Mówca: Sławomir Kopyciński
Data: 2012-10-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie Premierze! Wysoka Izbo! W nawiązaniu do apelu pana profesora Rosatiego powiem, że myślę, że dość mocno pan chybił, bo to nie my, a poseł Kłopotek z PSL nazywa ministra finansów szkodnikiem. Warto o tym pamiętać. Po tzw. exposé premiera, medialnym show poszczególnych ministrów powiem, że z wielką uwagą, ba, nawet z atencją analizowaliśmy projekt budżetu na 2013 r. Bardzo naiwnie być może szukaliśmy w nim zapowiadanych rozwiązań, sposobów na skuteczną walkę z kryzysem, bezrobociem, długofalowych działań w celu ograniczenia wzrostu długu publicznego, wprost: źródeł finansowania złożonych obietnic. Szukaliśmy. Niestety, bezskutecznie. Okazało się, że to kolejny budżet bez głębszej myśli i perspektywy, powielający wszystkie błędy z lat poprzednich. (Oklaski) To jest taka prosta kontynuacja waszej dotychczasowej polityki w zakresie finansów publicznych czy też szerzej całości gospodarki finansowej. Ja tę politykę nazywam polityką wegetacji, którą wy tłumaczycie hasłem: inni mają gorzej, a ty narodzie masz być wdzięczny, masz się z tego cieszyć, oprawić sobie w ramki statystyki, które były tu wyświetlane, i dziękować, że nie jesteśmy Grekami. (Oklaski) My Grekami nie jesteśmy, ale mam wrażenie, że to pan minister Greka udaje (Oklaski), nie dostrzegając tych wielkich obszarów pogłębiającej się polskiej biedy. Szukaliśmy w tym budżecie mechanizmów mających pobudzić polską gospodarkę, zwiększyć efektywność fiskalną państwa, a co najważniejsze, uchronić nas przed nędzą i destabilizacją, o których to zagrożeniach tak przejmująco i - przyznam to - przekonująco mówił pan premier w czasie swojego exposé. Nie można tego mylić oczywiście z tzw. exposé, bo przecież tej piarowskiej zagrywki nikt nie traktuje poważnie, to takie obiecanki cacanki bez pokrycia, zwłaszcza bez pokrycia budżetowego. Nawiązując do właściwego exposé, szukaliśmy w tym budżecie nisko pochylonej głowy pana premiera, tu zacytuję: głowy pochylonej przed milionami Polaków, których praca, wysiłek, odpowiedzialność miały nam pozwolić bezpiecznie przejść przez trudny czas kryzysu. I Polacy ten wysiłek podjęli, zagryźli zęby, zacisnęli pasa, niechętnie, ale odpowiedzialnie przyjęli kolejne obciążenia podatkowe, likwidację ulg, podwyżki cen energii, paliw, żywności, zamrożenie płac i to, co zabolało nas wszystkich najbardziej, podwyższenie wieku emerytalnego. Uwierzyli. Ja przyznam, że również dałem się na to nabrać. (Głos z sali: Niemożliwe.) I co? I nic, kryzys nas nie ominął, nie udało nam się bezpiecznie przejść na drugi brzeg. Wprost przeciwnie. Polityka finansowa, którą wy prowadzicie, sprawiła, że my w ten kryzys wdepnęliśmy, naprawdę, wdepnęliśmy. Pytanie tylko, jak długo będziemy w nim tkwić i jak głęboko, czy po kostki, po pas, czy po szyję, bo to gwarantuje budżet na 2013 r. Rządzicie od 6 lat i z roku na rok, z budżetu na budżet sytuacja finansowa państwa i Polaków jest coraz gorsza. (Głos z sali: Pomyłka, 5 lat.) Są drobne wyjątki, tak, są drobne wyjątki, to działacze PSL i przedstawiciele kleru. Przyznam, że tu głowa pana premiera jest pochylona bardzo nisko. (Oklaski) Dowodem jest oczywiście Fundusz Kościelny, który pozostał nienaruszony. Panie premierze, to przecież pan obiecywał zniesienie Funduszu Kościelnego. Naprawdę nie chodzi nam o te 94 mln zł, przy tych miliardach, które są pompowane z budżetu do instytucji kościelnych, to jest naprawdę drobnostka. W tej sprawie chodzi o wiarygodność premiera, który to obiecał, a słowa nie dotrzymał. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) Od roku słyszymy o negocjacjach. Jakie negocjacje? Co my negocjujemy? Czy to, kiedy kler zrzeknie się praw do pieniędzy, do których żadnych praw nie posiada? Przecież to jest skandal. (Oklaski) Ale być może z Funduszem Kościelnym jest tak, jak z refundacją zabiegów in vitro, i w Platformie nie ma większości dla tego typu rozwiązań. Po prostu rządzi Gowin, a nie Tusk. Wracając do budżetu, powiem, że na próżno szukać jakiejkolwiek wizji spójnej koncepcji naprawy finansów publicznych, chroniącej naszych obywateli i gospodarkę przed dalszym zubożeniem. Wprost przeciwnie. Wnioski wynikające z analizy budżetu są takie. To ujawnieni, doskonale znani władzy publicznej podatnicy mają po raz kolejny wziąć na siebie ciężar walki z kryzysem, wychodzenia z kryzysu i doraźnej próby ograniczenia czy stabilizacji wzrostu długu publicznego. Po prostu mają płacić więcej. Jednoznacznie potwierdza to prognoza dochodów podatkowych budżetu. Zgodnie z nią dochody podatkowe ogółem mają wynieść blisko 267 mld zł, nominalny wzrost 5,1 w stosunku do prognozy wykonania z 2012. A jak to wykonanie wygląda? Na pewno nie tak, jak zaplanowano. Panie ministrze, przyjmując rzeczywiste wykonanie planu budżetowego z podatków po 8 miesiącach 2012 r. na poziomie 60%, bo takie było, nie ma uzasadnienia do przyjęcia założenia tak wysokiego wzrostu wpływów z podatków w roku następnym. Fakty są takie. Prognoza dochodów podatkowych przewidziana w ustawie na 2011 r. nie została wykonana. Uwzględniając też wysokie prawdopodobieństwo, że nie nastąpi również wykonanie dochodów budżetowych z podatków w roku bieżącym, nie ma możliwości, nic nie pozwala na to, aby planować te wydatki czy wpływy na takim poziomie, zwłaszcza gdy chodzi o podatek dochodowy oraz podatek od towarów i usług. W tych założeniach po prostu ten budżet jest bardzo niewiarygodny, mocno naciągany. Jestem przekonany, że pan minister doskonale o tym wie. Odniosę się do podstawowych założeń budżetu. Dochody - 299 mld, wydatki - 335, deficyt - 36,6. Wyraźnie widać, że stanowicie bardzo ciekawy przypadek w kryzysie, który trwa i który niestety może się pogłębiać. Każde szanujące się przedsiębiorstwo, mała firma, ba, nawet najmniejsze gospodarstwo domowe, widząc mniejszy wzrost dochodów niż kosztów, starałoby się oszczędzać i oszczędza, bo nie ma wyjścia. Ale nie, nie na Wiejskiej, tu się czas zatrzymał, tu jest jak za króla Sasa, jedzą, piją, popuszczają pasa. Bogate państwo polskie nie zamierza oszczędzać, na pewno nie zamierza oszczędzać na sobie. Przecież łatwiej przerzucić koszty kryzysu na innych, apelując do ich odpowiedzialności i cierpliwości, licząc na to, że jakoś to będzie, że kolejny rok się uda. Kilka zdań o tym oszczędzaniu, bo to jest bardzo ciekawa lektura. Ja przeanalizowałem plany finansowe agencji rządowych, instytucji gospodarki budżetowej i niezliczonych państwowych osób prawnych, tzw. elewarrów. Podam dwa skromne przykłady tego oszczędzania. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Koszty funkcjonowania agencji - 1240 mln zł, realizacja zadań - 1110 mln zł. Mistrzostwo świata, koszty realizacji zadań mniejsze od kosztów utrzymania. (Oklaski) Bardzo wyraźnie widać, co się dzieje z pieniędzmi, które powinny być kierowane na polską wieś. Są one przejadane przez administrację. Podobnie jest w Agencji Rynku Rolnego. Koszty funkcjonowania - 146 mln, realizacja zadań - 220. Drogi koalicjant, drogi, najdroższy. (Oklaski) Na nich i na tym Bizancjum urzędniczym niestety oszczędzać nie chcecie. Łatwiej oczywiście oszczędzać na kalekich, niepełnosprawnych dzieciach, w obronie których 9. dzień głoduje poseł Bramora. (Oklaski) Wysoka Izbo! Pytania być może retoryczne. Co stoi na przeszkodzie połączenia Agencji Rynku Rolnego z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa? Co stoi na przeszkodzie połączenia ZUS-u z KRUS-em? (Głos z sali: PSL.) Już nie spierając się o oszczędności wynikające z tego tytułu, z pewnością byłoby taniej. (Poseł Jacek Kwiatkowski: Synowie Elewarru.) Są przykłady, które pokazują, że można inaczej. Proszę bardzo: Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. One także dystrybuują miliardy, a koszty utrzymania mają na poziomie 4, a nie 60%. Ale po co się wysilać, po co drażnić PSL, który przymierza się już do nowej koalicji z PiS-em, bezpieczniej zaplanować wzrost dochodów (Oklaski), z grzywien, mandatów, opłat, z 16 do 20 mld zł. Mimo faktu, że wzrost ten w dużej części wynika z dywidendy cyfrowej, ze sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, wszyscy w 2013 r. będziemy mieli szansę poczuć się jak ten nagi rowerzysta z miejscowości Biały Bór, który swoim protestem bardzo wyraźnie wskazał, w jakim kierunku zmierza wasza polityka finansowa, polityka, po której nawet skarpetki nam nie zostaną. Naprawdę, tak to się skończy. Z wielką łatwością - powiem - i determinacją budujecie kolejne fotoradary. Żałuję, że z taką determinacją nie budujecie dróg i nie remontujecie kolei. Inflacja. W budżecie na 2012 r. szacowano 2,8, w rzeczywistości wyniesie 4. W projekcie ustawy budżetowej na 2013 r. przyjęto 2,7. Na jakiej podstawie? Chciałbym uzyskać odpowiedź na to pytanie, skoro czynniki, które wzmagają inflację, w dalszym ciągu są bardzo znaczące. Nie wiadomo. Przecież papier przyjmie wszystko. Tak samo jest m.in. z przewidywanym średniorocznym kursem euro, nie chcę przypominać naszego zakładu z poprzedniego roku w tej sprawie. Mam pytanie, panie ministrze: Czy nie przyszedł panu do głowy pomysł, aby zamiast drenować nasze portfele, wprowadzać tzw. dziadowskie oszczędności na uldze internetowej, prawach autorskich, sięgnąć po miliardy, które leżą na ulicy, zamiast zawyżać wpływy budżetowe, zaniżać wydatki, kombinować ze wskaźnikami, poszukać innych instrumentów? Tu przykład: Narodowy Bank Polski w styczniu tego roku opublikował raport ˝Analiza funkcjonowania opłaty interchange w transakcjach bezgotówkowych na polskim rynku˝. Z tego raportu jednoznacznie wynika, że obrót bezgotówkowy niesie za sobą wymierne korzyści dla sektora publicznego i gospodarki. Zastanawiam się, czy pan ten raport raczył przeczytać i czy wyciągnął pan z niego jakieś wnioski. Przykład: koszty emisji i obsługi pieniądza gotówkowego. Powszechnie znane są dane, które jednoznacznie wskazują, że gotówka jest dość kosztownym instrumentem płatniczym. Wypłata świadczeń ZUS w gotówce dla 40% emerytów stanowi obciążenie rzędu 250 mln zł, tymczasem dla pozostałej grupy 60% wypłata tych samych świadczeń w formie przelewów - tylko 30. Dalej: poziom opłaty interchange w Polsce jest najwyższy w całej Unii Europejskiej, średnio 1,6% przy średniej unijnej 0,7% czy krajów skandynawskich poniżej 0,4%. W Polsce w małych placówkach usługowo-handlowych ta marża często wynosi 3%. To jest przecież grabież, to jest złodziejstwo. Pytam, dlaczego minister finansów nic nie robi w tej sprawie, dlaczego na to pozwala. (Oklaski) Przecież właściciele tych punktów, zamiast inwestować, płacić podatki, sponsorują działalność tych uczestników rynku, którzy działają poza jurysdykcją polskiego systemu fiskalnego. Roczna wartość obrotów realizowanych za pomocą kart płatniczych wynosi na tę chwilę ok. 100 mld zł. Jest to 100 mld zł i będzie rosnąć. Opłata interchange z tego tytułu to ponad 2 mld zł rocznie i też będzie rosnąć. A to są właśnie środki, które w bardzo dużej części są transferowane do organizacji płatniczych, których działalność wydaje się - powiem delikatnie - dość niewystarczająco transparentna. Panie ministrze, według szacunków koszty emisji obligacji, gotówki w Polsce sięgają nawet 1% produktu krajowego brutto. Dlaczego pan z tym nic nie robi? Dlaczego jest pan w tej sprawie bierny? Jest w Sejmie projekt ustawy Ruchu Palikota o opłatach interchange, prowadzi poseł Elsner. Nie wiem, za niskie progi? Może warto umówić się z panem profesorem Belką, jestem przekonany, że on to panu właściwie wyłoży. Chyba że ma pan inne dane niż te, które są zawarte w raporcie NBP, to z chęcią i bardzo dużą ciekawością ich wysłucham. Wysoka Izbo! Panie Premierze! Panie Ministrze! Przykład opłat interchange to jest oczywiście wierzchołek góry lodowej obrazujący patologię waszego rządzenia, bo stan, w którym władza publiczna promuje i sprzyja inwestowaniu dochodów na rynkach finansowych kosztem nakładów przedsiębiorców na działalność produkcyjną, usługową, tworzenie nowych miejsc pracy, wdrażanie nowych technologii, trzeba nazwać patologią. To jest patologia, która niestety kojarzy nam się ostatnio z Amber Gold i parabankami. Skorzystaliście z naszego pomysłu: państwo buduje fabryki, nazywając go ˝Inwestycje polskie˝. Skorzystajcie też z pakietu ustaw antytransferowych, z ustaw wspierających małe i średnie przedsiębiorstwa, które złożył w Sejmie Ruch Palikota. (Oklaski) Szukajcie wpływów budżetowych tam, gdzie one są, a nie drenujcie naszych ogołoconych portfeli. Bo Polacy potrafią liczyć. Potrafią liczyć i policzyli, i to ma odzwierciedlenie w sondażach, którymi tak mocno się przejmujecie. Policzyli, że prezes z kotem, agentem Tomkiem i jego służbowym porsche byli tańsi niż to urzędnicze Bizancjum, które zbudowaliście. Dziękuję bardzo. (Oklaski)