Mówca: Piotr Chmielowski
Data: 2012-10-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Ruch Palikota przedstawić stanowisko wobec druku nr 476 dotyczącego sprawozdania z realizacji ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝ w roku 2011 uzupełnionego przyjętym przez Radę Ministrów w formie uchwały harmonogramem zadań wykonywanych w ramach programu wieloletniego ˝Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych˝ w roku 2012 wraz z kierunkami realizacji zadań tego programu na lata 2013 i 2014. Sprawozdanie z druku przedłożyła pani minister Agnieszka Pachciarz, więc będzie miała okazję zajmować się kontraktowaniem działalności objętej drukiem, który w jakimś sensie opracowała. Tak więc to, co trafiło do Wysokiej Izby, będzie wykonywane przez nią jako szefa NFZ i mam nadzieję, że nie będzie skąpiła ona środków ani kontraktów, ani nie będzie prowadziła takiej polityki jak do tej pory jej poprzednik w zakresie kontraktacji. Na ten szczytny cel, czyli zwalczanie nowotworów, zadysponowano w roku 2011 środki w wysokości ponad 250 mln zł. Jeżeli w ramach tej kwoty uwzględnimy profilaktykę, to okaże się, że Ministerstwo Zdrowia wydatkowało 50 mln, środki NFZ na profilaktykę raka piersi to 90 mln i profilaktykę raka szyjki macicy - 20 mln. W tym miejscu chciałbym zapytać Wysoką Izbę, przede wszystkim pana ministra: Ile kosztuje jedna złotówka niewydana na ten program, tzn. ile to kosztuje później, chociażby w następnej perspektywie budżetowej? Czy nie jest czasem tak, że jakakolwiek oszczędność czy jakiekolwiek niedopełnienie obowiązków w zakresie finansowania tego będą skutkowały tym, że ktoś za chwilę będzie musiał wydać 10 zł albo 100 zł? I jak długo trzeba przekonywać czy to Ministerstwo Zdrowia, czy koalicję do tego, że jednak to jest program zasadny, to znaczy że trzeba go odpowiednio nie tylko przygotować, ale przede wszystkim finansowo zrealizować? Pomimo nadzoru Ministerstwa Zdrowia nie wykorzystano prawie 5 mln. To jest bardzo niewiele przy kwocie, o której przed chwilą mówiłem, i właściwie nie ma sensu się czepiać. Jednak jeżeli kontrakty są jednoroczne dla większości lekarzy, którzy wykonują ten program, to oni mają problem nie tylko z finansowaniem swojej działalności, ale i z inwestowaniem, bo nie mają pewności, czy będą ją kontynuować, co jest niezmiernie istotne dla chociażby rozpoczęcia pewnych działań. Jednoroczny kontrakt niestety powoduje to, że nie da się tych środków wykorzystać. To samo dotyczy płacenia za kontrakty. Jeżeli rozmawiamy z lekarzami, przynajmniej ja to robię, to wiemy, że są opóźnienia w finansowaniu. Tak więc tutaj na tym podstawowym szczeblu, panie ministrze, nie ma, a właściwie nie było, bo mówimy o 2011 r., rzetelnego podejścia do tego ze strony płatnika, a to znaczy, że lekarz był niepewny, czy dostanie środki, i z pewnością to był powód, jeden z wielu oczywiście, niewykorzystania tych środków. Teraz krótko chciałbym powiedzieć o wdrożeniu programów. Według sprawozdania, które przedłożono w Sejmie, program został podzielony na pięć grup, a mianowicie jest to m.in. profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworów. Chciałbym to połączyć z grupą czwartą, a mianowicie programami edukacyjnymi. Edukować musimy w dwóch kierunkach, co do tego nie ma żadnej wątpliwości - z jednej strony lekarzy, bo przecież nie wszyscy to onkolodzy, a z drugiej ludzi, żeby chcieli się poddawać badaniom. W tym punkcie chcę zwrócić uwagę, że pomimo rzekomo zapewnionej dostępności np. badań mammograficznych skorzystała z nich mniej niż połowa uprawnionych kobiet. Tutaj chodzi o przedział wiekowy 50-69 lat. Czy nie byłoby łatwiej wymyślić sposoby tzw. miękkiego przymuszenia, to znaczy, wzywać, apelować, prowadzić w tym wypadku edukację? Dlaczego? Dlatego że pomimo w pewnym sensie sukcesu - tutaj akurat trzeba pochwalić, że na te 43% przebadanych kobiet, to jest mniej więcej około 300 tys. osób, wykryto ponad 3 tys., podaliście liczbę 3240, przypadków zmian - pytanie brzmi: Czy czasem to nie jest tak, że idą ci, którzy o zdrowie dbają, są świadomi i wyedukowani, ci, którzy jak gdyby rozumieją potrzeby swojego organizmu i wymogi życia? Czy to nie jest czasem tak, że ta reszta, czyli te ponad 50%, to są ci, którzy są w jakimś sensie nosicielami problemu, oczywiście dla siebie, dlatego że z pewnością przedwcześnie umrą, ale i dla nas, dlatego że będziemy musieli z naszych podatków pokryć koszty ich leczenia i będziemy musieli współuczestniczyć finansowo w kosztach tego, co się będzie działo w następnych latach, i w kosztach programów. Tak więc wracając jeszcze raz do profilaktyki i edukacji, chciałbym powiedzieć, że nie znalazłem w całym tym sprawozdaniu pomysłu, który byłby jednoznaczny i dawał jakąś przesłankę poprawy na przyszłość w zakresie wyedukowania czy zwrócenia uwagi na to, a wręcz przymuszenia do tego, bo tutaj akurat można. To jest taki przypadek, że akurat można. Następną grupą były programy inwestycyjne. Mój przedmówca powiedział o PET-ach, a ja chcę tylko zwrócić na jedną rzecz uwagę, bo akurat sprawdziłem sobie te dane. Panie ministrze, nie wiem, jak to się dzieje, ale większość tomografów w Polsce w różnego rodzajach szpitalach, i to nie tylko stosowanych w onkologii, ale i w tym zakresie, to są tomografy umieszczane tam przez niezależne firmy, które działają przy szpitalu. Czemu? Bo się nie opłaca w ramach kontraktu. To jest bardzo poważna sprawa i o tym trzeba tak naprawdę pomyśleć, jeżeli mówimy o dostępności, dlatego że co z tego, że mamy sprzęt w jakimś szpitalu, skoro on pracuje 8 godzin, panie ministrze? Niestety, to jest rzeczywistość w naszym kraju. Następna grupa to program jakości i diagnostyki leczenia nowotworów. Każdy nowy sprzęt, każda nowa technologia, każda kursokonferencja, każda specjalizacja niewątpliwie podnosi jakość. Tutaj państwo rzeczywiście podjęliście trud realizacji tego programu i można założyć, że jest lepiej, niż było. No ale to tylko jeden z elementów całości tego programu. W przypadku raka szyjki macicy są dramatyczne parametry, jeżeli chodzi o badania. Naprawdę nie jestem w stanie zrozumieć, dlaczego nie zainwestowano w edukację czy nie zainwestowano w stworzenie zdolności zrozumienia przez społeczeństwo, że te badania są konieczne. Kończąc, chciałbym zwrócić uwagę - myślę, że to jest chyba najlepsze podsumowanie państwa pracy - że w druku nr 476 znalazł się załącznik nr 2 - kierunki realizacji programu wieloletniego ˝Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych˝ w latach 2013 i 2014. Panie ministrze, czy pan wie, na ilu stronach on się mieści? Odpowiem panu: na 1,5 stronie. W jaki sposób mamy analizować to i patrzeć w przyszłość, jeżeli ministerstwo przedkłada nam w druku załącznik, który ma 1,5 strony? Wie pan, mogę treść takiego załącznika podyktować w 3 minuty, a moja sekretarka to zapisze szybciej, niż byłbym w stanie to podyktować. Wprawdzie harmonogram na 2012, czyli ten, do którego się będę odnosił - przypuszczam, że już niebawem - zajmuje aż 19 stron, więc nad tym można troszkę popracować, ale, panie ministrze, naprawdę, to jest ignorowanie Wysokiej Izby, te 1,5 strony naprawdę potraktowałem jako coś w rodzaju policzka, jeżeli chodzi o osoby, które nad tym pracują. Chcę powiedzieć, że duchem (Dzwonek) jestem za tym programem. Uważam, że nawet jeżeli środki nie były wydatkowane tak, jak należy, to umówmy się, że każda rzecz czy jakiekolwiek działanie, które akurat w tej dyscyplinie podnosi świadomość, jest niewątpliwie pozytywne. Jeszcze raz powtarzam: duchem jestem za, niestety moja ręka i ręce posłów Ruchu Palikota, prawe, nacisną czerwony guzik. Dziękuję bardzo. (Oklaski)