Mówca: Dariusz Rosati
Data: 2013-10-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Rosną również wydatki bieżące, na co warto zwrócić uwagę. Pomimo spadku całości wydatków budżetowych wydatki bieżące jednostek budżetowych rosną o dość znaczną kwotę, jest to ponad 8%. Można też zapytać, jakie są przyczyny tego wzrostu zaplanowanego w budżecie. Uwaga ogólna, która nasuwa się przy komentowaniu czy też przy analizowaniu wydatków, jest taka, że z jednej strony mamy przekonanie, że wydatki w najbliższych latach będą pod kontrolą dzięki stabilizacyjnej regule wydatkowej, która była już tutaj wspomniana w wystąpieniu pana ministra Rostowskiego i która była już zresztą wstępnie dyskutowana na tej sali. Niemniej jednak trzeba też zaznaczyć, że należałoby się zastanowić, w których kategoriach wydatków dobrze byłoby przeprowadzić pewne reformy systemowe, tak aby mimo wszystko te wydatki nie były ograniczane tylko poprzez działanie reguły wydatkowej, ale także żeby w sposób trwały zmniejszyć pewne kategorie wydatków. Przechodząc do deficytu budżetu państwa, musimy podkreślić, że rząd planuje zmniejszenie deficytu budżetu państwa z 51,6 mld przewidywanych na ten rok do 47,7 mld na rok przyszły. Oczywiście deficyt budżetu państwa sam z siebie jest wynikiem pewnej konwencji. Ważniejszy z punktu widzenia równowagi finansów publicznych jest oczywiście deficyt całego sektora finansów publicznych, niemniej jednak trzeba poczynić kilka uwag na temat deficytu budżetu państwa, aby pokazać pewne zależności. Po pierwsze, dobrze jest deficyt budżetu państwa rozpatrywać łącznie z deficytem budżetu środków europejskich, dlatego że mimo wszystko jest to jednak wspólna kasa. Gdy uwzględni się budżet środków europejskich, pamiętając, że w tym roku w budżecie środków europejskich przewidywana jest nadwyżka w wysokości ponad 6 mld zł, a w przyszłym roku planuje się niewielki deficyt, to okazuje się, że w istocie rzeczy nie mamy zmniejszenia deficytu budżetu państwa liczonego łącznie ze środkami europejskimi. Kolejna uwaga, która nasuwa się też w tym kontekście, jest taka, że deficyt budżetu państwa, tak się dziwnie złożyło, w planowanej na przyszły rok wysokości 47,7 mld, a więc prawie w całości, jest równy deficytom w dwóch funduszach, a mianowicie w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w Funduszu Emerytalnym Rolników. Przewidywany deficyt w tych dwóch funduszach, a ściślej mówiąc, przewidywana dotacja z budżetu do tych dwóch funduszy, wynosi 46 mld, a - tak jak powiedziałem - deficyt budżetu państwa planowany jest na 47,7 mld. Można więc powiedzieć, że praktycznie w 97% czy 98% deficyt budżetu państwa jest równy deficytowi dwóch funduszy: Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i Funduszu Emerytalnego Rolników. To też pokazuje, w jakich obszarach państwo polskie generuje największe deficyty. Spadek deficytu budżetu państwa, a także przede wszystkim reforma OFE pozwalają również na obniżenie potrzeb pożyczkowych budżetu. Te potrzeby pożyczkowe netto spadają z 66,6 mld zł w tym roku do 55,4 mld w roku przyszłym, natomiast potrzeby pożyczkowe brutto, które właściwie są bardziej istotne dla rynku, spadają ze 166 mld w tym roku do 132 mld w roku przyszłym. To jest bardzo poważne obniżenie potrzeb pożyczkowych państwa i z całą pewnością dobrze to rokuje, jeśli chodzi o wiarygodność kredytową rządu polskiego, i pozwala prognozować korzystne warunki zaciągania pożyczek w przyszłym roku. Dodatkową korzystną informacją jest także spadek udziału inwestorów zagranicznych w zadłużeniu Polski. Konkretnie, jeśli chodzi o pokrycie potrzeb pożyczkowych netto, ten udział spadnie z 28 mld do 21 mld. To jest o tyle dobra wiadomość, że - jak wiemy - dług w posiadaniu inwestorów zagranicznych jest zawsze z punktu widzenia kraju emitującego dług długiem obciążonym większym ryzykiem. Przechodząc do omówienia sytuacji w całym sektorze finansów publicznych, trzeba podkreślić, że deficyt sektora finansów publicznych też ulega obniżeniu. Tak jak powiedziałem, jest to informacja, wskaźnik bardziej istotny z punktu widzenia oceny całej sytuacji w finansach publicznych. Pamiętamy, że ten deficyt bardzo silnie wzrósł w bieżącym roku prawie do 67 mld zł z 38 mld w roku 2012, ale na 2014 r. planuje się obniżenie deficytu całego sektora finansów publicznych do 62 mld zł, czyli w relacji do PKB będzie to obniżenie z 4,1% PKB do 3,6% PKB. Pamiętajmy, wszystko jest według metodologii krajowej. Dzięki temu udaje się zatrzymać wzrost długu w kategoriach nominalnych i odwrócić tę tendencję tak, aby pod koniec 2014 r. nastąpił spadek zadłużenia publicznego. Dług będzie rósł do końca tego roku i osiągnie 899 mld zł - państwowy dług publiczny, natomiast w przyszłym roku przewiduje się jego spadek do poziomu 811 mld zł, czyli znowu w relacji do PKB z poziomu, jak wspomniałem, 54,8% w tym roku do 47,1% w przyszłym roku. Nie muszę dodawać, że tak radykalna obniżka relacji długu do PKB jest także związana z reformą otwartych funduszy emerytalnych. Pamiętajmy jednak, że Komisja Europejska ocenia sytuację fiskalną w Polsce z punktu widzenia metodologii ESA 95, czyli z punktu widzenia metodologii unijnej. Chcielibyśmy się dowiedzieć, czy takie obniżenie deficytu całego sektora finansów publicznych do 3,6% w przyszłym roku jest wystarczające do tego, aby Komisja Europejska zdjęła z Polski procedurę nadmiernego deficytu. Mogę powiedzieć, że na podstawie informacji, które znalazłem w ustawie budżetowej, w uzasadnieniu, osobiście takiej możliwości nie widzę. W związku z tym chciałbym zapytać rząd: Jakie jest stanowisko rządu w tej konkretnej sprawie? I wreszcie, szanowni państwo, chciałbym dodać, że cała konstrukcja budżetu oczywiście oparta jest na założeniu przyjęcia równolegle z ustawą budżetową także trzech ustaw, których rozpatrywanie włączyliśmy do porządku obrad obecnego posiedzenia Sejmu przed półgodziną, mianowicie chodzi o ustawę okołobudżetową, czyli ustawę o zmianie niektórych ustaw związanych z ustawą budżetową, o ustawę o podatku VAT i o ustawę o zmianie ustawy o finansach publicznych. Zwłaszcza ta ostatnia jest szczególnie istotna, ponieważ ona wprowadza stabilizacyjną regułę wydatkową, o której wcześniej mówił już pan premier Rostowski. To jest bardzo korzystna zmiana, jeśli chodzi o system zarządzania finansami publicznymi w Polsce, ponieważ z jednej strony zwiększa dyscyplinę budżetową ze względu na objęcie tą regułą znacznie szerszej części sektora finansów publicznych niż do tej pory, a z drugiej strony ta nowa reguła będzie miała charakter antycykliczny, co oczywiście jest szczególnie ważne w sytuacji zmian koniunkturalnych. Z procyklicznym charakterem dotychczasowych reguł mieliśmy kłopot właśnie w bieżącym roku, dlatego należy tę propozycję zmiany odnotować z zadowoleniem. Szanowni Państwo! Chciałbym w związku z tym, o czym powiedziałem, w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska prosić Wysoką Izbę o poparcie wniosku o skierowanie projektu ustawy budżetowej na rok 2014 z druku nr 1779 do pracy w komisjach sejmowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)