Mówca: Mirosław Suchoń
Data: 2016-07-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić w imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania. Projekt ten zawarty jest w druku nr 644. Szanowni państwo, projekt, nad którym procedujemy, został przygotowany, jak wskazują wnioskodawcy, celem zapewnienia stosowania rozporządzenia nr 511/2014 wraz z rozporządzeniem nr 2015/1866. Pierwsze z nich ustanawia zasady regulujące zgodność użytkowników Unii z wymaganiami protokołu z Nagoi w zakresie dostępu do zasobów genetycznych i tradycyjnej wiedzy związanej z zasobami genetycznymi oraz podziału korzyści z ich wykorzystania. Drugie określa zakres ustawy i przedmiot regulacji. Sam projekt ustawy określa z kolei zadania i właściwość organów administracji publicznej, zasady i tryb przeprowadzania kontroli dostępu i wykorzystania zasobów genetycznych oraz zasady odpowiedzialności za naruszenie przepisów tego rozporządzenia. I tak w art. 3 projektu postanawia się, iż organem krajowym odpowiedzialnym za stosowanie rozporządzenia będzie minister właściwy do spraw środowiska. Zapis ten wyczerpuje wymagania określone w art. 6 pkt 1 rozporządzenia, dotyczące wyznaczenia co najmniej jednego właściwego organu krajowego odpowiedzialnego za jego stosowanie. Intuicyjnie wydaje się, że to dobre rozwiązanie, gdyż właśnie minister właściwy do spraw środowiska dysponuje odpowiednim zasobem kompetencji i może poprawnie realizować te obowiązki. Z kolei w treści art. 4-10 wnioskodawcy proponują, aby zadania dotyczące kontroli użytkowników oraz rejestru kolekcji w obrębie Unii zostały powierzone głównemu inspektorowi ochrony środowiska oraz wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska. Z rzeczy istotnych dla projektu należy zauważyć, iż projekt ustawy w art. 5 zawiera delegację do wydania rozporządzenia określającego szczegółowy zakres kontroli użytkowników. To ważne rozwiązanie, gdyż obecną praktykę kontroli urzędniczych cechuje zbyt duża doza uznaniowości. Z tym trzeba oczywiście walczyć, te kontrole na każdym kroku, tam, gdzie można, obiektywizować. Pozytywnie oceniamy również fakt, że w projekcie znalazły się zapisy dotyczące możliwości podjęcia przez użytkownika działań lub środków naprawczych, a nienakładające kary bez możliwości poprawy. Projekt ustawy określa również tryb wpisywania kolekcji zasobów genetycznych do rejestru kolekcji. Na tym etapie procedowania nasze wątpliwości wzbudza brak terminów, w których inspektor i minister byliby zobowiązani do wykonania czynności określonych w art. 7 projektu. To oczywiście będziemy podnosić na etapie dalszych prac nad projektem w komisji. Ustawa zawiera także przepisy w zakresie kontroli kolekcji lub ich części już umieszczonych w rejestrze, w kolekcji w obrębie Unii. Mechanizm kontroli określony w art. 8 i 9 projektu jest podobny do mechanizmu kontroli użytkowników określonego w art. 4 i 5. Oceniamy pozytywnie fakt, iż następuje tu pewna standaryzacja podobnych procesów. Projekt zawiera również inne zapisy, ale z uwagi na ograniczony czas trudno odnieść się do nich całościowo. Oczywiście moi przedmówcy podnosili też część wynikającą z uzgodnień. Mam nadzieję, że będziemy nad tym procedować w komisji i wyjaśnimy te wątpliwości. Natomiast na koniec chcę wspomnieć o rzeczy w naszej ocenie zdumiewającej. Otóż projekt ustawy na podstawie wymagań wynikających z art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 511/2014 zawiera przepisy, które miały określać skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje do stosowania w przypadku naruszenia art. 4 i 7 rozporządzenia. Wyszło dla nas zdumiewająco. Są to, szanowni państwo, naszym zdaniem absurdalnie wysokie kary finansowe. Na przykład w art. 14 znajdujemy propozycję, aby za niezłożenie oświadczenia, czyli jakiejś kartki papieru, pisemnego potwierdzenia stanu faktycznego, urzędnik mógł nałożyć karę nawet do 10 tys. zł. Gdzie tu proporcjonalność? Bo na pewno nie można jej tłumaczyć dolną granicą kary. To jest zupełnie co innego. Z przykrością muszę stwierdzić, że takie przepisy, tak restrykcyjne, powstają niestety tylko i wyłącznie w polskich urzędach. W naszej ocenie te przepisy są zupełnie nieproporcjonalne. W tym obszarze mogą budzić wątpliwości co do ich zgodności z tym unijnym rozporządzeniem. One są wystarczająco odstraszające, natomiast oprócz tego, że są nieproporcjonalne, nie możemy na dzisiaj (Dzwonek) powiedzieć również nic o ich skuteczności, bo to będzie przedmiotem dopiero późniejszej ewaluacji. Pani marszałek, jeszcze dwa zdania.