Mówca: Jerzy Szmit
Data: 2014-01-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym przedstawić sytuację, która ma miejsce w mieście Korsze w powiecie kętrzyńskim w województwie warmińsko-mazurskim. Dzisiaj to miasto liczy ok. 4 tys. mieszkańców, dawniej był to ważny węzeł kolejowy, funkcjonował w nim zakład produkcji sieci rybackich, pracowało trochę zakładów obsługujących okoliczne rolnictwo, pracujące zresztą na znakomitych glebach. Dzisiaj mamy tam ponad 30-procentowe bezrobocie, uciekają młodzi ludzie i mamy do czynienia ze wszystkimi tego konsekwencjami. W takiej sytuacji każdy, kto zaoferuje tworzenie miejsc pracy, uzyskuje, jak to się czasami mówi, wszelkie wsparcie. Trzy lata temu w Korszach ulokował się zakład prowadzący zbiórkę, segregację i przerób zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych. W zakładzie zużytych akumulatorów produkowane są tzw. gąski ołowiowe, ponadto podczas procesu technologicznego powstaje wysoce trujący polipropylen, elektrolit, pasta ołowiowa. Na prowadzenie działalności zakład uzyskał stosowne wymagania, zgody i pozwolenia, choć i to wydaje się dziwne, biorąc pod uwagę sąsiedztwo, w jakim się znajduje. Są to intensywnie wykorzystywane rolniczo obszary, działka znajduje się też w odległości 45 m od strefy ochronnej jedynego źródła wody pitnej dla Korsz, ale też z jednej ze stron sąsiaduje z zabudową mieszkaniową, a dzieje się tak, mimo że według Prawa ochrony środowiska, art. 73, zakłady zajmujące się działalnością, która może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców, nie mogą być lokowane w granicach miast i zwartej zabudowy wsi, w sąsiedztwie pól uprawnych, gdyż stanowią zagrożenie w razie awarii zakładu. Nie trzeba było długo czekać, aby pojawiły się fatalne skutki tych decyzji. Świadczą o tym: podwyższenie stężenia ołowiu we krwi wielu mieszkańców Korsz, w szczególności dzieci, z których kilkoro zostało skierowanych do szpitala na gruntowne badania i na obserwację; przekroczone dopuszczalne normy ołowiu we krwi u pracowników. Co ciekawe, wyniki badań, które prowadzi zakład, różnią się od tych, które pracownicy wykonują na własny koszt. Oczywiście te, które wykonują pracownicy, są znacznie gorsze. Według relacji mieszkańców pracownicy, u których we krwi przekroczone zostaną dopuszczalne normy, są wysyłani na bezpłatne urlopy, a jeżeli mimo to poziom ołowiu we krwi nie spadnie, są po prostu zwalniani. Wobec tych sytuacji burmistrz Korsz na koszt samorządu przeprowadził blisko 2 tys. badań poziomu ołowiu we krwi i właśnie o tych badaniach, o wynikach tych badań tutaj mówię. Ale występują też inne dolegliwości. Przecież w bliskiej odległości od zakładu znajduje się jedyne czynne ujęcie wody pitnej dla mieszkańców. Ludzie mieszkający blisko zakładu narzekają na smród, chemiczne wyziewy drażniące górne drogi oddechowe oraz hałas. Według mieszkańców do lokalnych cieków wodnych zrzucane są ścieki poprodukcyjne. Mieszkańcy od dawna sygnalizowali uciążliwość i pojawiające się problemy zdrowotne. Niestety organy państwa, uprawnione do kontroli i nadzoru, nie kwapiły się do zareagowania na te wnioski. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska w Olsztynie przeprowadził kontrolę dopiero w czerwcu 2013 r., Państwowa Inspekcja Pracy, mimo wniosków ze strony powiatowego inspektora sanitarnego o złej sytuacji pracowników, przez trzy lata nie przeprowadziła żadnej kontroli. Dopiero nagłośnienie sprawy przez media zaskutkowało kontrolą ze strony służby państwowej. Z kolei powiatowy inspektor sanitarny nie dysponował odpowiednimi urządzeniami do kontroli zakładu. Kiedy instytucje zapowiadały swoje kontrole, zakład zmniejszał lub całkowicie zawieszał produkcję. Ponadto po wydaniu przez powiatowego inspektora sanitarnego decyzji o zamknięciu trzech kluczowych z punktu widzenia funkcjonowania zakładu stanowisk produkcyjnych nawet w asyście policji nie można było tej decyzji wręczyć przedstawicielowi firmy w Korszach. Mieszkańcy miasta twierdzą, że fabryka nie respektuje postanowień powiatowego inspektora sanitarnego i produkcja jest kontynuowana, szczególnie w nocy. Kierownictwo zakładu zapewnia, że wszystko jest zgodne z prawem. Znamienny jest też sposób traktowania przez przedstawicieli zakładu kontrolerów służb państwowych. Mimo wcześniejszych zapowiedzi musieli oni nieraz po kilka godzin czekać przed bramą zakładu na wpuszczenie i możliwość wykonania swoich czynności kontrolnych. Tak wygląda w praktyce szacunek dla reprezentantów państwa polskiego. Wysoki Sejmie! 20 stycznia odbyła się nadzwyczajna sesja Rady Miasta Korsze. W sali gminnego ośrodka kultury zebrało się ok. 300 osób. Wyniki swojej pracy przedstawiła nadzwyczajna komisja powołana do zbadania sytuacji. Przedstawiony protokół opisywał zastraszające ustalenia dotyczące zagrożeń, jakie powoduje funkcjonowanie zakładu, ale też bezradność służb rządowych i samorządowych wobec trucia mieszkańców. Rada podjęła uchwałę wzywającą organy administracji do skutecznego działania. Mieszkańcy zażądali zamknięcia zakładu. Wysoki Sejmie! Zwracam się do wszystkich służb, które są za to odpowiedzialne, o wyciągnięcie konsekwencji i zbadanie sytuacji oraz podjęcie działań, które zapobiegną truciu mieszkańców Korsz. Dziękuję bardzo.