Mówca: Arkadiusz Mularczyk
Data: 2019-03-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Z pewną satysfakcją chcę zwrócić uwagę na to, że pan minister w swoim exposé podniósł, że ważnym tematem do dyskusji pomiędzy Rzecząpospolitą Polską i Niemcami jest kwestia reparacji z tytułu II wojny światowej. Dziękuję, panie ministrze, bo jest to ważna deklaracja w kontekście tego, że przez wiele dekad ten temat był w ogóle pomijany w polskiej debacie publicznej i w działaniach parlamentu i rządu. Historia niemieckiej okupacji Polski i skala zbrodni popełnionych na ziemiach polskich, na narodzie polskim jest mało znana w Europie i na świecie. Także zaciera się pamięć o historii II wojny światowej, odchodzą ostatni świadkowie. Dlatego dziś wielu ludziom Polska kojarzy się wyłącznie jako miejsce Holokaustu narodu żydowskiego, a nie zbrodni popełnionych na narodzie polskim. Pojawiają się także próby pisania historii na nowo, historii II wojny światowej. Niestety w międzynarodowej świadomości społecznej brak rzetelnych informacji o tym, co działo się na ziemiach polskich podczas II wojny światowej. Społeczność międzynarodowa powinna wiedzieć, jakie były dla Polski rzeczywiste skutki II wojny światowej, jakie straty Polska poniosła, a także jakie reparacje wojenne i odszkodowania otrzymali obywatele polscy od czasu jej zakończenia oraz że sprawa ta nie jest ani prawnie, ani politycznie zamknięta, jak twierdzą politycy niemieccy. Podczas II wojny światowej Polska poniosła największe ze wszystkich państw europejskich straty, zarówno osobowe, jak i materialne, w stosunku do całkowitej liczby ludności i majątku narodowego. Straty te wynikały nie tylko z działań wojennych, ale przede wszystkim z niemieckiej polityki okupacyjnej, w szczególności z: celowej i zorganizowanej eksterminacji ludności na okupowanych ziemiach polskich, intensywnej eksploatacji społeczeństwa polskiego, w tym pracy przymusowej, celowego niszczenia mienia, a w szczególności zburzenia praktycznie w 90% stolicy państwa, Warszawy, a także tysięcy polskich miast, miasteczek i wsi. Negatywne skutki II wojny światowej odczuwalne są do dziś w zakresie demografii, gospodarki, infrastruktury, rozwoju nauki, edukacji i kultury. Każdy Polak i każda Polka do dziś odczuwają negatywne skutki II wojny światowej. Każdy rok wojny i okupacji przenosił państwo polskie na niższy poziom rozwoju we wszystkich aspektach życia publicznego, gospodarczego czy społecznego. Polacy przez pokolenia, na bardzo długi okres utracili możliwość akumulacji kapitału, oszczędności, a dzieła sztuki i dobra kultury, cenny dobytek i dorobek ich przodków zostały przez Niemców zrabowane i wywiezione. Współczesne państwo polskie dziś byłoby w zupełnie innym miejscu na mapie świata i Europy, gdyby nie było II wojny światowej i jej tak tragicznych skutków. Kilka zdziesiątkowanych pokoleń Polaków zostało skazanych na ogromny wysiłek odbudowy zniszczeń wojennych i podnoszenia kraju ze zgliszcz. Do dziś Rzeczpospolita Polska nie uzyskała ani pełnej kwoty reparacji wojennych przyznanych decyzją wielkich mocarstw w Poczdamie, ani tym bardziej odszkodowań adekwatnych do poniesionych strat wojennych i zniszczeń okupacyjnych. Także do dziś Niemcy nie rozliczyły się z działalności rabunkowej i grabieży prowadzonej systemowo wobec dzieł kultury i sztuki państwa polskiego oraz jego obywateli. Polska i Polacy nie odzyskali skradzionych setek tysięcy dóbr kultury, dzieł sztuki zagarniętych w czasie II wojny światowej. Niestety po zakończeniu II wojny światowej następcy prawni III Rzeszy nie poczuwali się i nadal się nie poczuwają do obowiązku zadośćuczynienia Polsce za zbrodnie i krzywdy wyrządzone naszemu krajowi i obywatelom polskim. Co więcej, Niemcy kwestionują polityczną i prawną odpowiedzialność wobec Polski za skutki II wojny światowej, a ich działania ograniczają się niestety tylko i wyłącznie do symbolicznych gestów i słów o odpowiedzialności moralnej. Pomimo istnienia takiej możliwości, Niemcy unikali i unikają uregulowania sprawy w formie umów bilateralnych. Ochrona ich interesów i zasobów gospodarczych zawsze okazywała się dla nich ważniejsza. Od czasu zakończenia II wojny światowej niemiecką politykę w tej kwestii można scharakteryzować jako grę na przemilczenie, przedawnienie i zapomnienie. Niestety także społeczność międzynarodowa ma dzisiaj niewielką wiedzę o skali zniszczeń i grabieży, jakich doznała Polska podczas II wojny światowej. Panie Ministrze! Do dzisiaj Niemcy nie zawarły z Polską traktatu pokojowego, który kończyłby II wojnę światową, ani jakiejkolwiek innej umowy, która całościowo regulowałaby kwestię rozliczeń wynikających z II wojny światowej. Co więcej, nie ma ścieżki prawnej dla osób indywidualnych, które chciałyby dochodzić roszczeń, jak również nie funkcjonuje kwestia restytucji. O ile w związku z sytuacją międzynarodową po wojnie ani Polska, ani Niemcy nie miały możliwości decydowania o kształcie czy wysokości reparacji wojennych, o tyle już po upadku komunizmu, a następnie po zjednoczeniu NRD i RFN, sprawa ta powinna być uregulowana w relacjach dwustronnych pomiędzy oboma krajami. Trzeba podkreślić, że ustalone na konferencji w Poczdamie zasady przyznawania reparacji wojennych w najmniejszym stopniu nie były adekwatne do strat i szkód, jakie poniosła Polska podczas II wojny światowej, dlatego w Sejmie VIII kadencji powstał Parlamentarny Zespół ds. Oszacowania Wysokości Odszkodowań Należnych Polsce od Niemiec za Szkody Wyrządzone w trakcie II Wojny Światowej. Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej, którzy podjęli się pracy w zespole parlamentarnym, dostrzegają konieczność i potrzebę współczesnego opisania i oszacowania strat ludzkich i materialnych poniesionych przez Rzeczpospolitą Polską podczas II wojny światowej. Mamy pełną świadomość, że ogromnej skali strat wojennych nie może odzwierciedlić żaden raport, żaden ilościowy rachunek, nie można bowiem ująć pełni nieszczęść, śmierci ludzkiej i związanych z tym wielopokoleniowych dramatów, jakich doznali nasi przodkowie, nasi rodzice i dziadkowie. Jednakże dla współczesnych i przyszłych pokoleń, dla prawdy historycznej niezbędne jest kompleksowe i systemowe, na ile to dziś możliwe, oszacowanie ogromu strat wojennych, jakie poniosła Rzeczpospolita Polska. Trzeba podkreślić, że w podpisanym tzw. traktacie dwa plus cztery w Moskwie, który miał regulować kwestię zjednoczenia Niemiec, nie zajmowano się problematyką reparacji i odszkodowań wojennych. Reasumując, Wysoka Izbo, chcę tylko podkreślić, że całościowa pomoc humanitarna i finansowa, jaką otrzymali Polacy, nie przekroczyła 6 mld zł, co stanowi łącznie mniej niż 2 mld euro. To jest raptem 2,74% całej kwoty, jaką zapłaciły Niemcy wszystkim obywatelom innych krajów z Europy Zachodniej czy z Izraela. Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Reasumując, w ramach przyjaznej, dobrej współpracy z Republiką Federalną Niemiec powinny zostać podjęte działania na forum międzynarodowym, aby w sposób ostateczny uregulować kwestię, problematykę reparacji wojennych, odszkodowań indywidualnych oraz restytucji dóbr kultury i dzieł sztuki w relacjach polsko-niemieckich. I tego panu ministrowi i naszemu krajowi, wszystkim Polakom życzę. Dziękuję bardzo.