Mówca: Zenon Durka
Data: 2012-04-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, druk nr 238. Celem projektu jest wyłączenie spod egzekucji w postępowaniu zarówno cywilnym, jak i administracyjnym tej części nieruchomości, która służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika i osób z nim zamieszkujących. W obydwu przypadkach projekt rozszerza katalog przedmiotów, z których nie można prowadzić egzekucji, o nieruchomość do 10 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę w gospodarstwie domowym dłużnika albo do 20 m 2 powierzchni mieszkalnej w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego. Proponowana ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projektodawcy utrzymują, że zmiana ta wiąże się z poszanowaniem wolności konstytucyjnej - poszanowaniem godności zobowiązanego poprzez zapewnienie mu minimum egzystencji. Należy zauważyć, że w obecnym stanie prawnym ograniczoną egzekucję z nieruchomości wprowadza ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i dopuszcza stosowanie tego trybu jako ostateczność, gdy zastosowanie innych środków egzekucyjnych nie było możliwe. W K.p.c. dłużnik ma możliwość wystąpienia z powództwem o pozbawienie wykonalności tytułu egzekucyjnego. W opinii Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego czytamy, że wbrew intencji projektodawców wyrażonej w uzasadnieniu projektu z redakcji proponowanych przepisów wcale nie wynika wyłączenie z egzekucji lokali o wskazanej powierzchni. Ich brzmienia nie sposób rozumieć inaczej jak tylko kwotowe ograniczenie egzekwowanej należności pieniężnej. Nie ulega wątpliwości, że gdyby do tego doszło, postępowanie egzekucyjne uległoby w znacznym stopniu przekształceniu w postępowanie rozpoznawcze, wobec konieczności ustalenia ceny rynkowej wskazanych powierzchni lokalowych. Ponadto rozwiązanie nie da się pogodzić z samym charakterem egzekucji jako instytucji ochrony prawa własności i ochrony interesów wierzyciela. Krajowa Rada Komornicza zauważa, że obowiązek zapewnienia obywatelom poszanowania ich praw, między innymi zapewnienia egzystencji dłużnikowi, należy do państwa - tu w przypadku przyjęcia noweli zakłada się ochronę dłużnika przez wierzyciela, pozbawiając go możliwości zaspokojenia się z majątku dłużnika, i to z tej części majątku, która z reguły daje wyłączną możliwość odzyskania należności. Rada zauważa jednocześnie, że proponowane rozwiązania są błędne pod względem redakcyjnym, określając bowiem powierzchnię mieszkalną wyłączoną z egzekucji, nie zauważają, że w przypadku gospodarstwa wieloosobowego, na przykład dziesięcioosobowego, nie będzie podlegać egzekucji powierzchnia lokalu wynosząca 100 m 2 , a tym samym dłużnik może przyjąć do wspólnego gospodarstwa domowego kilka dodatkowych osób. Przepisy nie wskazują, kto i w jakim trybie orzekać będzie o ograniczeniu egzekucji, a w szczególności w jakim trybie ustalany będzie skład osobowy gospodarstwa dłużnika. Z kolei Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w swojej opinii zauważa, że projektowane zmiany wzbudzają poważne wątpliwości odnośnie do ich zgodności z konstytucją, mając na względzie proponowane zbyt krótkie vacatio legis - 14 dni. Odpowiednie vacatio legis ma umożliwić adresatowi normy prawnej nie tylko zapoznanie się z nowymi przepisami, lecz także dostosowanie swojej sytuacji życiowej do nowych przepisów. W tej sytuacji wierzyciel niewypłacalnego dłużnika może być zaskoczony nagłą zmianą przepisów, gdyż przed wejściem w życie proponowanych zmian ma on uzasadnioną pewność, że będzie mógł zaspokoić się na nieruchomości dłużnika. Może to rodzić chęć uzyskania odszkodowania od Skarbu Państwa. Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa wprowadzenie proponowanych ograniczeń wpłynie negatywnie na skuteczność postępowania egzekucyjnego oraz może być krzywdzące dla wierzycieli. Krajowa Rada Sądownictwa uważa, że obecnie obowiązujące przepisy wystarczająco chronią interes dłużnika. Z kolei Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych nie zgłasza uwag do projektu. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Reasumując, Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska rekomenduje Wysokiej Izbie przekazanie nowelizacji pod obrady właściwej komisji. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Marek Kuchciński)