Mówca: Piotr Pyzik (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-02-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie koniecznych zmian w podejściu wymiaru sprawiedliwości do obywatela Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ciągu ostatnich 3 lat wprowadziliśmy szereg zmian prawa, które stanowią bez wątpienia milowy krok w ucywilizowaniu i unowocześnieniu postępowania w sprawach cywilnych i karnych przed sądami. Wciąż jednak na szczególną uwagę zasługuje skupienie się na kwestii racjonalizacji i przyspieszenia postępowań i zredukowanie możliwości obstrukcji i przeciągania postępowania przez stronę nieuczciwą. Jednocześnie nie można zgubić z pola widzenia również ludzkiego aspektu wymiaru sprawiedliwości, nade wszystko odbudować trzeba zaufanie obywateli do sądów. Znaczną część tego zaufania buduje się na wiarygodności, uczciwości i traktowaniu z należytym szacunkiem nie tylko w krótkiej chwili ogłaszania władczego rozstrzygnięcia. Wówczas zazwyczaj jedna ze stron nie jest zadowolona. Najważniejsze jest więc to, w jaki sposób sądy rozmawiają, korespondują i w jaki sposób traktują obywateli, którzy postanowili szukać ich pomocy w uzyskaniu sprawiedliwości. W związku z tym nasuwa się kilka niezwykle istotnych uwag. W dobie wzrastającej mobilności społecznej, upowszechnienia się korzystania z rynku mieszkań na wynajem oraz związanej z tym faktycznej iluzoryczności obowiązku meldunkowego od lat narasta problem z doręczeniami korespondencji sądowej, zwłaszcza w sprawach cywilnych, gdzie postępowania nie poprzedzają działania innych organów państwa. Zasada, iż za doręczone uznaje się pismo skierowane listem poleconym na znany sądowi - bywa, że jedynie z treści pozwu - adres pozwanego, niezależnie od tego, czy i z jakiego powodu pismo nie zostało odebrane, jest bez wątpienia skutecznym środkiem uniemożliwiającym uchylanie się od postępowania. Praktyka wskazuje jednak, że liczba spraw, w których osoby faktycznie nieuchylające się od żadnej odpowiedzialności prawnej zostają obarczone skutkiem postanowienia sądu, o czym dowiadują się zazwyczaj, kiedy stają np. wobec komorniczej windykacji, jest stosunkowo duża i wciąż rośnie. W związku z tym, mimo iż w takiej sytuacji przysługuje procedura zaskarżenia rozstrzygnięcia, przepisy nie są co do tego jasne, na co wielokrotnie zwracali uwagę kolejni rzecznicy praw obywatelskich. Skoro w większości takich przypadków na etapie postępowania egzekucyjnego nie istnieje żaden problem z ustaleniem rzeczywistego miejsca zamieszkania pozwanego, należałoby zobligować sądy do dokonania analogicznych czynności. To także krok w kierunku przyspieszenia i racjonalizacji postępowania oraz ograniczenia nieuczciwych praktyk stron, do jakich bez wątpienia zalicza się podawanie w pozwie czy wniosku o wydanie nakazu zapłaty nieprawidłowego adresu pozwanego. Byłby to o wiele uczciwszy sposób traktowania obywateli niż praktyka wydawania zaocznie wyroków czy nakazów zapłaty i liczenie, że jakaś część pozwanych nie zdoła się odwołać, a sprawa przestanie obciążać wymiar sprawiedliwości. Wciąż trudnym tematem jest sposób traktowania pism, wniosków i stanowisk kierowanych przez obywateli do sądów, które nie są tworzone z pomocą wykwalifikowanej pomocy prawnej lub zastępców procesowych. Sądy w różny sposób postępują w takich przypadkach, czasem dokonując czynności stojących w sprzeczności z interesem osoby składającej napisany własnoręcznie, dalece niedoskonały wniosek. Sądzę, że istotną normą, w sposób jednoznaczny zawartą w przepisach regulujących pracę sądów, powinno być, iż z pisemnego stanowiska strony nie można wyciągać wniosków proceduralnie dla tej strony niekorzystnych. W ramach czynności przygotowawczych powinien funkcjonować obowiązek ustalenia przez sąd w bezpośrednim kontakcie ze stroną wątpliwości co do jej stanowiska, które zostało wyrażone na piśmie, jeśli sąd uznaje je za niejednoznaczne lub dla strony niekorzystne. Wymiar sprawiedliwości, a w szczególności sądy są stworzone dla dobra obywateli i powinny, przy pełnej niezawisłości w zakresie orzekania i pełnej władzy wydawania władczych rozstrzygnięć, pełnić rolę służebną wobec społeczeństwa. Jak każda władza publiczna. Dziękuję. Przebieg posiedzenia