Mówca: Marek Wójcik
Data: 2019-04-03 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Celem proponowanej przez rząd nowelizacji jest przyspieszenie udostępniania danych z rejestru PESEL i rozładowanie zatoru, który powstał w Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. O ile rozumiemy potrzebę przyspieszenia obsługi zapytań dotyczących danych zawartych w rejestrze PESEL, o tyle uważamy, że zaproponowane przez rząd rozwiązanie niestety zwiększa ryzyko wycieku danych z rejestru PESEL i dostępu do tych danych przez nieuprawnione podmioty. Rząd proponuje przekazanie zadania realizowanego dziś przez MSWiA do 2,5 tys. gmin. Będzie to wyłączna kompetencja gmin, w związku z czym wszystkie zapytania o dane, zarówno ze strony podmiotów publicznych, jak i ze strony podmiotów prywatnych, będą po prostu kierowane do gmin i gminy będą zobligowane do udzielenia odpowiedzi, w związku z tym, że rejestr PESEL jest odmiejscowiony, niezależny od miejsca zamieszkania osoby, której będzie dotyczyło zapytanie. W związku z tym pojawia się pewnego rodzaju wątpliwość. O ile gminy są przygotowane do obsługi zapytań podmiotów publicznych, które często wynikają z takich czynności powtarzalnych, w tym z pracy gminnych ośrodków pomocy społecznej, o tyle w przypadku wniosków podmiotów prywatnych realizacja tych zadań może być bardziej skomplikowana. Mamy podstawową wątpliwość, czy urzędnik - często dotyczy to małej gminy, gdzie na sprawy związane z ewidencją ludności przeznaczony jest jeden etat, czasem półtora etatu, jeśli chodzi o osoby, które na co dzień zajmują się tego typu zadaniami - będzie w stanie rozpatrzeć często skomplikowaną sprawę, z którą zwraca się do niego np. kancelaria windykacyjna. Uważamy, że taki urzędnik w małej gminie, który będzie pytany o udostępnienie danych osób nie tylko z tej gminy, ale przecież z całego kraju, w starciu z wielką firmą windykacyjną będzie po prostu bezbronny. Już dziś w MSWiA, gdzie obsługiwane są wnioski prywatne, często wnioski bardzo skomplikowane, nawet 90% wniosków wymaga tyle pracy, że - jak poinformował wczoraj pan minister - to są sprawy, które się przeterminowały. Dlatego proponujemy pewne rozwiązanie, które naszym zdaniem jest rozwiązaniem dużo bezpieczniejszym. Widzimy potrzebę rozładowania tego zatoru, który powstał, i przyspieszenia procesu obsługi zapytań. Rzeczywiście proponujemy, aby gminy realizowały zadania związane z udostępnieniem danych z rejestru PESEL w zakresie wniosków podmiotów publicznych, natomiast jeżeli chodzi o podmioty prywatne, chcielibyśmy, aby w dalszym ciągu to zadanie obsługiwało Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Doprowadziłoby to do takiej sytuacji, w której sprawy powtarzalne, których rzeczywiście jest więcej - z ogólnych szacunków wynika, że jest to ok. 300 tys. spraw rocznie - byłyby rozpatrywane na poziomie gminnym, natomiast jeżeli chodzi o sprawy, które są bardziej skomplikowane i często wymagają po prostu fachowej wiedzy w zakresie oceny tego, czy zwracający się podmiot ma interes prawny, żeby takie dane uzyskać, to obsługę takich wniosków należy jednak pozostawić Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji. Chcielibyśmy zwrócić również uwagę na to, że planowany pierwotnie termin wejścia w życie ustawy, czyli 1 maja 2019 r., to jest termin kompletnie nierealistyczny. Na szczęście w trakcie obrad komisji udało się ten termin przedłużyć. Dziś vacatio legis zostało inaczej skonstruowane. Samorządy będą miały 30 dni na przygotowanie się do wdrożenia tej ustawy. Natomiast uważamy, że ten okres vacatio legis powinien być jeszcze dłuższy po to, żeby samorządy miały możliwość przeszkolenia swoich pracowników głównie w zakresie obsługi właśnie tych bardziej skomplikowanych wniosków, gdy konieczne będzie ocenienie tego, czy zwracający się podmiot rzeczywiście ma interes prawny w tym, żeby uzyskać dane z rejestru PESEL. Dlatego kolejna poprawka, którą przygotował mój klub, dotyczy wydłużenia vacatio legis i wejścia w życie tej ustawy po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)