Mówca: Tadeusz Tomaszewski (tekst niewygłoszony)
Data: 2023-05-26 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! W moim oświadczeniu poselskim chciałbym przedstawić Stanowisko XIII Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VI kadencji z dnia 18 maja 2023 r., w którym ww. gremium z rosnącym niepokojem obserwuje aktualną sytuację, w jakiej znaleźli się krajowi producenci mleka. Obecny rok rozpoczął się gwałtownymi spadkami cen surowca w skupie. W wielu spółdzielniach mleczarskich proponowana rolnikom cena wynosi ok. 1,50 zł za 1 l. Obecne spadki wynikają z spadku cen mleka w proszku oraz masła na giełdach światowych oraz wzrostu skupu mleka, związanego z sezonowością jego produkcji. Spadki cen skupu mleka obserwowane są na całym świecie, ale nie są one aż tak głębokie jak w Polsce. Wynika to z nadmiarowych cen energii, paliw i gazu, których zużycie w produkcji, skupie, przetwórstwie i handlu mlekiem jest znaczące. Te ceny, dyktowane przez państwowe monopole, są dużo wyższe aniżeli w krajach Unii Europejskiej. Dodatkowo rolnicy ponoszą coraz wyższe koszty produkcji mleka w gospodarstwach, co wynika z wysokich cen nawozów oraz paliwa zużywanego do produkcji pasz objętościowych. Według prowadzonych przez Wielkopolską Izbę Rolniczą kalkulacji koszt jednostkowy wyprodukowania 1 l mleka w gospodarstwie rolnym wynosi obecnie ok. 1,90-2,14 zł, a to zróżnicowanie wynika z wielkości stada, technologii produkcji oraz dostępności i rodzaju stosowanych pasz. Zapowiadane obniżki cen mleka spowodują, że kolejna grupa rolników będzie miała problemy z płynnością finansową, ponieważ ceny skupu nie pokryją już kosztów produkcji mleka w gospodarstwie. Warto nadmienić, że polski sektor mleczarski, jako jeden z niewielu sektorów branży rolnospożywczej w Polsce, jest ciągle w rękach polskich rolników, członków spółdzielni mleczarskich. Aktualna sytuacja powoduje, że rolnik nie tylko traci na cenie skupu mleka, ale w wielu przypadkach tracą na wartości udziały w spółdzielni, której jest członkiem. W ostatnich tygodniach mamy do czynienia z sytuacją, w której szczególnie mniejsze spółdzielnie mleczarskie mają problemy ekonomiczne i zbliżają się do granicy upadłości, co oznacza zaprzepaszczenie pracy i kapitału budowanego przez wiele pokoleń mleczarzy. Upadek mniejszych spółdzielni będzie oznaczał daleko idącą koncentrację branży, z dużym udziałem kapitału obcego. W takiej sytuacji gospodarstwa rodzinne, utrzymujące jeszcze dzisiaj 20-30 krów, będą miały problemy z odstawieniem mleka, którym duże koncerny nie będą zainteresowane. Taki scenariusz stoi w sprzeczności z celem, jakim jest wspieranie małych i średnich rodzinnych gospodarstw rolnych o mieszanym profilu produkcji. W związku z powyższym apelują one do ministra rolnictwa i rozwoju wsi o interwencję w tej sprawie i objęcie producentów mleka pomocą w ramach zapowiadanej tarczy rolnej. W szczególności zwracają się z wnioskiem o objęcie przetwórców mleka mechanizmem stabilnej i rozsądnej ceny gazu, co uwolni środki finansowe mleczarni, przeznaczone na zakup surowca od rolników. Proponują rozważenie przejmowania lub dokapitalizowania mniejszych spółdzielni mleczarskich przez Krajową Grupę Spożywczą, tak aby przetwórstwo mleka nadal pozostało w polskich rękach. Należy rozważyć ułatwienia w uznawaniu spółdzielni mleczarskich jako organizacji producenckich i włączenie ich w system pomocy w ramach Krajowego Planu Strategicznego. Uważają, że należy rozszerzyć płatność dobrostanową dla krów mlecznych o płatności dla jałówek hodowlanych oraz cieląt, co szczególnie wspomoże mniejsze gospodarstwa mleczarskie. W okresie niskich cen mleka, który może zdaniem ekspertów potrwać do jesieni tego roku, należy rozważyć bezpośrednie wsparcie dochodów producentów mleka w celu zachowania obecnej, spółdzielczej struktury tej branży. Proszę ministra rolnictwa o zainteresowanie się trudną sytuacją producentów mleka. Przebieg posiedzenia