Mówca: Łukasz Schreiber
Data: 2017-11-23 (Sejm RP, kadencja 8)

Jest to coś niesamowitego, jakie sobie państwo wystawiacie świadectwa. (Poseł Rafał Grupiński: Proszę nie mówić głupstw, to nie będziemy dogadywać.) (Poseł Agnieszka Pomaska: Pan sam sobie wystawia świadectwo.) Wysoka Izbo! W czym rzecz? Przecież członkowie komisji wyborczych, i jednej, i drugiej, będą wybrani dokładnie na tej samej zasadzie. W ich skład będą wchodzili przedstawiciele wszystkich partii, wszystkich komitetów, które przekroczyły próg wyborczy do Sejmu, także tych, które przekroczyły próg i mają swoich reprezentantów w sejmiku wojewódzkim. Jest dla nich sześć miejsc. To oznacza w obecnym stanie rzeczy, że opozycja ma tam zagwarantowaną przewagę 5 do 1. Pozostałe miejsca będą zaś rozlokowane w odniesieniu do pozostałych komitetów wyborczych. Sprawa następna. Polskie organizacje społeczne zostaną dopuszczone do obserwowania wyborów. Mieliśmy zupełnie niesamowitą sytuację, w której to zagraniczne... (Poseł Rafał Grupiński: Kluby ˝Gazety Polskiej˝.) ...międzynarodowe organizacje miały do tego prawo, a polskie organizacje, które od wielu lat zajmują się tą problematyką, miały uniemożliwioną obserwację procesu wyborczego. Przewodniczący... To jest oczywiście pewne utrudnienie, ale daje też pewność tego, że wyniki w żaden sposób nie zostały skręcone. A więc przewodniczący komisji podczas liczenia głosów będzie brał do ręki kartę, pokazywał ją wszystkim obecnym i głośnio oznajmiał, czy jest ważna, czy dany głos jest ważny i na kogo został oddany. Wszyscy członkowie będą robili notatki i dopiero wówczas te głosy będą sprawdzane wzajemnie. Każdy członek - to również jest rzecz niezwykle istotna - otrzyma kopię protokołu po zakończeniu pracy. Bez tych zmian, po tej kompromitacji w roku 2014, gdy czekano wiele dni na wyniki, gdy czasem nie było wiadomo, zwłaszcza w dużych ośrodkach miejskich, gdy to się ważyło bardzo niewielką ilością głosów, kto wejdzie do II tury, a kto nie, nie można czasem było ustalić przez kilka dni ostatecznego wyniku wyborów... Każdy komitet przynajmniej będzie mógł to zrobić na własną rękę. Co więcej, to da pewność, Wysoka Izbo, co do tego, że wszystkie komitety będą dysponowały pełną listą protokołów. Aha, jeszcze jedna ważna rzecz z tym związana: te protokoły będą także musiały zostać umieszczone w sieci. Wysoka Izbo, to jest rzecz niesamowita, ale ciągle nie mamy umieszczonego tego z wyborów samorządowych z roku 2014. Nie ma tego na stronach Państwowej Komisji Wyborczej. A jeżeli jest, to tak ukryte, że trudno to zobaczyć. (Poseł Sławomir Nitras: Tylko ktoś, kto nie ma pojęcia, może mówić, że nie ma.) Oczywiście nie ma, dlatego że to dzisiaj nie jest obligatoryjny zapis. Państwowa Komisja Wyborcza także zostanie zobligowana do sprawdzenia kart do głosowania i innych dokumentów z wyborów w celu wykluczenia podejrzenia nieprawidłowości w przebiegu wyborów. To wszystko plus to, o czym od dawna mówiło także Prawo i Sprawiedliwość, wzmocnienie roli, znaczenia i pozycji... (Poseł Rafał Grupiński: To, że grzebiecie przy ordynacji, znaczy, że się kończycie.) ...mężów zaufania, te wszystkie rzeczy mają przynieść całkowitą pewność co do tego... Chodzi o to, żeby nikt nie mógł kwestionować wyniku wyborczego. Zdaję sobie sprawę, Wysoka Izbo, z tego, że sam proces przeliczania głosów może trwać ciut dłużej. Zdajemy sobie z tego sprawę jako posłowie, którzy pracowali nad tym projektem ustawy. Ale przywrócenie wiary i poczucia Polaków i poczucia także wszystkich partii, wszystkich komitetów, które startują w tych wyborach... (Poseł Jakub Rutnicki: Proszę nas nie uszczęśliwiać, naprawdę, i samorządów.) To jest znacznie ważniejsze od zadowolenia z tego, że skończymy pracę 3 godziny wcześniej. Wysoka Izbo! Sprawa trzecia, czyli zmiany strukturalne, zmiany, które, jak rozumiem, wywołują najwięcej emocji. Dwukadencyjność wójtów, burmistrzów, prezydentów miast. Tak, to jest zmiana, którą Prawo i Sprawiedliwość proponowało od dawna. To jest zmiana, co do której wysuwaliśmy szereg argumentów, bowiem właśnie w tych organach często dochodzi do sytuacji - a przynajmniej jest to możliwe - w których wykorzystywana jest potężna władza skierowana wobec jednostki. Wysoka Izbo, jest absolutną nieprawdą i fake newsem znowuż ze strony opozycji, jakoby ta zmiana, przygotowana w ten sposób, by I kadencję liczyć od roku 2018, była zaplanowana, aby to cofnąć w czasie, czyli żeby zaliczyć kadencje, które już zostały odbyte. To jest absolutna nieprawda, to jest, nie chcę używać bardzo mocnych słów, rzeczywiście próba manipulacji. Następna rzecz, zniesienie organizacji wyborów przez wójtów. I tu znowu, Wysoka Izbo, próba tworzenia takich fake newsów, że teraz ktoś chce, że komisarze będą nie wiem co robili z tymi wyborami. Wysoka Izbo! Sytuacja, w której to osoba najbardziej zainteresowana tym, jak się odbywają wybory, osoba, która jest do tego nieuczciwa, która nie ma skrupułów... Jeżeli łączy się to z tym, że mamy do czynienia z małą gminą, gdzie stosunkowo łatwo przeprowadzić taki proces, doprowadza to do sytuacji zupełnie skandalicznych. Znamy w skali kraju szereg procesów... (Poseł Sławomir Nitras: Prezes powie, co będą robić.) (Poseł Sławomir Nitras: Ale wojewoda PiS też nie jest obiektywny, jeśli chodzi o wybory.) ...znamy także osoby skazane za fałszowanie wyborów. Są to wójtowie, sekretarze gmin itp. Są to także, niestety, byli w przeszłości, członkowie obwodowych komisji wyborczych. (Poseł Sławomir Nitras: Wszyscy kradną, a tylko jeden jest uczciwy.) Następna sprawa, rozszerzenie możliwości kandydowania. Wysoka Izbo! Rozszerzenie możliwości kandydowania po to... (Poseł Jakub Rutnicki: Program 5000+ dla swoich.) ...by osoba, która kandyduje w wyborach, nie musiała mieszkać na terenie danej gminy. Wszyscy państwo na tej sali doskonale wiecie... (Poseł Sławomir Nitras: To jest kabaret.) (Poseł Jakub Rutnicki: Czyli spadochroniarze z PiS-u.) ...że bardzo często, zwłaszcza w dużych miastach, osoby wyprowadzają się kawałek dalej, do ościennej gminy, z różnych powodów. (Poseł Sławomir Nitras: To niech się przemeldują.) Czy w związku z tym mamy im zakazać... Czasem są to osoby, które są wieloletnimi radnymi albo przez wiele lat były zaangażowane w życie miasta. Czy mamy w związku z tym doprowadzić do takiej sytuacji, i powielać sytuację, która ma miejsce dzisiaj, że są fikcyjnie zameldowani u babci, cioci i udają, chociaż mieszkają z rodziną, że z żoną się tylko widują, bo takie odpowiedzi często padają. Dlaczego, ktoś zapyta, bo myśleliśmy, nie wiem... Nie tylko do sąsiedniej gminy, bo znany takie przypadki, że czasem nie jest to sąsiednia gmina, ale trochę dalej. Czasem w jednym miejscu się pracuje, a w drugim się żyje. Dlaczego mamy takie osoby wykluczać, pozbawiać możliwości kandydowania? (Poseł Sławomir Nitras: Bo nie mieszkają w tej gminie.) (Poseł Agnieszka Pomaska: Nie rozumie pan idei samorządności.) Po czwarte, zniesienie w tym temacie szeregu absurdów, które się namnożyły. Nie wiem, czy każdy z państwa zdaje sobie sprawę, ale każdy z nas, prowadząc kampanię wyborczą, jadąc na rynek miasteczka, każdy z nas, zostawiając tam samochód i idąc z ulotkami, w zasadzie w obowiązującym stanie prawnym powinien mieć podpisaną umowę z samym sobą na wypożyczenie tegoż samochodu. Tego rodzaju rzeczy zostają zniesione. Zostaje także wprowadzona dodatkowa rzecz dla małych komitetów wyborczych, zwłaszcza dla nich szczególnie ważna, czyli niezaliczanie do limitu ulotek, plakatów, małych form prowadzenia kampanii, opłaty za wynajem sali i tym podobnych spraw. Do limitu będą się wliczały tylko reklamy w mediach, reklamy wielkopowierzchniowe. Zawieszenie, nie wiem, baneru na płocie znajomego, przyjaciela czy sympatyka dzisiaj tak naprawdę musiało być poprzedzone odpowiednią umową. Dzięki temu przepisowi wszyscy będą to mogli zrobić i wywiesić ten baner, jeżeli tylko będą mieli na to ochotę. Tak samo będą go mogli trzymać tak długo, jak długo mają na to ochotę. Bo dziś po 30 dniach teoretycznie wszczyna się różnego rodzaju... nakazuje im się, by usunęli ten materiał. Oczywiście, materiały powinny być usunięte z przestrzeni publicznej, z miejsc ogólnodostępnych... (Poseł Krystyna Skowrońska: Sto lat, sto lat.) ...z miejsc, w którym komitet mógł je zawiesić. Ale dlaczego nie mogę trzymać na płocie swojego mieszkania, jeżeli mam takie hobby, baneru swojego kandydata dłużej niż 30 dni? (Poseł Marcin Kierwiński: Płot ma pan na mieszkaniu?) Następna sprawa. Zmiana obwodów tylko ze względu na zmianę granic gminy, liczbę wybieranych radnych lub zmianę liczby mieszkańców. Tu, Wysoka Izbo, przechodzimy do tego, by wprowadzić owych komisarzy. Otóż do tej pory, Wysoka Izbo, ci, którzy byli najbardziej zainteresowani, i ci, którzy byli najbardziej, można powiedzieć, żywo zainteresowani wynikiem późniejszym wyborów i swoim sukcesem, kroili okręgi wyborcze, stwierdzali, w jaki sposób mają przebiegać granice pomiędzy okręgami. Lepszą sytuacją w naszym przekonaniu jest to, żeby te okręgi zostały zaproponowane, gdy zmian dokonują komisarze, by nie trzeba było, jak czasem się dzieje... (Poseł Rafał Grupiński: Komisarze ludowi, dodaj, czyli PiS-owscy.) ...by nie dochodziło do karkołomnych kłótni w niektórych samorządach, np. pomiędzy radą a burmistrzem, o to, w jaki sposób te okręgi mają przebiegać. Kolejna sprawa. Likwidacja okręgów jednomandatowych w wyborach do rady gminy. Oczywiście przy tej okazji również pojawia się szereg fake newsów. Część ludzi odbiera to, że nie będą przeprowadzane wybory większościowe, gdy chodzi o wójtów, burmistrzów i prezydentów. To jest oczywista nieprawda, będą. Sprawa dotyczy tylko i wyłącznie rad gmin. Słyszymy czasem, że teraz odzywają się ludzie z Białegostoku, Łodzi czy Warszawy, że coś upolityczniamy, gdy tymczasem w ich gminach, w ich miastach zupełnie nic się nie zmieni. Wysoka Izbo, dlaczego w ogóle to proponujemy? Tu oczywiście pada argument, że chodzi o to, aby duże komitety wyborcze na tym zyskały. To jest fałszywa argumentacja, która nie ma nic do rzeczy i nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. To jest argumentacja tego rodzaju, żeby, jak rozumiem, uderzyć we wnioskodawców, ale zwrócę uwagę na sytuację, która mamy obecnie, na stan prawny, Wysoka Izbo. Mamy w wypadku gmin okręgi jednomandatowe, mamy w wypadku powiatów małe i średnie okręgi liczone proporcjonalnie, od 3 do 10 radnych wybieramy w każdym z nich, i mamy w województwie średnie albo duże okręgi, mamy w nich wybierać od 5 do 15 radnych. Wysoka Izbo! Czy nie jest uczciwym, racjonalnym rozwiązaniem to, by zmniejszyć możliwość manewrowania, jeśli chodzi o okręgi, także w związku z wprowadzeniem komisarzy i tymi różnymi wątpliwościami, które ktoś mógłby mieć? Chodzi też o jasne i sztywne określenie, że wybieramy od trzech do siedmiu radnych w każdej gminie, powiecie i województwie. To jest, po pierwsze, racjonalne, po drugie, dla wszystkich czytelne... (Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska: Czytelne, tak.) ...a po trzecie, nie daje możliwości zbyt dużej manipulacji przy tym. No to jest więc to rozwiązanie, zapraszamy do dyskusji nad nim. Ktoś może powiedzieć, że powinno być od czterech do ośmiu, ktoś jeszcze inaczej, no ale obecna sytuacja wydaje się zupełnie niezrozumiała. Tak jak zupełnie niezrozumiałe, Wysoka Izbo, jest twierdzenie, że to doprowadzi do jakiegoś upolitycznienia wyborów. (Poseł Marcin Kierwiński: Absolutnie.) (Poseł Jakub Rutnicki: Więcej lokalnych liderów, ale tylko z PiS.) To jest absolutny nonsens, bowiem w roku 2010, kiedy funkcjonowała taka ordynacja, komitety poza ugrupowaniami, które miały miejsce w parlamencie, uzyskały 55% głosów, uzyskały ponad 70% mandatów radnych. No jeżeli to jest upolitycznienie wyborów, to trudno zrozumieć, o co tutaj chodzi. Wysoka Izbo! Tak naprawdę jednak zmiana tego wiąże się z trzema podstawowymi sytuacjami i z trzema podstawowymi zagrożeniami, których chcemy uniknąć. Pierwsza sytuacja to taka, do której dochodzi bardzo często właśnie w małych gminach, gdy lokalny popularny burmistrz, wójt wprowadza ze sobą wszystkich radnych, tak że 15 na 15 wygrywa we wszystkich okręgach... (Poseł Jakub Rutnicki: No i dobrze, skoro jest tak popularny. Boli? Boli?) (Poseł Rafał Grupiński: Nie wprowadza, tylko ludzie wprowadzają.) ...gdy jego komitet uzyskuje dwadzieścia kilka, trzydzieści 30% głosów. (Poseł Sławomir Nitras: Ale ludzie wybrali.) Druga sytuacja. Dzieje się to samo, ale dochodzi do drugiej tury wyborów i w drugiej turze wyborów opozycyjny kandydat zwycięża i ma całą radę przeciwko sobie, która zaczyna od czego? Od obniżenia mu uposażenia do kilku tysięcy, do najniższego... (Poseł Sławomir Nitras: Może nie rozmawiajmy o obniżaniu wynagrodzeń.) (Poseł Jakub Rutnicki: A w Olsztynie to kto tak robił? PiS tak robił.) ...i od tego, by torpedować jego pracę. Wysoka Izbo, to są sytuacje, których należy uniknąć. Trzecia sytuacja, której należy uniknąć, jest taka, by radny nie był zainteresowany tylko połową swojego sołectwa czy połową swojej ulicy, z których zostaje wybrany, ale by myślał w kategoriach szerszych, w kategoriach całej gminy, a przynajmniej jej sporej części. Także po to, by wójt czy burmistrz - prezydentów to nie dotyczy, bo w miastach na prawach powiatu nic się nie zmienia - nie mogli, w cudzysłowie, ukarać radnego za to, że zadaje niewygodne pytania i w związku z tym na dane sołectwo nie przeznaczać pieniędzy. Przecież takie sytuacje miały miejsce. (Poseł Jakub Rutnicki: Ale wy tak robicie w tej chwili.) Jeżeli ktoś udaje, że tak nie było albo że tego nie wie, to albo jest zupełnie naiwny, albo udaje i próbuje kłamać. (Poseł Sławomir Nitras: Niech pan rzecznika praw obywatelskich o to zapyta.) (Poseł Krystyna Skowrońska: Wy robicie tak.) (Poseł Rafał Grupiński: To jest wasz sposób myślenia.) Wysoka Izbo! Kolejna rzecz. W związku z tym, że wprowadzamy tego rodzaju rozwiązania, rozumiemy, że może to spowodować to, żeby komitety obywatelskie miały jak najmniej trudności, wprowadzamy dla nich szereg udogodnień. W gminach do 20 tys. mieszkańców nie trzeba będzie przekroczyć progu wyborczego, a więc często będzie wystarczyło, że zbiorą się trzy czy cztery osoby z danego okręgu, z danego rewiru, będą kandydowały i sprawa rozwiązana. Następna rzecz, która jest tutaj szczególnie istotna, to także zmniejszenie, ułatwianie różnego rodzaju takich proceduralnych spraw dla obywatelskich komitetów właśnie w małych gminach, które często się borykały z różnymi problemami. (Poseł Sławomir Nitras: Dzisiaj się jeden człowiek może zgłosić. A teraz nie będzie mógł.) Wysoka Izbo! Następna sprawa to zniesienie limitów, o którym była mowa - żeby nie liczono tu tych ulotek czy innych drobnych materiałów - a które jest udogodnieniem nie tylko dla komitetów obywatelskich, ale dla samych kandydatów, którzy startują w tych wyborach. (Poseł Sławomir Nitras: Nie ma już samych kandydatów w tych wyborach.) Kolejna sprawa. Organizacja wyborów przechodzi w ręce komisarzy wyborczych, o tym już mówiłem. (Poseł Sławomir Nitras: PiS-u.) (Poseł Jakub Rutnicki: PiS chce przejąć...) W ręce komisarzy, bo oczywiście, bo oczywiście lepiej, jak to organizowali wójtowie tym zainteresowani. (Poseł Marcin Kierwiński: Cała władza w ręce komisarzy.) Następna sprawa. Możliwość odwołań, która jest zapisana w tym projekcie. Tylko że spora część z państwa - sądząc na podstawie tego, co słyszę, jak się zachowujecie na tej sali - w ogóle go nie przeczytała, bo jest tu zapisana możliwość odwołań od ustaleń komisarza... (Poseł Sławomir Nitras: Najważniejszych komisarzy.) ...jeśli chodzi o te wprowadzone zmiany okręgów. Będzie się można odwołać... (Poseł Rafał Grupiński: Do kogo?) ...do Państwowej Komisji Wyborczej. Jest również zapisana możliwość złożenia skargi z kolei na Państwową Komisję Wyborczą, skargi związanej z wytycznymi PKW do Sądu Najwyższego. (Poseł Rafał Grupiński: Sąd Najwyższy przejmujecie.) Jeżeli to nie są uczciwe rozwiązania, to muszę powiedzieć, że jestem zaskoczony. Kolejna sprawa to terytorialne komisje wyborcze, które będą wszędzie, na wszystkich polach, dziewięcioosobowe, z których na wszystkich polach będzie sześciu kandydatów wybranych z komitetów, które w wyborach parlamentarnych cieszyły się największym poparciem, ale także tych, które mają reprezentację w sejmiku wojewódzkim. Ta procedura i ten pomysł są przełożone na wszystkie szczeble Państwowej Komisji Wyborczej i wszystkie szczeble okręgowych, obwodowych, terytorialnych komisji wyborczych. Wysoka Izbo! Wreszcie na koniec reforma Państwowej Komisji Wyborczej. (Głos z sali: Ooo...) Reforma... (Poseł Jakub Rutnicki: Reforma, czyli deforma.) ...o której jako Prawo i Sprawiedliwość mówiliśmy nierzadko, która naszym zdaniem jest potrzebna, ale którą chcemy wprowadzać dopiero po roku 2019, po najbliższych wyborach parlamentarnych, nie znając przecież ich wyniku. Ta reforma ma doprowadzić do tego, by znowu zwiększyć poczucie bezpieczeństwa i zwiększyć poczucie pewnej stabilizacji i tego, że nic się tam nie dzieje złego, zwłaszcza jeśli chodzi o ugrupowania opozycyjne, bowiem jest w nim takie zapewnienie, by na dziewięciu członków po jednym wybierał, zgłaszał Naczelny Sąd Administracyjny i Trybunał Konstytucyjny, natomiast siedmiu było zgłaszanych przez Sejm. Przy czym największy klub w Sejmie, nawet gdyby miał 90% miejsc, nie może mieć więcej niż trzech przedstawicieli. A więc największy klub nie może mieć więcej niż trzech na dziewięciu przedstawicieli w Państwowej Komisji Wyborczej. Mieć. Co to znaczy: mieć? Chodzi o osoby, które rekomenduje do Państwowej Komisji Wyborczej. Tak samo jak od lat rekomendujemy... (Poseł Sławomir Nitras: To akurat wiecie dobrze.) ...choćby do Trybunału Konstytucyjnego. Wysoka Izbo! Podsumowując. Ten projekt ustawy ma zapewnić jak najwięcej swobód - i je poszerzyć - jeśli chodzi o udział obywateli w procesie wyborczym. Ma zagwarantować i wzmocnić pozycję radnych. Ma spowodować, by obywatele, którzy często ufają swoim samorządowcom, mogli... (Poseł Sławomir Nitras: Jeszcze bardziej ufać.) ...mieć jeszcze większy udział w swojej władzy. Ma zagwarantować jawność i przejrzystość procesu wyborczego. Ma także wprowadzić strukturalne zmiany, dzięki którym nie będzie można i nikt nie będzie mógł mieć wątpliwości co do tego, w jaki sposób proces wyborczy przebiegał. (Poseł Rafał Grupiński: W związku z tym wszyscy będą mieli wątpliwości.) To są zmiany i propozycje nie tylko kompromisowe i nie tylko uwzględniające głosy samorządowców, ale także często głosy opozycji, które padały na tej sali. To są propozycje, które mają zapewnić, by obywatele odzyskali wiarę, pełną wiarę w to, jaki będzie wynik wyborczy. (Poseł Rafał Grupiński: Wiarę zostawcie w spokoju.) Także w sytuacji, w której mamy tak bardzo zaostrzający się spór, w której mamy tak często wzajemne oskarżenia, które padają. Chodzi o to, aby wszyscy, wszystkie partie, wszystkie kluby, ale także nasi obywatele mogli mieć pewność, że jedni drugim będą patrzyli na ręce i że nie dokonają się żadne nieprawidłowości. Wysoka Izbo! Wspomniałem o Zimbabwe. Prezydent Mugabe przedwczoraj złożył urząd. Mam nadzieję... Zachęcam państwa do tego, byśmy od dzisiaj zaczęli, Wysoka Izbo... (Oklaski, gwar na sali) (Poseł Marek Sowa: Brawo!) (Poseł Jakub Rutnicki: Tak jest, dość Zimbabwe w Polsce.) ...prace, by nigdy się nie powtórzyła sytuacja z roku 2014, by podważano wiarę obywateli w proces wyborczy. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!) (Głos z sali: Tak jest.) (Poseł Jakub Rutnicki: Piękny umysł.)