Mówca: Łukasz Krupa (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Twój Ruch mam przyjemność przedstawić nasze stanowisko. Do wszystkich trzech wyżej wymienionych projektów jest wiele uwag. Najwięcej płynie oczywiście z ust praktyków, tj. lekarzy oraz pielęgniarek i położnych. To właśnie oni najlepiej potrafią ocenić skutki proponowanych zmian, zagrożenia z nich płynące i słabe strony projektów. Główne zarzuty, obok tych stricte merytorycznych, z którymi rzeczywiście trudno się nie zgodzić, to oczywiście szybki i na kolanie tryb procedowania oraz brak wystarczających konsultacji i nieuwzględnianie przy proponowanych projektach stanu faktycznego w poszczególnych obszarach polskiej służby zdrowia. Choć problem kolejek w polskiej służbie zdrowia oraz słaba, poniżej średniej unijnej, efektywność leczenia chorób nowotworowych to zjawiska znane i podnoszone publicznie od lat, to minister Arłukowicz składa propozycje rozwiązań dopiero w trzecim roku swojego urzędowania, a w siódmym roku rządów Platformy Obywatelskiej. Na dodatek wątpliwe co do zakładanych skutków propozycje kolanem, w trybie pilnym są przepychane przez Sejm. Choć w tym kilkuminutowym wystąpieniu nie sposób omówić dokładnie wszystkiego, to korzystając z okazji, pozwolę sobie przedstawić kilka faktów i uwag do poszczególnych projektów. Projekt 1. Ten projekt zakłada najpoważniejsze zmiany, jednocześnie budzi najwięcej kontrowersji. Środowisko lekarskie wskazuje brak infrastruktury informatycznej mogącej monitorować postulowane czasy od podejrzenia choroby nowotworowej do jej potwierdzenia i leczenia. To samo dotyczy systemu mogącego obsługiwać postulowaną centralną kolejkę, a tego w przeciwieństwie do ustawy nie da się stworzyć szybko, na kolanie. Istnieją poważne obawy, iż wprowadzenie zielonej karty pacjenta onkologicznego, umożliwiające tzw. szybką ścieżkę diagnostyczną, spowoduje, że każdy pacjent na wszelki wypadek będzie chciał taką kartę mieć, aby skrócić czas oczekiwania na konkretne badania. Jednak wczesne objawy nowotworu są zazwyczaj mało charakterystyczne i wymagają różnicowania z innymi schorzeniami. Przed wykonaniem badań trudno będzie więc jednoznacznie orzec, że komuś taka karta się nie należy. W sytuacji ograniczonych środków w systemie przyspieszenie diagnostyki dla jednych spowoduje jej wydłużenie dla innych. Żeby jednak kart nie wydawano za wiele, rząd przedstawił kuriozalny pomysł karania lekarzy POZ, którzy będą mieli zbyt mały procent potwierdzonych nowotworów u pacjentów, którym wydali zielone karty. Biorąc to pod uwagę, jest bardzo wątpliwe, czy lekarze POZ będą w ogóle chcieli takie karty wystawiać. Wprowadzenie pojęcia świadczeń towarzyszących, czyli usług hotelowych albo transportowych związanych z dowożeniem pacjentów na terapię, to dobry pomysł, od dawna podnoszony przez środowisko onkologów i będący normą w krajach zachodnich. Tyle tylko, że nie powiedziano, kto i jak będzie miał to finansować. Określenie zasad finansowania zrzucono w bliżej nieokreślony sposób na NFZ. Może okazać się w efekcie, że zapłaci sam szpital, bo NFZ np. zakontraktuje transport, ale żeby zdobyć na to środki, zmniejszy wycenę samej procedury terapeutycznej. Projekt nie zakłada też zniesienia limitów w opiece paliatywnej, czyli tych chorych, którym nie udało się wygrać z nowotworem, nadal będzie się ustawiać w kolejce do leczenia mogącego zapewnić godne przeżycie ostatniego okresu życia, mimo że ta forma leczenia i opieki jest stosunkowo najtańsza. Większość ekspertów jest zgodnych co do tezy, że bez zwiększenia środków nie da się ani radykalnie poprawić sytuacji w onkologii (chyba że kosztem innych dziedzin), ani zwiększyć roli lekarzy POZ. Z pustego i Salomon nie naleje. Projekt 2. Choć wprowadzona w niektórych krajach UE propozycja zwiększenia uprawnień pielęgniarek i położnych w zakresie możliwości samodzielnej ordynacji leków, wystawiania recept oraz skierowań na pewne określone badania diagnostyczne z pewnością wzmacnia pozycję tej grupy zawodowej w systemie ochrony zdrowia, to jednak należy pamiętać, że obecna sytuacja pielęgniarek i położnych w Polsce jest fatalna i z roku na rok coraz gorsza. Pogarsza się sytuacja demograficzna - średnia wieku pielęgniarek i położnych to 48 lat, a w podstawowej opiece zdrowotnej aż 57 lat. W polskim systemie prawnym brak uregulowań prawnych co do minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych wymaganych przy udzielaniu świadczeń będących przedmiotem kontraktowania przez NFZ. Mamy bodaj najniższy wskaźnik wśród krajów UE, jeśli chodzi o ilość zatrudnionych pielęgniarek w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców. W Polsce wynosi on 5,4, podczas gdy w takich krajach jak Szwajcaria, Dania czy Norwegia oscyluje on w granicach 14-16. Rząd polski nie ma programu zachęt dla młodych osób do podejmowania kształcenia na studiach pielęgniarskich oraz zabezpieczenia społeczeństwa w odpowiednią liczbę pielęgniarek w przyszłości. Tak więc zwiększanie uprawnień, a tym samym obowiązków dla pielęgniarek i położnych, powinno iść w parze z realizacją programu poprawy sytuacji zawodowej i ekonomicznej dla tej grupy zawodowej. W przeciwnym razie planowane skutki zmian nie przyniosą oczekiwanego efektu. Projekt 3. Założenie, że konsultanci krajowi powinni być transparentni, jest z gruntu oczywiście słuszne. Tyle tylko, że konsultanci nie są jednak urzędnikami wydającymi państwowe pieniądze, a jedynie fachowcami w swojej dziedzinie, których władza pyta o opinię. Pyta, kiedy chce albo i nie pyta, bo w wielu sprawach nie ma na to ochoty ani takiego obowiązku. A nawet jeśli zapyta, to często i tak nic z tego nie wynika. Opinie konsultantów nie są wiążące ani nie wpływają bezpośrednio na decyzje decydentów. W opiniach konsultantów krajowych liczy się zatem raczej ich merytoryczne i pragmatyczne podejście wynikające najczęściej z wieloletniego doświadczenia i pracy w różnych miejscach, bo żeby być konsultantem, trzeba być praktykiem i fachowcem w swojej dziedzinie. Istnieje ryzyko, że po wprowadzeniu obowiązku upubliczniania swojego majątku i źródeł dochodów wielu lekarzy, którzy potencjalnie mogliby być świetnymi konsultantami, po wejściu w życie tej ustawy z wielu powodów poważnie się nad tym zastanowi, a o stanowiska konsultantów będą ubiegać się osoby z mniejszym doświadczeniem, dla których prestiż związany z pełnieniem tej funkcji będzie pomocny w budowaniu dalszej zawodowej kariery. Proponowania zmiana, choć z intencji słuszna, mająca na celu wyeliminowanie działania konsultantów na rzecz podmiotów, z którymi w jakiś sposób są zawodowo związani, może mieć negatywne skutki jakościowe. W jednej z ostatnich swoich wypowiedzi minister Arłukowicz powiedział, że w przyszłym roku pacjent będzie w centrum uwagi systemu. A gdzie, panie ministrze, był w pańskich oczach pacjent przez ostanie trzy lata pełnienia przez pana funkcji ministra i przez ostatnie siedem lat rządów Platformy Obywatelskiej? Taką wypowiedzią kompromituje pan sam siebie. Zaproponowane przez pana zmiany wejdą w życie w ostatnim roku pańskiego urzędowania, część z nich nawet po roku 2015. Nie ma zatem szans, aby była okazja do oceny tych decyzji za pańskiej kadencji. Dlatego Twój Ruch, podzielając szereg uwag i wątpliwości co do skutków wprowadzenia proponowanych zmian mających na celu zwiększenie dostępności usług medycznych i efektywności leczenia chorób onkologicznych, nie podziela stanowiska komisji i nie poprze proponowanych projektów ustaw.