Mówca: Iwona Ewa Arent
Data: 2013-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić opinię dotyczącą sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Obrony Narodowej o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, zawartym w druku nr 1846. Projektowana ustawa dostosowuje przepisy prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2013 r. stwierdzającego niezgodność art. 3 § 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych z art. 92 ust. 1 konstytucji. Artykuł 92 ust. 1 konstytucji określa warunki, jakie powinny zostać spełnione przy upoważnieniu do wydania rozporządzenia będącego aktem wykonawczym do ustawy. Upoważnienie powinno wskazywać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres regulacji i wytyczne dotyczące treści aktu. Według orzecznictwa trybunału upoważnienie musi być wyraźne i szczegółowe, pod względem zarówno podmiotowym, przedmiotowym, jak i treści. Trybunał przyjął, że ustalenie minimum treści zależy od skali ingerencji w prawa i wolności obywatelskie - im większa ingerencja, tym bardziej szczegółowe powinny być wytyczne. Trybunał orzekł, że brak jakichkolwiek wytycznych przesądza o niekonstytucyjności wydanego upoważnienia. Zakwestionowany artykuł mówi o tworzeniu i znoszeniu, w drodze rozporządzenia, sądów wojskowych, określaniu ich siedzib i obszaru właściwości, ale nie zawiera wytycznych. Trybunał zwraca uwagę na to, że minister obrony narodowej otrzymał wręcz nieograniczoną swobodę w tworzeniu i znoszeniu sądów wojskowych, określaniu ich siedzib i obszarów właściwości, natomiast takie czynności, jak: tworzenie i znoszenie sądów, określanie ich siedzib i obszarów właściwości, są czynnościami kluczowymi, dla których wytyczne są zasadniczym elementem upoważnienia i wymagają znacznej szczegółowości. Trybunał uznał też, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tego przepisu jest celowe, aby uniknąć jego automatycznej derogacji oraz luki prawnej. Kwestionowany przepis utraci moc, jak mówili przedmówcy, dopiero 12 kwietnia 2014 r., dlatego sądzę, że poprawka, którą pani poseł złożyła w imieniu klubu, może być zasadna. W tym projekcie Senat proponuje nadanie nowego brzmienia nie tylko art. 3 § 3, lecz także art. 3 § 4 Prawa o ustroju sądów wojskowych. W projekcie proponowane jest także uchylenie w art. 3 § 5 i 6. Proponuje się również określenie wytycznych wskazujących kryteria, jakimi minister obrony narodowej powinien kierować się przy wydawaniu rozporządzeń o znoszeniu i tworzeniu sądów wojskowych, określaniu siedzib i obszarów właściwości. W projekcie oparto się na rozwiązaniach zawartych w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych, które zostały zaakceptowane i przyjęte przez trybunał, natomiast dostosowano je do specyfiki ustroju sądów wojskowych zarówno w czasie pokoju, jak i mobilizacji czy wojny. W projekcie proponuje się, tak jak mówiłam wcześniej, uchylenie w art. 3 § 5 i 6, które upoważniają ministra obrony narodowej, w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości, do utworzenia w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny, w drodze rozporządzenia, innych sądów wojskowych niż określone w § 1. Należy zgodzić się z argumentacją, iż funkcjonowanie sądownictwa wojskowego przewidzianego w uchylanych przepisach nie zostało wystarczająco szczegółowo unormowane w ustawie, poza tym wojskowe sądy garnizonowe i okręgowe zapewniają efektywne sprawowanie wymiaru sprawiedliwości zarówno w czasie pokoju, jak i w okresie wojny. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość pragnę zaznaczyć, że nie mamy innego wyjścia - chodzi o dostosowanie przepisów prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, więc musimy zgodzić się na to, co Trybunał Konstytucyjny zlecił nam jako ustawodawcy. Wydaje się, że projekt w sposób prawidłowy wykonuje wyrok trybunału. Oczywiście projekt wykracza poza wytyczne wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale (Dzwonek) myślę, że jego zakres, ten spoza wyroku trybunału, jest zasadny i do przyjęcia. Dziękuję bardzo.