Mówca: Waldemar Andzel (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2015-06-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie 130. rocznicy urodzin Janusza Jędrzejewicza Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 21 czerwca br. obchodziliśmy 130. rocznicę urodzin Janusza Jędrzejewicza, pedagoga i polityka z okresu międzywojennego, premiera, członka obozu piłsudczykowskiego. Janusz Jędrzejewicz przyszedł na świat we wsi Spiczyńce na wschodnim Podolu. Już w okresie nauki w gimnazjum podejmował on działalność niepodległościową, będąc członkiem kółek patriotycznych. Studiował matematykę i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Studia te jednak przerwał po tym, jak uczestniczył w bojkocie rosyjskiego szkolnictwa. Jędrzejewicz wyższe wykształcenie uzyskał ostatecznie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po wybuchu I wojny światowej Janusz Jędrzejewicz wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej w Warszawie. Przeszedł tam przeszkolenie wojskowe i podoficerskie. W okresie tym aktywnie działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, z którą pierwsze kontakty nawiązał jeszcze w czasie studiów. W 1915 r. Jędrzejewicz został sierżantem, do kolejnego roku walczył na froncie wschodnim. Następnie wrócił do stolicy, gdzie został dowódcą plutonu w Batalionie Warszawskim POW, później awansował na szefa żandarmerii organizacji oraz szefa Oddziału Informacyjno-Prasowego Komendy Naczelnej POW. Od stycznia 1917 r. Jędrzejewicz pełnił funkcję szefa kancelarii Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu. W maju mianowano go na pierwszy stopień oficerski. Po uwięzieniu większości kierownictwa POW stał się jednym z liderów działaczy niepodległościowych pozostających na wolności. Był redaktorem piłsudczykowskiego pisma ˝Rząd i Wojsko˝ oraz członkiem kierownictwa obozu zwolenników Piłsudskiego - Konwentu Organizacji A. Gdy skończyła się wojna, Janusz Jędrzejewicz pełnił służbę w centralnych instytucjach wojskowych. Po zwolnieniu z wojska poświęcił się pracy oświatowej. Podczas przewrotu majowego odpowiedział się po stronie Józefa Piłsudskiego. Po przewrocie pracował w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pod koniec 1927 r. Jędrzejewicz otrzymał propozycję kandydowania do Sejmu z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, na co się zgodził. W marcu następnego roku wszedł on do Sejmu. Działał w parlamentarnych komisjach: konstytucyjnej i oświatowej. Wkrótce Walery Sławek mianował go wiceprezesem BBWR, a niedługo później został p.o. prezesa bloku. 12 sierpnia 1931 r. Jędrzejewicz został ministrem wyznań religijnych i oświecenia publicznego - wprowadził on reformę systemu oświatowego według własnego pomysłu. W maju 1933 r. Janusz Jędrzejewicz stanął na czele rządu. Gdy pełnił funkcję premiera, miała miejsce decydująca narada odnośnie do konieczności uchwalenia nowej konstytucji, podpisano też polsko-niemiecką deklarację o nieagresji. Premier zajmował się głównie obszarem edukacji, wychowaniem młodych pokoleń i działalnością społeczną. Nadał prawa publiczne Katolickiemu Uniwersytetowi Lubelskiemu, za jego gabinetu powstała też Polska Akademia Literatury. Jędrzejewicz zrezygnował z funkcji premiera w kwietniu następnego roku. Po wybuchu II wojny światowej Jędrzejewiczowi odmówiono przydziału wojskowego, zmuszony był zatem opuścić Polskę. W czasie wojny pracował jako nauczyciel w Rumunii i Palestynie. W 1947 r. osiadł w Londynie, gdzie został przewodniczącym Rady Naczelnej Instytutu Józefa Piłsudskiego. Zmarł cztery lata później, pozostając w Wielkiej Brytanii.