Mówca: Marek Ruciński
Data: 2016-05-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna przedstawić nasze stanowisko dotyczące informacji o realizacji ˝Narodowego programu ochrony zdrowia psychicznego˝. ˝Narodowy program ochrony zdrowia psychicznego˝ uruchomiony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. sam w sobie oczywiście ma szlachetne podstawy. Chwała ówczesnemu ministrowi zdrowia za podjęcie działań mających na celu zadbanie o najważniejszy aspekt ludzkiego zdrowia. Zagłębiając się w informację o realizacji powyższego programu, zapoznałem się z rozporządzeniem, o którym wspomniałem, i z zaniepokojeniem zwróciłem uwagę, że w tym programie brak jest ściśle wyznaczonych celów na kolejne lata. Kompletnie pominięto najważniejszy aspekt wszelkich programów, czyli miarodajną realizację celów. Raport, o którym mowa, zawiera bardzo dużo informacji istotnych pod kątem planowania przyszłych działań. Jednak ciężko jest odnieść poniesione nakłady finansowe z celem krótko- lub długoterminowym, którego, jak już wspomniałem, po prostu nie ma. Ten sposób prowadzenia programu jest według mnie niedopuszczalny, ponieważ uniemożliwia faktyczną weryfikację działań podjętych przez konkretne instytucje lub urzędy. Jak można wyczytać już na wstępie, wysokość nakładów na świadczenia zdrowotne z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień wzrosła w okresie od 2011 r. do 2014 r. o 15%. Jednak brak tutaj informacji o wcześniejszych nakładach, a co za tym idzie nie można rzetelnie wywnioskować, czy wynika to rzeczywiście z realizacji programu, czy z naturalnego wzrostu wynikającego z poprawy sytuacji finansowej Polaków. Skumulowany wzrost PKB w tym czasie wyniósł ok. 11%. Przy skonfrontowaniu danych z raportu z danymi gospodarczymi wzrost nie wygląda tak imponująco, jak chcieliby go przedstawić autorzy raportu. Cieszy mnie natomiast bardzo wzrost ilościowy wykształconej kadry zajmującej się problematyką zdrowia psychicznego. Zastanawia jednak inny fakt, że w województwie kujawsko-pomorskim liczba psychoterapeutów uzależnień wyniosła dokładnie zero, kiedy w przypadku podobnego pod względem liczby mieszkańców województwa łódzkiego było ich aż 103. Niestety w dokumencie brak jest wskazania przyczyn takiego stanu rzeczy. W tym miejscu najistotniejsze jest zbadanie powodów tak wysokiego zróżnicowania w atrakcyjności różnych regionów dla specjalistów z dziedziny leczenia uzależnień. Podobne rozbieżności, jak w przypadku liczby specjalistów, występują w przypadku środków przeznaczonych przez województwa i powiaty na cele ochrony zdrowia psychicznego. Dwa województwa przeznaczyły na ten cel mniej niż 100 tys. zł w skali roku. Dodatkowo 55 powiatów i ponad 200 gmin nie przeznaczyło nawet złotówki na wsparcie tych działań. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę z faktu, że nie da się osiągnąć dobrych efektów bez wsparcia tych działań na szczeblu lokalnym. Tylko wsparcie na szczeblu lokalnym może pomóc w realizacji celów takich jak ograniczenie liczby samobójstw czy skuteczne leczenie uzależnień prowadzących do schorzeń psychicznych. Oczywiście wszystkie te zarzuty traktuję już jako po części nieaktualne, ponieważ jest to raport, gdzie tylko miejscami pojawiają się dane z 2015 r., natomiast całościowo obejmuje on 2014 r. Jako poseł ze stosunkowo małym stażem parlamentarnym nie mogę przejść do porządku dziennego nad faktem, że dyskutujemy w tym momencie o sytuacji, która miała miejsce, praktycznie rzecz biorąc, półtora roku temu. Takie funkcjonowanie powoduje gigantyczne opóźnienia w czasie reakcji Sejmu, ministra zdrowia i właściwych instytucji na zmieniającą się rzeczywistość. Czas ten jest po prostu zaprzepaszczony, a to przekłada się na życie osób chorych oraz niestety na liczbę osób, które decyzją się na najbardziej desperacki krok. Tylko w 2014 r. ponad 6 tys. osób odebrało sobie życie, a tendencja co do liczby prób samobójczych jest niestety w ciągu ostatnich 25 lat rosnąca. Dlatego w moim mniemaniu rok opóźnienia w sprawozdawaniu na temat tak ważnych kwestii jest niedopuszczalny, bo to przekłada się bezpośrednio na ludzkie życie, głównie młodych osób, które są w grupie największego ryzyka. Podsumowując, chciałbym stwierdzić, że tworzenie raportu ma na celu przede wszystkim wyciągnięcie wniosków, a programy winny mieć postawiony przed sobą możliwie najbardziej sprecyzowany cel, tak aby w przyszłości możliwe było wyciąganie trafnych wniosków i podjęcie skutecznych działań. Bardzo martwi fakt wzrostu liczby samobójstw pomimo realizacji programu, o którym właśnie rozmawiamy. W tym miejscu pojawia się pytanie, czy nie byłoby celowe wprowadzenie osobnego programu mającego na celu już bezpośrednie ukierunkowanie na przeciwdziałanie samobójstwom. W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna będziemy jednak głosowali za przyjęciem sprawozdania, licząc na przyjęcie naszych uwag, aby następne sprawozdania dotyczyły aktualnego stanu. Dziękuję bardzo.