Mówca: Sprawozdawca Marek Sowa
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, druk nr 1824. 16 października br. na wspólnym posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy. Ustawa ma generalnie wymiar dosyć techniczny. Chodzi o zastosowanie tych samych kryteriów, które obowiązują w bieżącym roku, do wyliczenia udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, osób prawnych, stanowiącego dochód własny samorządów, jak również naliczenia potrzeb finansowych, w szczególności w zakresie edukacyjnym, na finansowanie zadań oświatowych. Są zastosowane również kryteria dotyczące parametrów służących ustaleniu przeliczeniowej liczby mieszkańców. Ta liczba jest istotnym elementem do wyliczenia potrzeb wyrównawczych i korekty z tytułu zamożności. Jak wiadomo, ustawa obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Została uchwalona rok temu. Stąd też debata w trakcie pierwszego czytania nie ograniczała się wyłącznie do zapisów, które są przedmiotem treści tej ustawy, ale służyła również swego rodzaju dyskusji nad kondycją finansową jednostek samorządu terytorialnego, ewentualnie potrzebą wprowadzenia jakichś innych korekt. Chciałbym tutaj Wysokiej Izbie przekazać kilka informacji o trzech takich elementach, które były przedmiotem tej debaty. Z danych, które były prezentowane przez Ministerstwo Finansów, a które mają swoje odzwierciedlenie również w sprawozdaniach, jednoznacznie wynika, że kondycja finansowa sektora samorządowego w sposób znaczący uległa poprawie. Ta ustawa, która od 1 stycznia daje dodatkowe 25 mld zł, a od przyszłego roku będzie dawać ponad 28 mld zł, ma swoje odzwierciedlenie w budżetach jednostek samorządu terytorialnego. Ten wynik za 3 kwartały jest o ok. 20 mld wyższy, niż to było w roku ubiegłym. To jest nie tylko możliwość realizacji zadań publicznych na wyższym poziomie dla swoich mieszkańców, ale to są również większe możliwości finansowania zadań inwestycyjnych. To był pierwszy element, który był omawiany na posiedzeniu komisji. Drugą kwestią poruszoną na posiedzeniu komisji była kwestia podziału części rezerwy. W roku 2025 zostało uzgodnione, że część tej rezerwy - przypomnę, że w tym roku ta rezerwa wynosi 1,7 mld zł dla samorządów - została przeznaczona na drogi, gminy uzdrowiskowe i gminy, na terenie których są zlokalizowane parki narodowe. Wreszcie trzeci element, który był poruszany - on też ma związek z tą ustawą i ma też swoje odzwierciedlenie we wnioskach mniejszości złożonych przez pana posła Włodzimierza Tomaszewskiego - to jest wprowadzenie stałego mechanizmu zwiększającego potencjał inwestycyjny samorządów, chodzi o tzw. subwencję inwestycyjną. Ten wniosek nie został zaakceptowany przez połączone komisje, przez posłanki i posłów. Ja osobiście żałuję, że gdy pan poseł pełnił funkcję ministra konstytucyjnego odpowiedzialnego za współpracę z samorządem, nie zadbał o to, żeby takie zapisy - skoro był pan do nich przekonany (Oklaski) - znalazły swoje odzwierciedlenie w ustawie. Zresztą nie pamiętam żadnej inicjatywy na rzecz samorządów, z którą by pan poseł, pełniąc funkcję ministra, wyszedł. Reasumując, połączone Komisje: Finansów Publicznych oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej wnoszą, aby Wysoki Sejm przyjął przedłożony projekt ustawy w zaproponowanym przez połączone komisje brzmieniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)