Mówca: Stanisław Lamczyk
Data: 2016-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw. Cała ustawa ma 13 rozdziałów, zmiany następują tylko w pięciu rozdziałach, są to następujące rozdziały: rozdział 2 ˝Infrastruktura kolejowa˝, rozdział 2b ˝Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych˝, rozdział 4a ˝Warunki zapewniające interoperacyjność systemu kolejowego na terenie RP˝, rozdział 7 ˝Finansowanie inwestycji˝, rozdział 9 ˝Usytuowanie budowli i budynków, drzew, krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych˝. Na samym początku chcę poinformować, że klub Platformy Obywatelskiej popiera zmiany w ustawie o transporcie kolejowym, ponieważ one przyspieszą inwestycje, a mamy przed sobą ogrom pracy, którą trzeba wykonać, dlatego ta specustawa jest konieczna. Ubolewam jednak, że projekt ten jest projektem poselskim, a nie rządowym, w związku z tym jest większe prawdopodobieństwo występowania błędów. Jak czytamy w uzasadnieniu projektu ustawy, głównym celem regulacji jest wprowadzenie do systemu rozwiązań dotyczących uproszczenia oraz przyspieszenia prac związanych z przygotowaniem oraz wykonaniem kolejowych inwestycji infrastrukturalnych. Jest to z pewnością słuszne założenie, jednak nie można tracić z pola widzenia elementów istotnych dla osób i instytucji, na które nowa ustawa będzie oddziaływać. Mój niepokój budzi art. 57a. Zapis stanowiący, że odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, powoduje, że stanie on się zapisem martwym. Należałoby raczej zapisać, że odstępstwo nie spowoduje nieakceptowalnego wzrostu ryzyka, bo przecież drzewo powalone na tory zawsze stwarza takie niebezpieczeństwo. W tym artykule jest również ust. 2, który budzi wątpliwość. W tym ustępie jest zapisane, że odstępstwa udziela starosta. To nie jest właściwy zapis, bo jeśli będzie to grunt do szerokości 15 m i teren kolejowy, czyli teren zamknięty, to trzeba wiedzieć, że starosta nie działa na terenach zamkniętych. Jest to jurysdykcja wojewody. Może więc nastąpić luka kompetencyjna, gdy starosta powie, że to nie jest jego teren, a wojewoda stwierdzi, że ustawa nakłada udzielenie odstępstwa na starostę i nie będzie komu podjąć decyzji, a nie o to chodziło w tej ustawie. Dlatego też proponujemy tę zmianę. To jest bardzo istotna zmiana, żeby te kompetencje od razu przydzielić. Zastrzeżenie budzi też art. 9o, który mówi o tym, że w przypadku zbycia własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustalenie lokalizacji linii kolejowych po doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowych nabywca i zbywca są zobowiązani do zgłoszenia właściwemu wojewodzie danych nowego właściciela lub użytkownika wieczystego w ciągu 7 dni. Wydaje mi się, że to też jest trochę przesadzone, bo 14 dni to byłby optymalny czas, odpowiednie warunki. Kolejną wątpliwość budzi obowiązek nakładany na zarządcę infrastruktury kolejowej dostosowania systemów zarządzania bezpieczeństwem do przepisów ustawy w terminie 3 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Przepis ten pośrednio wiąże się z okresem vacatio legis, 14 dni. Są to terminy zbyt krótkie na wprowadzenie i przetestowanie zmian. Jak wiemy, w krajach sąsiednich to właśnie to testowanie wielokrotnie przekracza rok. To są kwestie bezpieczeństwa, jest to bardzo istotne dla bezpieczeństwa pasażerów i w ogóle całej infrastruktury. Dlatego powinniśmy nieco wydłużyć terminy: vacatio legis - minimum 30 dni, dostosowania systemów zarządzania bezpieczeństwem - przynajmniej 6 miesięcy. Ostatnim elementem budzącym wątpliwości jest propozycja, aby jednak samorządy terytorialne miały możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania za działki wykorzystane na budowę linii kolejowych. Może to być element nacisku na podjęcie przez organy jednostki samorządu terytorialnego żądanej przez inwestora decyzji, a trzeba pamiętać, że działki w różnych częściach Polski mają różne wartości. Dla jednych oddanie działki nie będzie problemem, dla innych samorządów może być istotną stratą dla budżetu. (Dzwonek) Z pewnością dobrze jest posiadać ją w najbliższym otoczeniu dworca i linii kolejowej, ale stawianie samorządów przed decyzją rezygnacji z odszkodowania nie jest najlepszym rozwiązaniem. Podsumowując: większość wprowadzonych przepisów z pewnością przyspieszy i ułatwi rozwój sieci kolejowych, niemniej pewne zapisy projektu należy jeszcze poprawić. Platforma Obywatelska, jak mówiłem na wstępnie, popiera całą ustawę, lecz jednak te dwie poprawki, o których mówiłem, złożę do zaakceptowania. (Oklaski)