Mówca: Krzysztof Paszyk
Data: 2016-03-10 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego pozwolę sobie przedstawić stanowisko klubu wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks karny wykonawczy, druki nr 218 i 271. Prawdopodobnie wszyscy zgromadzeni w tej Izbie od lewa do prawa zgodzimy się z faktem, iż system dozoru elektronicznego, czyli zdalne kontrolowanie miejsca pobytu skazanych, to jeden z jaśniejszych elementów polskiego systemu penitencjarnego. Wszyscy zgodzimy się także, że dozór elektroniczny stanowi swoisty zwycięski kompromis pomiędzy prawnokarnym aparatem przymusu państwa a skazanym. Z jednej strony system elektronicznego dozoru ma bardzo pozytywne znaczenie w procesie resocjalizacji. Dzięki takiemu systemowi odbywania kary skazani mają chociażby możliwość wykonywania pracy zawodowej, kontynuowania nauki czy zachowania i pielęgnowania więzi rodzinnych. Przy wykonywaniu kar w systemie dozoru nie dochodzi do negatywnych skutków psychologicznych i społecznych związanych z pobytem w zakładzie karnym. Z kolei z drugiej strony system elektronicznego dozoru to olbrzymie oszczędności dla Skarbu Państwa. Statystyki wyraźnie pokazują, że w przypadku kary pozbawienia wolności procent recydywy jest niezwykle wysoki. Intencją wprowadzenia aktualnego brzmienia przepisów o elektronicznym systemie dozoru było ograniczenie stosowania kary pozbawienia wolności tak, aby osoby karane nie popełniały przestępstw w przyszłości. Powszechnie wiadomo, iż znacznie lepsze efekty resocjalizacyjne występują, kiedy reaguje się karą wolnościową. Kara ta może być naturalnie dolegliwa, ale nie niesie ze sobą ujemnych elementów, które są związane z pobytem w zakładzie karnym. Stosowaniu kary ograniczenia wolności, a więc także dozoru, miało sprzyjać znaczące zmniejszenie stosowania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jak również dopuszczenie możliwości orzekania kary ograniczenia wolności w sytuacji zagrożenia karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat. Konsekwencją reformy z lipca ub.r. było również przeniesienie uprawnienia do stosowania dozoru elektronicznego z sądów penitencjarnych na sądy orzekające w sprawie, a w szerszej perspektywie przeniesienie momentu decydowania o zastosowaniu dozoru z etapu wykonywania kary na moment orzekania o karze. Lipcowa reforma nie była pisana na kolanie, z dnia na dzień. Wielomiesięczne prace nad nowelizacją pozwoliły uzyskać pewność, że zaproponowane rozwiązania przyniosą pozytywne efekty. Jednakowoż, odwołując się do uzasadnienia do projektu ustawy, twierdzenie projektodawców, iż bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy jest przyporządkowanie w noweli z lipca 2015 r. dozoru elektronicznego do kary ograniczenia wolności, jest nieuzasadnione. W przedmiotowej sprawie rząd zdaje się nie zauważać, iż poza zmianami w systemie dozoru elektronicznego w lipcu ub.r. miała miejsce największa reforma prawa karnego w historii III Rzeczypospolitej. Badając przyczyny spadku liczby skazanych odbywających karę w systemie dozoru elektronicznego, należy wziąć pod uwagę szereg czynników, jak chociażby stosunek orzekanych kar pozbawienia i ograniczenia wolności w przypadku przestępstw, do których zastosowanie miały nowe regulacje Kodeksu karnego, oraz przestępstw, do których stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. Analizie podlegać powinna także struktura kar orzekanych pod obecnym reżimem prawnym przez sądy powszechne. Odnosząc się do samego projektu ustawy, w ocenie Polskiego Stronnictwa Ludowego w interesie społecznym leżałoby rozszerzenie możliwości udzielenia skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat, a nie, jak to zapisano w projekcie, 1 roku. Ryzyko takiego rozwiązania przy zachowaniu dyskrecjonalności orzeczenia sędziego jest znikome. To jednak nie przesądza o tym, iż Polskie Stronnictwo Ludowe jak najbardziej przychyla się do tych intencji, które przyświecały projektodawcom. Patrzymy z życzliwością na ten projekt i z pewnością może on liczyć na nasze poparcie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)