Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-12-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie 128. rocznicy urodzin gen. Stanisława Rostworowskiego Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 19 grudnia br. będziemy obchodzili 128. rocznicę urodzin gen. Stanisława Rostworowskiego, żołnierza Legionów Polskich, Wojska Polskiego i Armii Krajowej odznaczonego Złotym Krzyżem oraz Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, jak i czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Zasługi Wojskowej oraz pośmiertnie Krzyżem Armii Krajowej. Stanisław Rostworowski przyszedł na świat w rodzinie arystokratycznej. Był synem malarza Stanisława Jakuba herbu Nałęcz i Teresy, hrabiny z rodu Lubienieckich. Studiował na uniwersytecie w Szwajcarii, gdzie zdobył doktorat z chemii rolniczej, a także na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie uzyskał doktorat z filozofii. W czasie I wojny światowej Rostworowski uczestniczył w tworzeniu Legionów Polskich, następnie zaciągnął się do 2. szwadronu ułanów. Brał udział w walkach m.in. pod Mołotkowem i Sokołówką. Następnie w 1915 r. przyłączył się do II brygady legionów i razem z innymi jednostkami brał udział w kampanii na Lubelszczyźnie. Podczas manewrów przejścia na Wołyń uzyskał stopień podporucznika, a następnie został skierowany na stopień oficera sztabu II brygady. Rok później odwołano go z frontu i przydzielono do wydawnictw wojskowych Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Piotrkowie. Parę miesięcy później został adiutantem ppłk. Sikorskiego i uzyskał stopień porucznika. Następnie został włączony do Polskiej Siły Zbrojnej na terenie Galicji. Po ukończeniu szkoły oficerskiej objął stanowisko w sztabie Krajowego Inspektoratu Zaciągu. Kiedy z inicjatywy Władysława Sikorskiego powołano Radę Regencyjną, Rostworowski został przyjęty na członka Rady Regencyjnej księcia Zdzisława Lubomirskiego. Pod koniec I wojny światowej został mianowany rotmistrzem. W dwudziestoleciu międzywojennym Rostworowski pełnił kilka różnych funkcji w Wojsku Polskim. W 1931 r. awansował do stopnia pułkownika dyplomowanego, a 4 lata później poświęcił się działalności społecznej i naukowej. Ponownie zgłosił się do armii po wybuchu II wojny światowej. Był uczestnikiem obrony Warszawy i dowodził obroną przeciwlotniczą Kalisza. Udało mu się uniknąć niewoli i wyruszył do Paryża, aby Władysławowi Sikorskiemu złożyć sprawozdanie z walk. Następnie przeniesiono go do Bukaresztu, a po 2 latach do Budapesztu. Niemcy zamknęli na Węgrzech polskie placówki dyplomatyczne, więc możliwa była jedynie działalność konspiracyjna. Na początku maja 1942 r. Rostworowski przedostał się do Warszawy i w komendzie AK przyjął pseudonim Odra. Oddelegowano go do grupy najstarszych stopniem oficerów do zadań specjalnych. Wówczas został generałem brygady. Pełnił funkcję inspektora na obszarze Krakowa i Śląska. Wraz z innymi oficerami miał dokonywać inspekcji oddziałów partyzanckich, terenowych, a także przeprowadzać szkolenia dowódców oddziałów. 1,5 roku później został szefem tzw. obserwatorium. Po wybuchu powstania warszawskiego objął kierownictwo na obszarze okręgu krakowskiego, Śląska i Zaolzia. 11 sierpnia o godz. 6 rano został zatrzymany przez gestapo i wywieziony do siedziby policji. Tam gen. Stanisław Rostworowski został zamordowany, najprawdopodobniej w nocy z 11 na 12 sierpnia 1944 r. Dziękuję.