Mówca: Izabela Bodnar
Data: 2026-03-26 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum pragnę wyrazić poparcie dla projektu nowelizacji ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Za naszą wschodnią granicą trwa wojna. To nie jest odległa perspektywa z podręczników. To rzeczywistość, która dzieje się tuż obok nas i zmienia sposób myślenia o bezpieczeństwie państwa i obywateli. Wojna pokazała nam, jak wygląda codzienność ludzi w sytuacji zagrożenia. To matki szukające bezpiecznego miejsca dla swoich dzieci podczas alarmów. To seniorzy, którzy nie wiedzą, gdzie znajduje się najbliższe schronienie. To rodziny zmuszone do nagłego opuszczenia swoich domów, często bez żadnego przygotowania. Dlatego naszym obowiązkiem jest reagować z wyprzedzeniem. Właśnie temu służy ta nowelizacja. Jest ona oparta nie na założeniach, lecz na doświadczeniu, na wnioskach z pierwszego okresu obowiązywania ustawy oraz głosach samorządów, służb i administracji. Jednym z najważniejszych elementów proponowanych zmian jest uporządkowanie systemu podmiotów ochrony ludności. Rozszerzenie katalogu jednostek objętych kontrolą oraz doprecyzowanie zasad zlecania zadań oznacza większą przejrzystość i odpowiedzialność wszystkich uczestników systemu. W sytuacji zagrożenia nie może być miejsca na niejasności kompetencyjne. Jednocześnie w tym miejscu chciałabym zwrócić uwagę na brak ujęcia w tym katalogu sołtysów. Powodzie, pożary czy inne kryzysy doskonale pokazały nam, że to właśnie sołtysi, którzy naturalnie są pierwsi na miejscu zdarzenia, organizowali akcje ewakuacyjne czy dystrybucję darów. Należałoby zastanowić się, jak można umocnić rolę sołectw w systemie obrony ludności. Na szczególną uwagę zasługuje przepis o wprowadzeniu nowej kategorii infrastruktury: punktów schronienia. Nie każde zagrożenie wymaga bowiem pełnowymiarowego schronu, ale każde wymaga miejsca, gdzie obywatel może się natychmiast schronić. Punkty schronienia, łatwe do wyznaczenia, dostępne i ujawniane w ewidencji czy aplikacjach, odpowiadają na tę właśnie potrzebę. W sytuacji alarmu, także w przypadku zagrożeń z powietrza, np. ataku dronów, mogą one decydować o bezpieczeństwie ludzi. Równie istotne są zmiany dotyczące miejsc doraźnego schronienia. Wprowadzenie jasnych zasad ich projektowania i określenie minimalnej pojemności to odpowiedź na dotychczasowe luki prawne. Od teraz nowe budynki mają nie tylko spełniać funkcje użytkowe, ale również zapewniać bezpieczeństwo w sytuacjach nadzwyczajnych. To myślenie długofalowe, które ogranicza koszty i zwiększa gotowość na przyszłość. Projekt przewiduje wreszcie zmniejszenie biurokracji w przepisach o zamówieniach publicznych w obszarach kluczowych dla bezpieczeństwa państwa. Chodzi o to, by inwestycje dotyczące schronów, systemów łączności czy infrastruktury medycznej mogły być realizowane szybko i bez ryzyka ujawnienia wrażliwych informacji. W tym przypadku sprawność działania i ochrona danych są równie ważne jak transparentność. Nie można pominąć także zmian w systemie bezpiecznej łączności państwowej. Sprawna, odporna na zakłócenia komunikacja to fundament działania wszystkich służb. Bez niej nawet najlepiej przygotowane struktury nie będą w stanie skutecznie reagować. Wysoka Izbo! Ta ustawa dotyczy bezpieczeństwa i życia obywateli, tego, czy w chwili zagrożenia ktoś będzie wiedział, gdzie się schronić, czy służby będą miały sprzęt i środki do działania, czy państwo będzie działało sprawnie, czy pogrąży się w chaosie. Odpowiedzialne państwo to państwo przygotowane, takie, które wyciąga wnioski z doświadczeń innych i nie czeka na moment kryzysu. Ta nowelizacja jest wyrazem odpowiedzialności, dlatego jako Klub Parlamentarny Centrum popieramy ten projekt. Dziękuję. (Oklaski)