Mówca: Sprawozdawca Maria Koc
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu pragnę przedstawić sprawozdanie komisji o poselskim projekcie uchwały w 125. rocznicę urodzin i 45. rocznicę śmierci bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego, druk nr 2492. Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierował w dniu 30 kwietnia 2026 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu, po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu projektu uchwały na posiedzeniu w dniu 14 maja 2026 r., wnosi do Wysokiego Sejmu o przyjęcie załączonego projektu uchwały. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rok 2026 jest szczególnie ważny dla pamięci o bł. Stefanie Kardynale Wyszyńskim, ponieważ dzisiaj właśnie mija 45. rocznica śmierci Prymasa Tysiąclecia, a 3 sierpnia minie 125. rocznica jego urodzin. Urodził się w Zuzeli, niedaleko stąd, w powiecie ostrowskim. W sierpniu minie również 70. rocznica przyjęcia Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. 12 maja zaś minęła 80. rocznica święceń biskupich. Na biskupa wyświęcony został późniejszy kard. Stefan Wyszyński przez kard. Augusta Hlonda. Pozwólcie państwo, że przeczytam projekt uchwały, który, uważam, jest kompletny. Jest on dziełem Parlamentarnego Zespołu ds. Dziedzictwa Błogosławionego Kardynała Stefana Wyszyńskiego, któremu mam zaszczyt przewodniczyć. ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w 125. rocznicę urodzin i w 45. rocznicę śmierci bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pragnie oddać hołd bł. Stefanowi Kardynałowi Wyszyńskiemu, wybitnemu duchownemu, mężowi stanu i wielkiemu Polakowi, w 125. rocznicę urodzin i w 45. rocznicę śmierci. Stefan Kardynał Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli, na terenie zaboru rosyjskiego, na terenie dzisiejszej diecezji łomżyńskiej. Od najmłodszych lat łączył głęboką wiarę w Boga z miłością do Ojczyzny. Jako kapłan z oddaniem służył ludziom pracy, inspirując się katolicką nauką społeczną i współpracując chrześcijańskimi związkami zawodowymi. W czasie II wojny światowej Stefan Wyszyński przebywał m.in. w Laskach, gdzie od 1942 roku pełnił posługę jako duszpasterz w ośrodku dla niewidomych dzieci. Wstąpił do Armii Krajowej i został kapelanem szpitala wojennego zorganizowanego w Laskach. W dramatycznych czasach okupacji niemieckiej wykazał się odwagą, poświęceniem i solidarnością z cierpiącymi. Jego postawa była świadectwem najwyższych wartości humanitarnych i patriotycznych. Jako Prymas Polski Stefan Wyszyński pozostał wierny swoim ideałom i otaczał szczególną troską człowieka i jego godność. Czynił wszystko, aby w Ojczyźnie nie było przemocy i nienawiści. Niesłusznie uwięziony przez władze komunistyczne, dawał świadectwo siły ducha, ucząc, że zwycięstwo osiąga się przez miłość i przebaczenie, a nie przez nienawiść. Wykazywał również bezkompromisową postawę wobec władz komunistycznych - głosił słynne 'non possumus', czyli kategoryczną odmowę podporządkowania Kościoła aparatowi władzy i przepisom naruszającym wolność religijną. W 1956 roku w czasie uwięzienia w Komańczy Stefan Kardynał Wyszyński napisał Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego będące aktualnym do dziś programem odrodzenia moralnego i społecznego w duchu wierności Bogu, krzyżowi i Ewangelii. Ich uroczyste przyjęcie odbyło się w Częstochowie na Jasnej Górze w obecności miliona pielgrzymów, jednak bez udziału Prymasa Tysiąclecia, który nadal był więziony przez komunistów. Śluby Jasnogórskie zapoczątkowały proces ważnych przemian w Polsce, umacniając ducha wolności i jedności narodowej. Stały się również początkiem dziewięcioletniej Wielkiej Nowenny przygotowującej Polskę do obchodów w Tysiąclecia Chrztu Polski w 1966 roku. Stefan Kardynał Wyszyński przewodniczył obchodom milenijnym, w trakcie których ogromne rzesze Polaków dawały świadectwo swojej religijności, ale też wyrażały pragnienie wolności Ojczyzny. Prymas Tysiąclecia odegrał także ogromną rolę w dziejach Kościoła powszechnego, przyczyniając się do wyboru kard. Karola Wojtyły na papieża. Ojciec św. Jan Paweł II podkreślał w przesłaniu skierowanym do prymasa Wyszyńskiego: 'Nie byłoby na Stolicy Piotrowej tego Papieża Polaka (...), gdyby nie było Twojej wiary, niecofającej się przed więzieniem i cierpieniem, Twojej heroicznej nadziei, Twego zawierzenia bez reszty Matce Kościoła...'. Nauczanie Stefana Kardynała Wyszyńskiego przygotowało również grunt pod powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego 'Solidarność' i pod przemiany, które nastąpiły w Polsce w następnych latach. Wieloletni proces kształtowania świadomości społecznej przez prymasa Wyszyńskiego przyczynił się do tego, że w 1980 r. Polacy stworzyli szeroki, pokojowy ruch społeczny, oparty na wartościach, godności, solidarności i odpowiedzialności za wspólne dobro. Prymas Tysiąclecia zmarł 28 maja 1981 r. w Warszawie. W dniu 12 września 2021 r. został beatyfikowany. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podkreśla, że życie i nauczanie bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego są trwałym elementem dziedzictwa narodowego. Jego przesłanie oparte na wierze, odpowiedzialności i trosce o dobro wspólne stanowi aktualny drogowskaz dla współczesnych i przyszłych pokoleń Polaków˝. Bardzo proszę Wysoką Izbę w imieniu Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o przyjęcie tej uchwały. (Oklaski)