Mówca: Elżbieta Kruk
Data: 2018-02-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi zgodnie z art. 1, wskazującym zakres regulowanych ustawą spraw, określa zasady: działania organizacji zbiorowego zarządzania oraz innych podmiotów zarządzających prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, tzw. niezależnych podmiotów zarządzających; udzielania zezwoleń na tego rodzaju działalność; nadzoru nad jej wykonywaniem oraz działania Komisji Prawa Autorskiego. Przedłożenie ma charakter dostosowawczy - do prawa Unii Europejskiej - i ma implementować do polskiego porządku prawnego dyrektywę w sprawie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczących praw do utworów muzycznych do korzystania on-line na rynku wewnętrznym z 2014 r. Harmonizacja zasad zbiorowego zarządu w prawie Unii Europejskiej była rozważana od wielu lat. W komunikacie Komisji Europejskiej z 2004 r. wskazywano, że stworzenie rynku wewnętrznego w obszarze praw autorskich i pokrewnych wymaga skutecznych mechanizmów zarządzania tymi prawami, w szczególności w środowisku cyfrowym, w którym wzrasta potrzeba licencjonowania ponadgranicznego, a więc istnienie efektywnego systemu zbiorowego zarządu leży w interesie zarówno uprawnionych, jak i użytkowników. Transponowana dyrektywa szczegółowo reguluje niemal wszystkie aspekty działalności organizacji zbiorowego zarządu, tj. ogólne zasady działania, relacje pomiędzy organizacją a uprawnionymi, zasady członkostwa, strukturę wewnętrzną i władzę, zasady zarządzania przychodami z praw, w tym dokonywania potrąceń od pobranych środków, relacje pomiędzy organizacjami, relacje z użytkownikami, obowiązki informacyjne i sprawozdawcze, w końcu zasady rozstrzygania sporów z udziałem organizacji. W preambule dyrektywy tę kompleksowość legislacji uzasadnia się znaczącymi różnicami w krajowych przepisach regulujących funkcjonowanie organizacji zbiorowego zarządzania, zwłaszcza w odniesieniu do ich przejrzystości i odpowiedzialności wobec członków i podmiotów uprawnionych. Natomiast jako podstawowe cele legislacji preambuła wskazuje zapewnienie koordynacji krajowych przepisów dotyczących warunków podejmowania działalności w zakresie zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz ustanowienie wymogów mających zapewnić wysoki poziom zarządzania, zarządzania finansowego, przejrzystości i sprawozdawczości. Zasady ogólne przyjęte przez polską ustawę z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w wielu przypadkach są zgodne z kierunkiem wskazanym w dyrektywie. Jednocześnie jej zapisy są zbyt ogólnikowe, a także fragmentaryczne, całkowicie pomijają np. niektóre istotne aspekty zbiorowego zarządu, takie jak np. stosunki organizacji z uprawnionymi czy zasady podziału i wypłaty zainkasowanych środków. W związku z powyższym rząd uznał, że wdrożenie dyrektywy do polskiego porządku prawnego wymaga przyjęcia nowej regulacji zbiorowego zarządu, która znacząco poszerzy zakres regulowanych kwestii oraz uszczegółowi zapisy niektórych istniejących już w praktyce rozwiązań. Wydaje się, że słusznie zdecydowano, że regulacja ta powinna znaleźć się w odrębnej ustawie zastępującej obecny rozdział 12 polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przy założeniu utrzymania i rozwinięcia niektórych rozwiązań charakterystycznych dla polskiego systemu zbiorowego zarządu. W wyniku przeprowadzonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego konsultacji społecznych w sprawie tego projektu wpłynęło 50 stanowisk od organizacji zbiorowego zarządzania, organizacji twórców kultury, izb gospodarczych zrzeszających użytkowników utworów i przedmiotów praw pokrewnych, instytucji kultury, organizacji bibliotekarskich, nadawców telewizyjnych, instytutów naukowych oraz organizacji społecznych i osób fizycznych. Zgłoszone w ramach konsultacji uwagi zostały częściowo przez ministra uwzględnione. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Prawo i Sprawiedliwość jest za skierowaniem rządowego projektu o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi do dalszych prac parlamentarnych. Dziękuję bardzo.