PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiejsza uchwała dotyczy 25. rocznicy uchwalenia pierwszej ustawy regulującej funkcjonowanie młodzieżowych rad samorządowych w Polsce. I to jest jedna z tych debat, przy których naprawdę warto na chwilę odłożyć polityczne spory. Bo młodzieżowe rady samorządowe to coś znacznie więcej niż symboliczna działalność młodych ludzi przy samorządach. To często pierwsze miejsce, w którym młody człowiek uczy się: odpowiedzialności, współpracy, rozmowy z innymi i tego, że demokracja nie polega wyłącznie na komentowaniu świata w Internecie. Projekt przypomina, że początki młodzieżowych rad sięgają jeszcze roku 1990 i działalności Dziecięcej i Młodzieżowej Rady Miasta Częstochowy. Później przyszły kolejne rozwiązania ustawowe, które przez lata wzmacniały rolę młodzieżowych rad gmin, powiatów, województw oraz jednostek pomocniczych. Dziś funkcjonuje już ponad 430 takich gremiów w całej Polsce. I bardzo dobrze. Bo młodzi ludzie powinni mieć realną możliwość wpływania na sprawy, które ich dotyczą. Zwłaszcza że często to właśnie oni najlepiej widzą problemy związane z edukacją, transportem lokalnym, zdrowiem psychicznym, przestrzenią publiczną czy kulturą. Jako były nauczyciel i dyrektor szkoły wiem też jedno: młodzież bardzo szybko wyczuwa, kiedy traktuje się ją poważnie, a kiedy wyłącznie ˝na pokaz˝. Dlatego młodzieżowe rady mają sens tylko wtedy, gdy są realnym miejscem dialogu, a nie wyłącznie dodatkiem promocyjnym do działalności samorządów. 1 tutaj trzeba powiedzieć uczciwie: w wielu miejscach w Polsce te rady naprawdę działają świetnie. Organizują akcje społeczne. Współtworzą lokalne inicjatywy. Angażują się w pomoc społeczną. Potrafią bardzo dojrzale rozmawiać o zdrowiu psychicznym młodzieży, edukacji czy bezpieczeństwie. Czasami dojrzalej niż dorośli. Ale są też miejsca, gdzie młodzieżowe rady istnieją bardziej formalnie niż realnie. Bez budżetu. Bez wpływu. Bez regularnego kontaktu z władzami samorządowymi. I dlatego oprócz samego docenienia historii młodzieżowych rad warto dziś rozmawiać także o ich przyszłości. Bo młodzi ludzie nie potrzebują kolejnych pięknych deklaracji o ˝głosie młodego pokolenia˝. Potrzebują poczucia, że ktoś naprawdę chce ich słuchać.
Mówca: Mariusz Krystian (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z pełnym przekonaniem popieram projekt uchwały w sprawie 25. rocznicy uchwalenia pierwszej ustawy regulującej funkcjonowanie młodzieżowych rad samorządowych w Polsce. Ćwierć wieku temu polski parlament, dodając art. 5b do ustawy o samorządzie gminnym, stworzył pierwsze w naszym kraju ustawowe ramy dla głosu młodego pokolenia w sprawach samorządu lokalnego. Polska stała się wówczas jednym z pierwszych państw w naszej części Europy, które uznały, że młodzież jest pełnoprawnym partnerem władzy publicznej, a nie tylko biernym adresatem jej decyzji. Wysoka Izbo! Młodzieżowe rady to dziś trwały element polskiej demokracji lokalnej. Działają w setkach gmin, powiatów i we wszystkich województwach. Są szkołą obywatelstwa, w której młodzi Polacy uczą się odpowiedzialności za swoją gminę i ojczyznę. To z tej szkoły wychodzą przyszli samorządowcy, radni i działacze społeczni - ludzie rozumiejący, że Polska to wspólne dobro. Młodzieżowe rady kształtują patriotyzm w jego najbardziej konkretnym wymiarze, patriotyzm codziennej pracy na rzecz lokalnej wspólnoty. Uczą, że miłość do ojczyzny zaczyna się od miłości do własnej ulicy, własnej szkoły, własnego miasta. Dziś, w 25. rocznicę uchwalenia tej historycznej ustawy, składam wyrazy uznania wszystkim młodym radnym, obecnym i byłym, za ich zaangażowanie i służbę. Niech młodzieżowe rady pozostaną kuźnią polskich elit obywatelskich i miejscem, w którym rodzi się odpowiedzialność za przyszłość naszej ojczyzny. Dziękuję.
Mówca: Dariusz Matecki (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Na jakich konkretnych podstawach analitycznych, badaniach empirycznych lub ekspertyzach naukowych oparto twierdzenie zawarte w projekcie, że działalność młodzieżowych rad ma ˝fundamentalne znaczenie dla trwałego rozwoju samorządności lokalnej w Polsce˝? Jakie są dotychczasowe całkowite koszty finansowe poniesione przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z obsługą, utrzymaniem i funkcjonowaniem wspomnianych w projekcie ponad 430 gremiów i dlaczego skutki finansowe tych regulacji nie zostały przedstawione posłom? W jaki sposób projektodawcy zamierzają przeciwdziałać ryzyku upolitycznienia i ideologizacji dzieci oraz młodzieży w ramach struktur, które wprost nazywane są w projekcie szkołą zaangażowania społecznego? Z własnego województwa mogę wymienić wiele przykładów skrajnego upolitycznienia takich rad przez środowiska bliskie Platformie Obywatelskiej.
Mówca: Sławomir Skwarek
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. Mija dokładnie 90 lat od tamtych mrocznych dni 1936 r. Wówczas to na mocy zbrodniczych dekretów sowieckiego reżimu rozpoczęła się masowa akcja wysiedleńcza. Objęła ona naszych rodaków zamieszkujących tzw. Kresy Wschodnie, dawną Marchlewszczyznę i Dzierżyńszczyznę. Kilkadziesiąt tysięcy Polaków zostało brutalnie odartych z godności i pozbawionych dobytku. Zostali wrzuceni do bydlęcych wagonów i wywiezieni na nieludzką ziemię, na stepy Kazachstanu. Jedyną ich winą była wierność Bogu, ojczystym tradycjom oraz polskiemu językowi. Sowiecki aparat terroru chciał ich złamać, wynarodowić i skazać na fizyczną zakładę. Przetrwali, nie dali sobie wydrzeć polskości. Przetrwali dzięki sile ducha, głębokiej wierze, wzajemnej solidarności, ale też wsparciu miejscowej ludności. Dzisiejsza uchwała to nasz głęboki pokłon przed ich ofiarą. To wyraz narodowej pamięci, która jest fundamentem naszej tożsamości. Pamięć o ofiarach sowieckiego systemu to nie tylko obowiązek historyczny, to też przestroga na przyszłość. Widzimy przecież, że imperialne demony na Wschodzie, w Rosji, wciąż są żywe. Historię polskiej obecności na nieludzkiej ziemi od XVIII do XX w. dokumentuje, bada, udostępnia zwiedzającym i popularyzuje Muzeum Pamięci Sybiru w Białystoku - placówka symbolicznie otwarta 17 września 2021 r. Budowa, adaptacja siedziby realizowane były ze środków miasta Białystok i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To dobry przykład współpracy i realizacji zadania, warty naśladowania, choćby przy budowie Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. Jako Prawo i Sprawiedliwość niezmiennie przypominamy jednak o tym, że sama pamięć nie wystarczy. Naszym moralnym zobowiązaniem jako państwa jest realna pomoc, wsparcie potomków deportowanych, zesłanych. Musimy jeszcze skuteczniej realizować i rozwijać proces repatriacji, nie tylko z Kazachstanu. Każdy Polak, który chce wrócić do ojczyzny swoich przodków, musi mieć otwarte drzwi i pełne wsparcie państwa. Wysoka Izbo! Ofiary tamtych dni, lat dziś wołają nie o zemstę, ale o pamięć i sprawiedliwość, zadośćuczynienie. (Dzwonek) Klub Prawo i Sprawiedliwość w pełni popiera przedmiotową uchwałę. Zdecydowanie większość Polaków widzi i chce realizacji w wymiarze realnym hasła: po pierwsze Polska, po pierwsze Polacy. Mówimy jasno: tak dla repatriacji, nie dla nielegalnej migracji.
Mówca: Krzysztof Truskolaski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako poseł wnioskodawca i poseł z województwa podlaskiego, z regionu, w którym szczególne miejsce zajmuje pamięć o Sybirze, zesłaniach i losach polskich rodzin dotkniętych represjami sowieckimi, pragnę zabrać głos w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. W 2026 r. mija 90 lat od przymusowego przesiedlenia nie mniej niż 70 tys. Polaków z sowieckiej Ukrainy na stepy Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. Była to pierwsza sowiecka operacja deportacyjna, która dotknęła ludności polskiej. Jej skutkiem były tysiące ofiar śmiertelnych, cierpienie całych rodzin oraz przerywanie więzi dziesiątek tysięcy Polaków z ojczyzną. Przez kilkadziesiąt lat deportowani jako obywatele sowieccy nie mogli repatriować się do Polski. Dopiero po upadku komunizmu ich potomkowie zaczęli sukcesywnie wracać do naszego kraju. Jednak powrót ten nie jest wyłącznie sprawą formalną. Jednym z jego najważniejszych warunków jest przyjęcie repatriantów przez lokalne społeczności. Dlatego tak istotne jest, aby wiedza o deportacjach z 1936 r. była w Polsce powszechniejsza, głębsza i bardziej obecna w świadomości społecznej. 90. rocznica tych wydarzeń stanowi szczególną okazję, aby Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddał hołd ofiarom oraz upowszechnił wiedzę o dramacie, który na trwałe wpisał się w historię Polski. Uchwała Sejmu w tej sprawie może stać się solidnym filarem tegorocznych obchodów dedykowanych deportowanym, ich rodzinom, repatriantom oraz Polakom, którzy pozostali w Kazachstanie. Szczególne znaczenie ma całoroczny program obchodów przygotowany przez Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej. Dla nas, mieszkańców województwa podlaskiego, rola Muzeum Pamięci Sybiru jest wyjątkowo ważna. To nowoczesna instytucja, która bada, dokumentuje i upowszechnia losy zesłańców, chroniąc pamięć o doświadczeniach przez lata pozostających na marginesie powszechnej wiedzy historycznej. Dziękuję wszystkim, którzy popierają tę uchwałę. Proszę Wysoki Sejm o uchwalenie uchwały. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Tadeusz Samborski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przemawiam w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowego, któremu sprawy kresowych Polaków i prawda historyczna o ich losie jest szczególnie bliska. Oczywistym jest, że posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego gorąco popierają uchwałę w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. Ta nieludzka akcja była pochodną fałszywej tezy, iż zwarte skupiska ludności polskiej na obszarach blisko granicy z Polską stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa Związku Radzieckiego. Tę polską mniejszość narodową, która po traktacie ryskim z 1921 r. znalazła się poza granicą wschodnią Rzeczypospolitej, nazwano narodem ukaranym. W stosunku do naszych rodaków podjęto okrutną akcję eksterminacji. Byli oni mordowani i deportowani w ramach tzw. akcji polskiej NKWD realizowanej w latach 1937-1938. Ale swoiste, ponure preludium tej akcji to przymusowe przesiedlenie Polaków rozpoczęte już w 1936 r. Odbywało się ono na podstawie decyzji Rady Komisarzy Ludowych ZSSR z 23 stycznia 1936 r. Oficjalne uzasadnienie tych haniebnych działań zawierało pogląd, iż akcja ta ma na celu zmianę kultury agrarnej w Kazachstanie. W tym kontekście warto odnotować, że Kazachowie jako naród pasterski z przewagą analfabetów przyjęli Polaków z życzliwością, wyrozumiałością, a często wręcz serdecznością. Nieszczęście deportacji dotknęło głównie Polaków z Żytomierszczyzny i obwodu winnickiego. Byli to w większości potomkowie dawnych kolonistów mazurskich, szlachty zagrodowej z Mazowsza i osadników, którzy trafili tam już w XVII w. Podziw i szacunek budzi fakt, że mimo skrajnie niesprzyjających warunków, najpierw w Rosji carskiej, a później w Związku Radzieckim, zachowali oni język, religię, świadomość narodową i atrybuty polskiej kultury ludowej. Fenomenem są współcześni Polacy żyjący na obszarach, z których kiedyś deportowano ich potomków w 1936 r. Oni także ofiarnie obecnie strzegą polskich obyczajów, języka ojczystego i wiary przodków. W tym momencie pragnę wspomnieć ks. bp. Leona Dubrawskiego, od niedawna emerytowanego ordynariusza diecezji kamieniecko-podolskiej. To prawdziwy polski patriota, lojalny obywatel Ukrainy, który zawsze, będąc na cmentarzu, całował grób swoich rodziców, dziękując im w ten sposób za to, że od najmłodszych lat uczyli go języka polskiego. Potomkowie tych, których brutalnie, w nieludzkich warunkach deportowano do Kazachstanu, trwają obecnie w swojej polskości. O pamięć o deportacjach dbają też działacze Związku Sybiraków. Mam tu na uwadze ziemię legnicką, na której mieszka wielu Kresowian. (Dzwonek) Pragnę serdecznie podziękować i wyrazić uznanie pod adresem tych działaczy Związku Sybiraków, panu Ryszardowi Filipience, pani Alfredzie Demskiej, którzy dbają o to, żeby pamięć o deportowanych była obecna w naszej przestrzeni publicznej. Oczywiście Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe z całym przekonaniem poprze procedowaną uchwałę. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)
Mówca: Andrzej Tomasz Zapałowski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dobrze, że Sejm przyjmuje uchwałę ku pamięci ofiar deportacji. Dobrze, że przypominamy młodym Polakom ofiarę części naszego polskiego narodu. Ta uchwała jest jednak naszym wyrzutem sumienia. Pokazuje, że więcej mówimy, niż robimy. W Kazachstanie jest ponad 30 tys. Polaków. Ok. 10 tys. z nich, od ponad 10 lat zadeklarowanych, czeka na przesiedlenie. Ile osób przesiedlamy rocznie? Ok. 600 osób. Proszę państwa, kuriozum polega na tym, że od 10 lat w Rosji czeka na przesiedlenie do Polski 350 osób. Nie jesteśmy w stanie 350 osób wyciągnąć z Rosji. To jest naprawdę nasz wyrzut sumienia. Szacuje się, że łącznie w Rosji i w Kazachstanie jest ok. 100 tys. osób. Uchwała jest ważna, ale ważniejsze są czyny. Dla milionów Ukraińców były natychmiast miejsca, i to bez żadnej weryfikacji. Dla nielegalnych migrantów są tysiące miejsc w ośrodkach. Dla Polaków nie ma. Szanowni Państwo! Najważniejszą uchwałą będą czyny, a nie słowa. My na kazachskiej ziemi nie możemy pozostawić ani jednego Polaka, który chce wrócić do Polski. I to powinno być sednem działań także tego parlamentu. To jest wyrzut dla wszystkich ostatnich rządów. Na koniec chcę powiedzieć, że 30 lat temu jako poseł tego Sejmu byłem zaangażowany w ustawę o repatriacji i uchwalałem ją. Minęły 3 dekady. Pytam: Gdzie my jesteśmy z repatriacją? Ilu ludzi, którzy chcieli, nie doczekało? Pytam też: Ilu ludzi, którzy czekają, nie doczeka się przy tym tempie, w którym my robimy repatriację? Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Barbara Okuła
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum pragnę wyrazić pełne poparcie dla projektu uchwały upamiętniającej 90. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. To jedna z tych kart naszej historii, o których przez wiele lat mówiło się zbyt cicho. Dziesiątki tysięcy Polaków zostało wyrwanych ze swoich domów tylko dlatego, że byli Polakami. Odebrano im rodzinne strony, bezpieczeństwo, często również najbliższych i możliwość powrotu do ojczyzny. Deportacje do Kazachstanu były częścią systemowego działania sowieckiego państwa, którego celem było niszczenie polskiej tożsamości. Za każdą liczbą kryją się jednak konkretni ludzie - dzieci, matki, ojcowie, całe rodziny, które musiały walczyć o przetrwanie w nieludzkich warunkach. Naszym obowiązkiem jest dziś nie tylko pamiętać o ich cierpieniu, ale także przekazywać tę historię młodemu pokoleniu. Dlatego tak ważną rolę odgrywa m.in. Muzeum Pamięci Sybiru - miejsce, które w sposób nowoczesny i niezwykle poruszający opowiada historię polskich zesłańców i deportowanych, a mieści się w Białymstoku, i to dokładnie w tym miejscu, z którego wyruszały transporty z zesłańcami. Chcę podziękować wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie tej uchwały oraz działania upamiętniające deportacje, a szczególnie dyrektorowi Muzeum Pamięci Sybiru prof. Wojciechowi Śleszyńskiemu za ogromną pracę na rzecz zachowania prawdy historycznej i pamięci o losach naszych rodaków. Chciałabym również podziękować wnioskodawcy posłowi Krzysztofowi Truskolaskiemu za współpracę przy tworzeniu tej uchwały. Pamięć nie może być tylko wspomnieniem zamkniętym w podręcznikach historii. Musi być przestrogą i zobowiązaniem - zobowiązaniem do obrony prawdy, godności człowieka i wolności. Naród, który traci pamięć, traci część samego siebie. Dlatego naszym obowiązkiem jest nie tylko wspominać wielkie zwycięstwa, ale także mówić o cierpieniu zwykłych ludzi, o tych, których historia często pomijała. 90. rocznica deportacji Polaków do Kazachstanu jest momentem, w którym państwo polskie powinno powiedzieć jasno: Pamiętamy. Pamiętamy o wagonach jadących na step. Pamiętamy o dzieciach marznących w namiotach. Pamiętamy o rodzinach rozdzielonych przez terror. Pamiętamy o Polakach, którzy nawet na nieludzkiej ziemi potrafili zachować godność, wiarę i miłość do ojczyzny. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum w pełni popiera tę uchwałę i apeluje o jej jednogłośne przyjęcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Ewa Schädler
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Polska 2050 w sprawie projektu uchwały upamiętniającej 90. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. W projekcie uchwały przypomniano, że w 1936 r. władze sowieckie rozpoczęły masowe deportacje Polaków zamieszkujących tereny ówczesnej Ukrainy sowieckiej przy granicy z Polską. Dziesiątki tysięcy osób zostały wywiezione na stepy Kazachstanu i zmuszone do życia w skrajnie trudnych warunkach, często nawet bez dostępu do wody. To była próba odebrania ludziom nie tylko domu i bezpieczeństwa, ale także godności oraz prawa do zachowania własnej tożsamości. Pamięć o takich wydarzeniach pozostaje ważna również dzisiaj, bo pokazuje, do czego dochodzi, gdy państwo zaczyna traktować człowieka wyłącznie jako narzędzie polityki i ideologii. Dlatego pamięć o tych wydarzeniach ma dziś ogromne znaczenie. Nie chodzi o to, by budować kolejne podziały czy wykorzystywać historię do bieżących sporów politycznych, ale o to, by oddać sprawiedliwość ofiarom i zachować prawdę o losach Polaków żyjących na Wschodzie. Wysoka Izbo! Warto pamiętać również o tym, że wielu potomków deportowanych do dziś mieszka w Kazachstanie, pielęgnując polski język, polską tradycję i pamięć o swoich przodkach. To ważna część naszej narodowej wspólnoty. Historia deportacji do Kazachstanu przypomina nam także, jak wielką wartością są wolność, godność człowieka i prawo narodów do życia bez strachu przed przemocą i represjami państwa. Dlatego dobrze, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje dziś hołd ofiarom tych deportacji i przypomina o ich cierpieniu oraz niezwykłej sile przetrwania. Pamięć historyczna nie może być wyłącznie zapisem cierpienia. Powinna być także przestrogą, przypomnieniem, że obojętność wobec krzywdy, pogardy i odbierania ludziom prawa do godności zawsze prowadzi do tragedii. Z tego miejsca chciałabym bardzo serdecznie pozdrowić moją ukochaną Środę Wielkopolską, gdzie znajduje się ośrodek dla repatriantów z Kazachstanu, życząc im wszystkiego, co najlepsze. Klub Polska 2050 popiera tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Tak jest. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stajemy dziś wobec jednej z tych kart polskiej historii, o których nie wolno mówić chłodno, urzędowo, bez emocji, bo za słowem ˝deportacja˝ kryją się ludzie, kryją się Polacy: ojcowie, matki, dzieci, rodziny wyrwane z domów, Polacy, których jedyną winą było to, że byli Polakami. 90 lat temu sowiecka władza rozpoczęła pierwszą masową deportację ludności polskiej do Kazachstanu. Nie pytano ich o zgodę, nie dano im wyboru, nie dano im czasu na godne pożegnanie z miejscem, w którym żyli od pokoleń. Zapakowano ich i wywieziono na obcą ziemię, na surowy step, do świata, który miał złamać człowieka fizycznie i duchowo. Co najmniej 70 tys. Polaków osiedlono w miejscach oznaczonych słupkiem wbitym w ziemię. Bez domów, bez studni, bez wody, bez schronienia. Niektórzy pierwszą zimę musieli przetrwać w namiotach. Wielu nie przeżyło podróży, wielu nie przeżyło pierwszych miesięcy, a tysiące kolejnych zostały zamordowane w czasie operacji polskiego NKWD. To była zbrodnia na narodzie. To była próba wyrwania polskości z korzeniami, próba zniszczenia pamięci, wiary, języka, rodziny, tożsamości, próba pokazania, że imperium może wszystko, a człowiek nie znaczy nic. Ale oni przetrwali. Przetrwała polska modlitwa, przetrwał język, przetrwała pamięć o ojczyźnie, przetrwało przekonanie, że Polska nie jest tylko miejscem na mapie. Polska jest w sercu, w rodzinie, w pacierzu, w grobach przodków i w tęsknocie przekazywanej dzieciom. Dlatego dzisiaj nie tylko oddajemy hołd ofiarom. My składamy zobowiązanie, że Polska będzie pamiętać, że nie pozwolimy relatywizować sowieckich zbrodni, że nie pozwolimy mówić o deportacjach jak o przesiedleniach, że będziemy upominać się o prawdę historyczną, o naszych rodaków na Wschodzie i o godność tych, którzy przez dziesięciolecia byli skazywani na milczenie. Cześć i chwała deportowanym Polakom. Wieczna pamięć tym, którzy zginęli, i wieczny obowiązek dla nas, aby Polska nigdy o nich nie zapomniała. Dziękuję.
Mówca: Włodzimierz Skalik
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 90 lat temu tysiące polskich rodzin zostały wyrwane ze swoich domów i wywiezione na kazachski step. Była to pierwsza masowa deportacja Polaków w ZSRR do Kazachstanu, przeprowadzona na podstawie decyzji Rady Komisarzy Ludowych z 28 kwietnia 1939 r. Dotyczyła głównie Polaków z przygranicznych obwodów Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, uznanych za element politycznie niepewny. Rodziny te wywieziono nie dlatego, że popełniły przestępstwo, nie dlatego, że stanowiły zagrożenie militarne, ale tylko dlatego, że to byli Polacy. To trzeba dziś powiedzieć jasno: deportacje do Kazachstanu były elementem planowego terroru komunistycznego państwa sowieckiego wobec narodu polskiego. Przy okazji tej jakże chwalebnej i ważnej uchwały trzeba jasno i wyraźnie powiedzieć: państwo polskie zarówno tych deportowanych, którzy dożyli współczesności, jak i ich potomków zawiodło na całej linii. Potomkowie tych deportowanych, całe rodziny oczekujące, domagające się od państwa polskiego przyjęcia, gdy już państwo polskie sprawiało wrażenie, że jest wolne, te rodziny zostały zawiedzione, wprost zdradzone. 3 miesiące temu, 26 lutego minister spraw zagranicznych, wicepremier Radosław Sikorski prezentował tutaj swoje exposé i prezentował zadania dla polskiej służby dyplomatycznej na 2026 r. Minister Sikorski w czasie swojego nieograniczonego czasowo wystąpienia ani jednego słowa nie powiedział na temat zobowiązań polskiej służby dyplomatycznej wobec Polonii, Polaków, w tym również wobec tych zesłanych do Kazachstanu, ani jednym słowem o tym się nie zająknął. Jak więc można inaczej mówić o postawie państwa polskiego wobec tych potomków, jak nie o zdradzie? Oni sami, relacjonując swoje oczekiwanie, wręcz mówili, że placówki dyplomatyczne na terenie Kazachstanu celowo utrudniały jakikolwiek kontakt, by uniemożliwić realizowanie ich wniosków. Ci ludzie dzisiaj się zestarzeli, już coraz mniej (Dzwonek) mają ochotę przybywać do Polski. Dlatego tych, którzy chcą to uczynić, powinniśmy w ramach realizacji tej uchwały jak najszybciej przyjąć do Polski. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Zdradzajcie dalej.)