Mówca: Barbara Chrobak (tekst niewygłoszony)
Data: 2019-07-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Z uwagą wysłuchałam sprawozdania pana prezesa Krzysztof Kwiatkowskiego z działalności Najwyższej Izby Kontroli. Głównym celem każdej kontroli NIK jest ustalenie stanu faktycznego w danym obszarze, rzetelne udokumentowanie i ocena. Działalność organów samorządowych kontrolerzy weryfikują pod kątem legalności, gospodarności i rzetelności. Podmioty niepubliczne - pod kątem legalności i gospodarności, a podmioty państwowe, np. organy administracji państwowej - pod kątem legalności, gospodarności, rzetelności i celowości. Inspektorzy, weryfikując kontrolowaną działalność pod kątem legalności, zwracają uwagę przede wszystkim, czy jest ona prowadzona zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Analiza kontrolowanej działalności pod kątem gospodarności ma wskazać, czy pieniądze wykorzystywane były oszczędnie i wydajnie, a nakłady były proporcjonalne do uzyskanych efektów. Jeśli chodzi o rzetelność, to inspektorzy weryfikowali, czy podmioty podlegające kontroli wypełniali swoje obowiązki z należytą starannością, sumiennie i we właściwym czasie. Odnośnie kryterium celowości, to jest ono stosowane tylko w przypadku kontroli jednostek państwowych. Celowość to ocena, czy działania prowadzone przez kontrolowaną jednostkę mieściły się w celach określonych dla niej przez przepisy prawa. Wracając jednak do sprawozdania, ważną kontrolą NIK była kontrola dotycząca procedur stosowanych wobec osób pragnących adoptować dzieci. To, na co szczególnie zwraca uwagę NIK, to brak jednolitych w skali państwa wymogów i kryteriów stosowanych podczas adopcji, co powoduje, że praktyka znacząco różni się w poszczególnych ośrodkach. W zależności od ośrodka wymagana jest np. inna dokumentacja, uznawane są inne szkolenia. Obowiązujące procedury adopcyjne są nadmiernie skomplikowane i zbyt przewlekłe. Główne przyczyny wydłużonej procedury adopcyjnej to brak dzieci o uregulowanej sytuacji prawnej, co uniemożliwia adopcję, i długotrwałe oczekiwanie na szkolenia kandydatów na rodziców. Średni czas trwania procedury adopcyjnej wynosi 2 lata. Mowa tu o okresie od momentu rejestracji rodziców w bazie do orzeczenia przez sąd o przyznaniu opieki nad dzieckiem. Do tych 2 lat należy dodać kolejny rok bądź nawet dwa lata, kiedy to rodzice oczekują na kursy i warsztaty przygotowujące ich do roli rodzica adopcyjnego. W sumie daje to ok. 3-4 lat oczekiwania na adopcję. Raport NIK jasno pokazuje, jak wiele zmian powinno zostać wdrożonych, by adopcje w Polsce były szansą zarówno dla dzieci, jak i dla par niemogących mieć własnego potomstwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sprawozdanie Najwyższej Izby Kontroli należy ocenić przez pryzmat pracy wszystkich zatrudnionych w NIK-u pracowników, należy oddzielić polityczne sympatie i antypatie. Praca urzędników NIK jest na wysokim poziomie, a sprawozdanie to wysiłek i praca całej rzeszy ludzi tam zatrudnionych, a nie tylko jej prezesa. Chcę również powiedzieć, że dyskusja o działalności NIK, czy tego chcemy, czy nie, prowadzona jest w powiązaniu z sytuacją jej prezesa. Osobiście stoję na stanowisku, że nie powinniśmy tracić z pola widzenia zasady domniemania niewinności. Dla mnie pan prezes Kwiatkowski jest niewinny, dopóki nie zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu. Odrzucenie sprawozdania tak naprawdę deprecjonuje pracę i umiejętności wszystkich pracowników NIK, a nie jego prezesa. Jeśli prezes NIK naruszył przepisy prawa, to powinien ponieść konsekwencje na drodze postępowania karnego, ewentualnie cywilnego, lub poprzez odwołanie ze stanowiska. Reasumując, z tych względów rekomenduję przyjęcie sprawozdania prezesa NIK.