Mówca: Finansów Paweł Szałamacha
Data: 2015-12-29 (Sejm RP, kadencja 8)

Tak, większość odpowiedzi będzie na piśmie. Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie! Ja postaram się odpowiedzieć chociażby na część z tych pytań, a raczej ich główne bloki czy główne zagadnienia, problemy w nich poruszane. Oczywiście pierwszym jest kwestia tempa realizacji naszego programu i rozłożenia realizacji tych zapowiedzi w następnych latach. Zostaliśmy wybrani na 4 lata, funkcjonujemy od kilku tygodni. Trudno jest przez te 4 tygodnie zmienić to, co, wydaje się, narosło przez 400 tygodni, 8 lat rządów poprzedniej koalicji. (Głos z sali: Bo nie obiecywała.) W związku z tym przedłożyliśmy tę zmianę realizującą nasz podstawowy cel w roku 2016. Pozwolicie państwo, że z naszymi wyborcami będziemy się rozliczać z tego, kiedy zostanie wprowadzona wyższa kwota wolna od podatku i kiedy będą realizowane pozostałe zapowiedzi - w tempie, które uznamy za zasadne. (Głos z sali: Od 1 stycznia.) To jest część, nazwijmy to, polityczna, ale była też dyskusja dotycząca założeń makroekonomicznych projektu ustawy budżetowej, a przede wszystkim tego, jak wiarygodne jest założenie tempa wzrostu produktu krajowego brutto oraz stopień inflacji. Ja rozumiem, że części sali, poprzedniej partii rządzącej założenia w wysokości odpowiednio 3,8% i 1,7% nie przeszkadzały jeszcze 3 miesiące temu, ale nastąpiła oczekiwana zamiana miejsc i one zaczęły uwierać, zaczęły być niewiarygodne. Prosiłbym państwa o pewną otwartość intelektualną na dyskusję w tej kwestii. W przypadku produktu krajowego brutto jestem przekonany, że zrealizujemy tempo wzrostu 3,8%. Wówczas gdy rządziło Prawo i Sprawiedliwość, w drugim roku rządów to przekraczało 6%. My zostawiliśmy gospodarkę w bardzo dobrym stanie. Po następnych kilku latach nastąpiło spowolnienie, kryzys światowy. Jesteśmy tego świadomi i rozumiemy to. 3,8 jest w pełni rzeczywistą, realną prognozą. Podzieliłem się z państwem oczywiście wątpliwościami, z dopuszczalną różnicą zdań co do tego, jak wrażliwa jest prognoza inflacji na zjawiska, na które nie mamy wpływu. Nie mamy wpływu na główny czynnik, który powoduje inflację, co do którego wszyscy się zgodzą. Jest nim cena ropy naftowej i paliw płynnych, która przekłada się na ceny prawie wszystkich towarów detalicznych. Pod tym względem wpływ rządu Prawa i Sprawiedliwości jest, powiedziałbym, prawie żaden. Co do poziomu czy limitu deficytu w wysokości 54 mld zł i ryzyk związanych z jego przekroczeniem, dyskusji, straszenia, poniekąd tworzenia czarnych scenariuszy przez pana posła Neumanna, w mniejszym zakresie przez pana posła Cichonia, jestem w stanie zagwarantować, że deficyt na 2016 r. nie przekroczy 54 mld zł, i jestem w stanie postawić na to - to jest oczywiście pewien spór intelektualny, ale jestem w stanie jakby to rozstrzygnąć - najnormalniej w świecie moje własne pieniądze. Nieobecnemu tu posłowi Neumannowi proponuję - jeżeli ten deficyt to przekroczy, wpłacam 10 tys. zł na budżet państwa. (Poseł Marek Jakubiak: Sto! Może sto?) Jeżeli on będzie... (Poseł Grzegorz Długi: Trzymamy za słowo.) ...tak jak zapowiadamy, to taką kwotę na budżet państwa wpłaci poseł Neumann. (Głos z sali: Brawo!) Czekam na odpowiedź. Co do tej kwoty jestem pewien, ale także jestem gotów ponieść odpowiedzialność własną, własnymi pieniędzmi. (Poseł Magdalena Kochan: Poważny minister...) (Głos z sali: Świetnie się zapowiada.) Wielokrotnie pojawiał się tutaj problem czy kwestia finansowania programu 500+. I chyba nie jest dla osób śledzących tę kwestię żadną tajemnicą, żadnym odkryciem, że finansowanie na rok 2016 jest w miarę zabezpieczone. Moim podstawowym wyzwaniem, moim podstawowym zadaniem - to chyba nie jest żadnym kontrowersyjnym stwierdzeniem - jest taka naprawa, odbudowa dochodów podatkowych państwa, żeby ten program był finansowany w następnych latach. I wszyscy wiedzą - to zadanie można rozwiązać, wydaje się, w II lub III klasie szkoły podstawowej - o jakich mówimy kwotach zwiększonych dochodów podatkowych w latach 2017 i 2018. To jest moje zadanie i moich zastępców. Minimum 15 mld zł. Oczywiście tak, przed tym stoimy, przedstawimy opinii publicznej dokument, nad którym pracujemy, dokument, który roboczo nazwaliśmy strategią odbudowy dochodów podatkowych RP. On będzie zawierał szczegółowe rozwiązania, wśród nich te niektóre, o których państwo tutaj wspomnieli bądź pytali. Było pytanie chociażby o klauzulę obejścia prawa ze strony pani poseł z lewej części sali, pani poseł Stępień. Oczywiście tak, zamierzamy to wprowadzić. To narzędzie będzie tak skonstruowane, żeby brało pod uwagę, powiedziałbym, uzasadnione interesy uczciwych podatników, a żeby dawało im też komfort prawny prowadzenia swojego biznesu. To narzędzie będzie w gestii nie tyle urzędników, co urzędnika państwowego, jakim jest minister finansów. Nie będą stosowały tego urzędy skarbowe. Będzie lista chociażby taka, jaka funkcjonuje w Wielkiej Brytanii, czarna lista optymalizacji podatkowych, które z góry uznajemy za budzące wątpliwość władz skarbowych, z rekomendacją, ażeby biegli rewidenci badający sprawozdania finansowe spółek obligatoryjnie wpisywali zastrzeżenia w przypadku stosowania tego typu praktyk przez badane podmioty. To wszystko znajdzie się w Sejmie w pierwszej kolejności. Jak mówię, naszym priorytetem jest przygotowanie budżetu z programem 500+, a następnie te działania systemowe. Zyskujemy kilka miesięcy oddechu oczywiście. Dyskusja polityczna, ideowa, akademicka co do długu, zarzadzania długiem, czym jest dług, czy jest dopuszczalną formą finansowania wydatków publicznych, czy jest czymś, czego należy za wszelką cenę unikać i eliminować. Także kilkakrotnie padała próba przyrównania roli ministra finansów do prezesa firmy. Być może to jest zawodna, moim zdaniem nieprzekonywająca analogia, ale odpowiadając w tym duchu, powiem: to jest tak samo jak w firmie decyzja finansowania się kapitałem własnym bądź długiem. To zależy od wysokości tego zadłużenia do produktu krajowego brutto i zdolności firmy bądź państwa do jego obsługi. W otoczeniu niskich stóp procentowych, a takie mamy ostatnio, przez ostatnie lata bądź miesiące, pozyskiwanie pieniędzy z zewnątrz, o ile ten koszt jest niski i trzymany w ryzach, nie jest niczym nagannym. Oczywiście kiedy te proporcje przekraczają zdolność obsługi państwa bądź są potencjalne wrażliwości właśnie w okresie spowolnienia gospodarczego, to to zaczyna być problemem. Jest to kwestia sztuki bądź umiejętności zarządzania tą sferą, tak jak zarządza tą sferą zarząd firmy, który także... Co do tego chyba jest po stronie państwa zgoda. Do wyjątków należy firma, która finansuje się jedynie z kapitału własnego i jedynie z funduszy własnych. Naturalne jest zaciąganie długu. Jest kwestia, jakie to są warunki i cena pozyskiwanego pieniądza. W związku z tym nie mam do tego, powiedziałbym, podejścia takiego ideologicznego. Należy trzymać to w ryzach, dbać o tego typu ryzyka, jak chociażby ekspozycja na zagranicę i zadłużenie w walutach obcych, na to, kto posiada ten dług, bo tutaj było jasno także powiedziane, że są kraje, które poniekąd zadłużone są u samych siebie. Taki jest przykład chociażby Japonii czy Włoch, gdzie gros oszczędności obywateli zlokalizowanych w obligacjach rządu włoskiego pozostaje wypłacanych im samym. W związku z tym nie są one tak narażone na negatywne zjawiska, negatywne szoki zewnętrzne jak w przypadku Polski. Kilkakrotnie pojawiała się w dyskusji kwestia wydatków naczelnych organów państwowych. Duża część państwa posłów, która już jest posłami kolejną kadencję, wie o tym, że szereg organów ma przywilej wynikający z prawa. Takim przywilejem cieszą się naczelne organy: Kancelaria Sejmu, Senatu, Prezydenta, NIK itd., itd. One bezpośrednio wpisują swoje oczekiwania wydatkowe do projektu budżetu. W przypadku wszystkich pozostałych ministerstw te podane kwoty są wynikiem dyskusji, negocjacji, przeciągania liny ministerstw branżowych z ministrem finansów. Jest to zadanie długie i stresujące, ale w przypadku Kancelarii Prezydenta, NIK-u oni je bezpośrednio wpisują. I widzimy tę dynamikę. Przykład dała Kancelaria Prezydenta RP, która wpisała taką samą kwotę jak w poprzednim roku, ale oczywiście te przykłady tutaj były inne w przypadku chociażby Krajowej Rady Sądownictwa czy rzecznika praw obywatelskich. To jest kwestia Izby. Ja tutaj, rząd nie ma tu nic, żadnej kompetencji do przycinania, to mogą być już poprawki zgłaszane w Sejmie. Samorządy a program 500+. W zasadzie nie widzę problemu co do wyrównania samorządom kosztów tego programu. To chyba jest zupełne niezrozumienie sprawy, ponieważ samorządy będą pobierały wynagrodzenie za wydawanie decyzji związanych z tym programem, będą normalnie pobierały pieniądze. A wręcz ze względu na część ich zadań związanych chociażby z budownictwem socjalnym, chociażby ze sferą pomocy społecznej tak ambitny program wydatkowy i zasiłki skierowane do rodzin pomogły im zdjąć część wydatków z tego powodu. W związku z tym będą de facto w ramach tego programu, uważam, beneficjentami. Ostatnie drobne pytanie. Nie ma zupełnie zrozumienia u mnie decyzja pana ministra zdrowia poprzedniego, pana ministra Zembali, co do hemofilityków. Otóż niezabezpieczenie finansowania na leczenie osób chorych na hemofilię w drugiej połowie przyszłego roku i próba przeniesienia tego do Narodowego Funduszu Zdrowia bez zagwarantowania pieniędzy w Narodowym Funduszu Zdrowia to był podobny mechanizm do negocjacji z pielęgniarkami odnośnie do ich podwyżek, także oferowanie tych świadczeń z kieszeni czy z budżetu kogoś innego, na który wpływu były minister zdrowia nie miał. Minister Radziwiłł w ostatniej chwili, tuż przed zakończeniem prac budżetowych, ten błąd wychwycił i musieliśmy po prostu to zabezpieczyć na samym finiszu prac budżetowych. Dziękuję za pozostałe pytania. Będziemy starali się odpowiedzieć na nie na piśmie w przypadkach, gdy była taka prośba, ale także na pozostałe, na które nie odpowiedziałem. Dziękuję. (Oklaski)