Mówca: Żaneta Cwalina-Śliwowska
Data: 2026-04-14 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Centrum w odniesieniu do sprawozdania komisji o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o radcach prawnych. Nasz klub popiera przedłożony projekt. Uzasadnienie tego stanowiska ma charakter techniczno-legislacyjny, a przede wszystkim ustrojowy, ponieważ dotyczy ono fundamentów funkcjonowania państwa prawa. Radcowie prawni w Polsce pełnią rolę wykraczającą poza standardową obsługę prawną. To ponad 50 tys. profesjonalistów, którzy każdego dnia stoją na straży praworządności w administracji publicznej, w spółkach Skarbu Państwa, w jednostkach samorządu terytorialnego oraz w kancelariach obsługujących obywateli i przedsiębiorców. Wraz z adwokatami stanowią oni jeden z kluczowych filarów praktycznego stosowania prawa. Ich niezależność, kompetencje oraz etyka zawodowa mają bezpośredni wpływ na jakość funkcjonowania instytucji publicznych, bezpieczeństwo obrotu prawnego oraz poziom zaufania obywateli do państwa. Nie ulega wątpliwości, że obowiązująca ustawa regulująca ten zawód pochodząca z 1982 r. mimo licznych nowelizacji nie w pełni odpowiada współczesnym realiom ustrojowym, technologicznym i społecznym. Dlatego też przedłożony projekt należy ocenić jako potrzebny i dobrze przygotowany. W sposób spójny i przemyślany uzupełnia on istniejące braki oraz porządkuje szereg istotnych kwestii. Po pierwsze, porządkowana jest kwestia ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Wprowadzona zostaje jednoznaczna podstawa ustanowiona dla ubezpieczenia grupowego przy jednoczesnym zachowaniu możliwości indywidualnego wyboru przez radcę prawnego. To rozwiązanie racjonalne, które łączy efektywność systemową z poszanowaniem autonomii jednostki oraz realnie zwiększa bezpieczeństwo zarówno prawników jak i ich klientów. Po drugie, projekt wprowadza realną i długo oczekiwaną ochronę tytułu zawodowego radcy prawnego. Dotychczasowe sankcje były niewystarczające i w praktyce nie spełniały funkcji odstraszającej. Nowe przepisy znacząco wzmacniają tę ochronę. Zmiana ta służy przede wszystkim bezpieczeństwu obywateli, którzy mają prawo do jasnej informacji, komu powierzają swoje sprawy. Po trzecie, ustawa dostosowuje funkcjonowanie samorządu zawodowego do współczesnych warunków. Wprowadza możliwość obrad zdalnych i hybrydowych, a także podejmowanie uchwał w trybie obiegowym przy zachowaniu odpowiednich wymogów bezpieczeństwa oraz poufności. Są to rozwiązania, które zwiększają sprawność działania samorządu i pozwalają mu skutecznie realizować swoje zadania. Po czwarte, wzmacniana jest pozycja ustrojowa samorządu radców prawnych. Dotyczy to w szczególności jego roli w ochronie niezależności zawodu, tajemnicy zawodowej oraz jego uprawnień w postępowaniach sądowych. Są to zmiany o charakterze systemowym, istotne z punktu widzenia realizacji konstytucyjnej funkcji samorządu zawodowego oraz zapewnienia właściwej ochrony interesu publicznego. Wysoka Izbo! Warto podkreślić, że silny, odpowiedzialny i niezależny samorząd radców prawnych nie jest przywilejem środowiskowym. Jest on jednym z elementów infrastruktury państwa prawa, bez którego trudno mówić o skutecznym i sprawiedliwym stosowaniu przepisów. Przedłożony projekt te standardy wzmacnia, porządkuje i dostosowuje do współczesnych wyzwań. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum udziela mu swojego poparcia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)