Mówca: Krystian Jarubas
Data: 2017-02-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego mam przyjemność przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1287. Szanowni państwo, rządowy projekt nowelizacji ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw ma w swoim założeniu wprowadzić nową ścieżkę kariery badawczej. Jak rozumiem, naukowcy na jej podstawie będą mogli zamiast habilitacji robić tzw. doktorat badawczy, a to zdaniem wnioskodawcy szybsza ścieżka kariery zawodowej. Koncepcja ma być pomostem między biznesem a nauką. To założenie główne. Pytanie, czy w projekcie umownym drobnym drukiem nie jest napisane coś jeszcze. Jak wiemy, dotychczas rozprawa doktorska musiała być nowym, oryginalnym rozwiązaniem jakiegoś problemu naukowego. To ma się zmienić, ma być traktowane szerzej, bo rozprawą mogłoby być także oryginalne, nowatorskie rozwiązanie w zakresie zastosowania wyników własnych badań w sferze gospodarczej. To ciekawa koncepcja, bo do teorii dołącza praktykę. Jednocześnie w przepisach nadal jest wymóg wiedzy teoretycznej i umiejętności samodzielnego prowadzenia prac naukowych. Pozostaje jednak pytanie, czy ta zmiana powinna być jednoznaczna z możliwością nadawania uprawnień równoważnych z uprawnieniami doktora habilitowanego. Pozwolą państwo, że posłużę się tu opinią powszechnie dostępną, także na łamach mediów. Zdaniem Komitetu Kryzysowego Humanistyki Polskiej zmiany proponowane przez ministra Gowina stwarzają pole dla patologii na dużą skalę. Pojawia się zagrożenie uznaniowością decyzji, zwiększa się uczelniany feudalizm. W założeniu projektu system doktoratów badawczych mógłby być wprowadzony przez tzw. granty promotorskie. Mówili już o tym także przedstawiciele resortu nauki. W tym systemie w konkursach startowaliby tzw. promotorzy po to, by przekazywać granty swoim podopiecznym, doktorantom. Zdaniem ministerstwa nauki chodzi o to, by młody człowiek przez pierwsze lata kariery miał swojego mentora. Pojawiają się jednak - jak słyszeliśmy przed chwilą - opinie, że może to tworzyć system swoistego uczelnianego feudalizmu. Co gorsza, jeśli w taki system wkradłyby się także przesłanki polityczne, wtedy mogłoby to oznaczać promowanie tylko tych naukowców, którzy - jak to się mówi - idą zgodnie z linią partii. Na pewno trzeba unikać upolitycznienia nauki, a więc także dmuchać na zimne i nie budować systemów, które sprzyjałyby takiemu upolitycznieniu. Niepokojące są opinie samych naukowców. Zdaniem wielu zwiększenie innowacyjności polskiej gospodarki to krok w dobrym kierunku, ale jak ocenia m.in. prof. Kleiber, były prezes Polskiej Akademii Nauk, problem leży w proponowanym systemie, w sposobie realizacji. Podzielamy ocenę, że wybiórcze traktowanie tematu nie służy polskiej nauce. Pamiętamy, że ministerstwo zapowiadało cały pakiet ustaw, który powinien być oceniany kompleksowo. Przypominam jednocześnie, że dziś za kształt dokonywanych zmian pełną odpowiedzialność ponosi PiS. Ale, szanowni państwo, w związku z tym, że pojawia się wiele wątpliwości i należałoby dopracować pewne kwestie, klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za skierowaniem projektu do komisji. Dziękuję bardzo.