Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2017-03-09 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego. W dniu 1 stycznia 2010 r. weszły w życie przepisy wprowadzające do polskiego systemu prawnego nowe cywilne postępowanie - elektroniczne postępowanie upominawcze. Jest to postępowanie o charakterze fakultatywnym, bo sprawa toczy się w tym postępowaniu, tylko jeśli powód zdecyduje się złożyć pozew drogą elektroniczną. Nowelizacja ta miała na celu odciążenie sądów w sprawach drobnych roszczeń pieniężnych wnoszonych masowo przeciwko różnym osobom, ale w identycznych stanach faktycznych. W Sądzie Rejonowym w Lublinie został utworzony XVI Wydział Cywilny, który rozpatruje pozwy wnoszone elektronicznie bez względu na wartość przedmiotu sporu, a swoją właściwością obejmuje całą Polskę. Akta sprawy prowadzi się w formie elektronicznej i w takiej też postaci podlegają one udostępnianiu stronom. Do pozwu nie dołącza się dowodów. Za pośrednictwem Internetu powód uiszcza opłatę sądową. Powód wnosi pozew o zapłatę przez wypełnienie elektronicznego formularza. Omawiany dziś projekt nowelizuje elektroniczne postępowanie upominawcze w zakresie, w jakim dotyczy ono skutków wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Zgodnie z projektem w razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w całości, a sąd przekazuje sprawę do sądu według właściwości ogólnej. W takim przypadku nie pobiera się opłaty uzupełniającej od pozwu (art. 505 36 § 1 projektu odpowiadający treściowo przepisowi w obowiązującym brzmieniu). Autorzy projektu dodają przepisy § 2 i 3 stanowiące, iż w razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu przez jednego z pozwanych nakaz zapłaty traci moc tylko w stosunku do tego z pozwanych, który skutecznie wniósł sprzeciw (§ 2). W razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu jedynie co do części rozstrzygnięcia nakaz zapłaty traci moc jedynie w stosunku do tej części, co do której sprzeciw został skutecznie wniesiony. Jak wynika z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r., art. 505 § 1 k.p.c. w obecnym brzmieniu jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że niekonstytucyjność artykułu 505 § 1 k.p.c. wynika z faktu, iż na podstawie tego przepisu wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty, który został wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tylko przez jednego z pozwanych bądź zaskarżenie tylko części rozstrzygnięcia zawsze skutkuje utratą mocy nakazu w całości i w odniesieniu do wszystkich pozwanych, tj. nawet tych, którzy nie składali sprzeciwu. Treść przepisu określonego w art. 505 k.p.c. zdaniem Trybunału Konstytucyjnego stoi w sprzeczności z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, który daje możliwość samodzielnego działania przed sądem, co jest jedną z podstaw i gwarancji sprawiedliwego procesu urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej w demokratycznym państwie prawnym. Obecnie ustawodawca narzuca pozwanym następujące rozwiązanie: akceptacja treści nakazu w całości przez wszystkich pozwanych i przez to akceptacja zgłoszonego roszczenia powoda w całości albo konieczność zaskarżenia w całości, nawet jeśli część twierdzeń powoda jest między stronami bezsporna i pozwani nie chcą prowadzić procesu w tym zakresie w wyniku wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Aktualnie obowiązująca redakcja przepisu może prowadzić do rozstrzygnięć niesprawiedliwych, polegających m.in. na wzruszeniu nakazu zapłaty przez jednego ze współpozwanych ze skutkiem dla nich wszystkich, nawet wbrew ich woli. Ogranicza tym samym samodzielność uczestników postępowania i ich prawo do sądu. Wysoka Izbo, niniejszy projekt jest próbą naprawy błędów poprzedniej nowelizacji, traktującej o elektronicznym postępowaniu upominawczym. Niewątpliwie obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy wymagają poprawy z uwagi na swoją niekonstytucyjność. Proponowane zmiany pozwolą na większą elastyczność w korzystaniu ze środków zaskarżania orzeczeń. Dopasują one przepisy elektronicznego postępowania upominawczego do tradycyjnego postępowania upominawczego oraz przede wszystkim przywrócą uczestnikom postępowania ich prawa, niezależne od działań współpozwanych. Zmiana zapewni jednocześnie lepszą ochronę roszczeń powoda, który w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu tylko przez jednego z pozwanych będzie mógł w stosunku do tych pozwanych, którzy sprzeciwu nie wnieśli, uzyskać klauzulę wykonalności i egzekwować zasądzoną na jego rzecz należność. Szanowni państwo, klub poselski PSL jest za skierowaniem projektu do dalszych prac.