PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Sławomir Skwarek
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie uchwały o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego. Obywatel Polski, wróg Moskwy. To epitafium, wyryte na nagrobku we francuskim Auxerre, w pełni charakteryzuje naszego bohatera. Postać niezwykła - wszechstronnie uzdolniony, ceniony publicysta, założyciel ˝Gazety Polskiej˝, pianista, krytyk literacki, wreszcie historyk. Świadomość zagrożenia bytu narodu i państwa polskiego w jego kadłubowej formie zależnego od Rosji, jak również myśl o odzyskaniu pełni niepodległości determinowały jego postawę. To symbol niezłomnej walki o wolność, całość i niepodległość ojczyzny naszej. Miłość i oddanie potwierdził nie tylko słowem, ale i czynem. Student, konspirator, więzień polityczny, uczestnik sprzysiężenia Wysockiego i nocy listopadowej, żołnierz ochotnik, szeregowy 1. Pułku Strzelców Pieszych, potem oficer. Walczył i został ranny w obronie Olszynki Grochowskiej. W bitwie pod Ostrołęką został czterokrotnie ranny. Został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari. Męstwem i odniesionymi ranami wykuł swój biało-czerwony nieśmiertelnik. Po nich, po tych ranach, tym swoistym żołnierskim nieśmiertelniku, zostało zidentyfikowane jego ciało. Maurycemu Mochnackiemu należy się poczesne miejsce w panteonie wielkich, aczkolwiek raczej dziś w panteonie zapomnianych Polaków. Tym bardziej dziękuję za osobiste zaangażowanie pana premiera Mateusza Morawieckiego w sprowadzenie do Polski doczesnych szczątków jej wiernego syna. Adam Mickiewicz w modlitwie błagał Boga: ˝O grób dla kości naszych w ziemi naszej. Prosimy cię Panie˝. Modlitwa Mickiewicza, jak i testament, życzenie Mochnackiego, że nie powróci, dopóki Polska nie będzie cała i niepodległa, zostały wysłuchane i spełnione. Klub Prawo i Sprawiedliwość jako inicjator uchwały o ustanowieniu Roku Maurycego Mochnackiego będzie głosował oczywiście za jej przyjęciem z nadzieją, że przyczyni się do spopularyzowania i poznania obywatela Polski, wroga Rosji Maurycego Mochnackiego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Piotr Adamowicz
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Przedstawiam stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej odnośnie do projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego, druki nr 2228 i 2250. Szanowni Państwo! Przywołujemy i honorujemy nieco zapomnianego wybitnego polskiego patriotę, uczestnika powstania listopadowego, kronikarza, publicystę, myśliciela politycznego, twórcę nowoczesnego pojęcia narodu politycznego Polaków, także wybitnego teoretyka polskiego romantyzmu. Deklarując pełne poparcie Koalicji Obywatelskiej dla uchwały, chciałbym jednak zwrócić uwagę na pewien fragment biografii, w zasadzie epizod w życiu Mochnackiego, który nie odnalazł odzwierciedlenia w jej projekcie. Mówię o tym, mając w pamięci ożywione dyskusje toczone po 1989 r. na temat większego czy mniejszego, ale jednak zaangażowania jednostki w system zniewolenia. Maurycy Mochnacki, studiując na Uniwersytecie Warszawskim, konspirował. Jako 20-letni młodzieniec został aresztowany i zmuszony przez carską Policję do napisania memoriału, w którym oskarżył obowiązujący w Królestwie Kongresowym polski system szkolnictwa o zgubny liberalizm. Za opracowanie tego pisma został zwolniony z więzienia. Dodatkowym warunkiem wyjścia z więzienia było objęcie posady rosyjskiego cenzora. Za nieprzykładanie się do obowiązków cenzora, nikłą gorliwość został zwolniony z zakazem podejmowania pracy w urzędach publicznych. Kilka lat później ten sam Mochnacki ogłosił 29 listopada na rynku Starego Miasta w Warszawie wybuch powstania listopadowego, a po upadku powstania wydano na niego wyrok śmierci przez powieszenie. Po śmierci Mochnackiego przyjaciele polecili wyryć na jego grobie napis: obywatel Polski, wróg Moskwy. Z pewnością wspomniane trudne doświadczenia młodzieńcze ukształtowały Mochnackiego na całe życie w twardej nienawiści do moskiewskiej niewoli. Jeszcze jedno. Wielokrotnie podkreśla się przenikliwość analizy i myśli politycznej Mochnackiego. To trafne diagnozy. Niejednokrotnie podkreśla się, że jego myśl polityczna pozostaje cennym instrumentem analizy rzeczywistości do dziś. Tak, ale pamiętajmy, że kontekst geopolityczny epoki Mochnackiego był inny niż obecnie. Polski wtedy nie było ani na mapie Europy, ani na mapie świata. Dziś Polska jest w NATO i Unii Europejskiej. Odpowiedzialne zaangażowanie, mądra współpraca w ramach tych struktur jest podstawą wzmacniania pozycji i obrony suwerenności naszego państwa. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Mówca: Joanna Scheuring-Wielgus
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako klub Lewicy będziemy popierali ten projekt. Cieszę się, że w zasadzie wszyscy jesteśmy zgodni, jeżeli chodzi o rok 2023. Nie przedłużając, Lewica będzie oczywiście za. (Oklaski)
Mówca: Bożena Żelazowska
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Maurycy Mochnacki urodził się 10 września 1803 r. w Bojańcu. Wychowywany był w duchu patriotycznym. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Tu przeżył pierwsze zetknięcie z rosyjskim aparatem policyjnej przemocy. Za poglądy i działalność polityczną był wielokrotnie szykanowany. Jako słuchacz szkoły podchorążych brał udział w spiskach przeciwko carowi Mikołajowi I. Od 1829 r. należał do Sprzysiężenia Piotra Wysockiego, którego celem było wywołanie powstania i odzyskanie przez ojczyznę wolności. To członkowie sprzysiężenia w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. zaatakowali Belweder i dali sygnał do powstania. Mochnacki brał udział w bitwie o Olszynkę Grochowską, później walczył m.in. pod Okuniewem i pod Ostrołęką. Przed powstaniem, ale także i podczas powstania dał się poznać jako redaktor wielu pism, publicysta polityczny, krytyk literacki i muzyk. Był jednym z teoretyków polskiego romantyzmu, uczestnikiem i kronikarzem powstania listopadowego. Za męstwo w czasie powstania odznaczono go medalem Virtuti Militari. Po upadku powstania zagrożony aresztowaniem udał się na emigrację. 3 ostatnie lata życia, od 1831 r. do 1834 r., a więc okres tuż po powstaniu, spędził we Francji. Zaocznie skazano go na powieszenie za udział i rolę, jaką odegrał w powstaniu. Podczas pobytu na emigracji był jednym z najważniejszych publicystów ˝Pamiętnika Emigracji Polskiej˝, pisma wychodzącego po polsku w Paryżu. Na emigracji ukazała się jego najważniejsza praca historyczna: ˝Powstanie narodu polskiego˝ będąca w zamierzeniu autora dziejami powstania listopadowego. Była ona także analizą przyczyn klęski powstania, którego wybuch Mochnacki uważał za słuszny. Klęski upatrywał w słabości przywódców i ich nieprzygotowaniu do wzięcia na siebie odpowiedzialności za ważny moment dziejowy. Powstanie narodu polskiego wywarło duży wpływ na następne pokolenia Polaków. Zmarł 21 grudnia w 1834 r. Maurycy Mochnacki dość żył dla swojej sławy, ale zbyt krótko dla ojczyzny, której był mocnym filarem. Tymi słowami na francuskim cmentarzu pożegnał swojego przyjaciela kpt. Antoni Olszewski. Twórczość Maurycego Mochnackiego pomimo upływu czasu dalej zachowuje swoją aktualność i warto do niej sięgać oraz pamiętać o naszym wybitnym rodaku. Dlatego w imieniu klubu parlamentarnego Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego rekomenduję Wysokiej Izbie przyjęcie tej uchwały.
Mówca: Dobromir Sośnierz
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Jak co roku przy losowo wybranym patronie czuję się zobowiązany przypomnieć państwu, jak bardzo bez sensu jest to, co tu teraz robimy. Jest to przede wszystkim działalność całkowicie jałowa. Zupełnie nic z tego nie wynika i nikogo, prawie nikogo to nie obchodzi. Nie oszukujmy się. Myślę, że możemy oszacować populację ludzi w Polsce, których interesuje to, jacy patroni będą uchwaleni przez Sejm na kolejny rok, plus minus, na 50 osób. Założę się, że sami państwo nie pamiętacie, kto był patronem w zeszłym roku, a pewnie nawet w tym roku, jakbyśmy się zaczęli odpytywać. Nic za tym nie idzie. Zresztą co niby miałoby iść? Portret sobie powiesimy na ścianie? To jest bez sensu. Tu pan wyrażał nadzieję, że to się przyczyni do rozsławienia Mochnackiego. Nie, nie przyczyni się, dlatego że to jest śmiertelnie nudna uchwała, której nikt nie przeczyta. Jeśli coś się przyczyni do rozsławienia Mochnackiego, to może teledysk donGURALesko. Zresztą polecam, to dość ciekawa ilustracja muzyczna wiersza Przybosia. To może ma jakieś znaczenie. Natomiast nasze obrady nie mają żadnego znaczenia. Samo uchwalanie jest zbędne, a obradowanie nad tym tutaj godzinami jest tak naprawdę obstrukcją tego Sejmu w sytuacji, w której klubom, kołom obcina się czas z 5 do 3 minut podczas ważnych debat. Bodajże jutro będziemy mieli debatę budżetową. Trzy punkty łączone są w jeden punkt, żeby tylko zaoszczędzić czas. Na te wszystkie trzy punkty będziemy mieli 5 minut jako Konfederacja. Rozgadywanie się godzinami na tematy zupełnie pozbawione znaczenia to jest po prostu obstrukcja tego Sejmu, a przy okazji obniżanie rangi tych uchwał, bo produkujemy tych patronów nadmierną ilość co roku. Ich jest po ośmiu, tak jak teraz. Nie ma to naprawdę żadnego sensu. Tak że do przyszłego roku. W przyszłym roku ponownie państwu przypomnę, żebyście tego nie robili, bo domyślam się, że jak co roku mnie nie posłuchacie. Dziękuję.
Mówca: Joanna Senyszyn
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Wysoki Sejmie! Koło Parlamentarne Polskiej Partii Socjalistycznej popiera poselski projekt uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego. Jesteśmy przekonani, że jest to patron godny, a niesłusznie prawie całkowicie zapomniany. Oby w związku z aż pięcioma patronami i dwoma patronkami przyszłego roku nie został potraktowany po macoszemu przy organizowaniu okolicznościowych imprez ku pamięci patronów, bo wbrew temu, co mówi poseł Sośnierz, szkoły organizują specjalne imprezy, pogadanki i konferencje związane z patronami roku. I dobrze, że takich patronów uczczą w taki sposób. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Krzysztof Piątkowski
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Michnacki żył zaledwie 33 lata i całe swoje życie poświęcił walce z caratem o wolną i niepodległą Polskę. Walczył piórem, muzyką i z bronią w ręku. To on ogłosił 29 listopada 1830 r. na Rynku Starego Miasta w Warszawie wybuch powstania listopadowego, w którym walczył, odrzuciwszy wręczoną nominację oficerską, jako zwykły szeregowiec w bitwie pod Olszynką Grochowską, a później, już w stopniu oficera, pod Ostrołęką, pod Okuniewem, nad Liwcem i pod Wawrem. Mimo krótkiego życia zostawił po sobie wybitny dorobek publicystyczny, pamiętnikarski i krytycznoliteracki. W 220. rocznicę jego urodzin warto to przypominać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Jan Szopiński
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Maurycy Mochnacki zmarł poza granicami kraju, przebywając na emigracji. Uczestnik licznych walk powstańczych, w których odniósł kilka ran. Reprezentował obóz radykalny. Był założycielem m.in. ˝Gazety Polskiej˝. Podczas jednego z aresztowań zredagował pod naciskiem rosyjskich władz śledczych memoriał dotyczący podejmowania środków represyjno-administracyjnych. Przez kilka miesięcy, jak podają źródła, pracował również w rosyjskim biurze cenzury, do którego został skierowany przez ówczesną administrację. Podczas powstania otrzymał szlify oficerskie od naczelnego wodza zbrojnej administracji narodowej Michała Radziwiłła. W roku 2021 rząd PiS zorganizował Maurycemu Mochnackiemu na terenie kraju powtórny pogrzeb. W pogrzebie brał udział również premier Morawiecki. (Dzwonek) Mój klub, jak informowała pani poseł, głosował będzie za ustanowieniem roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego. (Oklaski)
Mówca: Tomasz Olichwer
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak napisano, zresztą słusznie, w tekście uchwały, Maurycy Mochnacki był jednym z najświatlejszych umysłów swojej epoki. Dorobek intelektualny i bohaterskie czyny na polach bitew stawiają tego rycerza sprawy polskiej w szeregu wielkich Polaków. I jeszcze jedno zdanie. Do dziś wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych dążeń związanych zwykle także z kulturowym barbarzyństwem nie straciło na aktualności. Maurycy Mochnacki był postacią na pewno wybitną, lecz obecnie nieco zapomnianą. Dlatego mam pytanie do wnioskodawców: Czy w związku z procedowaną uchwałą w czasach ponownego zagrożenia ze strony Rosji zaplanowaliście już państwo kolejne działania, np. działania edukacyjne, czy to samodzielnie, czy też wspólnie z ministerstwem, aby postać Maurycego Mochnackiego jeszcze bardziej przybliżyć współczesnym Polakom? Dziękuję.
Mówca: Rafał Adamczyk
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! W 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego. Rok temu, w 2021 r., powtórnie zorganizowano jego pogrzeb na terenie Polski. Nasuwa się takie pytanie: Czy w związku z różnymi uchwałami związanymi z 2023 r. i docenieniem wielkich patriotów, wybitnych Polaków jest szansa na to, żeby polskie szkoły otrzymały dodatkowe środki na doposażenie pracowni historycznych? Dziękuję bardzo.
Mówca: Joanna Lichocka
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Panie Marszałku! Tradycyjnie, jak co roku, odpowiadam panu posłowi Dobromirowi Sośnierzowi na temat tego, czy jest sens, czy nie ma sensu. Ta dyskusja pewnie będzie toczyła się między nami przez kolejne lata. Jest sens, panie pośle. Jest sens, ponieważ dzięki temu można Maurycego Mochnackiego przypomnieć Polakom. Po to to jest. Po to to jest, żeby ten wielki Polak został przywrócony naszej świadomości. Cieszę się, że zna pan ten sam teledysk, ten sam klip, to samo wykonanie wiersza o Mochnackim Donguralesko. Chciałam sprostować, że to nie Przyboś był autorem tego wiersza, tylko Jan Lechoń. Przyboś nigdy by nie napisał niczego takiego o Maurycym Mochnackim. Zresztą świetny wiersz, świetnie wykonany. Ale po to, żeby więcej było takich przedsięwzięć, żeby one miały patronat, mecenat państwa, również instytucji państwa, uchwalamy takie patronaty. Mam nadzieję, że ponieważ robimy to z dużym wyprzedzeniem - mamy połowę roku - to jest czas i dla ministerstwa kultury, i dla ministerstwa edukacji, o co wnosił pan poseł Platformy Obywatelskiej, dla instytucji i dla szkół, i dla domów kultury w małych miejscowościach, które mogą też korzystać z dofinansowania różnych programów ministra kultury, na wymyślenie i przeprowadzenie różnych projektów, które przybliżą, przywrócą Maurycego Mochnackiego pamięci Polaków. Już to się dzieje dzięki temu, że odbyła się wspaniała uroczystość sprowadzenia szczątków Maurycego Mochnackiego do Polski. Ukazało się wtedy wiele artykułów, ukazała się książka wydana przez Instytut De Republica, instytut utworzony przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, który służy też temu, żeby upowszechniać wiedzę o wielkich Polakach, o wielkich zapomnianych Polakach. Tak że wszystkie patronaty, które w tym roku uchwalamy, uchwalamy zgodnie, ponieważ one wszystkie cieszą się poparciem wszystkich sił politycznych w parlamencie. Bardzo cieszę się z tego, że udało się dobrać bardzo dobre nazwiska, dobre różnorodne postacie, i rzeczywiście w dużej zgodzie. Tak że mam nadzieję, panie pośle - zwracam się tu do pana posła Dobromira Sośnierza - że w końcu pana przekonam, że to ma sens, bo być może o Maurycym Mochnackim nawet pan już by zapomniał, gdyby nie ta dzisiejsza dyskusja. Dziękuję bardzo. (Oklaski) Chyba nie było więcej uwag, na które powinnam odpowiedzieć. Dziękuję bardzo.
Mówca: Michał Gramatyka (tekst niewygłoszony)
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Mijam popiersie Maurycego Mochnackiego podczas spacerów po Łazienkach. Zawsze mnie fascynował. Niedoszły prawnik, dziennikarz, muzyk - ten wątek pianistyczny w jego życiorysie jest mi szczególnie bliski. Wzrusza nie tylko mnie. Ot wystarczy przypomnieć sobie wiersz Lechonia o Mochnackim: ˝W mazurze - nie - w mazurku idą wszystkie pary,/ By całą klawiaturę owinąć w sztandary.˝ Zawsze miałem szacunek do ludzi nietuzinkowych - bohaterów, takich, którzy potrafili zostawić dostatnie życie i rzucić się w wir historycznej zawieruchy. ˝Powstanie narodu polskiego˝ - niedokończone dzieło życia Mochnackiego, historia narodowego zrywu jest trochę jak jego życiorys - bogaty, pełen nagłych zwrotów, nieoczywisty, ale od początku do końca oddany Polsce.
Mówca: Mirosław Suchoń (tekst niewygłoszony)
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Maurycy Mochnacki to jeden z najświatlejszych umysłów swej epoki, polski patriota, konspirator, dziennikarz, krytyk literacki, pianista, członek niemal wszystkich tajnych sprzysiężeń przeciw Rosji w Warszawie i żołnierz powstania listopadowego odznaczony Virtuti Militari. Był współtwórcą towarzystwa wolnych Polaków. Ta wielka postać z pewnością zasługuje na uhonorowanie w postaci ustanowienia roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego. W związku z tym zwracam się do rządu o przedstawienie informacji na temat działań, które zostaną podjęte w celu propagowania postaci Mochnackiego w roku 2023. Proszę o udzielenie odpowiedzi na piśmie. Uprzejmie dziękuję.
Mówca: Jadwiga Emilewicz
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Odnosząc się do filipiki nieobecnego pana posła Sośnierza, dodam tylko do tego, o czym powiedziała wcześniej pani poseł Lichocka, że jeśli po coś jest Sejm, to m.in. i po to. Właśnie po to, żeby przypominać te wielkie nazwiska z historii, po to, aby one utrwaliły się i były, i po to, aby potem na podstawie, w oparciu o dzieła tych ludzi powstawały rzeczy i popularne, i wysokie, i wielkie. Prawdopodobnie bez tej naszej refleksji nie byłoby popularyzacji dalej. Jeszcze krótko odniosę się do wniosku. Bardzo się cieszę, że komisja na mój wniosek zgodziła się zająć tym projektem, aby uwiecznić i upamiętnić Jadwigę z Działyńskich Zamoyską w przyszłym roku, właśnie ustanawiając rok 2023 Rokiem Jadwigi Zamoyskiej. Wyjątkowa postać i nie pierwsza kobieta wśród patronek przyszłego roku. Ta, jak już zostało wspomniane w uchwale, niezwykle doskonale wykształcona, wspierająca swojego męża w działaniach dyplomatycznych poliglotka tworzy nowoczesną szkołę zawodową dla kobiet w Polsce. Czyni to z ogromną determinacją. Pomimo sprzeciwu władz zaboru pruskiego przenosi się najpierw do Lubowli, następnie do wykupionych terenów w Zakopanem i pod Zakopanem - do Kuźnic i Kalwarii Zebrzydowskiej i tam powstają szkoły na wzór takich, jakie poznała wcześniej w Belgii, w Holandii czy we Francji. Są to szkoły, które uczą nowoczesnego zajmowania się i samą sobą, i gospodarstwem domowym i życia codziennego. Pamiętajmy, że Polska przełomu XIX i XX w. była Polską zarządzaną w dużej mierze przez kobiety, kobiety samotne, dlatego że ich mężowie albo byli w powstaniach, albo w tych powstaniach zginęli, albo byli na emigracji. A zatem to niezwykle nowoczesne podejście, niezwykle nowoczesne ujęcie kobiecości, pewnie wyprowadzone gdzieś z bardzo w gruncie rzeczy konserwatywnej myśli. Wybitna osobowość. Jej wsparciu zawdzięczamy także wspomniane wcześniej tak kochane przez nas Morskie Oko. Nie byłoby zakupu tego fragmentu Tatr od Węgrów, gdyby nie wsparcie i finansowe, i organizacyjne Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej. A zatem mam nadzieję, że ten projekt, tak jak i na posiedzeniu komisji zyskał poparcie ponad podziałami politycznymi, zyska poparcie także w tej Izbie i w przyszłym roku będziemy mogli świętować i upamiętniać, a to w jakiej skali i w jakim stopniu zależy od nas. Na pewno Fundacja Zakłady Kórnickie, która także jest dziełem i efektem zaangażowania Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej, w ten proces się włączy i będziemy wielokrotnie i tu, w Sejmie, i w wielu miejscach w Polsce wspominać jej aktywność, jej działalność. Będziemy także mogli, szukając tych ciekawych archetypów polskich kobiet (Dzwonek) dla współczesnych dziewcząt, przypominać jej dzieła. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Iwona Śledzińska-Katarasińska
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Mogłabym się tu ograniczyć do formuły, którą prezentuje jedna z naszych koleżanek z klubu Lewica, i powiedzieć, że klub Koalicji Obywatelskiej poprze ten projekt, tę uchwałę o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej, ale powiem szczerze, że postać Jadwigi Zamoyskiej zasługuje przynajmniej na jeszcze dwa zdania więcej, dlatego że, poznajemy ją teraz, naprawdę była kobietą niezwykłą. Cały czas pamiętajmy, że mówimy o kobiecie, o postaci z XIX w., że - tak jak powiedziała przed chwilą pani poseł Emilewicz - wtedy Polską zarządzały kobiety. Może nie do końca, nie wszystkie jednak były na tyle otwarte, nowoczesne, dziś nawet powiedzielibyśmy: progresywne - chyba, takiego słowa by używano do takich działań. Rzeczywiście Jadwiga z Działyńskich Zamoyska musiała być chyba bardzo utalentowana, bo znała i języki, i arkana dyplomacji i poznawała tajniki nowoczesnej organizacji, i zafascynowana była nowinkami technicznymi, a więc z pochodzenia i z epoki można by powiedzieć matrona, a z zachowań i działań kobieta pełna energii i pomysłów, kobieta wyzwolona. A więc jest jedną z tych postaci - tu też dołączam się do tego fragmentu dyskusji - o której i warto, i trzeba przypominać. Naprawdę warto wiedzieć, że gdzieś tam kilkaset - bo to już prawie kilkaset, w końcu czcimy to 100 lat od śmierci - lat temu w polskim społeczeństwie były postacie, którym Polska i historia zawdzięczają bardzo wiele. I cieszy, że także tym razem mówimy o kobiecie. Jak widać, każda epoka miała swoje wybitne kobiety, i niech tak zostanie. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Prokop-Paczkowska
Data: 2022-07-20 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jadwiga Działyńska po mężu, a wyszła za mąż za swojego konserwatywnego wuja, generała z obozu Lambert, Zamoyska żyła w latach 1831-1923, a więc w większości w okresie zaborów. Po okresie paryskim, także podróżach z mężem do Turcji i Wielkiej Brytanii, gdzie pomagała jako tłumaczka, powróciła do kraju i w swoich dobrach w Kórniku w 1882 r. założyła pierwszą w Polsce Szkołę Domowej Pracy Kobiet. Ówcześni panowie prac domowych nie uznawali za godne swojej płci, więc takich szkół wtedy oczywiście nie zakładano. Program nauczania obejmował przede wszystkim wychowanie religijne oraz zajęcia praktyczne z haftu, gotowania, rysunku, a także literatury, geografii polski, oraz naukę śpiewu. Były też elementy rachunku ekonomicznego, uczono również równowagi między pracą a samorozwojem. Ówczesny człowiek kobieta miała inne zadania niż człowiek mężczyzna, więc szkoła Zamoyskiej to odzwierciedlała. Jednocześnie trzeba przyznać, że miała ona za zadanie chronić kobiety przed wykluczeniem społecznym. Podsumowując, chcę powiedzieć, że ówczesna perfekcyjna pani domu, opierając swój system wychowawczy na katolicyzmie, emancypowała kobiety w stylu dalekim od współczesnych wyobrażeń. Oby tylko dewastator polskiej szkoły minister Czarnek marzący o szkole wyznaniowej i pragnący utrwalania cnót niewieścich nie zechciał swoich koncepcji wychowawczych i pedagogicznych opierać wprost na wydanej w 1903 r. książce Zamoyskiej ˝O wychowaniu˝, bo to jednak 117-letnia ramota. Jeśli chcemy przypomnieć postać Jadwigi Zamoyskiej, to róbmy to wzorem współczesnej fundacji Zakłady Kórnickie, która prowadząc szkołę generałowej, oferuje młodzieży obojga płci kursy dziennikarskie i informatyczne. A jeśli zechce zorganizować kurs gotowania i sprzątania, miejmy nadzieje, że będzie przeznaczony on dla pań i panów. Dziękuję bardzo.