Mówca: Antoni Mężydło
Data: 2015-08-04 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko klubu w sprawie sprawozdania Komisji Gospodarki dotyczącego rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw przede wszystkim wzmacnia kompetencje prezesa UOKiK w zakresie ochrony interesów konsumentów na rynku usług finansowych. Chodzi zwłaszcza o wyeliminowanie w Polsce problemu tzw. missellingu, czyli sprzedaży produktów niedopasowanych do potrzeb konsumenta. Ten problem dotyczy w największym stopniu produktów finansowych, których stopień skomplikowania wyklucza możliwość oceny ich odpowiedniości przez przeciętnego konsumenta. Przykładem takiego produktu finansowego są np. ubezpieczenia na życie czy polisolokaty. Jest to ogromny problem ze względu na ilość i wartość tych produktów sprzedanych na naszym rynku w ostatnich latach oraz przede wszystkim ryzyko inwestycyjne, które jest bardzo duże i z którego konsumenci w ogóle nie zdają sobie sprawy. Najczęściej o ryzyku konsument dowiaduje się, gdy chce się zdecydować na przedterminowe wycofanie środków z funduszu. Przy takiej operacji bardzo często okazuje się, że wysokość opłat likwidacyjnych przekracza nawet 90% wartości funduszy. Ale misselling to również udzielanie kredytów hipotecznych denominowanych w walutach obcych, kiedy to ryzyko materializuje się najczęściej w wyniku kryzysu finansowego, tak jak miało to miejsce u nas w 2008 r., a dotyczyło głównie kredytów denominowanych we frankach szwajcarskich. Misselling to także tzw. chwilówki, czyli drobne kredyty konsumenckie udzielane najczęściej osobom, które nie posiadają zdolności kredytowej i są wciągane w tzw. spiralę zadłużenia. Często wtedy rzeczywista roczna stopa zwrotu wynosi nawet od kilkuset do kilku tysięcy procent. Ta regulacja ma wyeliminować czy ograniczyć na naszym rynku zjawisko missellingu, szczególnie na rynkach finansowych, chociaż ma ona charakter bardziej ogólny i dotyczy wszystkich sektorów gospodarki. I to nawet dobrze jej służy ze względu na to, że nie zostanie ona uznana za niekonstytucyjną, co pewnie wielu podmiotom finansowym by się marzyło. Kolejną sprawą regulowaną tą ustawą są kwestie wyeliminowania klauzul niedozwolonych we wzorcach umów zawieranych z konsumentami, tzw. klauzul abuzywnych. Obecnie reguluje to Kodeks cywilny, a system usuwania klauzul abuzywnych opiera się na kontroli sądowej (Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Sądu Okręgowego w Warszawie). System ten jest nieskuteczny, dlatego w tym projekcie ustawy przyjęto rozwiązanie administracyjno-sądowe, upoważniając prezesa UOKiK, dając mu możliwość bezpośredniego ingerowania w zachowania przedsiębiorców. Będzie on mógł określić sposób usuwania klauzul abuzywnych we wzorach umów. Bardzo często te regulacje nie mają charakteru twardej normy prawnej, lecz są normowane bardziej miękko, dając prezesowi UOKiK pewien luz decyzyjny, i zwiększają uznaniowość, co z prawnego punktu widzenia budzi pewne obawy i przedsiębiorcy obecni na posiedzeniach Komisji Gospodarki i podkomisji bardzo te kwestie podnosili, nasi legislatorzy z Biura Legislacyjnego Sejmu również mieli tutaj zastrzeżenia. Ale taka jest już tendencja we współczesnym świecie. Ona jest dość powszechna, jeśli chodzi o sprawy konsumenckie, zawsze tam, gdzie strony mechanizmu rynkowego są bardzo nierówne, jak w tym przypadku, gdy mamy wytrawnego przedsiębiorcę finansowego i bezbronnego konsumenta. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Główne cele tej nowelizacji to zwiększenie bezpieczeństwa konsumentów na rynku usług finansowych i reforma systemu eliminowania klauzul abuzywnych z wzorców umownych. Dlatego Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska będzie głosował za przyjęciem tej ustawy według przedłożenia Komisji Gospodarki i nie wnosi żadnych poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)