Mówca: Jan Warzecha (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-04-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W dzisiejszym oświadczeniu pragnę przypomnieć o niemieckim obozie pracy przymusowej, który został utworzony jesienią 1940 r. w przysiółku wsi Pustków, czyli dzisiejszej wsi o nazwie Pustków Osiedle, w województwie podkarpackim. Miał on wspierać Poligon SS Heidelager, który obejmował obszar w kształcie zbliżony do kwadratu o bokach liczących ok. 20 km, położony między miejscowościami: Sędziszów - Brzeźnica - Rzochów - Kolbuszowa. Komendantura poligonu oraz koszary wraz z zapleczem i obozem jenieckim znajdowały się w Pustkowie. Na terenie obozu Truppenübungsplatz Heidelager Pustków przeprowadzano testy tzw. broni odwetowej V-l i V-2. Pierwotnie obóz przeznaczony był dla robotników potrzebnych do budowy instalacji poligonowych. Od lata 1940 r. do budowy obozu przywożono (później zakwaterowano na stałe) Żydów z Dębicy, Mielca, Sędziszowa i Ropczyc. W jesieni 1940 obóz założono dwa kilometry od stacji - u podnóża Królowej Góry. Okresowo znajdowało się w nim nawet ponad 4 tys. ludzi. Obóz w Pustkowie składał się z części dla Żydów, dla jeńców radzieckich i obozu karnego dla Polaków, jednak liczba ludzi różnych narodowości była zmienna w poszczególnych okresach. W obozie w Pustkowie przebywali więźniowie transportowani tam z Białej Podlaskiej, Rzeszowa, Krakowa, Tarnowa, Warszawy, Żywca i Wieliczki. Latem 1942 r. Żydzi zostali przeniesieni do drugiego obozu w Pustkowie, a część wywieziono do obozu na Lubelszczyźnie. Ocenia się, że w okresie funkcjonowania obozu zginęło tam nawet ok. 7 tys. Żydów, ok. 5 tys. jeńców radzieckich i 3 tys. Polaków. Łącznie liczba śmiertelnych ofiar obozu wynosi ok. 15 tys. Zwłoki więźniów były palone w krematorium, które znajdowało się na zboczu Królowej Góry. Na terenie dawnego obozu w Pustkowie w 1964 r. wybudowany został pomnik poświęcony jego ofiarom. Dzisiaj tragedię tę przypomina Góra Śmierci. Na jej szczycie znajdują się obeliski upamiętniające ofiary, istnieje także komora, w której przygotowywano zwłoki do palenia, oraz masowy grób ofiar. Gmina Dębica odrestaurowała to miejsce - istnieje tam droga cierpienia przedstawiająca sceny z historii obozu, co skłania zwiedzających do przemyśleń. Jednak o historii Pustkowa i ludziach, którzy tam zginęli, pamiętało co raz mniej osób, dlatego, aby to miejsce uczynić przestrogą dla przyszłych pokoleń, do czego może doprowadzić nieludzka ideologia faszystowska, wójt gminy Dębica Stanisław Rokosz postanowił u stóp Góry Śmierci utworzyć ekspozycję historyczno-dydaktyczną przedstawiającą historię poligonu Heidelager Pustków i obozów pracy przymusowej w Pustkowie, którą otwarto w kwietniu 2012 r. Można zobaczyć tam 3 baraki, w których mieszkali więźniowie, barak biurowy oraz hitlerowskie zabezpieczenie obozu: wieżyczki strażników i płot z drutu kolczastego. Znajduje się tu ekspozycja prezentująca historię tego miejsca. Ekspozycja w Pustkowie znajduje się pod opieką merytoryczną Muzeum Regionalnego w Dębicy. Dzięki zaangażowaniu dyrektora Muzeum Regionalnego Jacka Dymitrowskiego placówka zgromadziła już 1500 różnych eksponatów i dokumentów świadczących o istnieniu obozu: zdjęcia i przedmioty codziennego użytku. Co roku na Górze Śmierci odbywają się uroczystości patriotyczno-religijne, na które przyjeżdżają żyjący jeszcze staruszkowie więźniowie obozu. Niedaleko Pustkowa powstał również Park Historyczny Blizna utworzony w miejscu autentycznej lokalizacji byłego niemieckiego poligonu wojskowego z okresu II wojny światowej, gdzie odbywały się próby broni rakietowej V-I i V-2.