Mówca: Krystian Jarubas
Data: 2019-03-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów mam przyjemność przedstawić stanowisko co do rządowego projektu ustawy o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki, druki nr 3200 i 3228. Szanowni państwo, przygotowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego projekt przewiduje, że fundusz ma powstać w Banku Gospodarstwa Krajowego i zostanie dofinansowany kwotą 500 mln zł poprzez obniżenie funduszu statutowego BGK. Z funduszu finansowana ma być nowatorska formuła współpracy narodowej: wirtualny instytut badawczy. Wirtualny - to słowo przy tym projekcie może okazać się słowem kluczowym. Pozostaje pytanie: Po co powoływać instytucję, która dubluje kompetencje instytucji już istniejących? Każdy pracownik naukowy w Polsce wie, że mamy Narodowe Centrum Nauki czy chociażby Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Szanowni państwo, czy nowo powstający twór nie ma czasem w założeniu prowadzić do zniszczenia już istniejących, wymienionych przeze mnie instytucji? Oczywiście zaraz pojawi się argument, że resort nauki chce zbudować elastyczną ścieżkę finansowania badań. Pytanie: Czy czasem nie ma tu drugiego dna? Może chodzi o to, by powołać kolejną instytucję, aby móc, kolokwialnie mówiąc, obsadzić ją swoimi - samymi swoimi. Ta myśl niestety nasuwa się sama, jeśli popatrzymy na to, jak przez ostatnie 3 lata PiS i przystawki brały w jasyr wszystkie instytucje, które mogły obsadzić słynnymi już Pisiewiczami czy Misiewiczami. Szanowni państwo, na dojnej zmianie znacie się przecież jak nikt inny. Ale zostawmy ten wątek, bo oto pojawia się też opinia Biura Analiz Sejmowych, a tam wiele wątpliwości natury merytorycznej, począwszy od kwestii wszechobecnej ostatnio centralizacji instytucji, poprzez brak jasnego podziału kompetencji, utratę podmiotowości oraz brak jasnych reguł ponoszenia konsekwencji w wypadku, gdy inicjatywa nie przyniesie określonych rezultatów - w myśl powszechnej w PiS-ie zasady... Szanowni państwo, tak chcecie budować przyszłość polskiej nauki? Na dzieleniu podmiotów? Bo w myśl projektu jedne instytucje, które mają tworzyć nowy twór, są uprzywilejowane, inne nie, i to bez jasnych powodów. Na koniec kwestia Banku Gospodarstwa Krajowego. Otóż jego rola sprowadzona jest tak naprawdę do roli ulubionego zwierzęcia PiS-u, czyli dojnej krowy. Bank głosu nie ma. Ma fundusze, które ma dać, i już. Oczywiście diagnoza zawarta w ustawie jest słuszna, cel szczytny, ale z realizacją jak zwykle gorzej. Od czego trzeba byłoby zacząć? Ano od wypełnienia rekomendacji Biura Analiz Sejmowych. Szanowni państwo, szereg proponowanych rozwiązań budzi na tyle istotne wątpliwości, że projekt powinien zostać poddany pogłębionej dyskusji z udziałem, na ile to możliwe, wszystkich zainteresowanych podmiotów. W proces konsultacji należy z pewnością bardziej włączyć Bank Gospodarstwa Krajowego, bowiem w jego przypadku konsekwencje proponowanych przepisów mogą sięgać dalej niż zakres przedmiotowy projektu. Zdanie, szanowni państwo, które przed chwilą wypowiedziałem, to cytat z rekomendacji, jakie w przypadku projektu przedstawili sejmowi eksperci. Pozostawiam to wnioskodawcom do szybkiej refleksji i zachęcam do podjęcia rekomendowanych działań. Tak jak moi przedmówcy rekomendowali, jestem skłonny poprzeć wniosek o odrzucenie tego projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)