Mówca: Sprawozdawca Iwona Śledzińska-Katarasińska
Data: 2013-12-03 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Jak co roku Komisja Kultury i Środków Przekazu ma pewien problem, ponieważ kandydatur do objęcia określonego roku patronatem jest zawsze kilkanaście. To są osoby bądź wydarzenia historyczne. Komisja z natury rzeczy, to wynika także z jej zainteresowań, przynajmniej stara się, żeby zawsze była jakaś postać ściśle związana z kulturą - przed chwilą mówiliśmy o Oskarze Kolbergu - ale nie tylko z kulturą, bo taka jest istota tego patronatu. Wśród kilkunastu propozycji była propozycja ustanowienia roku 2014 Rokiem Jana Karskiego. Wszystkie zgłaszane projekty bądź sugestie, bądź prośby były na tyle interesujące, że komisja właściwie dwukrotnie obradowała, spotykając się, dokonując jakiejś wstępnej selekcji, ale zarówno podczas pierwszego posiedzenia 7 listopada, jak i podczas już ostatecznego posiedzenia 20 listopada Jan Karski wydawał się oczywistą kandydaturą. Projekt tej uchwały przyjęto na posiedzeniu komisji jednogłośnie. Dlaczego Jan Karski? Formalnie można powiedzieć, że dlatego, iż w roku 2014 jest 100. rocznica jego urodzin i z reguły takie fakty biograficzne, życiorysowe są brane pod uwagę, ale myślę, że ten jubileusz jest tu bardziej jakimś formalnym pretekstem niż głównym powodem. Jan Karski był na pewno postacią wyjątkową, wybitną, o której od bardzo dawna już mówił i pisał cały świat, trochę mniej Polska. To naturalne, po zakończeniu II wojny światowej w ogóle nie wrócił do Polski, nie mógł wrócić do Polski. To, czym rozsławił imię Polski, rozsławił instytucję Polskiego Państwa Podziemnego, to fakt, że był człowiekiem, który dotarł do prezydentów, szefów państw alianckich, przynosząc informację, raport w sprawie tego, jak postępują niemieccy okupanci z Żydami. Był człowiekiem, o którym mawia się dziś, że próbował powstrzymać Holokaust. To było coś niewiarygodnego. Jadąc z tym raportem w imieniu Polskiego Państwa Podziemnego i wielokrotnie jako emisariusz tego państwa, cały czas miał nadzieję, że może obudzi sumienie świata. Sumienia do końca pewnie nie obudził, ale zostawił dokument, zostawił pamięć. Nie pozwolił potem, by ta wiedza gdzieś się rozmyła, zagubiła. Jest postacią - był postacią, nie żyje przecież - bardzo barwną. Był obywatelem Polski, ale także obywatelem Stanów Zjednoczonych, honorowym obywatelem państwa Izrael, bohaterem II wojny światowej, Kawalerem Orderu Orła Białego, Sprawiedliwym wśród Narodów Świata, można by tak wymieniać. To rzeczywiście przebogaty życiorys, bardzo, bardzo ciekawego, barwnego człowieka, bardzo skromnego. Miałam tę przyjemność, że mogłam go poznać i po prostu powściągliwość i skromność Jana Karskiego rzeczywiście nie bardzo przystawała może do tych jego zasług. Projekt tej uchwały i ten wniosek o ustanowienie roku 2014 Rokiem Jana Karskiego wypłynął z Łodzi, to było miejsce jego urodzenia, ale właściwie równocześnie z bardzo wielu ośrodków, bo i łódzkie Muzeum Historii Miasta, i centrum łódzkie, i Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, też z Łodzi, ale też Muzeum Historii Polski, ale też minister spraw zagranicznych, minister kultury, właściwie różnego rodzaju stowarzyszenia, fundacje, wszyscy starali się nam przypomnieć, że to właśnie będzie setna rocznica urodzin i do tego, jak widać, przynajmniej w tej chwili, na razie na poziomie komisji, Sejm się całkowicie z tą propozycją zgadza i przychyla się do niej. Ten rok nie będzie tylko okazją, żeby oddać hołd postaci historycznej, bo taką już bezsprzecznie jest Jan Karski, ale także będzie okazją, by to jego przesłanie i to jego motto działania przypomnieć, tym samym przypominając w ten sposób o Polsce. Ja pozwolę sobie przeczytać dwie opinie o Janie Karskim dwóch bardzo ważnych postaci, obie związane są ze Stanami Zjednoczonymi, ale i trochę różne. Pierwsza jest taka: Historia Jana Karskiego to świadectwo, że wielkość człowieka mierzy się jego postawą moralną. Życie jest pełne i ma sens, jeśli jest podporządkowane wartościom etycznym. Czyny Karskiego stawiają go w rzędzie największych bohaterów historii Polski - to powiedział Zbigniew Brzeziński. I druga opinia: Ci, którzy znali Jana Karskiego, nigdy go nie zapomną. Jego przesłanie będzie rozświetlać ścieżkę kochających wolność przez kolejne lata. Nie można sobie wyobrazić lepszego dziedzictwa. - to powiedział Bill Clinton, który skądinąd przez jakiś czas był studentem Jana Karskiego. I jest właśnie trudno sobie wyobrazić lepsze dziedzictwo. Myślę, że warto, aby ten przyszły rok, a może nie tylko przyszły rok, był czasem szerzenia jego poglądów, jego idei i jego spojrzenia na politykę, zawodowego dyplomaty, historyka, oficera, emisariusza i wielkiego Polaka. Dziękuję. (Oklaski)