Mówca: Piotr Szeliga (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2013-08-28 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie działań organów państwa i instytucji państwowych w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność parabankową Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Analiza funkcjonowania spółki Amber Gold oraz jej dynamicznego rozwoju, z niewielkiego podmiotu o zasięgu lokalnym do dużej firmy o ogólnopolskiej skali działalności, której aktywność w obszarze usług finansowych spowodowała utratę środków pieniężnych zainwestowanych przez blisko 11 tys. osób, wskazuje na istnienie szeregu zagadnień o charakterze prawnym, instytucjonalnym, organizacyjnym, proceduralnym i personalnym, które przyczyniły się do tej sytuacji. Działalność prowadzona przez spółkę Amber Gold mogła i powinna była być monitorowana na różnych płaszczyznach w zakresie jej zgodności z przepisami regulującymi zasady gromadzenia środków pieniężnych innych osób, w zakresie obrotu wartościami dewizowymi, w zakresie naruszania zbiorowych interesów klientów, w zakresie prawidłowości realizowanych transakcji z przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy, w odniesieniu do wypełniania obowiązków podatkowych czy też obowiązków związanych z prowadzeniem ewidencji księgowej i realizowaniem wymogów sprawozdawczych. Niektóre z instytucji i organów państwa odpowiedzialnych za kontrolę i egzekwowanie wykonywania poszczególnych obowiązków wypełniały swoje zadania bez zarzutu, inne podejmowały działania ze znacznym opóźnieniem lub nie podejmowały ich w ogóle albo wskutek podjętych działań dokonywały kontrowersyjnych rozstrzygnięć. Działalność Amber Gold sp. z o.o. polegająca na nielegalnym gromadzeniu środków pieniężnych innych osób i obciążaniu ich ryzykiem powinna była być uniemożliwiona. Kilkuletnia ekspansja działalności Amber Gold sp. z o.o. była wynikiem zbiegu błędów i zaniechań po stronie części instytucji i organów państwowych, które nie realizowały swoich kompetencji w sposób należyty. Dokonana ocena działań poszczególnych instytucji i organów państwowych wskazuje m.in. na istotne problemy z przepływem informacji pomiędzy tymi instytucjami i organami oraz z prawidłowym wykorzystaniem otrzymywanych informacji o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu Amber Gold sp. z o.o. Gdyby informacje przekazywane przez Komisję Nadzoru Finansowego zostały przez Prokuraturę Rejonową Gdańsk-Wrzeszcz oraz prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów procedowane w sposób, w jaki wymagała tego sytuacja, oraz gdyby konsekwencją otrzymania tych informacji były adekwatne czynności kontrolne, nielegalna działalność Amber Gold sp. z o.o. mogłaby zostać uniemożliwiona już na wczesnym etapie działalności, kiedy jej skala nie była jeszcze znacząca. W wyniku ujawnienia przypadku Amber Gold sp. z o.o. kompetentne organy zainicjowały szereg działań kontrolnych mających na celu zidentyfikowanie nieprawidłowości, jak również sformułowanie wniosków i zaleceń, których realizacja jest kluczowa w zapobieganiu pojawianiu się tego rodzaju przypadków w przyszłości. Przypadek Amber Gold ujawnił również potrzebę rozszerzenia kompetencji niektórych organów państwowych, w tym w szczególności Komisji Nadzoru Finansowego, która nie posiadając stosownego umocowania do podejmowania działań wobec spółki, mogła jedynie, opierając się na informacjach uzyskiwanych od klientów oraz w wyniku działań polegających na bieżącym monitorowaniu rynku finansowego, kierować do prokuratury zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przez spółkę przestępstwa, mając jednocześnie świadomość, że zawiadomienia te są oparte na niepełnej wiedzy o działalności spółki. Sytuacja zaistniała w związku z działalnością Amber Gold sp. z o.o. ujawniła nie tylko nieprawidłowości w działaniach organów, ale również pewne uchybienia w wykonywaniu obowiązków instytucji obowiązanych na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Banki, w których Amber Gold sp. z o.o. dokonywała transakcji finansowych, z reguły z opóźnieniem informowały o tym fakcie generalnego inspektora informacji finansowej, pomimo iż spółka nie posiadała zezwolenia na wykonywanie czynności bankowych. Obroty w jednym z banków były wykazywane już w 2009 r., a zawiadomienie do GIIF zostało złożone dopiero po ujawnieniu informacji o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu Amber Gold na stronie internetowej Komisji Nadzoru Finansowego oraz w ogólnodostępnych materiałach prasowych w maju 2012 r. Celowe jest podjęcie działań zmierzających do intensyfikacji programów szkoleniowych skierowanych do sędziów, prokuratorów, pracowników organów kontroli skarbowej i organów podatkowych, funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Centralnego Biura Śledczego. Szkolenia powinny obejmować w szczególności zagadnienia dotyczące zasad funkcjonowania podmiotów rynku finansowego, mechanizmów obecnych w działalności instytucji finansowych, sposobu oceny ich sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz oceny składanych przez nie dokumentów finansowych. Oczekuję niezwłocznego przedstawienia przez rząd informacji, jakie działania zostały podjęte celem zapobieżenia zaistnienia podobnej sytuacji, oraz propozycji zmierzających do skutecznego egzekwowania przepisów prawa wobec podmiotów prowadzących bez zezwolenia działalność bankową.