Mówca: Borys Budka
Data: 2012-07-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Prezesie! Wysoka Izbo! Sprawozdanie z działalności Sądu Najwyższego zostało zaprezentowane podczas posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka 12 lipca br. Sprawozdanie to zostało dosyć szczegółowo omówione przez pana prezesa, za co jeszcze raz należą się ze strony komisji podziękowania. W naszej ocenie zawarte w sprawozdaniu informacje w sposób wyczerpujący i dogłębny przedstawiają działalność Sądu Najwyższego. W sposób bardzo interesujący zostało omówione orzecznictwo w poszczególnych izbach. Pan prezes zaprezentował - zresztą w skrócie również dzisiaj - najbardziej istotne z punktu widzenia obywatela, jak również organów władzy państwowej orzeczenia. Nie chciałbym tego powtarzać, ponieważ już zostało to zrobione, natomiast zwrócę tylko uwagę na to, co będzie w najbliższym czasie również przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego, a mianowicie przepisy dotyczące stanu spoczynku i niemożności łączenia mandatu posła i senatora przez sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku. Zresztą w jednym z postulatów pan prezes zwrócił uwagę na konieczność expressis verbis wyrażenia pewnych zasad, pewnych rozwiązań tak, żeby w przyszłości w tym zakresie nie było żadnych wątpliwości. Z punktu widzenia parlamentu dosyć bolesne czasami, acz często niestety, trzeba zgodzić się, prawdziwe konkluzje dotyczące stanu legislacji oraz niskiej jakości tworzonego prawa powinny stanowić niejako asumpt do tego, ażeby obie Izby parlamentu z należytą starannością, zgodnie z zasadami techniki prawodawczej, a także postulatami doktryny, w szczególności jasności, klarowności, czytelności prawa, to prawo uchwalały, ale należy zwrócić również uwagę na to, że nie tylko parlament często produkuje nie do końca dokładne czy też czytelne prawo, ale czasami wiele do życzenia pozostawia też obszar stosowania prawa, zwłaszcza że - na co również pan prezes zwrócił uwagę w pisemnym sprawozdaniu i we wnioskach - sporo pytań prawnych, które są kierowane do Sądu Najwyższego, nie może być przedmiotem odpowiedzi, ponieważ sądy niestety w sposób niewłaściwy interpretują przepisy i czasami chciałyby, żeby Sąd Najwyższy zastępował je czy też dokonywał wykładni, która - jak słusznie zauważono - została pozostawiona sądom, które podlegają bezpośrednio konstytucji i ustawom w swoim orzekaniu. Stąd też stosunkowo dużo pytań, na co zwraca się w tym sprawozdaniu uwagę, jest pozostawionych bez rozpoznania. Należy zwrócić uwagę na sprawy skarg kasacyjnych i niewłaściwego przygotowania czy formułowania tych skarg, aczkolwiek z pewną dozą ostrożności można potraktować postulat, który jest formułowany w końcowych wnioskach w sprawozdaniu, dotyczący stworzenia swego rodzaju instytucji kasatorów, czyli osób wykwalifikowanych, wyspecjalizowanych we wnoszeniu skarg kasacyjnych, i ograniczenia działań pełnomocników fachowych w tym zakresie, aczkolwiek na pewno jest to postulat interesujący. Dyskusyjny jest również postulat, który, myślę, będzie podejmowany w toku prac Izby, dotyczący rozszerzenia niektórych spraw o udział ławników. Myślę, że to sprawozdanie stanowi świetny materiał do dyskusji na temat kierunku, w jakim powinniśmy zmierzać w ustroju sądownictwa, w szczególności czy powinniśmy utrzymywać czynnik nazywany kiedyś czynnikiem ludowym, czy jednak dążyć do pełnej profesjonalizacji sądów. Pozytywnego odniesienia się wymagają postulaty zgłaszane we wnioskach zawartych na końcu sprawozdania. Sąd Najwyższy, jak również Trybunał Konstytucyjny zwracają uwagę na konieczność uchwalenia nowych przepisów w zakresie Prawa spółdzielczego, dlatego że w ostatnich latach niestety dobre zamierzenia nie zostały przelane w postaci dobrego prawa i Sąd Najwyższy miał wiele pracy w zakresie Prawa spółdzielczego. Pozytywnie należy ocenić postulat - i odnieść się do tego postulatu - dotyczący przywrócenia treści art. 393 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli możliwości zaskarżania postanowień dotyczących zarządu i zarządcy. Bardzo istotny jest także postulat, który wynika z praktyki, a dotyczący ograniczenia możliwości składania wniosków o wyłączenie sędziego lub sądu, bardzo często nadużywanej, niestety również przez pełnomocników fachowych, co bardzo często powoduje przewlekłość postępowania. Konieczna wydaje się w tym zakresie ingerencja ustawodawcy, oczywiście ostrożna, żeby nie przekreślić tej instytucji. Również pozytywnie należy odnieść się do postulatu modyfikacji przepisów o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym czy też ustawy o świadku koronnym, jak również do kwestii doprecyzowania przepisów dotyczących możliwości reprezentacji przez pracowników zakładu emerytalno-rentowego w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz, jak już wspomniałem, doprecyzowania prawa wyborczego. Oczywiście Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka pozytywnie oceniła przedłożone sprawozdanie. Chcielibyśmy w tym miejscu bardzo serdecznie i raz jeszcze podziękować za tak kompleksowe omówienie i naświetlenie problematyki orzeczniczej Sądu Najwyższego. Cieszymy się również, że to, co często jest bolączką sądownictwa powszechnego, a więc długość postępowania, w przypadku Sądu Najwyższego wygląda lepiej niż średnia w sądownictwie powszechnym. Oczywiście tutaj na tę średnią niejako wpływa w sposób znaczący długość rozpatrywania spraw w Izbie Wojskowej, dlatego że ona powoduje, że ta średnia oscyluje wokół 6 miesięcy. Natomiast w Izbie Cywilnej, najbardziej obłożonej, jest to też poniżej jednego roku, średnia to 10 miesięcy. To na pewno powinno cieszyć, bowiem tutaj nie narażamy się jako państwo polskie na ewentualne zarzuty przewlekłości postępowania. Pani Marszałek! Panie Prezesie! Szanowni Państwo! Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka pozytywnie ocenia przedłożone sprawozdanie. Dziękuję bardzo.