Mówca: Krzysztof Janusz Kozik (tekst niewygłoszony)
Data: 2023-04-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panie i Panowie Parlamentarzyści! Mija dokładnie 100 lat od nominacji francuskiego dowódcy i bohatera I wojny światowej na marszałka Polski. 13 kwietnia 1923 r. na wniosek ówczesnego ministra spraw wojskowych Kazimierza Sosnkowskiego i premiera polskiego rządu Władysława Sikorskiego dekretem prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego Ferdynand Foch otrzymał stopień marszałka Polski. 2 dni później, 15 kwietnia, Francuz odznaczony został również Krzyżem Wielkim Orderu Wojennego Virtuti Militari i Orderem Orła Białego. Uniwersytet i Politechnika Lwowska, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Poznański uhonorowały marszałka Focha tytułami doctora honoris causa. W uznaniu zasług dla armii gen. Józefa Hallera 26 kwietnia 1923 r. marszałek Foch został Honorowym Obywatelem Grudziądza, otrzymał również tytuł Honorowego Obywatela m.st. Warszawy. Jego ogromne zasługi dla wolnej Polski jeszcze przed nominacją podkreślił niezwykłym gestem sam Józef Piłsudski, który w lutym 1921 r. w szkole wojskowej w Saint-Cyr odpiął ze swego munduru własny krzyż Virtuti Militari i udekorował nim generała. Marszałkowską buławę odebrał podczas wizyty w maju 1923 r., entuzjastycznie witany przez Polaków. Marszałek Foch jest uważany za jednego z głównych twórców zwycięstwa sił sprzymierzonych w I wojnie światowej. Odegrał kluczową rolę w zwycięstwie strony alianckiej na froncie zachodnim I wojny światowej. Brał udział w powstrzymaniu brutalnej ofensywy niemieckiej we wrześniu 1914 r. w czasie bitwy nad Marną. W kwietniu 1918 r. został głównodowodzącym wojsk alianckich na terenie Francji. Awansowany w sierpniu 1918 r. do stopnia marszałka poprowadził ostatnią kontrofensywę przeciw Niemcom, która zakończyła się podpisaniem zawieszenia broni w Compi?gne. Reprezentował później Francję w czasie obrad kongresu paryskiego, dążąc do jak najpoważniejszego osłabienia państwa niemieckiego. Jako nieprzejednany wróg Niemiec Ferdynand Foch zasłużył się również dla sprawy odradzającej się Polski. Wspierał utworzoną w 1917 r. Armię Polską we Francji dowodzoną przez gen. Józefa Hallera. Swą zdecydowaną postawą i groźbą interwencji zbrojnej wymusił na rządzie niemieckim przerwanie kontrofensywy przeciwko powstańcom wielkopolskim, uznając ich za część sił ententy i dopisując do traktatu rozejmowego z Trewiru punkt o przerwaniu walk również w Wielkopolsce. Na kongresie pokojowym popierał polskie roszczenia. Foch miał ogromny wpływ na ostateczne postanowienia traktatu wersalskiego, w którym przyznano Polsce tereny większe niż te, które udało się zdobyć w powstaniu wielkopolskim. Dzięki temu w granicach II Rzeczypospolitej znalazły się Leszno, Rawicz, Zbąszyń, Bydgoszcz i Toruń. W czasie wojny polsko-bolszewickiej wysłał do Polski francuską misję wojskową ze swoim bliskim współpracownikiem Maximem Weygandem na czele. Był też autorem korzystnej dla Polski linii demarkacyjnej na granicy z Litwą, zwanej linią Focha, pozostawiającej Wilno, Suwałki i Sejny po polskiej stronie. Ferdynand Foch został pierwszym obcokrajowcem, którego mianowano marszałkiem Polski. Udekorowany najwyższymi odznaczeniami wielu państw europejskich był honorowym obywatelem Europy i przede wszystkim wielkim bohaterem odrodzonej Rzeczypospolitej.