Mówca: Krystyna Szumilas
Data: 2014-10-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dwa najważniejsze zadania, które są priorytetem tego budżetu, związane są z rodziną i inwestowaniem w edukację, w rozwój nauki. Bardzo dokładnie to widać w tym budżecie. Wsparcie rodziny to nie tylko dłuższe urlopy macierzyńskie czy większe ulgi podatkowe dla rodzin wychowujących dzieci, to też rozszerzenie opieki żłobkowej i przedszkolnej, obniżenie kosztów edukacji poprzez kontynuację programu przedszkoli za złotówkę i stopniowe wprowadzanie bezpłatnych podręczników dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów. Ten budżet to również inwestycja w nakłady na innowacyjność i wzrost konkurencyjności. W budżecie na rok 2015 zaplanowano większe o 690 mln zł nakłady na naukę, tj. wzrost o 10,2% w stosunku do roku 2014. Zaplanowano również większe o 904 mln zł nakłady na szkolnictwo wyższe, wzrost o 6%. Pozwoli to na wzrost wydatków państwa na naukę w relacji do PKB do 0,42% w roku przyszłym, w tym roku jest to na poziomie 0,39%. To bardzo wyraźny wzrost. Zatrzymam się najpierw na zadaniach związanych z rodziną, opieką nad najmłodszym dzieckiem. Jak państwo wiecie, od 2013 r. wprowadzany jest program dotyczący przedszkoli dla każdego dziecka w wieku od 3 do 5 lat. Od 1 września 2013 r. w wyniku tego programu rodzice płacą za każdą dodatkową godzinę nie więcej niż złotówkę. Przypomnę, że wcześniej cena za tę dodatkową godzinę w niektórych samorządach wynosiła prawie 4 zł. Program nie tylko obniża koszty udziału dzieci w edukacji przedszkolnej, ale również rozszerza ofertę przedszkolną. Od 1 września 2014 r. wszystkie dzieci 4-letnie będą miały prawo do wychowania przedszkolnego, a gmina każde zgłoszone dziecko będzie musiała przyjąć do przedszkola. Rozszerzanie opieki przedszkolnej nie odbywa się kosztem samorządów terytorialnych, od 2013 r. gminy uzyskują dotacje z budżetu państwa. W 2013 r. było to 505 mln zł, w 2014 r. ok. 1,5 mld zł. Dotacja jest zaplanowana również w budżecie na rok 2015, jest większa o 82 mln i będzie wynosiła powyżej 1600 mln zł. To realna pomoc dla gmin w organizacji edukacji przedszkolnej. W ramach budżetu widzimy również środki na rozszerzenie programu dotyczącego bezpłatnych podręczników. Przypomnę, że w tym roku bezpłatny podręcznik przygotowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej otrzymały dzieci rozpoczynające naukę w klasach pierwszych. W przyszłym roku taki bezpłatny podręcznik otrzymają dzieci uczące się w klasach drugich szkoły podstawowej. Dzieci z klas pierwszych będą korzystały z podręczników, które w tym roku zostały przekazane gminom. Rola ministerstwa edukacji nie kończy się tylko i wyłącznie na zapewnieniu podręczników najmłodszym uczniom. W roku 2015, we wrześniu bezpłatne podręczniki otrzymają również uczniowie czwartych klas szkoły podstawowej i pierwszych klas gimnazjów. Na ten cel w budżecie na rok 2015 przewidziano kwotę 290 mln zł, z czego w formie dotacji do gmin na zakup podręczników dla klas czwartych szkoły podstawowej i pierwszych gimnazjów trafi 183 mln zł, a na zakup ćwiczeń dla wszystkich dzieci, które otrzymają bezpłatny podręcznik, 81 mln zł. Mówiono także o subwencji oświatowej. Pan poseł Kowalczyk wyliczał i mówił o tym, że w tym roku szkolnym rozpoczęła naukę w szkole połowa rocznika dzieci 6-letnich, a od 1 września 2015 r. wszystkie dzieci 6-letnie będą uczestniczyły w edukacji szkolnej. Zastanawiał się pan poseł nad tym, czy subwencja oświatowa, która jest wyższa w tym roku o ponad 800 mln zł, pokryje koszty związane ze wzrostem zadań edukacyjnych gmin. Otóż gdyby pan poseł Kowalczyk dokładnie przeczytał i zapoznał się z materiałami związanymi z przygotowaniem budżetu i prognozami na przyszły rok, to na pewno zauważyłby, że z tytułu obniżenia wieku szkolnego jedynie nieznacznie wzrośnie liczba uczniów uczących się w systemie szkolnym w przyszłym roku, o jakieś niecałe 47 tys. uczniów, to jest poniżej 1% ogółu wszystkich uczniów uczących się w szkole. Po prostu niż demograficzny powoduje to, że z roku na rok liczba uczniów w szkołach maleje. Po raz pierwszy prawdopodobnie w 2015 r. będziemy mieli nieznaczny wzrost liczby uczniów, a dodatkowe 800 mln zł w budżecie to są środki, które zostaną rozdzielone pomiędzy gminy właśnie przede wszystkim z tytułu obniżenia wieku szkolnego. Warto też odpowiedzieć na pytanie, które padło z tej mównicy: Co z obniżeniem dochodów gmin z tytułu ulgi w podatku na dzieci? Otóż właśnie z tego tytułu część oświatowa subwencji ogólnej została powiększona o 23 770 tys. zł, to jest szacowany ubytek w dochodach gmin. Poprzez algorytm subwencji oświatowej te środki będą przekazywane gminom. Wydaje się, że ten mechanizm jest najbardziej sprawiedliwy, ponieważ ubytek dochodów dotyczy dzieci, a subwencja oświatowa jest kierowana do gmin w zależności od liczby dzieci uczących się w systemie. Skok cywilizacyjny nie jest możliwy bez inwestowania w naukę i edukację na poziomie wyższym. Ten budżet pokazuje, że inwestuje się w naukę i edukację na poziomie wyższym, tak jak powiedziałam, wzrost nakładów jest tutaj znaczący. Na jakie zadanie ten wzrost zostanie przeznaczony? Otóż wzrost funduszy na naukę pozwoli m.in. na wzmocnienie finansowe najlepszych jednostek naukowych ocenionych na A+. Jest ich w Polsce 37, w nich prowadzone są najbardziej innowacyjne projekty badawcze i pracują najlepsi naukowcy. Te środki na pewno spowodują, że te ośrodki będą wykorzystywały swój potencjał. Pieniądze zostaną przekazane również na sfinansowanie premii dla naukowców uzyskujących prestiżowe granty europejskie w programie ˝Horyzont 2020˝. Unia Europejska w latach 2014-2020 na badania naukowe przeznaczy rekordowy budżet 80 mld euro. Właśnie program ˝Horyzont 2020˝ zastępuje poprzednie ramowe programy i chodzi o to, żeby polscy naukowcy jak najwięcej z nich korzystali. Potrzebne jest również wykorzystanie tych nowoczesnych laboratoriów, centrów naukowych i aparatury badawczej, które powstały w obecnie kończącej się perspektywie finansowej. Część z tych środków będzie przeznaczona właśnie na to, aby potencjał, jaki mamy dzięki środkom z Unii Europejskiej, został jak najlepiej wykorzystany. I na koniec informacja dotycząca szkolnictwa wyższego: 1040 mln zł z przyszłorocznego budżetu trafi na trzeci etap podwyżek dla pracowników naukowych. Myślę, że inwestowanie w rodziny, edukację i badania naukowe jest ważne, dlatego ten budżet wart jest poparcia. Dziękuję. (Oklaski)