Mówca: Sprawozdawca Andrzej Gawron
Data: 2022-11-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji do Spraw Energii i Aktywów Państwowych oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju o rządowym projekcie ustawy o Funduszu Transformacji Śląska Spółce Akcyjnej, druk nr 2772. Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, skierował w dniu 10 listopada 2022 r. powyższy projekt ustawy do Komisji do Spraw Energii i Aktywów Państwowych oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju, aby przeprowadzić pierwsze czytanie projektu ustawy o funduszu transformacji. Połączone komisje na posiedzeniu w dniu 29 listopada przeprowadziły pierwsze czytanie, rozpatrzyły zaproponowane zapisy projektu ustawy. Przygotowany przez rząd projekt ustawy jest realizacją umowy społecznej z dnia 28 maja 2021 r. dotyczącej transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji województwa śląskiego. Postanowienia przytoczonej umowy społecznej zawierają zapisy o powołaniu specjalnego Funduszu Transformacji Śląska, którego głównym celem będzie skoordynowanie działań i zagospodarowanie terenów pogórniczych, przemysłowych i poprzemysłowych w całym procesie głębokiej gospodarczej transformacji województwa śląskiego. Zgodnie z wymogami Unii Europejskiej oraz poprzez preferowaną i przyjętą politykę klimatyczną trwa proces wygaszania działalności wydobywczej węgla kamiennego. Wiąże się to z koniecznością wykorzystania istniejącego potencjału i zasobów na rzecz zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego. Aby ten proces przebiegał efektywnie i sprawnie, należało podjąć rozwiązania prawne, które umożliwią osiągnięcie wyznaczonych celów. Projekt ustawy o funduszy transformacji jest takim rozwiązaniem, które pozwala na sprawną realizację planowanych procesów. Zgodnie z postanowieniem umowy społecznej fundusz będzie wykonywał działalność w formie spółki akcyjnej. Będzie to spółka realizująca misję publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Siedziba spółki będzie mieściła się w Katowicach, podstawą organizacji funduszu jako spółki akcyjnej będą przepisy Kodeksu spółek handlowych. Aby proces powołania spółki przebiegał sprawnie i szybko, zaproponowano, by jeszcze przed wejściem w życie ustawy Agencja Rozwoju Przemysłu zarejestrowała odpowiedni podmiot, który po dokapitalizowaniu docelowo stanie się funduszem transformacji, o którym mowa jest w projekcie ustawy. To działanie uwarunkowane jest specyfiką procesu legislacyjnego, a w szczególności - czasem niezbędnym do jego przeprowadzenia. Istnienie już zarejestrowanej spółki w dniu wejścia w życie ustawy pozwoli na niezwłoczne dokonanie stosownych czynności, tj. podwyższenie kapitału zakładowego, a po jego rejestracji - powołanie ustawowych organów funduszu i przyjęcie dokumentu strategicznego określającego kierunki jego działania. Projekt ustawy przewiduje, że podstawowym celem funduszu o charakterze publicznym będzie wspieranie procesu transformacji województwa śląskiego oraz wspieranie różnorodnych podmiotów, m.in. osób fizycznych, prawnych, w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom wygaszania działalności gospodarczej, w tym działalności wydobywczej węgla kamiennego. Przez transformację województwa śląskiego rozumie się działania zmierzające do zmiany struktury gospodarki województwa śląskiego, w tym zagospodarowanie sektorów nieposiadających potencjału wzrostowego oraz działania zmierzające do podnoszenia konkurencyjności gospodarki województwa z wykorzystaniem tych już istniejących potencjałów i zasobów. Szeroko określony katalog i forma działania funduszu mają na celu zapewnienie elastycznego, proporcjonalnego i adekwatnego stosunku do potrzeb projektowania indywidualnych instrumentów realizacji celów funduszu. Aby osiągnąć zaprojektowane cele, fundusz będzie zobowiązany do przygotowania strategii, Strategii Funduszu Transformacji Śląska. Będzie to podstawowy dokument określający plan działania funduszu. Z uwagi na określenie w strategii również źródeł finansowania projekt strategii będzie wymagał uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Strategia ta będzie zawierała m.in. wnioski, analizy i diagnozy sytuacji rynkowej, identyfikację obszarów, które wymagają wsparcia w ramach realizacji celów funduszu w perspektywie co najmniej 5 lat, oraz źródła finansowania. Strategia będzie miała charakter ogólny, horyzontalny. Będzie podlegać szerokim konsultacjom wszystkich zainteresowanych podmiotów ze strony województwa, szczególnie jednostek samorządu terytorialnego, izb gospodarczych, organizacji pozarządowych i innych podmiotów, które będą tym zainteresowane. Istotnym rozwiązaniem związanym z realizacją strategii będzie obowiązek sporządzania sprawozdania z jej realizacji. Coroczna ewaluacja pozwoli na lepsze ukierunkowanie zasobów funduszu i skuteczniejszą realizację jego celów. Sprawozdanie będzie gwarantować przejrzystość i będzie elementem rozliczania skuteczności działań podejmowanych przez fundusz. Projekt ustawy określa główne rozwiązania dotyczące sposobu udzielania wsparcia przez fundusz. Projektowane regulacje zawierają katalog form wsparcia i podmiotów, które mogą otrzymać to wsparcie. Wsparcie finansowe będzie udzielane w różnych formach, np. formach kapitałowych, poprzez obejmowanie lub nabywanie udziałów, w formie akcji, obligacji, wierzytelności oraz przystępowania np. do spółek osobowych, w formie pożyczek, gwarancji oraz poręczeń, a także w formie dotacji bezzwrotnej. Przewiduje się, że minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego będzie mógł na wniosek funduszu udzielić dotacji celowej również na wykonywanie niektórych zadań związanych z partnerstwem publiczno-prywatnym. W art. 28 projektu ustawy wskazano maksymalne limity wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na realizację ustawy. Jest to 800 mln zł w przeciągu 10 lat. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Przewiduje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Wysoki Sejmie! Reasumując, połączone komisje rekomendują przyjęcie przedstawionego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.