Mówca: Sprawozdawca Bartosz Romowicz
Data: 2026-06-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych, które zostało zawarte w druku sejmowym nr 2641. Marszałek Sejmu skierował projekt ustawy do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych do pierwszego czytania 26 maja br. Komisja odbyła to czytanie na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2026 r. i rozpatrzyła projekt ustawy. Po przeprowadzeniu tych prac komisja wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy w brzmieniu załączonym do sprawozdania. Pozwolę sobie krótko omówić ten projekt ustawy z racji tego, że pierwsze czytanie odbywało się na posiedzeniu komisji i po raz pierwszy na sali plenarnej, z tej mównicy będzie o tym projekcie mowa. Projekt ten obejmuje szereg rozwiązań, których najważniejszym celem jest usprawnienie współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, zmniejszenie obciążeń administracyjnych oraz wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że projekt przewiduje istotne uproszczenia w zakresie zlecania zadań publicznych. Najważniejszą zmianą jest zniesienie obowiązku wnoszenia przez organizacje pozarządowe wkładu finansowego przy realizacji zadań w formie wspierania. Co do zasady organizacje będą obowiązane jedynie do zapewnienia wkładu osobowego lub rzeczowego, chyba że organ zlecający dopuści możliwość zastąpienia go wkładem finansowym. Wyjątek dotyczyć będzie jedynie inwestycji jednostek samorządu terytorialnego, gdzie wkład finansowy pozostanie obowiązkowy. Rozwiązanie to znacząco ułatwi dostęp do środków publicznych mniejszym organizacjom, które stanowią większość sektora pozarządowego w Polsce. Kolejny pakiet rozwiązań przewiduje zmiany w tzw. trybie małych grantów. Po pierwsze, zakłada on podwyższenie limitu kwotowego pojedynczego zadania z 10 tys. zł do 20 tys. zł, a także zwiększenie rocznego limitu środków przekazywanych jednej organizacji z 20 tys. zł do 40 tys. zł. Ponadto podniesiony zostanie próg środków, które jednostka samorządu terytorialnego może przeznaczyć na tryb małych grantów. Obecnie jest to 20%. Po przyjęciu tych przepisów będzie to 30% kwot planowanych dotacji. Co ważne, a w zasadzie w sumie najważniejsze w tym trybie małych grantów, zmieni się również limit 90-dniowy na realizację tego zadania. Zmiany te umożliwią szersze wykorzystanie małych grantów, szczególnie w przypadku działań lokalnych, o niewielkiej wartości finansowej, lecz dużym znaczeniu społecznym. Te małe granty będą mogły być realizowane przez cały rok. Istotnym elementem projektu jest także podwyższenie progu przychodów organizacji pożytku publicznego uprawniającego do składania uproszczonego sprawozdania merytorycznego. Obecnie mamy tu 100 tys. zł, a po zmianach będzie to 200 tys. zł. To rozwiązanie ograniczy obciążenia administracyjne i pozwoli większej liczbie organizacji korzystać z uproszczonych procedur sprawozdawczych. Projekt ustawy przewiduje także docenienie osób, które zasłużyły się szczególnie dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, poprzez wprowadzenie odznaki ˝Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego˝. To będzie wyróżnienie ustawowe przyznawane przez przewodniczącego komitetu osobom szczególnie zasłużonym dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Odznaka ta ma podkreślać wagę działań społecznych podejmowanych w ciągu ostatnich ponad 30 lat. W projekcie zaproponowano również ustanowienie dnia 24 kwietnia Dniem Społeczeństwa Obywatelskiego. Data ta nawiązuje do uchwalenia ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i ma służyć popularyzacji roli organizacji pozarządowych oraz wzmacnianiu postaw obywatelskich. Kolejnym elementem projektu jest także likwidacja Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego i przeniesienie jego środków do Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Fundusz ten ma szerszy zakres działania i umożliwia finansowanie systemowych rozwiązań wzmacniających cały sektor pozarządowy. Projekt przewiduje także usprawnienia w zakresie kontroli organizacji pożytku publicznego poprzez zastąpienie protokołu pokontrolnego projektem wystąpienia pokontrolnego. Ponadto zniesiony zostanie obowiązek przyjmowania planu prac Komitetu do spraw Pożytku Publicznego i jego zatwierdzania przez Radę Ministrów, co usprawni samo funkcjonowanie komitetu i dostosuje jego działania do bieżących potrzeb. Ostatnim elementem tego projektu jest rozszerzenie katalogu zadań publicznych o dwa nowe obszary. Pierwszy to prace z młodzieżą, a drugi, o którym bardzo dużo mówimy, to obrona cywilną. Zmiany te odpowiadają na aktualne potrzeby społeczne i prawne, a także dostosowują przepisy do przepisów chociażby ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W ocenie komisji projektowane rozwiązania zmierzają w dobrym kierunku i tak jak powiedziałem na samym początku, projekt ustawy stanowi spójny pakiet rozwiązań, które wzmacniają sektor pozarządowy, zwiększają jego dostęp do środków publicznych, ograniczają biurokrację, podkreślają znaczenie społeczeństwa obywatelskiego. W trakcie prac zgłoszone były poprawki, trzy poprawki zostały przyjęte przez komisję. W związku z tym wnoszę w imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, aby Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych w brzmieniu zawartym w sprawozdaniu komisji. (Oklaski)