Mówca: Józef Zych
Data: 2013-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego zapoznał się z projektem. Ja już nie będę odnosił się do części konstytucyjnej, o której tutaj koledzy Pahl i Kabaciński mówili, natomiast przypomnę, że wielokrotnie, także kiedy dwukrotnie przewodniczyłem Komisji do Spraw Kontroli Państwowej, która zajmuje się kwestiami Najwyższej Izby Kontroli, podejmowaliśmy problem, dlaczego skierowania, zawiadomienia dokonywane przez Najwyższą Izbę Kontroli o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w większości kończyły się odmową albo umorzeniem, a tylko nieliczne trafiały do sądu. Próbowaliśmy także doprowadzić do takiego spotkania, o czym tu państwo byli uprzejmi mówić, na styku prokuratura - Najwyższa Izba Kontroli. I jakie wtedy były stawiane zagadnienia ze strony prokuratury? Otóż prokuratura z reguły podnosiła problem, i trafnie w tym momencie, że przecież Najwyższa Izba Kontroli podmiotowo i przedmiotowo ma określony zakres kontroli i że najczęściej jest tak, że te ustalenia Najwyższej Izby Kontroli o naruszeniu przepisów na przykład budżetowych, na przykład dotyczących pewnych działań zleconych przez państwo, nie odnoszą się do działań o charakterze przestępczym - że na pewno da się udowodnić, że to było naruszenie np. przepisów o dyscyplinie budżetowej - i że są inne organy powołane do tego, natomiast nie było dowodów na to, że to jest przede wszystkim udowodnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. I w związku z tym już wtedy postulowaliśmy, żeby jednak wspólnie NIK i prokuratura analizowały te przypadki i wnikliwie do tego zagadnienia podchodziły. I sprawa, jak się okazuje, na dzień dzisiejszy jest tak samo aktualna, jest nadal aktualna. Powstaje tylko pytanie, co rzeczywiście w obecnej sytuacji - patrzę z punktu widzenia praktycznego - gdyby przyjąć nawet, że jest to zgodne z konstytucją, danie tych uprawnień spowoduje w Najwyższej Izbie Kontroli? Powstanie bardzo poważny dylemat. Jeżeli już dzisiaj mamy 1,5 roku na to, żeby w życie wszedł Kodeks postępowania karnego, i to w odniesieniu do prokuratorów, którzy mają poważne zastrzeżenia, czy będą przygotowani, to zastanówmy się, jaki okres powinien być i w jaki sposób przygotować kadrę w przypadku Najwyższej Izby Kontroli, bo chodziłoby, jak się okazuje, o przygotowanie i prowadzenie kontroli pod innym kątem. A więc z praktycznego punktu widzenia byłyby to niezwykle trudne problemy. W moim przekonaniu trzeba by wydzielić chyba oddzielny pion, tak jak w IPN-ie, który by analizował te przepisy pod tym kątem. Zatem, Wysoki Sejmie, sprawa jest ważna i chwała kolegom, że ten problem po raz kolejny podnoszą. Debata na ten temat jest konieczna, to jest niewątpliwe. Jest tylko pytanie, czy rzeczywiście na obecnym etapie jesteśmy w stanie dać takie uprawnienia Najwyższej Izbie Kontroli i w jaki sposób to by było oceniane także z punktu widzenia konstytucyjnego. My, ja przynajmniej w tej chwili nie wnoszę o odrzucenie, bo widzę duży walor tej debaty i potrzebę rozwiązań. Damy temu po prostu wyraz w głosowaniu. Zagadnienie jest bardzo ważne i, myślę, wymaga bardzo wnikliwego rozważenia w interesie Najwyższej Izby Kontroli, a przede wszystkim, tak jak podkreślał pan poseł Dera, w interesie realizacji tej podstawowej zasady - praworządności.