Mówca: Marszałek
Data: 2015-11-12 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Dziękuję panu marszałkowi i gratuluję takiego zdrowia i myśli, jaką tutaj pan marszałek nam przedstawił. Poseł Kornel Morawiecki Poseł Kornel Morawiecki Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Chciałbym bardzo serdecznie podziękować za obdarzenie mnie tak wielkim zaufaniem dzisiaj podczas głosowania, podczas wyboru marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji. W pierwszej kolejności pragnę szczególnie gorąco podziękować panu Kornelowi Morawieckiemu (Oklaski), który jest dla nas człowiekiem niezwykłych zasług dla niepodległości Polski, człowiekiem legendą, człowiekiem ˝Solidarności˝. Jeszcze raz w imieniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dziękuję. (Oklaski) Dziękuję Wysokiej Izbie za wybór. Obejmując tę godność, mam świadomość wagi instytucji marszałka Sejmu nie tylko w procesie tworzenia dobrego prawa i pełnienia funkcji kontrolnej Izby wobec Rady Ministrów, ale także - chciałbym bardzo mocno podkreślić - myślę, że będziemy mieć wszyscy świadomość znaczenia historycznego urzędu, który powstał w 1550 r. Wybór, jaki państwo podjęliście, traktuję jako zobowiązanie przez panie i panów posłów do pracy dla dobra Rzeczypospolitej. Nasza demokracja jest jedną z najczęściej kształtowanych i najpełniej ukształtowanych w Europie, chociaż pewnie wielu z nas ma świadomość, że jest demokracją przeżywającą trudności. W Sejmie na przestrzeni tych stuleci zasiadali przedstawiciele różnych sił, środowisk społecznych i przedstawiciele niemal wszystkich nurtów politycznych. W polskiej tradycji oraz kulturze politycznej Sejm był tradycyjnym forum debaty i sporów. My, posłowie, różnimy się także dzisiaj, ale każdy z nas indywidualnie oraz wszyscy łącznie reprezentujemy naród w całej jego złożoności politycznej, mamy więc obowiązki narodowe. Naszym obowiązkiem jest przede wszystkim stanowienie prawa dla pożytku wspólnego. Mamy także świadomość - ja osobiście mam także świadomość - że Sejm nie może stanowić dobrego prawa bez konsultacji i wbrew interesom społecznym. Wypełniając kompetencje marszałka Izby, będę stał na straży wolności wypowiedzi posłów niezależnie od przynależności partyjnej oraz prawa do debaty prowadzonej między rządzącym obozem, rządzącą większością, a stronnictwami opozycyjnymi. Będę marszałkiem Izby współpracującym z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej i nową Radą Ministrów wyłonioną przez większość sejmową, która to większość desygnowała mnie na to stanowisko, na funkcję marszałka Sejmu. Jeszcze raz dziękuję państwu serdecznie za wybór. Obecnie zarządzam przerwę w obradach do godz. 18. Proszę o przedłożenie w czasie przerwy projektu uchwały, o której mowa w art. 5 ust. 2 regulaminu Sejmu, dotyczącej ustalenia liczby wicemarszałków Sejmu. (Przerwa w posiedzeniu od godz. 16 min 57 do godz. 18 min 06) Wznawiam obrady. Proszę panie i panów posłów o zajęcie miejsc. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 2. porządku dziennego: - poselski projekt uchwały w sprawie ustalenia liczby wicemarszałków Sejmu (druk nr 1), - poselski projekt uchwały w sprawie ustalenia liczby wicemarszałków Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 2). Sejm, zgodnie z art. 5 ust. 2 regulaminu Sejmu, ustala liczbę wicemarszałków w drodze uchwały. Na podstawie art. 5 ust. 4 regulaminu Sejmu do tego projektu uchwały nie stosuje się przepisów o terminie wniesienia i doręczenia projektów. Projekt tej uchwały rozpatruje się w jednym czytaniu. Proszę pana posła Władysława Kosiniaka-Kamysza o przedstawienie uzasadnienia projektu uchwały z druku nr 1. Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz Dziękuję panu posłowi. W tej chwili proszę pana posła Mariusza Błaszczaka o przedstawienie uzasadnienia projektu uchwały z druku nr 2. Poseł Mariusz Błaszczak Poseł Mariusz Błaszczak Dziękuję panu posłowi. Czy ktoś z pań i panów posłów pragnie zabrać głos w dyskusji? Pan poseł Neumann. Proszę bardzo. Przepraszam, panie pośle. Jeżeli ktoś z państwa jeszcze chciałby zabrać głos, proponuję, abyśmy w dyskusji w tym punkcie przyjęli czas 3-minutowych oświadczeń w imieniu klubów. Otwieram dyskusję. Proszę bardzo. Poseł Sławomir Neumann Poseł Sławomir Neumann Dziękuję. Czy ktoś z państwa posłów zgłasza się jeszcze do dyskusji? Nie widzę. Zamykam dyskusję. Projekty uchwał pod głosowanie poddam zgodnie z numerami druków odpowiadającymi kolejności wpływu projektów uchwał do laski marszałkowskiej. W pierwszej kolejności pod głosowanie poddam projekt uchwały zawarty w druku nr 1. Jej przyjęcie spowoduje bezprzedmiotowość uchwały zawartej w druku nr 2. Głosujemy nad projektem uchwały z druku nr 1 przedłożonym przez grupę posłów klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego. Wszyscy z państwa są przygotowani do głosowania, tak? Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu uchwały zawartego w druku nr 1? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? (Głos z sali: Dialog.) (Poseł Krystyna Pawłowicz: Przypomnieć sobie, pamięć ruszyć.) Głosowało 438 posłów. Za przyjęciem uchwały głosowało 174, przeciw - 233, wstrzymało się 31 posłów. Wyniki głosowania Stwierdzam, że Sejm podjął uchwałę... Przepraszam. ...że Sejm odrzucił uchwałę w sprawie ustalenia liczby wicemarszałków Sejmu. Głosujemy nad projektem uchwały z druku nr 2. Projekt ten przedłożony został przez grupę posłów z klubu Prawo i Sprawiedliwość. Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem w całości projektu uchwały zawartego w druku nr 2? Kto jest przeciw? Kto wstrzymał się od głosu? (Głos z sali: Koalicja.) Ogłaszam wyniki. Głosowało 446 posłów. Za przyjęciem uchwały głosowało 239, przeciw - 142, wstrzymało się 65. Wyniki głosowania Stwierdzam, że Sejm podjął uchwałę w sprawie ustalenia liczby wicemarszałków Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Zarządzam przerwę w obradach do godz. 19.20. (Poruszenie na sali) (Głos z sali: Nie...) W przerwie proszę o zgłoszenie kandydatów na wicemarszałków Sejmu. (Przerwa w posiedzeniu od godz. 18 min 19 do godz. 19 min 27) Wznawiam obrady. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 3. porządku dziennego: Wybór wicemarszałków Sejmu (druk nr 3). Informuję, że grupy posłów zgłosiły następujących kandydatów na wicemarszałków Sejmu: pana posła Joachima Brudzińskiego, panią poseł Barbarę Dolniak, panią poseł Małgorzatę Kidawa-Błońską, pana posła Ryszarda Terleckiego i pana posła Stanisława Tyszkę. Proszę pana posła Mariusza Błaszczaka o przedstawienie kandydatur pana posła Joachima Brudzińskiego oraz pana posła Ryszarda Terleckiego. Poseł Mariusz Błaszczak Poseł Mariusz Błaszczak Proszę bardzo. Obecnie poproszę pana posła Ryszarda Petru o przedstawienie kandydatury pani poseł Barbary Dolniak. Poseł Ryszard Petru Poseł Ryszard Petru Proszę bardzo. Obecnie poproszę panią poseł Iwonę Śledzińską-Katarasińską o przedstawienie kandydatury pani poseł Małgorzaty Kidawa-Błońskiej. Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska Dziękuję, pani poseł. Obecnie poproszę pana posła Jakuba Kuleszę o przedstawienie kandydatury pana posła Stanisława Tyszki. Poseł Jakub Kulesza Poseł Jakub Kulesza Dziękuję panu posłowi. Czy ktoś z pań i panów posłów pragnie zabrać głos w sprawie zgłoszonych kandydatur? Nikt się nie zgłasza. W związku z tym informuję, że Sejm, zgodnie z art. 5 ust. 6 w związku z art. 4 ust. 3 regulaminu Sejmu, wybiera wicemarszałków Sejmu bezwzględną większością głosów. Ponieważ liczba zgłoszonych kandydatów odpowiada liczbie wicemarszałków ustalonej w uchwale Sejmu, głosować będziemy kolejno nad poszczególnymi kandydaturami, stosując sekwencję pytań: kto jest za, kto jest przeciw, kto się wstrzymał. Przystępujemy do głosowania. Głosujemy. Kto z pań i panów posłów jest za wyborem pana posła Joachima Brudzińskiego na stanowisko wicemarszałka Sejmu? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Głosowało 445 posłów. Większość bezwzględna wynosi 223. Za oddano głosów 330, przeciw - 75, wstrzymało się 40 państwa posłów. (Oklaski) Wyniki głosowania Sejm bezwzględną większością głosów wybrał pana Joachima Brudzińskiego na stanowisko wicemarszałka Sejmu. (Oklaski) Przystępujemy do kolejnego głosowania. Kto z pań i panów posłów jest za wyborem pani poseł Barbary Dolniak na stanowisko wicemarszałka Sejmu? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Głosowało 452 posłów. Większość bezwzględna wynosi 227. Za oddano głosów 411, przeciw - 10, wstrzymało się 31. (Oklaski) Wyniki głosowania Stwierdzam, że Sejm bezwzględną większością głosów wybrał panią poseł Barbarę Dolniak na stanowisko wicemarszałka Sejmu. (Oklaski) Przystępujemy do trzeciego głosowania. Kto z pań i panów posłów jest za wyborem pani poseł Małgorzaty Kidawa-Błońskiej na stanowisko wicemarszałka Sejmu? Kto się wstrzymał? Przepraszam bardzo. Kto jest przeciw, proszę teraz podnieść rękę i oddać głos. Kto się wstrzymał? Głosowało 451 posłów. Większość bezwzględna wynosi 226. Za oddano 389 głosów, przeciw - 40, wstrzymało się 22 posłów. Wyniki głosowania Sejm bezwzględną większością głosów wybrał panią poseł Małgorzatę Kidawa-Błońską na stanowisko wicemarszałka Sejmu. (Oklaski) Przystępujemy do głosowania w sprawie pana posła Ryszarda Terleckiego. Kto z pań i panów posłów jest za wyborem pana posła Ryszarda Terleckiego na stanowisko wicemarszałka Sejmu, proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk. Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Głosowało 452 posłów. Większość bezwzględna - 227. Za oddano 392 głosy, przeciw - 25, wstrzymało się 35 posłów. Wyniki głosowania Stwierdzam, że Sejm bezwzględną większością głosów wybrał pana posła Ryszarda Terleckiego na stanowisko wicemarszałka Sejmu. (Oklaski) Przystępujemy do głosowania w sprawie pana posła Stanisława Tyszki. Kto z pań i panów posłów jest za wyborem pana posła Stanisława Tyszki na stanowisko wicemarszałka Sejmu, proszę podnieść rękę i nacisnąć przycisk. Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Głosowało 453 posłów. Większość bezwzględna - 227. Za oddano 362 głosy, przeciw - 61, wstrzymało się 30 posłów. Wyniki głosowania Stwierdzam, że Sejm bezwzględną większością głosów wybrał pana posła Stanisława Tyszkę na stanowisko wicemarszałka Sejmu. (Oklaski) Gratuluję wszystkim państwu wicemarszałkom wyboru na stanowisko wicemarszałka Sejmu. Teksty wystąpień niewygłoszonych: Poseł Rafał Trzaskowski Poseł Rafał Trzaskowski Zarządzam 20-minutową przerwę. (Głos z sali: Nie.) (Przerwa w posiedzeniu o godz. 19 min 50) Andrzej Duda: 8. kadencja,   1. posiedzenie, 1. dzień - Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda 8. kadencja,   1. posiedzenie, 1. dzień (12-11-2015) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda: Drodzy Rodacy! Panie Marszałku! Szanowni Państwo Marszałkowie poprzedniej i wcześniejszych kadencji Sejmu! Pani Premier! Państwo Premierzy obecni na tej sali! Panie Posłanki, Panowie Posłowie! Wszyscy Dostojni Goście! Ekscelencje! Dziękuję. Przede wszystkim dziękuję i panu marszałkowi, i Wysokiej Izbie za możliwość zabrania głosu w tak niezwykłym, uroczystym dniu, kiedy Sejm VIII kadencji rozpoczyna swoją pracę, powiem więcej: swoją służbę dla Rzeczypospolitej. Ale pozwólcie państwo, że w pierwszej kolejności słowa podziękowania skieruję do wyborców, do tych, którzy poszli do głosowania, do tych, którzy państwa wybrali, mając różne poglądy, głosując na różne ugrupowania. W efekcie doprowadzili do sformowania Sejmu. Dziękuję za to, dlatego że apelowałem przed wyborami jako prezydent Rzeczypospolitej o udział w wyborach, apelowała pani premier, apelowali właściwie wszyscy politycy, dlatego że wszyscy przecież nie tylko wiemy, ale także i czujemy, i chyba każdy to czuje, że wybory są najważniejszym elementem demokracji i że szeroki udział społeczeństwa w wyborach demokrację umacnia. Proszę państwa, demokracja pokazała swoją siłę i swoją istotę - i dla mnie jako prezydenta jest to radość, bo w każdym normalnym kraju demokratycznym dzieje się tak, że władza się zmienia, raz rządzi jedna opcja polityczna, następnym razem inna. To, że te wybory przyniosły tak zdecydowaną zmianę na polskiej scenie politycznej, także jest świadectwem demokracji. Świadectwem bardzo ważnym, zwłaszcza jeżeli weźmiemy kontekst wcześniejszych wyborów samorządowych, co do których nie tylko mieliśmy, ale do dzisiaj mamy wiele wątpliwości. I dlatego chciałbym także bardzo serdecznie podziękować Państwowej Komisji Wyborczej na czele z panem przewodniczącym sędzią Wojciechem Hermelińskim za sprawne przeprowadzenie wyborów - i wcześniejszych prezydenckich, i wyborów parlamentarnych. To ważne, że w istotny sposób nie podawano wyników w wątpliwość, że te wybory zostały przeprowadzone dobrze, że zostało zrealizowane to, co w demokracji najważniejsze, umacniając tym samym wiarę społeczeństwa w istotę wyborów i w sens tego, aby do wyborów iść. Bo idzie się do wyborów wtedy, kiedy ma się wiarę, że mój głos, moje zdanie jest w stanie coś zmienić lub coś umocnić. I w związku z tym za pójście do głosowania i za przeprowadzenie tych wyborów bardzo dziękuję. (Oklaski) Ale - co, myślę, bardzo ważne, szanowni panie posłanki i panowie posłowie, szczególnie ważne na tej sali - chciałbym bardzo serdecznie wszystkim państwu pogratulować. Chciałbym pogratulować wyboru, chciałbym pogratulować dobrze przeprowadzonej kampanii, chciałbym pogratulować tego, że zdobyliście państwo zaufanie wyborców. To ogromnie ważne. Mówię to także z osobistego doświadczenia, bo przecież w poprzedniej kadencji przez jej większość zasiadałem z częścią z państwa w tej Izbie. Nie ukrywam, że cieszy mnie również to, że jest bardzo wielu nowych posłów. Jest też bardzo wielu młodych posłów. Ogromnie się z tego cieszę, bo obok parlamentarzystów doświadczonych, obok ludzi z wielkim dorobkiem życiowym i politycznym zasiadają ludzie młodzi, którzy mają dzisiaj młode spojrzenie na świat, którzy w związku z tym mają swój także ogromny zapał do pracy. Spotkanie się tego młodzieńczego zapału z doświadczeniem i życiowym, i politycznym może dać doskonałe efekty dla Rzeczypospolitej. Panie Posłanki, Panowie Posłowie! Wyborcy opowiedzieli się za zmianą, wyborcy opowiedzieli się za zmianą, która polega na naprawie szeregu aspektów życia Rzeczypospolitej. Mam wielką nadzieję, że ten Sejm na to zadanie odpowie, odpowie na nie pozytywnie, że te zmiany nastąpią, że zostaną one przegłosowane. Oczywiście, proszę państwa, Sejm jest elementem parlamentu, samo słowo parlament wywodzi się z języka francuskiego od słowa mówić. A więc jest to miejsce, gdzie się mówi, jest to miejsce, gdzie jest debata, jest to zatem miejsce, gdzie są także spory. Rzecz cała polega tylko na tym, w jaki sposób ten spór jest prowadzony i na czym się opiera. Ja, występując wczoraj w Pałacu Prezydenckim wobec gości zgromadzonych w związku z Narodowym Świętem Niepodległości, przypomniałem niezwykłe dla mnie słowa wypowiedziane kiedyś, w 2008 r., na 90-lecie niepodległości przez pana prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego - że podstawą patriotyzmu jest miłość. (Oklaski) I nie mam, proszę państwa, wątpliwości, że wszyscy, tak jak jesteśmy tu, w Wysokiej Izbie, dziś, bez wątpienia jesteśmy patriotami. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości i chciałbym, żeby także tutaj, w tych debatach, które się będą toczyły, tym elementem miłości, przy różnicy poglądów, która jest zawsze oczywista, był przede wszystkim wzajemny szacunek - szacunek w debacie, szacunek przy wymianie argumentów. To kwestia nie tylko klimatu, w jakim polski Sejm będzie pracował, ale to także kwestia tego, jaki będzie obraz tego Sejmu i posłów w oczach społeczeństwa, i także kwestia tego, w jaki sposób będzie kształtowany obraz polskiej polityki. Ja wiem o tym, że w wielu parlamentach na świecie temperatura dyskusji jest często znacznie wyższa niż w Polsce, ale być może Polacy nie są ani przygotowani, ani po prostu nie lubią, by dyskusja była zbyt ostra. Prosiłbym, żebyście państwo prowadzili dyskusje merytoryczne, prosiłbym, żeby te granice sporu, granice pewnej przyzwoitości, języka, który w Polsce często nazywa się językiem parlamentarnym, nie były przekraczane, żeby język parlamentarny nadal był rozumiany jako swoisty język dyplomacji i pewnej kultury debaty. Bardzo państwa o to proszę - żeby nie było tak, że ktokolwiek będzie wychodził z tej Izby w poczuciu tego, że został znieważony, że został obrażony, że traktowano go z pogardą, a wiecie państwo, że takie sytuacje na przestrzeni lat czasem się zdarzały. Ogromnie ubolewam nad tego typu zdarzeniami i chciałbym państwa prosić, żeby tego nie było, bo kiedy tak się dzieje, następuje odwrócenie. To sieje właśnie ziarna tego, co złe, sieje ziarna nienawiści. To jest tak samo, jak w rodzinie - w rodzinie jest miłość między żoną a mężem, rodziną jako taką, a więc między rodzicami, dziećmi, braćmi, siostrami, i chociaż są spory, to jednak tam, gdzie ta miłość rzeczywiście jest, zawsze jest także wola pojednania, zawsze jest także wola szukania porozumienia. Chciałbym, żeby tym zwornikiem szukania porozumienia był właśnie patriotyzm, była właśnie niepodległość Polski, bo jestem przekonany, że to, co dla nas absolutnie wspólne, to jest Rzeczpospolita, która ma być niepodległa, silna i która ma być jak najlepsza dla swoich obywateli. (Oklaski) Szanowni państwo, pamiętajmy o tym, że suwerenem jest naród. Wszyscy - także i ja na urząd prezydenta Rzeczypospolitej - zostaliśmy wybrani przez Polaków i nasze zadanie polega na tym, żeby realizować to, do czego przed Polakami się zobowiązaliśmy w kampanii wyborczej, wcześniej w swojej pracy poselskiej, jak wielu z państwa na tej sali, a także teraz, kiedy będziecie państwo pracowali, kiedy będziecie występowali tu, z tej trybuny, w tej Izbie, w komisjach, w mediach. Ludzie oczekują od nas przede wszystkim tego, że będą żyli bezpiecznie i że będzie im się żyło lepiej, że będą żyli bardziej dostatnio, że stopa życiowa będzie ciągnięta w kierunku takim, aby dochodziła ona do takiego poziomu, jaki jest na Zachodzie. Niektórzy młodzi ludzie chcą wyjeżdżać, ale większość jednak nie. Bardzo wielu z nich wyjeżdża dlatego, że tutaj nie znajduje, w naszym kraju, swojej szansy. To jest jedno z głównych zadań, które ma być naprawione, to pierwsza rzecz. Druga - pamiętajmy, że w związku z tym, że suwerenem jest naród, obywatele muszą być wysłuchani. Apeluję o to, aby, po pierwsze, prowadzić tutaj życzliwą debatę dla Polski i dla polskiego społeczeństwa, po drugie, aby wysłuchiwany był głos obywateli, aby uwzględniane były inicjatywy obywatelskie, aby także głos opozycji w tej Izbie był szanowany. Proszę państwa, w ostatnim słowie chcę powiedzieć, jaka jest moja deklaracja, jeżeli chodzi o polski Sejm, jeżeli chodzi o polski parlament. Chciałbym także jako prezydent Rzeczypospolitej być blisko pracy sejmowej, dlatego podjąłem decyzję w porozumieniu z moimi współpracownikami, że korzystając z gabinetu prezydenta Rzeczypospolitej tutaj w siedzibie Sejmu, będziemy prowadzili swoiste dyżury prezydenckie. Będą to dyżury moich współpracowników, ministrów w mojej kancelarii, przede wszystkim tych, którzy mają duże doświadczenie parlamentarne. Państwo ich znacie w większości. I chcę powiedzieć jedno: prawdopodobnie te dyżury będą się odbywały w czwartki, tak wstępnie ustaliliśmy, w każdy czwartek, kiedy będzie się odbywało posiedzenie Sejmu. Chciałbym, żebyście wszyscy państwo na tej sali, od lewej strony do prawej, pamiętali, że te drzwi są otwarte, drzwi gabinetu prezydenta Rzeczypospolitej są otwarte dla posłów, są otwarte na inicjatywy, są otwarte na dialog i rozmowę. Chciałbym, aby tak było. (Oklaski) Szanowni Państwo! Jeszcze raz gratuluję wszystkim państwu wyboru, dziękuję obywatelom za to, że w tak wyraźny sposób po raz pierwszy w naszej historii ostatnich dziesięcioleci dokonali rozstrzygnięcia. Tego jeszcze nie było, aby jedno ugrupowanie uzyskało tak zdecydowane zwycięstwo i samodzielną większość, i to zarówno w Sejmie, jak i w Senacie. (Oklaski) Dla mnie jako człowieka, który przecież - nie ma co ukrywać - także wywodzi się z tego ugrupowania, to przede wszystkim wielkie zobowiązanie, ogromne zobowiązanie wobec tych, którzy wyboru dokonali. To wielkie zobowiązanie także co do jakości przyszłej debaty publicznej i co do wywiązania się z tych zobowiązań. Ja także jako prezydent Rzeczypospolitej tę odpowiedzialność na siebie przyjmuję. Proszę państwa, życzę państwu, żebyście przez te 4 lata VIII kadencji Sejmu pracowali tak, żebyście spotkali się w tej Izbie po następnych wyborach i żeby każdy znowu miał w niej swoje miejsce. To będzie oznaczało, że wywiązaliście się państwo ze złożonych zobowiązań, zobowiązań dla Polaków i dla Polski. Dziękuję serdecznie. (Zebrani wstają, długotrwałe oklaski)