Mówca: Ewa Czeszejko-Sochacka
Data: 2015-05-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, druk nr 3293. Projekt dotyczy wdrożenia do polskiego porządku prawnego, tj. do ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2011 r. w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych. Ustawa ma na celu ujednolicenie sposobu obliczania czasu ochrony autorskich praw majątkowych do utworów muzycznych oraz zapewnienie artystom ochrony ich praw przez cały okres ich życia. Warto zacząć od przypomnienia, że już w 2009 r. Parlament Europejski zdecydował o wydłużeniu okresu ochrony dla nagrań muzycznych do 70 lat, a w roku 2011 Rada przyjęła dyrektywę rozszerzającą ten okres ochrony. Termin wdrożenia dyrektywy dla Polski upłynął 1 listopada 2013 r. Treść nowelizacji wynika więc z zapisów traktatowych, a jej nadrzędnym celem jest ochrona pozycji artystów. Chciałabym podać kilka szczegółów dotyczących zawartości projektu, które świadczą o tym, że chodzi o prawdziwą ochronę pozycji artystów. Nowelizacja wprowadza do obowiązującej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych cztery nowe kwestie. Po pierwsze, ustanawia definicję utworu słowno-muzycznego i w stosunku do niego wprowadza ujednolicony czas ochrony. Chodzi o to, żeby uniknąć sytuacji, kiedy w utworze autorskie prawa majątkowe do tekstu mogły wygasać w innym terminie niż prawa do muzyki. Po drugie, nowelizacja wydłuża z dotychczasowych 50 do 70 lat czas ochrony dla artystów wykonawców i producentów fonogramów. Jest to rozwiązanie zasadne, ponieważ - jak przekonywał nas pan minister - wszyscy żyjemy dłużej, a artyści często zaczynają kariery młodo, powinni więc móc korzystać z owoców swojej pracy kreatywnej do później starości. Po trzecie, w tym wydłużonym okresie ochrony ustawa przewiduje prawo do dodatkowego wynagrodzenia dla artystów, jeśli ci wcześniej przenieśli swoje prawa i otrzymali za to jednorazowe wynagrodzenie. Muszę powiedzieć, że nieżyjący już wybitny kompozytor Henryk Mikołaj Górecki miał dokładnie ten problem. Wypłatą tego dodatkowego uposażenia zajmie się organizacja zbiorowego zarządzania wyłoniona w drodze konkursu przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego na okres, co warto podkreślić, nie dłuższy niż 5 lat. Te środki finansowe w wysokości 20% przychodu uzyskanego przez producentów fonogramów niewątpliwie wpłyną na podniesienie poziomu życia artystów, bo - jak pisał Norwid w jednym ze swoich listów - ˝nie ma talentów, których by nędza nie pożarła, a służebnictwo nie obróciło wniwecz˝. Artyści wykonawcy, którzy przenieśli swoje prawa do utworów na producentów lub udzielili im wyłącznej licencji, mogą te prawa odzyskać, jeśli po upływie 50 lat od publikacji lub rozpowszechnienia utwory przestały być oferowane do odbioru publicznego. To jest niezwykle ważna zmiana. Z kolei producenci mogą tego uniknąć, jeśli udostępnią fonogramy np. w sprzedaży. To zupełnie zrozumiała zasada ˝use it or lose it˝, czyli ˝wykorzystuj albo strać˝. Pragnę również podkreślić, że projekt ustawy został poddany konsultacjom społecznym. W imieniu klubu Platforma Obywatelska dziękuję Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz w szczególności ministrowi Andrzejowi Wyrobcowi za przygotowanie projektu ustawy. Klub Platforma Obywatelska popiera wszystkie zmiany i ich nadrzędny cel: wsparcie i ochronę artystów przy jednoczesnym zapewnieniu jak najszerszego dostępu do treści artystycznych. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska rekomenduje głosowanie za przyjęciem projektu w całości. Dziękuję za uwagę.