Mówca: Henryk Siedlaczek
Data: 2013-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Wojewodo! Wysoka Izbo! ˝Program dla Odry - 2006˝ jako wieloletni program modernizacji odrzańskiego systemu wodnego przyjęty został ustawą z dnia 6 lipca 2001 r. o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program dla Odry - 2006˝. Do podstawowych zadań programu należy: zbudowanie systemu biernego i czynnego zabezpieczenia przeciwpowodziowego, ochrony środowiska przyrodniczego i czystości wód, usunięcie szkód powodziowych, prewencyjne zagospodarowanie przestrzenne oraz renaturyzacja ekosystemów, zwiększenie lesistości, utrzymanie i rozwój żeglugi śródlądowej, energetyczne wykorzystanie rzek. Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą nakłady na finansowanie programu w całym okresie jego realizacji nie mogą przekroczyć kwoty 9048 mln - w tym 5561 mln zł pochodzić będzie z budżetu państwa - ustalonej w cenach zadań z 2001 r. i przeliczanej na ceny z roku realizacji zadań. Pozostała kwota pochodzi ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz poszczególnych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, kredytów z instytucji finansowych, na przykład Banku Światowego, funduszy Unii Europejskiej oraz innych źródeł, budżetów gmin czy źródeł prywatnych. W 2011 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach wydatkował środki finansowe na budowle regulacyjne oraz budowle przeciwpowodziowe. W ramach komponentu budowle regulacyjne wykonano: modernizację śluz Kanału Gliwickiego, modernizację śluz odrzańskich na odcinku będącym w zarządzie RZGW w Gliwicach, przystosowanie do III klasy drogi wodnej i modernizację śluz odrzańskich na odcinku będącym w zarządzie RZGW w Gliwicach, przystosowanie do III klasy drogi wodnej, etap drugi. W ramach komponentu budowle przeciwpowodziowe rozpoczęto prace na zbiorniku Racibórz: ochrona przeciwpowodziowa dorzecza Odry, zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny na rzece Odrze, województwo śląskie, tzw. polder. Środki programu wydatkowane tu były na: aktualizację projektu budowlanego, pokrycie kosztów utrzymania i zarządzania przejętymi terenami pod budowę zbiornika, kosztów związanych z opracowaniem analiz, ocen specjalistycznych itd. Ogólnie budżet wojewody śląskiego na podstawie informacji o wykorzystaniu środków z rezerwy celowej programu planowo wynosi 7287 tys. zł. Wykonanie na rok 2011 kształtowało się na poziomie 7237 tys. Do wykorzystania pozostała kwota 49 438 zł. W ramach komponentu budowle przeciwpowodziowe wykonano m.in.: zaporę czołową zbiornika suchego przeciwpowodziowego, gmina Krzanowice, powiat raciborski, budowlę przelewowo-spustową oraz przejście potoku Młynówka przez konstrukcję zapory. Prowadzono też badania geotechniczne i wykup gruntów. Zakończono realizację i oddano do eksploatacji ostatni odcinek lewostronnego wału rzeki Odry o długości 2,2 km w ramach zadania pod nazwą: Budowa lewostronnego obwałowania rzeki Odry na odcinku gminy Rudnik, to jest w powiecie raciborskim, kilometry 63 + 300 - 66 + 500, jest to trzeci etap. Wykonano studium koncepcyjne w ramach zabezpieczenia przeciwpowodziowego wsi Danków poprzez budowę zbiornika retencyjnego i polderu przeciwpowodziowego, to jest gmina Lipie. Opracowano dokumentację projektową dotyczącą budowy suchego zbiornika przeciwpowodziowego w miejscowości Kuźnia Raciborska. Jednym z podstawowych zadań programu jest między innymi ochrona środowiska przyrodniczego i czystości wód. Cel ten realizowany jest między innymi poprzez podejmowanie działań kwalifikowanych do komponentu oczyszczalnie ścieków. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej cel ten w zakresie środków komunalnych realizowany jest w ramach ˝Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych˝. Jego realizacja zmierza do ograniczenia zrzutu ścieków niedostatecznie oczyszczonych, a w konsekwencji do poprawy czystości wód powierzchniowych i podziemnych. Krajowy program oczyszczania ścieków koordynuje działania gmin i przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych w kwestii realizacji infrastruktury niezbędnej do osiągnięcia tego celu, wskazując aglomeracje, które powinny być wyposażone w systemy kanalizacji zbiorczej i oczyszczalnie ścieków, a także niezbędne przedsięwzięcia w zakresie budowy i modernizacji urządzeń oraz terminy ich realizacji i zakres rzeczowo-finansowy. Wykaz oczyszczalni przewidzianych do realizacji w ramach programu zawiera raport końcowy wstępnego studium wykonalności ˝Programu dla Odry - 2006˝. Wskazano w nim jako priorytetowe 37 oczyszczalni komunalnych oraz 20 oczyszczalni przemysłowych. W okresie sprawozdawczym nie rozpoczęto jeszcze właściwych prac budowlanych, jeśli chodzi o budowę suchego zbiornika przeciwpowodziowego Racibórz. W 2010 r. RZGW w Gliwicach zlecił opracowanie kompletnego wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji. W zakresie tych prac została również ujęta aktualizacja projektu budowlanego. Pomimo daty realizacji tego zlecenia wskazanej w umowie na 20 lipca 2011 r., do końca 2011 r. RZGW w Gliwicach nie dysponował jeszcze kompletem dokumentów umożliwiającym złożenie do wojewody śląskiego wniosku o wydanie pozwolenia na realizację inwestycji. Kontynuowany był proces pozyskiwania gruntów na cele inwestycyjne. Zaktualizowano również plan przesiedleń. Łącznie wielkość obszaru terenów pozyskanych na rzecz Skarbu Państwa wyniosła 24 ha z 36 ha przeznaczonych w planie miejscowym pod realizację nowej wsi Nieboczowy. W dniu 21 lipca 2009 r. Komitet Sterujący ˝Programu dla Odry - 2006˝ przyjął projekt aktualizacji ˝Programu dla Odry - 2006˝. W związku z tym, że komitet zobowiązał jednocześnie pełnomocnika do podjęcia czynności skutkujących przyjęciem projektu przez Radę Ministrów, opracowano także prognozę oddziaływania na środowisko, którą wraz z aktualizacją programu, na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przekazano do zaopiniowania Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz głównemu inspektorowi sanitarnemu. Uwagi zgłoszone przez te organy zostały uwzględnione w obu dokumentach. Ponadto 22 lutego 2011 r. opublikowano obwieszczenie pełnomocnika zawiadamiające o możliwości udziału społeczeństwa w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko projektu dokumentu ˝Program dla Odry - 2006˝, aktualizacja. W obwieszczeniu poinformowano, gdzie można zapoznać się z przedmiotowym dokumentem, prognozą jego oddziaływania na środowiska, a także o możliwości zgłaszania do niego uwag. W związku z tym, że w trakcie konsultacji nie wpłynęła ani jedna uwaga, przystąpiono do opracowania raportu ze strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. W 2011 r. ogólna kwota rezerwy celowej wynosiła 72 mln zł, a została wydatkowana przede wszystkim na zadania z zakresu ochrony przeciwpowodziowej i przedsięwzięcia o charakterze regulacyjnym, w tym poprawiające techniczne warunki prowadzenia żeglugi śródlądowej. Z informacji przekazanych przez poszczególne jednostki wdrażające program wynika, że na rok 2011 na realizację zadania wydano z różnych źródeł 338,8 mln zł, uzyskując następujące efekty: wykonano 3 zbiorniki retencyjne, wykonano 18 zbiorników małej retencji w lasach, przeprowadzono remonty i modernizację 2 jazów i 2 zbiorników wodnych, przebudowano 30 km obwałowań, wykonano prace udrożnieniowe i regulacyjne na 12,9 km rzek i potoków, na 1603 ha lasów przebudowano drzewostan, a prawie 102 ha gruntów zalesiono. W realizacji zadań programu zdecydowanie wzrasta w ostatnich latach udział środków Unii Europejskiej. Tendencję wzrostową wykazuje także udział środków funduszy celowych. W celu zmiany procesu planowania inwestycji i uruchamiania środków z rezerwy celowej Komitet Sterujący ˝Programu dla Odry - 2006˝ uchwalił w kwietniu 2012 r. wieloletni plan i harmonogram realizacji zadań. Stanowił on będzie instrument wzmacniający nadzór pełnomocnika nad realizacją programu poprzez koncentrację środków wyłącznie na ujętych w nim zadaniach, a także doprecyzuje procedurę kwalifikowania zadań do dofinansowania ze środków będących w dyspozycji pełnomocnika. I wreszcie w listopadzie 2012 r. wojewoda śląski wydał pozwolenie na budowę. To rzeczywiście oddech ulgi. Reasumując wyżej przedstawione informacje, ze względu na rozległy obszar objęty działaniem ˝Programu dla Odry - 2006˝, także uwzględniając postępy w jego realizacji i lokowane sukcesywnie środki finansowe oraz prognozy realizacji dalszych zadań w przyszłości, ˝Program dla Odry - 2006˝ jest inwestycją zasługującą na dalsze wsparcie i jednoznaczną akceptację. Zarówno minister ochrony środowiska, jak i pełnomocnik rządu do spraw ˝Programu dla Odry - 2006˝ wykazują w tej sprawie determinację i skuteczne zaangażowanie. Pozwolę sobie w imieniu swoim i kolegów z klubu Platformy Obywatelskiej przekazać podziękowania za wsparcie całego programu i jego skuteczną dalszą realizację w przyszłości. To się rzadko zdarza w tej Izbie: Panowie, gratulujemy. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie głosował za przyjęciem rządowego dokumentu: informacji o realizacji zadań ˝Programu dla Odry - 2006˝ w roku 2011. Dziękuję. (Dzwonek, oklaski)