Mówca: Krzysztof Głuchowski
Data: 2017-11-24 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W roku bieżącym przypada 90. rocznica powstania Zespołu Szkół nr 1 w Łukowie. Misja edukacyjna realizowana w tej szkole to 90 lat ciągłego przygotowywania kadr na potrzeby polskiego przemysłu i rzemiosła. To współodpowiedzialność za gospodarczy rozwój kraju i pomoc młodym Polakom w wyborze zawodu. To też dobry moment, aby zadać pytanie: Dokąd zmierza kształcenie zawodowe w Polsce? Taki rodzaj edukacji wymaga pogłębionej refleksji nad stanem tego typu szkolnictwa i wzmożonej pracy nad jego usprawnieniem. Cieszę się, że Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło ten temat chociażby poprzez organizację seminariów branżowych, na których przedstawiciele pracodawców wraz ze środowiskiem oświatowym analizują potrzeby rynku pracy i możliwości kształcenia przyszłych specjalistów w poszczególnych zawodach. Myślę jednak, że to dopiero początek drogi naprawy systemu kształcenia zawodowego, który w poprzednich latach został mocno zaniedbany. Takie opinie padają ze strony całego środowiska związanego z praktyczną nauką zawodów, tj. szkół zawodowych i zakładów doskonalenia zawodowego. Podstawową bolączką jest brak synchronizacji potrzeb przemysłu z możliwościami edukacyjnymi szkół. Rodzi to negatywne skutki w postaci bezrobocia wśród pewnych kategorii pracowników i jednocześnie nadmiaru ofert pracy w innych segmentach. Gwałtowne próby naprawy sytuacji na poziomie szkół tworzą niepotrzebne napięcia. Musimy bowiem pamiętać, że tworzenie bazy edukacyjnej - kadry, warsztatów, procedur kształcenia - wymaga nakładów finansowych i czasu. Zdarza się, że pełną moc edukacyjną placówki uzyskują w momencie otrzymania sygnału o ograniczeniu zapotrzebowania na ten typ specjalistów. Całość prezentowanej rzeczywistości dodatkowo komplikują zmiany prawne i decyzje na poziomie poszczególnych ministerstw; przypomnę problem likwidacji kształcenia w zawodzie technika farmaceuty. Aby zachować stabilność kształcenia, potrzebne jest prognozowanie potrzeb przynajmniej z 5-letnim wyprzedzeniem. Możemy w tym zakresie wykorzystać doświadczenia innych państw, gdzie - jak w Niemczech - istnieją regionalne centra kompetencji, które określają kierunki kształcenia w dalszej przyszłości. Decentralizacja takich prognoz pozwala koncentrować uwagę na możliwościach i potrzebach lokalnych, a jednocześnie jest pewną ochroną przed globalnym lobbingiem. Podsumowując tę część mojego wywodu, twierdzę, że należy robić wszystko, by uniknąć gwałtownych zmian w kształceniu, a jednocześnie poprzez analizę wielu sfer życia odkryć wszelkie możliwości zmian w potrzebach rynku pracy i do ich nadejścia przygotować system edukacji. Inną koniecznością jest zwiększenie efektywności w zakresie transferu rozwiązań. Szkoły zawodowe radzą sobie obecnie w tym zakresie, podejmując współpracę z firmami produkcyjnymi i ze szkołami zawodowymi z innych krajów, jednak istnienie regionalnych placówek doradczych kreujących programy współpracy międzynarodowej znacznie by ten proces ułatwiło. Ważnym problemem szkół zawodowych są trudności z pozyskaniem środków na inwestowanie w warsztaty szkolne. Daleki jestem od oczekiwania, że kwestię tę da się rozwiązać ostatecznie. Należy jednak dodatkowo wspierać finansowo te szkoły, które chcą podjąć wysiłek włączenia się w tworzenie innowacyjnych miejsc pracy i kształcenie w najbardziej potrzebnych krajowi zawodach. Ostatnią kwestią, na którą chcę zwrócić uwagę pań i panów posłów, jest ciągłość tradycji polskiego szkolnictwa zawodowego. Ten typ szkół był, przynajmniej w części, akceptowany przez zaborców i okupantów Polski. Ze względu na to wiele z nich, jak chociażby wspomniany przeze mnie na początku wystąpienia Zespół Szkół nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Łukowie, działa wśród wielu odniesień historycznych. Patriotyczne tradycje tej i innych szkół zawodowych stanowią ważne dopełnienie ich oferty edukacyjnej. Są podstawą procesu wychowawczego. Z uwagi na powyższe proszę Wysoką Izbę o szczególne wsparcie inicjatyw poprawiających warunki działania szkół zawodowych w Polsce. Dziękuję.