Mówca: Paweł Suski
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw. Tak się składa, że w poprzedniej kadencji miałem też zaszczyt i przyjemność uczestniczyć w profesjonalizacji Sił Zbrojnych, tj. w przygotowaniu pakietu wielu ustaw zmieniających, profesjonalizujących stan Sił Zbrojnych. Chciałbym przez to podkreślić, że ten projekt nowelizacji doskonale wpisuje się w to, co dotyczy uzawodowienia i dostosowania Sił Zbrojnych do współczesnego, ewentualnego pola walki, też realizacji planów obrony naszego kraju i jest to reforma niezwykle konieczna. Jeśli chcemy mieć zawodową armię, to nie możemy poprzestać tylko na swoistym zawieszeniu poboru powszechnego czy też innych zmianach formalnych. Wprowadzenie służby ochotniczej nie oznacza, że mamy już w pełni ukształtowaną armię. Absolutną koniecznością jest opracowanie dostosowanego, optymalnego systemu dowodzenia Siłami Zbrojnymi, zreformowanie, niestety rozbudowanych do dużych, wręcz niebotycznych rozmiarów, struktur dowódczych. Za zasadnością opracowania projektu nowelizacji przemawia potrzeba pełnego wdrożenia do systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi nowoczesnej formuły zintegrowanego systemu dowodzenia, systemu połączonych dowództw. Główną słabością obecnego systemu dowodzenia jest skupienie w rękach szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego różnych funkcji - planowania, dowodzenia ogólnego i dowodzenia operacyjnego. W nowym systemie prawnym zostaną one rozdzielone pomiędzy trzy organy podporządkowane bezpośrednio szefowi MON. Nowelizacja zakłada zmianę usytuowania sztabu generalnego w strukturze MON. Stanie się on głównym organem doradczym ministra obrony narodowej i będzie odpowiadał za planowanie strategiczne, nie będzie, jak to ma miejsce teraz, szczeblem pośrednim pomiędzy ministrem a armią. Natomiast dwie pozostałe funkcje dowodzenia centralnego zostaną przydzielone dwóm oddzielnym instytucjom. Za bieżące, sformułuję to kolokwialnie, codzienne kierowanie armią odpowiadać będzie dowództwo generalne powstałe z połączenia dowództw czterech rodzajów Sił Zbrojnych, natomiast na czas kryzysu i wojny powierzone ono zostanie przekształconemu dowództwu operacyjnemu. W przeciwieństwie do obecnej sytuacji oba dowództwa podlegać będą bezpośrednio ministrowi obrony narodowej, a nie Sztabowi Generalnemu Wojska Polskiego. Zmiany dostosują strukturę polskiej armii do wymagań współczesnego pola walki i ogólnoświatowych tendencji tworzenia zintegrowanego dowodzenia. Od wielu lat w działania wojskowe zaangażowane są jednocześnie różne rodzaje Sił Zbrojnych i jak pokazała praktyka, jeden organ dowódczy potrafi sprawnie nimi dowodzić. Podobną zresztą strukturę kierowania mają dzisiaj największe i najskuteczniejsze armie świata, m.in. Sojusz Północnoatlantycki oraz Stany Zjednoczone. Istotną zmianą jest również przyjęcie rozwiązania, że prezydent na wniosek prezesa Rady Ministrów wyznacza kandydatów na stanowisko naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych w czasie wojny. Dzięki temu będzie możliwe przygotowanie określonych osób do pełnienia tych obowiązków. Będą one mogły m.in. brać udział w ćwiczeniach systemu obronnego państwa. Kolejnym argumentem za przeprowadzeniem reformy dowodzenia była zmniejszająca się liczba żołnierzy służących w wojsku przy jednoczesnym zachowaniu liczebności dowództw, czyli, nazwijmy to, aspekt kadrowy - brak stosownego efektu piramidy, o którym często rozmawia się na spotkaniach z żołnierzami. Przez ostatnie 15 lat, kiedy Siły Zbrojne zmniejszyły się o ponad 55%, stan osobowy w dowództwach zwiększył się. Dziś w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego oraz czterech dowództwach Sił Zbrojnych pracuje blisko 2,5 tys. żołnierzy - po wejściu w życie reformy ta liczba zmniejszy się do 1,6 tys. Mamy świadomość, że spośród 900 oficerów, którzy będą przeniesieni z dowództw na niższe stanowiska, najprawdopodobniej część odejdzie ze służby. Odnosząc się z wielkim uznaniem dla ich zasług i oddania służbie, muszę jednakże podkreślić, że niestety jest to sytuacja nieunikniona. Reforma, jak wiemy, wzbudza kontrowersje w środowisku wojskowych, ponieważ dla wielu żołnierzy będzie oznaczała nie tylko przesunięcie na niższe stanowisko, ale także przeniesienie do innej miejscowości, również innej części kraju, a to z kolei niewątpliwie spowoduje rozłąkę z rodziną. Niestety żołnierze muszą być dyspozycyjni. Kadra, aby mogła się rozwijać, powinna podlegać rotacji na stanowiskach. Jest to zresztą odwieczny problem, jeśli chodzi o dyspozycyjność, w wojsku. (Dzwonek) Przepraszam, panie marszałku, jeszcze dwa zdania, jeśli można. Nie znajdują również uzasadnienia obawy, że reforma dowodzenia spowoduje falę odejść starszych oficerów, a więc najbardziej doświadczonych żołnierzy. Aby zminimalizować koszty osobowe, należy wdrażać przepisy sukcesywnie, w tym m.in. z uwzględnieniem naturalnych rotacji związanych z kończącymi się kadencjami oficerów, jak ma to miejsce obecnie w przypadku dowódców rodzajów Sił Zbrojnych, którym w niedługim czasie kończą się kadencje. Wysoka Izbo! Przyjęcie projektu ustawy uporządkuje aktualny stan rzeczy i umożliwi efektywną pracę w sojuszniczym, zintegrowanym systemie dowodzenia, jak również wzmocni demokratyczną kontrolę nad Siłami Zbrojnymi. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska w pełni popiera przedstawiony projekt nowelizacji ustawy. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)