Mówca: Mirosław Suchoń (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-02-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami po przedstawieniu sprawdzania komisji, druki nr 3108 i 3127. Wysoka Izbo! Przedłożony przez rząd projekt zmian w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ma na celu wykonanie dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z pierwszym z nich, z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt SK 26/14, w którym orzeczono niekonstytucyjność art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze wspomnianej ustawy, należy dokonać zmian w zakresie, w jakim przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców uzależnia się od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców. Natomiast w celu realizacji drugiego wyroku, z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 39/15, w którym orzeczono o niekonstytucyjności art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy dokonać zmian w zakresie, w jakim przepisy ustawy wyłączają prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 ustawy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie. Ponadto - jak wskazano w uzasadnieniu - w projekcie zawarto regulacje mające na celu zagwarantowanie pewności stosunków prawnych w odniesieniu do nieruchomości objętych regulacją art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez wprowadzenie terminu wygaśnięcia uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na początku pragnę zwrócić uwagę, iż realizacja wyroków TK powinna następować w trybie pilnym, tym bardziej jeżeli sprawa dotyczy spraw istotnych dla obywateli, a z pewnością kwestie własności należą do tej właśnie kategorii spraw. W tej szczególnej sytuacji dodatkowo dwie strony mają często rozbieżne interesy. Z jednej strony są właściciele pozbawieni majątków, a z drugiej - obecni użytkownicy, którzy przez wiele lat żyją w niepewności. Tymczasem dopiero po 4 latach rząd podjął się realizacji pierwszego z wyroków. To rodzi uzasadnione wątpliwości systemowe dotyczące pewności praw i stabilności stosunków majątkowych. Dlatego bardzo negatywnie należy ocenić niezwykle długi okres zwłoki w przygotowaniu rozwiązania prawnego, co dodatkowo z uwagi na przyjęte rozwiązania wydłuża czas potrzebny na ustalenie ostatecznych stosunków majątkowych. Niemniej jednak podczas posiedzenia komisji posłowie byli zgodni co do kierunku przyjętych zmian. Wątpliwości budziły kwestie terminów, w tym okresu 20 lat dotyczącego ubiegania się o zwrot oraz okresu 3 lat dotyczącego zgłaszania roszczeń. Wyjaśnienia pana ministra przyjęliśmy do wiadomości, choć nie rozwiewają do końca naszych wątpliwości. Już po posiedzeniu komisji dotarło jednak do nas stanowisko Polskiego Związku Działkowców wskazujące na liczne niebezpieczeństwa. W wyniku przyjętych kilkadziesiąt lat wcześniej rozwiązań mamy do czynienia z sytuacją, w której część terenów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe może podlegać procesom reprywatyzacji. W związku z tym związek wskazuje na cztery podstawowe niebezpieczeństwa: po pierwsze, niebezpieczeństwo pozbawienia własności osób, które w dobrej wierze przez lata inwestowały w infrastrukturę; po drugie, niebezpieczeństwo dekompozycji jednolitych terenów stanowiących od lat ukształtowane dobro społeczne w postaci ogrodów działkowych; po trzecie, konieczność wypłaty wysokich sum odszkodowań przez samorządy, które nie są na ten proces finansowo odpowiednio przygotowane przez rząd; po czwarte, możliwość wzmożenia się działań tzw. mafii reprywatyzacyjnych. Dodatkowo pojawiło się pytanie do pana ministra o to, dlaczego do konsultacji nad projektem ustawy rząd nie zaprosił Polskiego Związku Działkowców, choć wszyscy wiemy że ogródki działkowe miało lub ma pół Polski, natomiast sam związek zrzesza osoby posiadające takie ogródki. To wielkie niedopatrzenie. Dlatego choć klub Nowoczesna zgadza się z kierunkiem przyjętym w ustawie, to stoimy na stanowisku, że konieczne są dalsze wyjaśnienia dotyczące spraw przeze mnie poruszonych. Dlatego proszę pana ministra o ustosunkowanie się do tych kwestii, które zostały przeze mnie podniesione. Decyzję o dalszym losie tej ustawy podejmiemy po wysłuchaniu wyjaśnień. Dziękuję.