Mówca: Adam Gawęda
Data: 2022-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec projektu ustawy o Funduszu Transformacji Śląska Spółce Akcyjnej. Wszyscy jesteśmy świadkami i uczestnikami bardzo skomplikowanych procesów transformacyjnych w regionach górniczych i pogórniczych. W wielu miastach i gminach województwa śląskiego wygaszane są kopalnie, w których doszło do wyczerpania zasobów lub ich eksploatacja prowadzona jest obecnie na bardzo dużych głębokościach dochodzących nawet do 1,2 tys. metrów, gdzie dochodzi do kumulacji poważnych zagrożeń dla załóg górniczych. Działalność wydobywcza węgla kamiennego ma pewną specyfikę - oddziałuje na otaczające środowisko. Kumuluje ona duży potencjał gospodarczy, w tym także ludzki. Właśnie te czynniki skłaniają nas do podejmowania systemowych działań w celu wykorzystania istniejącego potencjału i zasobów dla zapewnienia dalszego zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego. Czynią też zasadnym podjęcie rozwiązań prawnych i organizacyjnych, które zapewnią sprawną realizację tych procesów. Tak jak wspomniał pan poseł Andrzej Gawron, sprawozdawca komisji, na mocy postanowień umowy społecznej z 28 maja ub.r. dotyczącej transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji województwa śląskiego ustalono powołanie specjalnego Funduszu Transformacji Śląska. Projekt ustawy przewiduje, że podstawowym celem o charakterze publicznym funduszu będzie wspieranie procesu transformacji województwa śląskiego oraz wspieranie podmiotów w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom wygaszania działalności gospodarczej, w tym działalności wydobywczej węgla kamiennego, występującym na terytorium województwa śląskiego oraz poza jego terytorium. Jeśli chodzi o realizację celu powoływanego funduszu, to podstawowym dokumentem, o czym również mówił poseł sprawozdawca, będzie Strategia Funduszu Transformacji Śląska. To bardzo ważny dokument, który będzie zawierał m.in. wnioski z analizy i diagnozy sytuacji rynkowej, identyfikację obszarów, które wymagają wsparcia w ramach realizacji celu funduszu w perspektywie co najmniej 5 lat, oraz źródła finansowania. Kluczowe elementy strategii wymienione w projekcie ustawy wskazują na to, że będzie ona podstawowym dokumentem określającym szczegółowy plan działania funduszu. Fundusz będzie realizował cel za pomocą programów opracowanych właśnie przez sam fundusz, ale mogą to być również programy opracowane przez ministrów właściwych ze względu na zakres merytoryczny programu jako programy okołogórnicze. Wsparcie finansowe będzie udzielane w formach tzw. kapitałowych, poprzez obejmowanie lub nabywanie udziałów, akcji, obligacji, wierzytelności, poprzez przystępowanie do spółek osobowych bądź też poprzez pożyczki, gwarancje oraz poręczenia lub poprzez formy bezzwrotne. Formy kapitałowe będą głównym sposobem finansowania przedsiębiorstw. Trzeba również zaznaczyć, że projekt ustawy nie ogranicza form wsparcia do form finansowych. Rola funduszu dla Śląska jest zbliżona w celach do systemu instytucji rozwoju, dlatego fundusz będzie mógł realizować swoje zadania we współpracy właśnie z tymi instytucjami. Przewiduje się, że minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego będzie mógł udzielać dotacji celowej na wykonywanie zadań związanych z partnerstwem publiczno-prywatnym, co współgra z możliwością jego zaangażowania we współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego, której przedmiotem są właśnie m.in. inwestycje infrastrukturalne i rewitalizacyjne. W projekcie ustawy przewiduje się, że przychodami funduszu będą mogły być dotacje podmiotowe i celowe z przeznaczeniem na realizacje zadań z zakresu udzielania wsparcia, a także dotacje w formach bezzwrotnych pożyczek, gwarancji i poręczeń, programów oraz programów okołogórniczych. W okresie 10 lat budżetowych przewiduje się maksymalny limit wydatków budżetu państwa przeznaczonych na wykonanie niniejszej ustawy w wysokości 800 mln zł. Projekt ustawy będzie wpływał bezpośrednio na duże przedsiębiorstwa, sektor małych i średnich przedsiębiorstw przez zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorstw w celu złagodzenia negatywnych skutków transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego i przedsiębiorstw okołogórniczych, która wiąże się z potrzebą budowy nowych sektorów gospodarki, tworzeniem miejsc pracy i przewag technologicznych kraju i regionu. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość będzie głosował za przyjęciem projektu ustawy i niniejszym zgłaszam do tego projektu w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość poprawkę.