Mówca: Witold Zembaczyński (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-02-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam zaszczyt przedstawić stanowisko dotyczące projektu ustawy zawartego w druku nr 221 o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, złożonego do laski marszałkowskiej przez posłów Platformy Obywatelskiej. Niniejszy projekt ustawy mający służyć podwyższeniu tzw. kwoty wolnej powstał w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2015 r, które stwierdza o niezgodności art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ustalającego stawki podatku dochodowego w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek, gwarantującego co najmniej minimum egzystencji, z art. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny ujął w swoim orzeczeniu, że przepis ten we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z dniem 30 listopada 2016 r. Trzeba w tym punkcie także nadmienić, że swoje ustawowe projekty zmian w kwestii uregulowania kwoty zgłosili Klub Poselski Nowoczesna oraz prezydent Rzeczypospolitej Andrzej Duda. Warto zaznaczyć, że druk nr 221 odnosi się do dwóch bardzo istotnych i powiązanych ze sobą kwestii, a mianowicie podwyższenia kwoty wolnej od podatku oraz związanego z tym uszczuplenia dochodów jednostek samorządów terytorialnych, których budżet w znacznym stopniu od tych wpływów jest zależny. Zanim jednak przejdziemy do analizy zapisów projektu, chciałbym zapytać posłów Platformy Obywatelskiej, dlaczego sprawą podniesienia kwoty wolnej od podatku zajęli się dopiero po oddaniu władzy, a nie przez poprzednie dwie kadencje. Czy w czasie sprawowania rządów nie widzieliście państwo, że zwiększenie kwoty wolnej, o której rozmawiamy, jest niezbędne, aby zapobiec zubożaniu społeczeństwa? Dlaczego nie dążyliście do wykorzystania tego mechanizmu podatkowego, aby pomóc najuboższym? Czy niezbędny był do tego wyrok Trybunału Konstytucyjnego? Pytań będzie więcej, bo nie sposób wytłumaczyć logikę postępowania, w której Platforma Obywatelska nie głosowała przeciw zabójczej dla budżetu państwa ustawie 500+, a wysuwała wręcz postulat, by tym dodatkiem socjalnym objąć nawet każde dziecko, co wiązałoby się z wydatkami budżetowymi powyżej 40 mld zł rocznie. Drodzy państwo, gdzie wasza wiarygodność? Partia polityczna, która już raz była u władzy i własnoręcznie konstruowała budżet, nie powinna popierać rozwiązań zagrażających równowadze finansów publicznych. Jak w obliczu tego sfinansować wymagane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego podwyższenie kwoty wolnej do proponowanego w projekcie ustawy poziomu 8 tys. zł, gdy koszty sięgną poziomu 8 mld zł po stronie budżetu państwa i 8 mld dla jednostek samorządu terytorialnego? Po zapoznaniu się z drukiem nr 221 złożonym przez posłów Platformy Obywatelskiej klub Nowoczesna przedstawia do niego następujące uwagi: 1. W omawianym projekcie ustawy zapisaliście państwo kwotę zmniejszającą podatek na stałe w wysokości 1440 zł, zapisując jednocześnie sposób korygowania tej kwoty, który nie jest wystarczająco precyzyjny. Szanowni państwo, tutaj tworzymy prawo. Czy chcecie tworzyć złe prawo, które pozwala na różną interpretację, czy może chcecie tworzyć jasne i zrozumiałe prawo? Nowoczesna w swoim projekcie zaproponowała sposób wyliczenia oparty na algorytmie zmiennych, co pozwoli na podniesienie kwoty wolnej od podatku dochodowego w sposób przewidywalny na kolejne lata. 2. Sposób wyliczania waloryzacji kwoty wolnej od podatku dochodowego dla osób fizycznych określany na podstawie wskaźnika CPI, czyli wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, tzw. wskaźnika inflacji konsumenckiej. Wskaźnik ten obliczany jest co miesiąc przez Główny Urząd Statystyczny. Jednak, jak zwraca uwagę w swojej opinii Krajowa Izba Biegłych Rewidentów, wykorzystanie wskaźnika CPI może spowodować trudności w oszacowaniu dochodów i niestabilność w konstruowaniu budżetów jednostek samorządu terytorialnego. W podobnym tonie wypowiada się o zgłoszonym projekcie ustawy autorstwa Platformy Obywatelskiej również Komisja ds. Finansów Publicznych Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Pozostając przy wykorzystaniu wskaźnika CPI, zdaniem klubu Nowoczesna nie będzie on w pełnym stopniu obiektywny, tak jak wskaźnik minimum egzystencji określany przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. W projekcie przedstawionym przez klub Nowoczesna kwota zależna jest od wskaźnika minimum egzystencji, który będzie bardziej miarodajny. 4. Niezwykle istotna w konstrukcji ustaw dotyczących podatków od osób fizycznych jest kwestia udziału jednostek samorządu terytorialnego w tych dochodach, które to dochody stanowią znaczną cześć budżetu wspominanych jednostek. Jak w swoich opiniach zauważa zarówno komisja ds. finansów publicznych, jak i Krajowa Izba Biegłych Rewidentów w wyniku proponowanej zmiany jednostki samorządu terytorialnego utracą znaczną cześć dochodów własnych, a dodatkowy niepokój budzi fakt, że różnice mają zostać pokryte z subwencji. Takie rozwiązanie przy braku zmian w sposobie naliczania subwencji, czyli naliczanie jej w sposób niezmieniony, spowoduje realne zmniejszenie wartości budżetów jednostek samorządów terytorialnych. 5. Warto zwrócić również uwagę, że proponowany przez Platformę Obywatelską procentowy udział w dochodach nie wyrównuje realnych strat, jakie poniosą samorządy w wyniku zmian w ustawie, co sygnalizują powyżej wspomniane opinie. Platforma Obywatelska zakłada, że procentowy udział powinien rosnąć wraz z upływem czasu, co nie zrekompensuje zmniejszenia wpływów z podatku. Warto jeszcze wspomnieć o proponowanych wartościach. Platforma postuluje wzrost udziału w podatku dla gmin docelowo do 48,82%, powiatów - 12,82% i województw - do 1,97%. Realnie patrząc na państwa propozycje, już teraz wiemy, że prowadzić będą one do zmniejszenia wpływów samorządów z tytułu podatku PIT. Posłowie Platformy Obywatelskiej, czy chcecie państwo, aby samorządy nie mogły realizować powierzonych im zadań z powodu braku środków? Nowoczesna zakłada zwiększenie udziału w dochodach z PIT do 49,9% dla gmin, 13,6% dla powiatów i 2,12% dla województw, co pozwoli na utrzymanie poziomu wpływów z podatku PIT dla jednostek samorządu terytorialnego na obecnym poziomie. W związku z powyższymi uwagi wnoszę w imieniu klubu Nowoczesna o skierowanie projektu po pierwszym czytaniu do prac w komisjach.