Mówca: Maciej Banaszak
Data: 2014-02-21 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dyskutujemy dziś nad dokumentem ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2012 r.˝, przyjętym przez Radę Ministrów w połowie 2013 r. Tego typu procedowanie, odległość czasowa, znaczne opóźnienie oraz umniejszenie roli parlamentu, jeśli chodzi o jego opinie co do tego dokumentu, kolejny raz pokazują, w jak głębokim poważaniu Rada Ministrów ma polski Sejm oraz opinię wszystkich jego posłów, w tym posłów opozycji, na temat działań podejmowanych przez ciała rządowe w rzekomo kluczowym obszarze bezpieczeństwa obywateli na polskich drogach. Również i tym razem, panie ministrze, marnujemy czas swój, parlamentu oraz przedstawicieli rządu obecnych na sali, bo znów rozmawiamy o latach ubiegłych. Przecież raport dotyczy 2012 r. kiedy w Polsce, przypomnę, królowało Euro, a jego finał odbywał się w Kijowie, w którym obecnie mamy do czynienia z wojną domową. W tym czasie szefem nieistniejącego już Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a zarazem szefem KRBRD był mający dziś zarzuty prokuratorskie Sławomir Nowak. Te przykłady najlepiej pokazują, jak odległego czasu dotyczy ten dokument. Tak jak co roku na tej sali, udajemy, że ten obejmujący okres historyczny dokument coś znaczy. Tak jak co roku, będę powtarzał, że Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, na czele której stoi wicepremier Elżbieta Bieńkowska jako przewodnicząca, jest niestety, panie ministrze, ciałem fasadowym i politycznym. Pani premier pozostaje w roli podmiotu oceniającego samą siebie i wykonane przez nią jako minister infrastruktury i rozwoju zadania na rzecz poprawy infrastruktury. Zatem zarówno pani premier, jak i wszyscy poprzedni historyczni szefowie Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, skupiają w swojej osobie podmiot zlecający, wykonujący i oceniający stan polskiej infrastruktury i bezpieczeństwa na drogach. Panie ministrze, parafrazując słynne słowa Ludwika XIV, pani premier mogłaby powiedzieć ˝infrastruktura to ja˝. Odnosząc się jeszcze do samej zasadności funkcjonowania tej instytucji, której raport omawiamy, podkreślić należy - jak wynika z odpowiedzi na moją interpelację nr 19186 w sprawie podjętych działań i kosztów funkcjonowania Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego - że na samo działanie sekretariatu tej fasadowej instytucji w 2012 r. polscy podatnicy wydali ponad 0,5 mln zł, z czego 60% na łączne koszty wynagrodzeń. Przechodząc już jednak do samej treści przedstawionego sprawozdania, docenić należy, iż znacząco spadła liczba ofiar śmiertelnych oraz rannych w wypadkach - średnio o 15%, co było wskazywane przez moich przedmówców. Niemniej podkreślić należy, iż właśnie w 2012 r. oddano w Polsce do użytku około 600 km nowych tras szybkiego ruchu. Również mniej więcej właśnie o 600 osób spadła roczna liczba ofiar śmiertelnych w wypadkach. W prostym przeliczeniu 1 km nowej drogi to jedna ofiara śmiertelna mniej na drodze. Rząd powinien więc zająć się przede wszystkim budową nowych dróg, a nie stawianiem maszynek do zarabiania pieniędzy w postaci wszechobecnych fotoradarów. Analizując szczegółowo powyższe dane, wskazać należy również, iż w mojej ocenie, co podkreślam po raz kolejny, nieprawdziwe jest stwierdzenie przedstawione w raporcie, że to prędkość zabija. Zgodnie ze statystyką przedstawioną w raporcie w ocenie jego autorów aż 31% wszystkich zabitych na drodze zginęło - cytuję: z powodu niedostosowania prędkości do warunków ruchu. Przypomnijmy, że rok wcześniej w analogicznym raporcie KRBRD wskazywała, że winne ponad 40 tys. wypadków, w tym ponad 4 tys. ofiar śmiertelnych, są - cytuję: długa, ciepła jesień oraz późna, łagodna zima. Diagnoza podobnie trafna jak w przypadku uznania, że wszystkiemu winna jest prędkość, a nie pani jesień i pani zima. Nadal tak dużej liczby wypadków na polskich drogach winna jest bowiem kiepska infrastruktura, co znajduje również potwierdzenie w danych przytoczonych z omawianego przez nas raportu, z których wynika, że znacząca liczba nowo otwartych dróg i autostrad przyczyniła się do dużego spadku liczby ofiar śmiertelnych na naszych drogach. O tym, że to przede wszystkim infrastruktura jest winna, mówi zarówno Najwyższa Izba Kontroli, jak i mówimy my jako Twój Ruch od 2011 r. Niemniej nadal nie powstrzymuje to kolejnych ministrów od dowolnego bezpodstawnego uznawania, że to prędkość zabija, co znacznie łatwiej uzasadnia konieczność budowy nowych sieci fotoradarów, pomiarowych odcinków kontroli czy wyposażania coraz to nowych służb w kolejne uprawnienia kontrolne. Ja natomiast w imieniu Twojego Ruchu konsekwentnie od miesięcy, panie ministrze, staram się państwu pokazać pomysły i idee związane ze znaczącym poprawieniem poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego na polskich drogach i nadal jestem w pełni do państwa dyspozycji w zakresie niezbędnej i szerokiej debaty co do tego niezwykle istotnego problemu. Pragnę tylko przypomnieć, że w styczniu tego roku udało nam się w Sejmie zorganizować szeroką debatę, w której wzięli udział m.in. przedstawiciele Prokuratury Generalnej, Najwyższej Izby Kontroli, Naczelnej Rady Adwokackiej, stowarzyszeń związanych z ideą bezpieczeństwa na drogach, a także posłowie koalicji rządzącej. W ramach tej szerokiej debaty wskazaliśmy na kilka wspólnych punktów, które mogą doprowadzić do znaczącej poprawy bezpieczeństwa na drogach, takich jak np.: rozbudowanie katalogu środków karnych i wyposażenie sędziów w szersze możliwości działania, zintensyfikowanie kontroli drogowych, bardziej elastyczny i skuteczny system karania kierowców czy wreszcie skuteczne zajęcie się kwestiami związanymi z pomocą dla ofiar wypadków drogowych. Przypomnę, że ta pomoc dzisiaj nie istnieje. Dodatkowo w połowie zeszłego roku jako przewodniczący Zespołu Programowego Europa Plus ˝Bezpieczeństwo ruchu drogowego˝ przedstawiłem szerokie pomysły zmian w obszarach związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego, obejmujące propozycje: zmian w funkcjonowaniu straży miejskiej oraz GITD, ułatwień cywilnoprawnych i administracyjnych dla kierowców, zmian w obecnej polityce mandatowej, zwiększenia bezpieczeństwa kierowców pojazdów jednośladowych, zmian w polityce rejestracji pojazdów, nowego podejścia do edukacji w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz egzaminów na prawo jazdy. Cieszę się, że choć część z tych propozycji została potraktowana przez Platformę Obywatelską jako własne pomysły i znalazła odniesienie w propozycjach ustaw skierowanych już do procedowania w Sejmie, jak na przykład ta o zabraniu straży miejskiej kompetencji do kontroli fotoradarowych. Pragnę przy tym podkreślić, że do opracowania tych wszystkich pomysłów nie był mi potrzebny ani sekretariat, ani 0,5 mln zł, ale jedynie wysłuchanie podmiotów zainteresowanych znaczącą poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego i przeprowadzenie prawdziwej merytorycznej debaty w tym zakresie. Liczę, że propozycja takiej debaty padnie wreszcie ze strony rządu i posłów koalicji, a na kolejne zainteresowanie tychże podmiotów kwestią bezpieczeństwa ruchu drogowego nie będziemy musieli czekać aż do kolejnych zdarzeń podobnych do tragedii w Kamieniu Pomorskim. Odnosząc się jeszcze do danych przedstawionych w omawianym raporcie, chcę powiedzieć, iż sami państwo wskazujecie, że aż 9% ofiar śmiertelnych wszystkich wypadków stanowili motocykliści i motorowerzyści. Jednocześnie, mimo że konkretne propozycje padają co roku, m.in. na współorganizowanej przeze mnie konferencji ˝Sejm motocyklistom˝, nie ma żadnej spójnej polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego dla pojazdów jednośladowych. Nie ma też żadnych ułatwień, a dostępności tychże pojazdów nie wykorzystuje się nawet w kontekście ich możliwości działania jako pojazdów ratunkowych. Państwo polskie nie ma żadnej polityki w obszarze pojazdów jednośladowych i konsekwencją tego jest również wysoki wskaźnik ofiar śmiertelnych w tymże obszarze. Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego sama wskazuje w swoim raporcie, że roczne koszty wypadków drogowych wyceniane są obecnie na około 20 mld zł. W mojej ocenie koszty te są przynajmniej dwukrotnie wyższe, co nie zmienia faktu, że dyskutujemy o kwotach, które mogłyby zasilić nasz polski budżet. Reasumując, nie przyjmuję w imieniu Twojego Ruchu informacji na temat bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z tym złożę wniosek o odrzucenie tej informacji. Dziękuję bardzo.