Mówca: Sprawozdawca Adam Gawęda
Data: 2022-11-04 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Pragnę przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2703. Sejm na 64. posiedzeniu w dniu 27 października 2022 r., zgodnie z regulaminem, skierował powyższy projekt ustawy do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. Komisja w dniu 2 listopada rozpatrzyła powyższy projekt ustawy, którego potrzebą i celem jest podniesienie edukacji finansowej, która dostarcza wiedzy na temat finansów oraz kształtuje umiejętności związane z zarządzaniem finansami osobistymi i funkcjonowaniem na rynku finansowym. Dzięki edukacji finansowej można stać się świadomym konsumentem lub przedsiębiorcą, który podejmuje racjonalne i odpowiedzialne decyzje finansowe, rozumiejąc ich konsekwencje. W ciągu ostatnich lat instytucje odpowiedzialne za ochronę interesów konsumentów w państwach członkowskich Unii Europejskiej obserwują wpływ skarg związanych z naruszeniami praw konsumentów, stanowiących istotną część ogólnej liczby zawiadomień. Proponowane rozwiązania obejmują w szczególności wskazane zmiany. W rozdziale 4b ustawy przewiduje się utworzenie Funduszu Edukacji Finansowej będącego państwowym funduszem celowym. Dysponentem tego funduszu będzie minister właściwy do spraw instytucji finansowych, natomiast obsługę FEF-u będzie zapewniać urząd obsługujący ministra właściwego do spraw instytucji finansowych. Katalog przychodów funduszu nie ulegnie zasadniczej zmianie. Przychodami funduszu będą wpływy z tytułu: po pierwsze, kar pieniężnych nakładanych przez Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie ustaw o nadzorze nad rynkiem finansowym, kar pieniężnych, o których mowa w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, kar pieniężnych, o których mowa w ustawie o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 ust. 1-1b zmienianej ustawy, odsetek i innych źródeł. Rozwiązania obejmują również zmiany w funkcjonowaniu rzecznika finansowego i jego biura. Zmiana proponowana w art. 2 w pkt 1 lit. a ustawy ma na celu z jednej strony włączenie do kręgu klientów osób, które nie mieszczą się ściśle w obecnej definicji, ale wymagają ochrony, np. spadkobiercy kredytobiorcy ubezpieczonego w ramach ubezpieczenia kredytu, w sytuacji gdy uposażony bank nie jest zainteresowany dochodzeniem roszczeń od ubezpieczyciela i domaga się spłaty długu bezpośrednio od spadkobierców. Zmiany zaproponowane z kolei w art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy zastępujące obecnie obowiązujący art. 17 ust. 1 pkt 6 mają kluczowe znaczenie dla podniesienia poziomu ochrony społeczeństwa na rynku usług finansowych. W dobie bardzo wysoko rozwiniętego sektora usług finansowych w Polsce, rozbudowanych i szczególnych regulacji mających na celu ochronę konsumenta na tym rynku oraz ciągle zmieniających się uwarunkowań rynkowych wciąż istnieją deficyty wiedzy i umiejętności społeczeństwa. W kontekście działań rzecznika finansowego pragnę również tutaj podkreślić, że Najwyższa Izba Kontroli w dokumencie zatwierdzonym przez prezesa w dniu 19 grudnia 2019 r. wskazuje rzecznikowi finansowemu na potrzebę skutecznego i szybkiego docierania do społeczeństwa z informacjami na temat zaobserwowanych nieprawidłowości na rynku finansowym. Właśnie zmiana proponowana w art. 17 ustawy wychodzi naprzeciw tym potrzebom. Projektowana zmiana w art. 18 ustawy - dodany ust. 1a - umożliwi powoływanie pełnomocników terenowych rzecznika finansowego spośród pracowników jego biura oraz wyznaczenie terytorialnego zasięgu ich działania i zakresu zadań przez rzecznika. Propozycja ta przyczyni się do zwiększenia dostępności ochrony rzecznika finansowego. Regulacja z kolei polegająca na dodaniu art. 19a ustawy pozwoli na utworzenie w Biurze Rzecznika Finansowego stanowiska dyrektora generalnego, który będzie podlegał rzecznikowi finansowemu. Powołanie dyrektora generalnego Biura Rzecznika Finansowego pozwoli na efektywne zarządzanie strukturą organizacyjną Biura Rzecznika Finansowego. Niezbędne jest bowiem dodatkowe zarządzanie, zarządcze wsparcie w wykonywaniu zadań i zapewnienie koordynacji pracy wydziałów. W związku z planowanym utworzeniem pełnomocników terenowych powołanie dyrektora generalnego ma na celu również nadzór nad pełnomocnikami terenowymi, co będzie wiązać się z szeregiem czynności administracyjno-technicznych. Z kolei proponowane zmiany zawarte w art. 20-21b ustawy dotyczą sposobu finansowania działalności rzecznika finansowego i mają na celu jednoznaczne uregulowanie w ustawie poziomu obciążeń instytucji rynku finansowego służących finansowaniu działalności rzecznika i jego biura. Zmiany w zakresie art. 20-21a ustawy umożliwią stabilne i przewidywalne finansowanie działalności rzecznika finansowego w obliczu wzrastającej skali interwencji kierowanych do rzecznika finansowego przez klientów instytucji rynku finansowego oraz w obliczu rosnących oczekiwań społecznych, a także umożliwią rzecznikowi szybsze reagowanie na zmiany i dokonanie odpowiednich zmian w planie finansowym ze znacznym wyprzedzeniem. Na posiedzeniu komisji omawiano również artykuły, które obejmują obowiązujące przepisy i zmiany wprowadzone do obowiązujących przepisów. Nie będę omawiać tego szerzej, są one tutaj zapisane. Zwrócę natomiast uwagę na to, że w trakcie posiedzenia komisji przedłożono pięć poprawek, które zaopiniowano pozytywnie. W imieniu Komisji Finansów Publicznych wnoszę, aby po rozpatrzeniu tego projektu ustawy Wysoki Sejm raczył uchwalić załączony projekt ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)