Mówca: Piotr Kandyba
Data: 2025-11-07 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiamy dzisiaj projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, druk nr 1856. Jest to projekt rządowy, a jego zasadniczym celem jest usprawnienie, uproszczenie i unowocześnienie systemu orzecznictwa lekarskiego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce chodzi o to, aby proces ustalania prawa do świadczeń, rent, zasiłków chorobowych czy rehabilitacji leczniczej był szybszy, bardziej dostępny i lepiej dostosowany do współczesnych realiów, w tym do rozwoju technologii teleinformatycznych. Po pierwsze, w projekcie ustawy rozszerza się katalog osób, które mogą uczestniczyć w orzekaniu o niezdolności do pracy i o potrzebie rehabilitacji. Obok lekarzy orzeczników ZUS uprawnienia te otrzymają także przedstawiciele samodzielnych zawodów medycznych, pielęgniarki, pielęgniarze oraz fizjoterapeuci. To rozwiązanie ma charakter deregulacyjny i praktyczny. Dziś wielu lekarzy orzeczników jest przeciążonych obowiązkami, a czas oczekiwania na orzeczenie często przekracza dopuszczalne granice. Włączenie do systemu innych zawodów medycznych pozwoli przyspieszyć postępowania, szczególnie w sprawach rehabilitacyjnych czy dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji. Po drugie, w projektowanej ustawie wprowadza się nowy, kompletny rozdział dotyczący zasad i trybu wydawania orzeczeń. Ustalono w nim maksymalny termin przewidziany na wydanie orzeczenia wynoszący 30 dni, licząc od dnia wszczęcia postępowania. Przewidziano także możliwość przeprowadzania badań zdalnych z wykorzystaniem telemedycyny. Orzeczenia będą wydawane w formie elektronicznej i doręczane za pomocą systemów informatycznych ZUS, co wpisuje się w szerszy proces cyfryzacji administracji publicznej. Wprowadzono też jasne reguły składania sprzeciwu od orzeczenia. Osoba zainteresowana będzie mogła, w terminie 14 dni, domagać się ponownego rozpatrzenia sprawy przez innego orzecznika. Po trzecie, w projekcie ustawy porządkuje się system nadzoru nad orzecznictwem. Powołana zostaje funkcja naczelnego lekarza zakładu, który wraz ze swoimi zastępcami i lekarzami inspektorami będzie odpowiedzialny za kontrolę jakości orzeczeń, opracowywanie tzw. dobrych praktyk orzeczniczych i ich publikację w Biuletynie Informacji Publicznej. Celem jest wprowadzenie spójnych, jednolitych standardów w całym kraju. Jakie będą skutki tych zmian? Dla obywateli - krótszy czas oczekiwania na decyzje i łatwiejszy dostęp do orzeczników. Dla pracodawców - szybsze potwierdzanie niezdolności do pracy i mniejsza liczba sporów o świadczenia. Dla samego ZUS - większa efektywność cyfryzacji i lepsza kontrola jakości orzeczeń. Oczywiście tak jak w przypadku każdej reformy istnieją też wyzwania. Trzeba zapewnić wysoką jakość orzekania przez osoby z nowych zawodów medycznych, przeszkolić personel, rozbudować systemy informatyczne i zadbać o to, aby osoby starsze bądź mniej obeznane z technologią nie zostały wykluczone z cyfrowych kanałów komunikacji. Wszystko to jest przed nami, ale trzeba zacząć. Te wyzwania są do przezwyciężenia i nie przekreślają zasadności reformy. Podsumowując: projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest krokiem w stronę nowoczesnej, sprawnej i bardziej przyjaznej administracji. Łączy on cyfryzację, deregulację i racjonalne wykorzystanie kadr medycznych w służbie obywatelom. Oczywiście klub Koalicji Obywatelskiej będzie popierał te zmiany. Dziękuję serdecznie. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)