Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2012-03-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Prezydencie! Szanowna Pani Marszałek! Szanowny Panie Premierze! Wysoka Izbo! Polityka zagraniczna to jest jedna z tych domen życia publicznego, w której powinien panować, na ile to możliwe, jak najszerszy konsensus wszystkich sił politycznych, tak ażeby polska racja stanu mogła być realizowana na zewnątrz w jak największym stopniu. Dlatego z dużą przyjemnością muszę podkreślić, że generalnie w większości kwestii istnieje pomiędzy nami zasadnicza zgoda co do priorytetów i kierunków działań polskiego MSZ. Z drugiej jednakże strony muszę też powiedzieć, że w pańskim wystąpieniu, panie ministrze, było poruszonych wiele kwestii, co do których nie jesteśmy usatysfakcjonowani. Po pierwsze, są pewne ważne sprawy, które zostały przez pana ministra pominięte. Po drugie, w naszej opinii, jeśli chodzi o pewne zagadnienia, pan minister wykazuje się zbytnim optymizmem, przedstawia je w zbyt różowych, jasnych barwach. Po trzecie, co jeszcze ważniejsze, w mojej opinii w zbyt małym stopniu strategia przedstawiona przez pana ministra uwzględnia bardzo ważne zmiany, które ostatnio zaszły w świecie. I po czwarte, co najważniejsze, nasz podstawowy zarzut dotyczy tego, że w pewnych ważnych dziedzinach brak jest zwerbalizowania explicite całościowej i wspólnej strategii polskiej dyplomacji. Zaraz postaram się wyjaśnić i uzasadnić te zarzuty. Rozpocznę od kwestii niewątpliwie najważniejszej, czyli od Unii Europejskiej. Wydarzenie, które w ostatnim czasie było najważniejsze z punktu widzenia polskiej polityki zagranicznej, to kryzys Unii Europejskiej. Wszystko rozpoczęło się od kryzysu gospodarczego na świecie. Ten kryzys niestety w przypadku Unii Europejskiej obnażył jej pewne słabości. To jest tak, że z najważniejszych regionów Unia Europejska radzi sobie najgorzej z całym kryzysem gospodarczym. W dodatku w zeszłym roku, po 3 latach od wybuchu pierwotnego kryzysu, zaobserwowaliśmy bardzo silny nawrót kryzysu w Unii Europejskiej w postaci kryzysu finansowego, kryzysu strefy euro. To wszystko spowodowało, że mamy do czynienia z kryzysem już nie tylko gospodarczym, ale z kryzysem politycznym. Generalnie istnieją dwa rodzaje recept, które są podawane w celu przezwyciężenia tego kryzysu. Jedna recepta to pewnego rodzaju dezintegracja, to mniej integracji, niż obserwowaliśmy do tej pory. Natomiast druga recepta polega właśnie na zwiększeniu stopnia integracji. Jak rozumiem, pan minister jest zwolennikiem tej drugiej recepty. Pan minister używa tu takich słów, jak federacja czy też unia polityczna. Cieszymy się z tego powodu, ale jednocześnie z pewnym niezadowoleniem obserwowaliśmy w wystąpieniu pana ministra, choć nie tak silne jak w przypadku PiS-u, to jednak, obawy przed używaniem tych słów. To znaczy, że pan minister bardzo często tłumaczy się przed Polakami i przed Wysoką Izbą z tego, że nie ma w tym nic groźnego, że nie ma nic złego w czymś takim jak federacja, unia polityczna czy głębsza integracja właśnie w ramach Wspólnoty Europejskiej. Otóż my uważamy, że federacja i pogłębiona integracja to absolutnie jedyna szansa na przezwyciężenie kryzysu gospodarczego i politycznego, w jakim znalazła się Unia Europejska. Naprawdę nie ma absolutnie żadnej obawy przed federacją. Nie ma potrzeby obawiać się głębszej integracji i federacji, bo Polacy to doskonale rozumieją. Tak więc popieramy starania pana ministra, ale uważamy, że absolutnie należy wyzbyć się tego tonu świadczącego o lęku, który gdzieś tam pod spodem cały czas jest obecny. Jednocześnie też warto podkreślić, że niestety w Unii Europejskiej istnieją bardzo silne tendencje dezintegracyjne. Przytoczę dwa cytaty z bardzo ważnych polityków formatu europejskiego. Pierwszy cytat pochodzi z wypowiedzi prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy˝ego: Czy naprawdę muszą dziś istnieć takie same reguły dla 27 państw? Otóż nie, absolutnie. To jasne, że w końcu i tak konstrukcja europejska będzie oparta na dwóch prędkościach. Pierwszy bieg nadadzą państwa integrujące się w ramach strefy euro, a drugi - państwa będące w luźniejszym związku w ramach Unii Europejskiej. Drugi cytat pochodzi z wypowiedzi przewodniczącego Rady Europejskiej Hermana van Rompuya: Najwyższy czas już odczarować tę debatę. Jakkolwiek by było, jest całkowicie jasne, że te państwa, które mają wspólną walutę, powinny razem, w swoim gronie, podejmować decyzje. Otóż, panie ministrze, jeśli akceptujemy tezę, a ja akceptuję, że pomysł, by w ramach Unii Europejskiej funkcjonowały dwie unie państw, oznacza de facto groźbę rozpadu Unii Europejskiej, jeśli akceptujemy tezę, że Europa dwóch prędkości to jest coś bardzo niedobrego dla Polski, bo będzie de facto oznaczała, że Polska będzie członkiem drugiej kategorii, to tego typu wypowiedzi muszą nas bardzo martwić. Muszę w tym kontekście powiedzieć, że pakt fiskalny, podpisanie paktu fiskalnego - pomimo że doceniamy wysiłki pana ministra zmierzające do tego, ażeby Polska uczestniczyła w jak największej liczbie spotkań, na których będą zapadały ważne decyzje dotyczące Unii Europejskiej - de facto sankcjonuje podział Europy na dwa kręgi, tzn. Europa dwóch prędkości stała się faktem. Oprócz bowiem tych spotkań krajów strefy euro, w których Polska będzie mogła uczestniczyć, będzie dochodziło do spotkań, bardzo ważnych spotkań krajów strefy euro, na których będą zapadały decyzje, a w których to spotkaniach Polska nie będzie mogła uczestniczyć. Mamy więc tutaj ewidentnie do czynienia z bardzo poważną groźbą dezintegracji Unii Europejskiej i niestety z podziałem Unii Europejskiej na dwa kręgi. Kolejną bardzo ważną kwestią, która pokazuje realną groźbę dezintegracji, która wymaga bardziej stanowczych działań ze strony polskiego MSZ - i warto tę groźbę zauważyć - jest przyszłość Schengen. Jeśli z ust prezydenta Sarkozy˝ego słyszymy o potrzebie renegocjacji układu z Schengen, który jest przecież podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej - wolność przepływu osób pomiędzy krajami Unii Europejskiej, brak granic wewnętrznych to jest absolutny filar - to jakiekolwiek słowa o potrzebie renegocjacji tego układu stanowią potężne zagrożenie dla Unii Europejskiej i w związku z tym ze strony Ministerstwa Spraw Zagranicznych również domagamy się bardzo stanowczych działań. Wiem, że pan minister wypowiadał się krytycznie w tej kwestii, ale nie zmienia to faktu, że prezydent Francji i kilku innych ważnych polityków Unii Europejskiej ciągle podtrzymują swoje stanowisko dotyczące tego, że umowa z Schengen powinna być renegocjowana. Kolejna ważna sprawa dotycząca Unii Europejskiej to kwestia budżetu na lata 2014-2020. Otóż chyba dla nikogo nie ulega wątpliwości, że w interesie Polski jest, żeby ten budżet był jak największy. W okresie kampanii wyborczej była mowa o możliwości wynegocjowania przez Polskę 300 mld zł właśnie na lata 2014-2020. Jednocześnie wiemy też, że wiele ważnych, dużych krajów Unii Europejskiej, które są płatnikami netto do budżetu Unii Europejskiej, nie tylko stanowczo sprzeciwia się zwiększeniu tego bardzo skromnego budżetu federacyjnego, który wynosi obecnie ok. 1%, lecz wręcz opowiada się za tym, żeby ten budżet był mniejszy, co jest dla nas bardzo niekorzystne. W związku z tym chciałbym wprost spytać pana ministra: Czy dalej są realne zapewnienia i deklaracje dotyczące tego, że jesteśmy w stanie wynegocjować taki budżet? Albowiem, panie ministrze, nieważne jest to, co jest na początku negocjacji, ale ważne jest to, co jest na końcu. (Oklaski) Stąd też pytanie wprost: Czy pan minister podtrzymuje to, że Polska jest w stanie wynegocjować taki budżet i czy jest gotów wziąć za to odpowiedzialność? Jeśli nie, to proszę w takim razie nakreślić warunki minimum, które jesteśmy w stanie spełnić w tych negocjacjach. Rozumiem, że pan minister to podtrzymuje. Dobrze. Dziękuję bardzo. W takim razie trzymamy pana ministra za słowo. Zamykając temat Unii Europejskiej i przechodząc do kolejnego bardzo ważnego wymiaru polskiej polityki zagranicznej, czyli kwestii stosunków ze Stanami Zjednoczonymi, rozpocznę od cytatu z wypowiedzi Napoleona Bonaparte, który powiedział, że: polityka wszystkich państw w największym stopniu jest determinowana przez ich położenie geograficzne. Stąd też kwestia relacji ze Stanami Zjednoczonymi oraz kwestia relacji ze Wschodem, z Rosją, to dla Polski niewątpliwie dwa absolutnie podstawowe wymiary, poza tym wymiarem, jakim jest Unia Europejska. Teraz mamy szereg faktów dotyczących polityki zagranicznej USA, na które pan minister zwraca uwagę, ale z których moim zdaniem nie wyciąga wystarczających wniosków. Po pierwsze, nie mamy już do czynienia ze światem jednobiegunowym - Stany Zjednoczone jako supermocarstwo tracą na znaczeniu. Po drugie, dochodzi do cięć amerykańskiego budżetu obronnego. Po trzecie, ten budżet i w ogóle polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych są coraz bardziej ukierunkowane na kraje związane z Pacyfikiem, że się tak wyrażę, a coraz mniej - na strefę europejską. Te trzy fakty w połączeniu z kryzysem, który mamy w Unii Europejskiej, w mojej opinii powodują, że ta stara strategia Polski, strategia dotycząca przede wszystkim bezpieczeństwa, która ciągle oczywiście musi być podstawą, czyli strategia, która polega na tym, że powinniśmy budować dobre relacje ze Stanami Zjednoczonymi i jednocześnie dbać o integrację w Unii Europejskiej, w perspektywie średnio- i długookresowej może okazać się niewystarczająca, może wymagać pewnych dodatkowych elementów. I warto to przemyśleć, i warto już teraz nad tym się zastanawiać, panie ministrze. W dodatku, jeżeli chodzi o nasze relacje ze Stanami Zjednoczonymi, to należy podkreślić, że niestety w pewnym wymiarze nasza polityka w stosunku do Stanów Zjednoczonych cały czas ponosi fiasko. (Oklaski) Istnieje mianowicie zasadnicze pytanie, czy my rzeczywiście jesteśmy przez Amerykanów traktowani jako poważny, równorzędny partner. No właśnie, panie ministrze. Kwestia wiz, oprócz pewnego realnego problemu, jaki stanowi, jest pewnym symbolicznym znakiem tego, w jaki sposób Amerykanie nas traktują. Pani Hillary Clinton mówi o wizach następująco: jest to sprawa bardzo ważna także dla USA z powodu bliskich więzi polsko-amerykańskich, a jednocześnie dodaje w kolejnych zdaniach: Sprawa zniesienia wiz się przedłuża. Nastąpi to prawdopodobnie trochę później niż do końca tego roku. To cytat z wypowiedzi z początku tego roku. No to jeśli pani Clinton, sekretarz spraw zagranicznych w rządzie amerykańskim, w administracji amerykańskiej, mówi, że realizacja sprawy najprawdopodobniej się przedłuży, i nastąpi po upływie tego roku, to w języku dyplomacji oznacza to, że najprawdopodobniej nie zostanie załatwiona w ciągu najbliższych kilku lat. I teraz jeśli to jest tak, że z jednej strony my wspieramy Amerykanów we wszystkich misjach zagranicznych bardzo intensywnie, w stopniu często moim zdaniem wykraczającym nawet poza nasze możliwości i znacznie większym niż większość ich sojuszników, jeśli my często w kwestiach dyplomatycznych zajmujemy stanowisko proamerykańskie w przeciwieństwie do dużej części krajów Unii Europejskiej, a z drugiej strony nie jesteśmy w stanie, bo Amerykanie nie są gotowi do tego, załatwić tak prostej sprawy dla nas, to jeszcze raz powtarzam to pytanie: Czy rzeczywiście mamy tutaj do czynienia z partnerskim traktowaniem nas przez Amerykanów? Kwestię amerykańską zamknę cytatem z kolei z wypowiedzi innego wybitnego polityka Winstona Churchilla, który powiedział, że od sojuszników jest gorszy tylko ich brak. Amerykanie są naszym bardzo ważnym sojusznikiem. My to akceptujemy, panie ministrze. Ale domagamy się od pana większej stanowczości w relacjach z Ameryką polegającej na tym, ażeby twardo egzekwować taki stosunek Amerykanów do nas, który będzie się opierał na wzajemnym szacunku i na uwzględnieniu naszych interesów. (Oklaski) Kolejna sprawa to kwestia Wschodu i Rosji. Odniosę się do niej tylko w dwóch zdaniach, albowiem potem stanowisko naszego klubu w tej kwestii szerzej przedstawi pan poseł Rozenek. Niewątpliwie Rosja odbudowuje swoją pozycję geostrategiczną, pozycję polityczną, militarną i gospodarczą. W dodatku nie ulega też żadnej wątpliwości fakt, że Rosja starała się zbudować za pomocą unii celnej oraz za pomocą organizacji układu o bezpieczeństwie zbiorowym blok państw na obszarze postsowieckim, który będzie odgrywał coraz większą rolę, miał coraz większe znaczenie, również dla Polski. Pan minister o tym wspomina w swoim expos?, co mnie bardzo cieszy. Ale z drugiej strony oczekiwałbym pogłębionej analizy. Bo pan minister nie odpowiada wprost na pytanie, jakie szanse, jakie zagrożenia to dla Polski niesie. Nie odpowiada też na pytanie, co powinniśmy zrobić, ażeby zminimalizować te zagrożenia i ażeby zmaksymalizować szanse. A to jest kwestia kluczowa. Mało tego, w dodatku jeżeli chodzi o nasze relacje z Rosją, to pan minister podkreśla sukces, jakim jest podpisanie umowy o ruchu przygranicznym, podkreśla nasze starania o odzyskanie wraku ważnego dla nas samolotu, mówi o pojednaniu polsko-rosyjskim oraz o impulsie modernizacyjnym, ale pomija bardzo ważną kwestię, jaką są relacje gospodarcze. Przez bardzo długi okres Rosja była jednym z ważniejszych odbiorców polskich towarów. Obecnie wartość eksportu towarów z Polski do Rosji wynosi zaledwie 4 mld zł i stanowi zaledwie 4%. I pytanie: Czy mamy jakiś pomysł na odbudowanie relacji gospodarczych? (Oklaski) Potencjał i chłonność rosyjskiego rynku są na tyle duże, że ten eksport powinien być zdecydowanie znacznie większy. Kolejna sprawa to kwestia Afganistanu i misji zagranicznych w ogóle. Otóż, szanowny panie ministrze, niedawno minęło 10 lat od naszego zaangażowania w Afganistanie. Jednocześnie przez ten czas Polska była zaangażowana w wiele innych ważnych misji międzynarodowych. W przypadku Afganistanu poza ceną w postaci kosztów finansowych jest również cena w postaci życia 36 polskich żołnierzy. Pojawia się pytanie: Co osiągnęliśmy dzięki tej misji? Chciałbym usłyszeć od pana ministra jasną i prostą odpowiedź na pytanie: Co Polska i NATO osiągnęły dzięki misji w Afganistanie? (Oklaski) Początkowo była mowa o tym, ażeby w Afganistanie zbudować normalne państwo demokratyczne. Teraz nikt już w to nie wierzy. Teraz jedynie jest mowa o tym, ażeby zawrzeć jakiś układ z talibami i ażeby rząd w Kabulu osiągnął zdolność niezbędną do tego, ażeby po opuszczeniu sił interwencyjnych był w stanie samodzielnie funkcjonować i samodzielnie toczyć dalsze negocjacje czy też starcia z talibami. Ale coraz więcej ekspertów twierdzi, że nawet to nie będzie możliwe. W związku z tym pojawiają się kolejne pytania. Czy rzeczywiście Polska wycofa swoje siły zbrojne, tak jak zadeklarował pan minister, w najbliższym czasie, do końca roku 2014 - dzisiaj padały nawet bliższe daty - czy też istnieje ryzyko przedłużenia, kolejnego przedłużenia tych terminów? To po pierwsze. Po drugie, pojawiła się znacznie ważniejsza w mojej opinii kwestia, mianowicie kwestia zbudowania pewnej ogólnej strategii uczestnictwa Polski w misjach zagranicznych, w interwencjach zbrojnych. Otóż musimy sobie jasno odpowiedzieć na pytanie, jakie kryteria mają być spełnione, ażeby Polska podejmowała decyzje o zaangażowaniu się w kolejne interwencje zbrojne. Tak naprawdę nie znam odpowiedzi na to pytanie. (Oklaski) (Poseł Andrzej Rozenek: Brawo!) Kolejne ważne pytanie to pytanie o stopień i skalę tych interwencji. Sam fakt, że ciążą na nas zobowiązania sojusznicze, nie wystarczy. Jest wiele znacznie potężniejszych gospodarczo i militarnie krajów, które mają te same zobowiązania sojusznicze, ale które albo w znacznie mniejszym stopniu reagują w tego typu sytuacjach, albo nawet wcale nie reagują. W związku z tym musimy sobie jasno odpowiedzieć na pytanie, do jakiego stopnia i w jakich sytuacjach zamierzamy angażować się w misje zagraniczne w sposób militarny. (Oklaski) Ostatnie pytanie dotyczące polskiego udziału militarnego w misjach zagranicznych jest takie: Co my na tym zyskujemy, jaki jest nasz cel, o co w tym wszystkim chodzi? Kolejna sprawa, przedostania, którą zamierzam poruszyć, to sprawa związana z pewnym, w mojej opinii najważniejszym, trendem, który występuje w świecie, mianowicie z trendem polegającym na tym, że coraz większą rolę zaczynają odgrywać kraje azjatyckie, kraje Dalekiego Wschodu, Pacyfiku. To tam przesuwa się ciężar świata w aspekcie politycznym, gospodarczym, technologicznym i militarnym. Kraje Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych tracą na znaczeniu. W mojej opinii jest to proces nieunikniony historycznie, dlatego że tak naprawdę powracamy do sytuacji, która miała miejsce przed epoką rewolucji przemysłowej. Z uwagi na potencjał demograficzny Azji, mieszka tam ponad połowa ludności świata, potencjał gospodarczy, który cały czas bardzo szybko rośnie - mniej więcej 30% światowego PKB jest wytwarzane na Dalekim Wschodzie - dla mnie sprawą oczywistą jest to, że Polska musi mieć jakąś jasną i klarowną strategię co do krajów tego obszaru. Kilkuzdaniowa wzmianka w pańskim exposé jest zdecydowanie niewystarczająca, panie ministrze. Pozwolę sobie przytoczyć wyniki dotyczące handlu właśnie z krajami z Dalekiego Wschodu. W przypadku Chin nasz eksport wynosi 5 mld, a import 50 mld zł, jest dziesięciokrotnie większy. W przypadku Japonii ten stosunek wynosi 1:8, w przypadku Korei - 1:15. Widać więc wyraźnie, że Polska notuje jakieś gigantyczne deficyty i jakąś gigantyczną asymetrię w przypadku handlu z krajami azjatyckimi. Wiem, że wszystkie kraje europejskie notują taką asymetrię, ale nie aż do tego stopnia. W związku z tym oczekiwalibyśmy jednak jakiejś jasnej i klarownej strategii, co zrobić, ażeby przynajmniej w tym zakresie sytuacja się zmieniła. (Oklaski) Jeżeli chodzi np. o Chiny, każdy kraj stoi przed dylematem, na ile w relacjach z Chinami kłaść nacisk na kwestię nieprzestrzegania praw człowieka w tym kraju, co niewątpliwie ma miejsce, a na ile podchodzić pragmatycznie i kłaść nacisk na relacje gospodarcze. Ale w przypadku polskiej polityki zagranicznej nie widzę specjalnego nacisku na kwestię ochrony praw człowieka w Chinach, a jak patrzę na tę tabelkę i na wyniki wymiany gospodarczej, to pomimo że jestem liberałem gospodarczym i uważam, że handel międzynarodowy powinien być jak najbardziej wolny, przy takiej asymetrii trudno uznać, że ta wymiana handlowa i fakt relacji gospodarczych jest korzystny dla Polski. Co więc tak naprawdę tutaj zyskujemy? (Oklaski) Ostatnia sprawa, panie ministrze, to kwestia priorytetu szóstego, który pan wymienił, czyli priorytetu polegającego na promocji Polski za granicą. Absolutnie to jest bardzo ważna kwestia i muszę powiedzieć, że jedna sprawa mnie tu bulwersuje. Jest to sprawa domeny Polska.pl. Jak pan wie, i tak jest też w mojej opinii, taka domena we współczesnym świecie pełni rolę i ma wagę nie mniej ważną niż hymn, godło czy flaga. (Oklaski) (Poseł Andrzej Rozenek: Brawo!) Panie ministrze, to jest ważne narzędzie kształtowania naszego wizerunku za granicą, w nowoczesnym świecie, w którym Internet odgrywa coraz większą rolę. Jeśli teraz ja się dowiaduję, że ta domena, która do niedawna była w zasobach jednej z instytucji publicznych, została użyczona firmie prywatnej i została użyczona wskutek umowy, która nie jest do końca jawna, to jest to sprawa moim zdaniem bulwersująca. (Oklaski) (Poseł Andrzej Rozenek: Brawo!) W związku z tym apeluję do pana ministra, ażeby kwestia zagospodarowania tej domeny była tematem publicznej debaty w Polsce, tak ażebyśmy podjęli wszyscy wspólnie jak najlepsze i jak najbardziej racjonalne decyzje dotyczące użytkowania i wykorzystania tej domeny w interesie Polski. Ostatnia kwestia związana właśnie z promocją Polski za granicą to też zwrócenie panu ministrowi uwagi na fakt następujący. Otóż ażeby zmieniać wizerunek Polski za granicą, ażebyśmy w coraz mniejszym stopniu byli postrzegani jako kraj zacofany gospodarczo, jako kraj zaściankowy, prowincjonalny, ultrakatolicki, ultrakonserwatywny, a w coraz większym stopniu jako kraj nowoczesny, otwarty, dynamiczny gospodarczo, potrzebne są oczywiście fundusze. Tych funduszy według moich obliczeń jest około miliarda, ponad miliard złotych rocznie. Tyle przeznacza się na promocję Polski za granicą, jeśli podsumować wydatki instytucji centralnych oraz instytucji regionalnych, bo przecież urzędy marszałkowskie, promując swoje regiony, promują przy okazji Polskę. Natomiast pojawia się tutaj następujący problem, na który zwracam uwagę pana ministra. Otóż instytucji, które wydają te środki, jest ok. 30. Jeśli pominąć instytucje regionalne, to ciągle jest ich około kilkunastu. W mojej opinii potrzebna jest w dużo większym stopniu koordynacja wydatkowania tych środków, której ja jak na razie nie dostrzegam, bo przy tak niewielkim stosunkowo budżecie jak miliard złotych nie ma sensu dzielić tego pomiędzy kilkanaście różnych instytucji. Ta polityka musi być dużo bardziej skoordynowana. Szanowny Panie Ministrze! Szanowna Pani Marszałek, Marszałkini! Wysoka Izbo! Przechodzę do... (Poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Trzeba się teraz pilnować.) Tak jest. Przechodzę do konkluzji. Po pierwsze, chociaż zgadzamy się co do głównych kierunków i założeń polskiej polityki zagranicznej przedstawionych przez pana ministra, to z niepokojem obserwujemy pewne wpadki Ministerstwa Spraw Zagranicznych, takie jak kwestia domeny polska.pl. Po drugie, również z niepokojem stwierdzamy, że jeżeli chodzi o pewne kwestie, jak na przykład kwestia paktu fiskalnego, kryzysu w Unii Europejskiej czy budżetu, naszym zdaniem przedstawia pan te kwestie w barwach zbyt różowych. Po trzecie, apelujemy do pana ministra o uwzględnianie w większym stopniu pewnych trendów światowych, które mają miejsce, takich jak przesuwanie się centrum gospodarczego czy politycznego świata w stronę Azji. A po czwarte i najważniejsze, apelujemy do pana ministra o całościową wizję strategiczną w pewnych obszarach, takich jak na przykład interwencje Polski za granicą. Tego nam najbardziej brakuje. Kończąc, zacytuję dwóch wybitnych dyplomatów, ażeby uzmysłowić, jak ważne jest posiadanie takiej całościowej, przemyślanej wizji w każdym obszarze sfery polityki zagranicznej. Pierwszy cytat to cytat z Henry˝ego Kissingera, wybitnego dyplomaty amerykańskiego drugiej połowy XX w.: Jeżeli nie wiesz, dokąd zmierzasz, każda droga zaprowadzi cię donikąd. Drugi cytat to cytat z de Talleyranda, wybitnego francuskiego dyplomaty okresu napoleońskiego i okresu postnapoleońskiego: Nigdy nie jesteś równie daleko od celu, jak wtedy, kiedy nie wiesz, dokąd zmierzasz. (Oklaski) (Poseł Andrzej Rozenek: Brawo!) Dlatego, panie ministrze, apelujemy o pogłębioną analizę pewnych ważnych dla Polski problemów i kwestii strategicznych. Dziękuję bardzo za uwagę. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka)