Mówca: Ryszard Kalisz
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Propozycja Ruchu Palikota idzie w dobrym kierunku, bo ta propozycja ma na celu przede wszystkim doprowadzenie do tego, żeby w Polsce instytucja tymczasowego aresztowania nie była traktowana jako instytucja wyjątkowo naruszająca prawo do wolności, ale jako element działań operacyjno-rozpoznawczych, zmuszająca wielu ludzi do określonej treści zeznań. Śledztwa trałowe, areszty wydobywcze - te sformułowania dzisiaj są naturalne, ale one wzięły się przecież z patologii postępowania przygotowawczego, a w zasadzie postępowania przygotowawczego w cudzysłowie. Dlatego pierwszą część przedłożenia Ruchu Palikota popieramy. Nie może być tak, że postępowania przygotowawcze toczą się w nieskończoność. Muszą być jak najkrótsze, jak najbardziej efektywne i jak najlepsze w sensie ochrony praworządności, a nie jak najlepsze w sensie sadzania ludzi bez podstawy. Druga część tej propozycji, dotycząca powoływania zastępców prokuratora generalnego w zasadzie tylko przez niego, świadczy już o niezrozumieniu istoty funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. W demokratycznym państwie prawnym mamy właśnie tę sferę demokratyczną, gdzie mamy też sferę polityczną. Są to chociażby wszystkie organy podległe administracji rządowej. Naturalne jest, że każdy minister ma prawo dobrać swoich współpracowników, podobnie jak premier de facto tworzy skład gabinetu, prezydent nominuje, dając pełnomocnictwo i plenipotencje związane z tym, że jest nosicielem godności państwowej, ale nie dotyczy to organów, które nie mają charakteru politycznego. Ten zabieg był celowy, bo on powodował, że prokuratura jest niezależna. Jednocześnie prokurator generalny co roku składa sprawozdanie opiniowane przez ministra sprawiedliwości, a następnie pan premier zatwierdza, przyjmuje bądź nie przyjmuje, nie zatwierdza, a jak nie zatwierdza, to automatycznie jest wniosek do Sejmu o odwołanie prokuratora generalnego. Ale prezydent, który jest swoistego rodzaju supervisorem, patronem organów władzy sądowniczej, bo powołuje wszystkich sędziów, dając im prawo orzekania w imieniu Rzeczypospolitej, również tutaj zachował kompetencje związane z tym, że kształtuje skład kierowniczy prokuratury. I to miało swoje głębokie uzasadnienie. Ta sytuacja z prokuratorem Parulskim czy te konflikty, które są, nie świadczą wcale o złym rozwiązaniu tej sprawy, tylko świadczą po prostu o ludziach, którzy w tej sprawie uczestniczyli. Tego nie możemy poprzeć, tym bardziej że mamy inne propozycje, ale o tym za chwilę. Również pozostałe części, dotyczące tego, że ma być odwołanie od postępowania dyscyplinarnego, od decyzji w pierwszej instancji do sądów powszechnych... Daj Boże szczęście, oczywiście że tak musi być. Dzisiaj w prokuraturze bardzo trudno jest ukarać prokuratora. I to, co Ruch Palikota proponuje - jak rozumiem, jest to propozycja Ruchu Palikota, ale tylko pro memoria. Pragnę wskazać, że jest to propozycja z przedłożenia sprzed 4 lat, z projektu ustawy o zmianie ustawy o prokuraturze i projektu ustawy o zmianie ustawy o ustroju sądów powszechnych parlamentarnego klubu Lewica i Demokraci. To był projekt przygotowany przez pana prof. Jana Widackiego, ówczesnego posła Lewicy i Demokratów, oraz przeze mnie. (Oklaski) Tak że dziękuję, że Ruch Palikota wnosi tego rodzaju propozycje, wymyślone przez posłów Lewicy. A na końcu dodam: prokuraturę trzeba zlikwidować. Prokuraturę jako hierarchiczny, centralistyczny urząd, gdzie prokurator jest tylko uosobieniem prokuratury, w związku z czym prokurator to prokuratura - art. 1 ustawy o prokuraturze - a prokuratura to prokurator. W związku z tym oni mogą się zmieniać, wsadzać, a jednocześnie jeden napisze akt oskarżenia, a piętnastu innych popiera w sądzie ten akt oskarżenia. (Dzwonek) Prokuratura musi być elementem władzy sądowniczej. Prokurator generalny powinien być zastępcą pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prokurator apelacyjny - zastępcą prezesa sądu apelacyjnego. Trzeba zmienić system postępowania przygotowawczego, aby od czynności faktycznych, czyli przesłuchiwania, był policjant, od kontroli prawnej prokurator - bo prokurator nie dotyka spraw i nie ma żadnego kontaktu z podejrzanym, tylko sprawdza je pod względem prawnym - a nad tym wszystkim były wyspecjalizowane wydziały do spraw postępowania przygotowawczego. To trzeba zrobić. Inaczej my, jako polski parlament, będziemy dalej utrzymywać stalinowską instytucję, która została powołana w roku 1950, co chcę wszystkim przypomnieć, choć chyba historia jest wszystkim znana, a wtedy był rozkwit stalinizmu. Do roku 1950 prokuratura była przy sądach - pamiętajmy, przez 5 lat jeszcze po II wojnie światowej. Dopiero w roku 1950 utworzono ten hierarchiczny urząd, gdzie się zlewa prokurator człowiek z instytucją. To trzeba zlikwidować, rozsądnie naprawić. Cieszę się, że nowy klub w Sejmie w 3/4 rozsądną propozycję złożył i daruję im ten brak rozsądku i wiedzy co do 1/4, rozumiem to. Pan minister Kwiatkowski czy ja długo debatowaliśmy w poprzedniej kadencji o zmianach w prokuraturze i jej istocie ustrojowej. Was nie było i dlatego pozwoliłem sobie na te słowa krytyki. Ale oczywiście jesteśmy za tym, żeby ten projekt skierować do dalszych prac w komisji. Panie Marszałku, dziękuję bardzo. (Oklaski)