Mówca: Paulina Matysiak
Data: 2022-01-13 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić w imieniu wnioskodawców, posłów i posłanek skupionych wokół Parlamentarnego Zespołu ds. Legalizacji Marihuany, przedstawicieli różnych klubów i kół parlamentarnych projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, zawarty w druku nr 1701. Nasz projekt ma na celu zapewnić wszystkim pacjentom w Polsce, którzy tego potrzebują, dostęp do medycznej marihuany. Dostęp ten ma umożliwić produkcję surowca i preparatów w Polsce polskim rolnikom i krajowym przedsiębiorstwom. Przedstawiamy również szereg przepisów niezbędnych z punktu widzenia pacjentów, takich jak zniesienie ustawowego zakazu refundacji leków recepturowych wytworzonych z konopi, standaryzacja zaświadczeń czy jasne wskazanie, że przetworzenie na własny użytek zakupionej w aptece marihuany, np. przez jej rozdrobnienie, nie jest przestępstwem. Tej ustawy, którą prezentuję, nie byłoby, gdyby nie zaangażowanie posłów i posłanek pracujących w Parlamentarnym Zespole ds. Legalizacji Marihuany. Bardzo za tę współpracę dziękuję. Szanowni Państwo! Marihuana nie jest cudownym remedium na wszelkie choroby. Wiemy jednak, że można ją wykorzystać chociażby w celu łagodzenia cierpienia i symptomów towarzyszących określonym chorobom. Preparaty z medycznej marihuany mogą ulżyć pacjentom borykającym się z przewlekłym bólem, z nudnościami wywołanymi chemioterapią czy ze spastycznością mięśni będącą objawem stwardnienia rozsianego. W takich przypadkach medyczna marihuana jest jedną z opcji terapeutycznych stosowanych w praktyce medycznej w wielu krajach, a polskim pacjentom nadal ogranicza się dostęp do tych środków ze względu na zupełnie zbędne i niezrozumiałe uprzedzenia. W lutym 2016 r. do Sejmu VIII kadencji trafił poselski projekt ustawy dotyczący marihuany medycznej przygotowany przez parlamentarzystów ówczesnego klubu Kukiz’15. W projekcie zaproponowano wprowadzenie specjalnego nadzoru i systemu reglamentacji preparatów z konopi. Zgodnie z ówczesną propozycją pacjenci, po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia, mogliby na własny użytek uprawiać i przetwarzać konopie. Przygotowano wtedy opis całego procesu kontroli takich upraw, aby nie dochodziło do nadużyć. Ponadto zakładano rozwijanie badań naukowych w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa prowadzonych terapii. 2016 r. był rokiem szczególnym także ze względu na ciężką chorobę nowotworową Tomasza Kality, byłego rzecznika Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W ostatnich miesiącach swojego życia Tomasz Kalita intensywnie walczył o legalny dostęp do marihuany medycznej w Polsce. W sierpniu 2016 r. do Sejmu wpłynęła w tej sprawie petycja moich obecnych kolegów klubowych wraz z tzw. projektem Kality. Jego choroba i śmierć - w najbliższą niedzielę minie jej piąta rocznica - wpłynęły na przyspieszenie prac nad wspomnianym projektem posła Liroya. W trakcie prac parlamentarnych przyjęto poprawki, które znacznie zmieniły pierwotny kształt projektu, i po tych zmianach ta ustawa funkcjonuje do dziś. Wysoka Izbo! Przyjęcie tej ustawy z 7 lipca 2017 r. to był krok w dobrą stronę, ale nadal tylko krok. Po prawie 5 latach widać doskonale, że czas najwyższy pójść naprzód, tak aby szerszy dostęp do preparatów służył zarówno polskim pacjentom, jak i polskim rolnikom. W sprawie dostępu do medycznej marihuany jest jeszcze wiele do zrobienia, ale niewątpliwie wspomniane działania legislacyjne rozpoczęły debatę publiczną o terapeutycznych zastosowaniach konopi i pozwoliły nam w ogóle ruszyć z miejsca, jeśli chodzi o ten temat. Aby zobrazować, w jakim miejscu dziś jesteśmy i dlaczego nasz projekt jest konieczny, przyjrzyjmy się problemom, z jakimi dziś muszą mierzyć się pacjenci korzystający z przepisanej przez lekarza marihuany. Pierwszym problemem przy realizacji recepty może być już sama dostępność medycznej marihuany w aptekach. Zarówno pacjenci, jak i farmaceuci narzekają na to, że surowca farmaceutycznego często nie ma na stanie. Dziś rano sprawdziłam w jednej z aplikacji umożliwiających ustalenie dostępności produktu w aptece Cannabis Flos - jedna odmiana dostępna w 11% aptek, druga w 7%. W Warszawie, Wrocławiu czy Gdańsku to może nie będzie problem, w mniejszych ośrodkach oznacza to dla pacjenta bardzo duże utrudnienia. Ale jest jeszcze sprawa ważniejsza - to dostępność cenowa. Jej znaczenie jest niebagatelne, skoro koszt miesięcznej kuracji może wynosić ponad 1 tys. zł. Wysoka Izbo, 1 tys. zł miesiąc w miesiąc. Nawet przy ponadprzeciętnym wynagrodzeniu to jest potężna suma, a co dopiero mówić w przypadku pracownika, który zarabia niewiele więcej niż płaca minimalna. Cena ponad 65 zł za 1 g, a przy tym brak jakiejkolwiek refundacji. Ustawa z 2017 r. wprowadziła całkowity kategoryczny zakaz obejmowana leków recepturowych wytworzonych z konopi normalnymi procedurami refundacyjnymi. Blokowanie na poziomie ustawowym możliwości refundacji i konkretnego preparatu to rozwiązanie wyjątkowe, niespotykane w przypadku innych leków czy wyrobów medycznych. Nasza odpowiedź na te problemy dotyczące ograniczonej dostępności medycznej marihuany jest dwojaka. To, po pierwsze, umożliwienie krajowej produkcji konopi innych niż włókniste na potrzeby farmaceutyczne. W obowiązującym stanie prawnym uprawa konopi innych niż włókniste jest możliwa wyłącznie w celu prowadzenia badań naukowych. Proponujemy, aby umożliwić uprawę konopi o wyższej zawartości THC na potrzeby przemysłu farmaceutycznego. Takie uprawy musiałyby spełniać szereg wymagań. Prowadzone byłyby na określonej powierzchni przy zapewnieniu zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych po podpisaniu umowy z podmiotem uprawnionym do skupu konopi. Przede wszystkim jednak uprawa wymagałaby zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, tak jak jest obecnie w przypadku upraw maku i konopi włóknistych, oraz dodatkowo - i co najważniejsze - wpisu do krajowego rejestru producentów konopi innych niż włókniste. Podobne rozwiązanie w Polsce już obowiązuje i dotyczy upraw tytoniu. Decyzje o wpisaniu do krajowego rejestru podejmowałby w tym przypadku główny inspektor farmaceutyczny. Projekt ustawy przewiduje nałożenie na prowadzących uprawy konopi innych niż włókniste obowiązków informacyjnych, a głównemu inspektorowi farmaceutycznemu nadaje odpowiednie uprawnienia kontrolne. Wysoka Izbo! Umożliwienie polskim rolnikom, polskim przedsiębiorcom uprawy konopi na potrzeby produkcji marihuany medycznej to szansa na to, by obniżyć ceny tego surowca farmaceutycznego i zapewnić jego większą dostępność. Dziś musimy sprowadzać go z zagranicy, np. z Kanady. To też nowe szanse dla polskich rolników. Przy produkcji na odpowiednio dużą skalę my także moglibyśmy stać się eksporterami medycznej marihuany, choćby do innych krajów europejskich. Po drugie, nasza odpowiedź na wysokie ceny dla pacjentów, czyli poluzowanie obowiązującego zakazu refundacji. Proponujemy taką modyfikację przepisów w ustawie refundacyjnej, by minister zdrowia mógł określić wskazania do stosowania konkretne jednostki chorobowe, w przypadku których leki recepturowe z konopi mogłyby zostać objęte przepisami o odpłatności ryczałtowej. Nie mam wątpliwości, że stać nas jako państwo na to, by wspomóc osoby przechodzące chemioterapię czy cierpiące ze względu na spastyczność. Tym bardziej będzie nas na to stać, jeżeli dzięki krajowym uprawom ceny marihuany medycznej spadną. Przejdźmy dalej. Co wtedy, gdy pacjent już zdoła zrealizować receptę? Pacjenci często nie wiedzą, w jaki sposób mogą zgodnie z prawem przechowywać i używać kupioną w aptece medyczną marihuanę. Czy wolno im ją rozdrobnić? Czy mogą ją spożyć np. w popularnej formie ciasteczek? Czy mogą ponownie wykorzystywać ziele poddane uprzednio waporyzacji? Czy te działania są przestępstwem czy nie? Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje przetwarzania i przerabiania konopi innych niż włókniste. Nie wiadomo jednak, czy dotyczy to także w pełni legalnej marihuany medycznej. Dlatego proponujemy, by jasno wskazać, że nie popełnia przestępstwa ten, kto przetwarza lub przerabia na własny użytek produkty lecznicze przygotowane z konopi innych niż włókniste. W ten sposób ułatwimy pacjentom życie i pozbawimy ich niepotrzebnego stresu. Pacjenci często zastanawiają się dziś także, czy i kiedy mogą bezpiecznie wsiąść za kółko. Dzisiaj marihuana w przepisach dotyczących bezpieczeństwa drogowego jest ujmowana jako jedna z wielu substancji odurzających albo substancji o działaniu zbliżonym do alkoholu. Tymczasem mamy do czynienia z substancją, po pierwsze, dopuszczoną do użycia terapeutycznego, po drugie, czy to się komuś podoba, czy nie, często używaną w celach rekreacyjnych. Prawo należy dostosować do tej nowej rzeczywistości, podobnie jak mamy bardziej zniuansowane przepisy dotyczące spożycia alkoholu, gdzie rozróżniamy stan po spożyciu alkoholu i stan nietrzeźwości. Dlatego proponujemy wprowadzić do polskiego porządku prawnego pojęcia ˝stan po użyciu THC˝ oraz ˝stan upojenia THC˝. W projekcie ustawy proponujemy limity stężenia THC we krwi wzorowane na tych, jakie funkcjonują w innych krajach, np. w Norwegii. To są wartości dobrane bardzo powściągliwie. Wiele osób powie wręcz, że być może nazbyt ostrożnie. Dodatkowo jakkolwiek potrzebujemy w tym zakresie dalszych badań, to wiele wskazuje na to, że wpływ marihuany na czas reakcji i zdolności koniecznych do bezpiecznego kierowania pojazdem jest całkowicie inny u osoby, która zażywa ją pierwszy, trzeci czy dziesiąty raz, a inny u osoby, która z tego czy innego powodu zażywa ją regularnie. Dlatego wprowadzamy furtkę dla Rady Ministrów, by na podstawie badań mogła podnieść limity stężenia THC we krwi w przypadku pacjentów długotrwale zażywających medyczną marihuanę. Obecnie prawo w Polsce nie jest dostosowane do sytuacji, w jakiej znajdują się pacjenci. Każda osoba, która jest w posiadaniu suszu konopi, może być podejrzana o to, że posiada go nielegalnie. To może spowodować chociażby problemy w miejscu pracy. Co wtedy, gdy pacjenta z suszem konopnym zatrzyma policjant? Pacjenci dziś ratują się pokazywaniem recepty albo telefonami do swoich lekarzy. Dlatego proponujemy standaryzację zaświadczeń o przyjmowaniu medycznej marihuany, w tym możliwość wystawienia zaświadczenia w formie elektronicznej. Mała rzecz, a pomoże bardzo pacjentom. Wysoka Izbo! Terapeutyczne wykorzystanie marihuany nadal budzi wiele wątpliwości. Jak mieć pewność, że lekarz przepisuje medyczną marihuanę bądź jej nie przepisuje, kierując się aktualną wiedzą medyczną? Trzeba unikać takiej sytuacji, gdy lekarz rezygnuje z opcji terapeutycznej, bo źle mu się ona kojarzy, ale też takiej, gdy przepisuje marihuanę pomimo braku jakichkolwiek wskazań medycznych. Dlatego proponujemy, by uwzględnić w standardach kształcenia lekarzy i farmaceutów zagadnienia związane z zastosowaniem konopi. Projekt ustawy zakłada też wydłużone vacatio legis. Ustawa miałaby wejść w życie po upływie 90 dni od jej ogłoszenia. Wynika to z tego, że proponuje się m.in. zmiany w kodeksach, a wdrożenie niektórych rozwiązań związanych np. z nowymi obowiązkami i uprawnieniami głównego inspektora farmaceutycznego nie będzie możliwe bez odpowiednich przygotowań. Wyjątek od terminu wejścia w życie całości ustawy dotyczy zmiany w ustawie refundacyjnej, która ma wejść w życie w standardowym terminie 14 dni od dnia ogłoszenia. Tu chciałabym szczególnie podziękować dwóm osobom, bo tej ustawy oczywiście nie byłoby, gdyby nie współpraca wielu osób, wspominanych parlamentarzystów z Parlamentarnego Zespołu ds. Legalizacji Marihuany. Przed chwilą mówiła o tym posłanka Zielińska, ja o tym też przypominałam. Gdyby nie praca tych osób, tych dwóch projektów dzisiaj nie omawialibyśmy na sali sejmowej. Ale to jest także praca wielu osób spoza zespołu. Szczególnie chciałabym podziękować dwóm osobom za ważną, niezbędną i niewidoczną pracę, jaka została wykonana przez legislatora Radosława Kobę, który w przepisy prawa zamienił wypracowane przez zespół założenia, a także za duże wsparcie i za współpracę Łukaszowi Rydzikowi. Wysoka Izbo! Nie ma co ukrywać, że jako Parlamentarny Zespół ds. Legalizacji Marihuany jesteśmy, jak wskazuje już sama nazwa, zwolennikami legalizacji konopi na użytek nie tylko farmaceutyczny, ale też rekreacyjny. Jednak ten projekt, o którym dziś rozmawiamy, kwestii konopi jako używki najzwyczajniej nie dotyczy. Tu chodzi o pomoc chorym, chodzi o ograniczenie ich cierpienia, chodzi o uśmierzenie bólu. Dlatego mam nadzieję, że projekt spotka się ze zrozumieniem całej sali. Jesteśmy oczywiście gotowi do tego, by w ramach prac komisji pracować nad uwspólnieniem rozwiązań zawartych w projekcie posła Sachajki, w prezentowanym przez sekretarz naszego zespołu, posłankę Urszulę Zielińską projekcie dotyczącym konopi włóknistych oraz w naszym projekcie dotyczącym medycznej marihuany. Dziękuję. (Oklaski)