Mówca: Marian Cycoń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-11-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w 130. rocznicę budowy linii kolejowej z Nowego Sącza do Chabówki Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki! Szanowni Panowie Posłowie! Już za niespełna dwa miesiące będziemy obchodzić 130. rocznicę budowy linii kolejowej nr 104, która została zbudowana jako część austriackiej Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, prowadzącej z Czadcy do Husiatyna. Budowa tej linii była nie lada wyzwaniem dla inżynierów. Trudny, różnorodny górzysty teren stawiał przed budowniczymi wiele trudnych zadań do rozwiązania. W ciągu biegu linii znajduje się 280 obiektów inżynieryjnych, począwszy od małych, a skończywszy na największej budowli, czyli moście na Dunajcu w Nowym Sączu o długości 314 m. Stosowane początkowo w trakcji parowozy z Nowego Sącza, małe i słabe, pracując w górskim terenie, musiały często dobierać wodę i węgiel oraz podsycać ogień. Zapewniały im to odpowiednie urządzenia na stacjach w Męcinie, Limanowej, Dobrej i Mszanie Dolnej, gdzie dodatkowo była zamontowana obrotnica dla parowozów z Dobrej, gdzie zbudowano małą parowozownię pomocniczą. Stacjonowały w niej 3-4 maszyny austriackie serii 54, zabezpieczające trakcję podwójną na najtrudniejszym odcinku trasy Dobra - Mszana Dolna. Obiekty tej parowozowni rozebrano dopiero po II wojnie światowej. Do 1939 r. pociągi między Chabówką a Nowym Sączem prowadziły niemal wyłącznie parowozy austriackie, po 1945 r. trakcję zdominowały T2, które zresztą już w czasie okupacji pojawiły się w większej liczbie w Chabówce i w Nowym Sączu. W czasie okupacji silny w tych stronach ruch oporu dokonywał licznych dywersji kolejowych, czego skutkiem bywały hitlerowskie akcje odwetowe na ludności cywilnej, szczególnie krwawe w Skrzydlnej, Porąbce i Męcinie. Wynikiem wojny było także zniszczenie na linii niemal wszystkich mostów oraz stacji w Chabówce, Rabce-Zarytem, Tymbarku i Limanowej. Zbudowane w 1945 r. prowizoryczne, drewniane mosty zastępowano stopniowo stalowymi aż do połowy lat 60. Obecnie linia kolejowa obsługuje ruch pasażerski na odcinku Chabówka - Rabka-Zdrój, a dalszy jej odcinek używany jest okazjonalnie do przejazdów taboru należącego do skansenu w Chabówce oraz do przejazdów pustych taborów na potrzeby kolei. W uzasadnieniu do rezolucji radnych Sejmiku Województwa Małopolskiego z maja bieżącego roku, którzy apelowali do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie utrzymania linii kolejowej nr 104 Chabówka - Nowy Sącz, napisano, że jest to fragment zbudowanej pod koniec XIX w. przez austriackie Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe drogi żelaznej zwanej Galicyjską Koleją Transwersalną, biegnącą wzdłuż głównego grzbietu Karpat przez Zwardoń, Żywiec, Suchą Beskidzką, Nowy Sącz, Zagórz, Sambor, Stanisławów do Husiatyna, nad ówczesną granicą rosyjską. Kolej ta odgrywała niegdyś ważna rolę gospodarczą. Wiele obiektów położonych przy trasie pamięta jeszcze jej początki. Największym walorem jest jednak jej położenie - przebiega przez najpiękniejsze zakątki Małopolski, łącząc wiele miejscowości o wyjątkowych wartościach turystycznych. Ponadto w Chabówce znajduje się najbogatszy w Polsce skansen taboru kolejowego. Ta trasa może być wielką atrakcją turystyczną, którą będą odwiedzać setki tysięcy turystów. Dzięki walorom turystycznym trasa w przyszłości może wygenerować wiele miejsc pracy. Linia z Nowego Sącza do Chabówki liczy 77 km i jest przepiękną, malowniczą trasą wiodącą przez urokliwe miejscowości Beskidu Sądeckiego i Wyspowego. Podczas jedynej w swoim rodzaju podróży pociągiem wzdłuż zabytkowej linii kolejowej warto zaplanować postoje w Męcinie, Limanowej, Dobrej, Kasinie Wielkiej, Mszanie Dolnej i Rabce. Podczas każdego z nich na turystów czeka mnóstwo atrakcji: zabytkowe budynki, piękne niewielkie prowincjonalne dworce kolejowe, degustacja specjałów serwowanych przez koła gospodyń wiejskich; można też podczas dłuższej przerwy wyjechać kolejką krzesełkową na szczyt stacji narciarskiej Śnieżnica. Niewątpliwie linia nr 104 oprócz bogatej historii ma także duży potencjał krajoznawczo-turystyczny. Należałoby życzyć, aby w kolejnej dekadzie dostrzeżono ten potencjał, który może uczynić z linii kolejowej Nowy Sącz - Chabówka perełkę turystyki w południowej Polsce.