Mówca: Marian Cycoń (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2014-04-02 (Sejm RP, kadencja 7)

Oświadczenie w sprawie przypomnienia zasług Józefa Dietla dla Krakowa i Małopolski Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Panowie Posłowie! Przed kilkunastoma dniami po raz siódmy wręczono nagrody imienia Józefa Dietla. To bardzo prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest osobom fizycznym prowadzącym swoje działania na terenie województwa małopolskiego za wybitne osiągnięcia i pracę na rzecz społeczności lokalnej, samorządu terytorialnego oraz rozwoju regionalnego. Uroczystość wręczenia nagród przyznawanych przez Korporację Samorządową im. Józefa Dietla odbyła się w krakowskich Krzysztoforach. W roku bieżącym nagrodzono założycielkę Uniwersytetu Dziecięcego panią Agatę Wiliam za osiągnięcia w pracy z dziećmi, którą realizuje poprzez łączenie dziecięcych zainteresowań, pierwszych hobby z wiedzą naukowców wywodzących się z różnych polskich uczelni. Honorowe dyplomy otrzymali między innymi Biblioteka Polskiej Piosenki oraz Stowarzyszenie Sieć Solidarności. Warto dodać, że laureatami nagrody z ubiegłych lat są między innymi Franciszek Ziejka, Anna Dymna, ksiądz Andrzej Augustyński oraz Bartosz Szydłowski. Ponadto w bieżącym roku obchodzimy 210. rocznicę urodzin Józefa Dietla, profesora medycyny, rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego - uczelni, która także w roku bieżącym obchodzi swój wielki jubileusz - także miłośnika przyrody Małopolski, prezydenta miasta Krakowa i w końcu honorowego obywatela miasta Krakowa i miasta Nowego Sącza. Józef Dietl urodził się 24 stycznia 1804 r. w Podbużu koło Drohobycza jako jeden z siedmiu synów Franciszka Dietla, urzędnika austriackiego, i szlachcianki Anny z Kulczyckich. Nauki pobierał najpierw w Samborze, w latach późniejszych uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie, a następnie w Nowym Sączu. Studiował filozofię na Uniwersytecie Lwowskim, następnie medycynę w Wiedniu, gdzie uzyskał doktorat medycyny i rozpoczął praktykę lekarską. Tam włączył się w nurt nowoczesnej medycyny XIX w. W 1851 r. jako dojrzały naukowiec objął stanowisko profesora i kierownika Katedry Medycyny Wewnętrznej i Kliniki Lekarskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dietl dużo pracował naukowo. Jeszcze w 1843 r. ogłosił rozprawę na temat zwalczania epidemii tyfusu, a dwa lata później pracę ˝O nowej naukowej medycynie wiedeńskiej˝, w której pisał m.in.: ˝Reforma w medycynie jest nieunikniona. Tylko to, co jest na podstawie nauk przyrodniczych ugruntowane i z nich da się wyprowadzić, może znaleźć w niej praktyczne zastosowanie. W lekarzu cenić należy badacza przyrody, a nie jednostkę oddaną sztuce leczenia˝. Praca stała się głośna i przeszła do historii jako manifest nowej szkoły lekarskiej. Kolejna rozprawa, w której wykazał szkodliwość leczenia zapalenia płuc przez upuszczanie krwi, przyniosła mu rozgłos światowy. Swoją niebywałą aktywnością zyskał uznanie w środowisku medycznym i uniwersyteckim i w roku 1860, gdy przywrócono Uniwersytetowi Jagiellońskiemu prawo wyboru dziekana i rektora, został jednogłośnie wybrany najpierw dziekanem Wydziału Lekarskiego, a rok później rektorem uczelni. Za jego rektorskich rządów UJ wzbogacił się o dary obywateli Galicji: książki, ryciny, mapy. Zdobyto fundusze na dokończenie budowy Biblioteki Jagiellońskiej. Zmieniono statut Drukarni Uniwersyteckiej, by mogła na koszt uniwersytetu wydawać dzieła polskich uczonych. Józef Dietl walczył o unarodowienie szkół w Galicji, uniezależnienie szkolnictwa od rządu w Wiedniu, zwiększenie liczby szkół i polepszenie sytuacji materialnej nauczycieli. Tym naraził się cesarzowi Franciszkowi Józefowi, który bez podania przyczyn usunął profesora z uniwersytetu. Józef Dietl zasłynął głównie z tego, iż przyczynił się do zawiązania w Krakowskim Towarzystwie Naukowym osobnej Komisji Balneologicznej. Jako pierwszy przeprowadził klasyfikację polskich wód leczniczych. Do jego zasług należy rozpropagowanie fizykoterapii, leczenia higieniczno-dietetycznego oraz wspomnianej balneologii. Dietl pierwszy sklasyfikował polskie wody lecznicze. Dzięki niemu stały się modne polskie sanatoria: Krynica, Rabka, Iwonicz, Swoszowice, Szczawnica oraz Żegiestów. W 1861 r. profesora uhonorowano tytułem honorowego obywatela miasta Krakowa, a w 1867 r. - tytułem honorowego obywatela miasta Nowego Sącza. Józef Dietl udzielał się mocno również na polu innej działalności publicznej. W latach 1866-1874 pełnił funkcję prezydenta Krakowa. 13 września 1866 r. Rada Miasta Krakowa stosunkiem 51 głosów za kandydaturą profesora i 5 głosów przeciw wybrała Józefa Dietla prezydentem miasta. Jako prezydent Józef Dietl doprowadził między innymi do podwojenia miejskich dochodów bez nakładania na miasto nowych podatków, uporządkowania Plant, odrestaurowania starych murów i baszt obronnych, odnowienia elewacji wielu kamienic na Starym Mieście, przygotowania planu odbudowy i konserwacji Sukiennic, oczyszczenia koryta Starej Wisły, rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego, powstania szkoły przemysłowej, przejęcia w zarząd szkół w mieście, powstania Szkoły Sztuk Pięknych, utworzenia miejskiej straży ogniowej. Profesor zmarł bezpotomnie 18 stycznia 1878 r. w Krakowie. Zasłużonego naukowca żegnali nie tylko krakowianie, ale także delegacje uczonych z całej ówczesnej Europy. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim przy dźwiękach dzwonu Zygmunta.