Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-12-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Przedłożony projekt ustawy jest wynikiem postulatów jednostek samorządu terytorialnego dotyczących sformułowania jednoznacznych przepisów, które umożliwiłyby realizację inwestycji dotyczących m.in. poprawy bezpieczeństwa i funkcjonalności dróg publicznych niebędących w zarządzie danej jednostki samorządu terytorialnego, a służących zaspokajaniu potrzeb lokalnych społeczności. Podstawowym problemem rozwiązywanym przez proponowaną ustawę jest jednoznaczne określenie możliwości zawierania porozumień między zarządcami dróg w celu realizacji inwestycji, którymi zainteresowane są jednostki samorządu terytorialnego, zlokalizowanych w pasach dróg innych niż drogi własne. Projekt zakłada, że samorządy będą mogły finansować takie inwestycje bez obaw o niekorzystną interpretację wydatków przez regionalne izby obrachunkowe. Jako samorządowiec z długoletnim stażem zajmujący się infrastrukturą komunalną średniej wielkości miasta bardzo dobrze znam problemy, które ma usunąć omawiany projekt ustawy. Proste inwestycje polegające na budowie zatoki przystankowej, doświetleniu przejścia dla pieszych, budowie czy remoncie chodnika aktualnie nie mogą być prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego na jego własnym terenie na drogach będących w zarządzie innych podmiotów. Często są to główne drogi w danej miejscowości. Dotyczy to zwłaszcza małych miejscowości i wsi, gdzie nie ma obwodnic, a drogi przelotowe prowadzą przez ich centrum. Starania pośrednie o realizację inwestycji na rzecz potrzeb społeczności lokalnych są nieefektywne i ciągną się latami. Przykładowo w przypadku dróg zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad konieczne jest umieszczanie inwestycji w planach budżetowych, pozyskiwanie pieniędzy na ich realizację, wyłanianie wykonawcy. Często gminy partycypują w kosztach takich zadań, co wymaga wcześniejszego podpisania porozumienia z zarządcą drogi. Wszystko to bardzo wydłuża realizację takich zadań. Najczęściej wykonanie drobnych zadań będących w zasięgu finansowym i organizacyjnym jednostki samorządu terytorialnego nie jest w ogóle możliwe, jeżeli nie są planowane większe inwestycje związane z modernizacją całego odcinka drogi. Dodatkowo przy tak długim i nieregularnym cyklu załatwiania inwestycji nie jest możliwe skoordynowanie ich z inwestycjami lokalnymi, co mogłoby się przysłużyć lepszemu gospodarowaniu środkami publicznymi. Należy zastanowić się jeszcze nad sposobem finansowania takich inwestycji. Dobrym rozwiązaniem mogłoby być obligatoryjne przekazywanie pieniędzy odpowiadających choćby części wartości zadania określonej np. procentowo, które by szły z budżetu zarządcy drogi, np. z budżetu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, do jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o to, by zarządcy dróg nie przerzucali ciężaru finansowego wykonywania małych, ale niezbędnych zadań na samorządy, pozbywając się jednocześnie swoich statutowych obowiązków. Procedowany projekt ustawy ma jeszcze jeden wymiar, być może nieco humorystyczny, ale ważny z punktu widzenia interesów lokalnych społeczności. W niektórych przypadkach samorządowcy uchylali się nawet od najbardziej pożądanych społecznie inwestycji, np. od lepszego oświetlenia przejść dla pieszych czy budowy ścieżki rowerowej. Po wejściu w życie omawianej ustawy nie będą już mogli powiedzieć, że się nie da, bo to nie nasza droga. Oczywiście nie będzie przymusu, to już będzie zależało od operatywności danego wójta czy burmistrza. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Projekt ustawy jest dobrym krokiem w kierunku uproszczenia procedur. Jest krokiem w kierunku państwa samorządowego i obywatelskiego. Koło Poselskie Wolni i Solidarni poprze przedłożony projekt ustawy. Dziękuję bardzo.