Mówca: Anna Cicholska
Data: 2017-05-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawię państwu sylwetkę młodego bohatera z ziemi ciechanowskiej - Adasia Rzewuskiego. Od południowej strony lasu lekowskiego położona była zagroda o nazwie Maliniak. Zamieszkiwała tam rodzina zubożałych arystokratów Rzewuskich. Przybyli oni aż z Fastowa pod Kijowem w 1942 r. Ojciec rodziny Władysław Rzewuski uprawiał na tym Maliniaku kilkanaście hektarów lichej, piaszczystej gleby i wychowywał w patriotycznej, rodzinnej tradycji czworo swoich dzieci. Bezpośrednia bliskość lasu, znaczne oddalenie od uczęszczanych dróg i większych skupisk ludzkich, a także patriotyczna postawa gospodarza skłaniały do utworzenia w tym miejscu ośrodka działalności konspiracyjnej. Tu ustanowił swoją siedzibę inspektorat Związku Walki Zbrojnej, a potem Armii Krajowej, obejmujący w ostatniej fazie działalności trzy obwody: ciechanowski, mławski i działdowski. Cała rodzina Rzewuskich włączyła się w nurt pracy konspiracyjnej. Najmłodszy, 17-letni Adaś obrał sobie imię Burza. Ich dom stał się miejscem spotkań i narad. Tu przekazywano sobie wiadomości i różnego rodzaju materiały konspiracyjne. W ostatni dzień marca 1944 r. Jan Barański ps. Robak otrzymał od inspektora Benickiego ˝Komara˝ rozkaz przeniesienia do punktu kontaktowego we wsi Bolewo czterech paczek zawierających filipinki, prasę, rozkazy i odzież. Do pomocy przydzielono mu chłopca, Adasia Rzewuskiego ˝Burzę˝. Uzbrojeni w dwa pistolety, dziewięciostrzałowe parabellum, szli pewni, że nic im się nie stanie. Zlekceważyli zasady konspiracji. Szli razem, obok siebie zamiast w pewnym oddaleniu, zachowując tylko kontakt wzrokowy. Nie spostrzegli nadjeżdżających cichutko sań powożonych przez furmana Polaka z dwoma żandarmami. Usłyszeli ostry gwizd wzywający ich do zatrzymania się. Na pytanie Adasia, jak się będą tłumaczyć, Barański odrzekł: pistoletami. Włożył rękę do kieszeni płaszcza i wyrwał odbezpieczoną broń. Niemcy jednak go uprzedzili i wywiązała się strzelanina. W jednym czasie padły dwa celne strzały: żandarm trafił Adasia, Barański śmiertelnie ugodził Niemca. Ostatnie kule Barański skierował w stronę drugiego żandarma uciekającego w las. Kiedy mu zabrakło naboi, podbiegł do Adasia i szarpnął chłopca za ramię. Ten nie dawał znaku życia. Wtedy Barański uskoczył za najbliższe drzewo i umykając okrężnie, pobiegł na Maliniak, by zawiadomić Rzewuskich o tym, co się stało. Chroniąc się przed zagrożeniem ze strony Niemców, rodzina opuściła dom i udała się na tułaczkę już do końca wojny. Tymczasem w lesie pozostały żandarm przy pomocy furmana załadował na sanie swojego martwego kolegę i podszedł do Adasia. Chłopiec, który odzyskał przytomność, jęczał z bólu. Razem z furmanem pomogli mu wstać i wejść na sanie. Zabrawszy dowody rzeczowe, ruszyli w kierunku Lekowa. Adaś całą drogę rozważał swoje położenie, rozmyślał nad sposobem zachowania się i chyba już wtedy sam wobec śmiertelnego zagrożenia zdecydował o swoim losie. Po wstępnym przesłuchaniu chłopiec został zamknięty w miejscowym areszcie pod ścisłą strażą. Był zbyt cenną zdobyczą. Została wezwana do niego akuszerka, aby opatrzeć rany. W takim cierpieniu Adaś zmarł. Na miejscu potyczki w 1969 r. Towarzystwo Miłośników Ziemi Ciechanowskiej dla upamiętnienia bohaterskiej śmierci tego młodego chłopca ustawiło polny głaz z napisem: ˝Tu 31 marca 1944 r. padł ranny w walce Adaś Rzewuski ps. Burza. (Dzwonek) Ujęty przez gestapo zmarł następnego dnia po torturach w Lekowie˝. Dziękuję. (Oklaski)