Mówca: Elżbieta Stępień
Data: 2016-07-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedowana nowela ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw zakłada zmniejszenie gminom i powiatom swobody działania w kwestii organizacji systemu pomocy społecznej i pieczy zastępczej. Nie pozostawia się powiatom czy gminom, ba, przy nadzorze wojewody, decydowania o słuszności łączenia ze sobą poszczególnych placówek. Dlaczego nie dacie państwo przestrzeni dla rozsądku, racjonalności i specyfiki indywidualnych potrzeb gmin, jeśli chodzi o decydowanie? Ponadto wielofunkcyjne jednostki organizacyjne są szansą dla małych gmin i powiatów, których zwyczajnie nie stać na osobne typy wszystkich rodzajów placówek opieki społecznej. Czy zatem alternatywą ma być ich likwidacja? Celem projektu jest przywrócenie zasady niezatrudniania dyrektora w każdej placówce domu dziecka w sytuacji, gdy mają one zapewnioną wspólną obsługę, co uznać należy za słuszne. Idea centrów usług wspólnych jest pozytywna i ekonomicznie słuszna, poprawia efektywność funkcjonowania jednostek. Teraz tak naprawdę jest to dzielenie na dwa: na centra pieczy zastępczej i resztę. W tym przypadku tak naprawdę upada też efekt ekonomiczny - przecież można skorzystać z zamówień publicznych, można korzystać z efektu skali. Ta ustawa, ustawa przepychana kolanem, ukazała się 22 czerwca, a procedowanie w komisji rozpoczęło się wczoraj, czyli było pierwsze czytanie, a po dzisiejszej podkomisji i komisji mamy już drugie czytanie. Prace nad ustawą w tak błyskawicznym tempie nie uwzględniły najważniejszego - konsultacji społecznych, nie przewidują skutków, jakie wprowadzenie tej ustawy niesie dla jednostek samorządów terytorialnych i podmiotów gospodarczych, jak również stowarzyszeń. Mam wrażenie, że termin ˝konsultacje społeczne˝ jest już wyłącznie zwrotem enigmatycznym. Nie zostały przeprowadzone badania odnoszące się do tego, ilu placówek dotyczyć będą te zmiany oraz jakie nakłady inwestycyjne jednostki samorządów terytorialnych będą musiały ponieść w związku z dostosowaniem się do obowiązujących przepisów. W ustawie co prawda rozróżnia się podmioty, które mogą funkcjonować w jednym budynku, o tyle kontrowersyjnym zapisem jest usytuowanie ośrodków w odrębnym budynku i na odrębnej nieruchomości gruntowej. Rozumiem troskę posłów wnioskodawców o dobro dzieci, ale oddzielanie dzieci z domów dziecka od osób starszych jest co najmniej niewłaściwe. Nasuwa się refleksja dotycząca ukrycia za białym parawanem szpitala czy hospicjum ludzi starszych, samotnych i chorych, aby oszczędzić dzieciom przykrych doświadczeń. Tyle że nie jest to droga budowania ludzkich moralnych kręgosłupów, a podążanie za powierzchownością i brakiem uświadamiania sobie wartości, jaką jest relacja z drugim człowiekiem. Jeśli chcemy oszczędzić traumy wynikającej z tych nieestetycznych i kaleczących duszę kontaktów, to dzięki temu wychowamy dzieci na dorosłych samolubnych, bezdusznych i pozbawionych empatii snobów i egoistów wyzutych z więzi społecznych ze starszym pokoleniem. Słuszną poprawką jest wydłużenie o 3 lata okresu przejściowego na dostosowanie się jednostek do nowych przepisów i wymagań, choć przyznam, że te ciągłe zmiany tak naprawdę powodowały zagubienie się w tej całej liczbie dokumentów towarzyszących. Nadmienię również, że słuszna jest też poprawka dotycząca wynagrodzeń oraz świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, która klaruje wątpliwości interpretacyjne co do stosowania przepisów, a która też została w ostatniej chwili wniesiona. Tę ustawę należy ograniczyć do minimum, porozmawiać z odbiorcami, dać czas na dyskusję i wypracować optymalne rozwiązania. W związku z powyższym i brakiem podstawowych informacji o skutkach wprowadzenia tej ustawy Nowoczesna nie poprze przedmiotowej nowelizacji w takim kształcie, tym bardziej że ustawa ma służyć tym najbardziej potrzebującym. Dziękuję.