Mówca: Monika Rosa
Data: 2017-11-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Główny cel projektowanej regulacji dotyczący rozszerzenia prawa koalicji związkowej nie budzi wątpliwości. Wiąże się on wprost z realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. Chodzi o przyznanie osobom wykonującym pracę zarobkową prawa do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich. Natomiast wątpliwości i zastrzeżenia, jakie wiążą się z tym projektem, budzi sposób realizacji tego celu oraz warstwa legislacyjna dokumentu, która z pewnością utrudni stosowanie ustawy w praktyce. A zatem cel jest słuszny, ale sposób jego realizacji odbiega od doskonałości. Główne zastrzeżenia dotyczące tego projektu ustawy są następujące. Po pierwsze, bardzo nieprecyzyjna jest definicja osoby wykonującej pracę zarobkową. W trakcie prac zespołu problemowego Rady Dialogu Społecznego toczyła się szeroka dyskusja na temat definicji osoby wykonującej pracę zarobkową, ale nie wypracowano konsensusu w tej sprawie. Definicja, którą państwo proponujecie, obejmuje trzy elementy, a mianowicie osoba taka: nie zatrudnia do pracy innych osób, nie ponosi ryzyka gospodarczego i ma interesy zawodowe związane z wykonywaniem pracy. Stawiam pytanie: Kto będzie interpretował te przepisy? To jest bardzo nieprecyzyjna definicja i trudno będzie zarówno pracodawcom, jak i związkom zawodowym określić, czy dana osoba rzeczywiście spełnia te kryteria, czy nie. Precyzyjne zdefiniowanie takiej grupy jest bardzo ważne, ponieważ te osoby uzyskają takie same uprawnienia jak pracownicy do tworzenia swoich związków zawodowych, które będą miały pełne uprawnienia. Po drugie, mogą pojawić się problemy z określeniem, czy dana organizacja związkowa posiada uprawnienia organizacji zakładowej. Uprawnienia te, przypomnijmy, zgodnie z projektem ustawy przysługują organizacji, która zrzesza co najmniej 10 członków będących pracownikami u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji lub innymi niż pracownicy osobami wykonującymi pracę zarobkową, które świadczą pracę przez co najmniej 6 miesięcy na rzecz pracodawcy objętego działaniem tej organizacji, tyle że w projekcie brzmienie przepisu wskazuje, iż nie chodzi tu tylko o zatrudnienie ciągłe, co przy ustalaniu faktu posiadania statusu organizacji zakładowej może powodować konieczność ustalania przez pracodawcę łącznego okresu zatrudnienia także wstecz. Analogiczny problem może się pojawić w przypadku definiowania reprezentatywności organizacji związkowej, jak również bazy do jej ustalenia. Pomimo wielokrotnych uwag zgłaszanych ze strony organizacji pracodawców w trakcie prac zespołu problemowego nie uwzględniono konieczności zdefiniowania doraźnej czynności wynikającej z pełnienia funkcji związkowej, która daje pewne przywileje, np. wykonywania tej doraźnej funkcji związkowej i pobierania wynagrodzenia w tym samym czasie, kiedy wykonywana jest praca. Definicja ta może być nadużywana, w związku z tym stawiam pytanie, jaka jest jej szczegółowa interpretacja i w jaki sposób te ewentualne nadużycia będzie można wyeliminować. Wątpliwości budzi także to, czy osoby wykonujące pracę zarobkową mogą być objęte szczególną ochroną stosunku prawnego na takich samych zasadach jak pracownicy. Taka konstrukcja przepisów, jak się wydaje, wprost narusza zasady rządzące reżimem prawa cywilnego, u którego podstaw leży zasada swobody umów. Prosiłabym o odpowiedź na to pytanie. Z pewnością będziemy zgłaszać poprawki do tego projektu ustawy, ponieważ ustawa będzie stwarzała problemy zarówno pracodawcom, z pewnością obciąży ich dodatkowymi kosztami, jak i związkom zawodowym - problemy związane z interpretacją. Z pewnością ten projekt ustawy będzie można napisać lepiej.