Mówca: Elżbieta Rafalska
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Rozpocznę od nawiązania do wystąpień pani poseł Skowrońskiej i pana posła Szulca. Znalazłam w nich zaskakujące dla nas elementy takiego troszeczkę pojednawczego tonu, jeżeli chodzi o zwrócenie się do Prawa i Sprawiedliwości, i równocześnie taki apel o zrozumienie pewnej sytuacji finansowej, a jednocześnie idącą za tym natychmiast pretensję o to, że brakuje konstruktywnych propozycji rozwiązań z naszej strony. Może zatem dla odświeżenia pamięci przypomnę, bo poseł Szulc mówił tu o składce rentowej, że jak zmniejszaliśmy ją w tym pierwszym kroku, to z państwa strony bezustannie słyszeliśmy, że Polska ma najwyższe pozapłacowe koszty pracy, że to, co robimy, to jest stanowczo za mało, natomiast jakiekolwiek nasze próby podjęcia poważnego dyskursu na temat otwartych funduszy emerytalnych kończyły się najzwyklejszą histerią. Jeżeli chodzi o propozycje z naszej strony, to przypomnę chociażby to, że o dobrowolności wyboru otwartych funduszy emerytalnych mówiliśmy już od dłuższego czasu i stosowny projekt swoje też odleżał. Mieliśmy również Narodowy Program Zatrudnienia, bardzo obszerne opracowanie, bardzo rozległe, które bezrefleksyjnie zostało odrzucone w pierwszym czytaniu. A więc to nie jest tak do końca. Pani poseł, my dzisiaj mówimy, że tak naprawdę nie wiemy do końca, co będzie w ustawie zmieniającej zasady funkcjonowania otwartych funduszy emerytalnych. Słyszymy tylko, że dla ratowania deficytu i dla zmiany tej sytuacji finansowej jest to konieczne i niezbędne, a w zamian w zasadzie Polacy nie słyszą, jaka zmiana będzie dotyczyła wysokości ich świadczenia emerytalnego. Jak zastanawiałam się, w jaki sposób, panie ministrze, nazwać ten budżet - bo różne określenia, mniej, bardziej plastyczne i literackie tu padały - to tak sobie pomyślałam, że on jest naprawdę patykiem pisany. Pan po raz pierwszy przyjmuje najbardziej ryzykowny budżet, taki budżet ruchomych piasków, ponieważ on dotychczas nigdy nie opierał się o tyle ustaw, które byłyby dopiero w fazie projektu albo w fazie procedowania. Jest to też wyraz braku szacunku dla tej Izby. Stawia nas w sytuacji niezwykle niezręcznej jako posłów, bo nie będziemy wiedzieli, co jest pierwotne, jeśli chodzi o ustawę budżetową, która uwzględnia już skutki rozwiązania chociażby związanego z otwartymi funduszami emerytalnymi, która przesądzi już dzisiaj niemalże o tych szczegółowych rozwiązaniach, które są złożone, skomplikowane i na pewno powinny być procedowane nie w pośpiechu. Ale ponieważ wielu przedmówców mówiło o różnych aspektach, o stronie dochodowej, o podatkach, o wydatkach w sposób bardzo ogólny, w centrum mojego zainteresowania i kilku uwag będzie może człowiek, Polak, a więc kilka spraw społecznych już bardziej szczegółowych. I tym razem zacznę może od świadczeń z pomocy społecznej. Ten budżet, który nawet w sprawach społecznych był krojony bardzo ostrożnie i może nie tak ostro, jak w pierwszej chwili to wygląda, jednak obniża środki finansowe na pomoc społeczną. Jest to szczególnie widoczne w budżetach wojewodów, w rezerwach celowych w pozycji 25. To są zmniejszenia, wydawałoby się, przy ogólnych kwotach nie bardzo duże, ale jednak - o 11, o 20 mln. Mniejsze są pieniądze na zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia społeczne - tu jest spadek o 6 mln, na zasiłki stałe - spadek o 23 mln. I ostatni już stały taki spadek - co prawda mniejsza jest dotacja do zadań własnych samorządu, ale również o kilka milionów mniejsza jest dotacja na ośrodki pomocy społecznej. A ciągle pracownikom socjalnym dokładamy zadań, coraz więcej wymagamy. Ostatnio mówi się, że powinny być kontrakty socjalne. Wymaga to jednak większych nakładów pracy ze strony pracowników socjalnych. Mówimy, że efektywniej pomoc społeczna musi funkcjonować, skoro ma być skuteczna; skoro ta pomoc i ta część zasiłkowa jest też ograniczana, a w gruncie rzeczy chodzi nam o to, żeby dążyć do samodzielności tych rodzin, a nie do uzależniania od świadczeń rodzinnych, to jest to błąd. Do tego wszystkiego również samorządy, mimo że jest to zadanie własne, ograniczają te wydatki. Mówię tu o sferze tych osób, które najbardziej potrzebują pomocy, bo ci, którzy trafiają do pomocy społecznej, jednak muszą spełnić wymóg określonego kryterium społecznego. Mamy wysokie bezrobocie i to wysokie bezrobocie jest nawet przez państwa zakładane, bo to 13,8%, spadek zatrudnienia o 0,1% - dawno nawet nie był prognozowany spadek zatrudnienia - niskie tempo wzrostu płac, spadający poziom oszczędności. Rok 2012 był kolejnym rokiem realnego spadku dochodów gospodarstw domowych. W Polsce utrzymuje się nadal jedno z największych w Europie rozwarstwienie dochodowe. A polityka podatkowa państwa - i to nie jest stwierdzenie tylko posła Zbyszka Kuźmiuka - tak naprawdę w największym stopniu obciąża gospodarstwa domowe, bo utrzymanie podwyższonej stawki podatku VAT w największym stopniu dotknie tych, którzy mają niskie dochody. Była tu mowa o sytuacji, w której mamy biedę osób pracujących - rzecz, która jest niespotykana. Mamy też sytuację, w której pan minister, rozumiem, zrealizuje zapisy rozporządzenia Rady Ministrów, że od 1 listopada 2014 r. wzrosną kwoty kryterium dochodowego w odniesieniu do świadczeń rodzinnych. Ja nie bardzo widzę zabezpieczenie na wypłatę rosnących świadczeń rodzinnych. Chyba że rzeczywiście oszczędności wynikające z zabranych świadczeń pielęgnacyjnych są tak duże, że pozwolą pokryć wzrost świadczeń, jeżeli on nastąpi od 1 listopada 2014 r. Muszę tu wrócić do świadczenia pielęgnacyjnego, bo znowuż jest zapowiedź, że będzie powrót do nowej formuły świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to przykład, jak nieprzemyślane rozwiązania i zmiany ustawowe wracają do parlamentu ze zdwojoną siłą i obciążają nie państwa jako autorów tych pomysłów, ale całą klasę polityczną. Dzisiaj bowiem słyszymy, że posłowie nie przemyśleli, że posłowie wprowadzili kryterium dochodowe, że to była decyzja nieprzemyślana. Otóż to była decyzja bardzo przemyślana - o pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych osób, które zajmowały się osobami niepełnosprawnymi, nie mówię tu o dzieciach niepełnosprawnych - a główny powód wprowadzenia tego rozwiązania stanowiły po prostu skutki finansowe nieograniczonego dostępu do tego świadczenia. Dowodzi to, że ta propozycja ustawowa nie została przemyślana, skoro na początku uprawnionych było 70 tys. osób, a w konsekwencji po roku ta liczba wzrosła do 300 czy 230 tys. Chciałabym też odnieść się do sytuacji na rynku pracy. Każdy z nas, prowadząc biuro, wie, jaka jest sytuacja, bo osoby bezrobotne zgłaszają się do naszych biur, licząc na to, że może uda się coś znaleźć. (Dzwonek) Plan finansowy Funduszu Pracy, który często jest bardzo szczegółowo omawiany, jest i tym razem oparty na rozwiązaniu ustawowym, które nie trafiło jeszcze do Sejmu. Ostatnio przedstawiano na ten temat informację. Planowana jest głęboka zmiana na rynku pracy poprzez wprowadzenie nowego rozwiązania ustawowego, którego ciągle nie można zobaczyć. Tak więc chodzi o jeszcze jedną ustawę, której skutki już dzisiaj wpisano do budżetu, a której po prostu nie ma. Jest to sytuacja, która powoduje, że prace parlamentu są wtórne w stosunku do tego, co znajduje się w ustawie budżetowej. Zostaliśmy postawieni przed faktami dokonanymi, a co do tego zgody z naszej strony jako klubu Prawa i Sprawiedliwości po prostu być nie może. Dziękuję. (Oklaski)