Mówca: Maciej Banaszak
Data: 2014-01-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Cele oraz założenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/82/UE z 25 października 2011 r. w sprawie ułatwień w zakresie transgranicznej wymiany informacji dotyczących przestępstw lub wykroczeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego zasługują, w tym miejscu oczywiście, na pełne poparcie. Dyrektywa ma przede wszystkim wymusić na państwach członkowskich pełniejszą realizację polityki transportowej Unii Europejskiej, której głównym celem jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. W preambule stwierdzono, że ten cel można uzyskać między innymi przez poszerzenie wiedzy obywateli Unii na temat przepisów z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego obowiązujących w różnych państwach członkowskich, czyli przede wszystkim dzięki profilaktyce. Jako Twój Ruch postulujemy to od dawna i w pełni popieramy wszelkie związane z tym działania. Dyrektywa wskazuje ponadto, iż poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz równe traktowanie kierowców na terenie całej Unii wymagają ułatwienia egzekwowania przepisów niezależnie od tego, w którym państwie członkowskim zarejestrowany jest pojazd. W tym celu proponuje się wdrożenie systemu transgranicznej wymiany informacji dotyczących pewnych określonych przestępstw lub wykroczeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1991, nad którym dziś debatujemy, ma na celu implementowanie do polskiego porządku prawnego zapisów powyższej dyrektywy. Panie ministrze, tu tak naprawdę zaczynają się schody, bo - to już powiedział mój przedmówca - termin wdrożenia minął 7 listopada, natomiast projekt wpłynął do Sejmu dopiero 2 grudnia. Debatujemy więc nad rozwiązaniami, które tak naprawdę powinny funkcjonować już ponad dwa miesiące. Analizując sam projekt, wskazać też należy na jego istotne wady, które mimo nadmiaru czasu w zakresie prac nad tym aktem nie zostały poprawione. I tu, panie ministrze, mam takie uwagi. Po pierwsze, jeżeli chodzi o katalog podmiotów uprawnionych do korzystania z Krajowego Punktu Kontaktowego, czyli aplikacji służącej do wymiany informacji z innymi państwami Unii Europejskiej, to projektodawca przewidział, iż ten katalog będzie bardzo szeroki. I tu mamy wątpliwości, bo będą to: Policja, Straż Graniczna, straże gminne, miejskie, Inspekcja Transportu Drogowego, Służba Celna, a powiązane to zostało też z propozycją możliwości nakładania mandatów kredytowych na cudzoziemców. Dla mnie, panie ministrze, brakuje do tej wyliczanki jeszcze Straży Leśnej lub Straży Ochrony Kolei. Dyrektywa natomiast enumeratywnie wymienia, jakie wykroczenia, przestępstwa uzasadniają zastosowanie Krajowego Punktu Kontaktowego, i jest to katalog zamknięty. W Polsce uprawnienia do dokonywania kontroli w zakresie wskazanym przez jej zapisy ma zasadniczo tylko Policja i inspekcja, więc zupełnie absurdalne jest nadanie takich uprawnień strażom gminnym. Skoro dziś tak duże kontrowersje budzą uprawnienia strażników miejskich w zakresie kontroli fotoradarowych i nakładanych mandatów, to można sobie, panie ministrze, wyobrazić, z jaką radością służba ta przyjmie możliwość karania kierowców zagranicznych i wrzucania do budżetów samorządowych walut znanych do tej pory strażnikom wyłącznie z wizyt w kantorach. W moim mniemaniu takie uprawnienia mogą doprowadzić do kolejnych strat wizerunkowych w kraju i za granicą. Rzecz druga, panie ministrze, to ochrona praw podstawowych i danych osobowych. Zgodnie z zapisami dyrektywy współpracy organów ścigania powinno towarzyszyć poszanowanie praw podstawowych, w szczególności prawa do prywatności i ochrony danych osobowych, natomiast w polskiej ustawie nie ma na ten temat ani słowa. Biorąc pod uwagę fakt, iż ochrona praw podstawowych wymaga, by system ten spełniał podstawowe wymogi nałożone przez traktaty w zakresie praw obywatelskich, wskazujemy i już w tym momencie ostrzegamy rząd, że naszym zdaniem system fotoradarowy zarówno na poziomie ogólnopolskim - przypomnę, że złożyliśmy skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie systemu CANARD - jak i lokalnym, chodzi o straż miejską, jest niezgodny z konstytucją i prawami podstawowymi i wnosimy o jego szybką oraz zasadniczą zmianę. Po trzecie, panie ministrze, moja uwaga dotyczy Krajowego Punktu Kontaktowego. Wskazujemy, że w projekcie ustawy zapisano, że koszt jego utworzenia wyniesie prawie 3,5 mln zł, a następnie od 2014 r. do 2017 r. roczne jego utrzymanie będzie wynosić 1,8 mln zł. W sumie daje to kwotę prawie 11 mln zł. Biorąc pod uwagę, iż ma on być częścią tzw. CEPiK 2.0, jego realne uruchomienie może nastąpić najwcześniej w 2017 r., natomiast w projekcie zapisano, że już w obecnym roku jego użytkowanie ma przynieść przychody na poziomie blisko 8 mln zł. Jak to możliwe, panie ministrze, skoro ma on działać dopiero trzy lata później? Zestawiając tego typu wyliczenia, tak naprawdę z kosmosu, na przykład z wyliczeniami, zgodnie z którymi w zeszłym roku z systemu CANARD, takie było założenie, do budżetu miało wpłynąć 1,5 mld zł, a wpłynęło 86 mln zł, czyli ok. 5%, i przyrównując to do tego systemu, można realnie szacować zyski z mandatów na poziomie 400 tys. zł. Oznacza to, że będziemy do tego systemu rokrocznie dokładać 7 mln zł, co poddaję pod rozwagę, panie ministrze. Niezależnie jednak od tych wszystkich uchybień uważamy, że wdrożenie dyrektywy jest niezbędne, ale będziemy chcieli podczas prac w komisji dopracować te rozwiązania. (Dzwonek) Z tego powodu Twój Ruch poprze rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w pierwszym czytaniu, ale tak jak wspomniałem, będziemy chcieli dokonać w nim szeregu zmian. Serdecznie dziękuję. (Oklaski)