Mówca: Krzysztof Śmiszek
Data: 2023-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy mam zaszczyt zaprezentować nasze stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Po pierwsze, niewątpliwie sytuacja geopolityczna, wojna Rosji przeciwko Ukrainie i potencjalnie zwiększona infiltracja obcych wywiadów na terenie Polski wymagają przyjrzenia się tym przepisom, które co do zasady mają chronić nasze społeczeństwo, nasz kraj przed tymi działaniami. Nie ma co zamykać oczu, zagrożenie istnieje. Toczy się wojna, także cybernetyczna, także wojna na wywiady, i trzeba w sposób rzetelny, profesjonalny przyjrzeć się tej kwestii. Jako Lewica z ulgą przyjęliśmy wycofanie się z pomysłu karalności szpiegostwa nieumyślnego, bo takiego kuriozum demokratyczny świat nie widział. Słusznie, że wycofano się z tego bezsensownego pomysłu. To po pierwsze. Po drugie, niestety nie zmieniono znacząco w czasie prac legislacyjnych projektowanego przepisu, który naszym zdaniem budzi pewną wątpliwość. Chodzi o to, że te zmienione przepisy polskiego Kodeksu karnego będą znajdowały zastosowanie w razie popełnienia przestępstwa przy użyciu systemów teleinformatycznych z zagranicy. To powoduje, że ściganie takich przestępstw będzie miało miejsce niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia czynu zabronionego. Czyli legalne działania zagranicą będą ścigane w Polsce. Po trzecie, projekt dotyczący art. 115 Kodeksu karnego - wprowadzenie definicji agresji. Oczywiście jest to pewnego rodzaju szerokie pojęcie. Nie jest jasny cel wprowadzenia tego typu definicji, nawet samej takiej nazwy czy instytucji agresji. Nie wiadomo, co za tę agresję można uznawać. Istotną kwestią jest również kryminalizowanie brania udziału w działalności obcego wywiadu. W obecnym brzmieniu to: działanie na rzecz obcego wywiadu. To jest pewnego rodzaju novum, bo dotychczasowa doktryna, a także praktyka orzecznicza oparte były na elemencie aktywnej współpracy z obcym wywiadem rozumianej jako przynależność do struktury obcego wywiadu. Naszym zdaniem jest to za mało uzasadnione, zbyt lakonicznie uzasadnione i, jak podnoszą niektóre organizacje chroniące prawa człowieka, może doprowadzić do obniżenia standardu ochrony przed tego typu działaniami. Kolejna kwestia to karalność dezinformacji. Trzeba się zastanowić, czy przypadkiem nie wylejemy dziecka z kąpielą, czy nie jest to uderzenie w wolność słowa, w wolność przepływu informacji i czy nie wywoła to pewnego rodzaju efektu mrożącego, jeśli chodzi o tę podstawową wartość, wolność obywatelską, jaką jest wolność słowa. Zagrożenie karą - kara dożywotniego pozbawienia wolności za popełnienie wybranych typów przestępstw szpiegostwa. Naszym zdaniem posługiwanie się karą dożywotniego pozbawienia wolności czy wprowadzanie jej do systemu karnego jest zastrzeżone dla bardzo szczególnych sytuacji zagrożenia życia społecznego. My, Lewica, zawsze stoimy na stanowisku, że to nieuchronność kary, efektywność w ściganiu przestępstw, także tych poważnych, ciężkich przestępstw, do jakich należy przestępstwo szpiegostwa, jest ważniejsza niż taka automatyczna wiara, że jak podniesiemy wymiar kary czy zagrożenie karą, to nagle te przestępstwa nie będą miały miejsca. Uważamy także, że modyfikacja art. 26 ustawy o działaniach antyterrorystycznych może nieść ze sobą zagrożenie automatycznym stosowaniem aresztu tymczasowego w przypadku przestępstwa szpiegostwa. Nadal istnieje ryzyko zbyt ekstensywnego prowadzenia kontroli operacyjnej, szczególnie w odniesieniu do kwestii dezinformacji. Przepisy naszym zdaniem nie gwarantują ochrony przed nadmierną inwigilacją, a niestety ostatnie lata, przede wszystkim afera Pegasusa, wykazały, że takie ryzyko istnieje. Podsumowując - Lewica uważa, że ten projekt jest potrzebny i ta dyskusja jest potrzebna. Mamy sytuację nadzwyczajną, ekstraordynaryjną i jesteśmy gotowi do rozmowy, ciągłej rozmowy, profesjonalnej, rzetelnej rozmowy na temat tego wyzwania. Niemniej jednak uważamy, że w pewnych momentach ten projekt ustawy jest chaotyczny, w niektórych momentach trochę populistyczny, głównie w odniesieniu do kar, i niesie pewne zagrożenia dla podstawowych praw i wolności obywatelskich. (Dzwonek) Będziemy jeszcze się zastanawiać, jakie zająć stanowisko wobec tego projektu. Dziękuję bardzo.