Mówca: Rafał Bochenek
Data: 2020-12-15 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Obowiązująca ustawa o rezerwach strategicznych nie zawiera dostatecznego poziomu regulacji dających możliwości szybkiego i sprawnego reagowania w obszarze rezerw strategicznych wobec dynamicznego rozwoju sytuacji kryzysowych zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Przykład pandemii COVID-19 i wywołanych w związku z nią niedoborów asortymentu medycznego jest jedną z przyczyn wskazujących na konieczność wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych w obszarze organizacji, zadań i obowiązujących procedur tworzenia rezerw Agencji Rezerw Materiałowych oraz ich dystrybucji. Celem wprowadzonych zmian jest bardziej efektywne zabezpieczenie Rzeczypospolitej Polskiej i obywateli na wypadek zagrożeń mogących wywołać zakłócenia w podaży i popycie na niektóre towary i dobra na rynku, a tym samym negatywne konsekwencje dla bezpieczeństwa państwa, w tym dla życia i zdrowia obywateli. Celem tej ustawy jest uproszczenie lub w niektórych sytuacjach uelastycznienie procedur, w oparciu o które działa Agencja Rezerw Materiałowych. Projektowana ustawa reguluje przede wszystkim zagadnienia z zakresu tworzenia, utrzymywania, udostępniania, wymiany, zamiany i likwidacji rezerw strategicznych, a także zasady ich finansowania. Rozbudowany zostaje także zakres zadań realizowanych przez Agencję Rezerw Materiałowych, która na mocy tej ustawy zmienia swoją nazwę na: Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych. W przedmiotowym akcie prawnym poszerzono zakres zadań, dla realizacji których tworzone są rezerwy strategiczne, poszerzono także katalog asortymentu niezbędnego do osiągania celów określonych w art. 3 przedmiotowej ustawy, co pozwoli lepiej reagować na szybko zmieniające się otoczenie społeczno-gospodarczo-polityczne. Jedna z ważniejszych zmian dotyczy organu nadzorującego, którym z mocy niniejszej ustawy zostaje prezes Rady Ministrów, co wydaje się uzasadnione z uwagi na to, iż to właśnie premier jest koordynatorem zarządzania kryzysowego na szczeblu centralnym, będąc jednocześnie przewodniczącym Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. To również premier będzie organem właściwym do wydawania decyzji dotyczących udostępniania rezerw. Prezes Rady Ministrów uzyska także kompetencje kreacyjne wobec agencji, tj. powoływanie jej kierownictwa, prezesów, zastępców oraz nadawanie statutu. Ustawa w procesie planowania i programowania zasobów przewiduje uwzględnienie nowych przesłanek, takich jak ocena ryzyka wystąpienia zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego oraz interesy narodowe Rzeczypospolitej Polskiej. Szereg przepisów zawartych w projekcie umożliwia szybsze i sprawniejsze działania agencji, m.in. poprzez odformalizowanie procedur zakupowych czy zasad tworzenia rezerw lub zawierania umów związanych z przechowywaniem rezerw, jednak zawsze z zastosowaniem przejrzystych, niedyskryminacyjnych i konkurencyjnych warunków wyłaniania kontrahentów. Takie rozwiązanie będzie sprawdzać się szczególnie w sytuacjach nagłych i kryzysowych. Nową ustawową instytucją jest również możliwość utrzymywania rezerw przez agencję w formie umów o pozostawaniu w gotowości świadczenia usług. Rozbudowane możliwości likwidacji zgromadzonych rezerw Rządowej Agencji Rezerw Materiałowych daje rozdział 5 przedmiotowej ustawy, wprowadzając inne formy od znanych dotychczas sprzedaży zlikwidowanych rezerw w drodze aukcji lub na giełdzie towarowej, a także np. nieodpłatne przekazanie na rzecz organizacji pozarządowych. Ustawa poszerza zadania agencji o nowe obszary, w szczególności o usługi transportowo-logistyczne, a także zadania związane z zarządzaniem nieruchomościami, w których właścicielem jest agencja lub które znajdują się w jej posiadaniu, co przyczyni się do większej operacyjności i efektywności jej działań. Projekt reguluje także katalog osób objętych obowiązkami w zakresie ograniczenia prowadzenia działalności, co ma szczególne znaczenie w kontekście argumentów tutaj podnoszonych przez mojego przedmówcę, jeśli chodzi o pewien nadzór, przejrzystość i transparentność agencji. Ci pracownicy, poszerzony ich krąg w stosunku do dotychczas zakreślonego kręgu, będą zobligowani do składania okresowych oświadczeń o stanie majątkowym, co zapewni większą przejrzystość działania. Zabezpieczy to również interes Skarbu Państwa. Źródłem finansowania agencji pozostanie dotacja z budżetu państwa, a także przychody z tytułu świadczonych przez agencję usług na zasadach rynkowych. Przyjęcie przedmiotowej ustawy jest jak najbardziej zasadne, zwłaszcza w obliczu zjawisk epidemicznych, z jakimi dotychczas się mierzymy, i konieczności zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim obywatelom. Bardzo dziękuję. (Oklaski)