Mówca: Wojciech Penkalski
Data: 2012-03-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Niniejsze oświadczenie kieruję do ministra sprawiedliwości. Dotyczy ono liczby osób skazanych za przestępstwa popełnione z art. 178a § 2 ustawy Kodeks karny. Szanowny Panie Ministrze! Typ przestępstwa kryminalizującego: prowadzenie przez sprawcę znajdującego się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania innego pojazdu niż pojazd mechaniczny, to jest art. 178a § 2 ustawy Kodeks karny, został wprowadzony do Kodeksu karnego ustawą z dnia 14 kwietnia 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks karny, Dz. U. Nr 48, poz. 548, która w tym zakresie weszła w życie z dniem 15 grudnia 2000 r. Użyte w zapisie czynu zabronionego w art. 178a § 2 sformułowanie ˝innego pojazdu niż pojazd mechaniczny˝ obejmuje w szczególności zaprzęgi konne, rowery, a także statki żaglowe, łodzie wiosłowe, balony, szybowce itp., a więc bardzo szeroki krąg pojazdów, których ruch jest bezpośrednio zależny od czynności kierującego. Jednak zdecydowaną większość osób, które zostały skazane za popełnienie czynu określonego w art. 178 § 2 ustawy Kodeks karny, stanowią rowerzyści. Od lat niezmiennie liczba osób skazanych z tego artykułu pozostaje na wysokim poziomie, zbliżonym do poziomu skazań z art. 178a § 1. W 2001 r. było to ponad 43 tys. skazań oraz 35 tys. skazań z art. 178a § 2 Kodeksu karnego. W 2002 r. było to ponad 65 tys. skazań, w 2003 r. - ponad 67 tys., w 2004 r. - 73 tys., w 2005 r. - 74 tys., w 2006 r. - 69 tys., a w 2007 r. ponad 71 tys. osób zostało skazanych za jazdę pod wpływem alkoholu przede wszystkim na rowerze. W roku 2009 w zakładach karnych przebywało prawie 2 tys. osób skazanych prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z tego tytułu, z tego artykułu. Unormowania prawne dotyczące karania nietrzeźwych rowerzystów są w ocenie społecznej zbyt surowe i nie spełniają wymogów racjonalnej polityki karnej. Z oczywistych względów stopień zagrożenia stwarzanego przez pijanych rowerzystów i inne osoby prowadzące pojazdy inne niż mechaniczne jest znacząco niższy. Nie jest przekonujący zwłaszcza argument, że pijany rowerzysta swoim zachowaniem wprawdzie nie jest w stanie spowodować większych szkód, ale stanowi potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa pozostałych użytkowników tego ruchu. Zagrożenie to ma polegać na możliwości spowodowania sytuacji, w której nieadekwatne do sytuacji drogowej zachowanie nietrzeźwego rowerzysty zmusi innych uczestników ruchu do podjęcia nagłych manewrów, których rezultaty mogą być bardzo poważne i mogą dotknąć szerszego kręgu osób, np. zderzenie czołowe nadjeżdżających z przeciwnych stron samochodów jako rezultat podjętej przez jednego z kierowców nagłej próby ominięcia nietrzeźwego rowerzysty, wymuszającego pierwszeństwo przejazdu. Argument ten nie jest przekonujący, ponieważ również pijany pieszy może spowodować swoim zachowaniem potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa pozostałych użytkowników ruchu drogowego, może też zmusić swoim zachowaniem innych uczestników ruchu drogowego do podejmowania nagłych manewrów, a mimo to ustawodawca nie zdecydował się na kryminalizację uczestnictwa pijanych pieszych w ruchu drogowym. Przestępstwa z art. 178a są przestępstwami abstrakcyjnego narażenia, dla których zaistnienia nie jest konieczne powstanie nawet realnego stanu niebezpieczeństwa na drodze. O ile w przypadku kierujących pojazdami mechanicznymi znajduje to swoje uzasadnienie w szybkości, jaką mogą rozwijać te pojazdy, i rozmiarze szkód, jakie mogą powodować w wyniku kolizji z ich udziałem, o tyle w przypadku rowerzystów rozmiar potencjalnych szkód niewiele przewyższa szkody, jakie może spowodować pieszy. Corocznie zapada kilkadziesiąt tysięcy wyroków skazujących, a prawie 2 tys. osób skazanych trafia do więzienia. Wszystko to w sytuacji, gdy brakuje wolnych miejsc dla skazanych za znacznie bardziej szkodliwe społecznie czyny niż jazda rowerem w stanie nietrzeźwości. (Dzwonek) Pani marszałek, jeszcze 30 sekund. Dobrze? Dziękuję.