Mówca: Jarosław Żaczek
Data: 2013-03-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Solidarna Polska przedstawić stanowisko wobec informacji prezesa Rady Ministrów na temat sytuacji w PLL LOT SA. Spółka, jak pan minister wielokrotnie podkreślał, ma dla polskiej gospodarki ogromne znaczenie. Skarb Państwa ma w niej, w tej spółce, ok. 70% akcji. Informacja przedstawiona przez pana ministra potwierdza, że sytuacja LOT jest bardzo zła. Uwidaczniają to konkretne liczby. Koszty z działalności podstawowej za ub.r. wyniosły 3490 mln zł, natomiast Polskie Linie Lotnicze odnotowały za ub.r. stratę w wysokości 157 mln zł. Strata na działalności podstawowej wyniosła ok. 115 mln i ta sytuacja trwa już od kilku lat. Z przedstawionej informacji wynika, że ta zła kondycja ekonomiczno-finansowa PLL LOT jest wypadkową sytuacji w branży europejskich przewoźników lotniczych, wysokich kosztów paliwa i negatywnych zdarzeń gospodarczych. Łatwo podważyć tezę, że problemy LOT wynikają z kryzysu na światowym rynku transportu lotniczego i mają charakter powszechny, ponieważ linie lotnicze na świecie zakończyły 2012 r. zyskiem w wysokości ponad 9 mld dolarów, a więc są firmy, które zarabiają, i takie, które tracą. Traci niestety LOT, bo był kompletnie nieprzygotowany na te trudności. Tymczasem takie linie lotnicze jak Lufthansa już dawno podjęły działania, zaczęły oszczędzać, cięły, ograniczały również nierentowne połączenia. Kolejne problemy dotyczą kosztów, jakie ponosił LOT z powodu uziemienia dwóch Boeingów 787. Te koszty sięgają już wielu milionów złotych. Bez kosztów reklamacji pasażerskich oraz utraconych korzyści strata dzienna za jeden dzień przestoju to ok. 50 tys. dolarów. Samolot ten ze względu na parametry techniczne i eksploatacyjne miał w znacznym stopniu wpłynąć na uzyskanie przewagi konkurencyjnej. Samoloty te docierają jednak do Polski ze znacznym opóźnieniem. Kiedy pojawił się pierwszy samolot, to okazało się, że LOT nie ma środków na jego zakup. Czy nie został również popełniony podstawowy błąd, że przez 4,5 roku całej tej operacji zarząd czekał z założonymi rękami, aż samoloty przybędą, wyprzedając samoloty dalekiego zasięgu. Kolejna kwestia. Czy w tej sytuacji ma uzasadnienie utrzymywanie połączeń wykonywanych z małą częstotliwością do odległych portów, np. do Tel Awiwu? Jaką strategię powinna obrać spółka w sytuacji, kiedy połączenia z Ukrainą, Bałkanami zapewniają linie austriackie, połączenia ze Skandynawią, państwami bałtyckimi zapewnia SAS, połączenia praktycznie z całym światem zapewnia Lufthansa? Jaka w tej sytuacji powinna być rola LOT? Kolejny problem dotyczy właśnie konkurencji z Lufthansą, sojusznikiem przecież. Linia ta otworzyła połączenia ze wszystkich polskich portów regionalnych, skutecznie odbierając pasażerów LOT. Niestety praktycznie bez walki o ten rynek. Trudno działać, skoro LOT nie ma już praktycznie majątku. Wszystko, co dotychczas miało realną wartość - nieruchomości, udziały w innych spółkach - zostało w ostatnim czasie wyprzedane za bezcen, w sumie za kilkaset milionów złotych. Paradoksalnie działalność firmy OLT Express ujawniła duży potencjał tkwiący w rynku lotniczym. Niskie ceny biletów spowodowały, że z transportu lotniczego zaczęli korzystać ludzie mniej majętni. Dlaczego ten potencjał nie jest w pełni wykorzystywany? Według wcześniejszych zapowiedzi prezesa Piróga spółka na koniec 2012 r. miała wypracować zysk w wysokości 50 mln. Ale już w grudniu ub.r. po swoim odwołaniu prezes mówił: Wychodząc z LOT, szacowaliśmy stratę na ok. 220 mln, a więc jest ona większa od tego, co było w zeszłym roku. Zdaniem polityków PO winę za kłopoty LOT ponoszą prezes, rada nadzorcza spółki, a nie minister skarbu, bo nie miał pełnej wiedzy o sytuacji LOT i opierał swoją wiedzę na raportach zarządu, a ten wprowadzał w błąd zarówno jego, jak i radę nadzorczą. Procesy restrukturyzacyjne w LOT były bardzo płytkie, zabrakło wyobraźni po stronie menadżerów, którzy kierowali firmą - to znowu opinia koalicjanta, pana premiera Janusza Piechocińskiego. Kto zatem odpowiada za problemy Polskich Linii Lotniczych LOT? Zdaniem wielu sytuację LOT-u powinny wyjaśnić NIK i prokuratura. Rada Nadzorcza LOT-u odwołała z funkcji prezesa Marcina Piróga. Jego miejsce tymczasowo zajął członek zarządu. Nowy prezes ma doprowadzić do tego, by linia lotnicza była rentowna. Zdaniem ekspertów ratowanie LOT-u może kosztować podatników nawet 1,5 mld zł. Pierwsza transza pomocy to 400 mln zł. Wypłacając w grudniu pomoc dla LOT-u, Polska nie dopełniła obowiązku wynikającego z prawa Unii Europejskiej. Komisja Europejska bada sprawę i nie jest związana terminem rozpatrywania wniosku o zatwierdzenie pomocy. Jeśli Komisja Europejska uzna pomoc publiczną za niezgodną z zasadami, musi być ona odzyskana od firmy przez władze krajowe. W połowie grudnia łączne zadłużenie LOT-u wynosiło 318 mln zł. Na szczęście dla przewoźnika główni wierzyciele to państwowe spółki z branży lotniczej. Gdyby wierzycielami były firmy prywatne, zostałyby już złożone do sądu wnioski o upadłość. Wnioski te byłyby skuteczne, bo upadłość zostaje ogłoszona, gdy dług firmy przekracza jej majątek, a LOT majątku przecież nie ma. Samoloty to maszyny w leasingu. Nieruchomości, w tym siedziba firmy, zostały sprzedane, firmy córki LOT-u również. Czy pomoc dla LOT-u ma sens? Jaki skutek przyniesie? Czy pieniądze zostaną znowu zmarnowane i za dwa lata firma znajdzie się w podobnej lub w takiej samej sytuacji? Zdaniem ekspertów przez wiele lat firma ponosiła straty na działalności operacyjnej, łatając stratę sprzedażą majątku. Kiedy zabrakło majątku, państwo pomagało dalej, odkupując akcje Eurolotu i innych spółek. Każdy kolejny rok miał kończyć się zyskiem. Łącznie w ciągu ostatnich kilkunastu lat wsparcie finansowe dla LOT-u wyniosło ok. 1800 mln zł. Nie ma żadnej gwarancji, że nowa pomoc finansowa zostanie spożytkowana z lepszym skutkiem. Teraz poza pierwszą transzą będą pewnie, zgodnie z zapowiedzią, kolejne. Większość z tego zostanie wydana na bieżącą działalność, a tylko 282 mln zł resort skarbu chce wydać na zasadniczą restrukturyzację firmy. Według opinii wyrażanych przez przedstawicieli rządu restrukturyzowanie LOT-u powinno odbywać się poprzez wyniesienie wszystkiego, co wartościowe, i wniesienie do innej spółki Skarbu Państwa. Operacja ta mogłaby znacznie obniżyć, według tych opinii, koszty funkcjonowania firmy. W przeciwnym razie ryzyko bankructwa polskich linii drastycznie wzrośnie. Komisja Europejska nie wyrazi zgody na kolejną pomoc publiczną, a zwrot tych 400 mln zł jest przecież nierealny. Warto przeanalizować też wypowiedzi przedstawicieli załogi, którzy twierdzą, że firma jest aż tak zadłużona, bo LOT ma dużo atutów, z których nie korzysta. Na przykład koszty pracy w LOT są trzykrotnie niższe niż w zachodnich liniach lotniczych. Przy tak niskich kosztach pracy w Polsce ceny biletów lotniczych mamy na poziomie europejskim, a mogłyby być one znacznie niższe. Trzeba renegocjować dotychczas zawarte przez LOT umowy, uporządkować strukturę spółki, istotnie wzmocnić pion handlowy. Konieczne jest wypracowanie optymalnego modelu biznesowego, który musi uwzględniać konsekwencje podpisania umowy pożyczki na 400 mln zł. Kto jednak to zrobi, skoro w ciągu ostatnich kilku lat było 12 prezesów? Który z nich miał doświadczenie w branży lotniczej? Czy obecne promocje wystarczą do zachęcenia Polaków do częstszego latania, w sytuacji gdy wielu konsumentów ogranicza wydatki nawet na żywność, na leki? Szukając pracy w innych krajach, Polacy korzystają przecież z tanich linii. Zapowiadana restrukturyzacja to przede wszystkim restrukturyzacja zatrudnienia, do tego restrukturyzacja floty oraz siatki połączeń. LOT ma skoncentrować się na dalekich trasach, natomiast Eurolot, który należy do państwa, będzie obsługiwał połączenia po kraju i Europie. LOT nie jest jednak w stanie, jeśli chodzi o ceny, konkurować z tanimi liniami, które korzystają z tańszych lotnisk i mają ograniczony do minimum serwis pokładowy. Przegrywa też ze znacznie większymi europejskimi potęgami, które wywożą naszych pasażerów do portów przesiadkowych we Frankfurcie, Berlinie, Paryżu, Amsterdamie i Londynie. Wątpliwości jest wiele. Na przykład: Czy niewielkie embraery 175 nie będą za drogie w eksploatacji w przeliczeniu na pasażera, jeśli LOT na krótkich trasach ma konkurować z tanimi przewoźnikami? Czy do restrukturyzacji firmy powinny zabierać się osoby, które rządziły już w PLL LOT w ostatnich latach i miesiącach? To pytania, na które żądamy odpowiedzi, i plany, które trzeba wdrożyć w życie. W opinii ekspertów w LOT żadnej sensownej restrukturyzacji do tej pory nie było, nie doszło do żadnych zmian w działalności operacyjnej, która generuje straty finansowe. Jeszcze kilka lat temu LOT przynosił zyski. W 2005 r. resort skarbu przygotować wejście na giełdę, które otwierało drogę do prawdziwej prywatyzacji. Teraz mamy sytuację krytyczną, ktoś do tej sytuacji doprowadził. Nie ma wątpliwości, że winny obecnej katastrofalnej sytuacji LOT-u jest minister skarbu państwa Mikołaj Budzanowski z racji swoich funkcji nadzorczych. Chcę jednak zapytać pana ministra, jak długo na stanowisku wiceministra (Dzwonek) będzie zasiadał pan Rafał Baniak, bezpośrednio odpowiedzialny za LOT i za sytuację w spółce, a również za sytuację w zbrojeniówce. To pytanie kieruję również do pana premiera Piechocińskiego, minister Baniak jest przecież z nadania PSL. Pomyłki personalne oczywiście się zdarzają, ale czas chyba na szybką korektę. Biorąc pod uwagę wszystkie te argumenty, skalę zaniedbań, obecny stan spółki i odpowiedzialność za ten stan, który wynika z braku nadzoru, klub Solidarna Polska składa wniosek o odrzucenie tej informacji. Dziękuję bardzo.