Mówca: Andrzej Romanek
Data: 2013-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przejęzyczenie takie dość wymowne. Kłuje mnie w uszy, tak powiem. Sojusz kłuje mnie w uszy. (Poseł Jerzy Borkowski: To jakiś przesąd?) Chodzi o poglądy, z szacunkiem oczywiście dla poglądów innych. Otóż projekt, nad którym dzisiaj procedujemy i który został zgłoszony jako projekt poselski, ma swoje zalety, ale ma też bardzo istotne wady. Wady, o których tu wspominano, tzn. głównie wady systemowe. Może zanim przejdę do zalet, powiem głównie o wadach. Otóż rzeczywiście tak jest, że gdy porównamy spółki kapitałowe i uznamy, że istota spółki kapitałowej, gdzie przodującą rolę gra jednak kapitał, a nie aspekt ludzki i kwestie odpowiedzialności w tym aspekcie, dotyczące spółek kapitałowych, czyli osób prawnych, a więc i ograniczenie odpowiedzialności, czyli majątku wspólników, od majątku spółki, to w rzeczy samej, można by powiedzieć, że gdy porównamy to rozwiązanie ze spółką osobową, chociażby ze spółką jawną, to dochodzimy do takiej oto konkluzji, że gdy przyjmiemy rozwiązanie w wysokości 1 zł, oczywiście trzeba jasno powiedzieć, że rozwiązanie w wysokości 5 tys. przy kapitale zakładowym ma ten sam mankament, że ten aspekt odpowiedzialności czy ryzyka ekonomicznego będzie ograniczony do minimum przy 1 zł. Przy 5 tys. jest 5 tys. zł tego ryzyka ekonomicznego, przy 1 zł ryzyko ekonomiczne jest po prostu minimalne, jest żadne, mówiąc wprost. A odpowiedzialności nie ma, bo wiadomo, że w spółce za zobowiązania odpowiadają wspólnicy, to jest ponad wszelką wątpliwość. Przy spółce osobowej znowu, a więc ten problem systemowy, jest sytuacja taka, że nie ma określonej wysokości kapitału zakładowego, chociaż on oczywiście nie może mieć wymiaru symbolicznego, ale mógłby mieć wymiar 200, 500, 1000 zł, mniejsza o to. Przy czym tu jest istota ważna, kluczowa. Wspólnicy przy spółkach osobowych ponoszą, z pewnym wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej, odpowiedzialność swoim majątkiem. To jest kluczowa sprawa. Więc ich ryzyko i odpowiedzialność prawna i ryzyko ekonomiczne jest niespotykanie większe, nieproporcjonalnie przy spółkach kapitałowych. Ale tu się pojawia aspekt, na który zwracam uwagę. Czy to będzie 5 tys., czy 7 tys., czy jakaś inna kwota, to powiedzmy sobie szczerze, to ryzyko ekonomiczne - czy to jest 1 zł, 2 zł czy 25 zł - mówiąc wprost, jest żadne. Ale też nieprawdą jest, panie pośle, że jest problem ze zgromadzeniem 5 tys. Powiedzmy sobie szczerze, to nie jest clou. (Poseł Jerzy Borkowski: Ale po co tworzyć fikcję?) Powiedzmy sobie szczerze, chcemy usuwać bariery, usuwajmy bariery, nawet takie, które naruszają systemową regulację dotyczącą Kodeksu spółek handlowych. Na co trzeba zwrócić uwagę? Na to, co się dzisiaj pojawia w świecie, a co w systemie anglosaskim już od pewnego czasu funkcjonuje. W systemie anglosaskim istota spółki nie polega na tym, żeby zgromadzić kapitał, trzeba mieć pełną tego świadomość. Istota polega na tym, żeby, po pierwsze, mieć świetny pomysł, założyć podmiot, który wyłącza moją odpowiedzialność, i znaleźć kapitał. To jest istota w systemie anglosaskim. Dlatego w systemie anglosaskim mamy spółki bezkapitałowe i one funkcjonują. Ten system pozakontynentalny zaczyna wchodzić do systemu kontynentalnego. To widać w Niemczech i we Francji. Czyli istotą działalności gospodarczej jest pomysł i ograniczenie swojej osobistej odpowiedzialności za prowadzone przedsiębiorstwo, natomiast fundusz czy bank inwestuje w taki pomysł, jeżeli widzi - ocenia oczywiście ryzyko - potrzebę inwestycji i oczywiście czerpie z tego korzyści. Tak robią Amerykanie, ale nie tylko Amerykanie, także Australijczycy, tak robią w Nowej Zelandii, tak robią przede wszystkim bliscy nam sąsiedzi zza morza - Anglicy, Brytyjczycy. Trzeba mieć tego pełną świadomość. Na to też zwraca przecież uwagę Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego, która rozważa ten aspekt i mówi: skoro stan rzeczy jest taki, a nie inny, chcemy aktywizować działalność gospodarczą. Warto zastanowić się nad tym, czy nie stworzyć spółki właśnie bezudziałowej, czyli spółki, której wielkość udziału nie jest określona, a kapitał będzie zbliżał się do wielkości 1 zł. (Głos z sali: Dlaczego bezudziałowa?) Bezudziałowa, dlatego że przy wielkości 1 zł wielkość udziału, powiedzmy sobie szczerze, nie ma tutaj najmniejszego znaczenia, chociaż zgadzam się, że przy spółce akcyjnej wysokość udziału to jest 1 gr, wy proponujecie 1 gr - okej. Ale to jest wymiar stricte symboliczny, po to żeby ewentualnie przeliczać wielkość głosów przy zgromadzeniu. To ma jakiś tam wymiar, jakieś mniej lub bardziej istotne znaczenie. Problem ten zauważa też Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego, ale zwraca uwagę na systemowe rozwiązanie. I to jest największy mankament przyjętego projektu, że państwo czy pan, panie pośle, skupiliście się na bardzo prostym czy - przepraszam za określenie - prymitywnym wręcz zakresie regulacji (Dzwonek), ale cały system w ten sposób zostaje zaburzony. Proszę nie rozumieć słowa ˝prymitywny˝ w pejoratywnym tego słowa znaczeniu, bo to nie o to chodzi, absolutnie nie w tym znaczeniu. Chodzi o to, że problem jest szerszy, dlatego uważam, że z bardzo wielu względów powinniśmy debatować nad tym problemem. My tej debaty po prostu nie unikniemy. Czy to będzie propozycja rządowa, czy to będzie propozycja komisji kodyfikacyjnej, która przygotuje projekt, my dzisiaj ten problem powinniśmy przedebatować i przedyskutować i zastanowić się, co jest istotą działalności gospodarczej, aktywności osobistej: czy ograniczenie odpowiedzialności, świetny pomysł i szukanie kapitałów, czy też gromadzenie kapitałów własnych, zabezpieczanie, gwarancja, skądinąd iluzoryczna, bo dzisiejsze kapitały mają - nie ma najmniejszych wątpliwości - gwarancję iluzoryczną. Dlatego uważam, że nad tym projektem powinniśmy debatować, dyskutować i znaleźć dobre, rozsądne rozwiązanie, ale w sensie szerszym. Wierzę, że będą jakieś szersze propozycje ze strony projektodawców lub ze strony innych klubów. Dlatego skierowanie tego projektu do komisji wydaje mi się całkiem racjonalne i całkiem uzasadnione. Wpisuje się to w koncepcje czy w propozycje Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Nie jesteśmy zupełnie odosobnieni, działamy w pewnym duchu, w pewnej intencji. Skoro mamy to robić, róbmy, ale też nie mówmy, że spowoduje to jakiś gigantyczny boom, panie pośle, bo wydaje mi się, że nie spowoduje, acz na pewno ułatwi - to jest poza wszelką dyskusją. Dlatego Solidarna Polska proponuje, ażeby skierować to jednak do komisji, podyskutować, podebatować nad tym w komisji. Może urodzi się jeszcze coś lepszego niż to, co jest. Dziękuję bardzo. (Oklaski)