Mówca: Jan Łopata
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo Ministrowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt zabrać głos w dyskusji nad projektem ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2013 (druk nr 1625) oraz projektem ustawy zmieniającej ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (druk nr 1626). Chciałbym na wstępie wyrazić opinię na temat tego drugiego projektu, bo, mówiąc szczerze, od przyjęcia tej noweli zależy wiele istotnych zmian w proponowanej noweli ustawy budżetowej. Najistotniejszą zapewne zmianą jest ta dotycząca finansowania potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż czasowo - przewiduje się, że tylko w roku 2013 - nie będzie miał zastosowania przepis ustawy z 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi tu o regulacje zawarte w art. 7 ust. 1. Z regulacji tych wynika, że na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznacza się z budżetu państwa wydatki w wysokości nie mniejszej niż 1,95% produktu krajowego brutto z roku poprzedzającego. Proponowana zmiana wprowadza rozwiązanie, iż w roku 2013 na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznacza się z budżetu państwa kwotę w wysokości 28 252 277 tys. zł. Jest to i jednoznacznie, i bardzo, trzeba to podkreślić i określić, precyzyjnie podana kwota. Powstaje, tak myślę, wątpliwość czy może nasuwa się wręcz pytanie w związku z tak sztywno zapisaną kwotą, czy jeżeli z jakichś przyczyn armia nie zrealizuje na przykład zakupów i nie będzie trzeba przekazać takiej konkretnej kwoty, nie pojawi się pytanie o prawidłowe zrealizowanie budżetu z kolei. Łączne ograniczenie maksymalnego poziomu wydatków budżetu państwa z tytułu zmniejszenia w 2013 r. środków na finansowanie potrzeb obronnych wyniesie 3 195 209 tys. zł. Niewątpliwie znacząca to kwota, stanowiąca blisko połowę całości ograniczeń wydatkowych. Istotną zmianą, niosącą ze sobą również znaczącą kwotę, jest zmiana dotycząca finansowania infrastruktury transportu lądowego, a ściśle mówiąc kolejowego. Jest to kwota ponad 1 mld zł. Warto tu zauważyć, że to ograniczenie nie spowoduje wstrzymania czy też z tej przyczyny opóźnień, jeśli chodzi o inwestycje. Ubytki środków finansowych z budżetu państwa mają być zastąpione wyemitowaniem obligacji przez spółkę PKP PLK SA. Kolejna zaproponowana zmiana w noweli ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej polega na zmianie dotyczącej wydatków na zadania projakościowe w szkolnictwie wyższym. Dotychczasowe zapisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym... Wydatki budżetu państwa planowane na dotacje na dofinansowanie zadań projakościowych są corocznie waloryzowane o co najmniej wskaźnik inflacji. W roku 2013 zawiesza się stosowanie tego przepisu. Pozwoliłoby to na ograniczenie wydatków w tym zakresie o kwotę 48 221 tys. zł. Są to główne istotne zmiany w ustawie okołobudżetowej, przyjęcie których, jak wcześniej mówiłem, warunkuje z kolei spełnienie zapisów noweli ustawy budżetowej, do omawiania której chciałbym teraz przystąpić. Wysoki Sejmie! Dochody budżetu państwa w okresie od stycznia do lipca 2013 r. wyniosły 158,5 mld zł i były o 7,5 mld zł, tj. 4,5%, mniejsze niż w analogicznym okresie roku 2012. Prognozowany ubytek dochodów budżetu państwa w całym 2013 r. w stosunku do kwoty z ustawy budżetowej wyniesie 23 700 mln zł, czyli blisko 8%, 7,9%. Jest to przede wszystkim efekt zdecydowanie niższych dochodów podatkowych, w szczególności z podatku VAT, akcyzy oraz CIT. Dość powiedzieć, że za 7 miesięcy 2013 r. dochody budżetu z podatku VAT spadły w stosunku do analogicznego okresu 2012 r. o 7,3%. Oczywiście było to zdeterminowane przede wszystkim sytuacją makroekonomiczną. PKB w I kwartale 2013 r. wyniósł 0,5%, zaś dynamika nominalna indywidualnego spożycia w I kwartale br. wyniosła zaledwie 0,8% i była najniższa od 10 lat. W całym 2013 r. przewiduje się, że dochody z VAT wyniosą 113 mld zł, czyli o blisko 13,5 mld zł mniej od ustawy budżetowej. Te znaczne wielkości zmniejszenia dochodów podatkowych z VAT wynikają z rozwoju sytuacji makroekonomicznej, o czym wcześniej mówiłem i moi przedmówcy również mówili, ale są obserwowane także inne niedobre - tak to określam - zjawiska. Wspomnę chociażby o takim zjawisku, jak wzrost obrotu towarami obciążonymi stawkami obniżonymi. Jest to wzrost o 2,1% w stosunku do analogicznego 2012 r., kiedy wartość obrotu towarów i usług opodatkowanych stawką podstawową, czyli 23%, spadła w ujęciu rocznym o 8,5%. Może to wynikać chociażby ze zjawiska, o którym już wcześniej mówiłem, które sygnalizowałem, czyli rejestracji towarów - tak to określę - powszechnego użytku jako wyrobów medycznych i wprowadzania tego do obrotu z niższą stawką VAT. Warto sprawdzić ten mój sygnał i przeanalizować wnioski o rejestrację wyrobów medycznych, przynajmniej w ostatnim okresie. Jeśli chodzi o wykonanie dochodów budżetu państwa z podatku CIT w okresie styczeń - lipiec 2013 r., to wyniosło ono 13,1 mld zł. W zestawieniu z analogicznym okresem 2012 r. dochody były niższe aż o 14,8%. Za cały okres roku 2013 przewiduje się, że dochody z tego podatku zamkną się wielkością 22 mld zł i będą niższe o 7 638 450 tys. zł. Niskie bieżące wpływy z podatku CIT to efekt słabej sytuacji finansowej przedsiębiorstw. W I kwartale 2013 r. zyski przedsiębiorstw niefinansowych spadły w ujęciu rocznym o 14,3%, zaś straty wzrosły o blisko 20%, 19,5%. Banki, co może warto zauważyć, miały się stosunkowo dobrze i w okresie od stycznia do czerwca br. wynik finansowy brutto banków był wyższy o 0,8% w stosunku do analogicznego okresu 2012 r. Dochody z akcyzy to istotna pozycja budżetu państwa. W ustawie budżetowej to wielkość 64 543 mln zł, zaś w noweli proponuje się kwotę 59 800 mln zł, tj. 4743 mln zł mniejszą. Łącznie dochody podatkowe będą według zapisów ustawy nowelizującej o 27 832 457 tys. zł mniejsze. Dochody niepodatkowe są przewidywane na poziomie wyższym niż zapisano w ustawie budżetowej, a przyczyną wyższych dochodów jest wyższa niż planowano wypłata zysku Narodowego Banku Polskiego oraz wyższe dochody z dywidend. Dochody z dywidend będą wyższe o ponad 1 mld zł. Razem dochody niepodatkowe będą wyższe o 4172 mln zł. Łącznie dochody podatkowe i niepodatkowe zamkną się kwotą 275 729 440 tys. zł i będą niższe od zaplanowanych o - ta kwota już też padała - 23 655 860 tys. zł. Trzeba przyznać, że to bardzo duża pozycja, znacząca kwota i jej zbilansowanie jest rzeczą nader kłopotliwą i na pewno budzącą kontrowersje, sprzeciw, czego przed chwilą byliśmy świadkami. Ale żeby być w zgodzie z prawdą, to nie jest to działanie nieznane czy też niestosowane w systemach państwowych. W Polsce doświadczaliśmy już również kilkakrotnie tego typu operacji. Mówiąc językiem prostym, nie ma to znamion końca świata, jak się przed chwilą niektórzy wypowiadali. Trzeba w tym miejscu zasygnalizować podawane coraz częściej optymistyczne komunikaty z obszaru gospodarki w Polsce, ale również u naszych partnerów gospodarczych, ot, chociażby Niemiec. W ostatnich dniach statystycy poinformowali nas o szeregu optymistycznych danych, wyraźnie rosła produkcja sprzedana przemysłu, wyraźnie wzrastały wskaźniki eksportu, sprzedaż detaliczna również odwróciła tendencję, rosły płace i - co najważniejsze - ogólny wskaźnik kondycji gospodarki, czyli PKB, również zaczął szybciej niż dotąd rosnąć. Spadło niewiele, ale jednak spadło, bezrobocie. To są bardzo oczekiwane dane i miejmy nadzieję, wszyscy miejmy nadzieję, prawa i lewa strona, centrum, wszyscy Polacy, że ten zasygnalizowany trend jest już stały. W przypadku konsumpcji mamy wiele do zrobienia. Katastroficzne wizje stanu polskiej gospodarki i faktyczny spadek dochodów spowodowały spadek konsumpcji indywidualnej, czynnika, który do niedawna Polskę pozytywnie wyróżniał, będąc realnym i znaczącym czynnikiem wzrostu produktu krajowego brutto. Najlepiej radzili sobie polscy eksporterzy, lokując produkty i usługi na znanych rynkach, ale i poszerzając krąg swoich odbiorców na rynkach dotychczas nieznanych. To bardzo dobrze świadczy o kreatywności przedsiębiorców, ale i o jakości naszych produktów. Jeśli dodamy, że płynące komunikaty z innych państw, z którymi Polska utrzymuje ścisłe kontakty gospodarcze, również są pozytywne, to jest nadzieja, o czym mówiłem, duża nadzieja, że polski eksport nadal będzie wzrastał, co jest warunkiem poprawy stanu polskich finansów. Wyróżniającym elementem polskiego eksportu jest eksport towarów rolno-spożywczych, dodajmy, mimo bardzo wielu przeciwności, które były zarówno po stronie konkurentów, co jest nawet naturalne, jak i po naszej, polskiej stronie, co tworzyło niezdrową polityczną atmosferę między państwami, naszymi największymi odbiorcami. Mimo to wzrost eksportu towarów rolno-spożywczych jest imponujący. Wysokie Sejmie! W 2005 r. eksportowaliśmy towary za 7152 mln euro, w 2011 r. podwojono wartość eksportu do kwoty 15 228 mln euro, a w ubiegłym, 2012 r. wartość eksportu produktów rolno-spożywczych wyniosła już 17 893 mln euro. Wszystko wskazuje, przede wszystkim wyniki za 6 miesięcy tego roku, że będzie to kolejny rekordowy rok, mimo że sami podcinamy gałąź, myślę tu chociażby o głosowaniu nad zakazem uboju rytualnego. (Głos z sali: To wina Platformy.) Między innymi. Ten rynek i dochody z tego rynku przechwycą inni, to jest pewne, bądźmy tego pewni. Bądźmy mądrzy przed szkodą, chciałoby się powiedzieć. Czy jest to niestosowny apel? Być może. Walka polityczna, której jesteśmy od paru lat świadkami, przysłania realność tego świata, ale kto sieje wiatr itd. Wysoki Sejmie! Chciałbym teraz wrócić do propozycji zmniejszenia wydatków. Rząd proponuje, by dokonać tego w bardzo wielu działach, prawie wszystkich. Łączna kwota proponowanego zmniejszenia wydatków, tak jak mówiłem wcześniej, wynosi 7 656 340 tys. zł. O trzech istotnych zmniejszeniach mówiłem wcześniej - na obronę narodową o 3 146 500 tys. zł, transport, jeśli chodzi o PLK, o ponad miliard złotych oraz na szkolnictwo wyższe. Wysoki Sejmie! Pozwolę sobie teraz omówić bardziej szczegółowo zmiany w trzech działach, w trzech częściach budżetowych. Jeśli chodzi o proponowane zmiany w części 20: Gospodarka, to łączna kwota zmniejszenia wydatków określona została na 95 380 tys. zł. Otóż w projekcie budżetu państwa na 2013 r., budżecie środków krajowych, po zmianie, przewidziano kwotę wydatków w wysokości 1 451 058 tys. zł, mniejszą właśnie o 95 380 tys. zł, z tego na wydatki bieżące o 72 263 tys. zł, a na wydatki majątkowe o 23 117 mln zł mniej. Spróbujmy rozszyfrować, co te kwoty oznaczają. Otóż planowane wydatki, te mniejsze wydatki, w poszczególnych działach przedstawiają się następująco. Jeśli chodzi o dział: Przetwórstwo przemysłowe, to jest tu zmiana na minus o 44 750 tys. zł, a w drugiej ważnej pozycji, dziale 752: Obrona narodowa - o 47 756 tys. zł. Jeżeli chodzi o projekt budżetu po nowelizacji, może rozszyfrujmy dalej te środki, które zostały zmniejszone. Otóż, jeżeli chodzi o dział 15004: Zadania w zakresie bezpieczeństwa wykorzystania energii atomowej, to w projekcie budżetu po nowelizacji zakłada się wydatki z budżetu środków krajowych w wysokości 13 752 tys. zł, to jest mniej o 383 tys. zł. Zmniejszenie dotyczy wydatków majątkowych na zapewnienie bezpieczeństwa jądrowego i ochronę radiologiczną kraju. Jeżeli chodzi o zadania związane z innowacyjnością przedsiębiorstw, to zmniejszenie dotyczyć będzie kwoty ponad 390 tys. zł, kwota łączna wyniesie 9683 tys. zł. Jeżeli chodzi o dochody budżetu na 2013 r., których dysponentem jest minister pracy i polityki społecznej, przewiduje się zwiększenie dochodów, nie pomyliłem się tutaj, o kwotę ogółem 701 tys. zł. Mianowicie w części 31: Praca o kwotę 248 tys. zł, zabezpieczenie społeczne - wzrost o 438 tys. zł, rodzina - o kwotę 15 tys. zł. Przewiduje się zmniejszenie wydatków o 1428 tys. zł, z czego w części: Praca o 1059 tys. zł, zabezpieczenie społeczne - o 247 tys. zł. Chciałbym jeszcze pokrótce odnieść się do części 32: Rolnictwo i części 33: Rozwój wsi. Jeśli chodzi o część 32, to zaplanowane w ustawie budżetowej na 2013 r. wydatki budżetowe zmniejsza się o kwotę 2899 tys. zł, w tym wydatki bieżące o kwotę 399 tys. zł i wydatki majątkowe o kwotę 2,5 mln zł. Jeśli chodzi o część 33: Rozwój wsi, wydatki zaplanowane w ustawie budżetowej na 2013 r. zmniejsza się o kwotę 365 624 tys. zł, z tego wydatki bieżące o kwotę 365 549 tys. zł. Chciałbym powiedzieć, że głównym czynnikiem, który spowodował, iż można było zmniejszyć wydatki o taką kwotę, jest zaoszczędzenie niejako kwoty wynikającej z tego, iż na skutek obniżenia stopy redyskonta weksli z 5% do 2,75% zmniejszono wydatki zaplanowane w tym rozdziale. Pragnę też zasygnalizować problem zmniejszenia wydatków w budżetach wojewodów. Łącznie są to oszczędności w kwocie 223 142 tys. zł, ale nie mogę doszukać się jakiegoś klucza do tych zmniejszeń, bo nie jest nim na pewno wielkość województwa ani wielkość budżetu tychże wojewodów czy województw. Pytanie konkretne brzmi: Dlaczego te biedniejsze województwa - nie ukrywam, że chodzi mi przede wszystkim o województwo lubelskie, z którego pochodzę - we wstępnej fazie dostały propozycję zmniejszenia swego budżetu o kwotę blisko 70 mln zł. W efekcie jest to, jak widzimy w projekcie ustawy budżetowej, kwota mniejsza, ale nadal wysoka, bo to jest blisko 30 mln zł. Jest to jedna z najwyższych kwot zmniejszeń we wszystkich województwach. Pytanie do pana ministra: Z czego to wynika, jaki zastosowano klucz czy też jaką zastosowano formułę dyskusji, dlaczego jedno z biedniejszych województw będzie miało tak istotnie obniżone wydatki? Reasumując, Wysoki Sejmie, w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego informuję (Dzwonek), że jesteśmy za dalszą pracą nad tymi projektami w Komisji Finansów Publicznych, dziękując za głos. Dziękuję.