Mówca: Urszula Nowogórska
Data: 2022-06-22 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo dziękuję. Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko swojego klubu, klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów, Konserwatystów Marka Biernackiego w odniesieniu do rządowego projektu ustawy o ekonomii społecznej. Tak jak pewnie już na sali wybrzmiało, celem proponowanej regulacji prawnej jest aktywne społeczne włączenie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, szczególnie osób bezrobotnych i niepełnosprawnych, przez stworzenie im odpowiednich i stabilnych miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych. Głównym założeniem ekonomii społecznej ma być reintegracja społeczna i zawodowa. Ma ona realizować cele zatrudnieniowe, a także wspierać rozwój lokalny właśnie w zakresie usług społecznych, które szczególnie wiążą się z trudnościami wynikającymi z ostatnich problemów demograficznych. Jeżeli chodzi o część definicyjną, ustawa w art. 2 określa dokładnie przedmiot ekonomii społecznej. Ma on dotyczyć szczególnie spółdzielni socjalnych, warsztatów terapii zajęciowej, zakładów aktywności zawodowej, centrów kultury, integracji społecznej, spółdzielni pracy, w tym również spółdzielni inwalidów i osób niewidomych, organizacji pozarządowych oraz innych podmiotów pożytku publicznego, które są wymienione w art. 3 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy pożytkowej. W dziale II projektowanej ustawy mamy określoną z kolei definicję przedsiębiorstwa społecznego. Status przedsiębiorstwa społecznego, wedle ustawy, którą w tej chwili realizujemy i nad którą dyskutujemy, będzie realizował wojewoda. Jednak tutaj pojawia się wiele pytań, które również pojawiają się w trakcie uzgodnień i konsultacji. Mianowicie chodzi tutaj o właściwe definiowanie podmiotów ekonomii społecznej, które stanowią kluczowy element w zakresie pełnego ujęcia niesformalizowanych działań obywatelskich. Powstaje zatem np. pytanie, czy podmioty, które również stanowią element ekonomii społecznej, a są spółdzielniami np. o charakterze pracowniczym i działają na obszarze wiejskim - rolnicze spółdzielnie produkcyjne, również będą ujęte w tym projekcie. Powstaje też pytanie, które wynika tak naprawdę z dotychczasowych działań i obserwacji społecznych, jeżeli chodzi o działalność samorządów, jednostek samorządu terytorialnego, a konkretnie województw. Powstaje więc pytanie, czy to jest dobrze przemyślany krok, żeby właśnie wojewodowie nadawali uprawnienia dotyczące przedsiębiorstw społecznych, ponieważ przez wiele lat, przez ostatnie lata to urzędy marszałkowskie, a konkretnie regionalne ośrodki polityki społecznej, które podlegają marszałkom, tak naprawdę realizowały te cele i mają w tym zakresie ogromne doświadczenie. Z całym szacunkiem dla państwa wojewodów i urzędników urzędów wojewódzkich, ale to będą dla nich nowe zadania, nowe kompetencje, do których będą się musieli w jakiś sposób przygotować, i na pewno na tym etapie realizacji projektu ustawy nie mają doświadczenia, ponieważ nigdy nie zajmowali się tymi działaniami. Kolejne pytanie, a w zasadzie wniosek. W drodze decyzji administracyjnych będzie nadawany status przedsiębiorstwa społecznego. I czy dotychczasowe działania i dotychczasowe wnioski, i dotychczasowe określenia nie powinny być również obowiązujące w tym zakresie? Ustawa zmienia ustawę o działalności pożytku publicznego, ponadto ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych, ponieważ mamy tutaj do czynienia ze zwolnieniami podatkowymi dla przedsiębiorstw społecznych. Zmieniona będzie również ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Będzie też zmiana dotycząca zakresów tematycznych ujętych w ustawach o zatrudnieniu społecznym, o spółdzielniach socjalnych, o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz w ustawie o pomocy społecznej. Ustawa o ekonomii społecznej jest oczywiście niezbędna, i tutaj, jeśli chodzi o te zakresy i tematy, nikt nie dyskutuje. Natomiast musimy też wiedzieć, że prace w tym zakresie realizowane są w zasadzie od 2004 r. Tak naprawdę do tej pory ten kapitał społeczny, ta ekonomia społeczna znacząco były wspierane, ale nie było stworzonych do tego stosownych mechanizmów prawnych. I nie stało się tak, mimo że w zasadzie projekt czy też prace nad tymi projektami, czy analiza poszczególnych zakresów były prowadzone od 2009 r. Dotychczas mechanizmy wsparcia ekonomii społecznej określone były, można powiedzieć, w prawie wewnętrznym, czyli w ˝Krajowym programie rozwoju ekonomii społecznej do 2023 r.˝ - to było w formie uchwały Rady Ministrów - oraz w wytycznych instytucji zarządzających funduszami europejskimi w Polsce. Obecnie również w Krajowym Planie Odbudowy znajdują się rozwiązania dotyczące przyjęcia przez rząd projektu ustawy do końca, o ile się nie mylę, II kwartału 2022 r. Reasumując, na pewno będziemy się przyglądać losowi tego projektu, na pewno będziemy to analizować i myślę, że również będziemy wnosić swoje poprawki i propozycje w tym zakresie. Dlatego mój klub w chwili obecnej będzie popierał skierowanie tego projektu do dalszych prac komisyjnych. Bardzo dziękuję.