Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2013-05-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowni Panowie Ministrowie! Rozmawiamy dziś o bardzo istotnej kwestii dla wszystkich Polek i Polaków, o kwestii walki z bezrobociem. Klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej traktuje swoją obecność w parlamencie jako jedną z podstawowych przesłanek do tworzenia warunków rozwoju gospodarczego, a poprzez rozwój gospodarczy do tworzenia również systemowych rozwiązań walki z bezrobociem. To prawda, szanowni państwo, że dziś wszyscy razem współodpowiadamy za ten stan, ale trzeba zadać sobie pytanie, jak to się dzieje, że kiedy w latach 2008-2013 miliardy euro były przeznaczane z Unii Europejskiej na rozwój naszego kraju, kiedy był wzrost gospodarczy, bezrobocie z 8,8% w październiku 2008 r. wzrosło do 14,3% w marcu 2013 r. Ponad 2 mln 300 tys. osób bezrobotnych. Musimy umieć odpowiedzieć sobie na to pytanie. Skoro nie radzimy sobie z tym problemem społecznym w okresie, kiedy mamy pieniądze z zewnątrz, kiedy jest wzrost gospodarczy, to jak teraz mamy sobie poradzić, kiedy maleje wzrost gospodarczy, kiedy nie ma środków czy maleją środki europejskie lub dopiero za jakiś czas przez najbliższe 2 lata będą uruchamiane. Dlatego stoimy na stanowisku, że w takiej sytuacji potrzeba przede wszystkim aktywnej roli państwa. Nie zgadzamy się na to, aby minister finansów, aby rząd w celu łatania dziury budżetowej zatrzymywał składki pracodawców. 7 mld z Funduszu Pracy, 3 mld z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych muszą być instrumentem rządu w walce z bezrobociem, muszą wspomagać przedsiębiorców, muszą dawać nadzieję i szansę ludziom młodym, w szczególności na tych terenach, gdzie bezrobocie jest bardzo wysokie. Jako klub Sojusz Lewicy Demokratycznej nie czekamy, w ramach naszych dziesięciu postulatów dotyczących walki z bezrobociem złożyliśmy tutaj w parlamencie kilka projektów ustaw. Spotkaliśmy się na przełomie lutego i marca z panem ministrem Kosiniakiem-Kamyszem i przedstawiliśmy ten program. Jak powiedziałem, trzy projekty w zakresie tych dziesięciu postulatów zostały złożone w Sejmie, rozmawiamy o tym również z samorządowcami, ze związkami zawodowymi i społecznością lokalną. Walka o pracę w wykonaniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej ruszyła 11 maja spotkaniem w Łodzi. Tych spotkań w 30 regionach o najwyższym poziomie bezrobocia będzie więcej, tak jak mówiłem, do lipca będą one kontynuowane, to jest pierwszy etap. Jeśli chodzi o ten etap, nasuwa się przede wszystkim następująca kwestia: program, który zaprezentowaliśmy, jest oczekiwany przez społeczność lokalną, a zwłaszcza przez ludzi młodych. Jakie postulaty, o które będziemy dalej zabiegać w parlamencie, przedstawiliśmy ministrowi pracy i polityki społecznej? Po pierwsze, przeznaczenie znaczących środków, 2,8 mld zł rocznie, na mikropożyczki, częściowo umarzane, dla rozpoczynających działalność gospodarczą. To jest, szanowni państwo, ta forma aktywizacji, która jest dzisiaj jedną z najbardziej skutecznych. W powiecie gnieźnieńskim 80% ludzi, którzy otrzymali środki z Funduszu Pracy, kontynuuje zatrudnienie, a w 2010 r., kiedy bezrobocie zaczęło wzrastać, to jedynym, co rząd ustalił, było zmniejszenie o połowę środków na Fundusz Pracy. A więc pytanie: Czy te wszystkie działania, o których mówiła pani poseł w imieniu klubu Platforma Obywatelska - że wczoraj, że jutro, że pojutrze - nie są o dwa lata za późne w okresie, kiedy mamy ponad 2300 tys. osób bezrobotnych? Panie ministrze, panu jest bliska i mnie również jest bliska sytuacja w środowisku wiejskim: 39% mieszkańców, a 45% osób bezrobotnych, ponad 1 mln osób bezrobotnych. Jakie instrumenty przesyłamy tam poza tymi ogólnymi, o których mi pan powie - Europa, rozwój itd.? Widocznie to zdecydowanie za mało, żeby skutecznie walczyć z bezrobociem. Stąd kolejny nasz pomysł, mianowicie czasowa, przez okres 18 miesięcy, pomoc finansowa dla prowadzących działalność gospodarczą, którzy zdecydują się na kolejny ruch, na otwarcie się i zatrudnienie pierwszej i drugiej osoby. Wykluczamy tutaj osoby z kręgu najbliższych, z gospodarstwa domowego. Tu nie chodzi o nianie, o program zatrudnienia prorodzinnego babci, cioci i wujka. To ma być program adresowany do tych, którzy rzeczywiście są bezrobotni i podejmą działalność gospodarczą. Kwestia refundowania składek na ubezpieczenie społeczne każdemu pracodawcy, który zatrudni osobę długotrwale bezrobotną - panie ministrze, ponad 1 mln osób jest długotrwale bezrobotnych, stąd pytanie: Jakie skuteczne instrumenty przedstawiamy na dzień dzisiejszy? Chodzi również o to, aby ludzi młodych, do 30. roku życia, potraktować inaczej, potraktować ich jako długotrwale bezrobotnych wtedy, kiedy są zarejestrowani 9 miesięcy, a nie czekać 12 miesięcy. Dalej - zmiana zasad finansowania absencji chorobowej pracowników czy zmniejszenie liczby tych dni, które finansuje pracodawca, z 33 do 15, stworzenie możliwości odliczania od dochodu kosztów zatrudnienia w gospodarstwie domowym opiekunki czy innych osób, ale tych, które płacą składki na ubezpieczenie społeczne, i jak wspomniałem, nie dotyczy to najbliższej rodziny. Stworzenie możliwości odliczania od podstawy opodatkowania, czyli krótko mówiąc, wprowadzenie ulgi na budowę mieszkań na wynajem. W tej sprawie projekt ustawy był już w Sejmie, Wysoka Izba niestety go odrzuciła. Obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne osobom prowadzącym działalność gospodarczą, uzyskującym niskie dochody i równocześnie podwyższenie składek dla osób o najwyższych dochodach. Przecież dzisiaj w tej sprawie są rozwiązania, można powiedzieć, nie z tej ziemi. Fryzjerka płaci składkę od tej podstawowej kwoty, a gościu, który dostaje od państwa 1200 tys. nagrody, płaci taką samą składkę jako menedżer spółki PL.2012. Czy dalej mamy na to patrzeć? Pan minister mówi na spotkaniu z klubem SLD, że w tej sprawie nie przewiduje żadnego ruchu - szkoda. Stworzenie specjalnej zielonej linii szkoleniowej dla pracodawców, którzy potrzebują środków na przeszkolenie pracowników zatrudnionych właśnie na nowych miejscach pracy - chodzi o środki publiczne, tutaj nie powinniśmy zbytnio czekać. Jeśli pojawia się taka propozycja w stosunku do urzędu pracy, to te środki powinny się znaleźć, oczywiście z zachowaniem stosownych procedur przejrzystości. Zwiększenie płacy minimalnej, tak aby była ona na stałe powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem - do 50% tego wynagrodzenia. Ta nasza płaca minimalna ostatnio ma szansę znacząco wzrosnąć w okresach wyborczych - tutaj się udaje, ale żebyśmy tak systematycznie szli dalej, to już brakuje nam odwagi. I to, co podkreślają związkowcy - niestety więdnie nam dialog społeczny. Ten dialog społeczny będzie nam się przenosił na ulicę i tutaj też rząd musi wyciągnąć wnioski na temat tego, co powoduje, że dialog społeczny przestaje funkcjonować, albo inaczej - nie ma gotowości ze strony rządu i partnerów społecznych do osiągania porozumienia w najistotniejszych kwestiach. Ale nie jesteśmy tylko tymi, którzy proponują wydatki, podkreślam, wydatki ze środków pracodawców, a nie z budżetu państwa. Mówiliśmy o tym, żeby wprowadzić również podatek od transakcji finansowych, zwiększyć opodatkowanie osób o największych dochodach. W tej sprawie także był stosowny projekt ustawy. Podkreślamy w tej trudnej sytuacji potrzebę, zwłaszcza wśród ludzi młodych, ale też wśród osób po 50. roku życia, których przecież jest ponad 22%, uruchomienia podmiotów ekonomii społecznej. Tu musimy zrobić, mimo uczynienia pierwszych kroków, kolejne - chodzi np. o model francuski, zatrudnienie na próbę, czyli pokazanie tej możliwości: pracujesz w inkubatorze przedsiębiorczości, jeśli jesteś już gotowy z tą działalnością, którą za chwilę zamierzasz, będziesz ją prowadził. Trzeba więc szukać rozwiązań, również tych, które funkcjonują już Europie, aby w tak trudnej sytuacji dać szansę tym ludziom, którzy dzisiaj są bez nadziei na pracę, a więc i bez nadziei na funkcjonowanie w rodzinie, na funkcjonowanie społeczne, chodzi o przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Projekt przedstawiony przez klub Prawo i Sprawiedliwość zasługuje na rozmowę w naszym parlamencie. Dwa tygodnie temu prosiliśmy rząd o przedstawienie informacji o sytuacji związanej ze zwolnieniami zbiorowymi w dużych zakładach pracy. Na posiedzeniu komisji odbyła się debata, w piątek będziemy na ten temat dalej rozmawiać. Dzisiaj procedujemy właśnie nad tym projektem, ale przedstawiliśmy własne projekty ustawy, rozmawiamy o tym wszystkim, co dzieje się w Polsce. Tymczasem trzeba nie tylko rozmawiać, ale już podejmować decyzje, bo uważam, że jesteśmy znacznie spóźnieni. Ze strony rządu oczekujemy konstruktywnych propozycji, nie tylko programów pilotażowych dla młodzieży, bo już nie czas na to. Czas na wprowadzanie programów pilotażowych jest wtedy, kiedy bez pracy jest 7-8%, a nie 14%, nie 500 tys. młodych ludzi. Tu potrzeba już konkretnych rozwiązań. Na takie rozwiązania ze strony rządowej oczekujemy, a jednocześnie liczymy na to, że rząd i większość parlamentarna nie będą a priori odrzucały propozycji w tym obszarze zgłaszanych przez między innymi opozycję, ale także przez partnerów, mianowicie związki zawodowe. (Dzwonek) Przecież Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych w ubiegłym roku przedstawiło stronie rządowej ogólnopolską akcję oraz program odnoszące się do godnej pracy. Zapisy dotyczące Narodowego Programu Zatrudnienia można znaleźć między innymi w programie ˝Godna praca˝. Tu chodzi nie o nazwę, tylko o szereg instrumentów, które państwo powinno dzisiaj zastosować, bo ma środki finansowe, czyli składki pracodawców, 7 mld na Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, oraz dlatego że, jeżeli chodzi o gospodarkę, to nie tu należy szukać gwarancji wyjścia z tej sytuacji. Dziękuję uprzejmie.