Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2014-03-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! Bezrobocie to nadal podstawowy problem społeczny w Polsce i w Europie. Bezrobocie, zwłaszcza wśród ludzi młodych do 30. roku życia, osób po 50. roku życia i kobiet, to wyzwanie, przed którym stoi polskie państwo. To wyzwanie stoi przed wszystkimi, którzy odpowiadają za politykę dotyczącą rynku pracy. Mimo pozytywnego sygnału, który został przekazany w ostatnim czasie, nadal ponad 2200 tys. osób jest bezrobotnych, stopa bezrobocia jest na poziomie 14%. Wśród tych ponad 2200 tys. osób bezrobotnych 86% nie ma prawa do zasiłku. Liczba osób, które nie mają prawa do zasiłku, zwiększa się - rok temu było to 82%. Widać wyraźnie, że te instrumenty kierowane do osób oddalonych od rynku pracy, które dotychczas funkcjonowały, nie przynosiły zamierzonych efektów. Liczba osób bez prawa do zasiłku jest jedną z najwyższych w Europie. A jednak praca nad rządowym projektem, która została podjęta przez podkomisję z udziałem bardzo aktywnej strony społecznej, dała określone pozytywne rezultaty. Zaliczamy do nich m.in. zwiększenie roli samorządu wojewódzkiego w polityce rynku pracy, przywrócenie do składu rad zatrudnienia przedstawicieli organizacji pozarządowych, związków zawodowych i izb rolniczych - sposób wybierania tych przedstawicieli przez ministra był sygnalizowany przez stronę społeczną - usprawnienie działania publicznych służb zatrudnienia, fakt, że urzędy pracy będą premiowane za to, dla ilu osób znalazły pracę, a nie za liczbę zarejestrowanych bezrobotnych. Profilowanie musi być jedną z form pomocy dla bezrobotnych, a nie tylko biurokratyczną procedurą do wykonania przez powiatowy urząd pracy. Służyć temu będzie wcześniej m.in. ta ankieta, indywidualny program działania. Komisja uwzględniła opinie powiatowych urzędów pracy i wydłużyła czas na przygotowanie indywidualnego planu działania. Ujednolicono też system wsparcia absolwentów centrów integracji społecznej i klubów integracji społecznej z warunkami przyjętymi dla bezrobotnych. W tej sprawie, szeroko rozumianej, ludzie funkcjonujący w obszarze ekonomii społecznej, zwłaszcza zatrudnienia socjalnego, sygnalizowali potrzebę jeszcze dalej idących zmian, m.in. uwzględnienia przedstawicieli w radach zatrudnienia, jednak nie udało nam się tego zgłębić. Pozytywne zmiany to oczywiście również zwiększenie z 30 do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, dofinansowanie zatrudnienia osób po 50. roku życia, a także rozszerzenie możliwości przyznawania bonu zatrudnieniowego wszystkim bezrobotnym do 30. roku życia - a nie tylko, jak chciał rząd, absolwentom wyższych szkół, uczelni - umożliwienie gminom finansowania w całości z ich budżetów prac społecznie użytecznych, wprowadzenie programu ˝Aktywizacja i integracja˝ dla osób najbardziej oddalonych od rynku pracy. Tutaj mamy też list otwarty organizacji pozarządowych, które chciałyby w większym stopniu uczestniczyć w realizacji tego programu. Myślę, że w Senacie będzie jeszcze okazja do rozmowy na ten temat. W tym zakresie sektor zatrudnienia socjalnego ma stosowne propozycje. Ten sektor jest bardzo skuteczny, np. 45% absolwentów centrów integracji społecznej znajduje pracę, warto więc wysłuchać tych opinii. Do pozytywnych zmian należą też instrumenty adresowane do kobiet, które powracają po okresie urlopu wychowawczego, chodzi zarówno o grant na telepracę, jak i o świadczenie aktywizacyjne. Zasadnicze wątpliwości budzi sprawa zlecania i kontraktowania usług aktywizacyjnych dla osób oddalonych od rynku pracy. Ustawa oczywiście mówi, że będzie to twarde płacenie za efektywność, za określone osiągnięte efekty, jednak zarówno samorządy, jak i przedstawiciele urzędów pracy mówią, że ta wycena jest wysoka w porównaniu z tym, co oni czynią, za jakie środki aktywizują, jest ona od tego zdecydowanie większa. Stąd wątpliwości dotyczące tego, czy nie deprecjonuje się tutaj dotychczasowej działalności urzędów pracy. Warto podkreślić dodatkowe instrumenty adresowane do osób bezrobotnych do 30. roku życia, czyli bon szkoleniowy, stażowy, zatrudnieniowy oraz na zasiedlenie. (Dzwonek) Klub Poselski Sojusz Lewicy Demokratycznej ma jeszcze wątpliwości, zgłosimy dwie poprawki. Pierwsza poprawka, którą już sygnalizowałem w czasie prac podkomisji, dotyczy kosztów wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenia pracowników zatrudnionych w powiatowych urzędach pracy do obsługi projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego. Nie chodzi tylko o pracowników, tak jak mówi się w sprawozdaniu, nowo zatrudnionych, ale o zatrudnionych, dlatego że argumenty przedstawiane przez powiatowe urzędy pracy są twarde i merytoryczne. Nie chodzi o fikcję, nie chodzi o zwalnianie ludzi, którzy mają doświadczenie i kompetencje, po to żeby ich ponownie zatrudnić i otrzymywać składki. Myślę, że chodzi nam o jak najlepsze wykorzystanie środków finansowych przez dobrych specjalistów. Druga poprawka dotyczy refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne przysługującej pracodawcom, którzy zatrudniają po raz pierwszy pracowników do 30. roku życia. Sprawozdanie mówi o 12-miesięcznym, przepraszam, o 6-miesięcznym okresie, my natomiast chcielibyśmy, żeby to było 12 miesięcy. Jeśli chodzi o tę grupę osób oddalonych od rynku pracy, interwencja państwa musi być większa. Jeśli wprowadzimy okres 12 miesięcy i 6 miesięcy po stronie pracodawcy, a to jest połowa minimalnego wynagrodzenia, to i tak będzie 6 miesięcy po stronie Funduszu Pracy, efektywnie płacy minimalnej, a 12 miesięcy po stronie pracodawcy. A więc relacja, naszym zdaniem, jest właściwa. Takie samo rozwiązanie jest zawarte w ustawie w stosunku do osób po 50. roku życia. Tam jest mowa o 12 miesiącach i o 50% minimalnego wynagrodzenia dzięki stosunkowi pracy. Te dwie grupy są zaliczane do grup będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w związku z powyższym chcielibyśmy, żeby były równo potraktowane. W tych dwóch grupach, jak wszyscy wiemy, mamy największy problem, w związku z czym interwencja państwa powinna być zdecydowanie większa. Czy mamy na to środki finansowe? Odpowiadam: mamy 10 mld zł odłożone w Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sądzę, że trzeba skuteczniej sięgać po te środki finansowe, aby można było również skutecznie walczyć z bezrobociem, w szczególności wśród ludzi młodych i osób po 50. roku życia, a wśród tych po 50. roku życia i do 30. roku życia są też kobiety, o których wspominałem na samym początku. Dziękuję uprzejmie.