Mówca: Sprawozdawca Józefa Hrynkiewicz
Data: 2017-10-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych mam zaszczyt przedstawić stanowisko komisji w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ewidencji ludności wraz z projektami aktów wykonawczych, druk nr 1815 Sejmu RP VIII kadencji. Projektowana ustawa zmienia ustawę z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zasadniczym celem projektowanej zmiany w ustawie o ewidencji ludności jest uchylenie przepisów, które znosiły obowiązek meldunkowy. Decyzję o zniesieniu obowiązku meldunkowego podjęto w roku 2008. Znalazło to odzwierciedlenie w ustawie z roku 2010. Wprowadzona zmiana miała długie vacatio legis, dlatego zasadnicze zmiany w sprawie rejestracji adresu zamieszkania ludności wprowadzono ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. w ustawie o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ta ustawa weszła w życie 1 stycznia 2013 r. Wprowadzona 1 stycznia 2013 r. ustawa zliberalizowała obowiązek meldunkowy, wprowadzała także bardzo rozległy katalog zmian w ustawie. W zmianach tych nie wypracowano jednak rozwiązania znoszącego obowiązek rejestracji miejsca zamieszkania. Powstała zatem konieczność rozpoczęcia prac dostosowujących wprowadzenie zmian ustawowych. Wprowadzenie ustawy wiązało się także z zaprzestaniem gromadzenia danych meldunkowych w jednym centralnym rejestrze PESEL utworzonym w latach 80. Dane do tego systemu były i nadal są pozyskiwane przez organy gmin w głównej mierze od osób dopełniających obowiązku meldunkowego. Wprowadzenie zmian meldunkowych oraz konieczność koordynacji prac resortu w zakresie wprowadzanych zmian spowodowały powołanie przez prezesa Rady Ministrów w dniu 13 czerwca 2014 r. pod przewodnictwem ministra spraw wewnętrznych międzyresortowego zespołu do spraw meldunkowych złożonego z przedstawicieli Krajowego Biura Wyborczego, głównego inspektora ochrony danych osobowych, Urzędu do Spraw Cudzoziemców, samorządów i innych instytucji. W wyniku prac zespołu sformułowano wniosek, że w celu prawidłowej realizacji konstytucyjnych i ustawowych zadań oraz obowiązków... (Gwar na sali) Panie Marszałku! Bardzo przepraszam, ale pan poseł Grabarczyk bardzo mi przeszkadza. W wyniku prac zespołu sformułowano wniosek, że w celu prawidłowej realizacji konstytucyjnych i ustawowych zadań oraz obowiązków administracji publicznej wobec obywateli kluczowe znaczenie ma gromadzenie danych o miejscu zamieszkania w jednym referencyjnym rejestrze PESEL. Ma to także pozytywne i korzystne skutki dla samych obywateli, m.in. w realizacji prawa wyborczego czy sprawnej realizacji zadań z zakresu zabezpieczenia społecznego. Informacje o liczbie i strukturze mieszkańców zamieszkujących daną jednostkę administracyjną są konieczne dla samorządów, które na ich podstawie mogą realizować nałożone ustawą zadania w zakresie opieki, wychowania, edukacji, pomocy społecznej czy pomocy w razie klęsk żywiołowych. Także sporządzanie rejestrów wyborczych, obliczanie np. liczby radnych, przeprowadzanie referendów wymaga informacji o liczbie i strukturze mieszkańców gminy, powiatu czy województwa. Dane o mieszkańcach są także podstawą do obliczania subwencji, dotacji i określania wysokości funduszy sołeckich. Administracja ma obowiązek załatwiać wiele spraw obywateli ze względu na ich właściwość miejscową, o czym zaświadcza miejsce zameldowania obywatela. Wiedza o miejscu pobytu danej osoby potrzebna jest także w przypadku zdarzeń losowych, zdarzeń związanych z zarządzaniem kryzysowym, z ratownictwem medycznym, ochroną sanitarną czy innymi okolicznościami losowymi. Rejestry meldunkowe mają też duże znaczenie w sprawach bezpieczeństwa wewnętrznego obywateli państwa. Aspekt bezpieczeństwa obywateli stał się w ostatnich latach przedmiotem debaty publicznej w Unii Europejskiej. Wskazywany jest jako szczególnie istotny w nasilonej walce z zagrożeniem terrorystycznym. Obowiązek meldunkowy występuje w zdecydowanej większości państw Unii Europejskiej. Procedowana ustawa wprowadza uproszczony obowiązek meldunkowy, a także porządkuje i doprecyzowuje niektóre kwestie z nim związane. Ustawa wprowadza obowiązek zameldowania i wymeldowania, zgłoszenia wyjazdu za granicę oraz powrotu z zagranicy zgodnie z postanowieniem ustawy. Obowiązek meldunkowy może być realizowany drogą elektroniczną z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Przepisy ustawy dopuszczają możliwość zameldowania w formie dokumentu elektronicznego. Taka forma znacząco ułatwi dopełnienie tego obowiązku. To rozwiązanie jest zgodne z wdrażaną obecnie zasadą, że każdy obywatel powinien móc załatwić drogą elektroniczną każdą sprawę na styku z administracją, która go dotyczy. Zameldowanie drogą elektroniczną możliwe jest także za pośrednictwem pełnomocnika. Ustawa szczegółowo określa, na jakich zasadach i w jakiej formie można dokonać zameldowania. Do ustawy załączone są akty wykonawcze i wzory formularzy meldunkowych w sposób maksymalnie jasny opisujące procedurę zameldowania w miejscu pobytu i wymeldowania z niego. Ustawa wprowadza także zmiany w systemie rejestrowania cudzoziemców. Zgodnie z projektem na podstawie wnikliwej analizy dotychczasowych rejestrów cudzoziemców wprowadza się zmiany polegające na likwidacji dotychczasowych rejestrów zamieszkania cudzoziemców i gromadzeniu danych w centralnym rejestrze PESEL. Wiąże się to z nadawaniem cudzoziemcom numerów PESEL i gromadzeniem danych w tym systemie. Numer PESEL nie będzie nadawany cudzoziemcom, których pobyt w Polsce jest krótkotrwały lub tylko tranzytowy. Numer PESEL będzie nadawany w przypadku pobytu dłuższego niż 3 miesiące. Dotychczas gromadzone dane o cudzoziemcach nie zostaną utracone, lecz zarchiwizowane zgodnie z zasadą. Projekt doprecyzowuje procedurę wykonania obowiązku meldunkowego przez obywateli Unii Europejskiej. Nowością jest wprowadzenie możliwości jednoczesnego uzyskania numeru PESEL przy ubieganiu się o wydanie dowodu tożsamości w przypadku osób zamieszkałych w Polsce, co istotnie upraszcza i przyspiesza procedurę uzyskania dowodu tożsamości. Z dostarczonych do Sejmu materiałów wynika, że projekt ustawy został skonsultowany z wszystkimi zainteresowanymi instytucjami i organizacjami. Wyniki konsultacji oraz wnioski z nich płynące załączone zostały do druku sejmowego nr 1815, w ten sposób posłowie mogą poznać treść konsultacji oraz zajmowane przez różne strony stanowiska. Stanowisko Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych wyrażone w dyskusji oraz w głosowaniu było niemal jednoznacznie pozytywne. W głosowaniu tylko jeden z członków komisji wstrzymał się od głosu, pozostali członkowie byli za przyjęciem ustawy. Termin wejścia ustawy w życie projekt określa na 1 stycznia 2018 r. Termin ten, biorąc pod uwagę kompletność ustawy oraz kompletność projektów aktów wykonawczych, które nie budziły zastrzeżeń członków Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, komisja uznała za realny i nie zgłaszała zastrzeżeń, podobnie jak nie zgłaszano zastrzeżeń co do treści ustawy i zaproponowanych w niej rozwiązań, nie zgłaszano też uwag do treści aktów wykonawczych. Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych po przeprowadzeniu dyskusji i po ocenie projektu ustawy wraz z załączonymi aktami wykonawczymi rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie ustawy bez poprawek. Bardzo dziękuję.