Mówca: Dorota Łoboda
Data: 2026-02-11 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministry! Panie Ministrze! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Mam poczucie, że Prawo i Sprawiedliwość czytało chyba inny projekt ustawy niż ten, nad którym dzisiaj procedujemy. (Oklaski) Procedowana ustawa jest odpowiedzią na wyzwania demograficzne, przed którymi stoi polska edukacja, ale też organy prowadzące szkoły. Z danymi demograficznymi trudno dyskutować. W Polsce rodzi się mniej dzieci. Prognozy Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7-14 lat spadnie o ok. 5%, a do 34. roku - o ok. 19,5% w tej grupie wiekowej. Troska o dobrą edukację to jednak nie tylko liczby i wykresy. To przede wszystkim zrozumienie potrzeb szkolnych i lokalnych społeczności. Niż demograficzny najmocniej uderza w wieś i mniejsze miejscowości, co przekłada się na zmniejszoną liczbę dzieci w szkołach. Pogłębiający się kryzys demograficzny niesie ze sobą ryzyko zamykania małych szkół. Tymczasem w małych miejscowościach szkoły są czymś więcej niż tylko miejscem nauki dla najmłodszych mieszkanek i mieszkańców. Szkoły, które często powstawały wysiłkiem lokalnej społeczności, w których wychowało się kilka pokoleń, są przedmiotem dumy tej społeczności. Nadrzędnym celem projektu, i to mówię specjalnie głośniej, żeby to do państwa dotarło, jest uchronienie małych szkół przed likwidacją (Oklaski) poprzez wprowadzenie regulacji przede wszystkim pozwalających na dostosowanie edukacji na poziomie szkół podstawowych do zmian demograficznych, ale z ochroną, tam gdzie jest to możliwe, usytuowania blisko domu rodzinnego bezpiecznego miejsca edukacji dzieci. Ta ustawa ma na celu zachowanie małych szkół i danie narzędzia organom prowadzącym do wykorzystania pełni ich potencjału. Projekt proponuje rozwiązania, które pozwolą w budynku szkoły realizować zadania związane z opieką nad dziećmi do lat 3, polityką senioralną, uczeniem się przez całe życie, ochroną zdrowia, kulturą oraz wdrażaniem programów pobudzania aktywności obywatelskiej. Takie rozwiązania pozwolą zachować funkcję edukacyjną placówki i jednocześnie wzmocnią jej potencjał jako lokalnego centrum. Budynki szkół, mimo zmniejszającej się liczby dzieci, będą wciąż tętniły życiem i pozostaną ważnym miejscem dla społeczności danej miejscowości. W przypadku, w którym dramatycznie mała liczba dzieci powoduje brak możliwości utrzymania pełnej ośmioklasowej szkoły podstawowej, organ prowadzący otrzymuje możliwość pozostawienia w małej miejscowości oddziałów I-III przy jednoczesnym zapewnieniu miejsca nauki starszym uczennicom i uczniom w większej miejscowości. Dzięki temu rozwiązaniu najmłodsze dzieci będą miały szkołę blisko domu, a starsze - zapewnioną odpowiedniej jakości edukację w szkole zatrudniającej wykwalifikowanych nauczycieli, nauczających w dobrze wyposażonych pracowniach przedmiotowych w większym ośrodku. Co istotne, wiedząc, jak ważna dla rodziców jest szkoła ich dzieci i jak ważna jest rola szkoły w życiu małej miejscowości, wprowadzamy rozwiązania uspołeczniające decyzje dotyczące istotnych zmian w zakresie publicznej edukacji na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Nie będzie odgórnych decyzji dotyczących likwidacji lub przekształcania przedszkola lub szkoły podejmowanych ponad głowami mieszkanek i mieszkańców. Swoją opinię lokalna społeczność będzie wyrażała w konsultacjach. To Prawo i Sprawiedliwość lubiło zamykać szkoły - 7 tys. gimnazjów - bez konsultacji z rodzicami. (Oklaski) Tu będziemy pytać rodziców i lokalną społeczność o ich decyzje, bo wiemy, jak ważne są szkoły dla tych społeczności. Ministerstwu Edukacji Narodowej i koalicji 15 października zależy na tym, aby każde dziecko, niezależnie od miejsca, w którym mieszka, miało dostęp do dobrej jakości edukacji, wychowania i najlepszej opieki gwarantującej harmonijny rozwój w bezpiecznym środowisku. Rozumiemy troskę lokalnych społeczności o los małych szkół i równoległe obawy samorządów o możliwości ich dalszego prowadzenia, dlatego proponujemy rozwiązania zawarte w procedowanej ustawie. Szkoła to miejsce nauki, ale również ważny na mapie gminy ośrodek życia kulturalnego i społecznego. Małe szkoły dzięki tej ustawie pozostaną bezpiecznym i przyjaznym środowiskiem nauki dla uczennic i uczniów i jednocześnie miejscem spotkań społeczności i pielęgnowania więzi międzypokoleniowych. Koalicja Obywatelska zagłosuje za procedowanym projektem. (Oklaski)