Mówca: Piotr Chmielowski
Data: 2012-01-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Ruch Palikota w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji ˝Programu ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce w 2010 roku˝. Niewątpliwie palenie tytoniu jest szkodliwe dla palących oraz dla otoczenia. Nie budzi najmniejszej wątpliwości negatywny wpływ palenia tytoniu na stan zdrowia palaczy oraz długość i jakość ich życia. W druku nr 54 dostarczono Wysokiej Izbie sprawozdanie głównego inspektora sanitarnego, opracowane przez Departament Promocji Zdrowia, Biostatystyki i Analiz, z realizacji ˝Programu ograniczania zdrowotnych następstw palenia tytoniu w Polsce˝. Dane zawarte w tym opracowaniu budzą głębokie zaniepokojenie, jeśli chodzi o działania GIS, jak również metodykę przeciwdziałania paleniu tytoniu. Opracowanie zawiera formę działań daleko odbiegających od potrzeb w tym zakresie. Zawiera również podsumowanie wszystkich działań podejmowanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną podczas obchodów Światowego Dnia Rzucania Palenia. W podanej statystyce wymienia się następujące formy pracy: szkolenia, narady, konferencje, pogadanki, warsztaty, wykłady i inne. Na stronie 21. w tabeli 4. opisującej aktywność Państwowej Inspekcji Sanitarnej znalazły się elementarne błędy liczbowe. I tak wg druku w 4327 pogadankach wzięło udział prawie 1300 tys. osób, natomiast liczba odbiorców wszystkich form pracy wyniosła troszkę ponad 600 tys. osób, czyli w pojedynczej akcji mamy ponad 1 mln, a sumarycznie - 600 tys. Już na tym etapie popełniono błędy rachunkowe. Jeżeli z kolei przyjrzymy się działaniom opisywanym w tabeli 2. od strony 12., podejmowanym przez jednostki Państwowej Inspekcji Sanitarnej podczas obchodów Światowego Dnia bez Tytoniu, znajdziemy pojedyncze, często śmieszne teksty, np. że w dniu 31 maja 2010 r. skandowano przez mikrofon hasła antynikotynowe. Z przedstawionych danych wynika, że tylko państwowe powiatowe stacje epidemiologiczne w danych województwach podejmowały jakiekolwiek działania. W województwie świętokrzyskim wzięła w nich udział wyłącznie stacja z Jędrzejowa, która ograniczyła się do zorganizowania turnieju dla szkół podstawowych: gier, zabaw i rozwiązywania krzyżówek. W woj. śląskim w akcji uczestniczyła stacja powiatowa z Sosnowca. Myślę, że te same jednostki powinny kontynuować działania podczas obchodów Światowego Dnia Rzucania Palenia, ale akcje podejmowały inne, przede wszystkim wojewódzkie. W woj. śląskim były to Gliwice i Częstochowa. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że aktywność kontrolerów i pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej skoncentrowała się na kontroli placówek oświatowych i gastronomicznych. Niestety, nie podano tu danych, a interesujące byłoby zestawienie nałożonych mandatów bądź grzywn. Innym sposobem realizacji założeń programu ograniczania palenia tytoniu jest analiza świadczeń poradni antynikotynowych. Na str. 53 druku nr 54 znajdujemy wykaz porad udzielonych przez świadczeniodawców, których jest w całej Polsce czterech, oczywiście na bazie kontraktu z NFZ. Liczba cztery oznacza po jednym z lubuskiego, małopolskiego, pomorskiego i śląskiego. Program profilaktyki chorób odtytoniowych na etapie podstawowym i specjalistycznym również ogranicza się tylko do kilku województw. Kwoty rozliczonych świadczeń wynoszą: dla etapu podstawowego 180 tys. zł, nie mylić z milionami, a dla etapu specjalistycznego 272 tys. zł. Jeśli założymy, że program wykazał, iż 30-37% populacji trwale używa wyrobów tytoniowych, to kwoty te są żenująco niskie. Program opisywany w tabeli 14 zamieszczonej na str. 73 dotyczy działania na rzecz ograniczenia ekspozycji na dym tytoniowy w miejscach pracy - też nie wygląda to budująco. Został on opisany, proszę państwa, na 1,5 stronicy druku A4. Wszystkie te dane chciałbym odnieść do polityki podatkowej, jaką państwo polskie prowadzi w zakresie sprzedaży wyrobów tytoniowych. Wpływy budżetowe z tytułu podatku akcyzowego od lat systematycznie wzrastają i w roku 2010, według opracowania ujętego w tabeli 16 zamieszczonej na str. 83, wyniosły 17 434 mln. Dodatkowo w tym czasie zwiększyła się dynamika wykrycia przemytu papierosów w Polsce. W działaniach wspierających Państwową Inspekcję Sanitarną wykazała również inicjatywę Inspekcja Handlowa. Proszę państwa, sprowadziła się ta akcja do ujawnienia czterech wykroczeń polegających na sprzedaży papierosów w cenach niższych niż te na opakowaniach bądź wręczeniu karty stałego klienta. Jeżeli założymy, że te cztery przypadki to sukcesy, to w jaki sposób możemy traktować kartę stałego klienta jako sukces? Finansowanie programu z zakresu przeciwdziałania paleniu tytoniu to kwota ok. 400 tys. zł, która została wydatkowana przez głównego inspektora sanitarnego - tabela nr 18 na str. 91 daje obraz tego, na co te pieniądze przeznaczono. Proszę państwa, Wysoka Izbo, jeżeli porównamy to z wpływami z akcyzy, nie uwzględniając podatku VAT, który państwo pobiera od sprzedaży wyrobów tytoniowych, to na przeciwdziałanie paleniu tytoniu przeznaczono - tutaj bardzo proszę o uwagę - 0,003%, nie mylić z promilami, dochodu budżetu z akcyzy. Panie ministrze, klub Ruch Palikota poprze sprawozdanie. Będziemy działali w kierunku takim, aby Państwowa Inspekcja Sanitarna - pan jako główny inspektor - została wyposażona w zdecydowanie większe środki na przeprowadzenie następnych programów. Chcielibyśmy być pana sojusznikiem w tej dyscyplinie i deklarujemy pełną pomoc we wszystkich pańskich działaniach. Prosimy jednak o jedną rzecz - aby pan, zanim zostaną opracowane czy uchwalone przez Sejm działania, przedstawił wcześniej program, który zamierza realizować. Po prostu chcielibyśmy go poznać, podyskutować, może wprowadzić jakieś nowe elementy. Myślę bowiem, że sprawa walki z paleniem tytoniu i ograniczenia w ogóle konsumpcji wyrobów tytoniowych jest bardzo istotnym elementem polityki zdrowotnej państwa. Olbrzymie nakłady, które idą na leczenie, niestety rujnują budżet. Mieliśmy ostatnio bardzo burzliwe debaty na posiedzeniu Komisji Zdrowia, kiedy strona rządowa starała się uzyskać jak najwięcej pieniędzy, ale nie z tych źródeł, z których powinna. Dziękuję za uwagę.