Mówca: Jarosław Zieliński
Data: 2025-09-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Panowie Ministrowie! Pani Komendant! Panowie Komendanci! Przedstawiciele Resortu Spraw Wewnętrznych i Administracji! Rząd deklaruje, że projekt ustawy zawarty w druku nr 1623 ma na celu zwiększenie motywacji finansowych i stworzenie lepszych warunków. Chodzi o to, żeby funkcjonariusze pozostawali w służbie i żeby ci, którzy mogą do niej przystąpić, mieli zwiększoną motywację do wstępowania do służb podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji i nadzorowanych przez niego. Trudno się nie zgodzić ze słusznością tego celu, tych potrzeb, bo zwłaszcza wobec współczesnych zagrożeń geopolitycznych, tych zewnętrznych i tych wewnętrznych, bezpieczeństwa państwa i obywateli musi strzec odpowiednia liczba dobrze wyszkolonych, wysoko zmotywowanych i wyposażonych w nowoczesne narzędzia funkcjonariuszy wszystkich służb państwowych. Wobec zwiększających się zadań związanych z wojną toczącą się blisko polskiego terytorium, na Ukrainie, wojną hybrydową na granicy polsko-białoruskiej, instrumentalizacją migracji, przestępczością zorganizowaną, międzynarodową, cybernetyczną i innymi rodzajami zagrożeń w ostatnich latach zwiększamy ustawową liczbę etatów w poszczególnych służbach, ale niestety wciąż w niektórych z nich - nie we wszystkich, ale w niektórych, np. w Policji, Straży Granicznej czy SOP - utrzymuje się duża liczba wakatów. Problemu tego nie udało się, wbrew temu, co mówił pan minister, dotychczas trwale rozwiązać mimo podejmowanych wysiłków i rozwiązań, które zostały już wprowadzone. W największej formacji podległej ministrowi spraw wewnętrznych i administracji, czyli w Policji, liczba wakatów w ciągu ostatnich 15 lat, w latach 2010-2024, utrzymywała się na poziomie średnio 4,5-5,5%. Najlepszy wynik udało się osiągnąć w roku 2016 - 2,27% wakatów i w 2021 r. - 2,66% wakatów. Najgorsze wskaźniki to niestety lata ostatnie. W 2023 r. - 9,7% wakatów i 2024, koniec grudnia - 10,7% wakatów. Najtrudniejsza sytuacja utrzymuje się w garnizonie stołecznym, o czym mówił pan minister, mimo że policjanci otrzymują tutaj specjalny dodatek do uposażenia. W roku 2024 odsetek wakatów przekroczył 24%, panie ministrze, nawet nie 20%. W najlepszym pod tym względem roku 2016 wakaty stanowiły tylko 2,84%. Skok jest niestety duży i, można powiedzieć, bardzo niepokojący. Bardzo niepokojący. Wskaźniki procentowe to jedno, a wobec zmieniającego się limitu etatowego ważne jest to, ilu policjantów na co dzień realnie stoi na straży bezpieczeństwa obywateli. Tylko dwukrotnie w ciągu minionego 15-lecia udało się przekroczyć w tym zakresie liczbę 100 tys. W 2021 r. - 100 557 policjantów i rok 2022 - 101 tys. policjantów. I raz udało się bezpośrednio zbliżyć do tej liczby, w 2016 r. osiągnięto już przywoływany wynik: 99 987 policjantów. Problem wakatów utrzymuje się również w Straży Granicznej i w Służbie Ochrony Państwa, natomiast, co warto podkreślić, w zasadzie prawie nie występuje w Państwowej Straży Pożarnej. Trzeba przeprowadzić rzetelną, panowie ministrowie, panie i panowie komendanci, głęboką, obiektywną i wieloaspektową analizę przyczyn tego zjawiska, które nie jest jednorazowe, nie jest krótkotrwałe, aby wiedzieć, jak można temu zaradzić bez ciągłego przerzucania się odpowiedzialnością polityczną, bo ona wprawdzie niektóre sprawy wyjaśnia, ale tak naprawdę niewiele daje, jeżeli chodzi o dotyczące problemu rozwiązania na przyszłość. W tym też kontekście należy rozpatrywać przedłożoną propozycję dotyczącą zakwaterowania i świadczeń mieszkaniowych funkcjonariuszy. Wymaga szczegółowego i klarownego wyjaśnienia - pan minister tak trochę się po tym prześlizgnął - co w tym zakresie, komu, na jakich warunkach i w jakiej wysokości będzie przysługiwało, bo przepisy ustawy i uzasadnienie do niej dołączone są dosyć zagmatwane, a to może oznaczać niejasności interpretacyjne i zwiększone koszty obsługi po wejściu tych przepisów w życie. Oczywistym walorem tego projektu jest zrównanie świadczeń funkcjonariuszy służb wewnętrznych ze świadczeniami żołnierzy Wojska Polskiego, bo to uchroni służby przed taką kanibalizacją, jak to się czasem nazywa, właśnie przez wojsko. Wojsko potrzebuje nowych żołnierzy, ale także służby potrzebują nowych funkcjonariuszy. Trzeba tu jednak pamiętać o specyfice służby wojskowej i służby w formacjach MSWiA. Czy przepisy te pomogą skutecznie zmniejszyć skalę wakatów w stolicy i na granicy zachodniej, gdzie mamy do czynienia z większą konkurencją w zakresie zatrudnienia i zarobków, oraz na granicy wschodniej, gdzie występuje realne zagrożenie bezpieczeństwa państwa i samych funkcjonariuszy? Powstaje więc podstawowe pytanie: Na ile przygotowane rozwiązania, które dzisiaj omawiamy, będą skuteczne? Czy nie lepiej by było dać naprawdę porządną podwyżkę? (Dzwonek) A może trzeba zrobić jedno i drugie, panie ministrze? Ja czekam na tę ustawę modernizacyjną.