Mówca: Bożena Henczyca
Data: 2015-03-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Wysoka Izbo! Panie Marszałku! W imieniu klubu Platformy Obywatelskiej chciałabym przedstawić nasze stanowisko wobec przedstawionych przez Radę Ministrów informacji o funkcjonowaniu spółdzielni socjalnych działających na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych za okresy 2010-2011 r. oraz 2012-2013 r. Pojęcie spółdzielni socjalnej po raz pierwszy pojawiło się w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustawą tą znowelizowano ustawę z 1982 r. Prawo spółdzielcze i wprowadzono możliwość tworzenia nowego typu spółdzielni jako specyficznego rodzaju spółdzielni pracy nienastawionej na maksymalizację zysku. W związku z tym, iż spółdzielniom socjalnym przypisano istotną rolę w polityce związanej z rynkiem pracy i w systemie zabezpieczenia społecznego, podjęto prace nad odrębnym aktem prawnym, który regulowałby ich istnienie. Ostatecznie 27 kwietnia 2006 r. uchwalono ustawę o spółdzielniach socjalnych, wskazując, iż głównym celem ich funkcjonowania jest przywrócenie na rynek pracy, przez prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa, osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i osób o niskiej zatrudnialności oraz umożliwienie osobom bezrobotnym aktywizację zawodową. Tym samym utworzono nowy podmiot prawny, którego głównym celem jest nie tylko prowadzenie działalności gospodarczej, ale także działalność na rzecz społecznej i zawodowej reintegracji członków spółdzielni. Najważniejsze formy wsparcia spółdzielni socjalnych, jak wynika z informacji, to przede wszystkim dotacja ze środków Funduszu Pracy, refundacja składek na ubezpieczenie społeczne, wsparcie finansowe na wniesienie wkładu do spółdzielni ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zwolnienie z opłat sądowych, wsparcie wolontariuszy, zlecanie zadań publicznych oraz klauzule społeczne w zamówieniach publicznych. Spółdzielnie mogą też korzystać z innych form wsparcia, na przykład ze strony jednostek samorządu terytorialnego, a także z unijnych czy krajowych środków pozabudżetowych, na przykład z funduszu FIO czy Europejskiego Funduszu Społecznego. W Polsce wciąż jest obserwowany dynamiczny wzrost spółdzielni, co bardzo cieszy, ponieważ w roku 2010 w Krajowym Rejestrze Sądowym było zarejestrowanych 287 spółdzielni działających na terenie naszego kraju, a na koniec 2013 r. było ich już aż 936. Kompleksowe badania sektora spółdzielczości w Polsce w formie ogólnopolskiego badania po raz pierwszy zostały zlecone przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w 2012 r. Głównym zamierzeniem badawczym było pozyskanie kompleksowej wiedzy o spółdzielniach socjalnych, ich kondycji ekonomicznej i obszarach działalności spółdzielni. Niezwykle ważną kwestią związaną z prowadzoną przez spółdzielnie socjalne działalnością gospodarczą było przede wszystkim poznanie branż stanowiących główne obszary działalności. Najwięcej spółdzielni socjalnych zadeklarowało działalność związaną z usługami gastronomicznymi i zakwaterowaniem, następnie działalność związaną z opieką zdrowotną i pomocą społeczną. Obszar, który najmniej dotyczył spółdzielni, to działalność związana z rolnictwem, leśnictwem, łowiectwem i rybactwem. Myślę, że bardzo istotnym obszarem działalności spółdzielni socjalnych są też działania społeczne, m.in. prowadzą aktywność w różnego rodzaju stowarzyszeniach, prowadzą grupy wsparcia dla członków spółdzielni oraz członków ich rodzin, czy działania oświatowo-kulturalne. Najważniejsze zmiany, jakie zaszły w sektorze spółdzielni socjalnych w Polsce w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego, to przede wszystkim dynamiczny wzrost liczby spółdzielni. Polepszeniu uległa ogólna ocena spółdzielców dotycząca kondycji finansowej i jednocześnie trzeba zauważyć, iż wzrosła liczba spółdzielni socjalnych wyrażających przekonanie o konieczności finansowego wspierania ich działalności. W obu okresach sprawozdawczych spółdzielcy byli zdania, iż zewnętrzne wsparcie finansowe dla spółdzielni socjalnych jest wskazane lub niezbędne. Wzrosła liczba spółdzielni socjalnych, które korzystały z pomocy wolontariuszy. Niewątpliwie spółdzielnie socjalne są bardzo istotnym elementem gospodarczym i społecznym. Przykładem mogą być spółdzielnie socjalne, myślę że modelowo działające, w niewielkim, mającym 50 tys. mieszkańców powiecie kępińskim, w którym współpraca z otoczeniem jest silna, co powoduje, iż spółdzielnie przeżywają bardzo dynamiczny rozwój swojej działalności. Pierwsza to spółdzielnia socjalna ˝Szansa˝, która świadczy usługi w zakresie opieki na rzecz osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych oraz dzieci, usługi sprzątania i opieki nad grobami. Na dzień dzisiejszy zatrudnia ona ok. 50 osób na umowę-zlecenie oraz dwóch pracowników. Warto wspomnieć także o szerokim spektrum działalności spółdzielni socjalnej ˝Pomost˝, która została powołana z inicjatywy ówczesnego starosty Włodzimierza Mazurkiewicza oraz księdza Sławomira Grześniaka, dyrektora Caritasu Diecezji Kaliskiej. Spółdzielnia ta działa przede wszystkim w oparciu o środki z PO KL. Jej działalność obejmuje trzy profile: działalność klubokawiarni ˝Filiżanka˝, usługi sprzątania przede wszystkim w lokalach użyteczności publicznej, domach osób prywatnych oraz sprzedaż rękodzieła wytwarzanego przede wszystkim przez mieszkańców powiatu. W tej chwili spółdzielnia zatrudnia 21 osób na umowę o pracę oraz dwie osoby na umowę-zlecenie. Zarząd spółdzielni podpisał już 11 umów dotyczących usług sprzątania w budynkach urzędów, szkół i innych instytucji publicznych. Kolejna to spółdzielnia socjalna ˝Jaśmin˝ założona wspólnie przez samorząd powiatowy i Caritas Diecezji Kaliskiej. Spółdzielnia ta daje szansę na zatrudnienie osobom niepełnosprawnym, w tym uczestnikom WTZ-ów w Słupi. Prowadzi działalność gastronomiczną, oferuje usługi cateringowe, prowadzi stołówkę, przede wszystkim właśnie dla uczestników warsztatów terapii zajęciowej oraz podopiecznych powiatowego ośrodka interwencji kryzysowej. Spółdzielnia ta zatrudnia 5 osób na umowę o pracę, z czego trzy to osoby niepełnosprawne. W tej chwili spółdzielnia przygotowuje także salę na 50 osób, odpowiednią do organizowania przyjęć okolicznościowych. Jak widać z powyższego, spółdzielnie socjalne odgrywają naprawdę bardzo istotną rolę w społecznościach lokalnych i to w aspekcie wielowymiarowym, nie zawsze można to przeliczyć na konkretne zyski. Stąd też nasze stanowisko, stanowisko Platformy Obywatelskiej jest takie, aby przyjąć informacje o funkcjonowaniu spółdzielni socjalnych za okres 2010-2011 oraz 2012-2013, ponieważ informacje te są rzetelne, kompleksowe i pokazują całe spektrum, istotę działalności spółdzielni socjalnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)