Mówca: Ludwik Dorn
Data: 2014-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Premierze! Debatujemy w sytuacji dramatycznej. Przesilenie na Ukrainie wkroczyło w nowy etap. To jest już jakościowo inna sytuacja niż parę dni temu. Debatujemy w sytuacji, gdy na ulicach Kijowa, także zapewne w innych miastach, są więzieni i rozganiani, mordowani ludzie. To nadaje pewien wymiar emocjonalny i moralny tej debacie. Ale debatujemy także w sytuacji - i na tym chcę się skupić - kiedy można bardzo jasno stwierdzić, że podstawowe interesy strategiczne, i nawet więcej niż strategiczne, bo egzystencjalne, Rzeczypospolitej Polskiej na Wschodzie są w stanie bardzo daleko idącego zagrożenia. Całkowicie podzielam oczywisty pański pogląd, że premier polskiego rządu, polski rząd, przede wszystkim odpowiada za bezpieczeństwo Polski. Otóż chciałbym w imieniu Solidarnej Polski szczególnie podnieść ten aspekt i dokonać krótkiej analizy, ale także paru rekomendacji mieszczących się generalnie w duchu tego, co pan premier powiedział. Jakie są strategiczne, a poniekąd i egzystencjalne interesy Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie? Po pierwsze, integralność terytorialna Ukrainy, gwarantowana niekiedy traktatowo w czasach, kiedy wyprowadzono broń jądrową z Ukrainy, co także należy podnosić. Ta integralność terytorialna jest obecnie zagrożona w wyniku narastającego konfliktu wewnętrznego, który może wejść w fazę wojny domowej - to jest czarny scenariusz, ale nie należy go wykluczać - ale także w wyniku formułowania przez otoczenie prezydenta Rosji politycznego programu regionalizacji Ukrainy, formułowania w kategoriach politycznych, ale także realizacji tego programu przez prorosyjskie, mające, jak sądzę, charakter piątej kolumny, siły polityczne na Ukrainie, przede wszystkim na Krymie i na Ukrainie wschodniej. Trzeba też zwrócić uwagę na to, że proces ten objął także znaczną część partii i regionów w obwodzie charkowskim, gdzie gubernator z poparciem znacznej części tej partii formułuje program regionalizacji. Po drugie, jest w polskim interesie strategicznym i egzystencjalnym to, żeby Ukraina, nie będąc w żadnej mierze antyrosyjska, szła jednak drogą zacieśniania związków z Zachodem, z Unią Europejską, a nie drogą euroazjatycką. Rzecz tutaj jest oczywista. I wreszcie jest w polskim interesie egzystencjalnym, by Ukraina nie stała się państwem upadłym, by zachowała - obojętnie, demokratyczna, czy nie - pewne minimum spójności, by za naszą wschodnią granicą nie szalał pożar z wszystkimi tego konsekwencjami. Otóż na takie zagrożenia musimy odpowiedzieć, musi odpowiedzieć przede wszystkim układ rządzący, bo to on rządzi, on podejmuje decyzje. Solidarna Polska jako opozycja chce ten układ rządzący wspierać w tej sprawie, ale jest coś, jest pewna różnica dotycząca akcentów, nie generalnego kierunku. Po pierwsze, panie premierze, jeżeli chodzi o formułowanie stanowiska Polski - a Solidarna Polska docenia to, co pan zrobił w ostatnich dniach i tygodniach, ten tour, te rozmowy, tę turę dyplomatyczną, te rozmowy telefoniczne, odwołanie się do Amerykanów, Kanadyjczyków, przecież nie tylko do Unii Europejskiej, tak, to było potrzebne i być może to będzie teraz procentować - to potrzeba może nie tyle więcej optymizmu, bo z optymizmem w sytuacjach zagrożeń nie należy przesadzać, co być może więcej dramatyzmu, dramatyzmu polskiej sytuacji, nie tylko ukraińskiej, i wyjścia poza ducha Wilna. Trochę pan premier wyszedł, ale tej ofensywności, przede wszystkim jeśli chodzi o ten program wsparcia, zabrakło. Tu już nie wystarczą słowa o gotowości do bardziej masywnego poziomu wsparcia, tu potrzebny jest obłożony ostrymi warunkami, precyzyjnymi warunkami konkret. To będzie przesłanie skierowane może nie w tej chwili do Majdanu, ale do części ukraińskiej elity gospodarczej i elity władzy. Oni muszą wiedzieć, co tracą, oni muszą wiedzieć, że jest to propozycja poważniejsza niż trzymanie Ukrainy na krótkiej smyczy przez Rosję, która mówi: Albo rozprawicie się z demonstrantami, albo nie będzie kolejnej transzy wykupu obligacji za dwa miliardy, bo tam jest taka gra. Tu musi być bardzo poważna alternatywa. Jeśli chodzi o program masywny - kwestia sankcji. Podzielam umiarkowane nadzieje pana premiera, z tym że - tak jak to jest w szachach, tak jest w polityce - groźba zawsze jest ważniejsza, istotniejsza niż jej realizacja, a ponadto jest kwestia przedmiotowego zakresu tych sankcji. Oczywiście to muszą być sankcje w ramach Unii Europejskiej, a nie jednostronne. Mówię do pana premiera Millera, nastąpiło pewne nieporozumienie, mianowicie jeżeli będzie się stosować sankcje, grozić nimi tym, którzy spodziewali się tych sankcji, to to będzie bezskuteczne, bo oni już swoje konta zabezpieczyli. Natomiast mamy znaczny segment bardzo potężnych grup interesów i wpływów, które są przeciwne przemocy, apelują, żeby przemocy nie było, jakby co, to nie one, ale jednocześnie, tak jak wczoraj, w Radzie Najwyższej blokuje się na przykład dyskusję o konstytucji, efektywnie podtrzymując prezydenta Janukowycza. Otóż jeżeli będzie dany jasny, wiarygodny sygnał, że nie wystarczy podczas rzezi - tak jak w opowiadaniu Mrożka o inteligentnym lwie, który podczas rzezi chrześcijan konsumował marchewkę - siedzieć w kącie i konsumować marchewkę, to być może dojdzie do pewnego przesunięcia politycznego w ukraińskiej elicie władzy. I nie sankcje gospodarcze wobec gospodarki ukraińskiej, bo one nie mają większego sensu, ale sankcje personalne dotyczące kont mają sens, także wobec tych, którzy myślą, że ich nie trafią. Na koniec, panie premierze, mówiłem o dramatyzmie - trzeba powiedzieć naszym sojusznikom, że teraz chodzi o ich wiarygodność sojuszniczą, że polska krew wsiąkała w piaski Iraku i Afganistanu, a teraz interesy egzystencjalne naszej ojczyzny są zagrożone, wypłaćcie się. Można powiedzieć naszemu wielkiemu sojusznikowi europejskiemu, Niemcom: Wspieraliśmy was, nawet legitymizowaliśmy wasze przywództwo - po co, to inna sprawa, ale być może to jest powód, żeby to powiedzieć - a teraz bądźcie wiarygodnym sojusznikiem, bądźcie wiarygodnym partnerem, bo nasza egzystencja w perspektywie jest zagrożona. O ten dramatyzm apeluję do pana premiera. I na koniec dwie konkretne sprawy. Pan premier mówił o Mołdawii - bardzo się z tego cieszę - o umowie stowarzyszeniowej, ale jest kwestia pilniejsza i ważniejsza - ruch bezwizowy z Mołdawią. W październiku ubiegłego roku Komisja Europejska stwierdziła, że Mołdawia spełnia wszystkie kryteria, a w maju będzie pozytywna decyzja. Znakomicie. To będzie miało znaczenie także dla Ukrainy. I druga sprawa: przygotowanie także w ramach Unii Europejskiej rozpoczęcia pewnego planowania kryzysowego wykraczającego poza Polskę i kraje graniczące (Dzwonek) z Ukrainą. Jeśli chodzi o pomoc medyczną, jest znakomicie, ale może dojść do masowego napływu uchodźców. Żeby nie było tak, że zostaniemy z uchodźcami sami, jak w swoim czasie Włosi. Przed tym należy się zabezpieczyć. Solidarna Polska apeluje o wprowadzenie tych akcentów i generalnie wspiera rząd i pana premiera w podejmowanych i zapowiedzianych działaniach. (Oklaski)