Mówca: Rafał Wójcikowski
Data: 2016-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie w Rządzie! Po raz trzeci odnoszę się w imieniu klubu Kukiz’15 do projektu budżetu na rok 2017. Pragnę tym razem zabrać głos w kilku istotnych kwestiach, z uwagi na ograniczenia czasowe nie mogę powiedzieć wszystkiego, co chciałbym powiedzieć. Zacznę od kwestii inwestycji. Proszę państwa, jest faktem, że od jakiegoś czasu, od kilku kwartałów, spadają inwestycje, co może w przyszłości rzutować na fakt, iż będziemy mieli problemy z dalszym szybkim rozwojem gospodarczym w kraju. Te inwestycje spadają głównie dlatego, że mamy problemy z ryzykiem inwestycyjnym. Ryzyko inwestycyjne jest zbyt wysokie, gospodarstwa domowe, jak również przede wszystkim przedsiębiorcy mają oszczędności, mają środki, które mogliby zainwestować. Nie ma problemu z kredytami, nie ma problemu z wysokimi stopami procentowymi, a jednak inwestycje spadają. Prezes NBP odniósł się do tego faktu, mówiąc, że spodziewa się w przyszłym roku w pierwszym półroczu odwrócenia trendu. Mam nadzieję, że prezes NBP ma dane, których ja nie posiadam, które by świadczyły o wyprzedzającej poprawie koniunktury... (Poseł Izabela Leszczyna: Nie ma takich.) ...i być może to jest prawda. Niemniej jednak na dzień obecny jest to podstawowy problem przyszłego rozwoju gospodarczego. I wzrost ryzyka inwestycyjnego na pewno nie będzie hamowany, nie będzie obniżany poprzez to, że mamy rekordowy deficyt budżetowy planowany na 2017 r. Deficyt budżetowy, duży deficyt budżetowy jest również elementem, który przyczynia się do wzrostu ryzyka inwestycyjnego, a nie do spadku. Tak że jeżeli można byłoby coś rządowi doradzić, to przede wszystkim żeby przestał już pracować nad zwiększeniem roli prospołecznej i prosocjalnej, bo wystarczająco dużo zrobił w tym kierunku w roku 2016, a w 2017 r. poświęcił się obniżeniu ryzyka inwestycyjnego i rozwojowi klasy średniej, ponieważ bez klasy średniej długoterminowy rozwój kapitalizmu w Polsce będzie zagrożony, a klasa średnia jest, staje się powoli ofiarą prospołecznej i prosocjalnej polityki obecnego rządu. (Oklaski) Jakby zbyt duży nacisk kładziemy na rozwój prospołeczny, na rozwój prosocjalny. Być może zapóźnienia są duże i można w pewnym sensie rozumieć rząd, ale należy pamiętać o tym, że to klasa średnia buduje kapitalizm, klasa średnia buduje stabilny wzrost gospodarczy w długim terminie i ryzyko inwestycyjne to jest podstawowy parametr, którym się będzie kierowała klasa średnia i inwestorzy przy podejmowaniu decyzji. I nie należy o tym zapominać. Jeżeli chodzi o wydatki, to są one rekordowe i rekordowo rosną, rosną znacznie bardziej niż tempo wzrostu PKB. To nie jest najlepszy wariant rozwoju gospodarczego, kiedy wydatkami rządowymi rząd stymuluje i chce utrzymać rozwój gospodarczy, chce wydatkami rządowymi zatkać lukę w braku wzrostu wydatków prywatnych, a zwłaszcza wydatków przedsiębiorstw. Wydatki publiczne - z definicji i z teorii ekonomii - są mniej efektywne, bardziej fałszywie alokują kapitał, niż by to robiły wydatki prywatne czy wydatki przedsiębiorstw. Obawiamy się, że ta nieoptymalna alokacja w przypadku wydatków publicznych odbije się gorszą jakością innowacji, gorszą jakością przyszłych inwestycji. Niestety to nie urzędnik powinien w gruncie rzeczy decydować o tym, w jakie gałęzie inwestujemy i gdzie kreujemy swój rozwój gospodarczy, a wolny rynek i przedsiębiorcy, którzy podlegają prawom wolnego rynku. Jeśli nadal będziemy stawiać na kapitalizm państwowy, a nie będziemy pilnować tego, abyśmy mieli zdrową kapitalistyczną gospodarkę, to nasz wzrost gospodarczy będzie coraz bardziej rachityczny, a ta słynna pułapka średniego rozwoju, której się obawiamy, stanie się realnym zagrożeniem przyszłości polskiej gospodarki. Jeżeli chodzi o spożycie, to ono rośnie i trzeba pochwalić, że te wydatki socjalne... Jedyna z nich pociecha to taka, że to spożycie jest bardziej równomierne, jeżeli chodzi o całość społeczeństwa, czyli, mówiąc krótko, że to spożycie nie jest kierowane tylko do górnych warstw, do górnych klas, ale dotyczy całego społeczeństwa. Dzięki temu obniża się niebezpieczeństwo napięć, które byłyby wtedy, kiedy to spożycie rozchodziłoby się w taki sposób, jak się rozchodzi np. w gospodarce Stanów Zjednoczonych. Doceniamy to, niemniej jednak to równomierne spożycie powinno być efektem polityki ekonomicznej, polityki podatkowej, naszym zdaniem, a nie transferów socjalnych. Transfery socjalne powinny być ostatecznym narzędziem polityki, jeżeli inne elementy zawodzą, a nie podstawowym narzędziem polityki. Jeżeli chodzi o reformę administracji, o ograniczenie biurokracji, to niestety kolejny rok, w którym nie ma takich działań. To nie wzrost wydatków rządowych powinien być mechanizmem racjonalizującym nasz budżet i naszą gospodarkę, tylko zmniejszanie wydatków biurokratycznych i administracyjnych. Jeżeli poprzednie rządy przyjmowały najróżniejsze kotwice bezpieczeństwa, kotwice stabilności, które polegały na tym, że ograniczaliśmy deficyt, ograniczaliśmy wzrost długu publicznego, stabilizowaliśmy go w jakichś granicach - zresztą do tej pory one istnieją - to tutaj rząd powinien pochylić się nad kotwicą, która będzie ograniczać wydatki na administrację, wydatki na biurokrację. Jest cały szereg niepotrzebnych urzędów, cały szereg przerośniętych instytucji, przerośniętych w sensie etatów, w sensie zatrudnienia, jest ich cały szereg w administracji samorządowej, która pokrywa sobie nawzajem kompetencje. Tu należałoby szukać oszczędności, bo te oszczędności mogą być gigantyczne i one pokażą podatnikom, że dbamy o ciężko zarobione pieniądze, które oni nam wpłacają w postaci podatków, dbamy o nie, nie marnotrawimy ich i nie zużywamy ich w celach, które nie służą obywatelom, czyli naszym pracodawcom. Jeżeli chodzi, proszę państwa, o kolejną reformę, której nie ma, to jest reforma ZUS-u. Jeżeli rząd nie rozpocznie reformy ZUS-u, nie rozpocznie reformy systemu ubezpieczeń społecznych opartych na solidaryzmie społecznym - który nie istnieje, a widać w demografii, że nie istnieje, ponieważ dzieci się nie rodzą, więc osoby postępują podświadomie racjonalnie, wychodzą z tego solidaryzmu społecznego, nie zakładając rodzin, nie mając dzieci - to wszelkie reformy się załamią. Reforma ZUS-u nie może polegać tylko na tym, że Platforma przekazuje środki z OFE do ZUS-u i jakoś to będzie przez 5 lat, a potem będziemy szukać następnej ofiary, której środki można z dobrodziejstwem inwentarza przekazać do ZUS-u, bo ZUS pożre wszystko, łącznie z OFE, łącznie z Funduszem Rezerwy Demograficznej, z Lasami Państwowymi. Nie wiem, co jeszcze następnego pożre ZUS, żeby utrzymać możliwość wypłat świadczeń przy takiej dysproporcji między świadczeniami a pobieranymi składkami. Proszę państwa, kolejna, ostatnia w zasadzie sprawa, którą chciałem poruszyć, to nadprogramowy zysk NBP. Jak państwo wiedzą, kurs walutowy, który również wynika z ryzyka inwestycyjnego, odpływ kapitału spekulacyjnego lub mniej spekulacyjnego, który objawia się takim, a nie innym kursem walutowym, euro na poziomie 4,50 zł, dolar na poziomie 4,20 zł, to wszystko ma swój uboczny skutek w postaci prawdopodobnie wzrostu wyceny rezerw i w postaci rekordowego zysku Narodowego Banku Polskiego. Przy okazji można by szacować, że co najmniej 7,5 mld wpłynie dodatkowo do budżetu, a to w budżecie nie jest uwzględnione na dzień dzisiejszy. Proszę państwa, jeśli macie państwo tę nadprogramową nadwyżkę, to albo obniżcie deficyt, a wtedy zmniejszycie ryzyko inwestycyjne, albo przynajmniej część tych pieniędzy przeznaczcie na reformę rynku kapitałowego. To, co się dzieje na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, to jest katastrofa. Jesteśmy najsłabszą giełdą, nie wiem, czy w regionie, czy być może nawet na świecie już w tej chwili. Nie ma nowych inwestycji, odpływają spółki, płynność jest dramatycznie mała, podatek od zysków kapitałowych jest pobierany od najsłabszych, ponieważ ci lepsi mają doskonałych prawników, którzy im otwierają wszelkiego rodzaju furtki, którymi się można posługiwać, to wszystko sprawia, że rynek kapitałowy praktycznie przestaje funkcjonować. I trzeba by tutaj wspomóc rozwój rynku kapitałowego. Być może należałoby, w kontekście tego, co mówił pan poseł Szewczak o oszczędnościach obywateli, się zastanowić, czy tego rekordowego zysku NBP nie przeznaczyć, przynajmniej w części, na koszty odpuszczenia podatku od zysków kapitałowych, zawieszenia go np. na rok. Minister ma takie kompetencje, a środki, jak widać, też są na ten cel. Być może zawieszenie tego podatku i pewne działania, które miałyby na celu stymulację oszczędności oraz stymulację rozwoju rynku kapitałowego, ułatwiłyby także transfery środków europejskich na ten cel, środków, z których, jak sami przyznajecie, alokacją skuteczną macie państwo kłopot i ten pierwszy rok wykorzystania środków odsuwa się w nieskończoność do przodu. Tak że ja apeluję o to, żeby zastanowić się nad rozwojem rynku kapitałowego i przynajmniej część środków, które istnieją, które wskazuję, przeznaczyć na ten cel. Tak samo, proszę państwa, jest, jeżeli chodzi o ustawę hazardową. Zaproponowałem poprawki, dzięki którym jesteśmy w stanie, bez dużego wysiłku, przynajmniej 0,5 mld zł uzyskać dodatkowo do budżetu. A na monopol państwowy państwo chcą tu wydać 5 mld ze środków de facto publicznych, bo od spółek Skarbu Państwa. Czy naprawdę w imię budowania monopolu warto narażać Skarb Państwa i podatników na takie ryzyko inwestycyjne? Nie, nie widzę tutaj sensu i namawiam państwa do powrotu do rozwiązań, które zaakcentowałem. One zamiast wydatków w wysokości 5 mld dadzą państwu dodatkowy dochód wynoszący 0,5 mld. Na koniec odniosę się do wszelkich poprawek zgłaszanych przez posłów różnych ugrupowań, które mają na celu załatwianie przez nich spraw prywatnych, lokalnych. Są to te słynne poprawki posłów, że, powiedzmy, w miejscowości X należy wybudować obwodnicę, w miejscowości Y aquapark, a w miejscowości Z załatać dziury w drogach. Proponuję na przyszłość, żeby Sejm coś uchwalił. Jak w przypadku samorządów istnieją budżety obywatelskie, i tam, powiedzmy, prawie każdy radny popisuje się przed kampanią tym, gdzie jaki chodnik postawił, na jakiej ulicy, tak przecież my też możemy ustalić, który poseł ma jaki swój własny mikrobudżet do dyspozycji na lokalne inwestycje. I nie będzie czegoś takiego, jak w tej chwili, że jest kilkaset poprawek dotyczących lokalnych spraw, które nie mają żadnych szans powodzenia. (Oklaski) Jest to moim osobistym zdaniem festiwal populizmu i demagogii, niemający nic wspólnego z rzetelną pracą poselską. Dlatego być może lepiej byłoby naprawdę, jeszcze raz powtórzę, uchwalić jakiś budżet poselski... (Poseł Tadeusz Cymański: Obywatelski.) Nie obywatelski, poselski - i każdy poseł miałby swoją działkę, przeznaczyłby ją sobie na to, co mu najbardziej pasuje, i wszyscy byliby zadowoleni, i nie mielibyśmy 300 bezsensownych poprawek, nad którymi musimy procedować. Dziękuję bardzo. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Joachim Brudziński)