Mówca: Jan Kilian (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-05-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzień 12 maja jest dniem śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego. Tego dnia 1935 r. zmarł jeden z najważniejszych twórców naszej niepodległości. Wraz z Ignacym Janem Paderewskim, Romanem Dmowskim, Wincentym Witosem i gen. Józefem Hallerem Józef Piłsudski należał do elitarnego grona polskich polityków, którzy właściwie zrozumieli historyczną szansę na naszą narodową niepodległość. Całe jego życie było wypełnione walką polityczną o odzyskanie niepodległości i wyzwolenie Polski spod obcej dominacji. Już w młodzieńczym wieku Piłsudski był zaangażowany w działalność polityczną. Bardzo znaczący wpływ na kształtowanie charakteru, postaw i przekonań przyszłego marszałka wywarła jego matka - Maria. Młody Józef wychowywał się w wielodzietnej rodzinie ziemiańskiej o patriotycznych tradycjach. Miał cztery siostry i pięciu braci. Józef był typem aktywnego młodzieńca. Już jako uczeń gimnazjum wraz z bratem Bronisławem zajmował się redagowaniem lokalnego pisemka w Zułowie oraz prowadził działalność samokształceniową. Jako student uniwersytetu charkowskiego Piłsudski zajmował się konspiracją niepodległościową na jeszcze większą skalę. Oskarżony wraz z bratem Bronisławem o współudział w zamachu na cara Aleksandra III został zesłany na Daleki Wschód, skąd powrócił po kilku latach. Ważnym etapem w działalności politycznej Józefa Piłsudskiego było przejście od polityki do tworzenia polskich oddziałów wojskowych. Z inspiracji Piłsudskiego w czerwcu 1908 r. we Lwowie powstaje pierwsza konspiracyjna organizacja wojskowa - Związek Walki Czynnej, której celem jest przygotowanie kadr przyszłego wojska polskiego. Wkrótce potem za zgodą władz austriackich we Lwowie powstaje Związek Strzelecki, a w Krakowie - Strzelec. W 1912 r. Piłsudski zostaje komendantem głównym Związku Walki Czynnej. Biogram Józefa Piłsudskiego jest niezwykle bogaty w wydarzenia. Z jego inicjatywy tworzy się Polska Organizacja Wojskowa (POW) - tajna organizacja zbrojna tworzona w Królestwie Polskim od sierpnia 1914 r. w oparciu o członków Związku Walki Czynnej i polskich drużyn strzeleckich. Wysoka Izbo! Za niezwykle ważny okres w życiu Józefa Piłsudskiego należy uznać czas między wybuchem I wojny światowej a odzyskaniem niepodległości przez Polskę. Jest to apogeum jego działalności politycznej i wojskowej. Oddziały dowodzone przez Piłsudskiego uczestniczą w walkach przeciw wojskom carskim Mikołaja II. Wydarzenie zwane kryzysem przysięgowym, które miało 9 lipca 1917 r., kiedy legioniści I i III brygady na rozkaz Piłsudskiego odmówili złożenia przysięgi na wierność cesarzom Austrii i Niemiec, spowodowało internowanie Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego przez Niemców. Po zwolnieniu wraca do Warszawy i rzuca się w wir życia politycznego. Rada Regencyjna przekazuje mu władzę nad wojskiem, którą uznają również inne, lokalne ośrodki władzy pretendujące do miana władzy centralnej. Kolejne etapy w jego życiu to walka o scalanie granic państwa polskiego, wojna obronna z bolszewikami w 1920 r. i czuwanie nad bezpieczeństwem państwa od strony wewnętrznej. Już jako naczelnik państwa zawiera sojusze wojskowe z Francją i Rumunią, starając się w ten sposób zapewnić bezpieczeństwo zewnętrzne Polski. Długa jest lista godności i urzędów, które piastował Józef Piłsudski. Wobec przeciwników politycznych zagrażających porządkowi prawnemu i bezpieczeństwu państwa potrafił być zdecydowany. Dla ludzi, którzy popełnili szczególnie ciężkie przestępstwa i zbrodnie polityczne, polecił założyć Berezę Kartuską, gdzie osadzeni byli poddawani resocjalizacji. Pod koniec swojego życia wycofał się z czynnej aktywności politycznej i osiadł w willi Milusin w Sulejówku pod Warszawą zakupionej dla niego przez wojsko. Ostatnim aktem aktywności politycznej Piłsudskiego było złożenie przez niego podpisu w dniu 12 kwietnia 1935 r. w sprawie wejścia w życie konstytucji kwietniowej. Weszła ona w życie 23 kwietnia tegoż roku.