Mówca: Jerzy Borkowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-04-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedmiotem projektu ustawy z druku nr 277 jest opodatkowanie niektórych instytucji finansowych, czyli próba wprowadzenia kolejnego podatku do naszego i tak już dość zawiłego systemu fiskalnego, w którego tworzeniu SLD miało spory udział, więc kolejne mieszanie w nim przez to ugrupowanie jest chyba hipokryzją. Panie przewodniczący Miller, mógł pan tworzyć te podatki, kiedy był pana czas. Proponowana przez SLD ustawa już w samym tytule w mojej ocenie jest daleko idącą niesprawiedliwością, bo co to znaczy ˝opodatkowanie niektórych instytucji finansowych˝? W polskim systemie prawnym podatkiem jest to, co spełnia podstawowe cechy, czyli jest przymusowe, bezzwrotne i powszechne, a wprowadzanie go ma na celu doprowadzić do ustabilizowania lub poprawy finansów państwa. W tym przypadku ten podatek nie jest powszechny, bo w art. 2 wylicza się enumeratywnie tylko osiem instytucji objętych tą propozycją, pomijając tu między innymi spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), co jest złamaniem zasady powszechności i faworyzuje pewne instytucje na tle innych. Kolejne naruszenie tej zasady jest już w jej treści, gdzie w art. 9 mówi się o zwolnieniu z przedmiotowego podatku, dając jednakże taką możliwość wyłącznie bankom, które cały zysk za rok obrachunkowy przeznaczyły na zwiększenie swoich funduszy własnych, nie uwzględniając w ogóle pozostałych instytucji objętych podatkiem. Co do celowości opodatkowania, czyli poprawy i stabilizacji finansów państwa, można stwierdzić, że nie występuje tu w ogóle, bo środki z tego opodatkowania w całości mają zostać przeznaczone na Fundusz Rezerwy Demograficznej, który został stworzony po to, żeby gromadzić w nim rezerwy na uzupełnianie niedoboru funduszu emerytalnego, który pojawi się w następstwie zmian demograficznych w Polsce, przede wszystkim w wyniku przechodzenia na emeryturę pokolenia powojennego wyżu demograficznego, a nie po to, by ustabilizować finanse państwa. Kolejną istotną sprawą w tym projekcie wydaje się być proponowana wysokość tego podatku, określona na 0,25% podstawy opodatkowania. Zastanawiam się, na jakiej podstawie określona jest ta stawka. Ani w projekcie, ani w jego uzasadnieniu nie ma żadnych wyliczeń, które obrazowałyby w jakikolwiek sposób ten odsetek do planowanych kosztów dla instytucji, a zysku dla Funduszu Rezerwy Demograficznej. Uważam, że stawka ta może dość mocno obciążyć sektor bankowy, a poprzez to dotknąć każdego z nas, czyli ludzi korzystających codziennie z jego usług. Co prawda zapis w art. 10 niniejszego projektu jest próbą zapobiegnięcia przerzuceniu ciężaru finansowego na klientów, ale wydaje się być próbą nieudolną. Przede wszystkim jest zbyt daleko idącą ingerencją w swobodę działalności gospodarczej, która w swej istocie jest niemożliwa do weryfikacji. Każda umowa cywilnoprawna może być zmieniona w ramach zasad umowy, na co klauzule ustaw nie mają wpływu. Poza tym jaka jest faktyczna możliwość udowodnienia instytucji finansowej, że podnosi koszty swoich usług obecnym klientom właśnie przez podniesienie kosztów związanych z przedmiotowym podatkiem, a nie spadkiem ogólnej kondycji finansowej czy zawirowaniem na rynkach światowych? Uważam, że żadna. Nadto w projekcie nie ma nawet wzmianki, kto miałby weryfikować te sytuacje i jakie groziłyby za to sankcje, więc może odpowie na to poseł sprawozdawca. Proponowana ustawa nie daje możliwości sprawdzenia, czy koszty poniesione przez instytucje finansowe objęte projektem nie zostaną przeniesione na nowych klientów, nieobjętych ochroną, czego można się spodziewać. Dlatego uważam, że zapisy art. 10 są błędne i nie dają faktycznie żadnej ochrony klientom, zarówno obecnym, jak i przyszłym. Na koniec odniosę się do proponowanego celu tego podatku, czyli zasilenia Funduszu Rezerwy Demograficznej, który przez wszystkie partie uważany jest za taką wisienkę na torcie, żeby spodobać się wyborcom, że niby myślą o przyszłych pokoleniach. FRD istnieje już kilkanaście lat. Od jego powołania ustawowego, czyli od 1998 r., do roku 2002 funkcjonował jako martwy zapis. AWS popisało się, utworzyło, przyszłościowo myśląc, fundusz, ale nie został on powołany aż do czasów pamiętnych rządów koalicji SLD-UP z Leszkiem Millerem na czele. Wtedy to, w 2002 r., rząd Millera powołał Fundusz Rezerwy Demograficznej, do którego według ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych miał trafiać 1% z naszej składki na ubezpieczenie społeczne, czyli z tych 19,52% naszego wynagrodzenia. Miller i jego ekipa stwierdzili, że to za dużo, więc zmniejszyli dziesięciokrotnie ten wpływ do minimalnego 0,1% składki. Czemu wtedy nie myśleliście o przyszłych emeryturach? Gdyby od początku istnienia na FRD pobierano solidarnie 1%, to dziś na jego koncie według szacunków byłoby ok. 30 mld zł, a jest obecnie ok. 13 mld zł. Odsetek ten z biegiem czasu i zmieniających się rządów rósł i obecnie, w 2012 r., wynosi 0,23%, dążąc docelowo do maksymalnie 0,35% w 2017 r. Kolejną ewolucję przeszedł FRD już za czasów rządów PO, w 2008 r., kiedy rząd pana premiera Tuska postanowił zasilić FRD, wprowadzając zapis o obowiązkowym przekazywaniu 40% przychodów z prywatyzacji mienia Skarbu Państwa do FRD. Założenie może i słuszne, ale w 2008 r. większość była już w Polsce sprywatyzowana i na wiele to się nie zdało. Wyszacowano, że będzie to ok. 15 mld zł do 2011 r., a faktycznie wpłynęło ok. 3 mld, bo minister Rostowski bardzo szybko podjął zakusy na te pieniądze, żeby łatać nimi dziurę budżetową. Uczynił to już dwukrotnie. W 2010 r. z 8,3 mld, które miały wpłynąć do FRD, wpłynęło tylko 800 mln, bo reszta popłynęła do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na wypłatę bieżących świadczeń. Tak samo było w 2011 r. Zamiast 6 mld były 2 mld. Tak samo pewnie będzie w tym roku, bo przecież lepiej brać z FRD niż pożyczać z budżetu, bo dziura budżetowa się nie powiększa i długi ZUS też są mniejsze, ale oszczędności na przyszłość topnieją. Zatem nasuwa się jeden wniosek, mianowicie FRD nie służy swoim szczytnym założeniom, a jego zasilanie spowoduje tylko dalsze nakręcanie pożyczania nieoprocentowanych pieniędzy dla chwilowego podreperowania budżetu. Uważam, że trzeba tu porządnej reformy emerytur, a nie szukania na siłę pieniędzy na rezerwę demograficzną, bo ona nam na wiele nie starczy, choćbyśmy wszystko opodatkowali na ten cel. Przecież my musimy zadbać o to, żeby system emerytalny w Polsce był samowystarczalny, a nie poddawać się i zbierać rezerwy. Nie na tym to ma polegać. Mamy opodatkować instytucje finansowe, one przerzucą ciężar na nas, więc my sami pośrednio będziemy jeszcze bardziej zasilać fundusz, na który i tak już łożymy spory odsetek naszych składek emerytalnych w każdym miesiącu, zamiast lokować te pieniądze, żeby zarabiały na naszą przyszłość. Trzyletni dodatkowy podatek jest zbędny i na pewno nie zapewni nam bezpiecznej perspektywy emerytalnej. Jeśli chcemy opodatkowywać instytucje finansowe, to weźmy pod uwagę propozycje UE, żeby budować kapitał, który mógłby być stabilizatorem rynku finansowego, czyli służyć finansowaniu funduszu restrukturyzacyjnego.