Mówca: Paweł Śliz
Data: 2026-05-12 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ten stanowi implementację unijnej dyrektywy z 2024 r. Nie jest to jednak tylko i wyłącznie techniczne dostosowanie prawa do wymogów europejskich, ale to ustawa, która tak naprawdę jest ustawą o wolności słowa, o ochronie słabszych przed bezwzględną siłą, ustawą, której nadrzędnym celem jest zagwarantowanie obywatelom bezpiecznego angażowania się w sprawy publiczne. Główny i najważniejszy cel tej regulacji stanowi obrona obywateli przed tzw. SLAPP-ami, o których była mowa w poprzednich wystąpieniach, czyli postępowaniami sądowymi, które są niejako nadużyciem prawa procesowego i tak naprawdę zmierzają głównie do stłumienia, zakłócenia debaty publicznej lub nawet szykanowania za udział w tej debacie. Od kilku lat obserwujemy narastające niestety zjawisko instrumentalnego wykorzystywania sali sądowej do uciszania niewygodnej krytyki. Pozwy wytaczane są przez podmioty, które mają wpływy, przez duże korporacje, także przez polityków i organy. Ofiarami niestety padają tu najczęściej ci, którzy niosą taką wieść, czyli dziennikarze, lokalni aktywiści, a także organizacje społeczne. Inicjatorom tych postępowań wcale nie zależy tak naprawdę na dochodzeniu sprawiedliwości, bo prawdziwym celem jest tu wywołanie efektu mrożącego, zastraszenie oponenta albo skłonienie go do autocenzury przez obciążenie go długotrwałym, często też wyniszczającym i kosztownym, procesem. Inicjatorzy wykorzystują tu przede wszystkim rażącą nierównowagę sił, wiedząc, że pojedynczy obywatel nie ma szans w starciu z machiną prawną dużej korporacji czy instytucji. Sytuacja w naszym kraju wymaga zdecydowanej reakcji, bo jak wynika z raportu, na który powołuje się projektodawca w związku z tą ustawą, w latach 2010-2023 w Polsce odnotowano aż 135 spraw uznanych za strategiczne powództwa, które zmierzały do stłumienia debaty publicznej. Niestety czyni to z nas niechlubnego lidera w Unii Europejskiej pod względem liczby postępowań wymierzonych w uczestników życia społecznego. Dlatego z pełnym przekonaniem popieramy rozwiązania, które mają przywrócić równowagę. Jest to niezwykle istotne, że projektodawca tak naprawdę nie ograniczył się wyłącznie do postępowań transgranicznych, czego wymaga dyrektywa, ale rozszerzył ochronę na sprawy o charakterze wewnątrzkrajowym, bo to one stanowią w Polsce tak naprawdę zdecydowaną większość. Ustawodawca wyposaży sądy w bardzo konkretne narzędzia, które pozwolą na bardzo szybkie i stanowcze działanie. Przewidziano przede wszystkim 3-miesięczny termin na oddalenie powództwa, jeśli z pozwu jasno będzie wynikało, że jest oczywiście bezzasadny. Ponadto jeżeli sąd uzna, że wyłącznym celem wytoczenia powództwa jest tak naprawdę stłumienie debaty, będzie mógł uznać takie powództwo za nadużycie prawa procesowego i odrzucić pozew. Ten projekt kładzie równie silny nacisk na tarcze finansowe dla osób pozwanych i bardzo dotkliwe sankcje dla tych, którzy chcą cenzurować. Na wniosek pozwanego sąd w terminie 2 tygodni będzie mógł zobowiązać powoda do wpłacenia kaucji na zabezpieczenie kosztów tego procesu. Natomiast w przypadku uznania takiego powództwa za SLAPP sąd zasądzi od inicjatora takiego postępowania zwrot poniesionych kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości, zdejmując tak naprawdę z obywatela ciężar finansowy obrony. Wysoka Izbo! Nikt w tej Izbie nie odbiera tak naprawdę ani obywatelom, ani podmiotom prawnym konstytucyjnego prawa do sądu. Prawo do sądu służy jednak ochronie naruszonych praw, a nie temu, by stanowić symulowane narzędzie represji, brutalną formę uciszania uzasadnionej krytyki. Państwo demokratyczne musi gwarantować, że obywatele, patrząc władzy i tak naprawdę wielkiemu biznesowi na ręce, będą bezpieczni. Klub Polska 2050 z pełnym przekonaniem poprze ten projekt, ponieważ jest on niezbędnym krokiem do uzdrowienia polskiej debaty publicznej i zapewnienia ochrony tym, którzy mają odwagę mówić głośno o sprawach najważniejszych. Dziękuję. (Oklaski)