Mówca: Krystyna Skowrońska
Data: 2015-09-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Jako przedstawiciel grupy posłów, którzy złożyli projekt ustawy o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, chciałabym na początku podziękować Prezydium Sejmu za wprowadzenie tego punktu do porządku dziennego, a także wskazać, jak ważna jest to inicjatywa. Od 15 stycznia bieżącego roku w sposób szczególny rozmawiamy o sytuacji kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyty hipoteczne. Wskazujemy, że w przypadku kredytów walutowych, które zostały zaciągnięte we frankach szwajcarskich, sytuacja kredytobiorców znacznie się zmieniła poprzez uwolnienie kursu franka szwajcarskiego przez Narodowy Bank Szwajcarii. W tym zakresie mamy do czynienia ze zdecydowanie inną sytuacją. Od tego czasu o sprawie pomocy kredytobiorcom rozmawiamy bardzo poważnie w Komisji Finansów Publicznych. O sytuacji kredytobiorców rozmawiamy również dlatego, iż w latach 2009-2011 nastąpiły duże zmiany na rynku nieruchomości związane z ich cenami. A zatem w sytuacji, kiedy klienci zaciągnęli kredyty - czy to walutowe, czy to złotowe - stan zabezpieczenia kredytów zdecydowanie zmienił się w stosunku do sytuacji, kiedy takich kredytów udzielano. Przypominamy sobie sytuacje, kiedy banki udzielały kredytów nawet w wysokości 110% wartości przedsięwzięcia, a zatem były to kredyty na dom, mieszkanie, pierwsze wyposażenie. W okresie kryzysu sytuacja zdecydowanie zmieniła się również dla klientów, kiedy na rynku wartość ich nieruchomości spadła. Pojawiły się też inne okoliczności, które świadczą o tym, że sytuacja klienta, któremu udzielono kredytu hipotecznego, zmieniła się. A zatem obiektywnie może się tak zdarzyć, że klient, kredytobiorca może stracić pracę i nie mieć możliwości obsługiwania zaciągniętego kredytu. Zdarzają się takie sytuacje, że wysokość raty przewyższa 60% dochodów rodziny i jest kłopot ze spłaceniem w terminie raty kredytu, a także to, o czym mówiłam, spadek wartości nieruchomości, przez co bank oczekuje od klienta dodatkowego zabezpieczenia. Pewnie w tej dyskusji pojawią się głosy dotyczące kredytów zaciągniętych we frankach, czyli inicjatywy, która zmierzała do tzw. przewalutowania kredytów, pomocy wszystkim, którzy zaciągnęli kredyty w walutach obcych. Ta inicjatywa jest inną inicjatywą, jest ona zaadresowana do osób, o których mówiłam, które straciły pracę, mają kłopot z obsługą kredytu, bo wysokość rat przekracza 60% ich dochodu, a wartość zabezpieczenia jest niższa niż wartość nieruchomości. Postanowiliśmy przygotować projekt, który pozwoli pomóc tej grupie osób poprzez przyjęcie specjalnej procedury udzielania pomocy. Zacznę od tego, kto ma zorganizować pomoc, a potem powiem, jaka ona będzie i jak można będzie z niej skorzystać. Pomoc mają zapewnić banki. Banki mają stworzyć fundusz wsparcia kredytobiorców, z którego kredytobiorcy będą mogli otrzymywać wsparcie w celu terminowego regulowania zobowiązań. Wpłaty na ten fundusz będą proporcjonalne do kwoty, wielkości obliga udzielonego kredytu hipotecznego. Ten fundusz na początku wsparty będzie kwotą 600 mln zł. Jak przepisy tego projektu stanowią, ten fundusz ma być sukcesywnie wspierany, ale na tę pomoc mają składać się banki, które udzieliły kredytu, proporcjonalnie do wspomnianej wysokości. Jakiego rodzaju wsparcie w tym projekcie przewidzieliśmy? Przewidzieliśmy wsparcie, o które będzie można występować do 31 grudnia 2018 r. po wejściu w życie ustawy, aby otrzymać wsparcie na okres 18 miesięcy na spłatę rat. Ale określiliśmy maksymalną kwotę wsparcia miesięcznego w wysokości 1500 zł. Dla tego, kto będzie korzystał z tego wsparcia, będzie ono nieoprocentowane. Mówiłam o adresatach, czyli o osobach, które będą mogły z tego skorzystać. Stawiamy dodatkowy warunek, że z tego rodzaju zwrotnej pomocy można skorzystać pod pewnymi warunkami dotyczącymi powierzchni mieszkania czy domu. Ustalamy trzy progi. W przypadku tzw. singli, osób z jednym dzieckiem, rodzin z jednym dzieckiem ustaliliśmy powierzchnię mieszkania na 75 m 2 , a powierzchnię domu na 100 m 2 . Panie marszałku, jeszcze nie minął mi czas, a coś tu miga. W przypadku rodziny z dwójką dzieci powierzchnia mieszkania może wynosić do 100 m 2 , a powierzchnia domu - do 150 m 2 . Normy powierzchni nie obowiązują w przypadku rodziny z trojgiem dzieci. Wskazujemy w tym projekcie, jakie dokumenty trzeba będzie zgromadzić, aby skorzystać z tej pomocy. Wskazujemy również, że decyzję administracyjną będzie podejmował starosta. Trzeba będzie przedłożyć dokumenty zawierające wszystkie informacje, o których mówiłam, o tym, że istnieją określone okoliczności, które są wskazane w projekcie, tak aby można było skorzystać z tego rozwiązania. Starosta wydaje decyzję administracyjną. Bank, żeby potwierdzić fakty, w terminie 14 dni będzie musiał wydać swojemu klientowi potwierdzenie czy zaświadczenia, które będą potrzebne do tego wniosku. Wskazaliśmy tryb administracyjny jako rozwiązanie podobne do tego, które było stosowane w sytuacji udzielania pomocy kredytobiorcom w roku 2010, kiedy w Polsce była największa powódź. A zatem taka formuła. Kto będzie administrował tym funduszem? Zamierzamy umieścić, ulokować ten fundusz w Banku Gospodarstwa Krajowego i powołać specjalną radę funduszu, która będzie realizowała, rozpatrywała wnioski, jakie będą wpływały od starostów, i podejmowała decyzje dotyczące przelewania potrzebnych środków, o które wystąpi kredytobiorca. W tym zakresie w szczególnych przypadkach będzie mogła podejmować decyzje o umorzeniu zobowiązania. To zobowiązanie, tak jak powiedziałam, będzie zobowiązaniem zwrotnym. Jego zwrot przez kredytobiorcę nastąpi po dwóch latach, pierwsza spłata nastąpi po dwóch latach od daty zakończenia pomocy. Okres spłaty będzie ustalony na osiem lat. Jest to wsparcie zwrotne, ale nieoprocentowane, rozłożone na raty. Gdyby u kogoś zmieniła się sytuacja, czyli gdyby ktoś podjął pracę, to ta pomoc z uwagi na brak przesłanki będzie wstrzymana, bo będzie mógł sam obsługiwać swój kredyt. Dlatego przedkładamy, proponujemy Wysokiej Izbie takie rozwiązanie. Jeśli będzie dużo wniosków, to ten fundusz sukcesywnie będzie uzupełniany w okresie do 31 grudnia. Na początku, na starcie w okresie dwóch miesięcy banki złożą się na kwotę 600 mln. Gdyby potem nastąpiło wyczerpanie tego funduszu i jego stan wynosił 100 mln, a byłaby potrzeba jego dalszej obsługi, to zostałaby zastosowana odpowiednia procedura kolejnego zasilenia. Gdyby zaszła potrzeba, byłoby kolejne zasilenie kwotą 300 mln zł. Po zwrocie tej pomocy przez kredytobiorców środki ostatecznie będą zwrócone wszystkim, którzy składali się na ten fundusz dla beneficjentów. Staraliśmy się przygotować rozwiązanie, które będzie stosowane w szczególnych sytuacjach, kiedy rzeczywiście kredytobiorcy znajdą się w trudnej sytuacji. Jest ono adresowane do wszystkich kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyty hipoteczne w złotych i w walutach obcych. Ustaliliśmy jasne, czytelne kryteria i dzisiaj, kiedy wiemy, że część kredytobiorców ma kłopoty ze spłatą - w uzasadnieniu projektu wskazaliśmy, w oparciu o jakie dane to przygotowywaliśmy i jak rozeznano rynek pomocy - przedkładamy taki projekt. Mamy nadzieję, że pomimo iż pozostały nam dwa posiedzenia Sejmu, ten projekt będzie tak procedowany, że wypracujemy rozwiązanie, będące pomocą dla osób, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej i nie mogą obsługiwać swoich kredytów. Jeszcze tylko jedna informacja. Pozwalam sobie jako poseł wnioskodawca poinformować państwa posłów, gdyby pojawiały się pytania, iż dzisiaj po posiedzeniu Prezydium Komisji Finansów Publicznych komisja nie zdecydowała się na wprowadzenie pod obrady Komisji Finansów Publicznych uchwały Senatu w sprawie tzw. ustawy frankowej, ustawy o pomocy frankowiczom, z uwagi na duże wątpliwości natury konstytucyjnej. Chcę także poinformować, że przygotowuję taki wniosek, apel, który skieruję do ministra sprawiedliwości, aby w przypadkach gdy dotyczy to spraw wnoszonych do sądu przez kredytobiorców, dotyczących stosowania klauzul abuzywnych, terminy były ustalane w możliwie krótkim czasie. Parlament nie ma takiej możliwości, aby ocenić, która z klauzul jest klauzulą abuzywną. Do tego ma prawo tylko sąd, a zatem to jest tylko dodatkowa informacja. Chcę poinformować, że prezydium komisji jednomyślnie podjęło taką decyzję. W tej sprawie, w której dzisiaj jestem reprezentantem wnioskodawców, chciałabym poprosić panie i panów posłów, abyśmy nad tym projektem pracowali i aby była szansa na udzielenie pomocy, o której tutaj mówimy, z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Nie mówiłam już o szczegółach, jak będzie wyglądała rada funduszu, ale myślę, że te bardzo szczegółowe rozwiązania, czyli jak będzie wyglądała procedura zarządzania, oceniania wniosków, przygotowania, delegacje dotyczące wydania przez ministra finansów rozporządzenia określającego wnioski w sprawie decyzji, zawiera projekt ustawy. Liczę na wspólną dobrą pracę nad tym projektem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)