Mówca: Marek Gos
Data: 2015-04-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Chcę przedstawić stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wobec rządowego projektu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Zasadniczym celem projektu jest implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE, która to zastępuje dyrektywę 2002/96/WE z 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. Przedmiotowy projekt ma zastąpić polską ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Projektowana ustawa ma ponadto realizować zasadniczy cel środowiskowy, jakim jest ograniczenie negatywnego oddziaływania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na zdrowie ludzi oraz poszczególne elementy środowiska. Cele pośrednie wprowadzanych regulacji to m.in. ograniczenie ilości wyeksploatowanego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zachęcenie i inspirowanie producentów wprowadzających sprzęt do takich rozwiązań konstrukcyjnych sprzętu elektrycznego i elektronicznego, aby po pierwsze, jak najdłużej był on użyteczny, a po wtóre, pozwalał po zużyciu na łatwy demontaż i odzysk części składowych i materiałów, które mogą być po przetworzeniu powtórnie użyte w innym procesie produkcji, zwiększenie poziomu zbierania, a tym samym recyklingu i wykorzystania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zasadnicze rozwiązania polegają w projektowanej ustawie m.in. na nałożeniu na wprowadzających sprzęt do obrotu obowiązku zorganizowania i sfinansowania zbierania zużytego sprzętu i jego przetwarzania, a więc recyklingu i innych niż recykling procesów odzysku, zobowiązaniu zbierających zużyty sprzęt do przyjęcia przekazywanego do nich zużytego sprzętu, w tym do nieodpłatnego przyjęcia zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, ustanowieniu obowiązku nieodpłatnego przyjęcia przez dystrybutorów zużytego sprzętu, w liczbie nie większej niż sprzedawany nowy sprzęt, jeżeli zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju co sprzedawany sprzęt, a także nieodpłatnego przyjęcia w jednostkach o powierzchni handlowej wynoszącej co najmniej 400 m 2 lub w ich bezpośredniej bliskości zużytego sprzętu, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, bez konieczności nabywania nowego sprzętu. Zakładane efekty projektowanych zmian są następujące: osiągnięcie minimalnego rocznego poziomu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, wynoszącego do 31 grudnia 2015 r. nie mniej niż 35% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, a w przypadku sprzętu z podgrupy nr 5.1 załącznika nr 1 - nie mniej niż 45% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2020 r. - nie mniej niż 40% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, a w przypadku sprzętu z podgrupy nr 5.1 załącznika nr 1 - nie mniej niż 50% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju, od dnia 1 stycznia 2021 r. - nie mniej niż 65% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu na terytorium kraju. Przepisy projektowanej ustawy stosuje się do następujących podmiotów: wprowadzających sprzęt, autoryzowanych przedstawicieli, podmiotów zbierających zużyty sprzęt, w tym zbierających zużyty sprzęt, prowadzących zakłady przetwarzania zużytego sprzętu, prowadzących działalność w zakresie recyklingu oraz w zakresie innych niż recykling procesów odzysku, organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, użytkowników sprzętu elektrycznego i elektronicznego, podmiotów organizujących przemieszczanie oraz dokonujących przemieszczania używanego sprzętu. Projektowana ustawa przypisuje tym podmiotom szczególne zadania, określa relacje między nimi, również relacje ekonomiczne, sprawozdawcze. W podobny sposób projekt ustawy proponuje uregulować dodatkowe zadania organów administracji publicznej związane z wprowadzeniem nowych regulacji, a więc organów, od których w dużej mierze będzie zależeć powodzenie całego przedsięwzięcia. Mówię tutaj o ministrze środowiska, który nadzoruje cały proces, po pierwsze, rozlicza podległe podmioty zobowiązane do realizacji pewnych zadań, po drugie, monitoruje cały proces dla Unii Europejskiej. Chodzi tutaj o służby ministra środowiska, a także administracji zespolonej, np. inspektora na poziomie regionalnym, inspektora ochrony środowiska czy urzędy marszałkowskie. Wydaje się, że jest to kolejny dobry krok w celu uregulowania spraw środowiskowych w obszarze odpadów, które do tej pory w Polsce jako jednym z nielicznych państw europejskich są jeszcze poza nową regulacją wynikającą z dyrektywy. Przypomnę, że termin dostosowania przepisów do dyrektywy niestety minął już rok temu. Wydaje się, że jest to dobry materiał do przygotowania dobrych rozstrzygnięć prawnych w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym. Wydaje się też, że w niektórych obszarach nałożonych obowiązków, szczególnie na przedsiębiorców, jest dosyć dużo. Mówię tutaj o całym systemie sprawozdawczości, monitorowania. Warto, ale myślę, że już podczas prac w komisji czy podkomisji, zastanowić się nad tymi szczególnymi rozwiązaniami i może rzeczywiście nie doregulowywać tego aż tak dalece. Można pewne propozycje, które zostały złożone przez rząd, przez ministra środowiska, uprościć, po to żeby cały system był tańszy i prostszy, a zarazem efektywniejszy. Wydaje się, że bardzo staraliśmy się, czy też rząd za pośrednictwem Ministerstwa Środowiska się starał, aby wszystkie kwestie, które dzisiaj są problematyczne, w tym dokumencie rozstrzygnąć, rozwiązać, zabezpieczyć, krótko mówiąc, żeby z jednej strony zużytego sprzętu i aparatury elektrycznej czy elektronicznej trafiało tam jak najwięcej, a z drugiej strony żeby te elementy, z których zbudowany jest sprzęt, mogły być wykorzystane ponownie. Oczywiście przy tych rozstrzygnięciach, rozwiązaniach środowiskowych, tak jak w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji czy akumulatorów, ciągle mamy problem z szarą strefą. Do systemu nie trafia niestety tyle zużytego sprzętu, tyle wycofanych z eksploatacji pojazdów, ile byśmy chcieli, a część w sposób niekontrolowany jest jakoś utylizowana. To jest kolejny krok do tego, żeby ucywilizować również obrót sprzętem elektrycznym i elektronicznym wycofanym z eksploatacji i jego utylizację. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Reasumując, opowiadamy się za kontynuacją prac nad projektem rządowym we właściwej komisji. Wydaje się, że odpowiednią komisją jest Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Dziękuję za uwagę. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Jerzy Wenderlich)