Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdań z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych za lata 2014 i 2015. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych jest jednym z najważniejszych aktów prawnych, który zapewniając ochronę prywatności, gwarantuje wolności obywatelskie w państwie prawa. Rolą generalnego inspektora ochrony danych osobowych jest stanie na straży tych wartości i podejmowanie wszelkich działań kontrolnych i edukacyjnych, które przyczynią się do przestrzegania stosownych przepisów zarówno przez podmioty prywatne, jak i publiczne. Sprawozdania za lata 2014 i 2015 obrazują sytuację, jaka miała miejsce w Polsce w ostatnich latach w obszarze związanym z ochroną danych osobowych. Częstą praktyką jest wykorzystywanie w celach marketingowych danych w postaci numerów telefonów i adresów mailowych obywateli bez ich wiedzy i zgody. Sposób konstruowania regulaminów i umów zawieranych z firmami, m.in. finansowymi czy telekomunikacyjnymi, jest dla obywateli niejasny i wysoce skomplikowany. Praktyka jednego z banków opisana w sprawozdaniu za 2014 r. polegała na przetwarzaniu danych o niekaralności przedsiębiorców oraz o ich zobowiązaniach finansowych, pochodzących z Biura Informacji Kredytowej, bez podstawy prawnej. Do nieprawidłowości dochodziło też w działaniach firm pożyczkowych. Jak wskazano w ww. sprawozdaniu, jedna ze skontrolowanych firm pożyczkowych przetwarzała w sposób nieuprawniony dane osobowe klientów w celu realizacji umowy pożyczki, marketingu swoich produktów i usług, a także w celach windykacyjnych. Spółka przetwarzała nawet dane osób, z którymi nie zawarła umowy pożyczki. To tylko wybrane przykłady naruszeń prawa przez podmioty sektora finansowego. Niepokój budzi też fakt uchybień w zakresie dysponowania danymi osobowymi przez jednostki administracji publicznej. Jako przykład wskazać można opisany w sprawozdaniu za 2014 r. fakt udostępnienia przez Zarząd Transportu Miejskiego prezydentowi Warszawy danych osobowych posiadaczy spersonalizowanej Warszawskiej Karty Miejskiej bez podstawy prawnej. Szczególnie bulwersujące jest także nienależyte zabezpieczenie danych osobowych pacjentów. W sprawozdaniu za 2015 r. opisano przypadek zaginięcia płyt CD, na których zapisane były dane osobowe pacjentów w postaci wyników badań diagnostycznych. Płyty zostały znalezione poza terenem szpitala. Ewentualne konsekwencje dopuszczenia się zaniedbań są nieadekwatne do skali nadużyć i ich konsekwencji dla obywateli, np. z tytułu niezgłoszenia do GIODO zbioru danych osobowych nie wyciąga się w zasadzie żadnych konsekwencji. Zgłaszane skargi są rozpatrywane opieszale i w zasadzie ze wszczętych postępowań niewiele wynika. Dotyczy to także nieuprawnionego przetwarzania wrażliwych danych osobowych, szczególnie dotyczących stanu zdrowia. Należy zwrócić uwagę, że szczególna odpowiedzialność ciąży na organach administracji publicznej, a te, nie mając pełnej świadomości albo lekceważąc przepisy o ochronie danych osobowych, albo zachowują się po prostu niedbale, albo w sposób lekceważący podchodzą do ochrony danych osobowych. Jest wiele przykładów wskazanych właśnie w omawianym sprawozdaniu. W świetle przytoczonych danych należy uznać, że istnieje konieczność wzmocnienia systemu ochrony danych osobowych, m.in. przez zdecydowane egzekwowanie prawa i podejmowanie szerokich działań edukacyjnych. Koło Poselskie Wolni i Solidarni opowiada się za przyjęciem sprawozdań generalnego inspektora ochrony danych osobowych, deklarując jednocześnie poparcie dla wszelkich działań wzmacniających mechanizmy ochrony danych osobowych obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Dziękuję bardzo.