Mówca: Magdalena Łośko
Data: 2026-04-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić oświadczenie w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym. Projekt ustawy zmierza do uszczelnienia systemu opodatkowania papierosów elektronicznych, w tym urządzeń wykorzystujących technologię indukcji elektromagnetycznej. Uważamy, że zasada równego i sprawiedliwego opodatkowania wyrobów o porównywalnych funkcjach jest konieczna, zarówno z punktu widzenia uczciwej konkurencji, jak i interesu finansów publicznych. Odpowiadam panu posłowi Wichrowi: lobbystyczne działania to były, panie pośle, w przypadku kryptowalut i zastosowania weta prezydenckiego. (Poseł Patryk Wicher: Słabe to, do meritum.) Jednocześnie, wracając do ustawy, pragnę podkreślić, że w przypadku wyrobów takich jak e-papierosy kwestia fiskalna nie może być rozpatrywana w oderwaniu od fundamentalnego aspektu ochrony zdrowia publicznego, zwłaszcza zdrowia dzieci i młodzieży. Jak sam pan poseł Wicher podkreślał, jest członkiem Komisji Zdrowia. Dostępne badania naukowe i raporty instytucji zdrowia publicznego jednoznacznie wskazują, że e-papierosy nie są produktem obojętnym dla zdrowia. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, areozol wytwarzany przez e-papierosy zawiera substancje toksyczne i potencjalnie rakotwórcze, w tym formaldehyd, akroleinę oraz metale ciężkie. Badania wskazują również, że osoby używające e-papierosów mają istotnie wyższe ryzyko chorób układu oddechowego, nawet o ok. 30-40% w porównaniu do osób niekorzystających z tych produktów. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące młodzieży. Z raportów europejskich wynika, że w niektórych krajach nawet 20-30% nastolatków deklaruje kontakt z e-papierosami. W Polsce, według badań GIS i instytucji badawczych, odsetek młodych osób sięgających po e-papierosy należy do najwyższych w Europie. Szacuje się, że nawet co czwarty uczeń miał kontakt z tym produktem. Co więcej, badania wskazują, że młodzież korzystająca z e-papierosów ma kilkukrotnie większe prawdopodobieństwo sięgnięcia po tradycyjne wyroby tytoniowe w przyszłości. Nie można również pomijać kwestii uzależnienia. Nikotyna zawarta w płynach do e-papierosów jest substancją silnie uzależniającą, wpływającą negatywnie na rozwijający się mózg młodego człowieka. Badania neurologiczne wskazują, że ekspozycja na nikotynę w okresie dojrzewania może prowadzić do trwałych zmian w funkcjonowaniu układu nerwowego, zwiększając ryzyko zaburzeń koncentracji, depresji oraz uzależnień w dorosłym życiu. Na tle Europy widzimy wyraźny trend zaostrzenia regulacji dotyczących e-papierosów. Takie kraje jak Francja czy Niemcy wprowadzają coraz wyższe obciążenia podatkowe oraz ograniczenia sprzedaży, szczególnie w odniesieniu do produktów atrakcyjnych dla młodzieży, takich jak jednorazowe e-papierosy o smakach owocowych. Niektóre państwa, jak Belgia, zdecydowały się nawet na całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów. Wspólnym mianownikiem tych działań jest również przekonanie, że instrumenty fiskalne, w tym akcyza, są skutecznym narzędziem ograniczenia dostępności tych produktów dla młodych ludzi. Dlatego proponowane zmiany, zmierzające do objęcia akcyzą także nowych kategorii e-papierosów, w tym urządzeń działających na zasadzie indukcji elektromagnetycznej, należy ocenić pozytywnie. Eliminują one luki prawne, które mogłyby prowadzić do obchodzenia przepisów i oferowania tańszych, a przez to bardziej dostępnych produktów, również dla osób niepełnoletnich. Jednocześnie klub Koalicji Obywatelskiej podkreśla, że konieczne jest równoległe wzmacnianie działań edukacyjnych, skuteczniejsze egzekwowanie zakazu sprzedaży nieletnim oraz rozważanie dalszych ograniczeń dotyczących marketingu i dostępności tych produktów. Dzisiejsza debata nie dotyczy wyłącznie technicznych definicji czy stawek podatkowych. Dotyczy realnego wpływu państwa na zdrowie przyszłych pokoleń. Każda decyzja, która ogranicza dostępność produktów uzależniających i szkodliwych dla zdrowia, szczególnie wśród młodzieży, jest krokiem w dobrym kierunku. Odnosząc się do samych kwestii fiskalnych, odrzucając zarzuty pracodawców: podatek akcyzowy z natury obejmuje konkretne kategorie wyrobów uznanych przez państwo za szczególnie istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego, fiskalnego lub społecznego. Na tych samych zasadach funkcjonuje akcyza na papierosy, alkohol, paliwa, wyroby nowatorskie. Nie oznacza to indywidualnego prawa, lecz regulację konkretnego segmentu rynku o podwyższonym ryzyku zdrowotnym. Ponadto rynek e-papierosów i płynów nikotynowych jest dynamiczny i wymaga bieżącego dostosowywania prawa, zwłaszcza wobec gwałtownego wzrostu ich popularności wśród młodzieży, pojawiania się nowych form produktów i prób obchodzenia istniejących regulacji podatkowych. Wobec powyższego klub Koalicji Obywatelskiej wnosi o przyjęcie projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)