PiotrSty/sejm-speeches-corpus huggingface dataset:
Mówca: Witold Tumanowicz
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam pytanie do wnioskodawców: Czy zdaniem państwa nauczanie o odpowiedzialności za naród i państwo jest dziś wystarczająco obecne w polskiej edukacji i debacie publicznej? Panie marszałku, dziękuję za to, że pan powiedział, żeby nie nadużywać czasu. Ja nigdy nie nadużywam. Dziękuję.
Mówca: Iwona Maria Kozłowska
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Ja bym nie ryzykowała z tym przesadzaniem, bo mogłoby się to źle skończyć na tej sali. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Są w historii naszego narodu postacie, o których trudno mówić jedynie przez daty i rocznice. Są tacy, którzy stają się symbolem odwagi, wiary, odpowiedzialności za Polskę. Do nich należy na pewno bł. Stefan kard. Wyszyński, Prymas Tysiąclecia. W czasach komunizmu dawał Polakom nadzieję i poczucie godności. Miał odwagę mówić: non possumus, nie możemy, gdy władza próbowała odebrać obywatelom wolność sumienia i prawo do prawdy. Pokazywał, że można być stanowczym, ale jednocześnie budować wspólnotę opartą na szacunku i dialogu. Był nie tylko wielkim duchownym, ale także autorytetem moralnym i mężem stanu. Jego działalność miała ogromne znaczenie dla zachowania polskiej tożsamości oraz późniejszych pokojowych przemian demokratycznych w naszym kraju. (Dzwonek) Dzisiaj, w 125. rocznicę urodzin i 45. rocznicę śmierci kard. Wyszyńskiego, oddajemy hołd człowiekowi, który całym swoim życiem służył Polsce i Polakom. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Mówca: Lidia Czechak
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stajemy dziś wobec wyjątkowej rocznicy: 125. rocznicy urodzin oraz 45. rocznicy śmierci bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego - człowieka, którego życie i posługa na trwałe wpisały się w historię Polski i serca Polaków. Prymas Tysiąclecia był nie tylko wielkim pasterzem Kościoła, ale przede wszystkim niezłomnym obrońcą godności człowieka, wolności sumienia oraz prawa narodu do zachowania własnej tożsamości. W czasach zniewolenia komunistycznego potrafił być głosem nadziei dla milionów rodaków. Uczył odwagi, odpowiedzialności i miłości do ojczyzny. Pokazywał, że nawet w najtrudniejszych chwilach można pozostać wiernym wartościom. Kard. Stefan Wyszyński mówił: Naród, który traci pamięć, przestaje być narodem. Dziś te słowa wybrzmiewają szczególnie mocno. Naszym obowiązkiem jest pielęgnowanie pamięci o tych, którzy swoją postawą budowali duchową siłę Polski. Był człowiekiem dialogu, pojednania i wielkiej pokory. Mimo cierpienia, prześladowań i internowania nigdy nie odpowiedział nienawiścią. Potrafił przebaczać i wskazywać drogę ku jedności. (Dzwonek) Właśnie dlatego stał się autorytetem nie tylko dla wierzących, ale dla wszystkich, którym bliskie są wartości wolności, solidarności i szacunku dla drugiego człowieka. Dla wielu rodzin, także na polskiej prowincji, był symbolem bezpieczeństwa moralnego i duchowego. To dzięki jego niezłomnej postawie kolejne pokolenia mogły wzrastać w przekonaniu, że Polska ma prawo do wolności i prawdy. Cześć jego pamięci! Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Wioletta Maria Kulpa
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym roku przypada 45. rocznica śmierci oraz 125. rocznica urodzin bł. kard. Stefana Wyszyńskiego - Prymasa Tysiąclecia, wielkiego męża stanu, duchowego przewodnika narodu polskiego i niezłomnego obrońcy wolności sumienia oraz godności człowieka. Dla mnie jako posła z ziemi płockiej szczególne znaczenie ma fakt, że kard. Stefan Wyszyński wielokrotnie odwiedzał moje rodzinne miasto i ziemię mazowiecką. W płockiej katedrze konsekrował bp. Jana Wosińskiego, uczestniczył w uroczystościach milenijnych oraz obchodach 900-lecia diecezji płockiej. To właśnie w Płocku pozostawił słowa o odpowiedzialności człowieka za wiarę, rodzinę i ojczyznę. Przypomniał, że naród, który odcina się od swoich korzeni, traci duchową siłę i zdolność budowania przyszłości. Dziś, kiedy tak często próbuje się podważać autorytety, ośmieszać wartości chrześcijańskie i rozmywać pojęcie odpowiedzialności za Polskę, nauczanie Prymasa Tysiąclecia pozostaje niezwykle aktualne. Kard. Stefan Wyszyński uczył, że wolność nie oznacza chaosu, lecz odpowiedzialność. Że siła państwa zaczyna się od siły rodziny. (Dzwonek) Że nie można budować przyszłości narodu bez szacunku dla jego historii, wiary i tożsamości. Niech pamięć o Prymasie Tysiąclecia będzie dla nas wszystkich zobowiązaniem do służby Polsce opartej na prawdzie, wartościach i odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Jarosław Sachajko
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję bardzo, panie marszałku, postaram się nie nadużywać. Kard. Stefan Wyszyński nie mówił o rodzinie od święta. On mówił o niej jako o fundamencie narodu, państwa i przyszłości Polski. Mówił, że bez mocnej rodziny nie ma narodu. Mówił, że dzieci są największym skarbem. Mówił, że ojczyznę trzeba kochać bardziej niż własne wygody, kariery i polityczne interesy. Dlatego należy zadać pytanie: Czy obecnie rządzący, którzy dziś ceremonialnie oddają hołd Prymasowi Tysiąclecia, są gotowi realnie wyciągnąć wnioski z jego nauczania i prowadzić politykę państwa, w której na pierwszym miejscu będzie polska rodzina, polskie dzieci, polskie matki i polska ojczyzna, a nie ideologie, interesy obcych stolic i kolejne zobowiązania nałożone na Polaków? Dziękuję.
Mówca: Anna Kwiecień
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Tak. Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałabym, wspominając kard. Wyszyńskiego, przypomnieć o patriotyzmie kardynała, dlatego że był to patriotyzm pełen pokoju, patriotyzm, w którym nie było gniewu ani podziału, patriotyzm odpowiedzialności. Uczył, że kochać Polskę to otworzyć się na drugiego człowieka, szanować historię, ale też budować przyszłość opartą na solidarności i wzajemnym szacunku. To właśnie on wypowiedział słowa, które pozostają aktualne do dziś: Naród bez dziejów, bez historii, bez przeszłości staje się narodem bez ziemi, narodem bezdomnym. Prymas Tysiąclecia rozumiał, że wolność państwa zaczyna się od wolności sumienia człowieka pełnego dobra i pełnego miłości do swojej ojczyzny. Dziś, wspominając kard. Stefana Wyszyńskiego, oddajemy hołd nie tylko wielkiemu duchownemu, ale wielkiemu (Dzwonek) Polakowi - człowiekowi, który w czasach próby potrafił być moralnym kompasem dla całego narodu. Panie marszałku, pozwoli pan, że podziękuję z tego miejsca pani Marii Koc, która jako przewodnicząca zespołu parlamentarnego do spraw dziedzictwa kard. Wyszyńskiego przygotowała wraz z naszym księdzem kapelanem Andrzejem Sikorskim wspaniałe obchody. Dzisiaj odbyła się tutaj przepiękna msza, zostały wprowadzone relikwie kard. Wyszyńskiego. Z tego miejsca chciałabym podziękować wszystkim, absolutnie wszystkim, panu marszałkowi, bo jest wystawa na terenie Sejmu, i każdemu, kto się przyczynił do tak wspaniałych obchodów na terenie Sejmu. Szczególnie tobie, Marysiu, chciałam bardzo serdecznie podziękować. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Marek Subocz
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Z pełnym przekonaniem popieram uchwałę upamiętniającą bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w 125. rocznicę jego urodzin i 45. rocznicę śmierci. Prymas Tysiąclecia był nie tylko wybitnym duchownym, ale również jednym z najważniejszych autorytetów moralnych w historii współczesnej Polski. W czasach wojny dawał świadectwo odwagi i solidarności z cierpiącymi. W okresie komunistycznych represji pozostał wierny zasadom wolności sumienia, godności człowieka i prawa narodu do zachowania własnej tożsamości. Prymas Wyszyński uczył, że siła nie rodzi się z nienawiści, lecz z odpowiedzialności, solidarności i przebaczenia. To właśnie jego nauczanie przygotowało grunt pod pokojowe przemiany społeczne, narodziny Solidarności i odzyskanie przez Polskę wolności. Był człowiekiem dialogu, ale również niezłomności w sprawach fundamentalnych. Dziś, w czasach głębokich podziałów i napięć społecznych, jego przesłanie pozostaje niezwykle aktualne. Dlatego przyjęcie tej uchwały jest wyrazem (Dzwonek) szacunku dla człowieka, który całe swoje życie poświęcił Polsce, Kościołowi i drugiemu człowiekowi. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W świeckim państwie, jakim według konstytucji jest Polska, również Sejm powinien być wolny od jakiejkolwiek, podkreślę to, jakiejkolwiek religijnej ideologii. Parlament nie powinien być miejscem służącym gloryfikacji kapłanów. Jeżeli ktoś już chce czcić księży czy ważne osoby dla związków wyznaniowych, to ma ponad 10 tys. kościołów, gdzie może to zrobić z szacunkiem i w skupieniu. Sam Stefan Wyszyński dla wyznawców tego jednego związku wyznaniowego rozumiem, że błogosławiony, a dla drugich... (Poseł Teresa Pamuła: Hańba!)
Mówca: Klaudia Jachira
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

No właśnie. Krytycy, w tym prof. Obirek, podkreślają, że przed wojną w ˝Ateneum Kapłańskim˝, którego był redaktorem naczelnym, ukazywały się artykuły o zabarwieniu antysemickim, chociażby ten apelujący, by polskie dzieci nie bawiły się z żydowskimi, bo to demoralizujące. (Głos z sali: Skandalistka!) (Poseł Teresa Pamuła: Skandal!) Tak, myślę, że te słowa, ten artykuł to skandal. Podkreślanie tylko dobrych cech, a pomijanie tych niewygodnych nie służy prawdzie historycznej. Biorąc pod uwagę (Dzwonek) to, już drugą kadencję konsekwentnie głosuję przeciwko uchwałom dotyczącym księży. I też będę przeciwko tej uchwale. Dziękuję. (Głos z sali: Był księdzem, kobieto.)
Mówca: Marcin Grabowski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowni Państwo! Chciałbym tutaj zacytować słowa naszego wielkiego Polaka, rodaka, bł. kard. Stefana Wyszyńskiego, który mówił: Na każdym kroku walczyć będziemy o to, aby Polska Polską była, aby w Polsce po polsku się myślało. Wielokrotnie cytowane, wielokrotnie mówione. Szanowni Państwo! Wiele już padło słów. Ja jeszcze bym chciał przytoczyć kilka faktów o naszym bohaterze. Stefan Wyszyński był jedną z najważniejszych postaci Kościoła katolickiego w Polsce XX w. Funkcję prymasa Polski pełnił w latach 1948-1981. Odegrał ogromną rolę w okresie komunizmu, szczególnie w obronie autonomii Kościoła oraz praw religijnych społeczeństwa. Był także autorem wielu inicjatyw duszpasterskich, m.in. programu Wielkiej Nowenny (Dzwonek) przygotowującej do obchodów milenium chrztu Polski w 1966 r. Urodził się 3 sierpnia 1901 r. w Zuzeli, w wielodzietnej rodzinie rolniczej. To właśnie z tą miejscowością związane są jego najważniejsze lata życia. Zuzela jest miejscem szczególnie ważnym w historii kardynała, ponieważ tam przyszedł na świat. Z tego powodu wieś stała się ważnym ośrodkiem pamięci poświęconym jego osobie i działalności. W miejscowości znajduje się Sanktuarium Bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego upamiętniające miejsce narodzin kardynała oraz jego duchowe dziedzictwo.
Mówca: Marcin Grabowski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Jeszcze chwilę, panie marszałku. Jest Muzeum Lat Dziecięcych Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego poświęcone dzieciństwu, jego rodzinie i środowisku, w którym dorastał. Miejsca te pełnią funkcję zarówno religijną, jak i edukacyjno-historyczną. Są celem pielgrzymek oraz ważnym punktem pamięci o życiu i działalności Prymasa Tysiąclecia. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Marek Matuszewski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bł. kard. Stefan Wyszyński to Prymas Tysiąclecia, wielki Polak, który dawał siłę i przykład polskiemu narodowi zniewolonemu w czasach PRL. Był nieugięty wobec władz komunistycznych, za co został uwięziony. Jestem dumny i cieszę się bardzo, że będąc radnym Rady Miasta Zgierza, w 1997 r. doprowadziłem do tego, że jedna z ulic osiedla Podleśna, na terenie którego mieszkam, nosi imię kard. Stefana Wyszyńskiego. Bł. kard. Stefanie Wyszyński, miej w opiece naród polski, szczególnie w czasie, kiedy jest taki atak na Kościół i na polską rodzinę. (Oklaski)
Mówca: Teresa Pamuła
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałabym powiedzieć o wczorajszym wielkim wydarzeniu. Tutaj, w Sejmie, w sali kolumnowej odbyła się konferencja poświęcona życiu bł. kard. Stefana Wyszyńskiego. Na tej konferencji była młodzież z różnych miejscowości, przeważnie ze szkół noszących imię kard. Stefana Wyszyńskiego. Bardzo dziękuję pani dyrektor Małgorzacie Flis oraz ks. Krzysztofowi Majderowi za to, że razem z młodzieżą przyjechali do Sejmu, żeby na tej konferencji uczcić bł. kard. Stefana Wyszyńskiego. Młodzież ta z dumą nosi sztandar, na którym jest (Dzwonek) bł. kard. Stefan Wyszyński. Dziękuję bardzo za tę konferencję pani przewodniczącej i wszystkim, którzy uczestniczyli. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Pępek
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niezależnie od różnic światopoglądowych czy politycznych kard. Stefan Wyszyński jest na czołowym miejscu w historii Polski XX w. Wiemy przecież, że w okresie Polski Ludowej był jedną z postaci symbolizujących sprzeciw wobec ograniczania wolności obywatelskich i podporządkowywania życia społecznego władzy komunistycznej. Warto pamiętać, że kard. Stefan Wyszyński był mentorem Karola Wojtyły, późniejszego Jana Pawła II, który odegrał ważną rolę w procesie pokojowych przemian demokratycznych i upadku komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej. W tym sensie wpływ kard. Stefana Wyszyńskiego wykracza poza kwestie religijne i miał znaczenie historyczne oraz społeczne. Dlatego upamiętnienie kard. Stefana Wyszyńskiego (Dzwonek) przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej jest jak najbardziej zasadne. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Maria Koc
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Dziedzictwa Błogosławionego Kardynała Stefana Wyszyńskiego pragnę podziękować wszystkim członkom tego zespołu za kilka miesięcy przygotowań do wydarzeń, które odbyły się wczoraj i dzisiaj - wczoraj w sali kolumnowej. Tak jak powiedziała pani poseł Teresa Pamuła, zorganizowaliśmy dużą konferencję pt. ˝Błogosławiony Stefan Kardynał Wyszyński - Prymas Wolności˝. Mówiliśmy o tym, że nie byłoby wolnej Polski - tu zwracam się do pani poseł Klaudii Jachiry - nie byłoby wolnej Polski, gdyby nie nauczanie i życiowa postawa kard. Wyszyńskiego. Pragnę podziękować wszystkim uczestnikom tej konferencji - było ponad 200 osób - ale też wykładowcom: prof. Karolowi Polejowskiemu, prof. Mirosławowi Sitarzowi, prof. Krzysztofowi Wojcieszkowi, dr. Janowi Mosińskiemu, panu Grzegorzowi Polakowi i pani prezes Joannie Hajdasz. (Dzwonek) Dziękuję wszystkim państwu i w sposób szczególny dziękuję naszemu kapelanowi ks. Andrzejowi Sikorskiemu. (Oklaski)
Mówca: Urszula Augustyn
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tak jak pan marszałek bardzo celnie powiedział, życie nie jest zero-jedynkowe i postawy ludzkie nie są zero-jedynkowe. Ale wobec życia i dzieła życia kard. Stefana Wyszyńskiego nie można przejść obojętnie. Człowiek, który naprawdę zasłużył się w sposób wyjątkowy. Nie tylko zasłużył się dla Polski, chociaż dzisiaj podkreślamy to, w jaki sposób opierał się komunistom, jak był inwigilowany, prześladowany, ale zauważono też jego działania w świecie. Na pewno niejednokrotnie słyszeliście państwo - ale tutaj też warto o tym wspomnieć - że m.in. dwukrotnie był mianowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Jego życie dowodzi, że opierając się na tym, co głosił, jaką miał postawę, można wypracować naprawdę dużo, dużo dobrych rzeczy. I chyba ten kontekst chciałabym podkreślić najmocniej. Uczmy się tego. (Dzwonek) Prawdomówności, zaufania, jedności, szacunku nawzajem. Niech to będzie przesłanie, które wypływa z tego, że podejmujemy uchwałę czczącą kard. Stefana Wyszyńskiego. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Małgorzata Golińska
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kiedy komuniści zamknęli kard. Wyszyńskiego, wydawało się, że odebrano mu wszystko - urząd, wolność, możliwość działania. A jednak właśnie wtedy powstał tekst, który okazał się silniejszy niż cały aparat przymusu PRL. Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego nie były tylko religijną modlitwą. Były przypomnieniem, że naród przestaje istnieć wtedy, gdy traci sumienie, pamięć i zdolność odróżniania dobra od wygody. Wyszyński rozumiał coś, co dziś znów staje się aktualne. Państwo można osłabić gospodarczo, politycznie, medialnie, ale naprawdę przegrywa ono dopiero wtedy, gdy ludzie przestają czuć odpowiedzialność jedni za drugich. Dlatego mówił o rodzinie, prawdzie, moralności, godności pracy, wychowaniu młodych, solidarności. By obronić przyszłość. Dziś żyjemy w świecie coraz większego chaosu wartości. Właśnie dlatego jego przesłanie wraca z taką siłą. Wolność bez odpowiedzialności staje się egoizmem, polityka bez zasad - cynizmem, a nowoczesność bez fundamentów kończy się duchową pustką. Kard. Wyszyński pozostaje dziś tak niewygodnie aktualny (Dzwonek), bo przypomina, że kryzys państwa zaczyna się od erozji charakteru wspólnoty. Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego były wezwaniem, by naród nie zgubił własnego kręgosłupa. Dziś pytanie skierowane do nas dotyczy nie tego, czy mamy być nowocześni, ale tego, czy potrafimy, będąc nowoczesnymi, jednocześnie pozostać odpowiedzialni, solidarni i wierni wartościom. Dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Czesław Siekierski
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Polska, Polacy powinni być dumni - jestem przekonany, że jesteśmy dumni - z naszego wielkiego patrioty, wielkiego Polaka, jakim był kard. Stefan Wyszyński. Celowo powiedziałem w tej kolejności: wielkiego patrioty, wielkiego Polaka. Pamiętajmy, że jego okres kierowania Kościołem przypadł na wyjątkowo trudny czas - czas budowy socjalizmu w Polsce. Zachowanie wiary, podmiotowości narodu było siłą Polski. Siłą Polski. Myślę, że ta siła dała nam moc przetrwania. Przeprowadził Kościół w sposób wyjątkowo mądry, sprawny (Dzwonek), umiejąc godzić wszystkie interesy. Na koniec warto się zastanowić nad tym, jak pokazać wielkiego patriotę młodemu pokoleniu. Jego wartości, patriotyzm i wielkie dokonania powinny być znane i być przykładem dla młodego pokolenia. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Mówca: Ewa Leniart
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kiedy myślimy o postaciach, które ukształtowały współczesną Polskę, nazwisko kard. Stefana Wyszyńskiego pojawia się natychmiast. Nazywamy go Prymasem Tysiąclecia nie tylko z powodu pełnionej funkcji, ale przede wszystkim dlatego, że jego życie było rzadkim przykładem absolutnej spójności między tym, co mówił, a tym, jak żył. W świecie, który często wydaje się płynny, a wartości bywają relatywizowane, Wyszyński pozostawił nam bardzo konkretny kompas. Dziś chciałabym się zatrzymać nad jego najważniejszymi drogowskazami. Żył w czasach totalitaryzmu: najpierw podczas niemieckiej okupacji, potem w okresie PRL-u. Systemy te próbowały sprowadzić człowieka do roli trybika w maszynie. Prymas odpowiadał na to jedną, fundamentalną prawdą: każdy człowiek ma niezbywalną godność, której żadna władza nie ma prawa mu odebrać. Dla niego nie miało znaczenia, czy rozmawiał z robotnikiem, profesorem czy komunistycznym dygnitarzem. W każdym widział człowieka. (Dzwonek) Uczył, że szacunek należy się każdemu bez wyjątku, nawet wrogom. Dziękuję bardzo.
Mówca: Adam Gomoła
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Przy okazji uchwały w sprawie bł. kard. Stefana Wyszyńskiego chcę przytoczyć słowa, które najtrwalej zapisały się w jego historii i najmocniej utkwiły w pamięci Polek i Polaków. Podpisał się pod nimi, a brzmią one: Udzielamy wybaczenia i prosimy o wybaczenie. Chcę jeszcze raz te słowa z całą mocą powtórzyć tutaj, w tej Izbie, wszystkim tu obecnym, jak i tym, którzy nas słuchają, i poddać refleksji, czy faktycznie te słowa, które są esencją dogmatu chrześcijańskiej wiary, ale też - jak myślę - każdego uczciwego, empatycznego i solidarnego człowieka, są podstawą w naszym życiu, tym prywatnym i tym publicznym. Dziękuję bardzo.
Mówca: Anna Gembicka (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Pytania Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedujemy nad uchwałą oddającą hołd bł. Stefanowi Kardynałowi Wyszyńskiemu - Prymasowi Tysiąclecia, jednemu z największych autorytetów moralnych w historii Polski. Kard. Wyszyński przypomina nam, jak wielką rolę w najtrudniejszych momentach polskiej historii odgrywał Kościół. W czasach komunizmu, gdy państwo próbowało łamać sumienia, podporządkować sobie człowieka, rodzinę, szkołę i wspólnotę narodową, Kościół był ostoją wolności. Był miejscem, gdzie Polacy mogli mówić prawdę, modlić się za ojczyznę i zachować swoją tożsamość. Prymas Tysiąclecia powiedział komunistycznej władzy słynne ˝non possumus˝ - nie pozwalamy. Nie pozwalamy odebrać wolności sumienia. Nie pozwalamy zniszczyć wiary. Nie pozwalamy wyrwać Polski z jej chrześcijańskich korzeni. Dla mnie szczególnie ważne są jego związki z Włocławkiem. To właśnie Włocławek i włocławskie seminarium były miejscem formacji przyszłego prymasa. To w katedrze włocławskiej 3 sierpnia 1924 r. Stefan Wyszyński przyjął święcenia kapłańskie. Tam zaczynała się droga kapłana, który później stał się duchowym przywódcą narodu. To dziedzictwo jest aktualne także dzisiaj. Bo naród, który zapomina o swoich fundamentach, łatwo traci kierunek. Stefan Kardynał Wyszyński uczył, że prawdziwa wolność nie rodzi się z nienawiści, ale z wiary, odwagi, odpowiedzialności i miłości do ojczyzny. Dlatego ta uchwała nie jest tylko wspomnieniem wielkiej postaci. To jest także przypomnienie, że w najtrudniejszych czasach Kościół wspierał Polaków, bronił godności człowieka i był ostoją polskości. Za to dziedzictwo winni jesteśmy wdzięczność, pamięć i szacunek.
Mówca: Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-05-28 (Sejm RP, kadencja 10)

Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy dziś projekt uchwały upamiętniającej bł. Stefana kard. Wyszyńskiego w 125. rocznicę urodzin i 45. rocznicę śmierci. To postać niezwykle ważna dla historii Polski XX w. Dla wielu ludzi symbol odwagi, odpowiedzialności i oporu wobec systemu komunistycznego. Człowiek, który przez lata był dla Polaków moralnym autorytetem i punktem odniesienia w bardzo trudnych czasach. Projekt uchwały przypomina jego działalność duszpasterską, okres uwięzienia przez władze komunistyczne, rolę w podtrzymywaniu społecznej nadziei oraz wpływ na późniejsze przemiany demokratyczne w Polsce. I dobrze, że Sejm pamięta o takich postaciach. Jednocześnie warto pamiętać, że historia bardzo rzadko jest całkowicie czarno-biała. Także wokół kard. Wyszyńskiego przez lata pojawiały się różne dyskusje dotyczące części jego wypowiedzi, interpretacji jego nauczania czy prób wykorzystywania jego autorytetu przez środowiska polityczne i ideologiczne. W debacie publicznej wielokrotnie pojawiały się próby przedstawiania Prymasa Tysiąclecia jako patrona współczesnych środowisk nacjonalistycznych. Jednocześnie wielu historyków, publicystów i ludzi Kościoła zwracało uwagę, że jego nauczanie było znacznie bardziej złożone i mocno oparte także na odpowiedzialności społecznej, godności człowieka oraz unikaniu nienawiści. I właśnie dlatego warto dziś patrzeć na tę postać spokojnie i uczciwie. Bez budowania pomników całkowicie pozbawionych refleksji, ale też bez prób prostego przekreślania całego dorobku człowieka, który odegrał ogromną rolę w historii Polski. Bo niezależnie od sporów interpretacyjnych trudno odmówić kard. Wyszyńskiemu wpływu na utrzymanie społecznej i duchowej wspólnoty Polaków w czasach PRL-u. Projekt uchwały podkreśla również jego rolę w obronie wolności religijnej, praw człowieka oraz znaczenie dla późniejszych przemian społecznych związanych z ˝Solidarnością˝. I to właśnie w tym wymiarze warto dziś o nim rozmawiać przede wszystkim: jako o ważnej postaci historycznej, która współtworzyła polską drogę do wolności, ale która - jak każda duża postać historyczna - pozostaje także przedmiotem debat i różnych ocen.