Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiany dzisiaj projekt ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, ceł i innych należności pieniężnych związany jest z koniecznością wdrożenia dyrektywy unijnej Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. Zamierzeniem dyrektywy jest zwiększenie efektywności korzystania z wzajemnej pomocy i udzielania wzajemnej pomocy w zakresie dochodzenia należności pieniężnych lub ich ewentualnego zabezpieczenia przez odpowiednie organy państw członkowskich. Dla osiągnięcia tego celu przewidziane jest zapewnienie poszerzonej możliwości wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi oraz objęcie zakresem ustawy osób prawnych, fizycznych, a także wszystkich jednostek nieposiadających osobowości prawnej. Proponowane zmiany prowadzą do: uwzględnienia form, które mogą przybrać należności organów administracji publicznej w podanym w ustawie zakresie, a więc podatków, ceł, opłat, refundacji i interwencji; poszerzenia katalogu należności pieniężnych związanych z tematyką projektu ustawy; dokładniejszego zdefiniowania wszelkich praw i obowiązków uwzględnionych w ustawie stron, a także wyznaczenia tzw. centralnego biura łącznikowego, które zajmować będzie się wnioskami. Wszystkie przedstawione powyżej cele mają zagwarantować odpowiednią efektywność, sprawność działania i przejrzystość w organach państw członkowskich w zakresie wzajemnej pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych. Taka pomoc, według założeń projektu ustawy, będzie obejmować wymianę informacji takich, jak: dane adresowe podmiotów, informacje o rachunkach bankowych tych podmiotów czy źródłach dochodów lub posiadanych nieruchomościach i ruchomościach. Pragnę wspomnieć - zresztą po raz kolejny, i jest to stały punkt przy omawianiu implementacji dyrektyw unijnych - o terminowości. Wdrażana dyrektywa Rady o numerze 2010/24/WE z dnia 16 marca 2010 r. miała wyznaczony termin transpozycji do ustawodawstwa krajowego na dzień 31 grudnia 2011 r. Ze względu na to półtora roku temu, 30 stycznia 2012 r., Komisja Europejska wszczęła postępowanie przeciwko Polsce. Pytanie: Czy jest to tylko zwykła już nieporadność rządu Donalda Tuska, czy są to całkiem świadome zwyczaje, które zostały rutynowo przyjęte, że rozpoczynamy prace nad wdrożeniem dyrektyw unijnych w momencie, w którym Unia Europejska zaczyna liczyć kary, zaczyna liczyć odsetki. A przynajmniej straszy tymi karami, które mogą być nałożone za nieterminowe wdrożenie. Wprowadzenie tej ustawy w życie będzie oczywiście kolejnym krokiem do uporządkowania i zwiększenia efektywności prawa, do czego cały czas swoimi dyrektywami dąży Unia Europejska. I tu w przeciwieństwie do pana posła Kuźmiuka, który dość szeroko omawiał art. 62, my jako Ruch Palikota nie boimy się tych uregulowań. Uważamy, że jest to krok we właściwym kierunku. Byliśmy, jesteśmy i pozostajemy zwolennikami federalizacji Unii Europejskiej, dążenia Unii Europejskiej do coraz silniejszej współpracy, czego efektem będzie federalizacja Unii. Traktat z Maastricht o swobodnym przepływie ludzi, towarów, usług i kapitału otworzył granice i doprowadził do wolnego przepływu ludzi, usług, towarów i tegoż kapitału. To był krok polityczny, natomiast bez dalszych kroków, kroków bardzo konkretnych, bez unii fiskalnej, bez wspólnego unijnego budżetu, przynajmniej w jakimś zakresie, w tym również wymiany informacji, o której mowa w tym projekcie, nie da się zacieśnić tej współpracy, nie da się w dalszym ciągu dążyć do federalizacji. Bardzo wymowny przykład tego typu działań, jak trudno jest w realiach traktatu z Maastricht realizować niektóre obowiązki państw, mieliśmy przed turniejem Euro 2012. Kilka miesięcy przed rozpoczęciem turnieju rozmawialiśmy z komendantem głównym polskiej policji. Wówczas skarżył się, że nie ma żadnych form wymiany informacji dotyczących zakazów stadionowych pomiędzy państwami, z których będą przyjeżdżali do naszego kraju kibice posiadający w swoich krajach zakazy stadionowe. I tylko poprzez bilateralne umowy pomiędzy policjami poszczególnych krajów doszliśmy do tego, że przed rozpoczęciem turnieju podobno polska policja miała wiedzę o kibicach posiadających zakazy stadionowe w innych krajach. Wracając do projektu. Cały projekt proponowanej ustawy został uporządkowany i podzielony na kilka działów. I tak w dziale pierwszym zawarte zostały przepisy ogólne zawierające katalog zamknięty należności pieniężnych związanych z tematem omawianej ustawy. W dziale drugim znajdujemy przepisy określające strukturę wzajemnej pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych. W przepisach tych znajduje się informacja o tym, że to odpowiedni minister do spraw finansów publicznych będzie uczestnikiem tejże wymiany, a także on będzie sprawował nadzór m.in. nad zadaniami centralnego biura łącznikowego. Minister finansów, według zapisów, będzie miał także obowiązek przekazywania do Komisji Europejskiej rocznych sprawozdań o liczbie otrzymanych i przesłanych wniosków o udzielenie wzajemnej pomocy. Rozdział 3. tego działu obejmuje natomiast zapisy odnośnie do bezpieczeństwa i dostępu do informacji, do których dostęp w Polsce będzie posiadało tylko, i to jest istotne, centralne biuro łącznikowe. Otrzymywane dane będą mogły być wykorzystane ewentualnie, to jest pewnego rodzaju furtka, do celów innych niż główny cel ustawy, ale jedynie w takiej sytuacji, gdy drugie państwo członkowskie wyrazi na to zgodę. Wprowadzenie takich zmian ma oczywiście na celu umożliwienie rozszerzenia współpracy pomiędzy państwami członkowskimi na wiele kolejnych zakresów. Kolejny dział zawiera przepisy regulujące występowanie do państw członkowskich z wnioskiem o udzielenie pomocy. Zawarte zostały tutaj przesłanki, według których państwa członkowskie mogą występować o taką pomoc. Występuje tu ograniczenie do kwoty powyżej 1500 euro, i dopiero powyżej tej kwoty można występować o zwrot należności pieniężnej, oraz ograniczenie ściągania należności do 5 lat od dnia terminu płatności tejże należności. Dział czwarty zawiera przepisy określające obowiązki strony polskiej w zakresie udzielania pomocy państwom członkowskim w zakresie, o którym mowa jest w ustawie. Przepisy te są opisane w sposób analogiczny, jak to jest w poprzednim rozdziale, i tutaj nie budzi nic naszych wątpliwości. Zawarte w tym dziale projektu przepisy regulują udzielanie informacji przez stronę polską, dochodzenie należności i zabezpieczenie należności pieniężnych. Dział piąty to przepisy dotyczące wzajemnej pomocy, wynikające z ratyfikowanych umów międzynarodowych, regulujące sposób występowania o udzielenie pomocy do państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, czy też udzielenie pomocy na wniosek tych państw. W wyniku wdrożenia do polskiego prawodawstwa omawianej dyrektywy unijnej konieczne staje się także uregulowanie dodatkowych kwestii w szeregu obowiązujących już ustaw. I to właśnie zawarte jest w dziale szóstym. Najważniejszymi z nich są zmiany wprowadzane do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w której to właśnie wcześniej zawarte były przepisy związane z tematyką, którą przejmuje teraz ta ustawa. Według założeń projektu nowymi obowiązkami zajmą się jednostki organizacyjne, które wykonywały już podobne obowiązki. Z tego względu nie są przewidywane żadne dodatkowe koszty związane z wdrożeniem ustawy. Jednostka, która według projektu ustawy będzie prowadziła obowiązki centralnego biura łącznikowego, jest już dostosowana zarówno od strony kadrowej, jak i technicznej. Po wejściu w życie przepisów będzie możliwość pobrania zaległych podatków, ceł, opłat czy grzywien związanych z krajami członkowskimi od kwoty powyżej 1500 euro. Dzięki projektowi i dołączonym jednolitym wnioskom formularzy poprawie ulegnie również procedura składania wniosków. Nie jesteśmy jako Ruch Palikota za zaostrzaniem prawa, wręcz odwrotnie, ale mamy świadomość, że istniejące prawo powinno być egzekwowane i w tym wypadku otwarte granice Unii Europejskiej nie mogą być furtką jednocześnie i ułatwieniem dla różnego rodzaju oszustów. W naszym mniemaniu projekt jest potrzebny i Klub Poselski Ruch Palikota rekomenduje skierowanie go do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję.