Mówca: Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska
Data: 2012-08-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa! Wysoki Sejmie! Odnosząc się do informacji o działalności Krajowej Rady Sądownictwa w 2011 r., pragnę zwrócić uwagę Wysokiej Izby na kilka istotnych spraw, o których moim zdaniem musimy pamiętać i - jako parlamentarzyści - mieć je zawsze na uwadze przy uchwalaniu prawa. Władza sądownicza jest niezwykle istotnym filarem państwa, daje schronienie obywatelowi, jest arbitrem w sporach z władzą wykonawczą, jej pełna niezawisłość i niezależność z pewnością stanowią dowód tego, że państwo działa demokratycznie. Natomiast Krajowa Rada Sądownictwa jako szczególny organ kolegialny jest uplasowana, jak to się często określa, pomiędzy władzami, bo w jej skład wchodzą przedstawiciele wszystkich trzech władz, a jej zadaniem jest ochrona niezawisłości sędziów i niezależności sądów poprzez m.in. pośredniczenie w podejmowaniu przez legislatywę i egzekutywę najważniejszych decyzji dotyczących sądownictwa. Podstawowe kompetencje rady związane są ze sprawami personalnymi, a szczególnie z oceną kandydatów na sędziów i przedstawianiem prezydentowi wniosków o ich powołanie. Jak wynika z informacji, lawinowo rośnie liczba zgłoszeń kandydatów na sędziów. W ubiegłym roku było prawie 3 tys. wniosków, z których Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła prezydentowi do nominacji 346 osób. Nie mamy wątpliwości, że wymagało to ogromnej pracy, tym bardziej że sędziowie jednocześnie orzekają, a zatem obciążenie ich jest bardzo duże. Za tę pracę chciałabym serdecznie podziękować, panie przewodniczący. Ważnym elementem pracy zespołu, który przygotowuje kandydatury do stanowisk sędziowskich, jest - tak jak to według obecnie obowiązujących przepisów już się dzieje - obecność z głosem doradczym przedstawicieli korporacji, których członkowie aspirują do tych stanowisk. Jak słusznie podkreślano, ich udział, a także nowy sposób procedowania zdecydowanie nadały procesom nominacyjnym walor większej transparentności. Natomiast nadzieje na to, że urząd sędziego stanie się koroną zawodów prawniczych, pozostaje na razie w sferze marzeń. I to nie z powodu nieprzychylnego traktowania członków korporacji prawniczych. Decydują o tym niewysokie zarobki, szczególnie w stosunku do bardzo dużego obciążenia pracą, zwłaszcza w sądach rejonowych. Najczęściej, bo w około 90%, do stanowisk sędziów rejonowych aspirują asystenci i referendarze - mniej więcej w takim procencie mają oni swój udział we wnioskach o powołanie. Trzeba pamiętać o tym, że są to osoby niemające praktyki orzeczniczej, co niestety zdaniem przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa może być jedną z przyczyn obniżenia merytorycznego poziomu sędziów sądów rejonowych. Takie oceny wynikają również z ankiety, na którą odpowiedziało ponad 1600 praktyków. Większość ankietowanych uważa, że młodzi sędziowie po asesurze są lepiej przygotowani do praktycznego wykonywania zawodu niż nowo powoływani z naboru bez doświadczenia orzeczniczego. Sądzę, że nie można wykluczyć podjęcia inicjatywy ustawodawczej, która by mogła zmierzać do zmiany takiego stanu rzeczy. Jestem jeszcze bardziej utwierdzona w tym przekonaniu po wysłuchaniu głosów posłów, którzy występowali przede mną, bo widzę tu bardzo wiele wspólnych elementów, które się powinny na pewno stać tematem do dyskusji. Choćby sprawa podniesienia poziomu merytorycznego, sprawa tego, jak powoływać sędziego - czy poprzez powrót do asesury, bo właściwie wszyscy zabierający dzisiaj głos komplementowali ten sposób, który kiedyś obowiązywał, czy też poprzez zastosowanie formuły sędziego na próbę. Każde z tych rozwiązań jest lepsze niż sposób, który dzisiaj obowiązuje. Wydaje mi się, że powinniśmy znaleźć optymalne rozwiązanie, które będzie do zaakceptowania przez nas wszystkich. A jak dzisiaj słyszałam, generalnie zgadzamy się w bardzo wielu sprawach. Pomysł zgłoszony przez pana sędziego - nomen omen - pana posła Kozdronia dotyczący tego, żebyśmy podjęli dyskusję przy swego rodzaju okrągłym stole, uważam za bardzo dobry. Taka formuła z udziałem przedstawicieli prezydenta, parlamentu, wymiaru sprawiedliwości jest dla mnie bardzo inspirująca i myślę, że do zaakceptowania przez wszystkich. Chcę jeszcze poruszyć jedną kwestię, jeden temat, który w ostatnim okresie wzbudza bardzo duże kontrowersje, a który poniekąd może przysłużyć się, niestety, bardzo negatywnie temu, co jest tak szalenie istotne, co jest właściwie najistotniejsze w wykonywaniu zawodu prawnika - myśleniu prawniczemu czy umiejętności wyciągania właściwych wniosków z opisu stanu faktycznego. Otóż zaniepokojona jestem informacją o tym, że w Warszawie i w Poznaniu powstają ekspresowe studia prawnicze. Krótko mówiąc: aby zostać magistrem prawa, wystarczy licencjat na kierunku humanistycznym, 14 tys. zł i 2,5 roku studiów. Mnie ta informacja przestraszyła. Obawiam się, czy to nie będzie jedynie masowa produkcja ludzi z szerszą świadomością prawniczą, ale na pewno nie z wykształceniem prawniczym. Jeśli tak się stanie, to naprawdę z prawdziwym niepokojem będę patrzeć na wymiar sprawiedliwości - tym bardziej kiedy słyszę o takich pomysłach, które już mają być wdrażane, już nie mówiąc o tym, że mam świadomość tego, jak zróżnicowany jest poziom wykształcenia młodych ludzi, ponieważ prawników przybyło, i bardzo dobrze, ale też jest duże zróżnicowanie w ich wykształceniu. Więc w sytuacji, kiedy mieliby się pojawić absolwenci po dwóch latach, przyznam, że mam duże wątpliwości, czy oni będą w stanie później - jako aspirujący do stanowisk sędziów rejonowych - podnieść ten poziom merytoryczny, poziom orzekania, o czym my tak bardzo marzymy. Już nie mówię o tym, a to też z własnego doświadczenia pozwolę sobie powiedzieć, że nie do pomyślenia było kiedyś, żeby kandydat na adwokata, a właściwie już zdający egzamin adwokacki nie zdawał go ustnie. Rzecz zupełnie nie do pomyślenia, co dzisiaj jest standardem, że adwokat nie zdaje egzaminu ustnie. Rzecz niepojęta. To podstawowy instrument pracy. Więc jeśli będziemy rezygnować z tak szalenie istotnych elementów przygotowania zawodowego, to potem właśnie tak się stanie, że poziom będzie się nam obniżał, skoro po 2 latach będą już gotowi magistrowie czy magistrzy prawa. A zatem przyłączam się do opinii, że musimy wykonać dużą pracę. I tu zwrócę się do pana posła Kozdronia. Chciałabym powiedzieć, panie pośle, że pomysł zorganizowania okrągłego stołu jest absolutnie dobrym pomysłem. Mam nadzieję, że wszyscy będziemy nad tym pracować i że dojdziemy do konstruktywnych wniosków, które pozwolą wyeliminować błędy, o których dzisiaj rozmawiamy i które mogą pojawić się w jeszcze większej liczbie w przyszłości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)