Mówca: Marek Sowa
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Pierwsza prośba do pani minister. Myślę, że dobrze byłoby, żeby tak jak w ubiegłym roku, kiedy pracowaliśmy nad treścią tej ustawy - wówczas wszystkie dane z wyliczeniem dla każdej jednostki samorządu terytorialnego były na stronach ministerstwa -każdy mógł czarno na białym zobaczyć, jaka jest zmiana w stosunku do lat 2024-2025. To jest po prostu transparentne. Nie wiem, czy posłowie z tego będą korzystać, bo to zawsze na końcu jest ich decyzja, a po dzisiejszej debacie można odnieść wrażenie, że jednak nie są chętni do zaglądania do twardych danych, bo te twarde dane po prostu kłóciłyby się z narracją, która była tutaj prezentowana, zwłaszcza z tej strony sceny politycznej. Były pytania, że nie ma żadnych dodatkowych środków dla samorządów. Dam taki przykład. Uruchomiono program na likwidację odpadów niebezpiecznych, 300 mln zł rocznie w tym roku, 24 duże projekty są realizowane. Pan poseł Krystian ze Spytkowic, który tutaj zabierał głos. Usunęliśmy odpady, które do Spytkowic wjechały, kiedy on był wójtem tej gminy. Nie przypilnował tego. My po prostu to posprzątaliśmy. To kosztowało 16 mln zł, choć zanosiło się, że kwoty będą zdecydowanie większe. (Głos z sali: Ciągle sprzątacie.) Druga rzecz. Państwo opowiadacie tutaj jakieś niestworzone rzeczy, że zapewniliście finansowanie dla inwestycji lokalnych. Mówicie o 100 mld zł. (Głos z sali: 135.) Zapewniliście finansowanie do końca 2023 r. dokładnie na poziomie 20 942 952 zł - 21 mld zł. Mówicie, że zostawiliście pieniądze na koncie. Więc chcę wam powiedzieć, że rok 2023 skończyliście kwotą 180 mld zł. To był deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych - 180 mld zł. Nie zostawiliście nic - zostawiliście po sobie długi. (Poseł Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk: No, jakie wy po sobie zostawiacie.) Intencją tego rządu i determinacją było to, że te wszystkie inwestycje zostały podtrzymane i są finansowane w kolejnych latach. W roku 2024 to było 25 mld zł, w tym roku pewnie to będzie kwota nieco wyższa i w przyszłym roku to finansowanie będzie zrobione również jeszcze na wysokim poziomie. Tak, to są inwestycje finansowane przez rząd premiera Donalda Tuska i koalicji 15 października. Bo wy po sobie zostawiliście długi, a my pomimo tej trudnej sytuacji znaleźliśmy dla tych wszystkich tysięcy projektów finansowanie. (Poseł Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk: Niech się pan nie ośmiesza.) Taka jest po prostu prawda. Dokładnie tak jest. Druga kwestia, która być może jeszcze dla państwa byłaby istotna. Opowiadacie o jakichś zmniejszonych środkach, trudno powiedzieć. Pani minister się do tego odnosiła. Tylko z tytułu podatku PIT w tym roku za 9 miesięcy do budżetu samorządów trafiło 147 mld zł. Wiecie, ile udziału z PIT wpłynęło w roku 2024 za 9 miesięcy? 54 mld zł. Naprawdę nie widzicie żadnej różnicy? To była stara ustawa, którą wy po prostu uchwaliliście. (Oklaski) Stara ustawa i według tego zmieniliśmy, dlatego jest tak radykalny wzrost. Z tytułu podatku PIT ta różnica jest mniejsza, bo za 9 miesięcy wpłynęło 21 mld zł, za 9 miesięcy poprzedniego roku - 19 mld zł. Nie zakrzyczycie tej drastycznej różnicy, jaka jest między nami a wami. Dokonaliście dwóch reform ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Po pierwsze, zmieniliście, że wylicza się środki dla samorządów w oparciu o 3 minione lata, a nie ostatni rok. Każdy z nas wie, że kiedy była kilkunastoprocentowa inflacja, zaciągnęliście w samorządach nieoprocentowany kredyt na finansowanie. Taka jest brutalna rzeczywistość. Druga zmiana jest z 2021 r. Wiecie na czym ona polegała? Na tym, że po prostu okradliście samorządy o 13-14 mld zł, dokładnie w roku 2022. Ten wskaźnik: w udziale do PKB, który przywoływała pani minister, jest z uwagi na to, że te środki, jeśli chodzi o samorządy, były radykalnie niższe, o 14 mld zł w roku 2022. One mają swój wymiar też w wynikach, bym powiedział, w deficycie sektora jednostek samorządu terytorialnego. Szanowni Państwo! Bez wątpienia po pełnym roku trzeba zrobić ewaluację tych wszystkich kryteriów, trzeba dokonać przeglądu. Dziś wiemy, że mamy to podzielone na cztery grupy. Są gminy, gminy na prawach powiatu, powiaty i województwa. Trzeba to sprawdzić, wypracować wspólnie z samorządem, jeśli byłaby potrzeba wprowadzenia jakichś korekt, to trzeba to zrobić. Ale bez wątpienia ta ustawa daje dodatkowe źródło finansowania zadań bieżących, inwestycyjnych dla samorządów na niespotykaną w rządach Prawa i Sprawiedliwości skalę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)