Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2026-02-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, przedstawiony w druku nr 2061, odpowiada na najpoważniejsze wyzwania polskiego systemu oświaty na najbliższe 15-20 lat, czyli bardzo szybki, głęboki spadek liczby dzieci w wieku szkolnym. Według najnowszych prognoz GUS do 2060 r. populacja Polski zmniejszy się o ok. 6,5 mln osób. To jest przerażające. Liczba dzieci w wieku 7-14 lat może zaś spaść o 30%. Już w latach 2025-2035 spodziewamy się spadku o ok. 19% lub 20% uczniów. Jak już było to przedstawiane przez moich przedmówców, najmocniej uderza to w małe szkoły wiejskie i w szkoły w małych miastach. Obecnie likwidacją może być zagrożonych ok. 2 tys. szkół podstawowych, w których uczy się nie więcej niż 100 dzieci. To oznacza konieczność radykalnej reorganizacji sieci szkół podstawowych, szczególnie tych o niskiej liczebności. Główne założenia projektu oceniamy jako racjonalne i idące w dobrym kierunku. Kluczowe jego rozwiązania to: elastyczna struktura organizacyjna szkół podstawowych, wprowadzenie możliwości tworzenia szkół podstawowych o niepełnej strukturze klas I-III, I-IV lub IV-VIII oraz szkół filialnych I-III lub I-IV podporządkowanych jednej szkole macierzystej, z opcją posiadania kilku filii przez jedną szkołę bazową blisko domu. Zamiast likwidować, należy dać szansę samorządom - elastyczne narzędzia, zachować edukację I-III blisko domu, jednocześnie zapewnić uczniom klas IV i VIII wysoką jakość nauczania w lepiej wyposażonych szkołach. Znaczne uproszczenia procedury - jedna uchwała, jedna opinia kuratora zamiast dwóch odrębnych postępowań o utworzenie filii. Zespoły szkół podstawowych - możliwość łączenia kilku szkół podstawowych w jeden zespół ze wspólnym dyrektorem i kadrą nauczycielską na pełnych etatach to rozwiązanie, które powinno poprawić dostęp do specjalistów przedmiotowych i stabilność zatrudnienia nauczycieli. Wielofunkcyjność budynków oświatowych. To nowość. Nieużywane części budynku szkoły lub przedszkola mogą służyć lokalnej społeczności. Mogą w nich być prowadzone żłobki, kluby malucha, zajęcia dla seniorów, uniwersytet trzeciego wieku, zajęcia kulturalne, zdrowotne, służące aktywności obywatelskiej bez szkody dla bezpieczeństwa i higieny uczniów. Nowy model kształcenia dwujęzycznego - zespoły. Szkoła podstawowa dwujęzyczna tylko dla klas VII i VIII przy liceum i technikum dwujęzycznych z kontynuacją drugiego języka nauczania to szansa na poszerzenie oferty dla zdolniejszych uczniów. Nowy standard procedury przekształceniowej. Obowiązkowe konsultacje społeczne z rodzicami, zebranie z protokołem, zawiadamianie przez BIP, wywieszanie w urzędzie i szkole, wiążąca opinia kuratora w 60 dni bez zażalenia. Opinia musi konkretnie oceniać transport, warunki w szkole docelowej, obwody i bezpieczeństwo. Drobne, ale ważne ułatwienia: możliwość podwieczorku w świetlicy szkolnej i opieka świetlicowa dla dzieci z oddziałów przedszkolnych. W ocenie Klubu Parlamentarnego PSL - Trzecia Droga projekt nie zwiększa nakładów finansowych na małe szkoły, ale daje samorządom znacznie szerszy wachlarz narzędzi organizacyjnych, które mogą pozwolić uniknąć likwidacji. Zmienia budynki szkolne w lokalne centra społeczności, zachowując jednocześnie edukację najmłodszych dzieci możliwie blisko miejsca zamieszkania i poprawiając jakość nauczania starszych uczniów poprzez konsolidację zespołów. W związku z tym klub PSL popiera projekt w pierwszym czytaniu. (Dzwonek) Na zakończenie: nie likwidujemy małych szkół, dajemy im drugie życie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)