Mówca: Witold Klepacz
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota mam zaszczyt przedstawić opinię do senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i odpowiedniego do tego przedmiotu sprawozdania Komisji Infrastruktury. Projekt ustawy ma na celu wykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2010 r. oraz z 21 grudnia 2005 r. Proponowane zmiany polegają na uchyleniu przepisów przejściowych dotyczących nabywania własności nieruchomości, przenoszenia prawa odrębnej własności do lokalu spółdzielczego oraz przepisów dotyczących podziału nieruchomości stanowiącej własność spółdzielni, polegającego na ustanowieniu odrębnej własności choćby jednego lokalu na rzecz osoby innej niż spółdzielnia i obciążonej hipoteką. Przepis art. 35 ust. 4 1 utracił moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tym zakresie orzeczenie nie wymaga zatem wykonania. Ponieważ jednak z uzasadnienia wyroku wynika, iż podobne wątpliwości co do zakwestionowanego przepisu Trybunał Konstytucyjny ma również do art. 35 ust. 4, ustawodawca proponuje uchylenie również tego przepisu. Uchwalenia tego należy dokonać ze stosownym vacatio legis. W przeciwieństwie do dotychczasowej praktyki tutaj w projekcie początkowo była propozycja 2 miesięcy vacatio legis, natomiast biorąc pod uwagę opinię Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP, podczas posiedzenia komisji przyjęto termin 3-miesięczny - a więc 3 miesiące od ogłoszenia ustawy - wraz ze stosownym przepisem przejściowym przewidującym, że do spraw wszczętych przed sądem w związku z ust. 4 stosuje się ten przepis. Pozwoli to spółdzielniom, którym zależy na wyjaśnieniu stanu prawnego gruntu, na podjęcie stosownych kroków w tym kierunku. W projekcie proponuje się także uchylenie art. 35 ust. 4 2 . Przepis ten jest bowiem związany z ust. 4 1 , który na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego utracił moc. Ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 31 lipca 2007 r. w art. 44 dodane zostały ustępy 1 1 i 2 1 , stanowiące - podobnie jak przepisy derogowane wyrokiem sądu konstytucyjnego - lex specialis w stosunku do art. 76 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Poza tym ustawodawca nadał nowe brzmienie art. 44 ust. 4. Zmiany te nie doprowadziły jednak do sanacji konstytucyjności ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych we wskazanym zakresie. Jednym z podnoszonych tam argumentów jest to, że jakkolwiek na gruncie art. 44 ust. 1 1 ustawodawca zrezygnował ze swoistego automatyzmu polegającego na wygaśnięciu hipoteki obciążającej nieruchomość, w której wyodrębniony zostaje chociaż jeden lokal, to nadal nie można mówić o właściwym zabezpieczeniu interesów wierzycieli spółdzielni mieszkaniowej. W szczególności brak mechanizmu, który gwarantowałby wierzycielom skuteczne zaspokojenie w sytuacji zmniejszającego się wraz z wyodrębnieniem kolejnych lokali substratu hipoteki. Wierzyciele wciąż uzyskują wyłącznie roszczenie o ustanowienie hipoteki zastępczej, która może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy spółdzielnia dysponuje innymi nieruchomościami. Poza tym przepisy art. 44 ust. 1 1 i 2 1 dość wąsko ujmują wierzytelności hipoteczne, gdyż odnoszą się zaledwie do kredytów, co siłą rzeczy musi prowadzić do stosowania art. 76 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece odnośnie do pozostałych hipotek. Przepisy art. 44 ust. 1 1 , 2 1 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powinny więc zostać uchylone. W miejsce uchylanych uregulowań wejdą normy ogólne, w tym art. 76 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, będący podstawą podziału hipoteki obciążającej nieruchomość, z której wyodrębniono lokal bądź wydzielono odrębną nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym. Warto przy tym nadmienić, że powołany przepis (Dzwonek) zabezpiecza zarówno interesy wierzycieli hipotecznych, jak i osób uprawnionych z tytułu własności lokalu czy też nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, jako że tego pierwszego nie pozbawia możliwości zaspokojenia się, a właścicieli lokali lub domów chroni przed dalej idącymi żądaniami niż związane z realizacją przypadającej na ich część hipoteki. Projekt ustawy zapewnia większą przejrzystość przepisów prawa i ich wzajemną synchronizację. Klub Ruch Palikota będzie głosował za przyjęciem projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)