Mówca: Sprawozdawca Dorota Niedziela
Data: 2014-11-26 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (druk nr 2885) dotyczące rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2394). Podczas drugiego czytania na 73. posiedzeniu Sejmu w związku z nieuzgodnieniem stanowiska rządu i zastrzeżeniami ministra rolnictwa dotyczącymi umieszczenia w projekcie propozycji publicznego rejestru lokalizacji upraw GMO w trakcie posiedzenia przerwano obrady. Decyzją Prezydium Sejmu na posiedzeniu w dniu 29 października 2014 r., zgodnie z art. 47 ust. 3 regulaminu Sejmu, ponownie skierowano projekt ustawy zawarty w sprawozdaniu w druku nr 2622 do Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w celu sporządzenia poprawionego sprawozdania. Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, kierując się przesłankami, o których mowa w art. 47 ust. 2 pkt 2 regulaminu Sejmu, ponownie rozpatrzyła ten projekt ustawy na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2014 r. Sprawozdanie z ponownego drugiego czytania jako druk nr 2885 mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie. Podczas drugiego czytania dnia 5 listopada 2014 r. przedstawiono stanowisko rządu, które w porozumieniu z ministerstwem rolnictwa przedstawił minister środowiska Piotr Otawski. W posiedzeniu uczestniczyła przedstawicielka ministerstwa rolnictwa pani minister Szalczyk. Wyraziła ona zgodę na podjęte rozmowy i potwierdziła ustalone stanowisko rządu. W trakcie dyskusji komisję opuścili posłowie Prawa i Sprawiedliwości. Zgłoszono 10 poprawek, które zostały przyjęte, i po uzgodnieniach i dyskusji jedną z poprawek wycofano projekt publicznego rejestru lokalizacji upraw GMO. Przedstawiany projekt ma na celu wykonanie prawa unijnego i dotyczy transpozycji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Unii Europejskiej nr 41 z 2009 r. regulującej zamknięte użycie mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych i doprecyzowania przepisów, które budziły wątpliwości interpretacyjne. Projekt ustawy reguluje zagadnienia dotyczące mikroorganizmów i organizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakresie: prowadzenia zakładów inżynierii genetycznej, zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych i zamierzonego uwolnienia organizmów genetycznie zmodyfikowanych do środowiska oraz wprowadzania do obrotu produktów genetycznie zmodyfikowanych. Ze względu na wyodrębnienie kategorii mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMM) zmianie uległ tytuł ustawy. W projekcie ustawy znajdują się wyłączenia z zakresu stosowania ustawy, co jest zgodne z treścią dyrektywy 41. Wskazano w nich, że przepisy projektu ustawy nie mają zastosowania do żywności i produktów leczniczych zawierających organizmy genetycznie zmodyfikowane, składających się lub wytworzonych z takich organizmów oraz do organizmów genetycznie zmodyfikowanych i pasz, o których mowa w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 1829 z 2003 r. Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. dotyczącego możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie. Przepisów ustawy nie będzie się stosowało również do magazynowania, hodowania, transportu, niszczenia, usuwania lub wykorzystywania mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, które zostały wprowadzone do obrotu na podstawie decyzji Komisji Europejskiej albo na podstawie decyzji państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawie ich wprowadzenia do obrotu. Projekt ustawy przewiduje, że dotychczasowa definicja zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych, stosowana na gruncie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych, zostanie zastąpiona definicjami zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych. Nowa definicja będzie obejmowała działania polegające na modyfikacji genetycznej mikroorganizmów lub na modyfikacji genetycznej organizmów innych niż mikroorganizmy. Ma to związek z zakresem regulacji dyrektywy 41, która obejmuje wyłącznie zamknięte użycie mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych. Wraz ze zmianą definicji zamkniętego użycia została poprawiona definicja mikroorganizmu oraz organizmu genetycznie zmodyfikowanego. Projekt ustawy wprowadza definicję zakładu inżynierii genetycznej. Przez pojęcie zakładu inżynierii genetycznej należy rozumieć pomieszczenia, budynki, laboratoria lub ich zespoły, przystosowane i przeznaczone do dokonywania zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz organizmów genetycznie zmodyfikowanych. Kolejne przepisy tego rodzaju regulują przeprowadzanie oceny zagrożenia. Normy te mają zastosowanie zarówno w przypadku zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, jak i organizmów genetycznie zmodyfikowanych. Projekt ustawy przewiduje, że organem administracji właściwym do spraw mikroorganizmów i organizmów genetycznie modyfikowanych jest minister właściwy do spraw środowiska. Do zakresu jego działania będzie należało w szczególności wydawanie zgód i zezwoleń na: prowadzenie zakładów inżynierii genetycznej, zamknięte użycie mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, zamknięte użycie organizmów genetycznie modyfikowanych, zamierzone uwolnienie organizmów genetycznie zmodyfikowanych do środowiska oraz wprowadzenie do obrotu produktów GMO. W projekcie ustawy zostały zawarte przepisy wspólne dla zamkniętego użycia, które dotyczą: zasad przygotowania oceny zagrożenia przed rozpoczęciem zamkniętego użycia, rodzajów środków bezpieczeństwa zastosowanych w zakładach inżynierii genetycznej, zasad dotyczących udostępnienia informacji w zakresie zamkniętego użycia GMM i GMO oraz funkcjonowania komisji do spraw GMM i GMO - organu opiniotwórczo-doradczego ministra do spraw środowiska w zakresie GMM i GMO. Jednym z głównych celów proponowanej zmiany ustawy jest zwiększenie stopnia bezpieczeństwa, jeżeli chodzi o zdrowie i życie ludzi, a także o środowisko. Powyższy cel zostanie osiągnięty poprzez dwuetapowość procedury oraz możliwość cofnięcia wydanych zezwoleń i zgód na podstawie określonych w ustawie przesłanek. Przyjętym sposobem mierzenia wyznaczonego celu, który pozwoli ocenić stopień zminimalizowania zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz stanu środowiska, będzie stosunek cofniętych zezwoleń na prowadzenie zakładu inżynierii genetycznej do wszystkich wydanych zezwoleń oraz stosunek cofniętych zgód na zamknięte użycie mikroorganizmów lub organizmów genetycznie zmodyfikowanych do wszystkich wydanych zgód. Natomiast miernikiem pozwalającym ocenić faktyczny wzrost bezpieczeństwa będzie liczba laboratoriów aplikujących ponownie o wydanie zezwolenia na prowadzenie zakładów inżynierii genetycznej po uprzedniej odmowie wydania zezwolenia lub jego cofnięciu. Uwzględniając odpowiednio dyspozycję art. 50 ust. 1a ustawy o finansach publicznych, monitorowanie zaproponowanych mierników będzie następowało każdego roku od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po rozpatrzeniu tego projektu ustawy wnosi, by Wysoka Izba uchwaliła projekt ustawy. Dziękuję.