Mówca: Lidia Gądek
Data: 2012-10-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę złożyć oświadczenie poselskie w związku z organizacją pięknego święta - Dni Jerozolimy w Miechowie. Dla pełnego zobrazowania celów oraz idei święta krótko przedstawię historię zakonu bożogrobców, opowiem o bazylice w Miechowie oraz o samym przebiegu uroczystości. Miechów to niewielkie miasteczko położone w północnej części Małopolski, liczące nieco ponad 11 tys. mieszkańców. Jerozolima natomiast jest stolicą kraju, gdzie znajdują się wszystkie ważne instytucje państwowe, a którą zamieszkuje blisko 800 tys. ludzi. Trudno zatem uwierzyć, że oba te miasta łączy wspólna fascynująca historia. Zdobycie Jerozolimy przez krzyżowców w 1099 r. stało się początkiem nowej epoki na terenie Królestwa Jerozolimskiego. Święte miejsce dla chrześcijan było odwiedzane przez coraz większą rzeszę wierzących, i to pomimo trudów pielgrzymowania, które trwało nawet kilka lat. Dla zapewnienia bezpieczeństwa odwiedzających grób Boży zaczęto powoływać kapituły, z których najważniejszą stał się Zakon Rycerski Grobu Bożego w Jerozolimie. Formalnie nastąpiło to przez zatwierdzenie papieskie w XII w. Z jednej z wypraw krzyżowych powrócił do Miechowa rycerz Jaksa Gryfita, a razem z nim grupa zakonników Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego, potocznie zwanych bożogrobcami. Jaksa, odwdzięczając się zakonnikom za ich ofiarność, serdeczność oraz ciepłe przyjęcie w Jerozolimie, postanowił uposażyć ich w Rzeczypospolitej rozległymi dobrami, z Miechowem włącznie. Tym samym zaczął tu kiełkować kult grobu Bożego, a to doprowadziło do rozszerzenia się kręgu jego świeckich i duchowych dobrodziejów. Najsilniejszy rozwój zakonu datowany jest na koniec XII w., z kolei lata największej świetności przypadły na wiek XV, kiedy bożogrobcy prowadzili działalność misyjną w około 300 klasztorach w Polsce. Na domiar tego zakon miał coraz większy wpływ na dwór królewski oraz poszczególnych możnowładców. Kolejne stulecia to jednak okres utraty znaczenia zakonu w sferze społeczno-politycznej. Ostatecznie 756 lat działalności bożogrobców w Polsce przekreślił ukaz carski poddający zakon likwidacji. Konwent miechowski na liście skasowanych klasztorów znalazł się w 1819 r. Szczytne wartości zakonników jednak były i ciągle są żywe. Począwszy od lat 80. XX w., podejmowano próby utworzenia zwierzchnictwa zakonu rycerskiego w Polsce. W ich efekcie bożogrobcy powrócili oficjalnie do Polski w latach 90. minionego stulecia, a 8 grudnia 1995 r. ustanowili wielkim przeorem kardynała Józefa Glempa. Zwierzchnikiem zakonu od października 2008 r. był prof. Jerzy Wojtczak. Obecnie natomiast zwierzchnikiem jest kawaler komandor Karol Szlenkier. Przechodząc do drugiej części mojego oświadczenia, chcę powiedzieć, że trudno byłoby nie odnieść się do Kolegiaty Grobu Bożego w Miechowie, wspaniałego, nieocenionego zabytku kultury polskiej. Trzynawowa i trójprzęsłowa bazylika gotycka pochodzi z przełomu wieków XIV i XV, ale zawiera w sobie również elementy romańskie z pierwszego trzydziestolecia XII w. Kolegiatę kilkukrotnie w swej historii trawił pożar, w związku z czym była przebudowywana m.in. w drugiej połowie XVIII w. na styl późnobarokowy. Wszystko to przyczyniło się do podniesienia rangi klasztoru poprzez przyznanie mu przez papieża Jana Pawła II tytułu bazyliki mniejszej. Trzeba wyraźnie podkreślić, że miechowski klasztor był pierwszym w Polsce i jednym z pierwszych w Europie reprezentantem idei kultu Grobu Bożego. Był nie tylko najstarszym i najznakomitszym, ale i najbogatszym ze wszystkich na Starym Kontynencie. Kiedy Jerozolimę opanowali innowiercy, to właśnie on został uznany za stolicę i mózg wszystkich podobnych placówek w Polsce, Francji, Hiszpanii, Neapolu, Anglii, na Węgrzech i w Czechach. Dziś po tak długim okresie rola zakonu jest już zupełnie inna. Obecnie liczy on 28 tys. członków na całym świecie, z czego w Polsce jedynie 240. Podsumowaniem mojego wystąpienia niech będzie krótka relacja z przebiegu tegorocznych Drugich Miechowskich Dni Jerozolimy. Organizatorami tego wydarzenia, które odbywa się co 2 lata, byli Zakon Rycerski Świętego Grobu Bożego w Jerozolimie, Komisariat Ziemi Świętej Zakonu Franciszkanów, Parafia Grobu Bożego w Miechowie, gmina i miasto Miechów oraz powiat miechowski. We wrześniu bieżącego roku do polskiej Jerozolimy, bo tak często nazywany jest Miechów, przybyły setki turystów z zamiarem uczestniczenia w obchodach święta, w towarzyszącym im średniowiecznym festynie, sesjach naukowych oraz wspólnej modlitwie. Byli oni świadkami m.in. uroczystego ingresu do bazyliki władz zakonu. W barwnej kolumnie maszerowało ponad 400 osób, a wśród nich rycerze piesi i konni, damy i kawalerowie zakonu. (Dzwonek) Panie marszałku, jeszcze minutkę. Zwierzchnik zakonu kawaler komandor Karol Szlenkier trafnie podsumował przebieg święta, podkreślając, że ma ono nie tylko wymiar religijny czy historyczny, ale i charytatywny, gdyż damy i kawalerowie przynależący do zakonu swoją działalnością wspierają Ziemię Świętą. Dla samych mieszkańców było ono też uświadomieniem własnych korzeni oraz bogatej, nietuzinkowej przeszłości. Kolejna edycja Dni Miechowskich Jerozolimy będzie procentować w przyszłości, goście zabrali bowiem ze sobą mnóstwo dobrych wrażeń, obrazów zachowanych w pamięci, spostrzeżeń i wspomnień, którymi z pewnością podzielili się ze swymi bliskimi. Mieszkańcy oraz samorządowcy ziemi miechowskiej często wspominali, że czują się zauważeni przez szerszą opinię publiczną. Niechaj moje dzisiejsze wystąpienie będzie tego potwierdzeniem, bowiem jedni i drudzy wykonali i wykonują ogromną pracę, by promować swoje miasto i mieć z tego korzyści na przyszłość. Dziś nie tylko dzięki marce polskiej Jerozolimy, ale i za sprawą ogromnego rozwoju społeczno-gospodarczego Miechów przestał być zwykłym małym miasteczkiem Małopolski. Dziękuję bardzo. (Oklaski)