Mówca: Ryszard Zbrzyzny
Data: 2013-12-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mamy drugie czytanie ustawy budżetowej na rok 2014 i nie pomogą żadne zaklęcia. Jest to rzeczywiście budżet przetrwania, który implikuje określone zachowania i konsekwencje dla kolejnych budżetów, w kolejnych latach obrachunkowych, a przede wszystkim w roku 2015. Okres od pierwszego czytania, a jak pamiętamy, pierwsze czytanie tego projektu budżetu miało miejsce dokładnie dwa miesiące temu, 11 października, to jest okres bardzo bogaty w wydarzenia, które miały bezpośredni albo pośredni wpływ na kształt tego budżetu, ale także w wydarzenia, które pozornie nie mają nic wspólnego z budżetem, a jednak mogą być kojarzone z działaniami wokół budżetu państwa na rok następny. Otóż na skalę dotąd niespotykaną dokonano w tym krótkim okresie ośmiu tygodni bardzo wielu nowelizacji, wręcz przebudowy systemowej wielu ustaw regulujących różne kwestie, które wpływają na możliwości wpisania bądź nie tych regulacji do budżetu państwa, jako konsekwencje regulacji ustawowych, tzw. okołobudżetowych, choćby przypomnę ustawy podatkowe. Tak więc jest to ustawa o podatku VAT, która przedłuża na kolejne trzy lata, a przecież miało to się skończyć w bieżącym roku, wyższą stawkę VAT-u, 23-procentową. Mamy kolejną regulację, dotyczącą tzw. odwróconego podatku VAT, mamy regulację dotyczącą nadal VAT-u, a mówiącą o solidarnej odpowiedzialności podatników. Są to regulacje wysoce kontrowersyjne, być może dadzą one oczekiwany przez ustawodawców czy projektodawców pozytywny efekt dla budżetu, ale to się pewnie niebawem okaże. Jest kwestia podwyższenia stawek akcyzy, praktycznie rzecz biorąc, do maksymalnie możliwych, które jeszcze mają być może jakieś uzasadnienie ekonomiczne, a więc akcyzy na alkohol, na papierosy, na gaz ziemny. I ustawa okołobudżetowa, ten zbiór różnych regulacji, które wpływają na projekcję budżetu na roku 2014, a mianowicie zamrożenie już kolejny rok wynagrodzeń w sferze budżetowej, to jest kwestia zamrożenia odpisów na fundusze świadczeń socjalnych, to jest zamrożenie kolejny, już szósty, rok progów dochodowych, które przecież mają wpływ na wysokość podatków płaconych przez podatników. I kwestia zmian, i to poważnych, systemowych zmian, w ustawie o finansach publicznych. A więc najpierw zamrożono pierwszy próg ostrożnościowy, 55-procentowy, później wprowadzono, aczkolwiek jesteśmy dzisiaj w trakcie procesu legislacyjnego, nową formułę budżetową, która ma być panaceum na kłopoty finansów publicznych. Czy tak będzie? Też się pewnie niebawem okaże. I bezprecedensowa zmiana dotycząca OFE. Parę dni temu w Wysokiej Izbie debatowano na ten temat i przyjęto stosowną nowelizację ustawy. A więc wydarzenie bez precedensu, bowiem opozycja, mimo usilnych starań, nie miała żadnego wpływu na jakiekolwiek zmiany w tym projekcie ustawy. I to są te, można powiedzieć, systemowe, wręcz powiem, na niespotykaną do tej pory skalę, zmiany w prawie podatkowym, w ustawach okołobudżetowych, we wszystkich regulacjach, które wpływają na konstrukcję budżetu państwa. W tym samym czasie pojawiła się tzw. rekonstrukcja, rewitalizacja, być może zmiana wizerunkowa rządu. Może to nie miałoby istotnego znaczenia, gdyby nie fakt, że w tym całym zestawie zmian personalnych znalazła się zmiana na stanowisku ministra finansów. Czy to jest przypadek, czy nie? Czy to ma jakikolwiek związek ze stanem finansów publicznych, czy nie, pewnie w dniu dzisiejszym nikt ostatecznie nie jest w stanie nam na to pytanie odpowiedzieć, chyba poza panem premierem. A więc wszystkie te okoliczności skłaniają nas do tego, by przeprowadzić bilans dokonań w zakresie finansów i gospodarki. Czy wbrew temu, co głosi wszem i wobec i każdemu z osobna, pan minister Rostowski, czasem nie pozostawił swojemu następcy krajobrazu po bitwie? A statystyki nie kłamią. W latach 2007-2013 do Polski wpłynęło netto ponad 50 mld euro, czyli ponad 15% produktu krajowego brutto. Bez tych pieniędzy trudno wyobrazić sobie, jak wyglądałyby wskaźniki polskiej gospodarki czy polskich finansów publicznych, na pewno dużo gorzej niż to dzisiaj wygląda. Jak zmieniała się polska gospodarka pod rządami ministra Rostowskiego? Odpowie krótkie zestawienie, a więc deficyt w procentach PKB: 2007 r. - minus 1,9%, 2012 r. - minus 3,9%, 2013 r. - minus 4,8%, a więc każdego roku pan minister dokładał co najmniej jeden punkt procentowy w deficycie. I według metodologii ESA 95, metodologii Unii Europejskiej, dług w miliardach złotych odpowiednio: w 2007 r. - 529 mld, 2012 r. - 887, 2013 r. - 950 mld zł. Dług w procentach do PKB: 45%, 55,6, 59 - cały czas mówię o europejskiej metodologii liczenia ESA 95. Wzrost PKB w pierwszym roku, 2007 - 6,8, w 2012 - 1,9, 2013 - wygląda na to, że 1,3. A więc wszędzie w tej statystyce zieje chłodem. To, co miało rosnąć, malało, a to, co miało maleć, niestety rosło. Trend ten nie został, jak się okazuje, zatrzymany. Panie ministrze, ESA 2010, nowa europejska metodologia liczenia PKB i długu, powoduje, że nawet przejęcie aktywów OFE, tych około 150 mld zł, nie wpłynie na poprawę salda sektora finansów publicznych w roku 2014. Faktem jest jednak, i z tym należy się zgodzić, że operacja ta wpłynie na obniżenie długu publicznego i kosztów jego obsługi. Jest to rząd wielkości od kilku do kilkunastu miliardów złotych. I przecież o to wam chodziło w tym całym przedsięwzięciu. Dlatego też nie przyjęliście naszych propozycji, poprawek choćby podwyższających minimalne świadczenia emerytalno-rentowe o 200 zł, nie przyjęliście naszej propozycji - istotnej, ważnej, systemowej - utworzenia państwowego emerytalnego funduszu inwestycyjnego, który by przejął aktywa z OFE i który by pomnażał wartości zgromadzonych tam środków na emerytury Polaków. Niestety, te propozycje nie miały nawet szansy, by być zaprezentowane podczas debat Komisji Finansów Publicznych, bowiem nie dopuściliście do tego, przegłosowując własną poprawkę, która eliminowała wszystkie pozostałe. Niestety tak się stało i tutaj nie mamy zaufania co do rzetelności działań z waszej strony. Pan minister Rostowski, nie mogąc sobie poradzić z budżetem roku 2013, przecież nowelizowaliśmy go nie tak dawno, zawiesił obowiązywanie pierwszego progu ostrożnościowego. Teraz z kolei wprowadzana jest, nieśmiało, ale jednak, stabilizująca reguła wydatkowa, nowy pomysł pana ministra. Ma ona sprawić, nie wiadomo, na jak długo, że nie będzie gwałtowanego zacieśniania i poluzowania budżetu, a polityka ministra finansów będzie nastawiona na stabilizowanie finansów państwa w dłuższym horyzoncie czasowym. Pytanie: Co do tej pory przeszkadzało temu, żeby taką politykę prowadzić? Idea szczytna, plan ambitny, ale od tego nie przybędzie pieniędzy. Taka reguła wydatkowa może być jednym z przydatnych instrumentów, ale nie żadną cudowną bronią. Przecież tak naprawdę rząd kontroluje niewielką część wydatków publicznych. Jeśli udział wydatków sztywnych w budżecie państwa się nie zmniejszy, to nie naprawi się finansów publicznych. Tę prawdę powinien znać, i pewnie zna, minister finansów. Trzeba tu wprowadzić inne regulacje, nie te, które w tej chwili są wprowadzane. I niekoniecznie musi się to odbywać przez powolne czy poważne cięcie wydatków. Budżet ma także drugą stronę, stronę przychodową. Rząd, chcąc tylko ciąć wydatki, tnie inwestycje i obniża poziom konsumpcji z fatalnym dla gospodarki skutkiem. Pogarsza się przecież konsumpcja, statystyka potwierdza te fakty. A więc ta konsumpcja indywidualna, jak i konsumpcja zbiorowa - też gasną inwestycje, a więc nie ma pieniędzy w obiegu, nie ma pieniądza konsumpcyjnego, nie ma pieniądza inwestycyjnego - jest dzisiaj problemem naszej będącej w stagnacji gospodarki i dowodem ubożenia społeczeństwa polskiego. Nic pozytywnego do tej pory nie zrobiono z podatkami, mimo że tak dużo przy nich manipulowano. Gospodarka zarzynana jest wręcz, może słowo nieodpowiednie, ale odpowiednio mocno artykułujące problem, rosnącym fiskalizmem państwa. Wprowadza się nowe podatki, które są być może nowoczesne zdaniem wprowadzających te podatki, ale nie są nowoczesne w sensie oddziaływania na rozwój gospodarczy. Nie wiem, czy państwo wiecie, ale podatek od miedzi i srebra jest naliczany w każdej godzinie w wysokości 330 tys. zł, a więc szybciej od prędkości światła - 330 tys. zł na godzinę. Tak działa ten podatek, oczywiście z negatywnymi, już widocznymi konsekwencjami dla przemysłu miedziowego. Niektóre stawki podatkowe, na przykład akcyza na papierosy czy też na alkohol, są tak wyśrubowane, że znajdują się po drugiej stronie krzywej Laffera, a więc stawki rosną, wpływy podatkowe maleją. Dotyczy to także podatku VAT, z którego wpływy były znacznie mniejsze od planowanych mimo podniesionej do 23% stawki podatkowej. Stawka ta obowiązywać będzie kolejne 3 lata, a obiecywaliście, że ma się to skończyć w bieżącym roku. A więc okazuje się znowu, że przejściówki są najbardziej trwałe, i to jest taki szkolny wręcz przykład. Teraz odwracacie podatek VAT, wprowadzacie solidarną odpowiedzialność podatników. Pytanie: Z jakim skutkiem i czemu ma to służyć? Na pewno nie pobudzeniu gospodarki. Planowane na 2014 r. zamrożenie progów podatkowych, kwoty zmniejszającej podatek, kwoty zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów - kolejne, to szósty już rok z rzędu - oznacza dla podatników wzrost efektywnej stawki podatkowej. A więc jeżeli ktoś mówi, że nie podnosicie podatków, to oczywiście rozmija się z rzeczywistością, bo będzie rosła efektywna stawka podatkowa dla każdego obywatela Rzeczypospolitej. Taka polityka państwa obciąża najsilniej gospodarstwa domowe. Z tym zgodzić się nie możemy. Pytamy: Co z trzecią stawką podatku indywidualnego, podatku PIT? To postulował i proponował klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Nie chcecie obciążać najbogatszych, lepiej wychodzi wam dokładanie milionom biednych kolejnych obciążeń podatkowych. Oczywiście z tym też zgodzić się nie możemy i się nie zgadzamy. Odrzuciliście nasze pomysły i konkretne propozycje ustawowe dotyczące powołania rzecznika praw podatnika czy też rady polityki fiskalnej. Zachęcamy nowego ministra finansów do powołania tej rady, instytucji kontrolnej istniejącej w wielu krajach europejskich. Nie jesteśmy w tym zakresie jakimś oryginałem czy nie proponujemy czegoś, co nie funkcjonuje w Europie czy w Unii Europejskiej. Rada polityki fiskalnej, w składzie której byłyby osoby, do których zaufanie ma także opozycja, pozwoliłaby poprawić zaufanie do działań ministra finansów, a także utrzymać stabilność polityki finansowej po ewentualnej zmianie rządu i przejęciu władzy przez dzisiejszą opozycję, a to zbliża się szybkimi krokami, z czego pewnie zdajecie sobie sprawę. Liczby i wskaźniki tego szkodliwego budżetu są dramatyczne. Bezrobocie ma wynosić 13,8%, a więc to jest ponad 2200 tys. osób zarejestrowanych, ponad 600 tysięcy osób, które są poza rejestrami, oczywiście bez pracy. Kolejne osoby bez propozycji, ci, którzy wejdą na rynek pracy, nowi absolwenci po różnych szkołach, uczelniach nie będą mieli żadnych propozycji zatrudnienia. To jest około 600 tys. absolwentów. Tylko 4,9 mld zł na aktywną politykę rynku pracy. Przypomnę, że w roku 2010 przy mniejszym bezrobociu była to kwota 6,6 mld zł. A więc nie rozumiemy tego zaparcia ze strony ministra finansów, że Fundusz Pracy jest zamrażany, chyba tylko i wyłącznie dla potrzeb statystycznych tego budżetu. Nie przewiduje się podniesienia najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, co postulujemy już od dłuższego czasu. Budżet PFRON na 2014 r. w porównaniu z budżetem na rok 2013 jest mniejszy. Odbije się to niekorzystnie na wsparciu osób niepełnosprawnych, a szczególnie jeśli chodzi o dopłaty do zatrudnienia tychże osób, a więc poziom bezrobocia w tej grupie społecznej będzie nadal rósł. Nie będzie pieniędzy na prewencję wypadkową, a więc zapobieganie wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. Jest to dziesięć razy mniej niż dolny próg ustawowy. Na całą Polskę jest to 3,8 mln zł, nie miliarda, ale miliona, a więc śmieszna kwota. Fundusz Rezerwy Demograficznej. Znowu pobieracie z niego 2,5 mld zł. A przypomnę, że w 2010 r. - 7,5 mld zł, w 2011 r. - 4 mld zł, w 2012 r. - 2,9 mld zł, w 2013 r. - 2,5 mld zł. Razem około 20 mld zł. De facto ten fundusz jest wyzerowany. Wyzerowane są także inne fundusze, choćby Fundusz Restrukturyzacji Przedsiębiorców, a więc nie ma tam pieniędzy na to, żeby dać szanse rozwojowe, utrzymania miejsc pracy wielu przedsiębiorcom w Polsce. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - oczywiście nie będę już rozwijał tematu tych funduszy, bowiem wiemy o tym wszystkim. Choćby Fundusz Reprywatyzacji, fundusz gwarancji i poręczeń Skarbu Państwa, o którym mówiliśmy na ostatnim posiedzeniu Sejmu. Na dobrą sprawę wszystkie fundusze celowe w naszym kraju zostały wyzerowane, a więc wszystkie rezerwy, po które mogliście sięgnąć, zostały wydrenowane. Są jeszcze otwarte fundusze emerytalne, które stały się kolejną ofiarą waszej polityki fiskalnej, waszej polityki budżetowej. Nie będę już dalej odkrywał tego, o czym wszyscy doskonale wiedzą. (Dzwonek) Propaganda sukcesu tego już nie przykryje. Wysoka Izbo! Polacy już to nie tylko wiedzą, lecz także odczuwają na własnych organizmach, poprzez coraz bardziej chude portfele i tkwią w beznadziei, którą ten budżet w ich przekonaniu potwierdza, utrwala. Klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej nie poprze tak skonstruowanego budżetu. Dziękuję. (Oklaski)