Mówca: Jerzy Wenderlich
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Przepraszam bardzo, panie ministrze. Uprzejmie bym prosił pana ministra Kazimierza Plocke i jego fanów ponad podziałami politycznymi, żeby zechcieli wysłuchać pana ministra Ciechanowskiego. Panie ministrze, bardzo proszę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Stanisław Ciechanowski: Bardzo dziękuję, panie marszałku. ...oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten został przedłożony przez szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie ten projekt. Proponowane w nim rozwiązania zmierzają do pogłębienia realizacji konstytucyjnego obowiązku otaczania specjalną opieką weteranów walk o niepodległość, co stanowi art. 19 konstytucji. Po pierwsze, projekt ten przewiduje spełnienie podnoszonego od wielu lat postulatu środowisk kombatanckich, a więc utworzenie Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Dzięki temu pojęcie konstytucyjne ˝weteran walk o niepodległość˝, z tegoż art. 19 konstytucji, znajdzie swoje odzwierciedlenie także w tekstach aktów prawnych niższej rangi. W skład korpusu będą automatycznie wchodzić, oczywiście po złożeniu wniosku, osoby, które uzyskały albo uzyskają w przyszłości na podstawie ustawy o kombatantach z 1991 r. uprawnienia kombatanckie z tytułu zbrojnej walki o niepodległość państwa polskiego. Korpus Weteranów Walk o Niepodległość RP będzie więc honorową wspólnotą żołnierską, a jego członkowie będą posiadać specjalne legitymacje wydawane przez szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Świętem członków korpusu będzie dzień 1 września obchodzony uroczyście jako Dzień Weterana Walk o Niepodległość RP. Dotąd 1 września obchodziliśmy Dzień Weterana. Po drugie, projekt przewiduje, że członkowie korpusu weteranów będą mogli korzystać ze środków publicznego transportu kolejowego i autobusowego ze zniżką 51%. Dotychczas jako kombatanci mogą korzystać ze zniżki w wysokości 37%. Projekt przewiduje nowelizację ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w postaci dokładnego zdefiniowania, jak ma wyglądać udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością osobom uprawnionym - nie tylko członkom korpusu, ale też wszystkim innym osobom uprawnionym na podstawie ustawy kombatanckiej. Do tej pory dostęp kombatantów do opieki zdrowotnej poza kolejnością, zapisany bardzo ogólnie, był różnie interpretowany, często na niekorzyść uprawnionych. Jednym z bardzo często zgłaszanych postulatów środowisk kombatanckich było to, by ten dostęp zagwarantować i dokładnie zdefiniować, co on oznacza. A więc projekt przewiduje, że udzielanie świadczeń poza kolejnością oznaczałoby, że świadczeniodawca udziela tychże świadczeń poza kolejnością wynikającą z list oczekujących. Świadczenia co do zasady byłyby udzielane w dniu zgłoszenia, z wyjątkiem sytuacji, gdyby było to niemożliwe - w takim przypadku świadczeniodawca wyznaczałby inny termin, także poza kolejnością, z zastrzeżeniem, że w zakresie świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej nie będzie on późniejszy niż 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia. W projekcie ustawy znalazł się także zapis obligujący Narodowy Fundusz Zdrowia do monitorowania realizacji uprawnień kombatantów, czego do tej pory nie było. Po trzecie, projekt rządowy przewiduje także regulacje w kolejnej sprawie poruszanej przez środowiska kombatanckie, tym razem zamieszkałe za granicą. Obecnie nie ma możliwości transferowania dodatku kombatanckiego dla kombatantów i ofiar represji, którzy mieszkają poza Polską, zatem osoby te, jeżeli chcą otrzymać dodatek, muszą stosownie do obowiązujących obecnie regulacji zawartych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych upoważnić osobę mieszkającą w Polsce do odbioru w ich imieniu tych świadczeń albo założyć konto bankowe w Polsce, na które organy rentowe przekazują środki. Dlatego też, aby każdy polski kombatant zamieszkały za granicą mógł otrzymywać należny mu dodatek kombatancki w sposób maksymalnie dla niego wygodny, projekt przewiduje przekazywanie wszystkich świadczeń kombatanckich wypłacanych przez polskie organy rentowe również na rachunki bankowe osób uprawnionych prowadzone w miejscu ich zamieszkania, a więc za granicą. Po czwarte, projekt przewiduje utworzenie w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kompletnej bazy wszystkich kombatantów, inwalidów wojennych, inwalidów poobozowych i ofiar represji. W chwili obecnej takie informacje są rozproszone w różnych instytucjach państwowych realizujących wypłatę świadczeń dla osób uprawnionych, a Narodowy Fundusz Zdrowia sygnalizuje problemy z weryfikacją uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgromadzone w urzędzie dane będą przykazywane NFZ, co usprawni system weryfikacji praw poszczególnych osób do tych świadczeń. Projekt przewiduje również zmiany porządkowe, m.in. polegające na dostosowaniu nomenklatury ustawy o kombatantach do aktualnego nazewnictwa stosowanego przez inne akty prawne, które weszły w życie już po uchwaleniu ustawy o kombatantach - m.in. pojęcie inwalidztwa zastąpiono pojęciem niezdolności do pracy. Projekt dostosowuje do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jeden z przepisów dotyczący terminów składania wniosków o uznanie kombatanctwa - dostosowuje nazwę podmiotu właściwego do spraw kombatantów do występującej w systemie prawa nomenklatury określającej osoby kierujące urzędami centralnymi i nadaje mu prawidłowy status organu administracji rządowej. Dotychczas nieprawidłowo w świetle nauki prawa administracyjnego ustawa określa organ jako Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Po projektowanej zmianie byłby to szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym niektóre przepisy upoważniające do wydania aktów wykonawczych w ustawie o kombatantach nie mają właściwych wytycznych, ponieważ zostały uchwalone przed 1997 r., w związku z tym nie odpowiadają wymogom, jakie wyznacza konstytucja. Projekt zawiera więc odpowiednie zmiany. Ponadto, mając na uwadze zadania Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz jego podległość ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, projekt przewiduje zmianę organu wydającego akty wykonawcze określone w ustawie o kombatantach po projektowanych zmianach. Organem właściwym do wydawania wskazanych tam rozporządzeń winien być według projektu minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego - dotąd była to Rada Ministrów oraz prezes Rady Ministrów. Przewidywany termin wejścia w życie ustawy wynosi 30 dni od jej ogłoszenia, z wyjątkiem ulgi komunikacyjnej oraz przesyłania dodatku kombatanckiego za granicę. W tych dwóch przypadkach ustawa weszłaby w życie z dniem 1 stycznia 2014 r. Skutki finansowe przyjęcia projektu ustawy byłyby następujące. Koszty wytworzenia i wysłania nowych legitymacji wyniosą maksymalnie ok. 0,6 mln zł. Planujemy, że ta kwota byłaby rozłożona do 2016 r. Utworzenie bazy danych kombatantów będzie kosztowało ok. 50 tys. zł, to jest kwestia zakupu serwera. Obydwa te wydatki zostałyby sfinansowane w ramach limitu wydatków Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skutki podwyższenia ulgi na przejazdy krajową komunikacją autobusową i kolejową dla członków korpusu weteranów można szacować na ok. 1,67 mln zł w pierwszym roku funkcjonowania ustawy. Zakładamy, że w kolejnym roku koszt ten będzie wynosił ok. 1,8 mln zł, następnie będzie z każdym rokiem malał. Obecnie poza granicami Polski żyje ok. 8,5 tys. kombatantów, z czego ok. 1 tys. już pobiera świadczenia z organów rentowych. Gdyby wszyscy pozostali uprawnieni zdecydowali się wystąpić o należne im świadczenia, co jest właściwie nieprawdopodobne, dlatego że część kombatantów mieszkających za granicą w ogóle nie chce pobierać żadnych świadczeń od państwa polskiego, ale gdyby nawet tak było, to szacujemy, że w latach 2014-2023 wydatki z tego tytułu kształtowałyby się rocznie od 32 mln do 17 mln - malejąco. A więc nawet gdyby wszyscy potencjalni uprawnieni złożyli wnioski o przyznanie świadczeń, to koszt ich wypłaty w 2014 r. wyniósłby ok. 32 mln zł. W tym samym roku suma wypłacanych przez organy rentowe dodatków do emerytur z tytułu realizacji ustawy o kombatantach z przyczyn demograficznych, średnia wieku kombatanta to 89 lat, byłaby niższa szacunkowo o ok. 34 mln zł w stosunku do sumy wypłat z roku poprzedniego. Należy więc założyć, że w 2014 r. nowe przepisy nie skutkowałyby wzrostem wydatków organów rentowych i oczywiście ta tendencja utrzymywałaby się również w kolejnych latach. Proszę o przychylne przyjęcie projektu przez Wysoką Izbę. Bardzo dziękuję.