Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2012-07-25 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Ministrowie! Panowie Prezesi! Wysoka Izbo! Otóż mam ten komfort, że występuję jako ostatni w tej niezwykle istotnej, ważnej sprawie, mianowicie w kwestii między innymi absolutorium dla Rady Ministrów i w kwestii dotyczącej polityki finansowej, polityki fiskalnej i budżetowej. Otóż, szanowni państwo, może zacznę od takiej rzeczy. Otóż wszyscy mamy świadomość, jak niezwykle istotna dla naszego rozwoju gospodarczego, dla wzrostu gospodarczego jest sprawa wydatkowania środków unijnych. Gdy patrzymy na sprawozdanie, dochodzimy do takiej jednoznacznej konkluzji, że poziom wydatkowania tych środków, zresztą widać to było w tym roku i w latach ubiegłych, że rząd rzeczywiście z wydatkowaniem tych środków sobie nie radził, jest niewystarczający, 70% to jest poziom zupełnie niewystarczający. Tylko wspomnę, że jeżeli chodzi o poziom już wydatkowanych i rozliczonych środków, to jesteśmy, proszę państwa, przed Rumunią i Bułgarią - 28%. A jeżeli chodzi o poziom zakontraktowania, który powinien być na rok 2012, to wynosi on niespełna, z wydatkowanymi, z rozliczonymi, 53%, a powinien być na poziomie 70%. To są te środki, które mogłyby pobudzać gospodarkę, aktywizować, zwiększać wzrost gospodarczy, o którym mówił pan minister, że on jest. My tego nie kwestionujemy, panie ministrze, ale mógłby być zdecydowanie wyższy. Oczywiście mamy świadomość, że rozliczenie będzie do roku 2015, ale 2013 r. mamy tuż, tuż, bo to jest tylko półtora roku. To jest istotny aspekt. Co ważne, w tych sprawozdaniach i informacjach pojawia się masa liczb, ale z tego też trzeba wyciągnąć jakieś wnioski. Otóż, panie ministrze, dochody wyższe o 1,6%, przy inflacji wyższej, planowanej 2,3 do 4,3. Uważam, że to absolutnie... I przy wzroście gospodarczym oczywiście wyższym niż planowano, wzrost gospodarczy planowany był na 3,5 a jest 4,3. To dowodzi, że ta baza, w oparciu o którą pozyskuje się te dochody, jest po prostu coraz mniejsza. Trzeba zdawać sobie sprawę, że przy tym otoczeniu, jakie mamy dzisiaj, a będziemy mieć w przyszłym roku jeszcze gorsze, bo o tym się przecież cały czas mówi, ten poziom dochodowości jest zdecydowanie niewystarczający. To jest po prostu symptomatyczne, trzeba na to zwracać uwagę, bo to jest bardzo poważne źródło naszego budżetu. Co dalej, jeżeli patrzymy na deficyt, zmniejszony skądinąd, o którym tu tyle powiedziano i tyle chwalono tę kwestię, podkreślając, że jest to rzeczywiście istotny aspekt, bo cokolwiek powiemy, on jest, ale skąd on się wziął, na to trzeba zwrócić uwagę. Otóż trzeba sobie zdawać sprawę, że to nie jest wynik nadzwyczajnej aktywności tego rządu, ale poniekąd kreatywnej księgowości. Otóż proszę zauważyć, że zysk Narodowego Banku Polskiego to 6203 mln. Trzeba zwrócić uwagę na kwestię drenowania spółek Skarbu Państwa. Założone dywidendy w 2011 r. to 3600 mln, a wpłacono do budżetu 6122 mln. Kwestia ważna. Od maja składki odprowadzane do otwartych funduszy emerytalnych, a więc obciążenia Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, spadły z 7,3 do 2,3, a reszta jest lokowana na kontach w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ale to, proszę państwa, jest realne zobowiązanie. Dzisiaj zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych to prawie 2 bln zł. To są realne liczby, realne kwoty, z których trzeba będzie się, panie ministrze, panie pośle, panie profesorze, wywiązać. To są rzeczy niezwykle istotne. Tak trzeba też patrzeć na to, o czym się tutaj mówi w kwestiach dotyczących sprawozdania. Nie będę się powtarzał, ale zwrócę na jedną rzecz uwagę. Otóż rzeczywiście wzrost zatrudnienia, jak podaje się w sprawozdaniu, Najwyższa Izba Kontroli potwierdza to, to 1,7. Ale cóż to jest, proszę państwa, jak stopa bezrobocia na koniec roku wzrosła z 12,4 do 12,5. Dzisiaj szacuje się, i to już mówią ekonomiści, że na koniec roku 2012 rejestrowe bezrobocie będzie z całą pewnością powyżej 14%. Wówczas na rachunku Funduszu Pracy było ponad 5 mld, dziś jest ponad 7 mld. Gdzie tu jakakolwiek aktywna walka z bezrobociem? A przecież jednym ze źródeł jest podatek dochodowy od osób fizycznych, ważnym źródłem dochodowym naszego budżetu. Oczywiście ministrowi na tym zależy, bo kwestia bilansowania się pewnych wielkości w budżecie ma dla niego istotne znaczenie. Ale w ten sposób w ogóle nie liczy się z kwestiami dotyczącym ludzi bez pracy i ich rodzin. Na to trzeba zwracać uwagę. Te pieniądze mają czemuś służyć. To nie są pieniądze ministra, ale odpisy, które odprowadzają pracodawcy. Jeżeli mają one aktywizować bezrobotnych, to należy je wydawać, a nie bilansować w budżecie centralnym. Takie są, panie ministrze, niestety fakty. Kwestia długu publicznego, to jest też istotny aspekt. Otóż wzrost długu publicznego, 67 mld, wynikał z dwóch kwestii. Jedna to rzeczywiście deficyt, ale druga, na która też trzeba zwrócić uwagę, rzecz niezwykle istotna, kwestie dotyczące dewaluacji polskiej waluty i tego, w jakich to wartościach, jeżeli chodzi o kwestię papierów nominowanych w walutach obcych, i w jakiej wielkości mamy ten dług nominowany. Chcę zwrócić państwu uwagę, że tylko z tego tytułu, że dewaluacja była dosyć znacząca, w 2011 r. wartość przyrostu tego długu publicznego to 28,6 mld - to są kolosalne pieniądze - podczas gdy z tego samego tytułu rzeczywiście Narodowy Bank Polski poza stopą zwrotu, ewidentną stopą zwrotu, jaka była, ona nie była ogromna, ale była, uzyskał ogromne przychody w postaci kilku miliardów, dzięki czemu do budżetu państwa wpłacił w roku 2011 ponad 6 mld zł. I trzeba się zastanowić, w jakich walutach nominować nasz dług. Jeżeli popatrzymy na kwestię rezydentury, to te proporcje się równoważą. Natomiast jeżeli spojrzymy na kwestię nominalnej emisji, wartości emisji, to zauważymy, że rzeczywiście większość jest nominowana w polskich złotych, ale bardzo ogromna ilość, prawie 300 mld, jest nominowana w walutach obcych. Czy więc przy tych wahaniach kursowych - to jest też pytanie do ministra finansów, poniekąd również do prezesa Narodowego Banku Polskiego - nie warto byłoby po prostu pozmieniać tych proporcji? Bo cóż z tego, że prezes Narodowego Banku Polskiego wpłaci 6,2 mld do budżetu, zmniejszając deficyt, kiedy dług publiczny w tym czasie przyrośnie o 28 mld? To są bardzo realne kwoty i trzeba byłoby to spokojnie przeanalizować w porozumieniu z ministrem finansów i prezesem Narodowego Banku Polskiego. Rzecz bardzo ważna, bardzo istotna. Kolejna sprawa, która również się pojawia i też dotyczy Narodowego Banku Polskiego, wiąże się z rezerwą na te różnice kursowe. Te 5%, szanowni państwo, przy tych poważnych debatach w roku 2008 i 2009, o ile dobrze pamiętam, wydaje się być absolutnie, zdecydowanie niewystarczające. Mam świadomość, że to jest zapis ustawowy i tego nie można zmienić, ale te proporcje i relacje zysku i straty są dla nas całkowicie niekorzystne. Oczywiście, my mamy nadzieję, liczymy na to, że złotówka będzie się umacniać. Jednak, proszę państwa, kiedy patrzymy na otoczenie, Europę i świat, to nie ma się co łudzić, że będzie przyrost, że wartość złotówki będzie się wzmacniała. A to też wynika z danych, jakie przedłożył Narodowy Bank Polski. I chwała Narodowemu Bankowi za to, co pisze w swoim sprawozdaniu. To bardzo ważna rzecz, proszę państwa. Otóż Narodowy Bank Polski, słusznie skądinąd, uważa, że lokowanie środków w takich, co by nie mówić, niepewnych nominałach, walutach, jak chociażby w euro... To też dowodzi, że tutaj różnica pomiędzy polskim złotym a euro jest dosyć znacząca. Otóż, proszę państwa, podam, że zgodnie ze strukturą walutową Strategicznej Alokacji Aktywów w 2007 r. można było mówić o 40%, jeżeli chodzi o euro, a w zeszłym roku tylko o 32%. Czyli w samym Narodowym Banku Polskim jest poważny brak zaufania do tej waluty. Mniejsze jest to oczywiście w przypadku dolara, w 2007 r. to jest 40%, później 36%. Wzrasta jednak potężnie - i słusznie, bo to są pewne rynki - zaufanie do takich oto aktywów, czy takich walut, jak australijski dolar, pomijam oczywiście kwestię funta szterlinga, ale też, proszę państwa, w 2007 r. było zero papierów wartościowych, jeżeli chodzi chociażby o koronę norweską, a w 2011 to było już 7%. To jest ważne, niezwykle istotne. W tym kontekście musimy też patrzeć na kwestie dotyczące wykonania naszego budżetu, ale co ważne, tego, co się stanie w przyszłości. Proszę państwa, z danych, jakie posiadamy - i o tym pisze już prasa - wynika, że przecież Niemcy na tych kwestiach dotyczących kryzysu zarobiły 100 mld euro. Szacowana na 2012, obsługa długu wynoszącego 2 biliony, z 53 mld, 52 mld euro spadnie do 20 mld euro. Realne oprocentowanie ich papierów wynosi 1,16%, podczas gdy naszych prawie 5, czy ponad 5%, a hiszpańskich - 7%. I tu zgodzę się ze stanowiskiem jednego z moich przedmówców - rynki finansowe kompletnie nie liczą się z gospodarką realną. Im więcej pieniędzy pompujemy do wirtualnej gospodarki, tym rynki finansowe więcej tych pieniędzy wyciągają z realnej gospodarki. 100 mld dla Hiszpanii. Trzeba sobie z tego zdawać sprawę, że nieprzypadkowo po decyzji, jaka zapadła w piątek, nie można było sprzedać hiszpańskich papierów wartościowych. Rynki wiedzą, co robią. Skoro są pieniądze, to można je po prostu wyciągać. Trzeba więc ostrożnie i racjonalnie patrzeć na to, co wydarzy się w najbliższej przyszłości, a przyszłość, niestety, Unii Europejskiej, w tym Unii Walutowej, nie rysuje się najlepiej. Przy okazji tej debaty i tej dyskusji zwrócę uwagę na jeszcze jedną rzecz. Otóż, proszę państwa, chodzi o unię bankową. I to jest pytanie do prezesa Narodowego Banku Polskiego, ale też do ministra finansów. Żeby nie okazało się, że nasz w miarę zdrowy system bankowy będzie finansował, bo takie są w istocie rzeczy założenia, drenował pieniądze lokowane w naszych bankach do zagranicznych banków matek. A proszę zauważyć, że 75% naszego systemu bankowego jest w rękach zagranicznych. To są pytania, na które musimy sobie dzisiaj odpowiedzieć, bo przed nami kolejne budżety. Sprawozdanie to jest zestaw cyfr, liczb i danych, ale z tego zestawu trzeba też umieć wyciągać racjonalne, rozsądne wnioski, a nie tylko powtarzać, że mamy dług na poziomie 815 mld. Mamy go, mamy tego świadomość, tego nie trzeba nawet mówić. Tylko konkluzja jest taka, co można zrobić w przyszłości, jak poprawić, gdzie zmniejszyć ryzyko, gdzie zyskać, a gdzie stracić. Oczywiście mamy świadomość, że to nie jest łatwe, straty będą. (Dzwonek) To jest działalność publiczna, więc tutaj jest idea Narodowego Banku Polskiego. Nie jest istotą kwestia zysku, ale kwestia stabilizacji naszego pieniądza. I ja w tym kontekście, mając dzisiaj na uwadze debatę nad wykonaniem budżetu, sprawozdaniem z polityki finansowej i nie tylko, wzywam do zastanowienia się. Natomiast, biorąc pod uwagę stan rzeczy, jaki jest, tę kreatywną, poniekąd, jak podkreślam, księgowość, chcę jasno powiedzieć, że klub Solidarna Polska absolutnie nie będzie popierał absolutorium dla tego rządu. Mało działalności kreatywnej, mało działalności aktywnej, to jest działalność stagnacyjna. To jest proste wydawanie pieniędzy, czasami nawet nieudolne wydawanie pieniędzy unijnych, które mogłyby pobudzać naszą gospodarkę, zwiększając w ten sposób dochód dla budżetu. Wielka szkoda, bo to jest ogromna szansa, o której się mówi, ale niestety, tej szansy - trzeba sobie to jasno powiedzieć - w pełni, podkreślam, w pełni nie wykorzystuje się. Dziękuję bardzo. (Oklaski)