Mówca: Piotr Kowal
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu parlamentarnego Lewica mam zaszczyt zabrać głos w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr nr 1839, i sprawozdania komisji w tej sprawie, zawartego w druku nr 1879. W dużym skrócie trzeba powiedzieć, że ten projekt stanowi odpowiedź na trudności, które ujawniły się podczas wdrażania reformy z 2023 r. Jego zasadniczym celem jest usprawnienie procedur, odciążenie gmin, co jest szczególnie istotne, oraz umożliwienie im przygotowania planów ogólnych w terminie do 30 czerwca 2026 r. Najważniejszą zmianą w tej ustawie jest zastąpienie obowiązku uzgadniania projektu planu ogólnego obowiązkiem jego opiniowania przez właściwe organizacje, organy i instytucje. Pierwotny katalog kilkunastu podmiotów, z którymi gmina musiała przeprowadzać czasochłonne uzgodnienia, zostanie zastąpiony właśnie procedurą opiniowania, co znacząco uprości i przyspieszy proces planistyczny. Zredukowana zostanie liczba czasochłonnych procedur administracyjnych, które do tej pory wymagały wielu uzgodnień etapowych i formalnych decyzji, które czasem były wydawane z wielomiesięcznym opóźnieniem. Dzięki tej ustawie cały proces będzie miał charakter techniczny i opiniodawczy. Pozwoli to uprościć i skrócić proces planistyczny, co ma szczególne znaczenie dla samorządów, które dzisiaj stoją przed ogromnym wyzwaniem organizacyjnym i kadrowym w tym zakresie, bo przecież - o czym mówili przedmówcy - brakuje planistów, urbanistów, a jednocześnie w całym kraju przygotowuje się dziesiątki planów ogólnych. Trzeba natomiast zwrócić uwagę na to, że na wczorajszym posiedzeniu komisji zostały złożone poprawki - i dobrze - które zostały przyjęte przez komisję, zmierzające do pozostawienia obowiązku uzgadniania w odniesieniu do takich instytucji, jak: regionalne dyrekcje ochrony środowiska, parki narodowe, Centralny Port Komunikacyjny, Wody Polskie. Z jednej strony to są instytucje o charakterze strategicznym, a z drugiej - jest to odpowiedź na wątpliwości, które zgłaszały organizacje społeczne i które formułowali przedstawiciele opinii publicznej w zakresie chociażby ochrony środowiska. Tak że z jednej strony jest konsensus, który ma ułatwić samorządom szybsze planowanie, z drugiej strony zostały uwzględnione obawy, które podnosiła strona społeczna. Zmiany mają również na celu: doprecyzowanie zasad zgodności między planem ogólnym a planami miejscowymi, wprowadzenie większej elastyczności w zakresie wskaźników zabudowy oraz minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej, uzupełnienie katalogu wyjątków dla terenów o szczególnych uwarunkowaniach, takich jak obszary zabytkowe, komunikacyjne czy infrastrukturalne. Ważnym elementem omawianej nowelizacji jest przepis incydentalny, który ma na celu wstrzymanie do dnia 31 grudnia 2026 r. naliczania kar za nieterminowe wydawanie decyzji o warunkach zabudowy. To rozwiązanie ma na celu ochronę samorządów w okresie, gdy ich zasoby są skoncentrowane na opracowaniu planów ogólnych. Słuszne jest również doprecyzowanie w zakresie możliwości częściowego stwierdzenia nieważności planu ogólnego oraz wprowadzenie krótkiego, 7-dniowego vacatio legis. Klub parlamentarny Lewicy pozytywnie ocenia przedłożony projekt ustawy. Zanim zejdę z mównicy, pozwólcie państwo, że przyłączę się do podziękowań, które skierowali moi przedmówcy wobec pana ministra, ale również i do kolegów wzajemnie, dlatego że projekt jest ważny - myślę, że ponadpartyjnie dostrzegamy potrzebę wzmocnienia samorządów w tym obszarze - i tak jak powiedział jeden z przedstawicieli posłów wnioskodawców pan poseł Romowicz, absolutnie konsensusowy, więc przy sprawnym wsparciu pana ministra i jego zespołu udało się to zrealizować. Klub parlamentarny Lewica, tak jak powiedziałem, będzie popierać ten projekt. Mam nadzieję, że ustawa szybko zostanie wdrożona w życie. Dziękuję. (Oklaski)