Mówca: Tomasz Zieliński
Data: 2024-01-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko dotyczące obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, druk nr 28. Planowana nowelizacja zakłada przede wszystkim zmianę sposobu wyliczania stawek średniego i zasadniczego wynagrodzenia nauczycieli. W chwili obecnej stosowany jest mechanizm obliczania wynagrodzenia nauczyciela na podstawie art. 30 ustawy - Karta Nauczyciela, gdzie wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela uzależniona jest od stopnia awansu zawodowego, posiadanych kwalifikacji oraz wymiaru zajęć obowiązkowych, a wysokość dodatków odpowiednio od okresu zatrudnienia, jakości świadczonej pracy i wykonywania dodatkowych zadań lub zajęć, powierzonego stanowiska lub sprawowanej funkcji oraz trudnych lub uciążliwych warunków pracy. Średnie wynagrodzenie nauczycieli oparte jest na kwocie bazowej określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej i wynosi dla nauczyciela początkującego 120%, dla nauczyciela mianowanego - 144%, a dla nauczyciela dyplomowanego - 184%. Jednocześnie minister edukacji w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy oraz po zasięgnięciu opinii Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego określa w drodze rozporządzenia corocznie m.in. wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego, sposób obliczania wysokości stawki wynagrodzenia zasadniczego za 1 godzinę przeliczeniową i sposób ustalania wysokości wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy. W uchwalonej przez Sejm ustawie budżetowej na 2024 r. kwota bazowa wynosi 5176 zł. Jednak decydujące znaczenie w odniesieniu do wysokości płac nauczycieli - tu się zgadzam całkowicie z prezesem ZNP panem Broniarzem - ustalonych w poszczególnych stopniach awansu ma właśnie cytowane wyżej rozporządzenie ministra edukacji, bo to ono kształtuje tak naprawdę zasadniczą płacę nauczyciela, którą nauczyciel później dostaje na rękę. Szanowni Państwo! Nie jest żadną tajemnicą, że wszelkie podwyżki uzależnione są od kondycji budżetu państwa. Pan prezes wspominał o braku podwyżek w latach rządów Prawa i Sprawiedliwości, bodajże o 2 latach. A ja dodam, że stagnacja w dochodach za rządów Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz luka VAT-owska, która urosła do 25%, spowodowały, że tylko w latach 2012-2015 wzrost średniego wynagrodzenia nauczycieli w przypadku wszystkich stopni awansu zawodowego wyniósł 0 zł. Nic nie było wypłacone w przypadku podwyżek. Rządy Prawa i Sprawiedliwości w latach 2016-2023 to coroczny przyrost dochodów budżetu państwa, a co za tym idzie - coroczny wzrost kwot przeznaczonych na subwencję oświatową. W latach 2016-2023 subwencja oświatowa wzrosła o ponad 24 mld zł, do 64 mld w ubiegłym roku. To oznacza wzrost o 59,6 %. Tylko w samym 2023 r. wzrost subwencji w porównaniu do 2022 r. wyniósł 20,8%, czyli ponad 11 mld zł. To oznacza, że wzrost ten był większy niż łącznie wzrost subwencji przez 8 lat rządów Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Oczywiście wzrost subwencji przekładał się także na wzrost wynagrodzeń dla wszystkich nauczycieli we wszystkich stopniach awansu zawodowego. I tak w odniesieniu do nauczycieli rozpoczynających pracę, mających dzisiaj status nauczyciela początkującego, średnie wynagrodzenie w latach 2016-2023 wzrosło z 2717 zł do 4777 zł na dzień 1 stycznia 2023 r. Stanowi to wzrost o 76%. Średnie wynagrodzenie nauczycieli mianowanych w tych samych latach wzrosło z 3913 zł do 6733 zł na dzień 1 stycznia ub.r., co stanowi wzrost o 47%. Średnie wynagrodzenie nauczycieli dyplomowanych w tych samych latach wzrosło z 5000 zł do 7326 zł na dzień 1 stycznia ub.r. To jest także wzrost o 47%. Nikt nie mówi, że to są wielkie kwoty. Nikt nie mówi, że to jest ten ostateczny pułap, który nauczyciele powinni osiągnąć, ale ten wzrost był bardzo realny. Rozpatrywany dzisiaj obywatelski projekt zmiany ustawy - Karta Nauczyciela zasadniczo zmienia założenia dotyczące ustalania średniego i zasadniczego wynagrodzenia nauczycieli. Średnie wynagrodzenie nauczycieli według przedstawionego projektu ma być obliczane na podstawie nowej kwoty bazowej. Punktem odniesienia ma być podana przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego kwota przeciętnego wynagrodzenia w III kwartale roku poprzedzającego rok budżetowy. Projekt zakłada jednocześnie, że kwota wynagrodzenia zasadniczego ustalona przez ministra edukacji narodowej dla nauczycieli dyplomowanych z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym ma wynosić co najmniej 100% przeciętnego wynagrodzenia w III kwartale roku poprzedzającego, zaś kwoty uzyskiwane przez nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu muszą być zróżnicowane, a wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela o najniższym stopniu awansu nie może być niższe niż 73% wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela dyplomowanego. Teraz wynosi 81%, o czym wspominał pan prezes. Wiadomo, że tutaj będzie musiała nastąpić jakaś zmiana. Biorąc pod uwagę komunikat prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 listopada ub.r., przeciętne wynagrodzenie w III kwartale 2023 r. wyniosło 7194 zł. Oznacza to, że na tej podstawie zgodnie z projektem ustawy średnie wynagrodzenie wyniosłoby: dla nauczyciela mianowanego - 8993 zł, dla nauczyciela dyplomowanego - 11152 zł, a dla nauczyciela początkującego - ok. 6500-7000 zł. Podkreślić należy, że w przypadku dobrego rozwoju gospodarczego wraz ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia wzrastałyby automatycznie pensje nauczycieli. Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Wiarygodność jest niezwykle ważna w polityce. Podczas ostatniej kampanii wyborczej na spotkaniu w Tarnowie obecny premier Donald Tusk powiedział, cytuję: W ciągu pierwszych 100 dni każdy polski nauczyciel, każda polska nauczycielka dostaną podwyżki do zasadniczego minimum 1500 zł. 30% podwyżki dla wszystkich nauczycieli. Niestety po objęciu władzy przez obecną koalicję wyszło jak zwykle. Nauczyciele zostali oszukani i mogą pomarzyć o podwyżce do wynagrodzenia zasadniczego w wysokości minimum 1500 zł. Obietnica rządzącej koalicji była tym łatwiejsza do realizacji, ponieważ rząd Prawa i Sprawiedliwości już we wrześniu 2023 r. zabezpieczył w budżecie podwyżki dla nauczycieli na poziomie 20% dla najmniej zarabiających i 12,3% dla najlepiej zarabiających w ramach zwiększenia subwencji o ponad 12 mld na 2024 r. (Poseł Jakub Rutnicki: Słabiutko.) Mówię tu o pewnym ciągu, który miał następować od 8 lat. W czasie, kiedy władza nie potrafi dotrzymać obiecanego słowa, ponownie w Sejmie pojawia się rozwiązanie gwarantujące systemowe uregulowanie podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Dzisiejszy projekt przedstawiony przez przedstawiciela wnioskodawców z propozycjami jego uaktualnienia do obecnego stanu prawnego jest rozwiązaniem korzystnym dla środowiska oświatowego. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, biorąc powyższe pod uwagę, będzie głosował za uchwaleniem niniejszej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)