Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2023-01-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko mojego klubu, klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów w odniesieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, druki sejmowe nr 2865 i 2911. Wysoka Izbo! Rzeczywiście komisja procedowała nad tym projektem 10 stycznia, natomiast należy z tego miejsca również wyraźnie podkreślić, że ten projekt jest niezwykle złożony. Dotyczy bardzo odpowiedzialnej i delikatnej materii. Jest projektem czysto technicznym, związanym przede wszystkim ze stosowaniem rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w sprawach: użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, a także utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie odpraw granicznych, zmiany konwencji wykonawczej do układu z Schengen oraz zmiany i uchylenia rozporządzenia nr 2018/1861, w obszarze wjazdu i pobytu obywateli krajów trzecich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen. Z tego miejsca również należy powiedzieć, że w odniesieniu do rządowego projektu ustawy, nad którym w tej chwili debatujemy i się pochylamy, rzecznik praw obywatelskich wniósł szereg uwag i opinii, które wskazują, że zmiany w ustawie o cudzoziemcach mogą rodzić bezpośrednio lub pośrednio negatywne skutki. Szczególnie wątpliwości budzi przeniesienie kompetencji szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na komendanta głównego Straży Granicznej jako organu wyższego stopnia. I chodzi tu o wątpliwości nie tylko ze strony rzecznika praw obywatelskich, ale również ze strony innych gremiów, które nad tym projektem się pochylają. Należy także powiedzieć, że w tej ustawie jest szereg zmian obejmujących postępowania w sprawach m.in. zobowiązania cudzoziemca do powrotu, udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, udzielenia zgody na pobyt tolerowany, cofnięcia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, cofnięcia zgody na pobyt tolerowany, wydawania lub wymiany karty pobytu. Śledząc dokładnie zapisy ustawy, widzimy, że komendant główny Straży Granicznej ma być również organem odwoławczym od decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu czy zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy też pobyt tolerowany. Powstaje zatem szereg wątpliwości dotyczących tego, czy organ ten nie powinien być zastąpiony organem zewnętrznym, tak aby można było prowadzić skuteczną procedurę odwoławczą. W ustawie również wprowadza się instrument umożliwiający skrócenie z 14 do 7 dni terminu odwołania od niektórych decyzji. Skrócony czas odwołania będzie stanowić barierę skutecznego przeprowadzenia środka odwoławczego. W ustawie podkreśla się i daje możliwość skrócenia terminu, chodzi o jego dolną granicę, na dobrowolny powrót cudzoziemca z 15 do 8 dni. W tym momencie należałoby się zastanowić, czy takie skrócenie nie sprawi, że pojawi się kolejny problem, problem nielegalnego pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wysoka Izbo! Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe pochyla się nad tym projektem ustawy. Czekamy do jutrzejszego posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych i po tym posiedzeniu podejmiemy ostateczną decyzję co do stanowiska naszego klubu w sprawie przedmiotowej ustawy. Bardzo dziękuję.