Mówca: Jacek Tomczak
Data: 2019-12-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić w imieniu klubu PSL - Kukiz - Koalicja Polska stanowisko wobec niniejszego projektu ustawy. Ustawa o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw obejmuje zmianę Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, ustawy o pracownikach samorządowych, ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz ustawy o transporcie kolejowym. Omawiana nowelizacja stanowi zmianę legislacyjną o znacznym zasięgu i znacznych skutkach oddziaływania. Wśród ciekawych zmian, na które warto zwrócić uwagę, są na pewno zmiany dotyczące wykonania orzeczenia TSUE dotyczącego peronów pasażerskich jako elementu infrastruktury kolejowej oraz zmiany umożliwiające zastosowanie przepisów rozdziału 2b ustawy o transporcie zbiorowym do realizacji inwestycji w zakresie linii tramwajowych poza pasami dróg publicznych. Mamy w tej ustawie również zmianę definicji terminalu przeładunkowego, co powinno ułatwić budowanie terminali przeładunkowych, których w Polsce jest zdecydowanie za mało. Zmiana przepisów art. 9q ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym pozwala na przebudowę węzłów kolejowo-drogowych i zapewnia dostęp do wjazdów do nieruchomości. Dodanie art. 9ag prowadzi do poprawienia poziomu utrzymania infrastruktury drogowej realizowanego w ramach inwestycji kolejowych. Nakłada także obowiązek porozumienia w tym zakresie pomiędzy PLK i jednostkami samorządu terytorialnego. Mamy też wydłużenie terminu dotyczącego odszkodowań. Wedle projektodawców celem projektu jest m.in powstrzymanie degradacji infrastruktury kolejowej, w tym korytarzy transportowych, również na terenach linii kolejowych, co do których zostały wydane decyzje o ich likwidacji, oraz uregulowanie kwestii połączeń kolejowych w granicach województw, a także wprowadzenie zmian, które postulowali uczestnicy rynku kolejowego, które mają na celu usunięcie barier i problemów dotyczących efektywnej realizacji inwestycji kolejowych funkcjonujących w praktyce, m.in. dotyczących zapewnienia finansowania projektów realizowanych przez PKP PLK chociażby w postaci ułatwienia udzielania gwarancji. W ramach krajowego programu kolejowego, przy udziale środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, ustawa wprowadza możliwość organizacji infrastruktury drogowej w ramach prowadzonych inwestycji dotyczących modernizacji infrastruktury kolejowej i późniejszego zarządzania, utrzymywania i budowania tejże infrastruktury drogowej. Ustawa wprowadza także możliwość wykorzystywania środków z Funduszu Kolejowego na inwestycje w tabor dla samorządów. Brakuje jednak w tym zakresie określenia kryteriów, według których te środki będą mogły być przyznawane. Dosyć dyskusyjnym przepisem jest przepis, który, wedle projektodawców, włącza możliwość tzw. nieuprawnionej komunalizacji. Uderza to de facto w gminy i będzie powodowało rozstrzyganie na rzecz kolei wszystkich spraw spornych dotyczących komunalizacji. Inicjatorzy ustawy... Proces likwidacji linii kolejowych, który postępuje od 1990 r. - niektóre z nich już zniknęły, 7 tys. km linii kolejowych - to proces, który warto powstrzymać. Pytanie, czy rozwiązaniem będzie zgoda ministra. Ona nie likwiduje tego procesu, tylko przenosi go na trochę inny szczebel. W dalszym ciągu, za zgodą ministra, linie kolejowe będzie można likwidować. W tym projekcie zawarta jest także zmiana ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP. Wprowadza ona możliwość nieodpłatnego oddawania jednostkom samorządu terytorialnego linii kolejowych niemających znaczenia państwowego. Intencja jest słuszna, natomiast mamy też przepis, który wskazuje, że PLK może ujawniać swoje roszczenia i hipoteki, co w znacznym stopniu będzie blokować proces nieodpłatnego przekazywania na rzecz samorządów. Istotnym elementem tej zmiany jest emisja obligacji. Chodzi o przekazanie ok. 11 mld zł na zwiększenie kapitału PLK SA. Trzeba pamiętać, że za te obligacje zapłacą oczywiście Polacy. Istotne jest więc to, w jaki sposób te pieniądze będą wykorzystane. Czy one faktycznie zostaną przeznaczone na inwestycje w budowę linii kolejowych, czy np. na wkłady, na projekty unijne. Tego do końca nie wiemy. Wydaje nam się, że wymaga to doprecyzowania. (Dzwonek) Warto podkreślić, że ważne jest nie tylko samo otoczenie prawnie, lecz także to, w jaki sposób spółka PLK realizuje inwestycje. Do tej pory było z tym słabo. Było widać, że projekty unijne realizowane są zaledwie w niewielkim stopniu. Zdaje się, że poziom wykorzystania środków unijnych w niektórych latach wynosił nawet poniżej 50%. A więc zwiększając obciążenia, emitując obligacje bez poprawy działania PKP PLK, nie da się tak naprawdę poprawić jakości inwestycji w infrastrukturę kolejową. Warto też zwrócić uwagę, że spółka często realizuje te inwestycje, które są nierentowne. Czy formuła spółki jest właściwa w tej sytuacji? Warto się nad tym zastanowić. Czy nie warto byłoby PKP PLK przekształcić raczej w urząd...