Mówca: Jerzy Polaczek
Data: 2022-06-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pragnę w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zaprezentować nasze stanowisko wobec przedłożenia rządowego zawartego w druku nr 2349. Chodzi o ustawę o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Pragnę, nawiązując do wystąpienia pana ministra, pełnomocnika rządu Marcina Horały, dopowiedzieć, przedstawić jeszcze kilka uwag. Powtórzę na samym początku, jakie są dzisiejsze regulacje, które odnoszą się do systemu odszkodowawczego opartego na zasadzie korzyści, który był i jest stosowany również w przypadku wszystkich tzw. specustaw inwestycyjnych. Pan minister tutaj przytoczył niektóre przykłady. Powtórzę. W przypadku wywłaszczenia nieruchomości zamieszkałych i przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności zakładu, fabryki, wysokość odszkodowania stanowi wyłącznie wartość nieruchomości. Ona pomija - co było niejednokrotnie argumentowane - koszty przeprowadzki, koszty nabycia nowej nieruchomości, koszty przeniesienia działalności gospodarczej czy też odtworzenia produkcji rolniczej. Tak samo pan minister zwrócił uwagę, iż w dotychczasowym reżimie prawnym rolnicy nie otrzymują dzisiaj żadnej dodatkowej rekompensaty z tytułu utraty tej nieruchomości, która jest ich miejscem pracy. Z kolei w przypadku wywłaszczenia nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, usługową, komercyjną odszkodowania odpowiadają wyłącznie wartości rynkowej gruntów. Przechodząc teraz do proponowanych przez rząd regulacji, które Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość oczywiście popiera, przede wszystkim podkreślę to, iż celem projektowanych zmian jest usunięcie tej społecznej niesprawiedliwości występującej w aktualnie obowiązującym systemie odszkodowań i odwołanie się szerzej do praktyki europejskiej szeroko stosowanej w wielu państwach naszego kontynentu. Chodzi o zastąpienie tej istoty, czyli zastąpienie zasady korzyści, nowymi regulacjami, które mają charakter taki, iż zapewniają słuszne odszkodowanie, również w takim zakresie, że przede wszystkim zdecydowanie bardziej respektują równość podmiotów wywłaszczonych wobec prawa, która się przejawia w powiązaniu wysokości odszkodowania z wartością rynkową nieruchomości, z uwzględnieniem szczególnych sytuacji, zwłaszcza dotyczących wywłaszczenia nieruchomości mieszkaniowych. Pan minister już wcześniej wskazał, iż w tej nowej regulacji rząd rekomenduje następującą praktykę, aby do wartości nieruchomości w każdym przypadku był dodawany bonus pieniężny, który stanowiłby zryczałtowany ekwiwalent kosztów przeprowadzki, realizacji czynności prawnych, które dotychczas nie były refundowane. Ten bonus pieniężny byłby również swoistym wynagrodzeniem za sam fakt przymusowego przejęcia własności nieruchomości. W przypadku klasycznym ten bonus bazowo wynosiłby 10% wartości nieruchomości. W przypadku obiektów budowalnych ten bonus wzrasta do 20% wartości lokalu powyżej wyceny, która oczywiście jest dokonywana według wartości rynkowej, na podstawie operatu. Chcemy w lepszy sposób realizować słuszny charakter odszkodowania, przewidując dwa zabezpieczenia dla osób wywłaszczonych. Otóż będzie przysługiwało roszczenie do sądu cywilnego o szkodę rzeczywistą w zakresie szerszym niż pokryty odszkodowaniem. Będzie mógł z tego skorzystać np. przedsiębiorca, dla którego wywłaszczenie powoduje zawsze, w każdym przypadku, również w przypadku realizacji inwestycji celu publicznego, wysokie szkody, których ta klasyczna, podstawowa skala 10% może nie pokryć. Można tutaj z naszej strony (Dzwonek) jeszcze dodać szereg innych argumentów. Myślę, że czeka nas bardzo wnikliwa praca w komisji nad tym projektem. Ale raz jeszcze powtarzam, iż Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera rekomendowane zmiany zawarte w tym projekcie. Dziękuję za uwagę.