Mówca: Barbara Chrobak
Data: 2016-03-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kształcenie przyszłych kadr wymiaru sprawiedliwości to sprawa o fundamentalnym znaczeniu. Probierzem jakości systemu kształcenia jest przydatność do wykonywania zawodu sędziego i prokuratora przez absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Tu pojawiają się dwa istotne pytania: Czy w ogóle kształcenie scentralizowane jest systemem korzystnym dla wymiaru sprawiedliwości i prokuratury? Czy system centralny nie wymaga istotnych modyfikacji? Wydaje się, że model kształcenia aplikantów w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jest rozwiązaniem pożądanym, bo zapewnia wyrównany poziom, bo daje stabilizację finansową aplikantom, której nie było przed jego wprowadzeniem. Pamiętamy dobrze czasy aplikacji pozaetatowych w jednostkach organizacyjnych prokuratur i sądów. Młodzi prawnicy chcący zasilić szeregi Temidy przez 3 lata pozostawali bez środków do życia. Często podejmowali pracę np. w kancelariach adwokackich, by przetrwać ze swoimi rodzinami. To był system generujący patologię. Obecny model, oparty na trwałych fundamentach Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, należy kontynuować. Klub Kukiz’15 stoi również na stanowisku niezbędności utrzymania dotychczasowych zasad, które przewidują zachowanie aplikacji ogólnej, a dopiero potem wybór aplikacji specjalistycznej. Projekt poselski zmierza w tym kierunku i jako taki zasługuje na poparcie. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przejdę do szczegółów projektowanej ustawy. Wydaje się, że kwestią najistotniejszą jest model zatrudnienia aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Otóż ubiegłoroczna nowelizacja dokonała transformacji w tej przestrzeni, przenosząc obowiązek zatrudniania ze szkoły na sądy okręgowe i prokuratury. Nie było to rozwiązanie zasługujące na aprobatę. Tworzyło nowe obowiązki po stronie zatrudniających prezesów sądów i szefów prokuratur, obowiązki, które z powodzeniem były realizowane przez szkołę. Przypuszczalnie pojawienie się tych obowiązków spowodowałoby konieczność utrzymywania stanowisk kierowników szkolenia w sądach i prokuraturach, które to stanowiska istnieją, ale wobec scentralizowanego systemu szkolenia również kadry prokuratorskiej i sędziowskiej nie zasługują na utrzymanie. System zatrudnienia na etatach szkoły jest zatem systemem prostszym i przez to bardziej czytelnym i korzystniejszym. Wysoka Izbo! Niezwykle istotną kwestią jest również utrzymanie mechanizmów obligujących absolwentów do pozostawania w służbie wymiaru sprawiedliwości. Po to państwo inwestuje w kształcenie kadr prawniczych, aby dysponować odpowiednio przygotowaną kadrą prawników w służbie państwu, a nie prawników w służbie korporacji. Klub Kukiz’15 popiera również zmiany zmierzające do zniesienia obecnego modelu dojścia do zawodu sędziego. Ten model prowadził do sytuacji, w której zawód sędziego był koroną zawodu referendarza lub asystenta. Droga do zawodu sędziego powinna wieść przez asesurę, a nie przez asystenturę czy referendarstwo. Absolwent Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury powinien mieć zatem możliwość objęcia stanowiska asesora, a nie referendarza czy asystenta. To jest powrót do starych, sprawdzonych rozwiązań. Za korzystne rozwiązanie uznać należy również przepis umożliwiający aplikantom prokuratorskim występowanie przed sądami rejonowymi w sprawach, w których prowadzone były dochodzenia. Z niezrozumiałych względów dotychczas takie rozwiązania były zarezerwowane dla aplikantów adwokackich i radcowskich. Na koniec ostatnia refleksja, to jest bardziej postulat do ministra sprawiedliwości i dyrektora szkoły. Za konieczne uznać należy przyjrzenie się programom kształcenia. Te programy nie są optymalne. Aplikanci Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury muszą więcej czasu spędzać za prokuratorskimi i sędziowskimi biurkami niż w szkolnych ławach. Muszą mieć większy kontakt z patronami. Trzeba również, zwłaszcza w przypadku aplikantów prokuratorskich, zwiększyć nacisk na pracę praktyczną związaną z oględzinami miejsca zdarzenia. W ostatnich latach najbardziej spektakularne porażki wymiaru sprawiedliwości mają swoje źródło w źle przeprowadzonych oględzinach miejsca zdarzenia. Wystarczy choćby wspomnieć oględziny miejsca uprowadzenia Krzysztofa Olewnika czy ˝wydeptaną łąkę˝ na miejscu śmierci gen. Papały. Praktycznie nie ma tygodnia, aby popularne programy telewizyjne nie odnosiły się do bulwersujących przypadków, w których gołym okiem widoczne są błędy podczas oględzin miejsca zdarzenia. Trzeba to zmienić już na etapie kształcenia przyszłych prokuratorów i sędziów. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Kukiz’15 wnioskuje o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac w komisji. Dziękuję. (Oklaski)