Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś mówimy o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych i niektórych innych ustaw, druki nr 1144 i 1191. Chcę powiedzieć, że omawiany projekt jest klasycznym przykładem, jak nie należy tworzyć nowego prawa. Wnioskodawcą projektu oczywiście nie jest rząd, ale grupa posłów partii rządzącej, zatem projekt niebędący projektem rządowym nie podlegał ani konsultacjom międzyresortowym, ani konsultacjom społecznym. Nie zawiera ocen, opinii, stanowisk. I wcale nie jest jakimś wyjątkowym przypadkiem, niespodziewanym, bardzo pilnym do uregulowania. Projekt ustawy miał być w pierwotnej wersji konsekwencją i realizować orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 31 lipca 2015 r., a więc rząd miał stosunkowo dużo czasu na przygotowanie własnego projektu z tymi również załącznikami. Miał być, tak jak mówię, ale w efekcie jest propozycją licznych udogodnień wprowadzonych dla hołubionych przez PiS SKOK-ów. Pierwsze czytanie odbyło się nie na sali plenarnej, ale na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych i tam właśnie uzupełniono projekt o zagadnienia, które wykraczają znacznie poza zakres przedmiotowy projektu. Wprowadzenie poprawek niezwiązanych z przedmiotem projektu jest sprzeczne - podkreślało to również Biuro Legislacyjne - z procedurą poprawnej legislacji i łamie regulaminowe zasady tworzenia prawa. Projekt w wersji podstawowej proponował zmiany jedynie w ustawie o SKOK-ach, miał na celu wykonanie wyroku, który nakładał obowiązek zróżnicowania prawnych środków nadzorczych KNF-u ze względu na wielkość kas i zasięg ich aktywności. W efekcie prac, wyłącznie posłów PiS-u, proponowany projekt wprowadza również liczne zmiany w ustawie o rachunkowości, w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, a nawet w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z powyższym nieuprawnionej zmianie musiał ulec nawet tytuł projektu ustawy. Merytoryczne zmiany wprowadzone definicją małej kasy i proponowany system kontroli odbiegają zdecydowanie od zapisów wynikających z orzeczenia trybunału, a nawet są sprzeczne z ogólnymi założeniami o SKOK-ach. Najważniejsze jednak zastrzeżenia budzi proponowany system kontroli małych kas. Kontrolę tę powierza się Kasie Krajowej, a czynności nadzorcze Komisji Nadzoru Finansowego ogranicza się do analizy wyników czynności kontrolnych prowadzonych przez Kasę Krajową. W konsekwencji Komisja Nadzoru Finansowego jest pozbawiona efektywnego nadzoru, a więc projekt jest sprzeczny z orzeczeniem trybunału. Wyrok trybunału zakładał przecież zróżnicowanie środków nadzorczych, ale nie zwalnianie Komisji Nadzoru Finansowego z kontroli. Zagadnienie budzi ogromny niepokój tym bardziej, że dotychczas Kasa Krajowa nie wykazała się wystarczającą starannością w tym zakresie i nie wywiązała się dotychczas ze swojej roli. Po wprowadzeniu prawnych uregulowań kontrolnych KNF-u w SKOK-ach i wprowadzeniu gwarancji depozytów aż 70% kas objętych było obowiązkiem tworzenia programów naprawczych. Przypomnę, w wyniku takiego gospodarowania przez SKOK-i środkami w większości tzw. drobnych ciułaczy wypłacono z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego kwotę ok. 4,5 mld zł, przy czym pamiętamy, że środki BFG to głównie składki banków, w tym również małych banków spółdzielczych. Proponowane w projekcie ustawy nieomal całkowite wyłączenie komisji z czynności kontrolnych, a pozostawienie jednocześnie odpowiedzialności za depozyty jest zwyczajnie propozycją niegodziwą i niesprawiedliwą. Faktem jest, że SKOK-i to jednak polskie instytucje finansowe, ale takimi są również banki spółdzielcze: równie polskie i równie małe. Hołubienie przez PiS wyłącznie SKOK-ów przekreśla uczciwą konkurencję w tych instytucjach. Dodajmy jeszcze, że opłaty na BFG są również zróżnicowane. W SKOK-ach nie obowiązuje regulacja solidarnego uzupełniania środków BFG po upadku jakiejś kasy i wypłacie środków na depozyty. Ustawa generalnie osłabia wizerunek SKOK-ów, a składanie (Dzwonek) odpowiedzialności na innych jest niegodziwością. Dziękuję. (Oklaski) (Poseł Tadeusz Cymański: Straszna ocena. Dwa razy padło określenie ˝niegodziwe˝.)