Mówca: Dariusz Klimczak
Data: 2021-10-29 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt rządowy jest teoretycznie prosty i jasny. Dotyczy utworzenia Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom poprzez połączenie Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii oraz Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ale jak się wnika w jego treść, to ona nasuwa wiele spostrzeżeń. Jednym z pierwszych spostrzeżeń jest to, że w projekcie aż roi się od słów ˝koncentracja˝, ˝centrum˝ i innych synonimów słowa ˝centralizacja˝. W projekcie ustawy zaproponowano zmiany w zakresie ustanawiania wojewódzkich i gminnych programów w obszarze profilaktyki uzależnień. Autorzy ustawy wskazują, że istotnym źródłem polityki scalenia działań w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami w jednej jednostce organizacyjnej są także działania podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego, zwłaszcza na poziomie gminnym. Uważam, że rząd niepotrzebnie wtrąca się w sprawy lokalnej i regionalnej polityki przeciwdziałania uzależnieniom, zamiast skupić się na koordynacji działań wespół z resortami, ministerstwami, które odpowiadają za edukację, naukę, sport czy oczywiście zdrowie. Tutaj jest klucz do właściwej krajowej polityki przeciwdziałania uzależnieniom, a nie ingerowanie w szczegółowe, ukierunkowane na charakterystykę danej społeczności lokalnej i regionalnej, polityki profilaktyki i przeciwdziałania uzależnieniom. To, co jest ważne z punktu widzenia nowej instytucji w relacjach z gminami i województwami, to odpowiedni i sprawny system raportowania i przekazywania właściwych danych, wyników i wniosków z wdrażanych strategii, które powinny służyć jako przedmiot w kształtowaniu polityki krajowej względem problemu uzależnień. Kolejna sprawa to cel tego nadzoru nad ustanawianiem wojewódzkich, a w szczególności gminnych programów. Czy czasem w odpowiednich nowych rozporządzeniach do ustawy nie znajdą się przepisy ingerujące dalej, w kolejne przepisy, np. dotyczące koncesji i związanych z tym opłat? Uważam, że trudno wskazać, żeby połączenie ww. instytucji stworzyło także nowe obowiązki dla nowej instytucji, bo chyba nie należy do nich na siłę wpisane do ustawy tzw. budowanie systemu monitorowania problemów alkoholowych występujących na terenie Polski. Za stworzeniem nowej instytucji powinno iść w mojej opinii stworzenie nowej jakości, nowych sposobów radzenia sobie z problemami, nowych mechanizmów oraz instrumentów, a przede wszystkim wspieranie lokalnych i regionalnych odpowiedników. A co mamy? W moim przekonaniu bezwiedne, administracyjne połączenie dwóch instytucji. Mankamentem w procedowaniu nad rządowym projektem jest kolejny raz brak prekonsultacji. Jak ważnym elementem są prekonsultacje procesu legislacyjnego, wskazuje choćby raport z obowiązkowych konsultacji, gdzie uwzględniono np. uwagi Polskiego Stowarzyszenia Psychoterapii Integracyjnej, które wskazywało na chaotycznie wymienione zadania centrum - pod kątem ich zakresu, poziomu szczegółowości, kolejności, powtarzalności - w których całkowicie pominięto zadania związane np. z: pomocą osobom dorosłym, rodzinom, członkom rodzin, partnerom osób uzależnionych; kontynuowaniem do 2024 r. systemu kształcenia specjalistów psychoterapii uzależnień i instruktorów terapii uzależnień dotychczas realizowanego osobno w PARPA i w krajowym biurze; brakiem regulacji dotyczących ścieżki przygotowania i certyfikowania superwizorów w dziedzinie psychoterapii uzależnień; brakiem regulacji dotyczących stałych kadencyjnych ciał merytorycznych, eksperckich przy krajowym centrum - doradczych i opiniujących szkolenia i projekty; brakiem powołania komisji odpowiedzialności zawodowej. M.in. na to zwróciło uwagę Polskie Stowarzyszenie Psychoterapii Integracyjnej. A ile moglibyśmy mieć więcej ciekawych uwag, gdyby się odbyły prekonsultacje? Pytanie jest takie: Czy po połączeniu PARPA i krajowego biura będzie można śmiało stwierdzić, że nowa instytucja będzie lepsza, sprawniejsza i silniejsza niż działające osobno biuro i agencja? W uzasadnieniu argumentów jest bardzo mało, natomiast wcale nie ma argumentów, że efekt działań nie ulegnie pogorszeniu, a o tym także - uważam - autorzy tego projektu powinni jasno powiedzieć. Pytania, które mam, zadam w serii pytań. Dziękuję bardzo.