Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2015-12-29 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 120. rocznicy urodzin Stefana Grota-Roweckiego Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 25 grudnia br. obchodziliśmy 120. rocznicę urodzin Stefana Roweckiego ps. Grot, generała dywizji Wojska Polskiego, komendanta głównego Związku Walki Zbrojnej, dowódcy Armii Krajowej, teoretyka wojskowości. Stefan Grot-Rowecki przyszedł na świat 25 grudnia 1895 r. w Piotrkowie Trybunalskim. W wieku 16 lat został współorganizatorem tamtejszego tajnego zastępu skautowego, stając wkrótce na jego czele. Młodzieżowy skauting był dla niego przygotowaniem do późniejszej służby w wojsku i walki z zaborcami. W 1913 r. wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich w Warszawie. Po ukończeniu kursu podoficerskiego w Rabce dowodził 4. Plutonem Kompanii Strzelców w Warszawie. Po wybuchu I wojny światowej Stefan Grot-Rowecki zasilił szeregi Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Służył w 1. oraz 5. Pułku Piechoty. Jego chrztem bojowym była potyczka pod Ostrowcami. Na froncie pozostawał do 1917 r. W czasie tym trzykrotnie został ciężko ranny. Po kryzysie przysięgowym w randze porucznika trafił do obozu internowania w Beniaminowie. Na początku 1918 r. Grot-Rowecki wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej, następnie rozpoczął pracę jako wykładowca. W listopadzie tego samego roku brał udział w rozbrajaniu niemieckich oddziałów. Kilka miesięcy później dostał przydział frontowy do 34. Pułku Piechoty. Uczestniczył w kursach szkoleniowych w Szkole Wojennej Sztabu Generalnego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej Stefan Grot-Rowecki stanął na czele Oddziału II Dowództwa Frontu Południowo-Wschodniego, odpowiadając za wywiad i kontrwywiad. Zasłynął zręcznym wyjściem z okrążenia Sowietów w rejonie Łucka. Po zakończeniu działań wojennych uczestniczył w uzupełniających szkoleniach w Wyższej Szkole Wojskowej. Wkrótce Grot-Rowecki został kierownikiem Wydziału Naukowo-Wydawniczego Instytutu Wojskowego. Wydawał wiele publikacji na temat wojskowości, założył też ˝Przegląd Wojskowy˝. W latach 30. XX w. Stefan Grot-Rowecki dowodził 55. Pułkiem Piechoty w Lesznie, Brygadą Korpusu Ochrony Pogranicza ˝Podole˝ czy też zastępował dowódcę 2. Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach. W czerwcu 1939 r. powierzono mu misję formowania Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej. W czasie kampanii wrześniowej wchodziła ona w skład Armii ˝Lublin˝. Po jej kapitulacji Grot-Rowecki przedostał się do stolicy. Został wtedy szefem sztabu i zastępcą dowódcy Służby Zwycięstwu Polski. W styczniu następnego roku objął funkcję komendanta Obszaru nr 1 Związku Walki Zbrojnej. Pół roku później został komendantem głównym ZWZ. Z polecenia Stefana Grota-Roweckiego w Biurze Informacji i Propagandy utworzono komórkę ˝N˝, przekształconą później w Samodzielny Podwydział ˝N˝ zajmujący się dywersją, wojną psychologiczną i propagandą skierowaną przeciwko Niemcom. Również z jego inicjatywy doszło do połączenia wielu organizacji konspiracyjnych w jedno wojsko podziemne - Armię Krajową. Działalność Grota-Roweckiego skutkowała umieszczeniem go przez Niemców na szczycie listy poszukiwanych Polaków. Powstała specjalna komórka Gestapo zajmująca się poszukiwaniem przywódców Podziemia. 30 czerwca 1943 r. Stefan Grot-Rowecki został aresztowany. Przewieziony został do Berlina, gdzie odrzucił propozycję współpracy. Umieszczono go w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Zamordowany został między 2 a 7 sierpnia 1944 r. z rozkazu szefa SS Heinricha Himmlera. Miejsce jego pochówku nie jest ustalone. Dziękuję.