Mówca: Jerzy Wilk (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-02-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Prawne pojęcie ˝mowa nienawiści˝ zostało wyodrębnione z konieczności wskazania granic swobody wypowiedzi ze względu na wielonarodowość, wielowyznaniowość i wielokulturowość współczesnych społeczeństw, bowiem swoboda wypowiedzi określona w Konstytucji RP oraz ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności gwarantuje wolność wyrażania poglądów. Oba akty prawne gwarantują także poszanowanie dóbr osobistych takich jak godność czy dobre imię osób fizycznych i prawnych. Ocena przez sądy konfliktu praw równoważnych musi dokonywać się poprzez szczegółową analizę okoliczności faktycznych danej sprawy. Nie może naruszać godności, wolności myśli, sumienia i wyznania innych. W publikacjach z zakresu praw człowieka często pisze się o mowie nienawiści, jednak jej definicję określono dopiero w zaleceniu Komitetu Ministrów Rady Europy R (97) 20 z dnia 30 października 1997 r. Za hate speech uznano wówczas każdą formę wypowiedzi, która rozpowszechnia, popiera, usprawiedliwia nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm lub inne formy nienawiści oparte na nietolerancji lub do nich nawołuje, włączając w to nietolerancję wyrażaną w formie agresywnego nacjonalizmu lub etnocentryzmu, dyskryminacji lub wrogości wobec mniejszości, migrantów lub osób wywodzących się ze społeczności imigrantów. Raport przygotowany w 2003 r. przez Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu RP podobnie określa pojęcie ˝mowa nienawiści˝. W decyzji ramowej Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych podkreśla się, że rasizm i ksenofobia są bezpośrednim pogwałceniem zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego, na których opiera się Unia Europejska i które są wspólne wszystkim państwom członkowskim, stanowiąc w art. 1 w ust. 1 w pkt a: ˝Każde państwo członkowskie stosuje niezbędne środki zapewnienia karalności następujących czynów popełnianych umyślnie: a) publiczne nawoływanie do przemocy lub nienawiści skierowanej przeciwko grupie osób, którą definiuje się według rasy, koloru skóry, wyznawanej religii, pochodzenia albo przynależności narodowej lub etnicznej, lub przeciwko członkowi takiej grupy˝. Wspólnym punktem mowy nienawiści jest więc nawoływanie do przemocy lub nienawiści, co może nastąpić przez ˝publiczne rozpowszechnianie lub rozprowadzanie tekstów, obrazów lub innych materiałów˝. W art. 256 Kodeksu karnego penalizowane jest publiczne propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa lub nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość. ˝Publiczne˝ tzn. w okolicznościach, gdy sprawca zwraca się do szerszego, bliżej nieoznaczonego kręgu osób, a nie osób z kręgu zamkniętego. Treści stanowiące przedmiot wypowiedzi nawołujących do nienawiści powinny dotyczyć różnic, jakie istnieją ze względu na cechy narodowościowe, etniczne, rasowe, wyznanie albo bezwyznaniowość członków określonej społeczności. To np. głoszone przekonania o wyższości danej grupy społecznej, poczuciu zagrożenia ze strony osób należących do innej społeczności, wystąpienia wzywające do ustanowienia ograniczeń w korzystaniu z określonych praw i wolności czy wartościujące twierdzenia o charakterze religijnym lub światopoglądowym. Ksenofobia nie ma prawnego określenia. Uważa się, że jest to nieuzasadniony, irracjonalny lęk i wrogość w stosunku do ˝obcych˝. A contrario uzasadniony lęk nie jest ksenofobią. W związku z ostatnimi wydarzeniami w kraju i nieścisłością rozwiązań legislacyjnych należałoby uściślić zakres takich pojęć jak ˝mowa nienawiści˝ i - węższe - ˝ksenofobia˝. Przebieg posiedzenia