Mówca: Katarzyna Ueberhan
Data: 2020-12-16 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu klubu Lewicy przedstawić stanowisko dotyczące sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy Kodeks postępowania karnego, druki nr 732 i 821. Jak czytamy w przedłożeniu, projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Projekt ustawy wprowadza zmiany do Kodeksu postępowania karnego, które uściślają i doprecyzowują obowiązujące już obecnie przepisy odnoszące się do gwarancji procesowych przysługujących osobom pokrzywdzonym. Konieczność wprowadzenia tych zmian wiąże się z wykonaniem zobowiązań wynikających z dyrektyw Parlamentu Europejskiego oraz Rady ustanawiających normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej. Zmiany te mają uwzględniać wnioski Komisji Europejskiej w związku z naruszeniem procedur dotyczącym niepełnego wdrożenia wspomnianych dyrektyw. W polskim prawie przepisy obecnie zawarte w Kodeksie postępowania karnego realizują już większość postanowień ze wskazanych wcześniej dyrektyw, m.in. prawo pokrzywdzonego do informacji o przysługujących mu uprawnieniach oraz do informacji na temat postępowania, prawa do tłumaczenia, w tym złożenia zawiadomienia o przestępstwie w języku, którym pokrzywdzony włada, do bycia wysłuchanym, do pomocy prawnej, do zwrotu poniesionych kosztów, do odszkodowania, do środków ochrony, a ponadto w Kodeksie karnym wykonawczym - w zakresie dotyczącym Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Chodzi o zapewnienie środków pomocy dla pokrzywdzonych, w tym pomocy materialnej oraz niematerialnej w postaci porad prawnych oraz psychologicznej. Co prawda już sam sposób realizacji wspomnianych zapisów ustawowych pozostawia na dzień dzisiejszy wiele do życzenia, zwłaszcza chodzi tu o sposób dysponowania i cele, na jakie faktycznie przeznaczane są środki z tzw. funduszu sprawiedliwości, które - mówiąc delikatnie - są mocno kontrowersyjne. Raport NIK stwierdza wręcz wprost, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie zapewniło adekwatnej i skutecznej pomocy ofiarom przestępstw. Wracając do przedłożenia, chcę powiedzieć, że w odniesieniu do kolejnej z dyrektyw jej przepisy również znajdują odzwierciedlenie w szeregu ustaw, w tym w Kodeksie karnym w zakresie dotyczącym przestępstw na tle seksualnym czy w Kodeksie postępowania karnego w odniesieniu do praw pokrzywdzonych dzieci, w tym co do szczególnego trybu przesłuchania, nagrywania takich przesłuchań czy ich fakultatywności, a także w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, realizującej zapisy tzw. konwencji antyprzemocowej. Wiele z obecnie obowiązujących w naszym kraju przepisów daje wsparcie niezbędne z perspektywy osób pokrzywdzonych. To wsparcie i ochronę, dziś gwarantowane prawem, które mogłyby się wydawać czymś oczywistym i podstawowym, zyskaliśmy dzięki dostosowaniu polskiego prawa do prawa unijnego właśnie. Dzięki naszej obecności w Unii Europejskiej poprawia się nie tylko stan naszej infrastruktury drogowej, kolejowej, zyskują nie tylko dofinansowane gminy, nie tylko docieplone, rozbudowane szkoły, ale też nasze prawo staje się lepsze, a w tym konkretnym przypadku - osoby poszkodowane przestępstwem zyskują lepszą ochronę prawną. Polska w Unii Europejskiej to nie tylko dodatkowe środki finansowe na ochronę zdrowia, jak te z Funduszu Odbudowy, czy na środowisko z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, to nie tylko znane wszystkim, chociażby ze słyszenia, dopłaty dla rolników, ale to też to, o czym czasem zdajemy się zapominać na co dzień: lepsza ochrona naszych praw, praw człowieka, ochrona praworządności. Ponieważ proponowane zmiany w przepisach zmierzają do pełniejszego wykonania prawa unijnego, a w konsekwencji - do poprawy sytuacji osób pokrzywdzonych, klub Lewicy popiera niniejsze przedłożenie. Dziękuję.