Mówca: Violetta Porowska
Data: 2021-03-17 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec obywatelskiego projektu ustawy ˝Tak dla rodziny, nie dla gender˝, druk nr 915. Głównym założeniem projektu jest wypowiedzenie Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Inicjatorzy tego projektu uzasadniają go ideologicznym wymiarem konwencji, która opiera się nie na pojęciu płci, a na pojęciu płci społeczno-kulturowej oraz wynikającą z tej definicji niezgodnością konwencji z Konstytucją RP w zakresie, w jakim jej wdrażanie może ograniczać prawa rodziców do wychowywania swoich dzieci. Należy pamiętać, że w celu rozwiązania wątpliwości co do zgodności konwencji z konstytucją premier Mateusz Morawiecki 30 lipca 2020 r. skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Co istotne, zakres kontroli zgodności konwencji z Konstytucja RP wszczętej na wniosek prezesa Rady Ministrów znacznie rozszerza uzasadnienie autorów inicjatywy obywatelskiej i nie ogranicza się tylko do zbadania zgodności konwencji z prawami rodziców - art. 48 i art. 53 konstytucji. Inicjatorzy projektu uzasadniają go potrzebą uszanowania demokracji i uczciwością życia publicznego. Należy podkreślić i przypomnieć, że przeciwdziałanie przemocy, zwłaszcza przemocy wobec kobiet, jest i będzie priorytetem Polski, która wspiera i będzie wspierać kobiety - ofiary przemocy z poszanowaniem równości wszystkich wobec prawa oraz ładu konstytucyjnego. Przy ratyfikacji konwencji została złożona nadal obowiązująca deklaracja interpretacyjna, która wyraźnie wskazuje, że konwencja będzie stosowana zgodnie z zasadami i przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Deklaracja ta oznacza, że Polska zarezerwowała sobie prawo interpretowania i wdrażania konwencji w zgodzie z Konstytucją RP, a w szczególności realizowania - w drodze przyjmowanych rozwiązań prawnych - wdrażanych programów i działań w dziedzinie zwalczania przemocy, co jest fundamentalnym obowiązkiem władz publicznych, poszanowania i ochrony godności człowieka oraz zagwarantowania wywodzonych z godności człowieka praw i wolności - art. 30 Konstytucji RP. Deklaracja oznacza również, że Polska zastrzega sobie, że będzie uznawać za stanowiące właściwe wykonanie konwencji rozwiązania pozostające w zgodzie z artykułami Konstytucji RP: art. 32 ust. 1 - równość wszystkich wobec prawa, art. 32 ust. 2 - zakaz dyskryminacji, art. 33 ust. 1 - równość kobiet i mężczyzn, art. 18 - ochrona małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa, art. 48 - prawo rodziców do wychowywania dzieci w zgodzie z własnymi przekonaniami. Ratyfikując w styczniu 2021 r. w drodze ustawy zastrzeżenia do konwencji, polski parament wyraził wolę wsparcia międzynarodowych działań w walce z przemocą wobec kobiet. Polska dokonała zmiany kolejnych przepisów Prawa karnego. Wprowadziła skuteczniejszą ochronę przed przemocą wobec kobiet - chodzi o zmianę zastrzeżeń złożonych do treści konwencji w momencie jej ratyfikacji w 2015 r. - przez rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do uzyskania rekompensaty jako ofiar przestępstw. Obecnie po zmianach w prawie polskim kryterium decydującym o możliwości uzyskania rekompensaty jest miejsce stałego pobytu zamiast obywatelstwa. Przesłanka dotycząca miejsca pobytu poszerza krąg osób uprawnionych do uzyskania rekompensaty, gdyż mają ją uzyskać także osoby niebędące obywatelami państw Unii Europejskiej, jeśli tylko mają miejsce stałego pobytu na terytorium jednego z państw członkowskich. Wprowadzono również zasadę międzynarodowej solidarności w ściganiu przestępstw. Zgodnie z interpretacja Kodeksu karnego stosowaną w momencie ratyfikacji konwencji w 2015 r. nie było podstaw do ścigania sprawców przestępstw niebędących obywatelami Polski, mających miejsce zamieszkania w Polsce, jeśli przestępstwo zostało popełnione poza terytorium Polski. Zgodnie z obecną interpretacją dopuszczalne jest ściganie osoby, która popełniła przestępstwo, jeśli osoba ta przebywa, legalnie bądź nielegalnie, w Polsce. Art. 110 § 2 k.k. daje bowiem podstawy do tak zwanej odpowiedzialności zastępczej, czyli stosowania polskiego prawa w zastępstwie prawa państwa bardziej związanego z przestępstwem popełnionym przez cudzoziemca. Wycofano możliwość przedawnienia dla kolejnych kategorii przestępstw wskazanych w konwencji. Zastrzeżenie złożone w 2015 r. dotyczyło możliwości przedawnienia ścigania przestępstw takich jak: zmuszanie do małżeństwa, okaleczenie żeńskich narządów płciowych, przymusowa aborcja i sterylizacja, co odbiegało od założeń konwencji. W momencie ratyfikacji zgodnie z prawem polskim wymóg konwencji dotyczący okresu przedawnienia ścigania przestępstw spełniony był jedynie w odniesieniu (Dzwonek) do przestępstwa gwałtu. Zastrzeżenie zostanie wycofane. Wynika to z wprowadzonych zmian w prawie polskim dotyczących przedawnienia ścigania przestępstwa przymusowej aborcji. W obecnym stanie prawa spełnione są wymogi konwencyjne w zakresie ścigania tego przestępstwa. Dodatkowo przewidziane są zmiany - prace legislacyjne są w toku - w zakresie okresu przedawniania ściągania pozostałych przestępstw, o których mowa w konwencji: przymusowe małżeństwa, okaleczenia żeńskich narządów płciowych, przymusowa sterylizacja. Rezultatem prac będzie pełne dostosowanie prawa krajowego do konwencji. W związku z powyższym Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość wnosi o skierowanie projektu do komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)