Mówca: Jan Bury
Data: 2015-07-23 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Przewodniczący! Wysoka Izbo! Tak jak wcześniej powiedzieli moi przedmówcy, Krajowa Rada Sądownictwa to szczególny organ konstytucyjny. Sprawozdanie za rok 2014, które przedstawił w imieniu rady jej przewodniczący, opisuje istotne, główne aspekty działalności, aktywności krajowej rady za rok 2014, pokazując różne obszary tej aktywności, jej słabości, ale także propozycje innowacji i zmian, które w ostatnich latach, a szczególnie w roku 2014, miały miejsce. Zasługą chyba jest to - i fakt ten zasługuje na zauważenie - iż krajowa rada największą dbałość wykazuje o dobór najlepszych kadr, kandydatów na stanowisko sędziego. Przez te kilkanaście ostatnich lat aktywności Krajowa Rada Sądownictwa rzeczywiście w doborze najlepszych kadr zrobiła bardzo duży postęp, opracowywała coraz lepsze mechanizmy, formy pracy w doborze kandydatów na stanowiska sędziowskie. W roku 2014 rozpatrzono ogólnie, tak jak mój przedmówca mówił, 1864 kandydatury, czyli prawie 300 więcej niż w roku 2013. Prezydentowi przedstawiono wnioski o powołanie na stanowisko sędziów aż 442 osób. O stanowiska sędziowskie ubiegały się przeciętnie cztery osoby, a złożono na nie średnio 18 zgłoszeń. I tutaj jest taka moja refleksja, panie przewodniczący. Jestem w krajowej radzie już kilkanaście lat i odnoszę wrażenie, że chyba procedura i forma zgłaszania, przedstawiania i doboru kandydatów powinny docelowo ulec jakiejś zmianie, nowelizacji. Być może jest tu potrzebna jakaś preselekcja, być może powinno się upoważnić do tego zgromadzenie ogólne sędziów, a być może powinna to być jakaś taka formuła, że najlepsze dwie, trzy osoby z danego zgromadzenia ogólnego są przedstawiane dalej do awansu na stanowisko sędziego, bo często zdarza się sytuacja taka, że o jedno miejsce ubiega się kilkadziesiąt osób, i często te osoby ubiegają się o to stanowisko w kilku lub w kilkunastu różnych miejscowościach. Jeśli weźmiemy pod uwagę to, że z tym ubieganiem się o to stanowisko wiąże się docelowa zmiana miejsca pracy, zamieszkania itd., to widzimy, że są to olbrzymie koszty dla osób ubiegających się o te funkcje w kraju, a przy okazji są to także olbrzymie nakłady pracy ponoszonej przez wszystkie osoby opiniujące, konsultantów, tych sędziów, którzy są sędziami wizytatorami, przez ministra sprawiedliwości, przez zespoły KRS, a często, czego mamy świadomość, jest to tylko i wyłącznie wybór jednego sędziego na dane stanowisko pracy, o które się ubiega po kilkadziesiąt osób. Mam wrażenie, że warto by pomyśleć o tym, w jaki sposób ten mechanizm wyboru najlepszego kandydata na stanowisko sędziego usprawnić, tak żeby na wcześniejszym etapie była jakaś ewentualnie wstępna preselekcja przy jego doborze. Myślę jednak, że jest to sprawa do przemyślenia na przyszłość dla Krajowej Rady Sądownictwa, a także dla Wysokiej Izby i ministra sprawiedliwości. Starania KRS o stworzenie właściwego modelu kształcenia, doskonalenia zawodowego sędziów to także jest obszar, w którym krajowa rada przejawiała dużą aktywność. Marginalne znaczenie KRS jako podmiotu nieposiadającego realnego wpływu na funkcjonowanie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, podleganie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nadzorowi ministra sprawiedliwości nie odpowiada standardom europejskim. I to krajowa rada często podnosiła w swoich wypowiedziach, w swoich stanowiskach. Działalność Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach zagrożenia niezawisłości sędziów była także bardzo widoczna. Aktywność na tym polu krajowej rady, rzecznika krajowej rady była bardzo ważna, np. w sprawie sprzeciwu wobec publikacji w mediach tekstu czarnej listy wymiaru sprawiedliwości, a także twierdzeń o naciskach wywieranych na sądy rozpoznające protesty wyborcze, wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zasad uzyskiwania przez sędziów kolejnych stawek awansowych zawartych w Prawie o ustroju sądów powszechnych. To były te działania, które krajowa rada podejmowała w obronie niezawisłości, niezależności sądownictwa w Polsce. Krajowa rada także opiniowała wiele projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa i sędziów. Zaopiniowała łącznie w roku 2014 189 projektów aktów normatywnych, w tym 29 projektów zmian kodeksów. To bardzo ważne, bo to są często fundamentalne zmiany, które przesądzają na lata o różnych zachowaniach, o różnych decyzjach, które potem wywołują skutki w sytuacji obywatela w taki lub inny sposób. KRS podtrzymuje dotychczasowe stanowisko dotyczące zbyt częstych nowelizacji aktów prawa powszechnie obowiązującego, w tym niedopuszczalnej zdaniem KRS częstotliwości zmian, jakim poddawane są ustawy rangi kodeksowej. KRS wciąż to podnosi w swoich stanowiskach. Stanowi to negatywną praktykę godzącą w stabilność systemu prawnego. Nadmierna nowelizacja kluczowych ustaw dla osiągnięcia celów społecznych czy gospodarczych zakładanych nierzadko pod wpływem odosobnionych i negatywnych zjawisk społecznych bądź bieżących wydarzeń budziła często także obawy i powodowała negatywne opinie Krajowej Rady Sądownictwa. Stanowiska i opinie KRS dotyczące projektów planów finansowych dla sądów powszechnych także były przyjmowane. Są bardzo aktywne działania i funkcje KRS właśnie na tym polu, jeśli chodzi o plany finansowe dla sądów powszechnych. Często też stanowiska są kierowane do ministra sprawiedliwości oraz do ministra finansów. KRS często podnosi sprawy z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów oraz etyki zawodowej. Do KRS wpłynęły sprawy dyscyplinarne dotyczące 152 sędziów, w 84 przypadkach zapadły nieprawomocne wyroki sądów dyscyplinarnych, dotyczące między innymi niedopełnienia obowiązków służbowych, przekroczenia uprawnień prokuratora, ingerowania w judykaturę w formie postępowań dyscyplinarnych. Postulat KRS przyspieszenia prac legislacyjnych przywracających asesurę sądową był bardzo głośny i wyraźny, tak wyraźny, że rzeczywiście projekt aktu normatywnego ponownie wprowadzający tę instytucję do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych przedstawił prezydent. Został on przygotowany z inicjatywy właśnie KRS przy dużym udziale ministra sprawiedliwości. Sejm i Senat, jak mówiła pani sprawozdawca, przygotowane akty prawne zaaprobowały. Te rozwiązania dzięki zrozumieniu Sejmu i Senatu zostają wprowadzone ponownie. To bardzo istotne, bo myślę, że asesura w praktyce polskiego sądownictwa miała dobre doświadczenia i sprawdziła się w polskim wymiarze sprawiedliwości. Tak jak pan przewodniczący mówił wielokrotnie, wielu sędziów dzisiaj to są ci sędziowie, którzy nigdy samodzielnie nie wydawali wyroków. Asesura przywraca taką możliwość. Pan przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa podniósł także kwestię związaną między innymi z powołaniem rzeczników prasowych sądów. Myślę, że to bardzo istotna sprawa i problem. Obywatele, Polacy, często nie rozumieją orzeczeń sądowych tak w sprawach karnych, jak i cywilnych, ale także często w tych głośnych sprawach pokazuje się niejednoznaczny obraz sądownictwa. Myślę, że jest potrzebna taka instytucja, która by z jednej strony informowała, a z drugiej strony edukowała społeczeństwo, Polaków, jeśli chodzi o wyroki, o orzeczenia, o ustawodawstwo polskie w wielu obszarach, także karnych czy cywilnych obszarach, a nawet w tych mniej ważnych, czasem na przykład z obszaru Kodeksu pracy, bo to jest także edukacja publiczna i społeczna. Pan przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa podniósł także kwestię związaną z inicjatywą budowy własnej siedziby Krajowej Rady Sądownictwa. To jest problem od wielu lat. Krajowa Rada Sądownictwa na początku miała siedzibę niedaleko Sejmu, w budynkach wynajmowanych od prezydenta, teraz wynajmuje budynki chyba od uczelni publicznej, ale podjęła inicjatywę budowy własnej siedziby, co byłoby docelowo tańsze i lepsze. Myślę, że organ tej rangi konstytucyjnej co Krajowa Rada Sądownictwa zasługuje na własny budynek, na taką inwestycję. Kierujemy w imieniu Klubu Parlamentarnego PSL apel do ministra sprawiedliwości, aby w budżecie na rok przyszły, być może jeszcze w nowelizacji, a może w ramach przesunięcia środków z rezerwy pani premier znaleźć takie środki na niezbędne działania, które by sprawiły, iż Krajowa Rada Sądownictwa mogłaby docelowo posiadać własną siedzibę, co będzie na pewno tańsze dla budżetu państwa, bo przecież Krajowa Rada Sądownictwa to nie jest instytucja prywatna, ale publiczna i na takie potraktowanie zasługuje. Szanowni Państwo Posłowie! W Krajowej Radzie Sądownictwa działają głównie sędziowie, są także przedstawiciele Sejmu i Senatu, ale często właśnie opinie sędziów, którzy pełnili często funkcje prezesów sądów rejonowych, okręgowych, apelacyjnych, są bardzo istotne. Odnoszę wrażenie, że jakby ministrowie sprawiedliwości wsłuchiwali się czasem bardziej w doświadczenia praktyczne członków Krajowej Rady Sądownictwa - sędziów, prezesów, praktyków, tych, którzy na co dzień się spotykają z organizacją sądów, sądownictwa, z orzecznictwem. Myślę, że można by w atmosferze dialogu, spokojnej rozmowy, dyskusji, poszukiwania dobrych rozwiązań przyspieszyć wielokrotnie termin, jeśli chodzi o orzecznictwo, o wyrokowanie (Dzwonek) w sądach, ale można by również przyspieszyć i uatrakcyjnić, a zarazem także usprawnić pracę polskiego wymiaru sprawiedliwości. Myślę, że taka współpraca KRS z ministrem sprawiedliwości jest bardzo pożądana i bardzo potrzebna. Ona może dać tylko dobre efekty, wymierne społecznie. Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego będziemy wnioskować o przyjęcie sprawozdania z działalności KRS za rok 2014. Dziękuję bardzo. (Oklaski)