Mówca: Miron Sycz (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-05-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Uchwała II Kongresu Ukraińców w Polsce w sprawie pojednania polsko-ukraińskiego Przeszłość wciąż dzieli Polaków i Ukraińców. Pomimo wysiłków podejmowanych przez najświatlejsze umysły emigracji politycznej, polską i ukraińską opozycję demokratyczną, intelektualistów, polityków i władze odrodzonych państw, a także Kościołów katolickiego i prawosławnego, naszym narodom daleko jest do wzajemnego przebaczenia i pojednania. Dziś wiele środowisk po obu stronach granicy zapomina o konieczności porozumienia i pojednania. Dla nich ponad wszystko liczy się rachunek zbrodni dokonanych przez sąsiada, a zamiast działania na rzecz pojednania wybierana jest licytacja na przewinienia. Negowane są nawet podstawowe ustalenia historyków w sprawie poszczególnych wydarzeń i osób oraz odpowiedzialności podziemia zbrojnego i władz państwowych za eskalację konfliktu polsko-ukraińskiego w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu. Konfliktu, który przyniósł ogrom cierpień ludności cywilnej, w tym tysiącom kobiet, dzieci i starców. Dotyczy to również problemu akcji ˝Wisła˝ - deportacji 150 tys. osób narodowości ukraińskiej z ziem ojczystych Łemkowszczyzny, Bojkowszczyzny, Nadsania, Chełmszczyzny i Podlasia Południowego na polskie ziemie północne i zachodnie. Operacji, w której - jak głosi uchwała Senatu RP z dnia 3 sierpnia 1990 r. - ˝zastosowano - właściwą dla systemów totalitarnych - zasadę odpowiedzialności zbiorowej˝. W Polsce coraz częściej dokonuje się rewizja tego stanowiska. Część historyków i niektóre środowiska polityczne głoszą tezę o zasadności przesiedlenia ludności ukraińskiej, bo ˝każde państwo postąpiłoby tak samo˝. Głoszone są nawet kuriozalne tezy o legalności przeprowadzenia akcji ˝Wisła˝. My, uczestnicy II Kongresu Ukraińców w Polsce, zebrani w Przemyślu w 65. rocznicę akcji ˝Wisła˝, nie możemy zgodzić się z tym stanowiskiem. Hitlerowskie i stalinowskie metody rozwiązywania kwestii narodowych nie mogą być niczym usprawiedliwiane i tłumaczone ˝wyższą koniecznością˝. Zło pozostaje złem i jako zło powinno być napiętnowane - niezależnie od okresu historycznego i panującego ustroju politycznego. Nie możemy zgodzić się z tym, że ponad prawdę przedkładane są racje ideologiczne i realizacja celu politycznego - wykazania, że Ukraińcy i Polacy nie są zdolni do zamknięcia spraw z przeszłości, wyciągnięcia z niej wniosków i wspólnego działania zgodnie z wartościami europejskimi. Do Polaków, którzy osobiście zostali dotknięci krzywdą z rąk ukraińskich, do ich bliskich i wszystkich ludzi dobrej woli zwracamy się ze słowami pojednania. Przebaczamy i prosimy o przebaczenie! Przemyśl, 28-29 kwietnia 2012 r. Apel II Kongresu Ukraińców w Polsce do władz Rzeczypospolitej w sprawie oceny i likwidacji skutków akcji ˝Wisła˝ Jako Ukraińcy - obywatele Rzeczypospolitej, po raz kolejny zwracamy się do najwyższych władz Rzeczypospolitej w sprawie akcji ˝Wisła˝. Choć od tego wydarzenia historycznego minęło właśnie 65 lat, nadal nie dokonano jego pełnej politycznej i prawnej oceny oraz nie dokonano likwidacji wszystkich skutków akcji ˝Wisła˝. Deportacja ludności ukraińskiej z południowo-wschodnich i wschodnich obszarów Polski w 1947 r. doczekała się już politycznej oceny ze strony Senatu RP oraz prezydenta Rzeczypospolitej. W ostatnich latach zauważalne są jednak próby rewizji jednoznacznie negatywnej oceny tej zbrodni komunistycznej. Niepokój społeczności ukraińskiej w Polsce budzi również stanowisko organów państwa w kwestii legalności akcji ˝Wisła˝. Konstatacja prokuratorów z pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej, iż nie można stwierdzić nielegalności akcji ˝Wisła˝, w naszym odczuciu kłóci się z logiką demokratycznego państwa prawa i z poczuciem sprawiedliwości. Akcja ˝Wisła˝ dokonana została przez państwo totalitarne i niesuwerenne, nie obciąża ona demokratycznego i niepodległego państwa polskiego. Od demokratycznej Rzeczypospolitej społeczność ukraińska oczekuje jednak jednoznacznej prawnej i politycznej oceny akcji ˝Wisła˝ jako represji skierowanej przeciwko naszej społeczności, opartej na zasadzie etniczno-narodowej. Jesteśmy przekonani, iż nielegalny charakter akcji ˝Wisła˝ wynika z konstytucyjnych praw obywatelskich, które zostały w ewidentny i oczywisty sposób naruszone. Otwarta pozostaje nadal, po ponad 20 latach ładu demokratycznego, kwestia likwidacji materialnych, społecznych, kulturowych i politycznych skutków akcji ˝Wisła˝. Działania państwa w tym zakresie oceniamy jako niewystarczające. Apelujemy do najwyższych władz Rzeczypospolitej o podjęcie skutecznych działań mających na celu likwidację skutków akcji ˝Wisła˝ dla społeczności ukraińskiej w Polsce, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i zbiorowym. Likwidacja skutków działań podejmowanych przez państwo wymaga środków i działań adekwatnych do skali zastosowanej wcześniej represji. Zwracamy się o przygotowanie rządowego programu likwidacji skutków akcji ˝Wisła˝. Sądzimy, iż jest to niezbędne dla przynajmniej częściowego zniwelowania następstw zbrodniczych działań totalitarnego państwa wobec własnych obywateli. Taki program powinien, w naszym przekonaniu, przewidywać różnorodne działania, zarówno dotyczące indywidualnie członków naszej społeczności, jak i społeczności ukraińskiej jako zbiorowości. Jako obywatele Rzeczypospolitej narodowości ukraińskiej mamy zapewnione prawa przewidziane w konstytucji, w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych czy innych ustawach. Niestety, skutki akcji ˝Wisła˝ nierzadko nadal uniemożliwiają lub utrudniają nam korzystanie w pełni z tych praw. Przemyśl, 28-29 kwietnia 2012 r.