Mówca: Mirosław Adam Orliński
Data: 2026-01-23 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Wielce Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawię stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw z druku nr 2121. Na wstępie trzeba powiedzieć, że to, co przedstawiła pani poseł Bartuś w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, nijak się ma do tego, co jest w tym projekcie. Proponowana konstrukcja rozwodu pozasądowego ma stanowić wyjątek, podkreślam: wyjątek, od reguły rozwiązywania małżeństwa przez sąd. Mając na uwadze zasadę trwałości małżeństwa, posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego i marszałkowie, jak marszałek Józef Zych i marszałek Adam Struzik, wspólnie walczyli o te zapisy w konstytucji z 1997 r. Robili to, mając na uwadze właśnie zasady trwałości małżeństwa, dobra dziecka, wspólnego dziecka poczętego, a także potrzebę zapewnienia pewności prawa. W tych kwestiach przewiduje się określone ograniczenia w dostępie do procedury pozasądowej, o której mówiła pani poseł Dolniak. Tak naprawdę przy tych rozwiązaniach jest to kluczowe. Do najważniejszych przesłanek należy nieposiadanie wspólnych małoletnich dzieci i wspólnych dzieci poczętych, a także minimum rok stażu małżeńskiego. Konieczną przesłanką jest również zupełny i trwały rozkład pożycia, co oboje małżonkowie będą potwierdzali, składając oświadczenie w tej kwestii. Ta zgoda obu stron jest kluczowa. Jeżeli obie strony stwierdzą w tych oświadczeniach brak pożycia i dojdą do wniosku, że małżeństwo uległo rozpadowi, to będzie pokazywało, że rzeczywiście nie ma takiej możliwości, aby ten stan prawny małżeństwa utrzymać. Ważną cechą rozwodu pozasądowego jest właśnie konieczność występowania w pełni zgodnego stanowiska małżonków. Jest to tutaj zapisane i przedstawione. Projektowana nowelizacja ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje podstawowe przesłanki rozwodu pozasądowego, jak również jego unieważnienia. Unieważnienie rozwodu pozasądowego będzie wymagać postępowania przed sądem. To też jest ważne zabezpieczenie, które zostało tutaj zapisane. Rzeczywiście będzie można tego dokonać przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Należy jednak podkreślić, że są zabezpieczenia - przesłanki, których zajście trzeba będzie wykazać, aby otrzymać rozwód pozasądowy. Małżonkowie są zgodni w sprawie rozwiązania małżeństwa. Pozostają w związku małżeńskim co najmniej rok. Nie mają wspólnych małoletnich dzieci. Nastąpił między nimi zupełny i trwały rozkład pożycia. Nie toczy się między nimi sprawa o rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa. Oboje są obywatelami polskimi lub - w przypadku różnych obywatelstw - mają miejsce zamieszkania w Polsce. To jest projekt bardzo mocno obwarowany. Trzeba spełniać te kryteria. Jest to projekt przedstawiony jako projekt rządowy, który powinien być skierowany do komisji. Tam powinny toczyć się prace nad nim i debata. Podsumowując, projekt dotyczy wprowadzenia do prawa polskiego, na wzór unormowań funkcjonujących także w innych krajach, możliwości pozasądowego rozwiązania małżeństwa. Jako Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga jesteśmy za skierowaniem tego projektu do komisji, za jego wypracowaniem i dopracowaniem. Kierunek jest słuszny. Dziękuję. (Oklaski)