Mówca: Wanda Nowicka
Data: 2014-12-18 (Sejm RP, kadencja 7)

A nie dam, nie dam na pewno. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Izabela Leszczyna: Pozwólcie państwo, że zacznę jednak od tego, że wolność jest naprawdę bardzo trudna, bo zawsze wiąże się z odpowiedzialnością. Tak jak tę wolność wywalczyliśmy sobie 25 lat temu na poziomie demokracji, to wywalczyliśmy sobie ją także na poziomie wolnego rynku. Naprawdę złudne jest przeświadczenie, że rząd może ochronić ludzi przed wszystkimi zagrożeniami, że może ochronić wszystkich przedsiębiorców i ingerować w ich indywidualne decyzje biznesowe. Również pozdrawiam Ropczyce i przepraszam państwa, ale nie znam indywidualnej sytuacji państwa firmy. Jedyne, co mogę zrobić z tego miejsca, to się zobowiązać - o co prosił pan poseł Moskal - że będę rozmawiała z panią minister Królikowską i że z pewnością spróbujemy wyjaśnić, co znaczy to złe traktowanie czy złe podejście organów skarbowych. Tyle mogę państwu obiecać, aczkolwiek kwestie podatkowe niekoniecznie są związane z tematem dzisiejszej informacji bieżącej. Tak, Ropczyce mam zapisane. Może spróbuję odnieść się do kilku kwestii ogólnych, o fundamentalnym znaczeniu, przywoływanych przez kilku państwa posłów. Dziękuję pani poseł Hrynkiewicz za pytania na piśmie, rzeczywiście na piśmie na nie odpowiemy. Pan poseł Zaborowski, pan poseł Rojek i pan poseł Orzechowski pytali o skalę zjawiska. Szanowni państwo, nie powiedziałam, że nic się nie stało. Powiedziałam, że w stosunku do czasu, o jakim mówimy, a więc kryzysu finansowego na całym świecie, spowolnienia gospodarczego w Polsce, straty wynikające z opcji walutowych relatywnie nie były wysokie, ponieważ polskie przedsiębiorstwa w ogóle w tym czasie ponosiły straty i przyczyn tego było wiele. Załamanie się koniunktury gospodarczej było główną tu przyczyną, drugą stanowiło osłabienie się złotego, ale musimy sobie powiedzieć, że przedsiębiorcy przez kilka lat korzystali z opcji walutowych, które zabezpieczały ich przed ryzykiem walutowym, a de facto przed wzrostem wartości złotego. Wszyscy myśleli, że skoro taki trend utrzymuje się już od kilku lat, to przecież utrzyma się jeszcze, i zarabiali na tym. Stało się inaczej, nastąpiły spadki i nasi przedsiębiorcy nie byli już przed tym zabezpieczeni. Mało tego, popełnili - tak trzeba dzisiaj powiedzieć - jeszcze jeden błąd, ponieważ pokusili się o bezpłatny lunch, a bezpłatnych lunchów w biznesie nie ma. Banki, oczywiście z pewnością wykorzystując swoją pozycję i nieporównanie większe kompetencje, rekomendowały przedsiębiorcom coś, co się nazywało opcjami zerokosztowymi, tzn. przedsiębiorca mógł zdyskontować premię, jaką płacił bankowi za jeden rodzaj opcji, innymi opcjami, co stanowiło zabezpieczenie przed wzrostem wartości. Bank był zabezpieczony dwustronnie, przedsiębiorca jednostronnie. O tym wszystkim napisano w umowie, tylko małym drukiem. Nie doszło tu do łamania prawa. Powstaje więc pytanie, czy rząd ma prawo angażować się w każdą taką indywidualną sytuację. Taka ingerencja ustawowa w stosunki jednak cywilnoprawne między niezależnymi uczestnikami obrotu gospodarczego z pewnością skutkuje naruszeniem zaufania do pewności i bezpieczeństwa obrotu w danym systemie gospodarczym czy prawno-gospodarczym. Pamiętajmy, że Polska jest powiązana umowami o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji, tzw. umowami BIT, z wieloma innymi państwami, więc w gruncie rzeczy konsekwencje tej utraty zaufania z pewnością byłyby dla całej gospodarki, a więc i dla indywidualnych przedsiębiorców, o wiele większe, poważniejsze i gorsze niż te indywidualne dramaty. Nie mówimy, że nie ma przedsiębiorstw, które na tym straciły. Owszem są, ale skala zjawiska nie jest duża. Nie zgodzę się też ze zdaniem jednego z państwa posłów, chyba pana prof. Żyżyńskiego, że nie ma obiektywnych analiz, bo one są. W swojej analizie KNF mówiła o negatywnej wycenie z tytułu zaangażowania, to znaczy negatywna wycena wynosiła 9 mld zł. Tak naprawdę jednak negatywna wycena to nie są straty przedsiębiorstw. Te potencjalne straty mogły wynosić ok. 1300 mln-1800 mln zł. Jest teraz pytanie, ile to jest, żebyśmy zobaczyli to w pewnej skali. Jest tego prawie 2 mld zł, choć to są oczywiście szacunki. Jeśli weźmiemy pod uwagę, że w 2008 r. przychody z całej działalności przedsiębiorstw niefinansowych, które zatrudniają powyżej 50 osób, bez rolnictwa, leśnictwa czy rybołówstwa, wyniosły prawie 2 bln zł, to ta skala strat nie przekraczała 1 promila. Czy to jest taka skala, że państwo ma wkroczyć i ustawodawca ma przyjąć określone rozwiązania skutkujące przez wiele, wiele lat? Wydaje się, że nie. Chyba pan poseł Kowalski i pan poseł Smoliński pytali o to, czy zasadne było wprowadzenie ustawy unieważniającej umowy opcyjne. Na to pytanie już trochę odpowiedziałam, że poziom odszkodowań, jakie zapłaciłoby prawdopodobnie państwo polskie, przewyższałby wielokrotnie straty poniesione przez przedsiębiorstwa. Państwo polskie to wszyscy podatnicy. Znaczyłoby to, że wszyscy podatnicy, także ci, którzy nie mieli ochoty zarobić na opcjach walutowych, bo przecież takie były powody podpisywania podobnych umów, musieliby się zrzucić na tych, którzy jednak podjęli takie ryzyko. Czy można być bezpiecznym w państwie polskim? Tak, można być bezpiecznym. Chyba pan poseł Zaborowski powiedział, że była jakaś nieścisłość w mojej wypowiedzi, bo raz mówię, że skala nie była duża, a później mówię, że jednak podjęliśmy jakieś działania. Podjęliśmy działania, bo te działania podjęły wszystkie właściwie rządy i cała Komisja Europejska. Kryzys finansowy był tak nowym zjawiskiem w życiu gospodarczym, że oczywiście wymusił określone działania. My te działania podjęliśmy i dzisiaj jest zdecydowanie bezpieczniej. Mówiłam już o tych regulacjach, więc nie będę tego powtarzała. Mamy zaimplementowaną tzw. ustawę MiFID-owską i z pewnością będziemy lepiej zabezpieczeni przed kolejnym kryzysem. Jest tylko pytanie, czy wiemy, jaki on będzie i jakie inne instrumenty finansowe rynki finansowe wymyślą. Bo uważam, że nie jesteśmy w stanie tego przewidzieć. Nie da się ludzi obronić przed samymi sobą. Nie mogę zgodzić się też z panem marszałkiem Stefaniukiem. Panie marszałku, ani państwo polskie, ani Rada Ministrów nie boją się instytucji finansowych. Dowodem na to była dokonana przez nas wspólnie zmiana w zakresie ustawy dotyczącej zmian w otwartych funduszach emerytalnych, mimo że sprzeciwiał się temu cały finansowy świat. Zrobiliśmy to, bo wiedzieliśmy, że dla polskiego podatnika, dla polskiego emeryta to jest po prostu dobra zmiana. Nie liczyliśmy się z instytucjami finansowymi. W tym przypadku też nie kierowaliśmy się jakimś szczególnym sentymentem do instytucji finansowych, tylko zdrowym rozsądkiem, analizą ryzyka, analizą sytuacji. (Dzwonek) Jeszcze jak pani marszałek pozwoli, to chciałabym na zakończenie jednak się do niego odnieść. Pan poseł Arndt zadał takie dosyć techniczne pytanie, żebyśmy uświadomili sobie te dwie rzeczy. Bo mówiliśmy tu dzisiaj o dwóch różnych rzeczach. Czym innym są oszustwa, które należy tępić i karać, a czym innym są instrumenty pochodne, ryzykowne, na których trzeba się bardzo dobrze znać, zanim podejmie się decyzje o korzystaniu z nich. (Poseł Michał Wojtkiewicz: To też są oszustwa w majestacie prawa.) Pan poseł Arndt pytał, na czym polegały manipulacje. Otóż śledztwa prowadzone przez organy nadzoru: brytyjski, amerykański i szwajcarski wykazały, że pracownicy banków łączyli się w grupy i wymieniali się poufnymi informacjami na temat zamówień ich klientów. Była taka nielegalna zmowa polegająca na manipulacji cenami walut, aby w pewnym momencie aktywowały się zlecenia nazywane stop loss, czyli cięcie strat. Oczywiście jeśli różne banki miały informacje, na jakich poziomach klienci ustawili sobie takie zlecenie, to mogli grać na straty, na zwyżki tych walut i w ten sposób po prostu oszukiwali swoich klientów. Jeśli chodzi o wskaźniki czy indeksy LIBOR i EURIBOR, to one są po prostu szacowane. Kilkanaście instytucji odpowiada na ankietowe pytanie: Za ile moglibyście pożyczyć na rynku międzybankowym? Okazuje się, to znaczy wykazało to śledztwo, że jeden bank - Barclays systematycznie, przez wiele miesięcy przekazywał zaniżone wartości w tym zakresie, żeby stworzyć wrażenie swojej siły finansowej i zwiększyć zaufanie do banku. Takich praktyk państwo polskie ani Komisja Nadzoru Finansowego, ani Ministerstwo Finansów nie wykryły. Nie ma więc mowy o karach, jakie moglibyśmy nakładać, bo po prostu takie incydenty u nas się nie zdarzały. Bardzo państwu posłom i posłom wnioskodawcom dziękuję. (Oklaski)