Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko koła w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o izbach rolniczych oraz niektórych innych ustaw. Wnioskodawcy w uzasadnieniu wskazują, że celem uchwalenia ustawy jest wprowadzenie nowych zasad przeprowadzania wyborów do walnego zgromadzenia izb rolniczych oraz wprowadzenie nowych zasad pozyskiwania środków finansowych na realizację ustawowych i statutowych zadań i celów izb rolniczych. Podkreślają przy tym słabość funkcjonowania samorządu rolniczego wynikającą z niskiej świadomości rolników o ich istnieniu, roli czy wykonywanych zadaniach. Koło Poselskie Wolni i Solidarni jako popierające działania na rzecz wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego i różnych form jego organizacji, w tym prawidłowego i niezależnego od władz państwowych funkcjonowania samorządów zawodowych, pozytywnie odnosi się do intencji, jakie stoją za procedowanym projektem. Trzeba jednak zauważyć, że wiele propozycji zmian w ustawie zostało poddanych konstruktywnej krytyce przez organizacje opiniujące projekt, w szczególności przez Związek Powiatów Polskich. Wymienię kilka najważniejszych. Po pierwsze, nowelizacja przewiduje, że bierne prawo wyborcze, prawo wybieralności ma członek izby rolniczej, który co najmniej od 3 lat zamieszkuje na obszarze sołectwa, w którym kandyduje. Taki zapis spowoduje, że każdorazowa zmiana miejsca zamieszkania będzie rodziła skutek w postaci utraty na okres 3 lat czynnego prawa wyborczego, nawet w sytuacji, w której dana osoba będzie cały czas członkiem tej samej izby. Zmiana miejsca zamieszkania w obrębie tej samej gminy następuje np. ze względu na zawarcie małżeństwa, przy czym nie ma to wpływu na prowadzenie działalności rolniczej. Po drugie, zejście do poziomu sołectw, jeżeli chodzi o przeprowadzanie wyborów do organów izb rolniczych. Choć jest ideą szczytną i mającą wzmacniać oddolność, nastręczać może poważnych problemów organizacyjnych, przede wszystkim ze względu na ogromne zróżnicowanie powierzchni i liczby mieszkańców sołectw. Najmniejsze liczą ok. 40-50 mieszkańców, a niektóre, te największe, po kilka tysięcy. Ma to swoje konsekwencje dla innych nowelizowanych przepisów. W najmniejszych sołectwach będzie problem ze spełnieniem kryterium poparcia kandydata na członka walnego zgromadzenia przez co najmniej 10 rolników zamieszkujących dane sołectwo. Istnieją bowiem sołectwa, w których mieszka mniej niż 10 rolników. Wiem, że wnioskodawcy złożą autopoprawkę w tym zakresie. Jest to dobre rozwiązanie, które zmierza do rozwiązania tego problemu, niemniej chciałbym zauważyć, że są również obszary wiejskie, które zostały włączone do gmin miejskich. Sam osobiście mieszkam w miejscowości, która niegdyś była osobną wsią, natomiast obecnie jest włączona do gminy miejskiej, typowo miejskiej, nawet nie miejsko-wiejskiej, tylko gminy miejskiej. Jedyną taką uroczystością, która świadczy o tym, że te tradycje wiejskie są kontynuowane, są dożynki gminne organizowane pod egidą miejscowej parafii. W tej sytuacji w naszej miejscowości nie byłoby możliwości, aby odbywały się wybory do izb rolniczych. To zdecydowanie wymaga wniesienia kolejnej poprawki. Chociaż rozumiem intencje wprowadzenia przepisów regulujących prowadzenie kampanii wyborczej w wyborach do izb, to dyskusyjne jest wprowadzenie obowiązku umieszczania ogłoszeń wyborczych w konkretnie wskazanych miejscach w formie katalogu zamkniętego, czyli na gminnych tablicach informacyjnych, w sklepach, na przystankach oraz na lokalnych stronach i w serwisach internetowych. Czy niezamieszczenie ogłoszenia chociażby w jednym z wymienionych miejsc nie będzie naruszeniem ustawy mogącym być argumentem do podważenia wyników głosowania? Dyskusyjne jest również zobligowanie sołtysa do przeprowadzenia wyborów w obrębie sołectwa, patrząc na jego pozycję ustrojową. Sołtys nie posiada aparatu urzędowego ani środków finansowych, które umożliwiłyby mu samodzielną realizację zadań publicznych. Dodać należy do tego fakt, że samo utworzenie sołectw przez gminy ma charakter fakultatywny. Wydaje się zatem, że zbyt pochopnie wnioskodawcy zrezygnowali z obecnej formuły uzależniającej liczbę wybieranych kandydatów do izb od powierzchni użytków rolnych oraz liczby osób zamieszkałych na danym terenie. Koło Poselskie Wolni i Solidarni jednak pozytywnie odnosi się do tej inicjatywy legislacyjnej. W związku z tym wnosimy o skierowanie projektu ustawy do dalszych prac w komisji sejmowej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)