Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2018-07-04 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Państwo Ministrowie! Państwo Prezesi! Trudno mówić o eleganckim wstępie w warunkach, gdy się ma jedynie 7 minut do dyspozycji na tak rozległy materiał. Pozwólcie państwo, że analizy wykonania budżetu dokonam w kontekście określonych warunków społeczno-gospodarczych na świecie, w Europie i oczywiście w Polsce. Rok 2017 charakteryzował się wysokim wzrostem gospodarki światowej. Według szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego wartość światowej produkcji zwiększyła się o 3,8% w odniesieniu do 2016 r. Utrzymujące się niskie stopy procentowe, stosunkowo niskie ceny surowców, otwartość rynków, duże obroty handlowe spowodowały ponadprzeciętny wzrost inwestycji. Tempo wzrostu inwestycji wynosiło w Hiszpanii 5%, w gospodarce niemieckiej - ponad 4%. Jak w związku z tym na tle tej dobrej gospodarki światowej kształtowały się nasze polskie parametry wykonania budżetu? Czy potrafiliśmy wykorzystać tę dobrą światową koniunkturę gospodarczą w przypadku rozwoju naszej gospodarki przy jednoczesnym bezpieczeństwie finansów publicznych? W Polsce tempo wzrostu gospodarczego w 2017 r. wyniosło 4,6%. Na podobnym poziomie było w Czechach, Estonii i na Łotwie. W Rumunii i w Turcji poziom PKB wzrósł o 7%. W strukturze czynników mających największy wpływ na wielkość PKB w naszym kraju mamy niestety konsumpcję - spożycie prywatne, które wzrosło w ubiegłym roku o 4,7%. Według GUS-u w Polsce udział spożycia prywatnego w PKB stanowi aż 2,7%, a tylko 1,9% stanowią inne czynniki, w tym wartość inwestycji i wielkość eksportu. Nawet przy potocznym określaniu wzrostu gospodarczego mówi się, że kto nie inwestuje, ten się nie rozwija, że bez inwestycji nie ma rozwoju. W odniesieniu do inwestycji w Polsce powiem, że ich poziom załamał się przede wszystkim w 2016 r., szczególnie w zakresie inwestycji prywatnych, i był aż o 8% niższy w porównaniu do 2015 r., a w całym 2017 r. nakłady brutto na środki trwałe wzrosły w stosunku do roku poprzedniego o 3,4%. Tutaj statystyka jest po prostu bezwzględna. Odnosząc wydatki majątkowe do całości wydatków budżetowych, powiem, że stanowią one tylko 6% - to prawie tyle, co w 2015 r. - a wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa dla porównania stanowią 7,7% wydatków. To jest więcej, niż wynosi całość wydatków majątkowych w naszym kraju. Łączne dochody - 398 mld. Łączne wydatki - mówię tu o budżecie państwa i środkach europejskich - prawie 424 mld. Stąd deficyt łączny budżetu państwa i środków europejskich - 25,8 mld zł. Żyjemy więc na kredyt. W odniesieniu do PKB deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 1,7% PKB. Polska znalazła się w grupie krajów Unii o najwyższym deficycie. W 20 krajach członkowskich deficyt ten nie przekroczył 1% PKB. Najwyższa Izba Kontroli stwierdza również, że zawyżone zostały dochody i stąd zaniżony został deficyt sektora finansów publicznych - o 3,2 mld zł. Wynika to z nieprawidłowych rozliczeń z Funduszem Ubezpieczeń Społecznych. Państwowy dług publiczny wyniósł na koniec 2017 r. prawie 962 mld zł, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych - ponad 1003 mld zł. W strukturze dochodów najwyższą pozycję zajmują dochody podatkowe. Z niepodatkowych - NBP - wpłynęła kwota prawie 9 mld zł. Wśród dochodów podatkowych - oczywiście VAT, czyli dochody tzw. pośrednie. Jeśli chodzi o podatek VAT, to był wzrost o 30 mld, ale wzrost ten wynikał nie tylko z uszczelnienia systemu podatkowego, ale również - na co wskazuje NIK - ze sztucznego wykreowania wysokiej dynamiki dochodów z VAT z powodu takich sztucznych, przyspieszonych zwrotów podatku w grudniu 2016 r. Pragnę jeszcze zwrócić uwagę, że w strukturze wydatków w kolejnych latach spada udział wydatków na: rolnictwo i łowiectwo - z 8% w 2014 r. do 5,7% w 2017 r.; naukę - z 1,9% do 1,6%; oświatę i wychowanie - z 1,1% do 1%. Obiecywaliście coś zupełnie innego, ale obiecanki i manipulacje to domena tego rządu. W zakresie wydatków na rolnictwo nastąpiło niepełne wykonanie budżetu w wielu pozycjach. Największy z nich to jest... Nie wykorzystano 102 mln zł na dopłaty do ubezpieczeń. Zapotrzebowanie na środki było duże, zawiodła organizacja pracy w resorcie. Niestety rolnicy nie zdążyli się ubezpieczyć. Nie opanowano zagrożenia ze strony afrykańskiego pomoru świń. Bardzo niepokojąca sytuacja występuje w ochronie zdrowia. Tutaj wskaźnik: w europejskim konsumenckim rankingu zdrowia Polska zajmuje 29. miejsce na 35 państw objętych badaniem. Podobnie nie można mówić o racjonalnej polityce senioralnej. Emeryci i renciści otrzymali kilkuzłotową rewaloryzację świadczeń. Nie poparliście naszego projektu dotyczącego jednorazowego wsparcia w wysokości 500 zł. Program darmowych leków dla seniorów jest swoistą atrapą - to kwota kilku złotych miesięcznie. Nie możemy mówić, że nie było pieniędzy, bo przecież wypłacano nagrody. W grudniu zablokowano środki na ZUS i KRUS - 4,5 mld zł - ale one były potrzebne na propagandowe media publiczne, na fundację Czartoryskich, na tworzenie nowej instytucji (Dzwonek) pamięci historycznej. Po prostu jest to wszystko bardzo przykre. Jedynie program ˝Rodzina 500+˝ uznajemy za dobry, ale ma on mankamenty, których po prostu nie chcecie wyeliminować. Ja już kończę, pani marszałek. Bardzo proszę. Klub parlamentarny nie będzie głosował za przyjęciem sprawozdania. To był budżet pełen populizmu, a nie racjonalnych wydatków, budżet, który nie świadczy o gospodarności tego rządu. Nie wykorzystaliście i nie wykorzystujecie dobrej koniunktury gospodarki światowej, zadłużacie nasze państwo, nie myśląc, kto i w jakich warunkach będzie musiał to spłacić. (Poseł Maria Zuba: Populizmem jest wspomaganie...) Nawet dużych środków na obronę narodową nie wykorzystaliście zgodnie z celem ich przeznaczenia. Nie potrafiliście wykorzystać ich tak, jak nakazuje technika XXI w. Powoli stajemy się bezbronni. Trudno liczyć na to, że w razie niebezpieczeństwa obroni nas kosztowna armia terytorialna. Dziękuję bardzo.