Mówca: Piotr Zgorzelski
Data: 2017-03-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego pragnę przedstawić nasze stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska, zawartego w druku nr 1127. Zaproponowane przez grupę posłów PiS zmiany ustawy Prawo ochrony środowiska wbrew deklaracjom autorów nie służą poprawie funkcjonowania systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce, a mamy kolejny przykład ustawy wycinkowej, w której wycina się z zakresu kompetencji samorządu kolejny element: wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Ten zabieg przeprowadzany jest na zasadzie wymuszania zmian kadrowych w organach funduszy, tj. radach nadzorczych i zarządach. W debacie użyto całego arsenału typowych środków znieczulających. Wskazano na niegodziwości, jakie działy się rzekomo w funduszach ochrony środowiska, i jakie to oszczędności przyniesie wprowadzenie swoich fachowców. Pan minister, odpowiedzialny w resorcie za fundusze, nie był w stanie niczego sensownego o pracy funduszy powiedzieć, ograniczając się do kolejnych podziękowań grupie posłów PiS za projekt ustawy i przytaczając wielkość wynagrodzeń i nagród wypłacanych w wojewódzkich funduszach, pomijając dyskretnie analogiczne wynagrodzenia wypłacane w narodowym funduszu. Najbardziej zdumiewająca w tym wszystkim jest całkowita głuchota oraz ignorowanie głosu samorządów. Setki protestów gmin, powiatów, województw, ogólnopolskich reprezentacji wszystkich kategorii samorządów lądują w koszu i ani na milimetr nie są w stanie zmienić raz przyjętej drogi architektów zmian. W tym miejscu należy wskazać podstawową słabość proponowanych zmian. Oto w zamyśle autorów zmieniamy tylko ludzi, a reszta jakoś to będzie. Im większy chaos, tym lepiej. Otrzymujemy więc taką oto figurę prawną, w której samorządową osobą prawną zarządzają osoby wyznaczane przez wojewodę i ministra. Wśród nich jest przedstawiciel organizacji pozarządowych, ale oczywiście z pewnością tych lubianych przez rząd. Pozbawia to w istocie samorządy wpływu na prace tych funduszy. To jest kpina ze stanowienia prawa i rozmyślne wprowadzanie bałaganu do systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce. Dlaczego pan minister nie doprowadza zmian do końca, tj. nie przekształca wojewódzkich funduszy w państwowe fundusze celowe, a w zasadzie oddziały wojewódzkie narodowego funduszu ochrony środowiska? Tak naprawdę chodzi o to, że prawo pisane jest na kolanie, w pośpiechu, w imię doraźnego interesu grupy wpływowych osób. Niestety życie pokazuje, że często posłowie podpisują się pod projektami, o których niewiele mogą powiedzieć. Ponawiam pytanie: Dlaczego lekceważycie głos samorządów i wprowadzacie zmiany ustroju samorządowego za pomocą projektów poselskich? Zarzucamy tej ustawie celowy demontaż funkcjonującego od ponad 20 lat polskiego systemu finansowania ochrony środowiska. Projekt ten prowadzicie w myśl zasady: to, co obiecaliśmy zabrać, zabierzemy, a to, co obiecaliśmy dać, obiecamy raz jeszcze. Tymczasem eksperci, konstytucjonaliści, którzy na zlecenie Biura Analiz Sejmowych przygotowali opinię na temat zgodności z konstytucją tego projektu, są zgodni, że proponowane zmiany stoją w sprzeczności z ideą decentralizacji władzy publicznej ustanowioną w art. 15 ust. 1 Konstytucji RP. Samorządowy status wojewódzkich funduszy ochrony środowiska nie dopuszcza możliwości całkowitego podporządkowania organów tego podmiotu organom administracji rządowej. Tak głęboka ingerencja organów rządowych w działalność wojewódzkich funduszy łamie ich samorządowy status, odbiera samodzielność jako samorządowych osób prawnych, a także godzi w ustrojową niezależność samorządu województwa od administracji rządowej. Jak podkreślają konstytucjonaliści, odebranie samorządowi województwa wpływu na powoływanie członków rad nadzorczych i zarządów funduszy w sposób wyraźny ogranicza dysponowanie środkami finansowymi przeznaczonymi na ochronę przyrody w województwie. Po wprowadzeniu w życie zmian proponowanych w projekcie samorząd województwa utraci jakikolwiek wpływ na wydatkowanie wspomnianych środków. W ocenie naszego klubu proponowane zmiany mają charakter zamachu na niezależność polskich samorządów. To kolejny etap budowania państwa, w którym administracja rządowa chce kosztem niezależności samorządów skupiać w swoim ręku zarówno funkcje nadzorcze, jak i kontrolne, chce mieć pełną kontrolę nad wydawaniem środków publicznych. Z tych względów Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego składa poprawki mające na celu poprawę tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)