Mówca: Sprawozdawca Elżbieta Achinger
Data: 2013-06-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić sprawozdanie z przebiegu prac w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druki nr 1272 i 1392). Sejm w dniu 9 maja bieżącego roku skierował powyższy projekt do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w celu rozpatrzenia. Komisja rozpatrzyła projekt na posiedzeniu w dniu 21 maja 2013 r. Procedowane zmiany zmierzają do usunięcia sprzeczności między treścią art. 165 § 2 i art. 1135 5 K.p.c. a przepisem art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ustanawiającym zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Niezgodność ta została dostrzeżona przez Komisję Europejską, która zainicjowała przeciwko Polsce postępowanie o naruszenie art. 258 traktatu, wydając w październiku 2012 r. uzasadnioną opinię i wzywając nas do usunięcia naruszeń. Proponowana zmiana art. 165 § 2 K.p.c. zmierza do zrównania skutków złożenia pisma procesowego w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w Polsce i placówce pocztowej operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W obu przypadkach oddanie pisma będzie równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Projektowany przepis art. 165 § 2 uwzględnia zmiany wprowadzone ustawą z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Ustawa ta dostosowała przepisy krajowe do wskazanej wyżej dyrektywy, ale nie odnosiła się do kwestii sprzeczności przepisu art. 165 § 2 z postanowieniami traktatu. W tym samym celu przewiduje się również ograniczenie zakresu zastosowania art. 1135 5 K.p.c. nakazującego wskazanie pełnomocnika dla doręczeń do sytuacji, w której strona ma miejsce zamieszkania, zwykłego pobytu lub siedzibę w państwie, które nie jest członkiem Unii Europejskiej. Wzorcem regulacji jest tu przepis art. 1119 K.p.c. dotyczący kaucji aktorycznej. W rezultacie w stosunkach między sądem polskim a stroną mającą miejsce zamieszkania, zwykłego pobytu lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innego państwa członkowskiego Unii konieczne będą tzw. efektywne doręczenia zarówno wówczas, gdy będzie to pierwsze doręczenie pozwu lub wniosku w postępowaniu nieprocesowym, jak i przy kolejnych doręczeniach w toku postępowania. Do doręczeń tych znajdą zastosowanie przepisy wskazanego rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych oraz uchylającego rozporządzenie Rady nr 1348/2000. Projektowana regulacja nie będzie wymagała notyfikacji Komisji Europejskiej w trybie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Propozycje zawarte w projekcie dotyczą nieograniczonego kręgu jednostek, które mogą występować w charakterze uczestników postępowania cywilnego. Zmiany te dotyczą również działalności organów procesowych i operatorów pocztowych. Projekt został pozytywnie zaopiniowany przez Krajową Radę Sądownictwa, przez Sąd Najwyższy, przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Wejście w życie projektowanej nowelizacji spowoduje skutki finansowe dla budżetu państwa. Z uwagi na konieczność dokonywania efektywnych doręczeń adresatom zamieszkałym, mającym siedzibę albo miejsce zwykłego pobytu w innych państwach członkowskich Unii zwiększą się wydatki związane z tymi doręczeniami. Koszt opłaty pocztowej za jedną przesyłkę listową poleconą wynosi ok. 13 zł. Wydatki spowodowane tą ustawą będą ponoszone w ramach dotychczasowych środków planowanych z części 15: Sądy powszechne. Globalne oszacowanie wielkości tych nakładów nie jest w tym momencie możliwe, gdyż w zestawieniach statystycznych nie wykazuje się liczby spraw cywilnych, w których stronami są podmioty wymienione w wyżej powołanym art. 1135 5 § 1 K.p.c. Nie da się też oszacować, w jakiej części tych spraw ustanawiani są pełnomocnicy zamieszkali w Polsce oraz pełnomocnicy do doręczeń. Projektowana ustawa nie spowoduje skutków finansowych dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Podczas prac komisji zgłoszono tylko jedną poprawkę o charakterze legislacyjnym, która została przyjęta jednogłośnie. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przyjęła jednogłośnie sprawozdanie o rządowym projekcie zmiany Kodeksu postępowania cywilnego i wnosi o jego uchwalenie przez Wysoką Izbę. Dziękuję bardzo.