Mówca: Sławomir Zawiślak
Data: 2026-07-02 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Każdy z nas zna miejscowości, do których nie można dojechać transportem publicznym. Dla wielu mieszkańców oznacza to utrudnienie możliwości dojazdu do lekarza, szkoły, urzędu czy pracy. Z tym problemem, który - o ironio - stworzyli obecnie rządzący, m.in. doprowadzając do likwidacji PKS-ów, co działo się szczególnie w latach 2007-2015, trzeba się zmierzyć i nikt rozsądny tego nie kwestionuje. Pytanie brzmi jednak nie czy, ale w jaki sposób. Rząd proponuje ustawę, która pod hasłem walki z wykluczeniem transportowym oraz zwiększeniem dostępności komunikacji autobusowej i kolejowej tworzy rozbudowany system nowych obowiązków, planów, schematów i uzgodnień administracyjnych. Tworzy się całkowicie nowy model zarządzania transportem publicznym. Marszałek województwa staje się integratorem przewozów. Oznacza to bardzo wyraźne zwiększenie kompetencji województwa kosztem samodzielności organizatorów lokalnych. Oznacza to też ograniczenie swobody jednostek samorządu terytorialnego w dostosowywaniu siatki połączeń do rzeczywistych potrzeb mieszkańców. Wprowadzane są obowiązkowe schematy sieci komunikacyjnych, nowe procedury uzgodnień, kolejne obowiązki sprawozdawcze oraz nowe wymagania cyfrowe dla przewoźników. Pojawiają się też minimalne standardy transportowe oraz minimalne liczby połączeń. Jako koło parlamentarne Konfederacji Korony Polskiej obawiamy się, że w trakcie realizacji zapisów ustawy w wielu przypadkach więcej energii zostanie poświęcone na urzędnicze przygotowanie dokumentów niż na rzeczywiste uruchamianie połączeń. Pamiętajmy, że szczególnie małe gminy i powiaty borykają się z niedoborem pracowników i ograniczonymi środkami finansowymi. Jako koło doceniamy zaproponowane rozwiązania takie jak możliwość organizowania przejazdów na żądanie czy lepszą integrację autobusów z koleją. Mogą one poprawić dostępność transportu na terenach słabiej zaludnionych. Jednak nawet dobre pomysły wymagają odpowiednich warunków realizacji. Jeżeli państwo nakłada nowe obowiązki, powinno jednocześnie zapewnić stabilne finansowanie ich wykonywania. Tego w projekcie nie widać w wystarczającym stopniu. M.in. nie wskazano w przekonujący sposób, czy finansowanie będzie miało charakter trwały. Problem finansowy zgłaszany w trakcie konsultacji projektu zauważyły nawet samorządy województw, ale także przewoźnicy prywatni czy Związek Powiatów Polskich, który dodatkowo zgłosił postulaty umożliwienia przyznawania większych kompetencji związkom powiatowo-gminnym czy umożliwienia przekazywania organizacji transportu między gminami i powiatami. Tenże związek ocenił obecny projekt jako niepełne narzędzie do rzeczywistej integracji transportu lokalnego. Najwięcej krytycznych uwag zgłosiły organizacje zrzeszające prywatnych przewoźników. (Dzwonek) Dlatego, kończąc, powiem tak: koło parlamentarne Konfederacja Korony Polskiej, uznając potrzebę likwidacji wykluczenia transportowego, z uwagą będzie obserwowało dalsze procedowanie nad projektem ustawy. Walka z wykluczeniem transportowym jest potrzebna, ale nie osiągniemy tego celu wyłącznie przez kolejne dokumenty, schematy i procedury. Dziękuję bardzo.