Mówca: Małgorzata Zwiercan
Data: 2017-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Działacze opozycji, witam was bardzo serdecznie! Debata nad formą uznania przez państwo zasług osób działających, walczących o niepodległość Polski rozpoczęła się w 2000 r., ale wtedy ton tej debacie nadawała ˝Gazeta Wyborcza˝, w której Adam Michnik napisał: Nie jesteśmy żadnymi kombatantami ˝Solidarności˝ i nie potrzebujemy żadnej pomocy, bo nasze środowisko dobrze się ustawiło. Tu chyba powiedział prawdę, bo środowisko związane z ˝Gazetą Wyborczą˝ bardzo dobrze ustawiło się w III Rzeczypospolitej Polskiej. Dobrze znamy mechanizmy tego ustawienia się, więc nie będę o tym mówić. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych weszła w życie w IV kwartale 2015 r. Cały proces legislacyjny dotyczący ustawy trwał latami i końcowy efekt był daleki od zamierzeń wstępnych. Jednak poprzednia koalicja wraz z parlamentem niewiele zmieniła swoje postrzeganie tych, którzy z komunistyczną dyktaturą walczyli. Nie potrafiła przychylić się do propozycji środowisk opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych. Brak dostatecznej refleksji i badań sytuacji życiowej członków i działaczy opozycji antykomunistycznej, członków ich rodzin, a także zwykłych obywateli poddanych represjom, w tym materialnym, powodował, że parlament przyjął rozwiązanie oparte na regule nadmiernej ostrożności. To delikatne określenie, ponieważ obecna ustawa ogranicza możliwość przyznania świadczenia co do zasady jedynie na okres roku, i to po uwzględnieniu wskazanych progów dochodowych. Obecnie świadczenia mają charakter pomocy socjalnej. Proponowany projekt ustawy wychodzi naprzeciw oczekiwaniom sporej grupy działaczy szeroko pojmowanej opozycji antykomunistycznej. Poza zmianami w przyznawaniu pomocy działaczom opozycji i osobom represjonowanym zmienia i doprecyzowuje definicję osoby represjonowanej. Szczególnie ważne jest też zniesienie socjalnego charakteru pomocy dla działaczy opozycyjnych i osób represjonowanych. Proponowana zmiana przewiduje autonomiczny charakter przyznawanego świadczenia, podobnie jak jest to ujęte w ustawie o kombatantach. Zapewne zakres i wysokość świadczeń nie są w pełni satysfakcjonujące, ale nie są one rekompensatą za poniesione krzywdy i straty. Są formą uznania statusu tych, którzy o wolną Polskę walczyli, nie zważając na grożące im represje. To plus i ogromna zaleta przedstawianego projektu. Nie można jednak zgodzić się, aby osoby, które uzyskają status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, po otrzymaniu zaproponowanego dodatku finansowego nie miały zagwarantowanego minimum dochodów na poziomie, jaki zapewniamy w ustawie dezubekizacyjnej ich katom, a więc w wysokości co najmniej 2050 zł brutto. Uważam, że niedopuszczalne jest to, aby represjonowani nie mieli w ustawie zagwarantowanego minimum dochodu. Mówię o ludziach, którzy już po uwzględnieniu przewidzianych w ustawie dodatkowych świadczeń w skrajnych przypadkach będą otrzymywać zaledwie 1100 zł, jeśli mają rentę, lub 1400 zł, jeśli są na emeryturze. To jest nieludzkie. Nie może być tak, by kaci nadal mieli lepiej niż ofiary. Wiem, że takich osób może nie jest dużo, ale są. Osobiście znam dawnych działaczy żyjących w nędzy za niecałe 1000 zł. Właśnie w przypadku takich osób powinniśmy zwiększyć świadczenia do 2100 zł, a więc do takiej wysokości, aby po ich otrzymaniu dochody osób represjonowanych choć symbolicznie przekroczyły dochody zagwarantowane ubekom. Mam nadzieję, że brak takiej gwarancji jest tylko przeoczeniem dotyczącym formalnie przygotowanej propozycji, dlatego składam poprawkę do ustawy, która to przeoczenie naprawi. Żywię nadzieję, że poprawka trafi do komisji i bez żadnej zwłoki ustawa zostanie przyjęta. Z tego miejsca w imieniu własnym i koła Wolni i Solidarni pragnę wyrazić szczególne uznanie dla wszystkich tych, którzy nie szczędzili trudu w walce o wolną Polskę. Dziękuję wam. (Oklaski)