Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2022-02-01 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Będę przedstawiała stanowisko klubu Lewicy w sprawie informacji Rady Ministrów o sytuacji osób starszych w Polsce za 2019 r. i za 2020 r., druki nr 779 i 1733. Zanim zaczniemy rozmawiać o seniorach, musimy wziąć pod uwagę fakt, że osoby w tym wieku, osoby starsze stanowią około 22% ogólnej liczebności ludności Polski. Oznacza to, że ta grupa stanowi 1/5 polskiego społeczeństwa, a jeśli weźmiemy pod uwagę jeszcze niekorzystny trend przyrostu naturalnego, to okaże się, że zarówno liczba, jak i procentowy udział seniorów w społeczeństwie będą rosły. Prognozy dokonane na podstawie analizy istniejących danych, trendów pokazują, że za kilkanaście lat, w 2050 r. na 100 osób w wieku produkcyjnym może przypadać aż 60 emerytów. Dziś są to problemy seniorów, jutro będą nasze. Dziś to problemy 1/5, jutro - połowy społeczeństwa Polski. Z jakimi problemami zmagali się więc seniorzy w latach 2019 i 2020? Wymienię tylko kilka z tych problemów, bo oczywiście czasu jest mało, a mamy połączoną dyskusję nad tymi dwiema informacjami. A więc po kolei. Przede wszystkim kondycja systemu opieki nad seniorami. Pandemia uwypukliła wiele problemów, które dotyczą funkcjonowania domów pomocy społecznej, których podopiecznymi są seniorzy. Przede wszystkim nadal nie rozwiązano kwestii zbyt dużej liczby osób w pojedynczej instytucji. Zapowiadana szumnie decentralizacja DPS-ów nadal nie została zrealizowana, a jest naprawdę pilnie potrzebna, na co wskazują eksperci, a także organizacje społeczne. Byliśmy świadkami nieopisanych tragedii podopiecznych i ich rodzin, kiedy to w zatłoczonych DPS-ach szalały zakażenia koronawirusem. Zdecydowanie potrzebujemy systemowej zmiany podejścia do opieki nad osobami starszymi. Można to zrobić właśnie rozwijając usługi społeczne w lokalnych społecznościach. Kwestia koronawirusa. Widać to przede wszystkim w informacji za rok 2020, ale to jest problem, z którym osoby starsze stykały się także w poprzednim roku, w roku 2021, a także stykają się z nim teraz. Pandemia ciągle zbiera śmiertelne żniwo. Każdy z nas zna kogoś, kto stracił bliską osobę w wyniku ciężkiego przebiegu zakażenia. Często są to właśnie osoby starsze, które mają słabszą odporność, są w grupie największego ryzyka. Polki i Polacy byli zmuszeni przedwcześnie żegnać swoich kochanych dziadków, swoje babcie, matki, swoich ojców, starszych braci i siostry, przyjaciół i przyjaciółki. Moglibyśmy temu zapobiec, gdyby nie fakt, że Prawo i Sprawiedliwość po prostu boi się racjonalnych rozwiązań. Od dłuższego czasu nasz klub, klub Lewicy, apelował o wprowadzenie obowiązkowych szczepień, aby ochronić m.in. polskich seniorów i ich rodziny. Zamiast tego rząd bezczynnie przyglądał się ciągle wydłużającym się listom zmarłych. Kolejna kwestia: ubóstwo. Wbrew temu, co można usłyszeć często w prorządowych mediach publicznych, seniorom nadal nie jest łatwo spiąć swoje domowe budżety. Trzynaste czy czternaste emerytury nie wystarczają, a tych drugich, mimo obietnic, przecież w tym roku nie będzie. Ubóstwo wśród seniorów nie maleje, a wręcz rośnie. W latach 2019-2020 wskaźnik wzrósł z 3,8% do 4,4%. Naprawdę należy pochylić się nad losem osób starszych, zwłaszcza teraz, kiedy będą one mierzyć się z wyższymi rachunkami za prąd, gaz, a także wysokimi cenami produktów pierwszej potrzeby. Kolejna kwestia: wykluczenie transportowe. Dzisiaj niemal połowa mieszkańców Polski jest wykluczona transportowo. Ten problem dotyka szczególnie seniorów, którym stan zdrowia czy majątku nie pozwala na alternatywę w postaci własnego samochodu, podróży rowerem czy po prostu podróży poprzecinanej przesiadkami. W dobie znikających - także z powodu pandemii i drożejących biletów - połączeń coraz większa grupa osób starszych jest zwyczajnie odcięta od świata. Są zamknięci w domach, na wsiach lub w małych miasteczkach. Nie mają jak pojechać do lekarza czy apteki, nie mówiąc już o wizycie u rodziny czy przyjaciół. Nie wybiorą się do kina czy teatru, nie wezmą udziału w wykładach uniwersytetu trzeciego wieku czy w imprezie klubu seniora. Łatwo nie zauważać tych osobistych dramatów, kiedy mieszka się w dużym mieście, po którym jeżdżą tramwaje i autobusy. Dlatego państwo musi zadbać o transport publiczny poza tymi dużymi miastami, aby umożliwić aktywne życie przede wszystkim seniorom. Ostatnia kwestia: wykluczenie cyfrowe. Brakuje zdecydowanych programów. Chodzi o to, by umożliwić seniorom dostęp do różnego rodzaju (Dzwonek) usług, także w czasie pandemii. Szanowni Państwo! Ostatnie zdanie na koniec. Ta lista problemów jest długa, nawet wszystkich nie wymieniłam. Najwyższy czas przemyśleć politykę senioralną i zaproponować kompleksowy pakiet reform - a nie rzucić raz czy dwa pieniędzmi w problem i liczyć, że sam zniknie. Dziękuję. (Oklaski)