Mówca: Anna Milczanowska
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu wnioskodawców pragnę przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2870. Projekt zmian ma na celu wyeliminowanie wątpliwości związanych z wykonaniem decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 9728/22 z dnia 14 czerwca 2022 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności dla Polski, na mocy której zatwierdzony został tzw. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności, w skrócie: KPO. W projekcie zawarte zostały zmiany mające charakter doprecyzowujący w zakresie przepisów obejmujących procedurę tzw. testu niezależności i bezstronności sędziego, wprowadzonych ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. W przepisach rangi ustawowej doprecyzowuje się możliwość przeprowadzania testu niezawisłości i bezstronności sędziów. Do dotychczasowego katalogu podmiotów uprawnionych do złożenia takiego wniosku dodano właściwy sąd. Na podstawie proponowanych przepisów skład orzekający w danej sprawie będzie mógł skorzystać z możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie testu, w sytuacji gdy powstaną w ww. zakresie poważne wątpliwości. Takie skonstruowanie testu uchroni regulowaną instytucję od nieuprawnionych nadużyć pojedynczych sędziów, którzy z uwagi na swoją aktywność polityczną mogliby starać się wykorzystywać tę instytucję tylko do wskazanych celów. Decyzję o skierowaniu wniosku podejmować będzie skład sędziowski większością głosów. Poszczególnym sędziom takiego składu przysługiwać będzie natomiast uprawnienie do poinformowania przewodniczącego o okolicznościach uzasadniających złożenie z urzędu wniosku inicjującego przedmiotową procedurę. Sam wniosek będzie natomiast rozpoznawany przez inny skład sądu niż rozpoznający sprawę. Kolejna zmiana doprecyzowuje zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów Sądu Najwyższego oraz sędziów sądów powszechnych, wojskowych i administracyjnych. Wskazuje wprost, że nie stanowi deliktu dyscyplinarnego treść orzeczenia sądowego lub okoliczność, że orzeczenie sądowe wydane z udziałem danego sędziego obarczone jest błędem w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa krajowego lub prawa Unii Europejskiej lub w zakresie ustalenia stanu faktycznego lub oceny dowodów. Ustawa wyraźnie wskaże, że badanie spełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności oraz ustanowienia na podstawie ustawy nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego. Ustawa wprowadza także zmianę systemową w zakresie sądu dyscyplinarnego w sprawach sędziów i asesorów sądowych. Proponuje się, aby funkcję tę sprawował Naczelny Sąd Administracyjny, który jest instytucją o ugruntowanej pozycji ustrojowej, wysokich kompetencjach i autorytecie. Kadry oraz doświadczenie tej instytucji pozwolą w sposób sprawny przejąć kompetencje w zakresie prowadzenia postępowań dyscyplinarnych sędziów i asesorów sądowniczych. Sędziowie sądów administracyjnych posiadają odpowiednią wiedzę i doświadczenie w zakresie stosowania prawa, posiadają przymioty, które powinien posiadać podmiot zaangażowany w prowadzenie postępowań dyscyplinarnych sędziów. Wprowadzenie wskazanych zmian jest uzasadnione. Wobec powyższego w imieniu wnioskodawców liczę, że Wysoka Izba uchwali ustawę w proponowanym kształcie.