Mówca: Sprawozdawca Piotr Babinetz
Data: 2019-08-30 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pomocy Węgrów dla Polaków w czasie II wojny światowej, druk nr 3723. Marszałek Sejmu, po zasięgnięciu Prezydium Sejmu, skierował w dniu 31 lipca 2019 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Był to poselski projekt uchwały złożony przez Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość. Komisja Kultury i Środków Przekazu przeprowadziła pierwsze czytanie, rozpatrzyła ten projekt uchwały na posiedzeniu w dniu 9 sierpnia 2019 r. Podczas prac w komisji trwała dość ożywiona dyskusja, były liczne uwagi, jeżeli chodzi o kwestie legislacyjne, i drobne poprawki, ponadto pojawiły się pewne dyskusje dotyczące kwestii formy rządów na Węgrzech, jak też układów koalicyjnych w czasie II wojny światowej. W efekcie komisja większością głosów ˝za˝ pozytywnie zaopiniowała powyższy projekt uchwały i w wyniku tego Komisja Kultury i Środków Przekazu wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt uchwały. Po pracach komisji kultury projekt brzmi następująco: ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie upamiętnienia pomocy udzielonej Polakom przez Węgrów w czasie II wojny światowej Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej pragnie wyrazić swoją wdzięczność za pomoc udzieloną przez Węgrów w tragicznym dla naszego narodu okresie agresji i okupacji niemiecko-sowieckiej. W 1939 roku, mimo propozycji Adolfa Hitlera, Królestwo Węgier nie wzięło udziału w ataku na Polskę. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pragnie przywołać słowa premiera Pála Telekiego, który powiedział: 'Prędzej wysadzę nasze linie kolejowe, niż wezmę udział w inwazji na Polskę. Ze strony Węgier jest sprawą honoru narodowego nie brać udziału w jakiejkolwiek akcji zbrojnej przeciw Polsce'. Naród Polski nigdy nie zapomni, że na Węgrzech pod rządami regenta Miklósa Horthyego bezpieczne schronienie znalazło ponad 100 tysięcy polskich cywilnych i wojskowych uchodźców, w tym wiele dzieci. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej składa podziękowania za to, że w czasach terroru nazistowskich Niemiec w Europie, na Węgrzech mogły swobodnie działać polskie placówki dyplomatyczne, Instytut Polski, polskie szkoły i organizacje, oraz za pomoc w zabezpieczeniu ewakuowanych dóbr kultury. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pamięta, że postępowanie naszych bratanków, polegające między innymi na życzliwym odnoszeniu się do działalności wojskowych i cywilnych placówek w Budapeszcie, w których służył naszej Ojczyźnie również patron współpracy polsko-węgierskiej Wacław Felczak, pozwoliło zachować łączność między władzami Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie a krajem. Nie można pominąć zachowania węgierskich żołnierzy, którzy podczas rzezi wołyńskiej ratowali Polaków oraz odmówili udziału w tłumieniu Powstania Warszawskiego, a wręcz udzielali wsparcia powstańcom. Postawa Królestwa Węgier wobec Polaków w 1939 roku, jak też postawa Polaków wobec Węgrów w 1956 roku, stanowią silną i trwałą podstawę dalszego rozwoju przyjaznej współpracy między dwoma wielkimi narodami Europy Środkowej, jakie tworzą Polacy i Węgrzy˝. Jak już wspomniałem na wstępie, Komisja Kultury i Środków Przekazu rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie powyższego projektu uchwały. Dziękuję bardzo.