Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2017-06-22 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 22 czerwca br. obchodzimy 120. rocznicę urodzin Henryka Dobrzańskiego ps. ˝Hubal˝ - majora Wojska Polskiego, dowódcy Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego i Okręgu Bojowego Kielce. Henryk Dobrzański urodził się 22 czerwca 1897 r. w Jaśle. Był on potomkiem płk. Dobrzańskiego, adiutanta króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jego pradziadek po linii matki Hipolit Lubieniecki był oficerem powstania listopadowego, a jego dziadek Włodzimierz Lubieniecki był jednym ze znanych uczestników powstania styczniowego. Po zdaniu matury młody Henryk zapisał się na Studium Rolnicze Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale nauki tam nie rozpoczął z powodu wybuchu I wojny światowej. Wtedy ˝Hubal˝ starał się o przyjęcie do Legionów Polskich, jednakże uniemożliwiał to jego młody wiek, dlatego też postanowił przeprawić swoją datę urodzenia na spełniający wymagania rocznik. Po kryzysie przysięgowym jego II Brygada Legionów wraz z 2. Pułkiem Ułanów została przemianowana na Polski Korpus Posiłkowy. Udział Dobrzańskiego w buncie przeciwko traktatowi brzeskiemu zakończył się finalnym umieszczeniem go w obozie w Talabor, z którego postanowił uciec. Już po uzyskaniu przez Polskę niepodległości w wieku 21 lat ˝Hubal˝ brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej oraz polsko-bolszewickiej. Podczas walk we Lwowie został awansowany do stopnia chorążego, a także przejął dowództwo jednego ze szwadronów. Za okazane męstwo i czyny bojowe został później odznaczony czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, a także awansowany do stopnia porucznika. Jako 30-latek Henryk Dobrzański otrzymał rangę majora. Wpływ na ten awans miały prawdopodobnie stałe sukcesy na zawodach jeździeckich. To zaowocowało powołaniem go do grupy olimpijskiej w Centrum Wyszkolenia Kawalerii. Kiedy 17 września 1939 r. do Polski wkroczyła Armia Czerwona, ˝Hubal˝ należał do Rezerwowej Brygady Kawalerii. Po otrzymaniu informacji o kapitulacji Warszawy ogłosił swojemu oddziałowi, iż zamierza dotrzeć do Francji. Po dotarciu do Gór Świętokrzyskich zmienił jednak zdanie i postanowił pozostać w kraju, czekając na manewry aliantów. W tym czasie Dobrzański zaczął organizować konspiracyjne placówki ruchu oporu. Dzięki temu jego oddział stale się powiększał. Niebawem z 30 ludzi towarzyszyło mu 320 żołnierzy. Z rozkazu Związku Walki Zbrojnej ˝Hubal˝ musiał pomniejszyć swoją kompanię. Tym samym pozostało przy nim 75 zbrojnych. Kiedy na wiosnę 1940 r. Niemcy zaczęli aktywnie zwalczać polską partyzantkę, doszło do starć między oddziałem Dobrzańskiego a oddziałami wroga. Potyczkę udało się wygrać, jednakże Niemcy wymordowali ludność cywilną oraz spalili wiele wsi. 30 kwietnia 1940 r., po całonocnym marszu, podczas jednego z postojów pod Anielinem koło Opoczna mjr Henryk Dobrzański został ostrzelany z broni maszynowej. Po zmasakrowaniu jego ciała i wystawieniu go na widok publiczny zwłoki zostały wywiezione do Tomaszowa Mazowieckiego, a następnie pochowane w nieznanym miejscu. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Partyzanckim w Kielcach. Za honorową postawę, niebywałą odwagę oraz całokształt działalności wojskowej Henryk Dobrzański otrzymał pośmiertnie Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari, a także awansowany został do stopnia pułkownika. Dziękuję bardzo.