Mówca: Grzegorz Długi
Data: 2018-03-21 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie ministrze, ja powiem szczerze, że jestem trochę zawiedziony, że pan nie poczekał, aż wystąpienia klubowe się skończą, bo ja teraz nie wiem, czy mam się odnosić do exposé, czy też do pana wystąpienia. (Poseł Sławomir Nitras: To prawda.) Jest duża różnica między pana exposé a tym wystąpieniem, wobec tego nie wiem, nie wiem naprawdę, co jest tym, co ewentualnie mamy przyjąć lub nie. Jednak jest taka... była taka tradycja, że po zakończeniu wystąpień klubowych występuje minister. To była dobra tradycja i powiem szczerze, że z żalem przyjmuję to, że pan minister postanowił ją przerwać, tym bardziej że nie za bardzo wiem dlaczego. Ale może będzie jeszcze okazja, żeby pan minister był w stanie nam to wytłumaczyć. Natomiast wracając do tematu i do tego, co słyszałem w exposé - żeby była jasność - a nie teraz, w kolejnym wystąpieniu: panie ministrze, aby móc prowadzić politykę międzynarodową, trzeba mieć pole manewru. Tak mi powiedział mój stary przyjaciel z dyplomacji i to jest prawda. Pytanie jest takie: Czy my mamy pole manewru? Czy nasza polityka zagraniczna prowadzona w sposób, w jaki jest to zresztą od jakiegoś czasu czynione, daje nam pole manewru? Czy nie jest tak, że w tej chwili jedyne, co możemy i musimy robić, to gasić pożary? I nie mam tu na myśli tylko problemu z IPN-em. Kwestia bieżącego reagowania, gaszenia pożarów stała się codzienną działalnością naszej polityki zagranicznej. Mamy różne problemy z wizerunkiem. Ja nie twierdzę, że to jest wina MSZ-etu, żeby była jasność, ale mówimy o pewnych faktach. No i wynik jest taki, że ja od dłuższego czasu nie widzę żadnej spójnej linii naszej polityki zagranicznej. W tej chwili - oczywiście ja się zgadzam - trzeba te konflikty wyciszyć, ale chciałbym usłyszeć, w jaki sposób te konflikty będą wyciszone. W pana exposé niestety o tym nie słyszałem, trochę więcej było w tym kolejnym wystąpieniu. Nie tak dawno odtrąbiono z wielkim triumfem, że Polska weszła do Rady Bezpieczeństwa, z czego się oczywiście wszyscy cieszymy. Oczywiście triumf był dyskusyjny, bo i tak z pewnych względów miała tam być, natomiast niewątpliwie osiągnięciem była liczba głosów, jaką uzyskała. Bo trzeba obiektywnie stwierdzić, że wcale nie musieliśmy otrzymać tak dużej ilości głosów. Tutaj pełne gratulacje dla naszych służb dyplomatycznych, że były w stanie to utrzymać, bo to była imponująca linia. Jednakowoż nie usłyszałem, w zasadzie już drugi raz nie usłyszałem, bo podczas poprzedniego exposé już było właściwie wiadomo, że będziemy w Radzie Bezpieczeństwa, po co my tam idziemy. (Oklaski) Ja cały czas jestem tego bardzo ciekawy. Rada Bezpieczeństwa jest po prostu jakimś wehikułem, którego mamy użyć do realizacji naszych celów oraz pewnych wartości, które jako społeczność międzynarodowa na pewno przyjmujemy również jako swoje. Wobec tego pytanie, po co my tam jesteśmy. Inne kraje mają zwartą koncepcję obecności w Radzie Bezpieczeństwa, wykorzystują to nawet czasami bardzo cynicznie - nie mówię tego w negatywnym tego słowa znaczeniu, chociaż trudno, żeby cynizm był pozytywny - aby promować swój kraj, aby sprzedawać obrabiarki czy cokolwiek. Ja nie wiem, czy my mamy taki pomysł np. na Azję czy Afrykę. Gdy obserwuję prace naszej misji przy ONZ-ecie, to nie widzę jakichś nowych fajerwerków, powiem więcej, wydaje mi się, że jak gdyby nawet troszeczkę spowolniła ta misja. Obejmiemy niedługo, chyba w maju czy w czerwcu, prezydencję w Radzie Bezpieczeństwa. Bardzo bym chciał wiedzieć, co z nią zrobimy poza tym, że będziemy bardzo się z tego powodu puszyli w telewizji publicznej, i słusznie, bo jest się czym puszyć. Jednakowoż chciałbym wiedzieć, jak wykorzystamy to narzędzie, w jaki sposób będziemy potrafili lewarować po prostu naszą tam obecność na rzecz naszych interesów. Panie Ministrze! Zbliża się również czas, kiedy będzie rozpatrywana kwestia budżetu Unii. Tak naprawdę nie usłyszeliśmy, jaka jest koncepcja walki o ten budżet dla Polski. Ja w przeciwieństwie do opozycji totalnej zdaję sobie sprawę, że ten budżet musi być mniejszy, niż był, bo są też pewne fakty obiektywne, ale mniejszy nie oznacza, że z tej mniejszej części mamy dostać mniej, niż powinniśmy. Wobec tego chciałbym wiedzieć, co będziemy robili, aby jednak walczyć o ten budżet. Chciałbym wiedzieć, w jaki sposób będziemy przeciwdziałali temu, że w ramach Unii Europejskiej tych czterech swobód, wolności, o których pan mówił, niektóre kraje nie dotrzymują. Mam tu oczywiście na myśli modną u mnie ostatnio Francję, która jak każdy kraj socjalistyczny ma tendencje do supermarketu, powtarzając za Macronem, i z tego wybiera sobie tylko te wolności, które są dla Francji ważne, natomiast te, które są ważne dla innych, uważa za nieistotne. Wobec tego w jaki sposób będziemy w stanie temu przeciwdziałać? W jaki sposób znajdziemy wsparcie w pozostałych częściach Unii? Bo niestety z delegowanymi pracownikami nam za bardzo nie poszło, skoro nawet Grupa Wyszehradzka niespecjalnie to poparła. Wobec tego w jaki sposób chcemy to zmienić? Zbliża się szczyt NATO w Brukseli, kluczowa kwestia dla naszego bezpieczeństwa. Będzie tam na pewno, przyjedzie prezydent Trump. Przypominam, że w czasie wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych nasza dyplomacja nawaliła. Nasza dyplomacja nawaliła. Nie tylko nie przewidziała, kto wygra te wybory, ale też nawet jak kandydat Trump spotykał się z Polonią, nasza ambasada o tym nie wiedziała, nie było jej tam, nie wiedziała, kto to organizował, itd. I dalej ta ambasada była tą ambasadą, mam na myśli personalne tutaj akurat... A teraz jest najmądrzejszą osobą w sprawach dyplomacji. Czy wyciągamy z tego wnioski? Czy dalej będzie tak, że pan prezydent Trump przyjedzie... Czy my wiemy, po co tam przyjedzie? W jaki sposób nadrobimy właśnie te słabości, które poprzednio widzieliśmy? W jaki sposób zmienimy to, w czym niestety nawalono, że w strukturach NATO w ogóle nie ma Polaków, którzy są tam mianowani? (Głos z sali: Ale kto zawalił? Kto zawalił? PiS zawalił.) Proszę? Od czasu gdy pewnej osoby, która miała być w Moskwie, postanowiliśmy nie wysyłać - nie chodzi o nazwiska, chodzi w tej chwili o zasady - to ewidentnie wygląda na to, że dla nas stanowisk w NATO - przynajmniej tych wybieralnych lub tych, które są w gestii sekretarza - nie ma. Są dla Rumunów, Czechów, Estończyków, natomiast dla Polaków jakoś nie widzę. To jest ewidentna kara za to, że nie potrafimy się dogadać, oczywiście kara w cudzysłowie, i bardzo bym chciał, byśmy potrafili to nadrobić. Tutaj przypominam, że będą cztery dowództwa, z czego dwa takie może trochę mniejszej wagi. Moje pytanie: Co zrobimy, aby przynajmniej jedno z tych dowództw w ramach nowej command structure było w Polsce? Bo znowu się okaże, że będzie w Rumunii, no bo w Estonii ze zrozumiałych względów pewno nie. Wobec tego jest pytanie, co mamy zrobić. To samo dotyczy Unii Europejskiej. Pytanie moje jest takie, panie ministrze: Czy mamy blokadę na stanowiska unijne, oczywiście te, które nie podlegają pewnemu rozdziałowi wynikającemu z przepisów? Kolejny problem, panie ministrze - ja o tym zresztą mówię za każdym razem - to kwestia dyplomacji publicznej. To jest według mnie najsłabsza część naszej dyplomacji, oczywiście poza kadrami, najsłabsza część naszej dyplomacji. My nawet proponowaliśmy w naszych poprawkach budżetowych, aby zwiększono odpowiednie środki na dyplomację publiczną, bo ona jest kluczowa. Niestety Prawo i Sprawiedliwość nie uznało tego za ważne, nie poparło tego. Zresztą rząd też tego nie poparł. Wynik jest taki, że w obecnej sytuacji, gdy mamy głównie problemy wizerunkowe, gdy na ten wizerunek powinniśmy szczególnie zwracać uwagę, to nie mamy na to środków, a z pana exposé wynika, że nie mamy również koncepcji, w jaki sposób temu przeciwdziałać. Mamy tutaj dwa problemy. Z jednej strony mamy problem z Rosją, która uważa, że Polski nie ma. Tak, jesteśmy dla niej transparentni w tym sensie, że nas nie ma, mówiłem już o tym wielokrotnie. To oznacza, że powinniśmy szczególne środki skierować na to, żeby rozmawiać nie z Kremlem, tylko z Rosjanami, żeby znaleźć drogę porozumienia z narodem rosyjskim, z Rosjanami. Kreml można pominąć, bo Kreml nie chce nas widzieć, więc też nie musimy go widzieć. Natomiast musimy sobie tutaj pomóc dyplomacją publiczną. To samo dotyczy Zachodu, szeroko rozumianego, gdzie bez odpowiedniej akcji, która pokaże osoby wpływowe, zachęci osoby wpływowe, osoby, które kształtują opinię publiczną, aby przyjeżdżały do Polski... Całe programy powinny być robione. Zastosowano to w niewielkim stopniu, gdy rozpoczął się kryzys z Izraelem - pan premier zaprosił grupę dziennikarzy, aby przedstawić im swoje stanowisko. To jest jedna z tych metod, które powinny być stosowane masowo, codziennie, a nasi specjaliści w MSZ-ecie powinni myśleć, kto w różnych krajach jest tą osobą, którą należy zaprosić, nad którą należy ewentualnie pracować w jej kraju itd. Dyplomacja publiczna u nas niestety leży i jeżeli nie rozpoczniemy intensywnych działań, to po prostu zginiemy. No i moja ulubiona rzecz, czyli placówki. Panie ministrze, zgodzimy się chyba wszyscy, że ambasador jest ambasadorem państwa, nie może być ambasadorem partii politycznej. (Oklaski) A tak niestety mamy. Jak obserwuję w tej chwili - na tyle, na ile obserwuję, na tyle, na ile mi przyjaciele na świecie przekazują informacje - ambasadorowie działają w sposób zupełnie niezrozumiały. Powiem więcej: oczywiście dotyczy to ambasad, dotyczy to również konsulatów generalnych. Czasami nawet się mówi, że ambasadorowie są szantażowani przez miejscowe kluby ˝Gazety Polskiej˝ i robią to wszystko, żeby się nie narazić tym klubom. Żeby była jasność: popieram te kluby, bo to jest ich święte prawo, aby działać na swoją korzyść i zgodnie ze swoim sposobem myślenia i przekonywać placówkę, żeby robiła to, co chcą. Natomiast rolą ambasadora czy konsula generalnego jest robić to tylko w takim stopniu, w jakim jest to w interesie ogółu Polski, Polaków, w polskim interesie. Nie może być tak, że ambasadorowie, bojąc się, żeby jakieś naciski nie poszły po linii, że tak powiem, polityki, po linii światopoglądowej, cokolwiek, zamykają się we własnym sosie. Nie wiem, można by zapytać, ile zapłaciliśmy za przyjęcie w Carnegie Hall dla pani marszałek, którą bardzo szanuję, nie ma jej tutaj, i czy to akurat na to należało wydawać pieniądze właśnie w imieniu tychże klubów. Ale cóż, kobiety kosztują, tak by należało powiedzieć. Nie może być tak, że kluby ˝Gazety Polskiej˝ decydują, kogo honorujemy, a kogo nie, choć - z całym szacunkiem - mają do tego prawo, kluby ˝Gazety Polskiej˝ oczywiście mają prawo mieć swoje stanowisko. Często zresztą będzie to stanowisko zbieżne z moim. Nasze placówki ograniczają się w ten sposób do kontaktów wewnętrznych, tzn. tylko między sobą, i wynik jest taki, że jak przychodzi kryzys, tak jak np. w związku z ustawą o IPN, to ambasadorowie nie mają z kim rozmawiać, bo oni nie znają nikogo na miejscu, oni znają tylko miejscowych szefów jakichś klubów, nie są w stanie oddziaływać na rzeczywistość. To jest bardzo poważny błąd. Uważam, że należy go jak najprędzej naprawić. No i sam MSZ. MSZ został niestety, w cudzysłowie, oskubany. Bo proszę zwrócić uwagę, że w ramach polityki resortowej i w ramach tej Polski resortowej pan Macierewicz zabrał politykę obronną, pan Szyszko zabrał politykę klimatyczną - to chyba bardziej on niż MSZ organizuje Katowice, pan Gliński zabrał politykę kulturalną, Senat oczywiście zabrał fundusze polonijne, pan Morawiecki - politykę promocji gospodarki, nawet Ministerstwo Sprawiedliwości zabrało swoje i nie mamy ośrodka koordynującego politykę. Taka jest prawda. Liczę na to, że pan minister będzie w stanie to przywrócić. Liczę na to, że pan będzie w stanie spowodować, aby nasi przedstawiciele występowali na Yale, na Uniwersytecie Stanforda nie tylko z wykładami. Z tego, co wiem, chyba tylko pan Szczerski na New York University miał wykład. Poza tym zaginęło to, z czego kiedyś byli dumni - że mogliśmy przedstawiać swoje interesy właśnie we wpływowych środowiskach. Wzywam do pracy nad tym i oczekujemy rezultatów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)