Mówca: Mirosława Nykiel
Data: 2020-07-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Cieszę się. W imieniu klubu Koalicja Obywatelska mam zaszczyt wygłosić oświadczenie dotyczące druków nr 397 i 501, informacji rządu o działalności specjalnych stref ekonomicznych za rok 2019. Zacznę od tego, że gdybyśmy bez głębszej refleksji przyjęli to, co zawiera informacja rządowa, można by uznać, że specjalne strefy ekonomiczne rozwijają się bez problemu i w stosunku do roku poprzedniego jest progres zarówno w zakresie zainwestowanego kapitału, jak i nowo utworzonych miejsc pracy itd. Tylko, proszę państwa, oprócz tego, obok tej informacji rządowej, otrzymaliśmy raport NIK-u, który - trzeba przyznać - wnikliwie zbadał działalność specjalnych stref ekonomicznych pod innym kątem, czyli zestawił cele i zadania zapisane w strategii rządowej i w planach spółek zarządzających z ich realizacją i efektami. Tutaj wnioski nie są niestety już tak pozytywne. Generalnie raport nie pozostawia suchej nitki na nadzorze, który leży w rękach Ministerstwa Rozwoju. Bardzo negatywnie przedstawiony jest też nadzór spółek zarządzających strefami. Żeby nie było niedomówień: kontrolujący nie kwestionują korzyści płynących z działalności stref, wskazują jednak na ograniczone efekty działalności specjalnych stref ekonomicznych w stosunku do zakładanych celów. W raporcie zostało stwierdzone, że wedle ekspertów działalność specjalnych stref jest nieskutecznym instrumentem przyciągania inwestorów zagranicznych do wybranych regionów kraju, bo to nie spółki zarządzające strefami decydują, gdzie powinien być inwestor, tylko inwestorzy decydują, gdzie lokować swoją działalność. W wyniku tego pierwotna funkcja stref związana ze wspieraniem regionów najsłabiej rozwiniętych bądź mających największe problemy społeczno-gospodarcze została znacznie osłabiona. Jak podkreśla NIK, ten ważny aspekt działalności stref jest często pomijany w trakcie negocjacji spółek zarządzających z przedsiębiorcami planującymi w nich inwestowanie. W dokumentach strategicznych rządu przypisuje się strefom istotną rolę jako instrumentu obsługi inwestorów i procesów inwestycyjnych. Co bardzo ważne, w raporcie NIK-u został wskazany brak właściwego nadzoru ze strony minister Jadwigi Emilewicz, brak wytycznych w zakresie rzetelnej weryfikacji warunków niezbędnych przy wydawaniu zezwoleń na działalność w strefach. NIK stwierdza, że pani minister Jadwiga Emilewicz nie sprawowała właściwego nadzoru nad działalnością stref. Jak mówi, prawidłowo wykonywała tylko nadzór formalny, natomiast już nie w warstwie merytorycznej, gdzie trzeba było określić kryteria, wedle których spółki zarządzające w strefach powinny kontrolować realizację zadań prorozwojowych zapisanych w planach tych spółek czy strategicznych dokumentach rządowych. Chodzi głównie o realizację celu związanego z tworzeniem warunków do zwiększenia liczby firm o charakterze innowacyjnym i rewitalizacyjnym. Spółki nie tworzyły mechanizmów promocyjnych takich przedsięwzięć. W dokumentach możemy wyczytać, że w wyniku niewłaściwego nadzoru i przedłużających się procedur przy wydawaniu zezwoleń, trwających nawet ponad 18 miesięcy, często traciliśmy wielomilionowe inwestycje. Biorąc to wszystko pod uwagę, Koalicja Obywatelska wnosi o odrzucenie informacji rządu o działalności specjalnych stref ekonomicznych w roku 2019. Dziękuję.