Mówca: Sprawozdawca Urszula Rusecka
Data: 2021-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję, pani marszałek. W dniu 19 maja 2021 r. powyższy projekt ustawy trafił do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do pierwszego czytania. Celem projektu jest uporządkowanie systemu ubezpieczeń społecznych i jego racjonalizacja, w tym wprowadzenie jednolitych rozwiązań w zakresie przyznawania i wypłaty świadczeń, a także usprawnienie funkcjonowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście gospodarki finansowej, oraz rozliczeń z płatnikami składek. Na etapie stosowania obowiązujących przepisów pojawiły się również rozbieżności interpretacyjne, które projekt eliminuje. Chodzi o ujednolicenie zasad objęcia ubezpieczeniami społecznymi ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz ich wypłaty. I tak: ujednolicenie zasad objęcia ubezpieczeniami wspólników jednoosobowych spółek z o.o. oraz wspólników spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej - w aktualnym stanie prawnym powstają wątpliwości interpretacyjne w stosunku do osób prowadzących działalność będących wspólnikami spółek: jawnej, komandytowej lub partnerskiej oraz jednoosobowej spółki z o.o.; proponuje się uzależnienie obowiązku ubezpieczeń społecznych od statusu wspólnika; ujednolicenie zasad wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w systemie ubezpieczeń społecznych i zaopatrzenia tzw. służb mundurowych; ujednolicenie zasad postępowania przy prawie do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego; uproszczenie zasad podlegania ubezpieczeniom dobrowolnym; zrównanie form wypłaty świadczeń długoterminowych; prawo do potrącania nieopłaconych należności z tytułu składek ze świadczeń wypłacanych przez zakład i do potrącania świadczeń emerytalno-rentowych z wypłacanych zasiłków oraz doprecyzowanie przepisów dotyczących możliwości dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń; uproszczenie procedury przy dokumentowaniu prawa do rodzicielskich świadczeń uzupełniających; elektronizacja składania wniosków o wydanie zaświadczeń A1. Ustawa obejmuje również zmiany w ustalaniu prawa do świadczeń. I tak, inny sposób waloryzacji składek oraz kapitału początkowego dla osób, które występują o emeryturę w czerwcu. To bardzo oczekiwana zmiana. Proponuje się, by na stałe wprowadzić rozwiązanie przyjęte na 2020 r. dotyczące zasad ustalania wysokości nowych emerytur przyznawanych w czerwcu, począwszy od roku 2021, w tym waloryzacji kapitału początkowego i składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju br., jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Proponuje się zwiększenie zakresu ochrony rentowej osób, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna bądź po ustaniu prawa do tych świadczeń. Proponuje się ujednolicenie przepisów m.in. w zakresie przeliczania emerytur z tzw. starego i nowego systemu emerytów kontynuujących aktywność zawodową; zmianę zasad zawieszenia renty socjalnej w przypadku wykonywania aktywności zawodowej; zmianę w zakresie prawa do świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego. Przepisy, które zawarte są w ustawie, mają usprawnić obsługę i uporządkować działania płatników składek w celu stabilizacji stanów kont płatników i ubezpieczonych. Proponuje się ograniczenie przekazywania korekt dokumentów ubezpieczonych do lat 5; zmiany w obszarze umarzania należności z tytułu składek nienaliczania odsetek z tytułu składek z przyczyn leżących po stronie zakładu i wydawania zaświadczeń o niezaleganiu spadkobiercom. Proponuje się modyfikację pojęcia ˝rodzaj działalności według PKD˝, a także obowiązek założenia PUE przez wszystkich płatników składek. Jeżeli chodzi o usprawnienie obsługi prowadzonych rozliczeń z płatnikami składek, proponuje się wprowadzenie przepisu jednoznacznie definiującego, jakie zdarzenia na potrzeby różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe są uznawane za wypadek przy pracy, a zatem jakie wypadki pracodawca powinien ujmować w informacji ZUS IWA. Brak sukcesji wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe w przypadkach przekształceń, łączenia lub podziału płatników składek. Proponuje się doprecyzowanie sposobu ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe przez płatnika w okresie przejściowym, tj. do czasu uzyskania z urzędu statystycznego zaświadczenia o wpisie do rejestru REGON zawierającego informację o rodzaju działalności według PKD. Proponuje się w rzeczowej ustawie również zmiany w zakresie prowadzonej przez ZUS gospodarki finansowej. I tak, proponuje się likwidację funduszu rezerwowego. Zapewnienie współmierności przychodów i kosztów FUS. Tryb dokonywania i zatwierdzania zmian w planie finansowym zakładu. Proponuje się wprowadzenie możliwości umorzenia, odroczenia lub udzielenia ulg w spłacie należności cywilnoprawnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Proponuje się nowe zasady powoływania Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Komisja Polityki Społecznej i Rodziny po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 27 maja 2021 r. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalił załączony projekt ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)