rzeczywiście jest, czy zostały zabezpieczone interesy naszych obywateli, którzy mieszkają w Wielkiej Brytanii, czy wreszcie kwestie związane z rozliczeniem finansowym będą uwzględniały wszystkie roszczenia strony europejskiej. Jako Polacy, którzy korzystają z budżetu europejskiego, również interesujemy się, jaki wpływ na budżet europejski i na polską składkę będzie miało wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Każdy z nas bowiem zastanawia się, jak Unia Europejska będzie wyglądała po Brexicie. Kilka słów na temat prezydencji maltańskiej. Malta wybrała sześć obszarów priorytetowych na czas swojej prezydencji: jednolity rynek, migrację, bezpieczeństwo, sąsiedztwo, włączenie społeczne oraz politykę morską. Zawsze jest tak, że to są propozycje, które są wskazywane przez kraj, który objął przewodnictwo, i nie zawsze każdy obszar ma tak ważne, istotne znaczenie dla innych państw członkowskich. W zakresie rynku wewnętrznego na pewno takim elementem, który odczuje każdy Polak, jest zniesienie opłat roamingowych. To bez wątpienia bardzo ważny element. Tutaj trzeba powiedzieć, że pani Róża Thun bardzo mocno w Komisji pracowała nad tym. To jest element, który będzie miał istotne znaczenie dla każdego Polaka, który korzysta z rozmów telefonicznych na co dzień. Jeśli chodzi o kwestię Nord Streamu, zobaczymy, jaki będzie finał. Kolejne tematy podejmowane w tym zakresie dotyczą zmiany dyrektywy w celu wzmocnienia racjonalnej pod względem kosztów redukcji emisji oraz inwestycji niskoemisyjnych i oczywiście wpływu tego na polski sektor energetyczny. Migracja to bez wątpienia kluczowy temat dla Malty, dla państw z południa Europy, którego Polska stara się nie zauważać. Przyjęta deklaracja maltańska dotyczy sposobu współpracy na centralnym szlaku śródziemnomorskim, gdzie te problemy są największe. Zwiększenie współpracy z Libią i krajami Afryki Północnej uznajemy za racjonalne. Jako najlepsze podsumowanie działań w tym obszarze, pozwólcie państwo, zacytuję słowa ambasador Malty na posiedzeniu Komisji do Spraw Unii Europejskiej, która powiedziała tak: Trzeba pamiętać, że kraje takie jak nasz, Malta, który leży na peryferiach Europy, odczuwają brak skutecznej solidarności w Unii Europejskiej. Nasi obywatele mają takie wrażenie, że Unia Europejska zawodzi w tym zakresie. To jest powszechne odczucie, zwłaszcza Europejczyków mieszkających na południu. Kwestia bezpieczeństwa to kolejny priorytet prezydencji maltańskiej. W tym zakresie ważnymi elementami są: wzmocnienie współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych, przeciwdziałanie terroryzmowi oraz ustanowienie unijnego systemu wjazdu i wyjazdu, a także kwestie związane ze wzmocnieniem europejskiej polityki obronnej i przystąpieniem Polski do współpracy strukturalnej. Zobaczymy, jak polski przemysł zbrojeniowy będzie korzystał z Europejskiego Funduszu Obronnego, który jest uruchamiany i w którym są przeznaczone środki. Żałuję, że w tej debacie, która nie tak dawno miała miejsce w Krakowie, gdzie pani komisarz Bieńkowska prezentowała te elementy, nie było żadnego przedstawiciela polskiego rządu. W kwestii włączenia społecznego kluczowym elementem bez wątpienia pozostaje kwestia dyrektywy w zakresie pracowników delegowanych. Dla Polski to jest najważniejsza kwestia. Ponad 1/4 to Polacy. Zaakceptowanie proponowanych rozwiązań byłoby skrajnie niekorzystne dla Polski. Jak wiadomo, temat ten nie został zakończony. W dalszym ciągu z niepokojem obserwujemy ruchy zmierzające do przeforsowania niekorzystnych rozwiązań, przekonywanie państw, które dotychczas prezentowały stanowisko podobne do polskiego. Nowoczesna z niepokojem obserwuje tę sytuację i jest zaniepokojona pomijaniem Polski w tej dyskusji. Jak wiadomo, nieobecni nie mają racji. Oby to nie było udziałem Polski. W polityce sąsiedztwa najważniejszą kwestią bez wątpienia jest umożliwienie ruchu bezwizowego na terenie Unii Europejskiej dla obywateli Gruzji i Ukrainy, oczywiście również kwestia Partnerstwa Wschodniego. Bardzo ważny element w tym zakresie musi uwzględniać nasze bezpośrednie otoczenie. To otoczenie ciągle, powiedziałbym, kotli się, zarówno we wschodniej Ukrainie, Syrii, Libii, jak i na Bliskim Wschodzie. Cały aspekt związany z zagrożeniem terrorystycznym to wciąż jest bardzo istotny element. Reasumując, Nowoczesna negatywnie ocenia działania polskiego rządu podczas prezydencji maltańskiej. Na zawsze w naszej pamięci pozostanie wynik 27:1, z którym premier Beata Szydło wróciła do Polski po wyborze Donalda Tuska na przewodniczącego Rady Europejskiej na drugą kadencję. Ten wynik to coś więcej, to swego rodzaju symbol pokazujący osamotnienie polskiego rządu w Europie, gdzie coraz trudniej znaleźć nam sojuszników w realizacji swoich priorytetów. Jak już wspomniałem, prezydencja maltańska przypadła na wyjątkowy okres: wybór przewodniczącego, Brexit i kryzys migracyjny. Polska niestety nie zdała egzaminu, zawiodła i skompromitowała się. Dziękuję bardzo.