Mówca: Anita Sowińska
Data: 2021-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego Lewicy wobec rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia prowadzenia przez rolników rolniczego handlu detalicznego. Rolniczy handel detaliczny to specyficzna, funkcjonująca od 2017 r. forma handlu detalicznego dedykowana rolnikom. Dane z Inspekcji Weterynaryjnej i inspekcji sanitarnej wskazują, że pod koniec 2020 r. rolniczy handel detaliczny prowadziło w ramach produkcji zwierzęcej ponad 11 tys. gospodarstw, a w ramach produkcji roślinnej ponad 1500 gospodarstw. Nie jest to duża skala - stanowi to niecały 1% wszystkich gospodarstw rolnych. Omawiany projekt ustawy zawiera kilka kluczowych zmian w funkcjonowaniu rolniczego handlu detalicznego. Po pierwsze, w projekcie ustawy proponuje się zniesienie maksymalnych limitów żywności w odniesieniu do sprzedaży konsumentom finalnym. Druga zmiana polega na podwyższeniu limitu przychodów ze sprzedaży zwolnionych z podatku dochodowego od osób fizycznych z 40 tys. zł do 100 tys. zł. Po trzecie, w projekcie ustawy proponuje się zwiększenie obszaru, na którym mogą być prowadzone dostawy żywności wyprodukowanej w ramach rolniczego handlu detalicznego, do terytorium całego kraju. Obecnie obszar ten jest ograniczony do województwa oraz powiatów lub miast sąsiadujących z tym województwem. Po czwarte, zmianie ulega definicja pojęcia: rolniczy handel detaliczny. W przypadku żywności zawierającej więcej niż jeden składnik - np. przetworzone produkty mięsne, mleczne czy gotowe posiłki - wprowadzono zmianę, że żywność powinna zawierać co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu danego podmiotu. Dodatkowo produkcja oraz zbywanie żywności w ramach RHD mają podlegać przepisom prawa żywnościowego. Co do zasady proponowane zmiany należy ocenić pozytywnie. Ich celem jest wzmocnienie pozycji rolników na rynku spożywczym i skrócenie łańcuchów dystrybucji, tak aby rolnicy mogli przedstawiać swoją ofertę bezpośrednio konsumentom. Wprowadzone rozwiązania powinny też zapewnić większe dochody ze sprzedaży własnych produktów. Jedna sprawa jest jednak niepokojąca. W trakcie pierwszego czytania zwróciłam uwagę na ryzyko nadużyć, które mogą wynikać ze zmiany definicji rolniczego handlu detalicznego. Ta zmiana mówi o tym, że żywność powinna zawierać co najmniej jeden składnik pochodzący z własnej uprawy, hodowli lub chowu danego podmiotu. Ta zmiana powoduje, że jeżeli w gotowym posiłku z własnej uprawy są tylko rzodkiewki, a reszta to np. ryż z Chin, soja z USA, mięso i pomidory z Hiszpanii, to taki posiłek będzie można sprzedawać bez podatku dochodowego. Na tę samą kwestię zwróciła uwagę Krajowa Rada Izb Rolniczych w swojej opinii z 17 września. Rada podaje przykład rolnika, który uprawia tylko groszek i dodaje go do potraw w różnej formie, albo rolnika utrzymującego kilka tuczników słoninowych i dodającego tłuszcz z tych tuczników do wszystkich potraw. Zgodnie z tym projektem ustawy, nawet jeżeli wszystkie inne składniki pochodzą z zakupu z innych źródeł, taki producent potraw będzie mógł korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego. Krajowa Rada Izb Rolniczych proponuje także konkretne rozwiązania zmian w projekcie ustawy, np. zapis, że jeden z dwóch głównych składników produktu złożonego winien pochodzić w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Ewentualnie mogłoby też być określenie procentowe stosowane w innych krajach. Niestety ta sprawa nie została naprawiona w projekcie ustawy i uważam, że jest to duże niedopatrzenie. Podsumowując, chcę powiedzieć, że kierunek jest dobry, ale ta ustawa jest napisana nieprofesjonalnie. Pomimo tego Lewica zagłosuje za tą ustawą, gdyż naszym zdaniem korzyści z niej płynące przewyższają ryzyka z nią związane. Dziękuję bardzo. (Oklaski)