Mówca: Piotr Zgorzelski
Data: 2022-12-01 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję bardzo, panie premierze. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Mam w zasadzie tylko spis instytucji, które są przez nas wspierane, tworzone, budowane. Tak że prosiłbym o możliwość troszeczkę wystąpienia dłuższego niż 10 minut - wiem, że pan marszałek ma możliwość podjęcia takiej decyzji. Bardzo proszę. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Dziękuję bardzo. Polityka budowy przez polski rząd sieci nowoczesnych instytucji muzealnych wpisuje się w podstawowe kierunki programu Prawa i Sprawiedliwości i rządu polskiego realizowane od końca 2015 r. Nawiązuję jednocześnie do prekursorskich w III RP działań w tym obszarze ówczesnego prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńskiego i jego zrealizowanego, można powiedzieć, błyskawicznie projektu budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Zrealizowanego dopiero w 60. rocznicę powstania w roku 2004, a więc dopiero w 15. roku polskiej transformacji. Dlaczego nie zbudowano tego i innych muzeów wcześniej, dlaczego zaniechano podobnych działań w latach 2008-2015, pozostanie na zawsze pytaniem wstydu dla ówcześnie rządzących w Polsce, którzy chcieli budować III RP bez pamięci, bez tożsamości, a więc bez mocnej wspólnoty politycznej. Takie zaniechanie było w oczywisty sposób sprzeczne z polską racją stanu, dlatego rząd Prawa i Sprawiedliwości od końca 2015 r. rozpoczął realizację polityki historycznej polegającej na odbudowywaniu polskiej tożsamości i dzięki temu wzmacnianiu polskiej wspólnoty. W dzisiejszym świecie, świecie bezwzględnej rywalizacji wspólnot narodowych właśnie, są to cele i zadania - podkreślę raz jeszcze - z obszaru podstawowej racji stanu i interesu narodowego. Jak ważne są tożsamość, wspólnota narodowa i patriotyzm, dowodzi obecnie ponad wszelką wątpliwość Ukraina. Gdyby nie wywodzący się z ukraińskiego patriotyzmu opór i gotowość na śmierć w obronie ojczyzny, Putin poiłby teraz swoje konie nie tylko w Dnieprze, w Bugu, a może i w Wiśle, Warcie, Odrze, ale także być może także na Łabie, Renie, Sekwanie aż po Tag. Konieczność odbudowy instytucji pamięci kształtujących polską tożsamość wydawała nam się więc od początku naszej misji oczywista. Nasza polityka historyczna wpisywała się jednocześnie w konieczność zapełniania białych plam pamięci i wspomnianych już zaniechań naszych poprzedników. Rządy PO-PSL nie tylko likwidowały polskie ambasady, posterunki Policji, poczty, garnizony wojskowe, ulgi podatkowe dla artystów - polskie państwo w ogóle - ale także polską pamięć i polską tożsamość. Świadomie więc przez 9 lat, do czasów naszych rządów, nie budowano np. siedziby dla powstałego formalnie w 2006 r. Muzeum Historii Polski. Nie budowano muzeów żołnierzy wyklętych, Sybiru, Kresów. To było ówczesnej władzy i zagranicznym towarzyszom zbędne. Wydaje się oczywiste, że była to polityka celowa, niestety, polityka osłabiania polskiego państwa, rozmywania polskiej tożsamości, poddawania się, dyktatowi innych wspólnot politycznych. W obszarze polityki historycznej znamienna jest tu historia utworzenia przez rząd Donalda Tuska Muzeum II Wojny Światowej, które powstało na gruzach zlikwidowanego Muzeum Westerplatte i miało zdecydowanie wyrażać jakąś uniwersalistyczną koncepcję wojny relatywizującą sprawstwo zła, mieszającą porządki moralne, ślepą przede wszystkim na odpowiedzialność i winy XX-wiecznych narodowych totalitaryzmów - Niemiec i Rosji Radzieckiej, ale także ślepą na heroizm i ofiarę przedstawicieli polskiej wspólnoty narodowej. Stąd brak albo kompletne zlekceważenie na ekspozycji owego muzeum wielu symboli polskich historycznych dokonań, takich wątków jak: sytuacja ludności polskiej w tzw. wolnym mieście u progu wybuchu wojny, martyrologia polskiego duchowieństwa i Kościoła katolickiego, godne przedstawienie takich postaci jak Witold Pilecki, Irena Sendlerowa, całkowite pominięcie narracji muzealnej w postaci o. Maksymiliana Kolbe, niedostateczne przedstawienie wątków polskich sprawiedliwych, niedostateczne przedstawienie terroru sowieckiego, np. akcji antypolskiej lat 1937-1938, tej akcji eksterminacyjnej, zrównanie skali formacji, oporu i znaczenia Armii Krajowej z francuskim Résistance czy powstania warszawskiego z powstaniami paryskim czy słowackim. To kilka takich najbardziej poruszających zaniedbań. Innym znamiennym zaniechaniem były decyzje polityczne odmawiające wsparcia budowy Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce. Warto przytoczyć tu oryginalny dokument Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 stycznia 2014 r., w którym odmawia się wsparcia finansowego państwa polskiego dla Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce z uwagi na zbyt niską punktację uzyskaną w procesie oceny merytorycznej, co nie dziwi, bo w punkcie ocena potrzeby realizacji projektu liczba punktów wynosiła 0, ocena analizy wrażliwości i ryzyka tego projektu - 0, ważność projektu z punktu widzenia polityki kulturalnej państwa - 0, aspekt społeczny - 0. Takie to były niestety państwa rządy w Polsce odnośnie do naszego dziedzictwa i pamięci historycznej - 0. (Głos z sali: Wstydźcie się.) (Poseł Urszula Augustyn: Panie marszałku, czy to jest temat informacji?) Obecny rząd, jak mówiłem, od końca 2015 r. podjął się budowy sieci nowoczesnych instytucji pamięci. Działania te polegają na budowie nowych instytucji, przekształcaniu własnościowym i organizacyjnym już istniejących instytucji, tworzeniu najróżniejszych instytucji paramuzealnych, rozbudowie innych. Są wynikiem zarówno celowych inicjatyw odgórnych, jak i wspierania inicjatyw oddolnych, lokalnych, regionalnych. Powstają dzięki naszemu wsparciu, naszym projektom muzea: dominikanów, Armii Krajowej różnych regionów, Ormian. Często dotyczy to też tworzenia nowych oddziałów istniejących muzeów. Ogółem nasze działania w tym obszarze obejmują ok. 300 realizacji inwestycyjno-organizacyjnych o bardzo różnej skali, od tego naszego najważniejszego muzeum, które w tej chwili budujemy, Muzeum Historii Polski - budżet będzie przekraczał łącznie z wystawą stałą miliard złotych - poprzez Narodowe Muzeum Techniki, tu pan poseł wspominał o wielu innych, po mniejsze muzea, takie jak Muzeum Badań Polarnych w Puławach czy Muzeum Cypriana Norwida w Dębinkach, w obu przypadkach powołane przez nasz rząd z samorządami. Od 2016 r. ukończona została już budowa wielu muzeów państwowych. Wymienię tylko te najważniejsze, niektóre także we współpracy z innymi podmiotami: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie - naprawdę zapraszam, w Świątyni Opatrzności Bożej jest wspaniałe, bardzo ciekawe muzeum, można tam zobaczyć ˝Dekalog˝ Gierowskiego, a także prace Kaliny czy Młodożeńca - Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce, Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, zbudowane razem z miastem Białystok, ale to my daliśmy impuls i ono zaczęło być budowane po 2015 r., Muzeum Bitwy pod Grunwaldem, razem z samorządem województwa, Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej, otwarte kilka tygodni temu, Muzeum Książąt Czartoryskich - dzięki naszym decyzjom jest zbudowane wspaniałe, piękne muzeum, a w przyszłym roku będzie już cały kompleks, bo Arsenał i Klasztorek są kończone; kto zna Kraków, to wie, że to są miejsca od lat nieremontowane, zaniedbane, tam była kupa gruzu, przez całe lata nie można było tego rozwiązać, to już jest zrobione - Panteon Górnośląski, na koniec obchodów 100-lecia niepodległości jest w Katowicach przepiękne miejsce pamięci dotyczące Śląska, Muzeum Archeologiczne w Wiślicy. I tak mógłbym jeszcze wymieniać i wymieniać bardzo wiele nowo powstałych instytucji. Powołaliśmy bardzo ważne instytucje, jak np. Muzeum Getta Warszawskiego w Warszawie. W tej chwili inwestycja jest już przygotowywana, realizowana na terenie tzw. małego getta. W tym obszarze zbudowaliśmy muzeum w Sobiborze. Rozbudowujemy, jeżeli chodzi o ofertę, muzeum w Auschwitz. Zbudowaliśmy nowe centrum edukacyjne, w tej chwili robimy centrum recepcyjne. Przygotowujemy nową wystawę polską i wystawę główną. Zaniedbania sięgały lat 60., to są wystawy z lat 60. Tego wszystkiego ktoś nie zrobił przed nami. Treblinka - tam też już jest projekt rozstrzygnięty i będzie godne muzeum, nie za duże, takie, jak powinno być w tym miejscu. Także Muzeum Piaśnickie, to była jedna z pierwszych naszych decyzji, zakup w Wejherowie tej strasznej willi, gdzie mieściło się Gestapo. Przedtem w tych rejonach mieszkał lider polskiej inteligencji, którego dwie córki zostały zamordowane w Piaśnicy. Narodowe Muzeum Techniki, o tym wspominałem. Faktycznie udało nam się uratować coś, co już zostało skazane na śmierć, a w tej chwili funkcjonuje, dwie wystawy są otwarte, trzy następne przygotowywane, zapraszam. Tak, w pałacu kultury póki co, ale mamy plany, i mam nadzieję, że nas wesprzecie w tym, budowy Narodowego Muzeum Techniki i muzeum historii naturalnej. W Polsce nie ma dużego, godnego muzeum historii naturalnej, przygotowujemy to na działce nieopodal Stadionu Narodowego. Cztery Muzea Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej, tzw. muzea Kresów. Nie było w Polsce muzeum Kresów. Nie wiem, dlaczego nie było muzeum Kresów. Jak powiedziałem, muzeum Sybiru, bo tam jest ta tradycja sybiracka w Białymstoku, została razem z miastem Białystok zbudowana. W tej chwili w naszym Muzeum Narodowym w Lublinie, w zakupionym przez polskie państwo Pałacu Lubomirskich budujemy muzeum Kresów, ale drugie budujemy w Brzegu, bo tam przecież, na Opolszczyźnie, na Dolnym Śląsku mamy Kresowiaków, te środowiska bardzo o to zabiegały. Jest tam też już przekazana olbrzymia nieruchomość i przygotowywane jest muzeum Kresów. Dwie inne jednostki - w Sejnach i w Lubaczowie - są wspomagane, są przez nas wspierane. W Sejnach w przyszłym roku zostanie otwarte muzeum kresów. Jeśli chodzi o inwestycje zagraniczne, to też jest przełom. Mamy nie tylko muzeum Gombrowicza w Vence. W Bredzie jest muzeum Maczka, w Wilnie u Franciszkanów budujemy centra chrześcijańskich przemian kulturowych, historycznych tamtego okresu. Budujemy je razem z Franciszkanami, ale ze środków naszch polskich instytucji. Wspieramy je w zupełnie w inny sposób niż dotychczas. To warto zauważyć. Proszę państwa, dotychczas polskie prawo nie pozwalało na systematyczne i realne wspieranie, czyli nie wspieranie od czasu do czasu przez projekty zadaniowe i wysyłanie - to oczywiście było i jest kontynuowane - naszych specjalistów do naszych instytucji i muzeów zagranicznych. Teraz chodzi o branie współodpowiedzialności za ich funkcjonowanie - opłacanie czynszów, wypłacanie pensji. W tej chwili jest to możliwe. Wprowadzamy ten bardzo skomplikowany prawnie projekt w Bibliotece Polskiej w Paryżu. Realizujemy więcej takich projektów. To dotyczy także polonijnych instytucji pamięci. Udało nam się rozwiązać problem związany z Rapperswilem, gdzie Polska była wypychana. Kupiliśmy tam bardzo prestiżową nieruchomość, do której muzeum rapperswilskie może się przenieść. Jednocześnie Instytut Pileckiego i nasze jednostki dyplomatyczne mogą walczyć o polski wizerunek, przedstawiać polski punkt widzenia na historię, wymieniać się kulturowo z całym światem. To jest Jezioro Zuryskie. Naprzeciwko wille mają nie tylko oligarchowie rosyjscy - niestety - lecz także przedstawiciele elit światowych. To dobre miejsce na rozmowy o polskich sprawach. Zmierzamy do konkluzji. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Tak, panie marszałku? Zmierzamy do konkluzji. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Mam nadzieję. Postaram się. Powołaliśmy także nowe Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu w Łodzi. W tej chwili we współpracy w tym obszarze z miastem stworzyliśmy koncepcję. Konkretne nieruchomości zostaną wykupione. Budujemy - naszym poprzednikom się to nie udało - Muzeum Archeologii Podwodnej i Rybołówstwa Bałtyckiego w Łebie, które będzie przepięknie położone nad kanałem portowym. Nasz rząd przeznaczył na to pieniądze i my to realizujemy. Zapraszam tam wszystkich, bo muzeum naprawdę wygląda wspaniale. Takich instytucji jest bardzo wiele. Ponieważ mam już zmierzać ku końcowi, to wspomnę tylko, że jeżeli chodzi o współprowadzenie muzeów, to podobnie jak w przypadku innych instytucji kultury o 100% zwiększyliśmy liczbę muzeów, za które współodpowiedzialne jest państwo polskie. Przez te 7 lat zrobiliśmy tyle, co nasi poprzednicy przez poprzednie lata transformacji. Zmieniamy Polskę i bardzo się z tego cieszymy. Panie pośle, przez te 7 lat zmieniliśmy Polskę. O ponad 100% wzrosła liczba instytucji kultury i polskich muzeów, pięknych (Oklaski) polskich muzeów, które nie były przez was budowane. Bardzo dziękuję. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Wspomnę jeszcze tylko o dwóch rzeczach, panie marszałku, bo nie jestem w stanie powiedzieć wszystkiego. Wspieramy także polskie muzea narodowe. Pierwszy raz robimy zakupy. Chagall, Bruegel - takie dzieła są kupowane dla polskich muzeów. Państwo bierze także pełną odpowiedzialność za muzea narodowe w Lublinie, Wrocławiu, teraz w Gdańsku. Rozwijamy oddziały tych muzeów. Wreszcie mamy w Polsce muzeum Wyspiańskiego. Nie było takiego muzeum. W tej chwili jest specjalny oddział muzeum w Krakowie, który jest poświęcony Wyspiańskiemu. Również z miastem Kraków budujemy muzeum w Płaszowie. Mógłbym wymieniać i wymieniać, bo, jak mówiłem, mamy ok. 300 najróżniejszych realizacji o różnej skali i na różnym etapie rozwoju. Dziękuję bardzo. Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński: Mamy także cztery programy poświęcone muzealnictwu. Jeden jest wprowadzany. Dotyczy izb pamięci. Mamy programy specjalne ministra, z których finansowana jest działalność w muzeach i działalność okołomuzealna. Ponieważ pan marszałek prosi mnie, żebym już skończył, więc zastosuję się do tej prośby. Oczywiście jestem gotowy, aby uzupełniać narrację na ten bardzo ważny temat. W tym obszarze realizujemy ponad 300 inicjatyw inwestycyjno-organizacyjnych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)