Mówca: Wojciech Król
Data: 2018-06-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Postulaty dotyczące połączenia wyborów samorządowych z planowanym referendum konstytucyjnym godzą w demokrację lokalną, tę najmniejszą, ale tak naprawdę najważniejszą. Wybory samorządowe, tak jak wspominał pan poseł Marek Sowa, to święto demokracji, tej demokracji lokalnej, wszystkich ruchów miejskich, stowarzyszeń i wszystkich tych, dla których samorząd jest najważniejszy, dla których społeczność lokalna i życie społeczności lokalnej są najważniejsze. Połączenie wyborów do jednostek samorządu terytorialnego z referendum ogólnokrajowym to zburzenie pewnej wartości wyborów lokalnych. To właśnie w wyborach samorządowych decydujemy o tym, kto przez najbliższe lata będzie miał wpływ na to, czy w naszej okolicy powstanie park, skwer, plac zabaw, czy ta przestrzeń zostanie zabetonowana. Właśnie wybory samorządowe dla ludzi, dla Polaków są tymi najważniejszymi. Opowiadając się za przyjęciem zmian proponowanych przez Nowoczesną, wskazać należy, że takie rozwiązanie, jakie postuluje prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, jest niedopuszczalne z kilku względów. Po pierwsze, ustawa o referendum ogólnokrajowym wprost wskazuje, które wybory mogą zostać połączone z referendum ogólnokrajowym, i jako takie wymienia wybory do Sejmu i Senatu, wybory prezydenckie i do Parlamentu Europejskiego, ale milczy na temat wyborów samorządowych. Nie jest to przypadek, ustawodawca wcale nie zapomniał o wyborach do jednostek samorządu terytorialnego, ale uznał za niedopuszczalne, aby referendum ogólnokrajowe łączyć z wyborami samorządowymi. Propozycja posłów Nowoczesnej w tym projekcie ustawy rozwiązuje te problemy w przyszłości, wprost zakazując łączenia referendum ogólnokrajowego z wyborami samorządowymi. Po drugie, koszty. Prawo i Sprawiedliwość podczas niedawnego protestu osób niepełnosprawnych mówiło o tym, że nie ma pieniędzy w budżecie, by spełniać te oczekiwania osób z niepełnosprawnością. Tutaj, w tym konkretnym przypadku, lekką ręką jednorazowo konsumowane są duże pieniądze. Chociażby koszt zakupu dodatkowych urn do głosowania szacowany jest na kwotę ok. 30 mln zł, bo przecież nie będzie możliwe wrzucanie kart z wyborów do jednostek samorządu terytorialnego do jednej urny z kartami z referendum. Dodam, że ten zakup urn może okazać się w przyszłości zupełnie nieprzydatny. Idąc dalej - w jednym lokalu obecne będą dwie komisje wyborcze. Ale czy ktoś się zastanowił, czy one się pomieszczą? W mniejszych miejscowościach lokale bywają niewielkie. W lokalach, w których będą obradować dwie komisje, może dochodzić do pewnego wymuszania wzięcia udziału w referendum i odwrotnie. Należy zadać sobie pytanie, na ile świadomy to będzie wówczas wybór, a na ile podyktowany pewnym przypadkiem, obecnością kolejnej karty do głosowania w tym samym lokalu wyborczym. Z kolei tam, gdzie komisje będą obradować w dwóch lokalach, mogą nastąpić znaczny spadek frekwencji i pomyłki co do tego, w których obwodowych komisjach odbywa się referendum, a w których - wybory do jednostek samorządu terytorialnego. Kolejna istotna kwestia - w głosowaniu samorządowym wyborcy przypisani są do miejsca zamieszkania, nie mogą głosować za granicą, przeciwnie w referendum. Kolejna kwestia to towarzysząca wyborom kampania wyborcza. Ogólnokrajowe przekazy będą mieszać się z lokalnymi, ale także ten lokalny przekaz, najważniejszy, może zostać osłabiony przez kampanie centralne, co w efekcie zmniejszy świadomość wyborców tak co do pytań referendalnych, jak i co do znajomości poszczególnych kandydatów w wyborach samorządowych. A przypomnieć należy, że w wyborach do jednostek samorządu terytorialnego wybierać będziemy radnych gmin, radnych powiatowych, radnych sejmików, wójtów, burmistrzów, prezydentów. Mnogość kart i wyborów jest już duża, a obciążenie dodatkową kartą zawierającą kilka bądź może kilkanaście pytań wprowadzi dodatkowy chaos. Myślę, że te propozycje złożone przez posłów Nowoczesnej są jak najbardziej zasadne i konieczne. Dlatego proponujemy, aby dalej pracować nad tym projektem. Bardzo dziękuję. (Oklaski)