PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! W projekcie przewidziano możliwość kształcenia w Wojskowej Akademii Medycznej personelu medycznego na potrzeby wojsk obcych. Tutaj zgłosiliśmy odpowiednią poprawkę - żeby to było jasne. Czy rząd posiada szacunki dotyczące tego, jakie koszty będzie ponosiło państwo polskie w związku z kształceniem personelu medycznego wojsk obcych? Dlaczego w projekcie - tym pierwotnym projekcie, bez poprawki - nie przewidziano wprost obowiązku pełnego zwrotu tych kosztów przez państwa, z których ten personel będzie pochodzić? Nie może być tak, że na koszt polskiego podatnika kształcić się będzie personel dla państw obcych. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Elżbieta Anna Polak
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Panowie Oficerowie! Wysoka Izbo! Przecież gdy Wojskowa Akademia Medyczna była likwidowana, rzeczywistość była zupełnie inna. Dzisiaj, po 24 latach, świat jest w zupełnie innym miejscu. Wobec toczących się wojen, wobec realnego zagrożenia tuż za naszą wschodnia granicą absolutnie kluczowe jest odtworzenie Wojskowej Akademii Medycznej. W Łodzi, gdzie jest ta tradycja, gdzie są zasoby, będzie to o wiele łatwiejsze. Dzisiaj wiemy, jaki jest deficyt lekarzy i pracowników medycznych w Polsce. Oficerów lekarzy wojskowych to już w ogóle brakuje wszędzie, w każdym szpitalu. Wiem to, bo jestem z Lubuskiego. U nas w Żarach jest szpital wojskowy i ten deficyt jest potężny. Potrzebujemy nowoczesnego kierunku wojskowo-lekarskiego (Dzwonek) natychmiast, tu i teraz. Kupujemy systemy antydronowe, kupujemy czołgi. Człowiek jest najważniejszy, człowiek wyszkolony. (Oklaski)
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Serdecznie dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam cztery pytania: Jakie konkretne działania, poza utworzeniem akademii, rząd planuje wdrożyć, aby zatrzymać kadry medyczne w służbie wojskowej po zakończeniu kształcenia? Jak rząd ocenia rzeczywiste i długoterminowe zapotrzebowanie państwa na kadry medyczne w służbach mundurowych? Jakie są realne możliwości organizacyjne, infrastrukturalne i kadrowe przygotowania pełnoprawnej uczelni medycznej w związku z zakładaną w projekcie datą rozpoczęcia działalności? Jak rząd planuje zapewnić praktyczną współpracę Wojskowej Akademii Medycznej z cywilnym systemem ochrony zdrowia w sytuacjach kryzysowych, takich jak pandemia, wojna czy klęski żywiołowe? Dziękuję.
Mówca: Bożena Lisowska
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Bez własnego zaplecza medycznego armia traci nie tylko sprawność bojową, ale przede wszystkim zaufanie żołnierzy. Czy w razie potrzeby otrzymają pomoc na najwyższym poziomie? Od 2002 r., kiedy zlikwidowano poprzednią Wojskową Akademię Medyczną, Polska nie miała wyspecjalizowanej wojskowej uczelni kształcącej kadry medyczne. Ten projekt wypełnia tę lukę. W art. 1 ustawy powołuje się Wojskową Akademię Medyczną w Łodzi z dniem 1 lipca 2026 r., a w art. 4 doprecyzowuje się, że będzie ona kształcić ratowników medycznych, dentystów, lekarzy i pielęgniarki bezpośrednio na potrzeby Sił Zbrojnych. To oznacza realną ścieżkę zawodową dla młodych ludzi, którzy chcą łączyć pasję medyczną (Dzwonek) ze służbą ojczyźnie. Dlatego bardzo popieram ten projekt. (Oklaski)
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Mam dwa pytania dotyczące tego projektu ustawy: Jak rząd uzasadnia tworzenie nowej uczelni od podstaw, skoro Uniwersytet Medyczny w Łodzi już kształci lekarzy wojskowych? Możemy to rozwijać, możemy tworzyć filie. Czy przedstawiono rzetelne porównanie kosztów obu tych rozwiązań? Czy nadanie nowej Wojskowej Akademii Medycznej czasowych uprawnień odpowiadających kategorii naukowej B+ nie tworzy niebezpiecznego wyjątku od standardów jakości w szkolnictwie wyższym, zwłaszcza w tak wrażliwym obszarze, jak kształcenie medyczne? Dziękuję.
Mówca: Wioletta Maria Kulpa
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Polska już dziś ma dramatyczny niedobór lekarzy, pielęgniarek, wykładowców klinicznych i specjalistów. Pytanie, czy nowa uczelnia nie będzie niejako wysysać kadry z istniejących uczelni medycznych i szpitali. Utworzenie uczelni medycznej wymaga nie tylko tabliczki na budynku. Potrzebne są: baza kliniczna, laboratoria, symulatory, kadra, szpitale partnerskie, akademiki czy sprzęt. W związku z tym, czy termin 1 lipca 2026 r. jest realny? Tworzymy nową instytucję równolegle, zamiast wzmacniać istniejące struktury współpracy wojskowo-medycznej. Jakie może być ryzyko? To m.in. dublowanie kompetencji, konkurencja o kadry czy chaos organizacyjny. Skąd konkretnie zostanie pozyskana kadra dydaktyczna i kliniczna dla Wojskowej Akademii Medycznej, aby nie pogłębiać braków kadrowych w już przeciążonych szpitalach i uczelniach medycznych? Jeszcze jedno pytanie: Jaki minimalny okres obowiązkowej służby wojskowej (Dzwonek) będzie dotyczył absolwentów finansowanych przez państwo i jakie mechanizmy zabezpieczą publiczne środki, jeśli absolwent zrezygnuje ze służby? Dziękuję bardzo.
Mówca: Andrzej Grzyb
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Panowie Ministrowie! Po pierwsze, chciałbym powiedzieć, że zasadniczo nie ma sporu co do tego, że należy tę uczelnię ponownie utworzyć. Pytanie brzmi: Gdzie ma być? Wydaje mi się, że rozsądnym jest przywrócenie tej uczelni tam, gdzie była do tej pory, a została zlikwidowana 21 lat temu. Ta tradycja powinna zostać podtrzymana. Po drugie, nie ma żadnego uzasadnienia, żeby wszystkie instytucje czy uczelnie koncentrować w Warszawie, nawet jeżeli są tutaj nieco lepsze warunki do stworzenia czy odtworzenia takiej uczelni. Przecież zasada zrównoważonego rozwoju powinna też polegać na tym, że tego typu instytucje publiczne, uczelnie tworzymy w różnych miejscach w Polsce. Wydaje mi się, że to jest dobra decyzja. Jeżeli chodzi o te wszystkie argumenty związane chociażby z brakiem zaplecza, to są również szpitale podległe Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji. (Dzwonek) One mogą tworzyć zaplecze. Co też szkodzi, aby decyzją władzy publicznej np. szpital kliniczny z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, który w przeszłości należał do Wojskowej Akademii Medycznej, przywrócić Wojskowej Akademii Medycznej? To też jest możliwe. Skoro było przekazanie w jedną stronę, to można również podjąć decyzję o przekazaniu w drugą stronę. Nie twórzmy tutaj niepotrzebnych problemów, które niekoniecznie muszą istnieć. (Oklaski)
Mówca: Piotr Paweł Strach
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chyba nie ma w naszej cywilizacji większego osiągnięcia niż medycyna. Wiemy to wszyscy, bo praktycznie każdy z nas zetknął się ze szpitalem w dniu narodzin. Tam się zwykle rodzimy, tam są porodówki, wtedy najwięcej ludzi ma kontakt ze szpitalami. Ale dziś rozmawiamy o medycynie pola walki, o utworzeniu uczelni, która ma szkolić lekarzy i ratowników na froncie. Front ukraiński pokazuje, że w przypadku Federacji Rosyjskiej straty wynoszą mniej więcej 1 do 2-3, jeśli chodzi o stosunek rannych do zabitych. W przypadku Ukrainy, która prezentuje bardziej cywilizowany, zachodni model traktowania rannych, jest to mniej więcej 3-4 do 1. Gdzie my chcemy być? Jesteśmy członkiem NATO, powinniśmy ten wskaźnik jeszcze zwiększyć. Ratowanie życia żołnierzy na froncie to jedna kwestia, ale druga to obrona cywilna. Nie możemy dopuścić do tego, że w razie W (Dzwonek) nasze szpitale i przychodnie zostaną ogołocone z lekarzy, którzy, nie daj Boże, będą musieli pójść na front leczyć naszych żołnierzy. Taka uczelnia wojskowa jest konieczna także dla cywilów. Dziękuję bardzo.
Mówca: Radosław Lubczyk
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Mam dość istotne pytanie. Wiemy, że szkolenie medyków jest bardzo drogie, a taki student będzie podchorążym i przez 5 lat będzie dostawał żołd na poziomie kilku tysięcy złotych. Musimy coś z tym zrobić. Będą tacy lekarze żołnierze, którzy jednak będą chcieli zrezygnować, bo nie wytrzymają presji psychicznej, może im, że tak powiem, coś pójść nie tak i będą chcieli odejść. Nie może być tak, że oni po prostu ot tak odejdą czy zrobią to po zapłaceniu jakiejś określonej kwoty. To są drogie studia. Uważam, że te koszty powinien jednak pokryć taki podchorąży lekarz czy już oficer, przynajmniej w tej części, którą otrzymał od wojska. Nie mówię o samym szkoleniu, ale te żołdy... Naprawdę, oni powinni czuć presję, że to nie jest tak, że skończą studia i bez żadnych konsekwencji będą mogli odejść ze stanu oficerskiego. (Dzwonek) To znaczy, oficerem jest się zawsze, ale żeby oni nie odeszli z wojska. (Oklaski)
Mówca: Norbert Pietrykowski
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Wysoki Sejmie! Nie mam istotnego pytania, mam tylko takie nostalgiczne spostrzeżenie. W praktyce wpływ Wojskowej Akademii Medycznej na bydgoską medycynę był bardzo duży. Pozwolicie państwo, że przypomnę: prof. Wojciech Zegarski - chirurg onkolog, prof. Jacek Kubica - kardiolog, prof. Arkadiusz Jawień - chirurg naczyniowy, prof. Zbigniew Włodarczyk - transplantolog, prof. Jan Styczyński - hematolog. To są nazwiska, które bardzo dużo znaczą w Bydgoszczy, i myślę, że większość osób w Bydgoszczy je zna, za co bardzo dziękuję Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Joanna Kluzik-Rostkowska
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Panowie Generałowie! Panowie Pułkownicy! Państwo Urzędnicy! Podsumowując tę dyskusję, można powiedzieć, że tak naprawdę wszyscy jesteśmy za tym. Jedyne obawy dotyczą tego, skąd będzie kadra w WAM i czy umiejscowienie WAM poza Warszawą ma sens, ale myślę, że to już zostało absolutnie wyjaśnione. Nie mam żadnych wątpliwości, że kształcenie lekarzy wojskowych to jest nie tylko kwestia tego, że to jest grupa lekarzy, która będzie sobie potrafiła poradzić z obrażeniami typowymi dla pola walki, ale to jest również praca w zupełnie innym rygorze, niż ma to miejsce w przypadku lekarzy medycyny cywilnej. Dlatego nie mam żadnych wątpliwości, że jest potrzebna Wojskowa Akademia Medyczna, żeby to mogło w całości zadziałać. Podpisuję się pod słowami pana ministra Tomczyka, jeżeli chodzi o grupę Damiana Dudy, która pracuje na Ukrainie i dostarcza nam bezpośrednich informacji, jak w tej chwili wygląda pole walki, jak wygląda medycyna pola walki. Ponieważ tak jak mówiłam na początku, to wszystko się bardzo zmieniło. Bardzo szanuję pana gen. Gieleraka, z którym od czasu do czasu mam okazję wymieniać opinie. Myślę, że to doświadczenie generała z WIM-u z Warszawy bardzo się przyda w Łodzi. Naprawdę nie wszystko musi być w Warszawie. Łódź jest wielkim miastem i w zasadzie byłoby dobrze, gdyby ważne instytucje były w bardzo różnych miejscach. Jest z nami również pan płk Kade, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej. Jeszcze nie miałam okazji szczegółowo z panem pułkownikiem rozmawiać, ale jesteśmy umówieni. Tak że proszę państwa, to jest ważny temat, ważna placówka. Mam nadzieję, że jutro rano sprawy potoczą się szybko i dobrze w komisji. Czas, żeby słowo stało się ciałem, ponieważ naprawdę potrzebujemy Wojskowej Akademii Medycznej. Naprawdę potrzebujemy lekarzy, którzy są również wojskowymi, i naprawdę wszystko się tak zmieniło, że jest bardzo dużo do zrobienia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Z czego wynika przyjęty harmonogram, zakładający utworzenie uczelni w lipcu 2026 r., a rozpoczęcie kształcenia dopiero w roku akademickim 2027/2028? Jakie konkretne koszty generować będzie funkcjonowanie ˝uczelni w organizacji˝ przez ten rok? Dlaczego w art. 10 projektu przewidziano, że to minister obrony narodowej nada uczelni pierwszy statut, co w sposób drastyczny ogranicza autonomię nowej jednostki naukowej i wspólnoty akademickiej już na starcie jej działalności? W jaki sposób resort zamierza uniknąć dublowania kompetencji i struktur między nowo tworzoną akademią a Uniwersytetem Medycznym w Łodzi, skoro do 2032 r. część podchorążych nadal ma być kształcona przez tę drugą uczelnię?
Mówca: Małgorzata Niemczyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Jako Łodzianka z ogromną satysfakcją patrzę na powrót Wojskowej Akademii Medycznej do naszego miasta. To nie jest tworzenie czegoś od zera. To odbudowa instytucji z ogromną tradycją, która przez dziesięciolecia kształciła świetnych lekarzy wojskowych, ratowników i specjalistów medycyny pola walki. Przez lata wydawało się, że Europa jest bezpieczna, że wielkie konflikty są przeszłością i że wyspecjalizowana wojskowa medycyna nie będzie już potrzebna. Wojna w Ukrainie brutalnie to zweryfikowała. Dziś kadry medyczne muszą być gotowe nie tylko na czas pokoju, ale także na czas kryzysów, katastrof i zagrożeń militarnych. Łódź ma do tego kompetencje, zaplecze kliniczne, doświadczenie i - jeszcze raz to podkreślę - ogromne tradycje. Łódzka WAM była jedyną w Polsce uczelnią wojskową kształcącą lekarzy wojskowych, dentystów, farmaceutów i kadrę wojskowej służby zdrowia. Reaktywacja to bezpieczeństwo państwa, ale też rozwój naszego miasta. Łódź stanie się silniejszym ośrodkiem medycznym i akademickim. Jedno pytanie: Ilu studentów rocznie docelowo ma kształcić Wojskowa Akademia Medyczna i jak rząd chce zagwarantować, że absolwenci pozostaną w systemie wojskowej służby zdrowia także po zakończeniu obowiązkowej służby?
Mówca: Sprawozdawca Dariusz Matecki
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Oczywiście, panie marszałku. W czasie tego wystąpienia będę wielokrotnie powracać do tego, co działo się na posiedzeniu komisji, w tym do słów posła PSL-u pana Samborskiego. W obronie wrzesińskich dzieci stanęli solidarnie Polacy ze wszystkich zaborów. Sprawa wrzesińska stała się głośna na świecie, głównie dzięki Henrykowi Sienkiewiczowi i Marii Konopnickiej. Sienkiewicz w krakowskim ˝Czasie˝ opublikował dwa listy: ˝O gwałtach pruskich˝ w listopadzie 1901 r. oraz list otwarty do Wilhelma II, króla pruskiego w listopadzie 1906 r. W listach tych piętnował postępowanie władz pruskich wobec polskich dzieci, a także antypolską politykę pruską. List otwarty Henryka Sienkiewicza wydrukowały wszystkie polskie gazety w zaborach austriackim i rosyjskim oraz wiele czasopism zagranicznych. Sienkiewicz był bardzo popularny, ponieważ w tym czasie został laureatem Nagrody Nobla. Z kolei Maria Konopnicka w czasie, gdy rozgrywały się te burzliwe wydarzenia we Wrześni, przebywała we Włoszech. Tam też prowadziła szeroką akcję na rzecz wrzesińskich dzieci. W 1902 r. napisała piękny wiersz o Wrześni. Jeśli pan marszałek pozwoli, bo trwa on tylko 20 sekund...
Mówca: Sprawozdawca Dariusz Matecki
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dobrze. Walka dzieci wrzesińskich o język ojczysty w szkole znalazła oddźwięk w ˝Kronikach tygodniowych˝ Bolesława Prusa i w utworach Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Nieco później, w 1909 r. ukazało się zainspirowane przez wydarzenia wrzesińskie sugestywne opowiadanie Władysława Reymonta ˝W pruskiej szkole˝. Warto przytoczyć także prosty, lecz wzruszający wiersz ˝Wrzesińskie dzieci˝, którego autorką była prawdopodobnie Paulina Wężykowa, zapomniana poetka z Ziemi Poznańskiej. Powstały również bezimienne piosenki poświęcone dzieciom Wrześni. Cytuję: jakże być posłusznym, kiedy krzywda sroga, nie umiem się modlić jak Niemiec do Boga, acz choćbyście bili, nie pomoże wiele, po polsku mówimy w domu i w kościele. Także dzieci wrzesińskie miały talent poetycki. Nie będę jednak cytować ze względu na pana marszałka, który nie pozwala cytować polskich wierszy.
Mówca: Sprawozdawca Dariusz Matecki
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Sprawa polska, o której zaborcy chcieli, by zapomniano, dzięki tym dzieciom jeszcze raz z potężną siłą powróciła na usta całego świata. W tym miejscu musimy wyraźnie nakreślić szersze tło tych wydarzeń. Podczas debaty na posiedzeniu komisji poseł Joanna Lichocka przypomniała fundamentalną prawdę. Strajk dzieci wrzesińskich był wstrząsającym momentem. Był wymierzony przeciwko systemowej antypolskiej polityce Hakaty i bezwzględnej doktrynie Bismarcka. Ale Polacy odpowiadali na to nie tylko heroicznym oporem. Odpowiadali również wielką pozytywną pracą organiczną narodu we wszystkich zaborach. Strajk wrzesiński miał kolosalne skutki dla przyszłości narodu. Pokolenie uczestników tych wielkopolskich strajków wzięło potem bezpośredni, czynny udział w zbrojnym odzyskiwaniu przez naszą ojczyznę niepodległości w latach 1918-1921. To właśnie tamte wydarzenia podtrzymywały nierozerwalnego ducha polskiego i stworzyły solidne podwaliny pod powstanie oraz prężne działanie Związku Polaków w Niemczech pod wodzą wielkiego patrioty ks. dr. Bolesława Domańskiego. Dlatego ten strajk i pamięć o nim mają tak fundamentalne znaczenie, szczególnie dla Ziem Zachodnich i Północnych, które po wojnie wróciły wreszcie do macierzy. Podczas posiedzenia komisji poseł Joanna Lichocka jasno wyartykułowała skandaliczną prawdę: w wielu polskich miastach zarządzanych dziś przez przedstawicieli Platformy Obywatelskiej bezrefleksyjnie i z zachwytem przywraca się historyczną symbolikę z okresu największego ucisku Bismarcka, oddaje się honory ludziom, którzy tę brutalną pruską, antypolską politykę aktywnie realizowali. Na bazie słów pana przewodniczącego komisji... (Głos z sali: Ha, ha, ha!)
Mówca: Szymon Hołownia
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Najpierw wygłosił pan płomienny wykład historyczny, za który ja, maturzysta, jestem panu bardzo wdzięczny. (Głos z sali: A dlaczego go pan marszałek tak cenzuruje?) Panie pośle, teraz ja mówię, a za chwilę będę rozmawiał z panem. Teraz pan polemizuje z tym, co wydarzyło się w komisji. Ja bym chciał, żeby pan nam opowiedział o tym, co się w tej komisji wydarzyło, jaka jest uchwała, którą pan nam przedstawia.
Mówca: Sprawozdawca Dariusz Matecki
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Dobrze. To jest sprawozdanie komisji. Jest to odniesienie się do tego, co działo się w komisji, do słów pana przewodniczącego komisji, więc jeśli mógłbym kontynuować, panie marszałku, to bardzo bym chciał. Mogę? Dziękuję. Sprawa w bliskim mi Barlinku to jaskrawy przykład zjawiska określonego jako regermanizacja pamięci - ma to bezpośredni związek z podejmowaną i omawianą uchwałą - gdzie pod płaszczykiem wielokulturowości zaciera się powojenną polską historię miasta na rzecz sentymentu do dawnego pruskiego dziedzictwa.
Mówca: Sprawozdawca Dariusz Matecki
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Zamiast stać się symbolem polsko-niemieckiego pojednania, ta sprawa wznieca tylko spory. Jej stanowisko popierają również badacze i środowiska naukowe. Prof. Richard Butterwick-Pawlikowski jasno przypomina na łamach ˝Gazety Wyborczej˝: Opisy takich pamiątek nie powinny milczeć o mrocznych stronach pruskiego militaryzmu, niemieckiego nacjonalizmu i pseudonaukowego rasizmu, którymi Bismarck i jego następcy się posługiwali, aby utrzymać się przy władzy. Apeluję więc do władz samorządowych i oświatowych w Barlinku, aby te informacje stosownie korygowały. Ten dąb to w istocie nacjonalistyczny symbol idei... (Poseł Łukasz Ściebiorowski: Nie taki był przebieg komisji...)
Mówca: Bartłomiej Wróblewski
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ni dzieci nam germanił - śpiewamy w ˝Rocie˝ Marii Konopnickiej i tym samym przypominamy o strajkach dzieci wrzesińskich. 125. rocznica przed nami. Okres zaborów w zaborze pruskim pełny jest wydarzeń, instytucji, ludzi, którzy sprzeciwiali się germanizacji Wielkopolski i całego zaboru pruskiego. Myślimy o dwóch zwycięskich powstaniach wielkopolskich, o innych akcjach zbrojnych, o powstaniach śląskich oczywiście także. Myślimy o kilku pokoleniach wielkopolskich organiczników, począwszy od gen. Dezyderego Chłapowskiego. Myślimy o Cegielskim i o działaniach przemysłowców, rzemieślników poznańskich, wielkopolskich. Myślimy wreszcie o Drzymale i właśnie o dzieciach wrzesińskich. 20 maja 1901 r. rozpoczął się strajk dzieci wrzesińskich przeciwko odebraniu możliwości nauczania religii w języku polskim. Najpierw ukarane zostały dzieci, później ukarani zostali rodzice. I dlatego Prawo i Sprawiedliwość wniosło projekt tej uchwały. Jej treść przygotowałem razem z goślińskim regionalistą Dariuszem Paprockim. Podobna sytuacja miała miejsce w mojej rodzinie. Mianowicie mój prapradziadek, Rafał Szpet, procesował się z państwem niemieckim. Jedną z podstaw tego procesu właśnie były próby, aby jego dzieci uczyły się religii w języku niemieckim. On temu stanowczo zaprotestował. To miało miejsce nawet dużo wcześniej niż właśnie strajki we Wrześni. Bardzo dziękuję panu posłowi Mateckiemu za to, że przytoczył wiele okoliczności i naświetlił kontekst historyczny. To piękna rocznica. Bardzo dziękuję za to, że dyskusja w komisji kultury była zgodna w tej sprawie i że ta uchwała, mam nadzieję, zostanie przyjęta. Jest to historia bez wątpienia poruszająca. Dwie rzeczy są w niej ważne: utrudnianie nauczania religii i utrudnianie używania języka polskiego. Gorzką refleksją jest to, że dzisiaj w Polsce mamy trochę podobną sytuację, jeśli chodzi o religię i jeśli chodzi o ograniczanie nauki języka polskiego, m.in.
Mówca: Michał Pyrzyk
Data: 2026-05-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niezmierny zaszczyt również jako absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni zaprezentować oświadczenie Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe i jednocześnie wyrazić nasze pełne poparcie dla projektu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie upamiętnienia dzieci wrzesińskich w 125. rocznicę strajku. ˝My z Tobą Boże rozmawiać chcemy,/ lecz 'Vater unser' nie rozumiemy,/ i nikt nie zmusi nas Ciebie tak zwać,/ bo Ty nie Vater, lecz Ojciec nasz˝. To anonimowy wiersz napisany przez dzieci wrzesińskie w maju 1901 r., kiedy rozpoczął się ich strajk przeciwko usunięciu języka polskiego z lekcji religii. Te wydarzenia sprzed 125 lat, których sercem stała się Września, nie stanowią tylko odległych kart podręczników. Stały się żywym fundamentem tożsamości regionu, całej Wielkopolski i Polski. Kiedy dzieci z Katolickiej Szkoły Ludowej stanęły w obronie polskiego języka i polskiej kultury, odmawiając przyjęcia niemieckich podręczników, odpowiadając na lekcjach nauczycielom po polsku, a także w języku swych przodków odmawiając modlitwy, pokazały światu potęgę wiary i przynależności. Ich opór wobec zaborcy był totalny, a za ten akt heroizmu zapłaciły brutalną chłostą i aresztem, a ich rodzice - więzieniem i karami finansowymi. Odwaga ta, płynąca z głębokiego patriotyzmu i tożsamości poranionych i zapłakanych dzieci, stała się iskrą, która roznieciła narodowy sprzeciw w całym zaborze pruskim. Jako wieloletni mieszkaniec ziemi wrzesińskiej czuję szczególną wdzięczność wobec tych, którzy pamięć o wydarzeniach z 1901 r. pielęgnowali przez dekady. Nie pomijając nikogo, w sposób szczególny pragnę podkreślić rolę Samorządowej Szkoły Podstawowej nr 2 im. Dzieci Wrzesińskich. To tam, dzięki wieloletniej i mądrej wizji emerytowanego już dyrektora Mirosława Bryka, który kierował placówką w latach 1993-2018, historia strajku przestała być jedynie zapisem w kronikach, a stała się żywym etosem wychowawczym. Pragnę tutaj wspomnieć także prof. Mariana Torzewskiego, mojego nauczyciela, historyka i regionalistę, który wielokrotnie i z właściwą sobie pasją opowiadał nam, licealistom, o wydarzeniach z początku XX w. i uczennicy Broni Śmidowiczównie, która oddając nauczycielowi niemiecki katechizm, trzymała go przez fartuszek, aby ˝nie splamić sobie rąk˝. To również dzięki postawie dzieci wrzesińskich my, ludowcy, wiemy, co znaczą i jak ważne są słowa ˝Roty˝: ˝Nie rzucim ziemi skąd nasz ród,/ Nie damy pogrześć mowy...˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)