Mówca: Krzysztof Jurgiel
Data: 2013-10-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! (Poseł Cezary Olejniczak: Pani Marszałek! Pani Marszałek!) Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam wniosek o wyrażenie wotum nieufności wobec ministra rolnictwa i rozwoju wsi Stanisława Kalemby. Ponieważ ciągle słyszę, czytam w prasie, że jest to wniosek polityczny, więc przedstawię podstawę prawną naszego działania wynikającą z konstytucji, z art. 95 ust. 2 konstytucji: ˝Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw˝. Art. 157 konstytucji stanowi: ˝Członkowie Rady Ministrów ponoszą przed Sejmem solidarną odpowiedzialność za działalność Rady Ministrów˝. Natomiast art. 159 konstytucji stanowi: ˝1. Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. Przepis art. 158 ust. 2 stosuje się odpowiednio˝. Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość od 6 lat monitoruje prowadzoną politykę wewnętrzną i zagraniczną rządu, w tym w szczególności politykę rolną. Nasz wniosek ma też m.in. na celu przedstawienie rzetelnej informacji na temat negocjacji, które są prowadzone na forum Unii Europejskiej od 2008 r., negocjacji, które doprowadziły do tego, że nasi rolnicy, producenci rolni nie będą mieli równych warunków konkurencji na jednolitym rynku europejskim. (Wystąpienie posła Krzysztofa Jurgiela ilustrowane jest slajdami) Druga sprawa. Chcemy ocenić realizację przez resort rolnictwa i rozwoju wsi spraw, które są zapisane w odpowiednich działach administracji rządowej, a więc rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych. I wreszcie po trzecie, chcemy przedstawić swoje stanowisko, a także ocenę działań programowych rządu w zakresie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Zacznę od tego, że w ostatnim wystąpieniu w Sejmie, podczas udzielania informacji na temat sytuacji ekonomicznej w polskim rolnictwie, pan minister Kalemba na koniec, cytuję, powiedział: Prawdę trzeba mówić, prawdy dochodzić, prawdy żądać. To też cytat z wypowiedzi Wincentego Witosa. Moje wystąpienie i ta debata też mają temu służyć, aby w świetle tego, co opowiada w prasie, w mediach pan minister na temat negocjacji, tej prawdy dochodzić i prawdy żądać, i prawdę mówić. Tak że wierzę w to, że ta debata będzie oparta na prawdzie. Naszą ocenę i wskazanie osiągnięć i nieprawidłowości przedstawimy w ośmiu takich obszarach, które obejmują całokształt funkcjonowania resortu rolnictwa, ale też nierozstrzygnięte sprawy dotyczące chociażby kompetencji w ochronie zdrowia, bo jeśli mamy dział: Rozwój wsi, to pojęcie to jest szerokie. Albo trzeba zmienić ustawę kompetencyjną, albo też minister rolnictwa, jeśli bezpośrednio nie odpowiada za stan opieki zdrowotnej w obszarach wiejskich, to jednak w ramach rządu powinien przedstawiać żądania, które doprowadzą do tego, aby ta polityka zdrowotna była w sposób właściwy realizowana. A więc pierwszy obszar to jest wspólna polityka rolna i współpraca międzynarodowa. Ona dotyczy warunków ekonomicznych rolnictwa, a także warunków konkurencji na jednolitym rynku. W świetle tego, z czym obecnie mamy do czynienia na świecie, a więc z globalizacją, która prowadzi do tego, że Polska będzie miała coraz mniejsze szanse rozwoju, ważne są negocjacje Światowej Organizacji Handlu. I tutaj trwające wielostronne negocjacje w sprawie dalszej liberalizacji światowego handlu, zwane rundą Doha, nie poprawiły sytuacji rolnictwa europejskiego. Ich celem jest doprowadzenie do poprawy dostępu towarów rolnych z krajów spoza Unii Europejskiej do rynków europejskich, redukcja subwencji eksportowych oraz istotna redukcja instrumentów zakłócających handel i subwencjonowanie rolnictwa. Zwłaszcza ta ostatnia kwestia jest niekorzystna dla polskich rolników, gdyż godzi w trwałość dopłat bezpośrednich, jakie uzyskali po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, i może prowadzić do likwidacji ich gospodarstw w wyniku zgody na ograniczenie wspierania rolnictwa Unii Europejskiej. Prawdopodobny już wynik negocjacji, których przewidywany termin zakończenia, uznaje się, to koniec 2013 r. lub pierwsza połowa 2014 r., w odniesieniu do zniesienia subwencji eksportowych oznacza dla Polski utratę rynków międzynarodowych. Bez tego wsparcia będą trudności w stabilizacji rynku krajowego we wrażliwych sektorach posiadających znaczną nadwyżkę ponad popyt krajowy i ograniczenie się do rynków Unii Europejskiej. Przewidywana jest też redukcja ceł w ciągu 6 lat o 54%, co oznacza utratę przez Polskę części rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, a przy cłach 20%-30% kilkuprocentowy spadek cen żywności, co przełoży się na niższe dochody rolników, a w konsekwencji także spadek produkcji rolnej i samowystarczalności krajów Unii Europejskiej. Przykładowo w wypadku cukru może się zmniejszyć ponad trzykrotnie, a sera - dwukrotnie. W ramach tej rundy przewiduje się, że zostaną wyeliminowane subsydia eksportowe i inne formy wspierania eksportu ze strony Unii. Pięciokrotnie mniejsza dopuszczalna skala subwencjonowania rolnictwa niezakłócająca handlu przewidywana jako wynik ustaleń rundy Doha oznacza przesunięcie wsparcia Unii Europejskiej z regulacji rynku na dopłaty bezpośrednie, a tym samym stopniowe odchodzenie od produkcji rolniczej w kierunku zachowania środowiska, a więc dalsze zagrożenie bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Wyraźnie ograniczone będą też możliwości prowadzenia autonomicznej polityki rolnej przez Unię i kraje takie jak Polska. W rezultacie pozycja konkurencyjna rolnictwa europejskiego, w tym także rolnictwa polskiego, może pogorszyć się istotnie z uwagi na wyższe koszty produkcji, większą dostępność tanich produktów, także ze względu na nowe warunki logistyczne i techniki transportu. Wzrost importu towarów rolnych spoza Unii Europejskiej zwiększy konkurencję dla polskich produktów i zmniejszy korzystne dla Polski relacje cenowe. Konsekwencją będzie nie tylko wyraźny spadek produkcji rolnej w długim okresie, ale też utrata samowystarczalności żywnościowej kraju oraz możliwości prowadzenia polityki rolnej w wyniku kontroli WTO. Nastąpić może też zmiana charakteru wiejskiej przestrzeni produkcyjnej, krajobrazu i społeczności wiejskich opartych na rolnictwie. W trakcie negocjacji Polska zajmuje bierną pozycję po stronie Unii Europejskiej i praktycznie nie uzyskała żadnych efektów. Obecny rząd, rząd Donalda Tuska, nie podejmuje działań odnoszących się do jednoznacznego stanowiska Polski w sprawie ewentualnych ustępstw Unii Europejskiej w negocjacjach na forum WTO. Nie ma zdecydowanej woli ze strony rządu do ochrony europejskiego, a tym samym i polskiego rynku przed napływem tanich produktów rolnych z krajów nieprzestrzegających europejskich norm bezpieczeństwa żywności i warunków jej wytwarzania. Tę sytuację już obserwuje się od sześciu lat. Następuje osłabienie pozycji wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej w relacji do zasad obrotu produktami rolnymi opracowanych przez Światową Organizację Handlu. Zmiana tych dotyczących światowego rynku zasad idzie przede wszystkim w kierunku ograniczenia i zniesienia, jak już mówiłem wcześniej, barier celnych. Gdyby do tego doszło, tania żywność produkowana w krajach Trzeciego Świata, przede wszystkim w Chinach, Brazylii, konkurowałaby na rynku europejskim z rodzimymi produktami wytworzonymi z zachowaniem wyśrubowanych norm biologicznych i higienicznych, fitosanitarnych i innych, mających zapewnić wysoką jakość produktów europejskich, a w rezultacie znacznie podnoszących koszty produkcji. Już w chwili obecnej kraje Unii Europejskiej eksportują znacząco mniej żywności, niż wynosi import spoza Unii Europejskiej. Stanowisko, jakie Unia Europejska zajmuje w negocjacjach z WTO, zmienia w sposób bardzo zasadniczy warunki polskiego rolnictwa, na które Polska wyraziła zgodę w traktacie akcesyjnym. Rząd polski, w tym osobiście pan minister Stanisław Kalemba, prezentuje tu całkowitą bierność, nie działając w kierunku uzyskania wpływu na stanowisko negocjacyjne Unii Europejskiej. Tu pierwsze pytanie związane z mówieniem prawdy do pana ministra. Chodzi o to, żeby przedstawił w swojej odpowiedzi, jakie działania podejmuje w ramach WTO. Druga sprawa w tym obszarze to polityka państwa na rzecz kształtowania korzystnego dla wspólnej polityki rolnej stanowiska Unii Europejskiej. Przedstawię krótko kalendarium negocjacji w sprawie wspólnej polityki rolnej, które pokazuje nieudolność rządu PO-PSL, a przedtem rządu PSL-SLD, w roku 2004. Przypominam, że w 2003 r. przeprowadzono reformę wspólnej polityki... (Głos z sali: Żwawiej.) ...rolnej. W 2004 r. Polska przystąpiła do Unii Europejskiej na warunkach w obszarze rolnictwa uzgodnionych w 2003 r. w Luksemburgu, zapisanych w traktacie akcesyjnym. Rozwiązania te były niekorzystne dla polskiego rolnictwa, nie zapewniły równych warunków konkurencji. W szczególności dotyczyło to nierównych dopłat, małych limitów kwot produkcyjnych, niekorzystnych rozwiązań dotyczących rynków rolnych. Polska w traktacie akcesyjnym 2002 r. wynegocjowała środki na dopłaty bezpośrednie w wysokości tylko 25% wartości płatności stosowanych w krajach Unii Europejskiej na dzień 30 kwietnia 2004 r. Wtedy wynegocjowano dla Polski kopertę - później to nam się przyda - wartą 3 mld euro rocznie na lata 2007-2013. W następnych latach poziom krajowych płatności był zwiększany, kolejno: do 30% w 2005 r., 35% w 2006 r. oraz 40% w 2007 r. Od 2008 r. stawki płatności rosną o 10 punktów rocznie, aby w 2000 r. osiągnąć poziom 100% wsparcia obowiązującego w Unii Europejskiej, co nie oznacza równych dopłat, bo przy dwukrotnie mniejszych plonach referencyjnych, daje to dwukrotnie mniejsze wartości kopert dla Polski. Następna sprawa to są negocjacje perspektywy 2007-2014 w 2005 r. W 2005 r. rząd PiS wynegocjował w Londynie korzystne warunki dla polskiego rolnictwa na lata 2007-2013. (Głos z sali: Aaa... Tak?) Na realizację wspólnej polityki rolnej wynegocjowano około 28,5 mld euro, w tym na pierwszy filar, płatności bezpośrednie i interwencja rynkowa, 15,1 mld euro. Polska dopłacała też do dopłat bezpośrednich z własnego budżetu 4,6 mld euro w latach 2007-2013. Na drugi filar uzyskaliśmy 13,4 mld euro. (Głos z sali: Rozgrzej się bardziej.) (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Spać się chce.) Rozgrzewam się. (Wesołość na sali) Panowie posłowie, jest to okazja, jedna z nielicznych, kiedy poseł opozycji może swobodnie przedstawić swoje stanowisko... (Głos z sali: Mieliście okazję.) ...w tak ważnej sprawie. Ważną kwestią było w 2006 r. memorandum w sprawie wspólnej polityki rolnej. Już w 2005 r. Wielka Brytania, korzystająca z rabatu brytyjskiego, chciała, żeby wspólna polityka rolna została (Gwar na sali) zlikwidowana.