Mówca: Marcin Warchoł
Data: 2026-01-08 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rzeczywiście projekt przyspieszy wymianę informacji między krajowymi rejestrami z naszego kraju i innych krajów członkowskich, a to dlatego, że informacje o skazaniach obywateli państw trzecich nie znajdują się co do zasady w krajach ich obywatelstwa, ale właśnie w krajach członkowskich. I do tej pory, tak jak pan minister mówił, trzeba było zwracać się do każdego kraju indywidualnie, żeby otrzymać taką informację o skazaniu. I rzeczywiście to rozwiązanie jest dobre. Natomiast to, co z tej mównicy nie padło, a jest chyba najważniejsze, szanowni państwo, to jest to, że ten projekt nie pozwala na to, żeby uzyskiwać merytoryczne informacje z systemu ECRIS-TCN, czyli z tego nowego systemu unijnego, tylko pozwala jedynie wytypować kraje, które to będą posiadać. I te kraje będą odpytywane dopiero indywidualnie przez polski rejestr o wyroki skazujące. Więc tak czy inaczej będziemy musieli, tak jak pan minister tu powiedział, robić taką odpytkę, ale może już nie na chybił trafił na wszelki wypadek, tylko będziemy wiedzieli, gdzie mamy pytać, bo będzie już informacja celowana, będzie już uprzednia informacja o tym, że kraje takie jak Niemcy czy Włochy posiadają taką informację i wtedy będziemy już indywidualnie ich merytorycznie odpytywać. Ale ECRIS-TCN merytorycznej wiedzy nam sam nie udzieli. To jest pierwsza kwestia. Druga kwestia, która nie padła z tej mównicy, szanowni państwo, związana jest nie z krajami członkowskimi, bo tutaj problemu rzeczywiście nie ma, ale z krajami z bloku wschodniego. O ile mamy umowę z 1993 r. z Ukrainą, o ile mamy umowę z Białorusią, to np. z Gruzją takiej umowy nie mamy. I oczekiwałbym, żeby pan minister z tej mównicy powiedział, że zobowiąże się do zawarcia takiej umowy o wymianie informacji o skazaniach właśnie np. z Gruzją. W tej chwili eksperci wskazują, że po ustaniu wojny na Ukrainie, podobnie jak to miało miejsce po pierwszej wojnie na Ukrainie, niestety spotkamy się z zalewem przestępczości z kierunku wschodniego i trzeba się na to przygotować. W związku z czym taka wiedza na pewno byłaby konieczna, co do, powtarzam, wyroków skazujących wydanych w krajach pozaunijnych. I o tym rzeczywiście wspomina się w uzasadnieniu projektu, ale niestety nic w tym kierunku nie zrobiono. Projekt rzeczywiście ogranicza się tylko do tego, co dotyczy krajów członkowskich. I wreszcie trzecia kwestia, której oczekiwałbym. Mianowicie pan minister powiedział słusznie, że związane jest to z postępowaniami karnymi prowadzonymi w Polsce. Więc sprawdzamy osoby, które coś przeskrobały w naszym kraju. Ale wiemy doskonale, że mamy ogromny problem, po pierwsze, z napływem imigrantów nielegalnie przybywających do naszego kraju zarówno z kierunku wschodniego, jak i z kierunku zachodniego. I tutaj potrzeba sprawdzenia, kim te osoby są, nie dopiero wtedy, gdy są już przedstawione zarzuty i trwa postępowanie karne, ale wcześniej, profilaktycznie. Nie możemy postępować wedle zasady: wpuśćmy ich wszystkich, a później się sprawdzi, kim oni są. Trzeba właśnie sprawdzić, kim są te osoby, a na to pozwala rozporządzenie. Przypomnę, że chodzi o rozporządzenie, które stosuje się bezpośrednio. I jest w tym rozporządzeniu, szanowni państwo, wskazanie, że można rozszerzyć obowiązek sprawdzania, weryfikacji również na inne cele. Oczekiwałbym, że te cele profilaktyczne znajdą się w tym projekcie. Właśnie należy nie tylko pytać wówczas, gdy są już zarzuty karne, ale należy pytać wcześniej, pytać profilaktycznie. Jeżeli mamy do czynienia z nielegalnym pobytem cudzoziemca z kraju trzeciego, należy sprawdzić, czy ta osoba w innym kraju jest skazana i za co. Również bardzo dobrze, że tutaj jest pobranie odcisków daktyloskopijnych. Należy sprawdzić, czy takie dowody w innym kraju wobec tej osoby zostały przeprowadzone. Te trzy uwagi nie zmieniają ogólnego pozytywnego wrażenia. Będziemy popierać oczywiście ten projekt jako klub Prawo i Sprawiedliwość. Ale w komisji oczekujemy dyskusji nad tymi bardzo ważnymi punktami. Po pierwsze, kwestia dotycząca obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających naszą granicę. Chodzi o to, żeby tutaj absolutnie sprawdzać takie osoby profilaktycznie, a nie czekać, aż dokonają napadu na Polaka. Po drugie, żeby doprowadzić do sytuacji, w której Polska zawrze z krajami państw bloku wschodniego, jak np. Gruzja, stosowne umowy, takie jak ma już z Białorusią czy z Ukrainą (Dzwonek), dotyczące skazań w tamtych krajach. Dziękuję bardzo.