Mówca: Tadeusz Woźniak (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-01 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoki Sejmie! W czerwcu 1945 r. przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego zostali podstępnie zwabieni na rozmowy z przedstawicielami władz sowieckich, które poprzedzały zapewnienia o bezpieczeństwie oraz deklaracje dotyczące politycznego rozwiązania kwestii polskiej. W rzeczywistości delegacja Polskiego Państwa Podziemnego została aresztowana przez funkcjonariuszy NKWD i wywieziona do Moskwy. Aresztowani byli poddawani izolacji, głodzeniu, pozbawianiu snu oraz możliwości odpoczynku. Wielogodzinne przesłuchania stanowiły formę psychicznego znęcania się nad więźniami. Jak wynika z zachowanych dokumentów, śledczy utrwalali w raportach wyłącznie te zeznania, które mogły posłużyć do obciążenia oskarżonych, pomijając okoliczności świadczące na ich korzyść. Wśród aresztowanych znaleźli się m.in. komendant główny Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki, delegat rządu Rzeczypospolitej Polskiej na kraj Jan Stanisław Jankowski oraz przewodniczący Rady Jedności Narodowej Kazimierz Pużak. W dniach 18-21 czerwca 1945 r., na polecenie Józefa Stalina, przed Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego Związku Sowieckiego w Moskwie przeprowadzono pokazowy proces 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Oskarżeni zostali uznani za wrogów Związku Sowieckiego wyłącznie dlatego, że pozostali wierni idei niepodległej i suwerennej Polski. Proces ten miał na celu złamanie elit walczących o wolność Rzeczypospolitej oraz stworzenie warunków do umocnienia narzuconego Polsce systemu komunistycznego. Był on jednocześnie jednoznacznym dowodem na to, że w planach Józefa Stalina nie było miejsca dla niepodległego i suwerennego państwa polskiego. Wśród oskarżonych znaleźli się również Adam Bień, Stanisław Jasiukowicz, Aleksander Zwierzyński oraz Kazimierz Bagiński - przedstawiciele najważniejszych środowisk politycznych tworzących struktury Polskiego Państwa Podziemnego i inni ważni przedstawiciele polskich środowisk patriotycznych. Proces szesnastu pozostaje symbolem brutalnej polityki sowieckiego imperializmu wobec narodu polskiego. Szczególnie tragicznym świadectwem tamtych wydarzeń są losy gen. Leopolda Okulickiego, Stanisława Jasiukowicza i Jana Stanisława Jankowskiego, którzy zmarli w sowieckich więzieniach, oraz Kazimierza Pużaka, który po powrocie do kraju został aresztowany przez polską bezpiekę, stając się koleją ofiarą komunistycznego terroru. Wysoki Sejmie! Nie możemy nigdy zapomnieć o bohaterach Polskiego Państwa Podziemnego ani pozwolić na zacieranie prawdy historycznej o komunistycznych represjach wymierzonych w tych, którzy walczyli o niepodległość i suwerenność naszej ojczyzny. To właśnie oni każdego dnia ryzykowali życie, zdrowie oraz bezpieczeństwo swoich rodzin, tak aby przyszłe pokolenia mogły żyć w wolnej, niepodległej i suwerennej Polsce. Pomimo aresztowań, prześladowań, internowania i przemocy nie wyrzekli się swoich wartości ani walki o niepodległość Rzeczypospolitej. Oddając dziś hołd szesnastu, oddajemy jednocześnie hołd wszystkim, którzy walczyli o niepodległą Polskę oraz o jej suwerenność. Ich odwaga, poświęcenie oraz niezłomna postawa pozostają dla nas wzorem i zobowiązaniem także współcześnie i w przyszłości. Niestety, zbrodniarze komunistyczni nie zostali osądzeni i nie ponieśli sprawiedliwej kary. I to jest bardzo przykra konstatacja. Cześć i chwała polskim bohaterom! Wrogom Polski - hańba! Przebieg posiedzenia