PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ma usunąć lukę prawną dotyczącą zasad wybieralności i wygaśnięcia mandatów w organach jednostek pomocniczych gmin. Sam cel można zrozumieć, jednak sposób jego realizacji budzi nasze wątpliwości. Przede wszystkim projekt po raz kolejny odbiera samorządom możliwość samodzielnego decydowania o zasadach funkcjonowania ich jednostek pomocniczych. Sołectwa, osiedla czy dzielnice nie są odrębnymi jednostkami samorządu terytorialnego i stanowią część struktury gminy, działają w ramach jej organizacji. To właśnie dlatego zasady ich funkcjonowania powinny być w możliwie szerokim zakresie pozostawione wspólnocie samorządowej. Projektodawcy przyjęli jednak rozwiązanie odwrotne. Zamiast dać gminom wyraźną podstawę do regulowania tych kwestii w statutach, narzucają jednolite zasady wszystkim jednostkom samorządu w kraju. Tymczasem nawet Związek Powiatów Polskich wskazał, że bardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby pozostawienie tych decyzji gminom. Co więcej, w uzasadnieniu projektu nie wskazano, że problem rzeczywiście ma skalę uzasadniającą interwencję ustawodawcy. Nie przedstawiono danych pokazujących, jak często funkcje w organach jednostek pomocniczych pełnią osoby prawomocnie skazane ani dlaczego samorządy nie mogłyby samodzielnie uregulować tej kwestii. Nie kwestionujemy potrzeby zapewnienia odpowiednich standardów osobom pełniącym funkcje publiczne, natomiast uważamy, że nie każda sprawa wymaga odgórnej regulacji ustawowej. W tym przypadku większe zaufanie należałoby okazać samorządom. Nie składamy jednak wniosku o odrzucenie tej ustawy. Będziemy się przyglądać dalszym pracom w komisji. Dziękuję.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Cel tego projektu jest słuszny. Funkcja sołtysa, członka rady sołeckiej, rady dzielnicy czy osiedla opiera się na zaufaniu mieszkańców. Trudno zaakceptować sytuację, w której osobą reprezentującą lokalną wspólnotę może być ktoś prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo, a gmina nie ma jasnej ustawowej podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Projekt porządkuje dziś niejednolite przepisy, wprowadza obowiązek posiadania prawa wybieralności do rady gminy, ustanawia tajne i bezpośrednie wybory organów jednostek pomocniczych oraz określa przypadki wygaśnięcia mandatu. To potrzebny krok w kierunku większej przejrzystości i jednolitych standardów w całej Polsce. Nie możemy jednak uchwalić ustawy, która sama tworzy nowe sprzeczności. Projekt odwołuje się do prawa wybieralności do rady gminy, ale jednocześnie przewiduje wygaśnięcie mandatu po każdym prawomocnym skazaniu za przestępstwo umyślne. Może więc powstać absurdalna sytuacja, w której człowiek zgodnie z Kodeksem wyborczym nadal ma prawo kandydować, zostaje wybrany przez mieszkańców, a następnie jego mandat musi zostać wygaszony. Te przepisy trzeba ujednolicić. Poważne wątpliwości budzi również przekazanie radzie gminy kompetencji do stwierdzania wygaśnięcia mandatu. Co stanie się, gdy lokalna większość będzie chroniła swojego sołtysa i odmówi podjęcia uchwały? Potrzebny jest mechanizm zastępczy, decyzja wojewody albo komisarza wyborczego oraz jasna, szybka droga odwoławcza do sądu. Projekt nie rozstrzyga również sytuacji osób już pełniących funkcje, nie określa terminu wyborów uzupełniających i według niego nowe wybory nie spowodują żadnych kosztów. To oczywiście wymaga uzupełnienia. Dlatego popieram dalsze prace nad tym projektem. Zaufanie mieszkańców musi być chronione, ale osoby skazane za poważne przestępstwa nie powinny pełnić funkcji publicznych. Ustawa musi jednak być spójna, proporcjonalna i odporna na lokalne polityczne układy. Popieram kierunek, ale oczekuję konkretnych poprawek w komisji. Dziękuję.
Mówca: Łukasz Ściebiorowski
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Rola jednostek pomocniczych gmin, takich jak sołectwa czy osiedla, dzielnice, zwłaszcza w przypadku dużych, powierzchniowo rozbudowanych miast, jest bardzo ważna, bo ich prac oznacza odciążenie władz samorządowych w realizacji zadań publicznych oraz usprawnienie zaspokajania potrzeb lokalnych społeczności. Dzięki temu można zapewnić skuteczniejsze zarządzanie terenem w wyniku precyzyjnej identyfikacji potrzeb mieszkańców. I tutaj istotne są funkcje jednostek pomocniczych: reprezentacja interesów mieszkańców, dysponowanie budżetem, wspieranie administracji i konsultacje społeczne. Ważne więc, aby w tych radach nie zasiadali prawomocnie skazani przestępcy, tak aby w opinii publicznej te jednostki pomocnicze mogły cieszyć się zaufaniem i być wzorem społecznego zaangażowania. Chciałbym tu właśnie zapytać o ten trend dotyczący powstawania jednostek pomocniczych gmin, o to, czy mamy takie dane w skali kraju, i o to, ile z nich dotyka właśnie problem zasiadania osób prawomocnie skazanych. Bardzo dziękuję.
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W uzasadnieniu projektu wskazano na potrzebę usunięcia luki prawnej. Chciałbym zapytać, jak często w praktyce dochodziło do sytuacji, w których osoby prawomocnie skazane pełniły funkcje w organach jednostek pomocniczych gmin. Czy projektodawcy dysponują danymi pokazującymi skalę tego zjawiska, skoro zdecydowano się na takie przepisy? Dziękuję.
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chciałem zapytać, dlaczego przesłanki wygaśnięcia mandatu sołtysa i członka organu jednostki pomocniczej nie zostały w pełni ujednolicone z przesłankami utraty prawa wybieralności do rady gminy? Czy projektodawcy dostrzegają ryzyko, że osoba będzie mogła zgodnie z Kodeksem wyborczym kandydować, zostać wybrana, a następnie utraci mandat na podstawie szerszych przesłanek zapisanych w tej ustawie? Co stanie się, jeżeli rada gminy nie podejmie w terminie uchwały o wygaśnięciu mandatu albo będzie w sposób polityczny chroniła osobę związaną z lokalną większością? Notabene mamy w tej chwili w Sejmie taki problem. Jest wniosek Prokuratury Europejskiej o uchylenie immunitetu i wniosek ten jest mrożony tutaj przez jedną z komisji. Jak projektodawcy uzasadniają twierdzenie o braku dodatkowych kosztów, skoro przeprowadzenie wyborów uzupełniających będzie wymagało lokalu, komisji, kart do głosowania, obsługi administracyjnej i ogłoszeń? Dziękuję.
Mówca: Marcin Józefaciuk
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo. Mam trzy pytania do projektodawców. Projekt nie zawiera odrębnych przepisów przejściowych dotyczących obecnie obejmowanych mandatów. Jak zatem projekt wpłynie na osoby, które w dniu wejścia ustawy w życie będą już zasiadały w radzie sołeckiej, radzie dzielnicy czy też zarządzie osiedla, a nie spełnią nowych wymogów? Po drugie, projekt nakazuje umożliwić złożenie wyjaśnień, ale nie określa najkrótszego terminu, sposobu zawiadomienia ani dostępu do dokumentów. W jakim trybie osoba, której mandat ma zostać wygaszony, będzie mogła przedstawić wyjaśnienia i zakwestionować ustalenia? Projekt wskazuje termin, ale nie określa skutków jego przekroczenia. Jak zostanie rozwiązana sytuacja, w której rada gminy nie podejmie uchwały o wygaśnięciu mandatu w tym przewidzianym, miesięcznym terminie? Dziękuję.
Mówca: Dariusz Matecki
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten projekt zmierza w bardzo słusznym kierunku, ale trzeba zauważyć to, że jest to jednak hipokryzja, że koalicja przedkłada taki projekt, a jednocześnie sprawa pana posła Króla już od czterech posiedzeń jest w zamrażarce, pozostaje nietknięta. Prokuratura Europejska zarzuca mu przyjęcie łapówki w kwocie 1,5 mln zł przy okazji przetargów. Każdy z posłów - może jeszcze nie wszyscy posłowie o tym wiedzą - może pójść do pokoju komisji i zapoznać się z tym wnioskiem. On jest porażający. Zachęcam, szczególnie posłów, którzy bronią posła Króla. Pytanie: Dlaczego nie ma w tym projekcie przepisów przejściowych, regulujących sytuację prawną obecnych sołtysów oraz członków rad osiedli? Czy wejście w życie ustawy w tym kształcie będzie skutkowało natychmiastowym, przymusowym wygaszaniem mandatów w całej Polsce w trakcie trwania kadencji? Jakie są potencjalne koszty wyborów uzupełniających?
Mówca: Mirosław Adam Orliński
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowni Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Rzeczywiście zmiany, o których mówimy, czyli ten poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym dotyczy ujednolicenia przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego, prawa wybieralności. Ale też warto zaznaczyć, że dla naszego środowiska - mówił o tym mój kolega Michał Pyrzyk, także wieloletni burmistrz - te aspekty samorządowe, dotyczące samorządu gminnego, powiatowego, wojewódzkiego, są niezwykle ważne. Wczoraj powołaliśmy również zespół do spraw samorządu terytorialnego, jego rozwoju, zmian, gdzie wspólnie z samorządowcami z całej Polski wiele tych tematów omawiamy. I to pokazuje, że jako Polskie Stronnictwo Ludowe walczymy właśnie o sprawy dla samorządu kluczowe, m.in. walczymy o zniesienie kadencyjności, o czym też warto w tym miejscu przypomnieć, bo to przecież tego dotyczy w ramach samorządów i organów wykonawczych. Natomiast odnośnie do tego projektu, panie ministrze, szanowni państwo: Czy jest zdiagnozowana skala tego problemu? Czy były prowadzone konkretne analizy tego (Dzwonek), jak to będzie wyglądać w praktyce? Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ja również chciałem zapytać o genezę tego projektu, o skalę tych zjawisk, które były podstawą do przygotowania tego projektu ustawy. Akurat u mnie w okręgu, w moim województwie mieszkańcy takich problemów nie zgłaszali, więc chciałem się dopytać, czy te zjawiska są w Polsce powszechne, bo państwo wskazujecie jedynie na wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego z 2014 r. Drugie pytanie dotyczy tego, czy ta ustawa była konsultowana ze Związkiem Gmin Wiejskich RP, bo w materiałach nie ma opinii tego związku. I trzecie pytanie, skierowane do pana ministra. Wiem, że od 2 czy 3 lat funkcjonuje zespół do spraw zmian przepisów dotyczących jednostek pomocniczych, i wiem, że ten zespół przygotowuje ustawę. Pytanie, na jakim to jest etapie, kiedy możemy się spodziewać finalnego projektu. Dziękuję bardzo.
Mówca: Patryk Wicher
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Chciałem odnieść się do innego aspektu, powiedzieć o tym na przykładzie jednego z miast południowej Małopolski. Trwają tam wybory do zarządów osiedli, które też są jednostkami pomocniczymi. Proszę sobie wyobrazić, że pan prezydent w okresie wakacyjnym zdecydował, że nie wyda jednolitego rozporządzenia, które ogłasza wszystkie wybory do 25 osiedli, tylko robi to w krótszym czasie niż 2 tygodnie, i to w okresie wakacyjnym. Ludzie nie wiedzą, kiedy są wybory, nie mogą emanować swoich przedstawicieli, nie mają czasu na kampanię, a dziwnym trafem radni tego pana prezydenta wiedzą o tym wcześniej i organizują tydzień albo dzień przed tymi wydarzeniami festyny z budżetów obywatelskich. Oczywiście nosi to znamiona, delikatnie rzecz mówiąc, korupcji politycznej, ale niestety nieuczciwi włodarze mogą takie mechanizmy wykorzystywać. Np. w jednej komisji, kiedy były wybory, zabrakło kart i nie wszyscy obywatele dostali karty do głosowania. Musimy takim patologiom zapobiegać, dlatego cieszy mnie, że powinny być analogiczne zasady jak w przypadku wyborów do rad gmin, wójtów i burmistrzów, tzn. 60 dni wcześniej ogłoszone wybory w przypadku wszystkich zarządów czy rad, zgłaszanie kandydatów, powiedzmy, 30 czy 20 dni przed wyborami, normalne, demokratyczne (Dzwonek) zasady i wybory w jednym dniu przez cały dzień, tak jak są komisje wyborcze. Tak to powinno funkcjonować. To będzie uczciwe rozwiązanie i bardzo proszę, żebyśmy w tym kierunku zmierzali. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)
Mówca: Paweł Sałek
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Procedowana ustawa, odnośnie do której chcę zadać kilka pytań, być może zmierza w dobrym kierunku, natomiast trzeba zapytać o liczby i statystykę, dlatego że w tej propozycji brak jest przepisów przejściowych. Pytanie, jak do tej pory sytuacje, które ma dzisiaj rozwiązać ustawa, były w Polsce uwidocznione, uwypuklone, jak to wyglądało od strony takiej inwentaryzacji. Prośba, żeby pan minister na to pytanie odpowiedział. Do tego jeszcze dochodzą koszty. Pytanie o koszty i pytanie, w jakich sytuacjach to będzie i czy ewentualnie takie sytuacje będą miały miejsce w Polsce, czy będzie trzeba jakieś dodatkowe działania wyborcze w tym zakresie wznowić, wzbudzić. Dziękuję uprzejmie.
Mówca: Grzegorz Lorek
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rady osiedli w dużych miastach zupełnie inaczej działają niż w małych, tym bardziej inaczej niż sołtys. Podam przykład średniego miasta, gdzie rada osiedla spotyka się dwa razy do roku, natomiast prezydium wraz z przewodniczącym podejmuje działania organizacyjne. Rozumiem, że ustawa dotyczy absolutnie wszystkich członków rady. I to jest pytanie pierwsze: Czy tak powinno być, czy według was ci wszyscy członkowie, a jest ich o wiele, wiele więcej niż członków prezydium - przecież to jasne i klarowne - powinni podlegać pod tę radę, skoro spotykają się w dużych miastach raz do roku, a w małych dwa razy do roku, bo to prezydium najbardziej działa wraz z przewodniczącym? I teraz odnośnie do sołtysa. W sprawie sołtysa też należy spojrzeć na całą Polskę. Co do zasady się zgadzam, ale mam obawy, że w niektórych gminach może dojść do sytuacji, że nie będzie kandydatów. I co wtedy? Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Lidia Czechak (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Mam dwa pytania do ustawy z druku nr 2649. 1. Czy projektodawca przeprowadził analizę liczby przypadków osób prawomocnie skazanych za przestępstwa umyślne, które obecnie pełnią funkcje w organach jednostek pomocniczych gmin? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie danych uzasadniających potrzebę wprowadzenia projektowanych zmian. 2. W jaki sposób projektodawca ocenia zgodność projektowanych przepisów z konstytucyjną zasadą proporcjonalności ograniczeń biernego prawa wyborczego, zwłaszcza w świetle przywołanego w uzasadnieniu orzecznictwa wskazującego, że dotychczas brakowało ustawowego upoważnienia do wprowadzania takich ograniczeń?
Mówca: Anna Gembicka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy projekt, który ma uporządkować zasady pełnienia funkcji w jednostkach pomocniczych gminy - w sołectwach, radach sołeckich, radach dzielnic i osiedli. Intencja wydaje się słuszna: osoba prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne nie powinna pełnić funkcji publicznej i reprezentować mieszkańców. Ale przy tej okazji trzeba zadać kilka konkretnych pytań. Po pierwsze: Jaka jest rzeczywista skala problemu? Ile mamy w Polsce przypadków, w których osoby prawomocnie skazane zasiadają dziś w organach jednostek pomocniczych gminy? Po drugie: projekt przewiduje, że wygaśnięcie mandatu będzie stwierdzać rada gminy. Czy nie tworzymy tu ryzyka politycznych sporów lokalnych? Czy procedura jest wystarczająco zabezpieczona przed uznaniowością? Po trzecie: Co z osobami, które już dziś pełnią funkcje sołtysów czy członków rad sołeckich? Czy przepisy obejmą aktualne kadencje, czy dopiero kolejne wybory? Po czwarte: Kto poniesie koszty wyborów uzupełniających i czy gminy wiejskie, często z bardzo ograniczonymi budżetami, są na to przygotowane? I wreszcie pytanie najważniejsze: Czy ten projekt rzeczywiście rozwiązuje konkretny problem, czy jest odpowiedzią na jednostkowe, medialne przypadki? Jesteśmy za uczciwością życia publicznego, także na poziomie sołectw. Ale dobre prawo musi być precyzyjne, proporcjonalne i odporne na lokalne nadużycia. Dlatego proszę wnioskodawców o jasne odpowiedzi na te pytania.
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sołtys, rada sołecka, rada osiedla czy rada dzielnicy są często pierwszym miejscem, do którego mieszkaniec przychodzi ze swoją sprawą. To tam rozmawia się o drodze, oświetleniu, placu zabaw, pomocy dla sąsiada, lokalnym transporcie czy bezpieczeństwie dzieci. Te funkcje bywają społeczne albo symbolicznie wynagradzane, ale wiążą się z realnym zaufaniem mieszkańców, dlatego zasady kandydowania i utraty mandatu powinny być jasne, jednakowe i zapisane w ustawie, a nie zależeć od tego, jak każda gmina sformułowała statut swojej jednostki pomocniczej. Poselski projekt wiąże prawo kandydowania na sołtysa, do rady sołeckiej oraz do organów dzielnic i osiedli z prawem wybieralności do rady gminy. Wprowadza również jednolite przesłanki wygaśnięcia mandatu, procedurę wysłuchania osoby, której sprawa dotyczy, oraz obowiązek przeprowadzenia wyborów uzupełniających. To rozwiązanie wzmacnia przejrzystość lokalnej demokracji. Mieszkańcy powinni wiedzieć, według jakich reguł wybierają swoich przedstawicieli, a osoba pełniąca funkcję publiczną powinna mieć pewność, że jej mandat nie zostanie wygaszony na podstawie dowolnie stworzonego lokalnego przepisu. Trzeba jednak dopracować procedurę tak, aby ujednolicenie nie oznaczało automatyzmu. Rada gminy będzie zarówno ustalała, czy zachodzi przesłanka dla wygaśnięcia mandatu, jak i podejmowała uchwałę dotyczącą konkretnej osoby. Dlatego potrzebne są jasne terminy, gwarancje wysłuchania oraz skuteczna możliwość zakwestionowania błędnej decyzji.
Mówca: Tomasz Kostuś (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Samorząd terytorialny jest jednym z fundamentów demokratycznego państwa, dlatego przepisy określające dostęp do pełnienia funkcji publicznych powinny być jasne, przewidywalne i oparte na jednolitych standardach. Projekt, nad którym dziś się pochylamy, odpowiada na realną potrzebę uporządkowania przepisów i wyeliminowania nieuzasadnionych różnic w traktowaniu kandydatów do różnych funkcji samorządowych. Mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że osoby ubiegające się o mandat radnego, wójta, burmistrza czy prezydenta miasta spełniają spójne kryteria wynikające z odpowiedzialności za sprawy publiczne. Projekt zwiększa przejrzystość prawa wyborczego, ułatwia jego stosowanie i wzmacnia zasadę równości kandydatów. To rozwiązanie porządkujące, które służy zarówno obywatelom, jak i stabilności działania jednostek samorządu terytorialnego. W związku z tym mam pytanie do projektodawców: Czy w trakcie przygotowywania projektu analizowano również potrzebę dalszego ujednolicenia przepisów dotyczących wykonywania mandatu po wyborach, tak aby standardy obowiązujące osoby pełniące funkcje samorządowe były równie spójne jak zasady kandydowania?
Mówca: Piotr Kowal (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, druk nr 2649. Projekt dotyczy pozornie wąskiego zagadnienia, jednak w rzeczywistości odnosi się do bardzo ważnej kwestii - standardów pełnienia funkcji publicznych w jednostkach pomocniczych gmin, takich jak sołectwa, osiedla czy dzielnice. Obecny stan prawny jest niejednoznaczny. Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i przedstawiciele doktryny wskazują na brak wyraźnej podstawy ustawowej umożliwiającej określenie w statutach jednostek pomocniczych przesłanek wygaśnięcia mandatu ich członków. W praktyce prowadzi to do rozbieżności interpretacyjnych i niepewności prawnej. Dlatego sam kierunek uporządkowania przepisów należy ocenić pozytywnie. Nie można również ignorować argumentu, że osoby prawomocnie skazane za umyślne przestępstwa nie powinny pełnić funkcji publicznych, niezależnie od szczebla samorządu. Mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że osoby reprezentujące ich interesy będą spełniały wysokie standardy etyczne i cieszyły się społecznym zaufaniem. Jednocześnie projekt wymaga dopracowania. W trakcie konsultacji zgłoszono uwagi, które warto uwzględnić na dalszym etapie prac legislacyjnych. Prokurator generalny zwrócił uwagę na zbyt krótki termin przewidziany na stwierdzenie wygaśnięcia mandatu. W praktyce rada gminy nie zawsze ma możliwość niezwłocznego uzyskania informacji o prawomocnym orzeczeniu sądu. W wielu przypadkach zachowanie miesięcznego terminu liczonego od dnia wystąpienia przesłanki może okazać się niewykonalne. Zasadne wydaje się więc rozważenie tego, aby termin ten był liczony od dnia powzięcia przez radę informacji o zaistnieniu okoliczności uzasadniających wygaśnięcie mandatu. Z kolei przedstawiciele samorządów zwracają uwagę na potrzebę poszanowania zasady samodzielności gmin. Wątpliwości budzi m.in. obowiązek każdorazowego przeprowadzania wyborów uzupełniających, który może generować niepotrzebne koszty organizacyjne, zwłaszcza w niewielkich jednostkach pomocniczych. Warto zastanowić się, czy ustawodawca nie powinien pozostawić gminom większej swobody w określaniu sposobu uzupełniania składu organów w statutach jednostek pomocniczych. Klub parlamentarny Lewica popiera przedstawiony projekt ustawy, ponieważ przyczyni się on do uporządkowania obowiązujących przepisów oraz wprowadzenia jednolitych standardów pełnienia funkcji w jednostkach pomocniczych gmin.
Mówca: Mariusz Krystian (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania 1. Cel projektu - usunięcie z organów jednostek pomocniczych osób prawomocnie skazanych za przestępstwa umyślne - jest słuszny i służy odbudowie zaufania do samorządu na najbliższym obywatelowi szczeblu. Czy jednak wnioskodawcy sprecyzowali zakres przesłanki: czy chodzi o wszelkie przestępstwa umyślne, czy tak jak w przypadku radnych i wójtów o przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, za które orzeczono karę pozbawienia wolności, tak by wykluczenie było proporcjonalne do wagi czynu? 2. W obowiązującym stanie prawnym radni i wójtowie tracą bierne prawo wyborcze na zasadach określonych w Kodeksie wyborczym. Czy projekt świadomie ujednolica standard dla organów jednostek pomocniczych z tym, który już wiąże pozostałych przedstawicieli wybieranych w samorządzie, i czy nie powstanie sytuacja, w której wobec sołtysa zostanie zastosowane kryterium surowsze lub łagodniejsze niż wobec radnego tej samej gminy? 3. Uzasadnienie mówi o możliwości wygaszenia mandatu członka organu jednostki pomocniczej. Kto, rada gminy, wójt czy inny organ, będzie stwierdzał wygaśnięcie mandatu, w jakiej procedurze i z jakim prawem odwołania osoby, której to dotyczy, tak by narzędzie to służyło wyłącznie eliminowaniu skazanych przestępców, a nie stało się instrumentem walki politycznej z niewygodnymi sołtysami? 4. Sołtysi i rady sołeckie to przedstawiciele wybierani bezpośrednio przez lokalne wspólnoty, często w małych wsiach. Czy projekt przewiduje przepisy przejściowe określające, czy nowe zasady obejmą osoby sprawujące mandat w trakcie trwającej kadencji, i czy 3-miesięczne vacatio legis jest wystarczające, by uszanować zarówno wolę wyborców, jak i pewność prawa w toczących się kadencjach?
Mówca: Grzegorz Płaczek (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-07-03 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jakie będą skutki finansowe i organizacyjne dla gmin po wejściu ustawy w życie?