Mówca: Bartłomiej Bodio
Data: 2012-03-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Nasz kraj jest w ciężkiej sytuacji finansowej, tak ciężkiej, że rząd próbuje zmuszać kobiety do pracy dłuższej o 7 lat, a sześciolatki do wcześniejszego podejmowania nauki, ogranicza listę leków refundowanych - to wszystko w imię ratowania budżetu. Budżet spina się wielkim 35-miliardowym deficytem przy bardzo napiętej granicy progu ostrożnościowego. Mówię to wszystko w kontekście tego, że powinniśmy wydać 22 mld zł z Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝ na inwestycje kolejowe. Pan minister przez 1,5 godz. opowiadał nam o opóźnieniach w realizacji inwestycji autostradowych. Pan minister był łaskaw powiedzieć, że deszcz pada, że wykonawcy się lenią. Panie ministrze, jeśli chodzi o kolej, to wszystko jest przed panem. Na dzisiaj 22 projekty z 35 objętych Programem Operacyjnym ˝Infrastruktura i środowisko˝ nie mają podpisanych umów na dofinansowanie z Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Brakuje umów na sfinansowanie prac na kwotę 12 mld. Brakuje rozstrzygnięć przetargowych na kwotę 10 mld. Przypominam, że jesteśmy w 6. roku perspektywy, która kończy się w 2015 r. Czas realizacji inwestycji to od 30 do 36 miesięcy. Oznacza to, że bufor czasowy już nie istnieje, już nie ma pan więcej czasu i nie będzie pan go miał. Należy podjąć natychmiastowe działania w celu zamknięcia formalności, i to w najbliższych tygodniach. Unia Europejska będzie bardzo konsekwentna i nie zgodzi się na jakiekolwiek przesunięcie terminów. Rząd przedłożył projekt ustawy o przejezdności, zezwalający na niestosowanie prawa środowiskowego, na odstępstwa od projektów budowlanych. Jednym słowem, ustawowo nasze drogi będą przejezdne. Ale, panie ministrze, interoperacyjności w kolei pan ustawowo nie załatwi. Nie ma takiej możliwości. Sygnał zastępczy już się nie sprawdził. W związku z tym, że drogi będą przejezdne, pani minister Bieńkowska złożyła wniosek o przeniesienie środków w wysokości 1,2 mld euro z inwestycji kolejowych na drogowe. Nie chcę skupiać się na fakcie, że środki w wysokości 5 mld zł są od jakiegoś roku w zawieszeniu. Nie są prowadzone negocjacje, nie zapewnia się finansowania, nie rozpisuje się przetargów, bo nie wiemy, czy one będą przeznaczone na kolej, czy na drogi. Nie wiemy tego dzisiaj, nie będziemy wiedzieli za tydzień, być może będziemy wiedzieli za miesiąc, może za dwa. Tylko jak się dowiemy, to czy zdążymy, panie ministrze? Pani minister Bieńkowska - szkoda, że jej tu nie ma, bo to jest informacja rządu, a nie informacja ministra transportu - z rozbrajającą szczerością oświadcza, że środki mają termin przydatności, nie możemy ryzykować, kolej nie zdąży. Kiedyś miałem nauczycielkę, która wyjątkowo nie lubiła jednego z kolegów i mówiła: Jasiu, ty nie zdasz. Jasiu, ty nie zdasz. No i Jasiu nie zdał. Pytam pani minister Bieńkowskiej, dlaczego ona tak nie lubi kolejarzy. (Oklaski) W hipermarkecie, gdyby 67-letnia magazynierka nie dopilnowała terminu przydatności twarożku, to odjęliby jej od pensji. (Oklaski) Pani minister Bieńkowska, to pani jest odpowiedzialna za dotrzymanie terminu przydatności tych środków, właśnie pani. To minister rozwoju regionalnego, minister transportu... Cieszę się, że się podobało. ...i minister finansów odpowiadają za realizację tych wszystkich projektów. Odpowiadają za doprowadzenie do kwalifikowalności środków z Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝. Te trzy ministerstwa stworzyły swojego rodzaju trójkąt bermudzki. Na wierzchołka trójkąta trzy wielkie biurokratyczne wieże, z których ministrowie obrzucają kamieniami karawanę kolejarzy. (Oklaski) A kolejarze starają się za wszelką cenę dotrzeć do celu, a ten cel to 22 mld, 35 projektów PO IiŚ. Przypomnę, że dla realizacji właśnie tych projektów powołano Centrum Unijnych Projektów Transportowych. CUPT to jest inwestycja, która w swoim zamierzeniu miała łamać bariery administracyjne, miała pomagać w przeprowadzeniu całego procesu inwestowania, a jak to zwykle bywa, stała się pierwszą przeszkodą, barierą administracyjną czepiającą się przecinków. Żeby było śmieszniej, to nawet gdyby CUPT chciał się nie czepiać przecinków, to nie ma takiej możliwości, bo musiałby podpisywać umowy, musiałby zagwarantować finansowanie wkładu własnego, a nie ma zagwarantowanego tego finansowania przez Ministerstwo Finansów. Ministerstwo Finansów w ogóle nie przejmuje się tym, że inwestycje w tabor są na 20 lat, inwestycje w infrastrukturę są na 30 lat. Minister finansów cyka sobie dwunastomiesięczne budżety, zmieniając je w ostatniej chwili, bojąc się progów ostrożnościowych. W jaki sposób CUPT ma podpisać umowę z inwestorem, np. ze spółką PKP Polskie Linie Kolejowe? Przecież PKP Polskie Linie Kolejowe, zarząd PLK działa w ramach Kodeksu spółek handlowych. Za wszystkie podpisane umowy odpowiadają pracownicy, członkowie zarządu. Nie mogą rozpisać przetargu, nie mogą podpisać umowy z wykonawcą, jeśli nie wiedzą, jaki będą mieć budżet w przyszłym roku. To jest kryminał dla zarządcy, który podpisze taką umowę. Tym się nikt nie przejmuje, a to jest zadanie właśnie dla tych trzech ministrów, panie ministrze, żeby coś z tym zrobić, bo nie mamy teraz problemu, tak jak na drogach, że gdzieś pęka, że wykonawcy gdzieś nie pracują, my nawet nie mamy jeszcze zakontraktowanych tych środków. Kolejna sprawa, spółki z grupy PKP. TK Telekom, PKP Informatyka są przygotowywane do prywatyzacji. Wpływy z tej prywatyzacji będą relatywnie bardzo niskie, a z całą pewnością w najbliższych latach kolej zostanie obciążona rynkowymi stawkami za przesył energii oraz za obsługę teleinformatyczną, nie wspominając już o innych. Na tych właśnie usługach zarobi nowy właściciel, który te spółki tanio kupi. Nie wspominając już o takich korzyściach, że nowy właściciel będzie posiadał jeden z najlepszych w Polsce szkieletów światłowodowych oraz szereg podstacji energetycznych. (Oklaski) Tylko nie rozumiem, jak ma to pomóc infrastrukturze kolejowej. To są wszystko działania pomocnicze ministra transportu. Pan minister wzywa prezesów poszczególnych spółek na cykliczne odprawy i zadaje im pytanie, ale nie pyta, jak pomóc, tylko pyta... (Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Sławomir Nowak: Jak to nie? A był pan?) Nie byłem. Pan minister pyta, ile ciepłych herbatek zostało wydanych pasażerom, bo to jest nośne medialnie. Tylko, panie ministrze, niech pan pomyśli, jak nośna medialnie będzie utrata kwalifikowalności 22 mld zł z PO IiŚ. Jaka to będzie medialnie nośna informacja? Wczoraj na posiedzeniu Komisji Infrastruktury powiedział pan kilka pięknych słów o derogacji, o interoperacyjności. Jedno jest pewne. Derogacji nie będzie, a interoperacyjność jest wysoce zagrożona. Wszyscy byli pod wrażeniem, zapewnił pan nas, że wszystkie środki zostaną skonsumowane. Panie ministrze, trzymam pana za słowo. Oprawię sobie w ramki stenogram z wczorajszego posiedzenia Komisji Infrastruktury. (Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Sławomir Nowak: Jest w Internecie.) Muszę powiedzieć, że to wielkie zobowiązanie z pana strony i bardzo się cieszę, że pan takie zobowiązanie złożył. Będziemy się bardzo mocno wszyscy przyglądać i kibicować, w jaki sposób to się rozstrzygnie. Jest wielkie zagrożenie utraty kwalifikowalności funduszy unijnych. Można powiedzieć, że sytuacja jest kryzysowa. Potrzebujemy dzisiaj działań jak w kryzysie. Potrzebne są nadzwyczajne działania. Rząd mógł przygotować ustawę o przejezdności w obronie swojego wizerunku przed Euro, więc proszę pana ministra, przygotujcie taką ustawę, aby ratować kwalifikowalność pomocy unijnej, żeby te trzy ministerstwa mogły się dogadać. Potrzeba gwarancji finansowania wkładu własnego dla projektów operacyjnych ˝Infrastruktura i środowisko˝. Potrzeba rozstrzygnięć w postępowaniach przetargowych. Przecież rząd może przyśpieszyć decyzje administracyjne, decyzje lokalizacyjne, decyzje środowiskowe. To są wszystko decyzje na poziomie rządu, a tylko te decyzje blokują rozwój kolei i możliwość uzyskania kwalifikowalności tych środków. Panie Ministrze Finansów! Pani Minister Rozwoju Regionalnego! Panie Ministrze Transportu! Weźcie w swoje ręce odpowiedzialność. Stwórzcie warunki, aby można było budować. Zacznijcie współpracować i przestańcie rzucać kamieniami w kolej. To jest kuriozalna sytuacja, że poseł opozycji, Ruchu Palikota, wzywa ministrów, aby współpracowali. Może nie osiągniemy 100% kwalifikowalności środków unijnych, ale musimy zrobić wszystko, aby wykorzystać ich jak najwięcej. To właśnie ministrowie tego rządu będą odpowiedzialni za utratę terminu przydatności tych środków. Tylko kto zapłaci 4 mld euro do kasy Unii? Co będzie, jak nam zabraknie tych pieniędzy w kolejnym budżecie? Będziemy musieli puścić pięciolatki do szkoły, a kobietom kazać pracować do 75. roku życia. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)