Mówca: Grzegorz Rusiecki
Data: 2023-03-08 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność zaprezentować stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej wobec rządowego projektu ustawy zawartego w druku nr 3027, dotyczącego wykonania Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, w zakresie współpracy w sprawach karnych. Projektowana ustawa w zakresie swojej regulacji ma służyć stosowaniu Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii, z drugiej strony. Podkreślić należy, że do czasu wyjścia Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej ekstradycja z Polski do Zjednoczonego Królestwa była prowadzona na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, natomiast po opuszczeniu Unii Europejskiej przez Zjednoczone Królestwo ekstradycja prowadzona jest na podstawie umowy o handlu i współpracy. Przewidziany w umowie system ekstradycji między państwami członkowskimi a Zjednoczonym Królestwem jest oparty na mechanizmie wydawania osób na podstawie nakazu aresztowania. Art. 599 umowy o handlu i współpracy określa czyny, w przypadku których może zostać zastosowany i wydany nakaz aresztowania, oraz przesłanki, które umożliwiają odmowę wydania osoby. Zgodnie z art. 599 ust. 3 umowy państwo może odmówić wykonania nakazu aresztowania i wydania wskazanej w nim osoby, powołując się m.in. na wyjątek ze względu na obywatelstwo, który jest z kolei uregulowany w art. 603 umowy. Stanowi on m.in., że można odmówić wykonania nakazu aresztowania na podstawie tego, że osoba, której dotyczy nakaz, jest obywatelem państwa wykonującego ten nakaz. Polska zdecydowała się skorzystać z wyjątku ze względu na obywatelstwo, a to z uwagi na treść art. 55 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który jest tutaj dość jednoznaczny i stanowi, że ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana z wyjątkami przypadków, które są szczegółowo określone w konstytucji. Tymczasem skoro umowa o handlu i współpracy została zawarta wyłącznie przez Unię Europejską - państwa członkowskie tutaj nie są samodzielnymi stronami tej umowy - nie może być ona zatem uznana za umowę ratyfikowaną przez Polskę w rozumieniu art. 55 ust. 2 konstytucji, a więc nie jest też źródłem prawa powszechnie obowiązującego. W celu wykonania obowiązku ekstradycji własnych obywateli, o których mowa w art. 603 umowy, niezbędne jest przyjęcie tej ustawy - w przeciwieństwie do umowy jest to jednostronny akt krajowy o charakterze czysto technicznym, który ogranicza do odesłania do właściwych postanowień umowy dotyczących wydawania osób pomiędzy Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem. Jako ustawa wykonująca akt prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, ustawa niniejsza pozwoli na stosowanie tych postanowień przez Polskę z poszanowaniem zakazu wynikającego z art. 55 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie faktycznym i prawnym klub Koalicji Obywatelskiej będzie popierał niniejsze rozwiązania. Dziękuję. (Oklaski)