Mówca: Joanna Augustynowska
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące sprawozdania z wykonania ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w roku 2014. Alkohol jest trudnym przeciwnikiem. Nieważne, ile pieniędzy wydajemy na walkę z jego nadmiernym spożywaniem, zawsze w naszym otoczeniu znajdą się osoby zmagające się z tym uzależnieniem. Naszym obowiązkiem jest więc wybór takich metod ograniczania szkód wynikających ze spożywania alkoholu, które są najbardziej efektywne. Mam tu na myśli takie działania, które przy ograniczonym budżecie przyniosą najlepsze efekty. Żeby dobrać najbardziej efektywne narzędzie do walki z omawianym przez nas problemem, ważna jest szczegółowa charakterystyka zagadnienia. Dlatego z dużym entuzjazmem podjęłam się lektury sprawozdania z wykonania ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Niestety, panie ministrze, bardzo mocno się zawiodłam. Zapoznając się z kolejnymi rozdziałami, nieustannie przychodziło mi do głowy to samo pytanie: Dlaczego? W sprawozdaniu czytam, że w 2014 r. żadne z województw nie podjęło działań w obszarze przeszkolenia personelu medycznego z zakresu procedury wczesnego rozpoznawania problemów alkoholowych i krótkiej interwencji wobec pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej. Zupełnie nie rozumiem, dlaczego. Czy urzędy marszałkowskie nie dysponują wystarczającymi funduszami? Czy uzasadniono to faktem, że personel medyczny był przeszkolony w poprzednich latach? Kolejny przykład. Na pytanie dotyczące realizacji przez szkołę przynajmniej jednego programu profilaktyki uniwersalnej z zakresu zachowań ryzykownych dzieci i młodzieży i promocji ochrony zdrowia psychicznego 42% ankietowanych szkół odpowiedziało twierdząco. Naturalne jest więc pytanie: Dlaczego 58% szkół nie zrealizowało żadnego programu w tym zakresie. Niestety w sprawozdaniu zabrakło wyjaśnienia na ten temat. Mogłabym wymieniać wiele innych przykładów, ponieważ cały dokument składa się wyłącznie z danych statystycznych, najczęściej bez żadnego komentarza. Jak możemy więc dyskutować nad problemami, które nie zostały dostatecznie zdefiniowane? Jak możemy oceniać sposób wykonywania obowiązków ustawowych, jeśli nie mamy pełnej informacji na ten temat? Po zapoznaniu się ze sprawozdaniem również mam wrażenie, że rok 2014 nie przyniósł znaczącej poprawy w rozwiązywaniu problemów alkoholowych, a w niektórych przypadkach sytuacja się nawet pogorszyła. Ze względu na ograniczenia czasowe wspomnę tylko o dwóch najpoważniejszych, według mnie, problemach. Po pierwsze, niedoinwestowane jest lecznictwo ambulatoryjne. Ustawa obowiązuje od ponad 30 lat, a wciąż w 9% powiatów nie udziela się ambulatoryjnych świadczeń w zakresie leczenia uzależnienia od alkoholu. Wydłużył się również średni czas oczekiwania na przyjęcie do całodobowych oddziałów terapii o 2 tygodnie. Po drugie, niestabilny jest system pomocy dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym. Zmniejszyła się liczba placówek realizujących specjalny program socjoterapeutyczny, a dzieci z rodzin z problemem alkoholowym stanowiły tylko 50% wszystkich uczestników zajęć. Również duża rotacja kadry uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie tych podmiotów. Kończąc, chciałabym również podzielić się obawami co do racjonalności wydawania środków publicznych w ramach rozwiązywania problemów alkoholowych. W sprawozdaniu przeczytałam, że głównym działaniem większości gmin z zakresu edukacji publicznej jest dystrybucja plakatów i ulotek. Moje pytanie jest takie: Czy dziś to są metody i środki, na które warto przeznaczać pieniądze? Czy nie lepiej zrobić to w trochę inny sposób, kreatywny, chociażby promować, robić jakieś lekcje czy zajęcia kreatywne w szkołach, bezpośrednio rozmawiać właśnie z tymi uczniami? (Poseł Anna Kwiecień: Pytanie do samorządu.) Plakat, pani poseł, powiesimy na przystanku i zaleje go deszcz. (Poseł Anna Kwiecień: Ale to robią samorządy.) Ale można wskazać kierunek, jeśli samorządy się mylą. (Poseł Anna Kwiecień: Są wskazywane.) Tak wynika z tego raportu, szanowna pani. (Poseł Anna Kwiecień: No właśnie.) Ze względu na niską wartość merytoryczną sprawozdania oraz w związku z brakiem wyraźnej poprawy w rozwiązaniu problemów alkoholowych będę rekomendowała moim koleżankom i kolegom z Klubu Poselskiego Nowoczesna wstrzymanie się od głosu. Dziękuję bardzo.