Mówca: Tomasz Jaskóła
Data: 2016-05-18 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Socjaliści Wierzący i Niewierzący! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Kukiz’15 w sprawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych ustaw. To jest druk nr 433. I tyle formalności, a teraz konkrety. Oczywiście bardzo pozytywne jest, że będzie trwała walka z plagiatami. Ja nie jestem przekonany, czy ta walka z plagiatami istniała do tego momentu. Ta swoista decentralizacja powodowała też, że uczelnie być może nie były zainteresowane pełną walką, zresztą robiły to bardzo wybiórczo. Ustawa wprowadza jednolity system antyplagiatowy - tak jest w propozycji - i jest propozycja utworzenia repozytorium nieodpłatnego. To wszystko jest pozytywne. Za chwilę będę mówił, niestety, o niepozytywnych cechach. Wprowadza administrowanie i opracowanie tego systemu przez jedną jednostkę. To już nie jest tak bardzo pozytywne i na to środowisko zwraca uwagę. Oczywiście mamy tutaj terminarz, czyli rektorzy są zobowiązani do 31 grudnia 2018 r. przekazać wszystkie prace, które były bronione po 30 września 2009 r., do owego repozytorium bezpłatnego. Jakie są słabości tego systemu? Po pierwsze, wychwyciliśmy, podobnie jak to pokazała pani minister Szumilas, że tak naprawdę w zasadzie tylko instytut badawczy - w zasadzie jeden bądź dwa - będzie w stanie przygotować ten system. Uważamy, że należy otworzyć taki system jednak w ramach konkurencyjności i niech tutaj startują nie tylko uniwersytety, ale również prywatne podmioty. Troszkę przeraża nas koszt, bo mówi się tutaj o 14 mln zł. Pytanie, czy nie można byłoby tego zrobić taniej. Oczywiście jest lepiej niż w przypadku słynnego ePUAP, o którym mówiła pani minister Streżyńska, tudzież innych portali, serwisów dla bezrobotnych za 50 mln zł. Ale mam nadzieję, że to nie będą takie koszty. Negatywną cechą jest również brak rozdziału - opracowanie w kontrze do administrowania. To nie musi być wcale jeden podmiot. Słabością, na którą zwrócił uwagę prof. Zembala, i absolutnie się z tym zgadzam - podniósł to zresztą w komisji i wielki szacunek dla prof. Zembali za to, że to stwierdził - jest to, że w zasadzie ten system plagiatowy jest wybiórczy, ponieważ dotyczy tylko studentów, a nie naukowców. I pan prof. Zembala, powtórzę to zdanie, powiedział: A dlaczego wyłączać naukowców? Zweryfikujmy oczywiście naukowców. Tutaj bym proponował, żeby wszyscy naukowcy po 1989 r. mieli zweryfikowane doktoraty, habilitacje i ich prace naukowe, włącznie z tzw. - tu już problem został załatwiony - habilitacjami słowackimi. Mamy 300 osób z habilitacjami słowackimi. Chcielibyśmy też zobaczyć, panie ministrze, jakość tych habilitacji, mimo że, dziękuję za to, ten problem został załatwiony. Ruch Kukiz miałby inną propozycję. Byłoby cudownie, gdyby ministerstwo zaprojektowało np. warunki techniczne, to znaczy powiedziało, jak ma wyglądać system CMS, silnik, zabezpieczenie, algorytmika itd. tego systemu, natomiast żeby uczelnie samodzielnie w przetargach rozwiązywały w jakiś sposób to, jaka firma będzie to czynić. Dlatego ta konkurencyjność jest tutaj dla nas bardzo istotna. Ja bym jeszcze zapytał o to, co się stanie, kiedy plagiat zostanie stwierdzony w tym systemie. Bo rozumiem, że jakiś algorytm, jakaś procedura postępowania istnieje, to znaczy, że odbieramy takiej osobie czy automatycznie jest wszczęte śledztwo przeciwko takiej osobie i odbiera się jej taki tytuł czy stopień naukowy. Natomiast oczywiście pozytywne jest to, że w ogóle zaczyna się poważnie walczyć z plagiatami, czyli plagą kopiuj-wklej, plagiatami, które są powszechne na uczelni. I tu nie należy się zastanawiać. Być może te pieniądze są warte tego, żebyśmy eliminowali oszustów, bo tak należy nazywać osoby, które plagiatują prace i na ich podstawie otrzymują jakieś uprawnienia. Ale pewnie jeszcze szerzej powinno się to czynić. Proszę zwrócić uwagę, że istnieje świetny rynek świadectw szkolnych, rynek tytułów uczelnianych, w związku z tym być może to ułatwi również szerzej walkę w ogóle z fałszerstwami. I za to wielki plus oczywiście. Klub Kukiz będzie popierał tę propozycję z wielką przyjemnością, wskazując ministerstwu na morze możliwości - dopuszczenia jednak również podmiotów prywatnych do przetargu, budowy przynajmniej tego systemu bądź budowy i administrowania. Bardzo dziękuję. (Oklaski)