Mówca: Czesław Sobierajski
Data: 2015-02-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! W lutym mija 122. rocznica śmierci, to znaczy urodzin... Jeszcze raz. W lutym mija 122. rocznica śmierci księdza Norberta Bończyka. To jedna z najpiękniejszych postaci XIX-wicznego Śląska. Kapłan, poeta, inicjator polskich związków i stowarzyszeń. Wytrwałą pracą na polu każdej z tych dziedzin zdobył sobie szacunek i uznanie Ślązaków. Zwany był śląskim Homerem. Był autorem artykułów, wierszy do ˝Zwiastuna Górnośląskiego˝, działaczem narodowym na rzecz polskości Górnego Śląska oraz orędownikiem czystości mowy polskiej na Górny Śląsku. Przez wiele lat był współpracownikiem legendarnego księdza Józefa Szafranka, gorliwego obrońcy praw narodowych i religijnych ludu śląskiego. Jego osobowość wywarła duży wpływ na postawę młodego kapłana Norberta Bończyka. Ślązacy powinny być dumni z posiadania takiego poety, jakim był Norbert Bończyk. Żaden inny zakątek ziemi polskiej nie może się poszczycić odpowiednikiem górnośląskiego Homera, który z taką żarliwością ukochał swoją ziemię rodzinną wraz z jej ludem, przyrodą, kulturą i specyfiką. Nigdy jednak nie zasklepił się w ciasnym podwórku środowiska prowincjonalnego, z którego wyszedł, lecz obejmował swoim gorącym sercem i szlachetnym umysłem całą Polskę i cały naród. Ksiądz Norbert Bończyk urodził się 6 czerwca 1837 r. w Miechowicach, podówczas wiosce pod Bytomiem, dziś to dzielnica miasta. Pochodził ze śląskiej rodziny górniczej. Jego ojciec był sztygarem w kopalni cynku i ołowiu Maria w Miechowicach. Z domu rodzinnego wyniósł znajomość gwary śląskiej i szacunek do swoich współziomków. Szkołę elementarną ukończył w Miechowicach, a miejską w Bytomiu. Potem w liceum w Gliwicach uczestniczył w nadobowiązkowych lekcjach języka polskiego. Zaowocowało to trwającą do końca życia fascynacją poezją Mickiewicza, Malczewskiego i innych. Następnie ukończył wydział teologii katolickiej na Uniwersytecie Wrocławskim. Święcenia kapłańskie przyjął w 1862 r. Został wikarym w Piekarach Śląskich, w tej kolebce polskości, obok Bytomia, na Górnym Śląsku. Wstąpił do Towarzystwa Górnoślązaków. Wtedy pisane wcześniej przez siebie po polsku wiersze zaczął drukować w ˝Zwiastunie Górnośląskim˝. W roku 1869 założył Towarzystwo Polsko-Katolickie pod nazwą Kasyno, które skupiało wszystkie stany. Prowadził w nim codziennie odczyty i pogadanki w języku polskim. Założył Towarzystwo Świętego Alojzego w Bytomiu - organizację społeczno-kulturalną dla młodzieży, której celem było szerzenie kultury, oświaty i polskości na Śląsku. Ułożył dla niej statut i był jej pierwszym prezesem. Z jego inicjatywy zaczęły powstawać podobne towarzystwa prawie na całym Górnym Śląsku. Dla sztandaru koła tego stowarzyszenia w Piekarach Śląskich ułożył wymownie brzmiący czterowiersz: Te, młodzieży, wznoś sztandary/ Broń języka, broń swej wiary!/ Kto te ojców skarby spodli/ Darmo się do Boga modli! Ksiądz Bończyk był patriotą - wspominała pani Sikora, jego krewna - jakich mało teraz u nas. W każdą niedzielę po nieszporach ksiądz Bończyk miał nauki w Kasynie. Przychodziło na nie tylu ludzi ze wszystkich wsi, że często musieli stać pod oknami, bo sala nie mogła ich pomieścić. Przychodziłam do księdza Bończyka często, miałam wtedy 14 lat. Za każdym razem ksiądz Bończyk pytał mnie: Co wiesz o Polsce? Co cię ojciec uczył o Polsce? Jeden raz powiedziałam mu: Wuju, mogę powiedzieć o Urszulce Kochanowskiego. Kiedy mu powiedziałam, to się tak ucieszył, że z radości mnie pocałował. Innym razem powiedziałam mu to, czego mnie ojciec nauczył. Pamiętam to do dziś: ˝Ja kocham cały naród! - objąłem w ramiona/ Wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia,/ Przycisnąłem tu do łona,/ Jak przyjaciel, kochanek, małżonek, jak ojciec:/ Chcę go dźwignąć, uszczęśliwić,/ Chcę nim cały świat zadziwić (...)˝. Gdy ksiądz Bończyk to usłyszał, rozpłakał się z radości. Gdyby wszyscy byli tacy jak twój ojciec, to ojczyzna by nie zginęła. Można by jeszcze wiele przytaczać faktów, jak cudownym był polskim patriotą i poetą. Napisał takie utwory jak ˝Stary kościół miechowski˝, ˝Góra Chełmska czyli Święta Anna...˝. Zmarł 18 lutego 1893 r., 122 lata temu. Gdy umarł, napisano: Umarł kapłan, jeden z najgorliwszych. Lecz nie tylko do pracy w Kościele ograniczył swoje działanie dla dobra ludu. Nie było sprawy ważniejszej, lud katolicki obchodzącej, w której by nie wziął udziału i której by doświadczoną radą swoją nie poparł. (Dzwonek) Już kończę, ostatnie zdanie. Znał go cały Śląsk, znały i dalsze strony, gdzie polski lud mieszka. To się stało dzięki pismom ˝Stary kościół miechowski˝, ˝Góra Chełmska...˝ i wielu innym. Szanowni Państwo! Warto sięgnąć po te pisma, po te książki księdza Norberta Bończyka, Homera śląskiego, i uświadomić sobie, że tacy właśnie Ślązacy, kapłani żyli na Śląsku i dlatego Śląsk pozostał polski i wrócił do Polski.