Mówca: Rolnictwa i Rozwoju Wsi Krzysztof Jurgiel
Data: 2015-12-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wniosek Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Prezydium Sejmu umieściło w porządku obrad punkt pn. Informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat programu działań resortu w obecnej kadencji parlamentu. Chciałem serdecznie za to podziękować. Jest to możliwość rozmawiania, przedyskutowania spraw dotyczących naszego rolnictwa, przedstawienia też stanowisk poszczególnych klubów odnośnie do dokumentów, które przygotował resort rolnictwa, wyciągnięcia z tego wniosków i oczywiście wykorzystania ich podczas dalszych prac nad programem działania rządu i resortu w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi. Zgodnie z exposé pani premier nasz rząd i ja też jako minister jesteśmy za tym, aby słuchać obywateli, słuchać tutaj, w tym przypadku, parlamentarzystów, wykorzystywać to w swojej pracy tak, aby realizować zadania w stosunku do społeczeństwa, które mają doprowadzić do poprawy jakości życia w Polsce, w tym przypadku mówimy o obszarach wiejskich. Stosowny dokument przekazaliśmy państwu jako resort, jest on zawarty w jednym z druków sejmowych. Ten dokument przedstawia właśnie kierunki czy program działań resortu rolnictwa i rozwoju wsi na lata 2015-2019. Jaka jest filozofia naszego działania? Po pierwsze, dokonaliśmy analizy polityki prowadzonej w latach 2008-2015 na obszarach wiejskich, a także opisaliśmy skutki tej polityki, wskazując na obszary i stan spraw, które były realizowane. Jest to dokładnie opisane w dokumencie, ja tylko wskażę, że w wyniku tej polityki nasi rolnicy nie mają równych warunków konkurencji na jednolitym europejskim rynku, mają niższe dopłaty, inne uregulowania, które są niekorzystne dla funkcjonowania tego obszaru. Druga sprawa to rozregulowane rynki rolne, szczególnie ostatnio mamy problemy, jeśli chodzi o rynek mleka, rynek wieprzowiny. Nie przygotowano rozwiązań dotyczących ubezpieczeń, systemu ubezpieczeń upraw i zwierząt, nie ma ustawy o stabilizacji dochodów rolniczych, o funduszu gwarancyjnym. Było to wszystko zapowiadane 8 lat temu, niestety do realizacji tych zadań nie doszło. Inne sprawy to zmiana polityki dotyczącej obszarów wiejskich. Myślę tutaj o tym, że w dokumentach programowych, jakie przygotował rząd Prawa i Sprawiedliwości w latach 2006 i 2007, wprowadziliśmy w Polsce zrównoważony rozwój i przyjęta ówczesna polityka umożliwiała wyrównanie w niedługim czasie poziomu życia na obszarach wiejskich w stosunku do miast. Niestety w 2008 r. dokonano zmiany tej polityki, przeformułowano te podstawowe dokumenty, takie jak ˝Krajowa strategia rozwoju regionalnego˝, jak programy operacyjne, które wynikały z polityki spójności. Doprowadziło to do pogorszenia, do rozwarstwienia i dochodów, i jakości życia między miastem a wsią. Zapowiadano też wiele spraw dotyczących konsolidacji instytucji, dotyczących bezpieczeństwa żywności czy też połączenia niektórych agencji, w tym agencji płatniczych. Wydaje się, że 8 lat to długi okres, ale w tym czasie rzeczywiście, jeśli chodzi o funkcjonowanie rolnictwa i obszarów wiejskich, mało zrobiono. Przejmując resort rolnictwa i rozwoju wsi, przedstawiliśmy właśnie ocenę tych 8 lat, ale są też sprawy, które wymagają dalszego wyjaśnienia. Przyjdzie czas, gdy odpowiednie organy, instytucje, które są powołane do oceny tego, tak jak Najwyższa Izba Kontroli czy instytucje audytowe, przedstawią raporty i wtedy będzie można Wysokiemu Sejmowi przedstawić wyniki tych spraw. Te zaniedbania dotyczą braku odpowiedniego systemu w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co doprowadziło do powstania opóźnień i kłopotów związanych z realizacją wypłat za rok 2015, a także opóźniających się, skutkujących opóźnieniem za rok 2016. Sprawy polityki kadrowej. Było to oceniane przez Najwyższą Izbę Kontroli, przez kancelarię ówczesnego premiera pana Donalda Tuska. Tutaj określano to jako nepotyzm, kolesiostwo, wykorzystywanie instytucji państwowych do obsadzania stanowisk działaczami politycznymi. Taki stan zastaliśmy. Jak mamy działać w latach 2015-2020? Po pierwsze, naszym zadaniem jest realizacja zadań i spraw wynikających z trzech podstawowych działów administracji rządowej, myślę tutaj o działach: rolnictwo, rozwój wsi, rynki rolne. Tam są zapisane te sprawy. Ponadto polityka spójności, też programy rządowe. I to jest to zadanie, które na bieżąco jest realizowane i to jest obowiązkiem ministra, który w imieniu rządu jest odpowiedzialny za te działy administracji rządowej, i to realizujemy. Dokonaliśmy oceny, powstał odpowiedni dokument, wykaz spraw niezrealizowanych w resorcie czy też wymagających pilnej realizacji. Sukcesywnie będzie to realizowane. Następna sprawa, którą uruchomiliśmy, jest to wystąpienie do ok. 150 instytucji, organizacji, organizacji, które chcą przedstawić problemy i wnioski, aby one były zrealizowane przez resort. Do 20 grudnia otrzymujemy, zbieramy w zasadzie te wnioski, opracowany będzie katalog tych spraw, przewidujemy dziś - otrzymaliśmy pierwsze pisma - że pewnie będzie ich około tysiąca. Zrobimy taki katalog, rejestr i te sprawy sukcesywnie, z udziałem przedstawicieli tych organizacji, będziemy kierowali do legislacji czy do programu, czy też odpowiemy, że realizacja tych zadań nie jest możliwa. Tych spraw jest bardzo dużo. Zresztą przyjmuję wielu interesantów, którzy przedstawiają problemy, problemy, które wymagają rozwiązania. Myślę, że tutaj, przy pomocy też Wysokiej Izby, wspólnie będziemy te zadania rozwiązywali. I trzeci - czwarty w zasadzie - element to sprawa programu rolnego Prawa i Sprawiedliwości. Na bazie tego funkcjonującego systemu, który mamy, jeśli tak można powiedzieć, będziemy sukcesywnie wprowadzali konkretne punkty naszego programu, tak aby polityka rolna, która będzie prowadzona, doprowadziła do stabilizacji na rynkach rolnych, do wyrównania warunków konkurencji między naszymi warunkami w Polsce a warunkami na jednolitym rynku europejskim. Generalnie celem jest stabilne, ekonomiczne rolnictwo. I tutaj dużą sprawą, drugą, jest poprawa poziomu jakości życia na obszarach wiejskich, czyli chcemy, żeby obszary wiejskie były miejscem do godnego zamieszkania, do pracy i do wypoczynku. Takie cele stawiamy i z tym związane są też działania i zadania. Te zadania zawarliśmy w paru obszarach i w tych obszarach wymieniliśmy cel tych zadań, a następnie ich realizację. Pierwszy obszar to wspólna polityka rolna i współpraca międzynarodowa. Tutaj trzeba konsekwentnie uczestniczyć w ramach rozmów dotyczących umowy między Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską w ramach WTO. I tam dochodzą niepokojące informacje. Ostatnie negocjacje WTO były w Nairobi. Polska moim zdaniem do tej pory zbyt miękko podchodziła do tych problemów, ale sprawą najważniejszą, która jest przed nami, jest przegląd wspólnej polityki rolnej. I tutaj cały rząd przygotowuje strategię negocjacji w ramach wspólnej polityki rolnej dotyczącą perspektywy finansowej, polityki spójności, ale też przede wszystkim wspólnej polityki rolnej. Wysoka Izba podjęła w 2013 r. uchwałę w sprawie łamania przez Unię Europejską artykułów, trzech artykułów dotyczących dyskryminacji naszych podmiotów gospodarczych. Do tego musimy wrócić i twardo przedstawić Brukseli, że tak nie powinno być, żeby rozwiązania, które są przyjmowane, łamały zapisy traktatu, w tym przypadku z Lizbony. Druga bardzo ważna sprawa to sprawa rynków rolnych i działań, które w tym zakresie należy podjąć. Przede wszystkim należy dążyć do zmiany rozporządzeń unijnych, tego pakietu legislacyjnego dotyczącego rynków rolnych, w tym w obszarze zarządzania ryzykiem, gdzie odpowiednie zapisy powinny być bardziej konkretne, bo teraz zbyt dużo zostawiono swobody Komisji Europejskiej, wprowadzając akty delegowane, i rola państwa narodowego, członkowskiego jest taką rolą proszącą, a tak, jeśli chodzi o prawo, nie powinno być. Będziemy starali się przedstawiać tutaj takie wnioski, które mogą uzyskać akceptację. Zresztą w opiniach naszych przedstawicieli w Unii Europejskiej, a także przedstawicieli niektórych państw było jasne stwierdzenie, że te przyjęte rozwiązania w 2013 r. w pakiecie legislacyjnym rzeczywiście były zrealizowane pod wpływem niektórych lobby, które chciały bardzo zliberalizować ten rynek, rynek, który przy takiej globalizacji prowadzi do tego, że mamy teraz mocne, wielkie problemy, szczególnie ostatnio, na rynku trzody chlewnej. Tutaj przygotowaliśmy pakiet działań możliwych do realizacji, jeśli chodzi o trzodę chlewną. Myślę, że złagodzi to tę sytuację. Przedstawiamy to w następnym tygodniu, też z odpowiednimi rozwiązaniami, które będą zmniejszały koszty, zwiększały dochodowość produkcji trzody chlewnej. Sprawa bardzo ważna to sprawa obszarów wiejskich. Tutaj chcemy zmienić tę politykę. Wspólnie z Ministerstwem Rozwoju dokonamy zmian w tych podstawowych dokumentach rządowych, wracając z tą ideą do roku 2006, 2007, kiedy to jasno zapisano, że obszary wiejskie, cały rozwój powinien być rozwojem zrównoważonym. Tak jak mówiłem wcześniej, w 2008 r. dokonano zmiany tej polityki. My wracamy do tej sytuacji, kiedy to na obszary wiejskie będzie skierowanych więcej instrumentów i działań, które umożliwią rozwiązanie tych problemów społecznych i gospodarczych, które mamy na obszarach wiejskich. Tym dokumentem, który obejmie te wszystkie zadania i działania, łącznie z polityką spójności, będzie ˝Pakt dla obszarów wiejskich˝, pakt, który będzie zawierał określenie działań, następnie sposobu ich realizacji z finansowaniem, a także resortu i instytucji odpowiedzialnych za realizację tych działań. Tych obszarów czy możliwości jest wyartykułowanych już sporo. Jesteśmy na etapie kończenia prac nad założeniami ˝Paktu dla obszarów wiejskich˝. Chcemy, żeby od 2017 r. i w ramach nowego budżetu i finansowania rozwojowego w Polsce ten pakt zaczął już funkcjonować. Sprawa następna, którą chcemy realizować, to sprawa instytucji i organizacji istniejących w obszarze rolnictwa. Dokonamy konsolidacji instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności, powołamy też Agencję Rozwoju Obszarów Wiejskich, która poza częścią płatniczą będzie miała część rozwojową i programową. Gminy i inne jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć partnera w realizacji zadań rozwojowych adresowanych przez państwo do obszarów wiejskich. Przystąpiliśmy już do przygotowywania ustawy, która umożliwi przekazanie doradztwa rolniczego pod bezpośredni nadzór ministra. Przez te lata przekazanie doradztwa do samorządów województw doprowadziło do tego, że to doradztwo praktycznie nie funkcjonuje. Jest to bardzo potrzebny instrument w państwie, w którym trzeba obsługiwać szereg obszarów. Trzeba wprowadzić doradztwo specjalistyczne dotyczące mleczarstwa, hodowli trzody, gospodarcze, rozwoju obszarów wiejskich w sensie tworzenia miejsc pracy. To ma być taka instytucja, która powinna służyć rolnikom i mieszkańcom obszarów wiejskich. Chcemy też zmienić ustawę o izbach rolniczych, tak aby w województwach były zjazdy wojewódzkie, bo obecne izby rolnicze są rachityczne - dwóch przedstawicieli w powiatach - co prowadzi do tego, że nie jest to autentyczny głos rolników, a przecież izby rolnicze są reprezentantami wsi. Chcemy wzmocnić też udział naszych organizacji związkowych w ramach reprezentowania Polski na forum Unii Europejskiej, m.in. chodzi o COPA-COGECA, tutaj też ten głos jest bardzo potrzebny. Ważnym zadaniem jest sprawa oświaty rolniczej, szkolnictwa zawodowego, jednostek badawczo-rozwojowych, wykorzystania ich w całym procesie wprowadzania innowacji w rolnictwie. Te wszystkie zadania będziemy realizowali. Chcemy też, jeśli chodzi o system ubezpieczeń, poza zmodyfikowaniem tej ustawy, która obecnie obowiązuje, wprowadzić samorządowe towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, które będą mogły być dofinansowywane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Taka możliwość istnieje. Rozwiązałoby to pewien problem braku środków finansowych, co miało miejsce w przypadku suszy czy zakłóceń na rynkach. Te zadania, jak powiedziałem, plus te zadania, które zostaną przedstawione przez różne organizacje i instytucje, będą podstawą naszego działania. Dlatego zachęcam, abyśmy wspólnie - i będę tutaj przedstawiał, jeśli będzie taka wola Wysokiej Izby, kolejne etapy naszych prac - doprowadzili do tego, żeby, jeszcze raz podkreślam, rolnictwo było stabilne, żeby przynosiło dochód rolnikom, żeby obszary wiejskie były miejscem do godnego zamieszkania, pracy i żeby nastąpiła zdecydowana poprawa jakości życia na obszarach wiejskich. Oczekuję, że dzisiejsza dyskusja przyniesie odniesienie się do tego dokumentu, do kierunków działań, ale też propozycje działań składane przez poszczególne partie zasiadające w Sejmie, tak aby mogły te głosy być wykorzystane w dalszej pracy nad funkcjonowaniem i doskonaleniem funkcjonowania obszaru rolnictwa w naszym kraju. Dziękuję bardzo. (Oklaski)