Mówca: Alicja Olechowska
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 3760 jest przeciwdziałanie opóźnieniom w płatnościach w transakcjach handlowych oraz wprowadzenie ujednoliconego mechanizmu naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym. Projekt ten uzupełnia ponadto wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE dotyczącej zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Najważniejsze zmiany w zaproponowanym projekcie dotyczą terminów zapłaty w transakcjach handlowych. Proponuje się w nich dostosowanie do wymogów dyrektywy mechanizmu ustalania odsetek za opóźnienia, wprowadzenie w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych mechanizmu naliczania odsetek za opóźnienie wynikającego wprost z dyrektywy, a także rozwiązanie, zgodnie z którym wysokość stopy referencyjnej ustalana będzie dwa razy w roku: 1 stycznia - dla pierwszego półrocza i 1 lipca - dla drugiego półrocza. Dostosowuje się też pojęcia używane w ustawie do brzmienia dyrektywy, w szczególności w zakresie przesłanek warunkujących możliwość wydłużenia terminu zapłaty w transakcjach między przedsiębiorcami. Najważniejsze jest wprowadzenie do ustawy pojęcia ˝rażąca nieuczciwość˝. Projekt doprecyzowuje również, poprzez przeredagowanie, przepisy, których stosowanie wywołuje trudności, w szczególności chodzi tu o przepisy dotyczące tzw. rekompensaty oraz innych kosztów odzyskiwana należności. Odnośnie do zmian w Kodeksie cywilnym proponuje się wprowadzenie mechanizmu obliczania odsetek ustawowych w oparciu o stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego. Punkty procentowe, odsetki za opóźnienie, stopa referencyjna i dodatkowe pięć punktów procentowych - to wszystkie czynniki, o których mowa w tym projekcie ustawy, a które zdecydowanie poprawią sytuację wszystkich osób działających na rynku gospodarczym. Biorąc pod uwagę konieczność wprowadzenia w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych mechanizmu naliczania odsetek za opóźnienie wynikającego bezpośrednio z dyrektywy, proponuje się wprowadzenie mechanizmów związanych ze stopą referencyjną, zawartych także w Kodeksie cywilnym. Ważną rolę odgrywają odsetki kapitałowe lub odsetki za opóźnienie. Proponuje się wprowadzenie zróżnicowania ich wysokości. Zmiany te byłyby ważnym sygnałem ze strony ustawodawcy dotyczącym podejścia uwzględniającego moralność w transakcjach płatniczych, gdyż odsetki kodeksowe byłyby niższe od odsetek za opóźnienie naliczanych na podstawie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Efektem nowelizacji ustawy o terminach zapłaty będzie zwiększenie ochrony wierzycieli poprzez wyeliminowanie ryzyka ustalania odsetek na poziomie niższym niż wynikający z przepisów dyrektywy. Zmiany mogą przyczynić się do zmniejszenia zatorów płatniczych i tym samym do poprawy dyscypliny płatniczej poprzez zmniejszenie opłacalności opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych. Z punktu widzenia nowego mechanizmu efektem nowelizacji, w tym zmian w Kodeksie cywilnym, będzie ujednolicenie i uproszczenie systemu naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym, co ułatwi korzystanie z projektowanych przepisów. Wyeliminuje to również ryzyko występowania odsetek ustawowych wyższych od odsetek maksymalnych. To właściwie najważniejszy punkt tej nowelizacji. Ponadto w wyniku zróżnicowania wysokości odsetek za opóźnienie i odsetek kapitałowych zaakcentowana zostanie funkcja sankcyjna odsetek za opóźnienie. Uporządkowanie kwestii odsetek w obrocie cywilnoprawnym jest bardzo istotne ze względu na relacje w życiu gospodarczym. Proponowane rozwiązania spowodują, że zachowana zostanie stała relacja między odsetkami kapitałowymi i za opóźnienie oraz odpowiednim rodzajem odsetek maksymalnych. (Dzwonek) W przypadku podwyższenia stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej wartość odsetek, szczególnie tych maksymalnych, będzie rosła wolniej niż przy rozwiązaniu dzisiejszym, gdy możemy stopę lombardową, która jest zawsze wyższa od stopy referencyjnej, pomnożyć przez cztery. Nowy mechanizm zapobiegnie powstawaniu ewentualnej spirali zadłużenia w przyszłości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)