Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-02-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2154. W proponowanej nowelizacji Kodeksu karnego rząd wprowadza m.in. karę dożywotniego pozbawienia wolności dla osoby, która na skutek gwałtu doprowadzi do śmierci człowieka. Obecnie taką karą, oprócz zabójstwa, zagrożone jest jedynie spowodowanie śmierci człowieka jako następstwa ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Propozycja resortu sprawiedliwości zakłada też, że sąd, wymierzając karę dożywotniego pozbawienia wolności dla sprawcy zabójstwa w związku ze zgwałceniem osoby poniżej 15. roku życia, będzie mógł wyłączyć w ogóle możliwość uzyskania przez skazanego warunkowego zwolnienia z więzienia. Obecnie zdarza się, że niektórzy sprawcy takich czynów wychodzą przedterminowo na wolność. Autorzy projektu chcą także zaostrzyć karę za gwałt popełniony ze szczególnym okrucieństwem. Obecna sankcja za taki czyn to od 5 do 15 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z projektem sąd będzie mógł zastosować w takim przypadku również karę 25 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo obecne brzmienie tego przepisu zostało uzupełnione o spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ofiary, za co również grozić będzie taka sama, podwyższona kara (obecnie od 3 do 15 lat pozbawienia wolności). Projektowana nowelizacja przewiduje ponadto, że gwałt popełniony na dziecku poniżej 15. roku życia będzie zbrodnią podlegającą karze od 5 (dziś od 3) do 15 lat albo nawet 25 lat pozbawienia wolności. Przy dodatkowo obciążających okolicznościach, takich jak szczególne okrucieństwo, recydywa czy doprowadzenie do śmierci, kara będzie odpowiednio zwiększona, aż do dożywocia, bez możliwości zastosowania warunkowego zwolnienia. Autorzy projektu chcą też wprowadzić do Kodeksu karnego przepis poświęcony gwałtowi na kobiecie ciężarnej. Jeżeli sprawca wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć, że jego ofiara jest w ciąży, pójdzie do więzienia na okres od 3 do 15 lat. Ten sam wymiar kary miałby grozić gwałcicielowi, który posłużył się bronią palną, niebezpiecznym przedmiotem, np. nożem, środkiem obezwładniającym, np. pigułką gwałtu, albo działał w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu ofiary. Karze pozbawienia wolności od 3 do 15 lat mieliby podlegać również sprawcy, którzy nagrywają przebieg gwałtu (obraz lub dźwięk). Obecnie zgwałcenia popełnione w takich okolicznościach nie są traktowane jako zbrodnia, lecz jako czyny zagrożone podstawowym wymiarem kary za gwałt, czyli od 2 do 12 lat pozbawienia wolności. Rządowy projekt zaostrza też sankcję dla gwałcicieli recydywistów. Osoby, które po skazaniu ponownie dopuszczą się gwałtów, będą musiały się liczyć ze zwielokrotnioną karą. Kara ta, zgodnie z propozycją MS, powinna być wymierzona w granicach nie niższych od podwójnej wysokości dolnego zagrożenia do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Jeśli np. gwałciciel popełni przestępstwo, za które grozi od 2 do 12 lat pozbawienia wolności, to w recydywie dostanie wyrok od 4 do 18 lat więzienia. Projekt zwiększa też kary za tortury wobec uwięzionej ofiary, za które grozi teraz kara od 3 do 15 lat pozbawienia wolności. Po zmianach za bezprawne pozbawienie wolności, które łączy się ze szczególnym udręczeniem, sąd będzie mógł posłać sprawcę do więzienia na okres od 5 do 15 lat, a w najcięższych przypadkach nawet na 25 lat. Ministerstwo Sprawiedliwości chce też, by sąd, na wniosek ofiary przestępstwa przeciwko wolności seksualnej, musiał zastosować wobec skazanego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym, zbliżania się do niego lub nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Sprawca miałby ponadto systematycznie zgłaszać się na policję, a zakaz zbliżania się mógłby być kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego. Obecnie taka sankcja stosowana jest przez sąd obligatoryjnie jedynie w przypadku przestępstw przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności popełnionych na małoletnich. Po zmianach sąd nadal będzie miał możliwość orzeczenia zakazu kontaktowania się lub zbliżania się, również jeśli ofiara o to nie wystąpi. Wysoka Izbo! Wszystkich nas bulwersują podnoszone w mediach przypadki okrucieństwa, takie jak gwałty i zabójstwa. Szczególnie mocno szokują nas przypadki takiej przemocy stosowanej wobec dzieci. Należy zgodzić się z autorami projektu, że niejednokrotnie nasz system sądowniczy wydawał w takich sprawach wyroki, które bulwersowały opinię publiczną nie mniej niż same przestępstwa, w których sprawach orzekano. Zaostrzenie sankcji zaspokoi społeczne poczucie sprawiedliwości. I tutaj widzimy główny efekt proponowanych zmian. Pytanie, czy rzeczywiście wpłynie to na spadek liczby przestępstw tej kategorii. Zgodnie z danymi Policji liczba gwałtów i zabójstw i tak od lat spada, bez żadnego zaostrzania kar. W naszej ocenie potrzeba więcej prewencji, edukacji i zwykłej sąsiedzkiej oraz rodzinnej czujności. Bardzo wielu tego typu przestępstw można by uniknąć, gdyby ktoś w porę zareagował. Zaostrzenie kar powinno być więc częścią szerszej, kompleksowej polityki, nieograniczonej wyłącznie do omawianego projektu i do środków karnych. W imieniu Klubu Parlamentarnego PSL wnioskuję o skierowanie projektu do dalszych prac.