Mówca: Marek Poznański
Data: 2013-03-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Drogie Panie Posłanki! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Ruch Palikota w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy z dnia 5 stycznia 2011 r., druk nr 1146 i stanowisko klubu Ruchu Palikota w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy, druk nr 1151. Cieszy mnie, iż pod projektem Platformy Obywatelskiej podpisało się 51 pań. Można powiedzieć, że jest on wspólny. Ale jeszcze bardziej cieszy mnie, iż pod projektem Ruchu Palikota podpisali się panowie. Panowie z Ruchu Palikota chcą, żeby w Wysokiej Izbie było więcej pań, bo na pewno wpłynie to na poprawę polityki. (Głos z sali: Na swoją zgubę.) Może i na swoją zgubę, pani poseł Pawłowicz. Jak wynika z opinii prawnej w sprawie zgodności z prawem Unii Europejskiej, która została wydana przez pana Zbigniewa Wronę, dyrektora Biura Analiz Sejmowych, projekt uchwały nie jest objęty wiążącymi przepisami prawa Unii Europejskiej, a wprowadzenie parytetu płci na listach kandydatów można uznać za niesprzeczne z niewiążącymi prawnie Polskę dokumentami, definiującymi politykę Unii Europejskiej, mającą na celu zapewnienie większego udziału kobiet w życiu politycznym. Pełnomocnik rządu ds. równego traktowania pani Agnieszka Kozłowska-Rajewicz opisująca tenże projekt konkluduje, iż jest on zgodny z zasadą równego traktowania. Również pierwszy prezes Sądu Najwyższego pan Stanisław Dąbrowski wskazuje, iż Sąd Najwyższy nie zgłasza uwag do poselskiego projektu. Natomiast prokurator generalny pan Andrzej Seremet, wydając stanowisko w sprawie projektu, nie wyraził własnej konkluzji na ten temat, jedynie wskazał, iż, cytuję: Rozwiązanie co do samej idei uznać należy za zgodne z zasadą równości wyrażoną w ramach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Ewentualne wprowadzenie ustawowego rozwiązania obligującego komitety wyborcze do stosowania w praktyce zasady równości płci na etapie kształtowania list kandydatów mieści się we wzorcach konstytucyjnych zawartych w art. 32 i art. 33 ustawy zasadniczej. Natomiast w uzasadnieniu tego stanowiska prokurator generalny posiłkuje się szeregiem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, traktujących o kwestii równości kobiet i mężczyzn. W uzasadnieniu przytacza również ocenę ekspertów, którzy opiniowali w związku z pracami parlamentarnymi obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego w związku z wprowadzeniem parytetu na listach wyborczych. Prokurator generalny podnosi, iż już w tej opinii wskazywano, że parytety są naruszeniem zasady wolności wyborów wynikającej z demokratycznego charakteru państwa. Przytacza również, iż z opinii tej wynika, jakoby dopasowywanie przedstawicieli określonej płci do ustalonego minimum na listach kandydatów miało zakłócić swobodę ich selekcji. Podkreślić tu należy, iż gdyby rzeczywiście sporządzanie list kandydatów i ich selekcja wiązały się z predyspozycjami kandydatów pozwalającymi im na godną służbę na rzecz obywateli Polski, a nie były jedynie wynikiem znajomości i układów wśród partyjnych kolegów, to można by tej opinii przyznać rację. W chwili obecnej ogólnie wiadomym jest, jak większość partii tworzy swoje listy kandydatów, a na pozycję na liście wcale nie ma wpływu wykształcenie czy polityczne doświadczenie. W większości przypadków to właśnie kolesiostwo jest czynnikiem sprawczym, jeśli chodzi o wygląd list wyborczych. Proponowane przez nas zmiany są jednym ze sposobów ukrócenia tej bardzo złej praktyki. Warto tutaj wspomnieć, iż zasada 50 na 50 - to, co proponuje Ruch Palikota - spowodowałaby stymulację poprawy tej polityki w Izbie Wyższej. W tym miejscu pragnę wyrazić poparcie klubu Ruchu Palikota dla projektu złożonego przez panie posłanki na ręce pani marszałek w dniu 24 stycznia br. o zmianie ustawy Kodeks wyborczy, którego konkluzją nie jest wprawdzie wprowadzenie równego podziału miejsc na listach wyborczych. Ale popieramy go, gdyż jest głosem większości kobiet polskiego parlamentu. W projekcie tym panie posłanki nie proponują zwiększenia liczby ponad 35% dla kobiet i mężczyzn. Wskazać należy jedynie dość istotny fakt, bowiem w przedstawionym projekcie panie posłanki postulują dodanie do art. 211 i art. 425 § 3a, w którym to proponują, aby na miejscu pierwszym i drugim listy nie mogły znajdować się osoby tej samej płci, zasadę tę należy zastosować odpowiednio do każdej kolejnej dwójki. Odstąpić od tej zasady jednak będzie można po wyczerpaniu listy kandydatów. Ten ostatni zapis pozwala wysunąć jednoznaczne stwierdzenie, iż będzie go można bardzo łatwo ominąć. Jedynym zabiegiem, który będzie trzeba wykonać, będzie niedopuszczenie do wpisania na listę odpowiedniej liczby kandydatów płci żeńskiej lub męskiej, która to liczba miałaby zapewnić naprzemienność na liście kandydatów. Pokuszę się o stwierdzenie, że tak zbudowany przepis nie doprowadzi do żadnej istotnej zmiany, gdyż ostatnie zdanie proponowanego § 3a stanowi swoistą furtkę do budowy list wyborczych na podstawie obecnych przepisów. Podsumowując, szanowni państwo, projekt Ruchu Palikota, który jest również wpisany w statut Ruchu Palikota, powoduje, iż tak naprawdę jesteśmy otwarci na uczestnictwo kobiet w życiu publicznym, w życiu poselskim, w życiu parlamentu. I absolutnie nie zgadzam się z tym, co mówiła pani poseł z Prawa i Sprawiedliwości, wygłaszająca stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość, iż jest to ograniczanie. Absolutnie nie, pani poseł, to nie jest ograniczanie. To, że kobiety, można powiedzieć, będą miały zagwarantowane te 50%, będzie stymulowało społeczeństwo, a głównie kobiety, do tego, żeby brać czynny udział w polityce. Niestety, jeśli listy są ustawiane w ten sposób, jak jest to w chwili obecnej, i mamy to tylko do 35%, wiadomym jest, że te ograniczenia będą. Tym bardziej że kiedy będą tworzone listy, kobiety będą zsuwane na niższe pozycje lub, co ciekawsze, nie będą dopuszczane po zapewnieniu tych 35%. A tak, jeśli będzie to przez nas przegłosowane, mam nadzieję, że będzie, to kobiety będą miały możliwość uczestniczenia w życiu politycznym. W chwili obecnej jest to ograniczone. I mam nadzieję, że panie nie chcą być przysłowiowym kwiatkiem do kożucha posłów tej Izby, a chcą działać i wspierać kobiety w życiu publicznym. Dziękuję bardzo. (Poseł Elżbieta Rafalska: Już widzieliśmy to wspieranie, jak wspieraliście.) (Poseł Krystyna Pawłowicz: Swoją marszałek wspieraliście.)