Mówca: Marek Wójcik
Data: 2017-09-28 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Ta ustawa to zamach na niezależność służb mundurowych i kolejny krok w ich upolitycznianiu. Minister Błaszczak, próbując rozszerzyć swoje uprawnienia, sięga po rozwiązania zbliżone do tych, które były stosowane w PRL-u. Żaden minister od czasu gen. Kiszczaka nie miał nad służbami mundurowymi takiej władzy, jaką dziś próbuje sobie przyznać minister Błaszczak. Gdyby rzeczywistym celem tej reformy była zmiana sposobu nadzoru nad służbami mundurowymi, to prawdopodobnie poprzestalibyście państwo na wyodrębnieniu Biura Spraw Wewnętrznych w Policji i w Straży Granicznej. I prawdopodobnie takie rozwiązanie byśmy poparli, moglibyśmy rozmawiać o tym, w jaki sposób tymi przepisami objąć także inne służby. To byłoby rzeczywiste niepolityczne wzmocnienie kontroli nad tym, co dzieje się w służbach mundurowych. Jednak zamiast zastosować takie proste rozwiązanie, państwo doprowadziliście do pewnego dualizmu - z jednej strony wyodrębniacie Biura Spraw Wewnętrznych w strukturach Policji i Straży Granicznej, ale z drugiej strony tworzycie polityczną nakładkę, tj. właśnie Biuro Nadzoru Wewnętrznego w Ministerstwie Administracji i Spraw Wewnętrznych. Dzięki temu policjanci i inni funkcjonariusze w gruncie rzeczy będą dwa razy kontrolowani: i przez te biura, i przez biuro, które będzie podlegało bezpośrednio panu ministrowi. W mojej ocenie rzeczywistym celem tego projektu jest stworzenie Biura Nadzoru Wewnętrznego podległego bezpośrednio panu ministrowi, bo dzięki temu biuru pan minister uzyska możliwość ingerencji w zarządzanie służbami mundurowymi. Przypomnę, że w 1990 r. wprowadzono w Polsce europejski standard, zgodnie z którym minister sprawuje cywilny nadzór nad służbami mundurowymi, a za zarządzanie służbami odpowiadają politycznie niezależni komendanci główni, to oni są zwierzchnikami funkcjonariuszy. Omawiana dziś ustawa niszczy te standardy i wraca do rozwiązań z okresu PRL-u, gdzie to właśnie minister mógł bezpośrednio ingerować w działania milicji i innych służb, które należały wówczas do resortu spraw wewnętrznych. Zgodnie z projektem przygotowanym przez rząd podlegające ministrowi, czyli politykowi, Biuro Nadzoru Wewnętrznego uzyska uprawnienia np. do weryfikowania kandydatów na stanowiska kierownicze w służbach mundurowych, weryfikowania kandydatów do awansów, a nawet weryfikowania kandydatów do wyróżnień i odznaczeń. Te nowe procedury, a także inne procedury kontrolne obejmą 200 tys. osób, dlatego że będą to funkcjonariusze i Policji, i Straży Granicznej, i Państwowej Straży Pożarnej, i BOR-u, ale także pracownicy cywilni zatrudnieni w tych instytucjach. I to jest sytuacja, w której pan minister obchodzi niejako komendantów głównych, dlatego że dziś ustawy pragmatyczne decydują o tym, w przypadku jakich stanowisk może pan decydować o powołaniu konkretnych osób, natomiast pan poprzez te mechanizmy weryfikacyjne zyska w gruncie rzeczy nieograniczoną możliwość ingerencji w politykę kadrową w podległych sobie służbach mundurowych, gdyż podległe panu biuro będzie mogło po prostu kandydatów komendantów głównych zaopiniować negatywnie i wtedy taki komendant główny będzie musiał próbować do skutku i w końcu zaproponować kandydata, który dla pana jest akceptowalny. Co jest również naszym bardzo poważnym zarzutem, to jest to, że Biuro Nadzoru Wewnętrznego zyska uprawnienia, które są właściwie uprawnieniami typowymi dla służb specjalnych, tj. uprawnienia do prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych, czyli - przypomnę - stosowania podsłuchów, kontroli korespondencji, ale to jest także prawo do pozyskiwania danych telekomunikacyjnych i internetowych, prawo do prowadzenia prowokacji, prawo do posługiwania się dokumentami pozwalającymi na ukrycie tożsamości. Pan minister zauważył, że te czynności, nowe czynności operacyjno-rozpoznawcze i inne formy kontroli obejmą 200 tys. funkcjonariuszy. Ale to nie jest prawda, dlatego że obejmą również często ich rodziny, małżonków, bliskich, którzy też korzystają z telefonów komórkowych, korzystają z innych rzeczy. Wreszcie obejmą tych wszystkich ludzi, którzy przecież dzwonią do funkcjonariuszy Policji, wszystkich bliskich, wszystkich, którzy mają z nimi kontakt. I tu wisienka na torcie. Pan minister przyznaje sobie tą ustawą prawo do wglądu we wszystkie działania prowadzone przez Biuro Spraw Wewnętrznych, łącznie z wynikami czynności operacyjno-rozpoznawczych. To znaczy, że wyniki tych czynności - więc, jak rozumiem, w gruncie rzeczy protokoły i stenogramy z rozmów - będzie pan otrzymywał po prostu na biurko. I to jest wyłom w sposobie nadzoru nad realizacją czynności operacyjno-rozpoznawczych, który dziś w Polsce funkcjonuje. Podobne uprawnienia ma minister Ziobro, ale przypomnę, że minister Ziobro jest prokuratorem generalnym. Pan, panie ministrze, nie jest prokuratorem generalnym (Dzwonek), panu nie wolno robić tego typu rzeczy. To jest niebezpieczne narzędzie. Podobne uprawnienia w ministerstwie spraw wewnętrznych, czyli departamenty prowadzące działania operacyjne, to jest właśnie okres PRL-u. Wtedy były departamenty, które inwigilowały opozycję, inwigilowały Kościół. Te departamenty prowadziły działania operacyjne, czyli to, co dziś będzie mogło robić po wejściu w życie tej ustawy Biuro Nadzoru Wewnętrznego. Pani Marszałek! Platforma Obywatelska zgłasza wniosek o odrzucenie tego projektu ustawy. Uważamy, że ta ustawa w ten sposób nie pozwala na osiągnięcie celów, o których mówił pan minister, a ukrytym celem, który pan minister będzie realizował, jest dalsze upolitycznienie służb i dalsze zastraszanie funkcjonariuszy w podległych służbach. Nie możemy się na to zgodzić, dlatego składamy wniosek o odrzucenie projektu. (Oklaski)