Mówca: Krzysztof Szulowski
Data: 2018-07-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! 24 czerwca 2018 r. w Rykach, województwo lubelskie, odbyły się uroczystości mające na celu uczczenie, w 72. rocznicę jego śmierci, pamięci mjr. Mariana Bernaciaka pseudonim Orlik. Organizatorami uroczystości byli burmistrz Ryk Jarosław Żaczek i Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło w Rykach. Wzięli w niej udział m.in. rodzina majora, kombatanci, liczne poczty sztandarowe, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, senator Stanisław Gogacz, poseł Krzysztof Szulowski, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie Marcin Krzysztofik, reprezentant wojewody lubelskiego Mariusz Wicik, samorządowcy, reprezentanci szeregu instytucji, mieszkańcy Ryk i okolic oraz goście. Mjr Marian Bernaciak ˝Orlik˝ to bohater antykomunistycznego powojennego podziemia, wybitny przywódca partyzancki na obszarze nie tylko Lubelszczyzny i Mazowsza, ale całego państwa polskiego. Jako dowódca zgrupowania partyzanckiego i struktur konspiracyjnych Inspektoratu Puławskiego AK-WiN, jednego z najlepiej zorganizowanych w okręgu Lublin, wniósł znaczący wkład w walkę o wyzwolenie Polski spod okupacji niemieckiej, a następnie sowieckiej. Był uczestnikiem wojny obronnej 1939 r. w szeregach 2. Pułku Artylerii Ciężkiej z Chełma. Podczas obrony Włodzimierza Wołyńskiego dostał się do niewoli sowieckiej, z której uciekł i powrócił w rodzinne strony. W 1940 r. zaangażował się w działalność konspiracyjną. Utworzył oddział partyzancki wchodzący w skład 15. Pułku Piechoty ˝Wilków˝ Armii Krajowej, który w 1944 r. przeprowadził ponad 20 akcji bojowych przeciwko Niemcom. Podczas akcji ˝Burza˝ w 1944 r. zajął samodzielnie Ryki, a w Dęblinie uratował przed zniszczeniem ważne obiekty wojskowe, gospodarcze oraz uchronił ludność przed wywózką. W 1944 r. na czele ok. 350 partyzantów podjął marsz, aby pomóc walczącym powstańcom warszawskim, zakończony niepowodzeniem. Po rozwiązaniu oddziału ukrywał się, poszukiwany przez NKWD. W 1945 r. odtworzył oddział i został dowódcą zgrupowania oddziałów Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość w Inspektoracie Rejonowym ˝Puławy˝, a następnie zastępcą inspektora puławskiego do spraw bezpieczeństwa. Zgrupowanie to przeprowadziło wiele akcji przeciwko władzom komunistycznym. W kwietniu 1945 r. ˝Orlik˝ przeprowadził jedną z najbardziej brawurowych akcji, rozbijając ubeckie powiatowe więzienie w Puławach. 1 maja 1945 r. oddział ˝Orlika˝ wkroczył na rynek w Kocku i zamienił komunistyczny wiec w manifestację poparcia dla Rządu RP na Uchodźstwie. Największą zwycięską partyzancką bitwę antykomunistycznego podziemia po wojnie oddziały ˝Orlika˝ stoczyły 24 maja 1945 r. w Lesie Stockim niedaleko Kazimierza Dolnego, kiedy to niespodziewanie zostały zaatakowane przez silną grupę operacyjną NKWD, KBW, UB i MO. 27 lipca 1945 r. oddział ˝Orlika˝ uwolnił z kolejowego transportu pod Bąkowcem, niedaleko Dęblina, ok. 120 więźniów, w tym wielu żołnierzy podziemia niepodległościowego. 24 czerwca 1946 r. mjr ˝Orlik˝ został zaatakowany przez grupę żołnierzy i funkcjonariuszy UB i MO koło wsi Piotrówek, województwo mazowieckie. Dwukrotnie ranny podczas próby ucieczki, zmarł w wyniku ran postrzałowych. Tak jak wielu żołnierzy niezłomnych został pochowany w nieznanym miejscu, bo miał być wymazany z pamięci narodowej. Uroczystości patriotyczne i religijne w Rykach odbyły się pod patronatem narodowym prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. Wydarzenie rozpoczęło się od mszy św. w Kościele pw. Najświętszego Zbawiciela w Rykach z udziałem wojskowej asysty honorowej, podczas której złożono jako wotum Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari, który został nadany mjr. Marianowi Bernaciakowi ˝Orlikowi˝ w 1945 r. Miejsce uroczystości było szczególne. To właśnie w tym kościele po tragicznej śmierci ˝Orlika˝ w 1946 r. mieszkańcy pomimo zakazów i szykan zgromadzili się na mszy pogrzebowej przy pustej trumnie. Następnie uroczyście otwarto Izbę Pamięci mjr. Mariana Bernaciaka ˝Orlika˝ w siedzibie Miejsko-Gminnego Centrum Kultury w Rykach, nad którą patronat honorowy objął Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie. Wydarzenie zakończył koncert patriotyczny. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję bardzo. (Oklaski)