Mówca: Grzegorz Schreiber
Data: 2015-02-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Prowadzimy dzisiaj debatę o dwóch projektach zmian w Kodeksie wyborczym, o projekcie prezydenckim zawartym w druku nr 3084 i o projekcie poselskim przedstawionym w druku nr 3099. Moim zadaniem jest przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość co do obu tych projektów. Zanim to jednak uczynię, muszę przywołać smutne wydarzenie, które miało miejsce w Sejmie 5 i 6 grudnia 2014 r. Wówczas również rozpatrywaliśmy projekt zmian w prawie wyborczym, projekt mojego klubu, klubu Prawo i Sprawiedliwość. Z ust przedstawicieli koalicji rządzącej padały wówczas rozmaite fałszywe zarzuty wobec naszego projektu, powiedziałbym nawet, obraźliwe stwierdzenia wobec demokracji europejskiej. Zresztą dzisiaj poseł z Platformy również tak się wyraził. Wszystko to stało się tylko dlatego, że propozycje zmian przedstawił klub Prawa i Sprawiedliwości, klub, którego przedstawiciele ośmielili się sformułować zarzut dotyczący możliwości sfałszowania ubiegłorocznych wyborów samorządowych. Należało nas zatem ukarać i odrzucić projekt w pierwszym czytaniu, bez możliwości debaty w komisji. I tak też uczyniliście. Jak jednak wiemy, ziarno zasiane w ziemi nie umiera, tylko zmienia swoją postać. Pragnę poinformować Wysoką Izbę, że skoro Sejm odrzucił projekt, zwróciliśmy się bezpośrednio do Polaków o jego poparcie. Powstał komitet obywatelski ˝Uczciwe wybory˝ i rozpoczął zbieranie podpisów pod zdecydowanie szerszą wersją zmian w Kodeksie wyborczym, zawierającą również wszystkie wcześniej zgłaszane przez nas propozycje. Stąd też zdecydowaliśmy się dzisiaj wycofać z prac parlamentarnych dwa incydentalne projekty zmian prawa wyborczego. Zmiany, które proponowaliśmy w obu tych projektach, konsumuje w pełni projekt obywatelski. Dodam tylko jeszcze, że Komitet Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej ˝Uczciwe wybory˝ otrzymał już postanowienie marszałka Sejmu o jego utworzeniu. Pozostaje nam zatem zebranie 100 tys. podpisów. Biorąc pod uwagę olbrzymie poparcie społeczne, jakim się ten projekt cieszy, zebranie tych koniecznych 100 tys. podpisów nie stanowi problemu i na pewno przed kolejnym posiedzeniem Sejmu będziemy mieli tę formalność już dopełnioną. Chciałbym teraz powiedzieć o dwóch projektach, o których mamy dzisiaj rozmawiać. Przede wszystkim muszę z dużą satysfakcją odnotować, iż zawarto w nich rozwiązania proponowane wcześniej przez nas. W obu projektach są zmiany dotyczące upowszechniania wiedzy wśród wyborców o zasadach prawidłowego głosowania. W obu znajdujemy regulacje dotyczące materiału, z jakiego ma być wykonana urna, czyli chodzi tutaj o tę przysłowiową przezroczystą urnę. Cały nasz projekt, odrzucony przez PO-PSL, opierał się na zasadzie transparentności, stąd pozytywnie odnotowujemy propozycję wprowadzenia prawa możliwości do rejestrowania czynności obwodowej komisji wyborczej przez mężów zaufania, co ma miejsce w projekcie prezydenckim, czy też przez obligatoryjne zainstalowanie kamery w lokalu wyborczym. Wszystkie te rozwiązania znajdują się również w naszym projekcie obywatelskim. Tutaj na marginesie mogę tylko powiedzieć, że to, co tak bardzo oburzało klub PO, i co podnoszono jako podstawowy zarzut uprawniający do odrzucenia projektu Prawa i Sprawiedliwości, stanowiła właśnie ta obligatoryjność, jeżeli chodzi o pracę kamery w czasie głosowania w lokalu wyborczym. Dzisiaj przedstawiciel tego klubu nawet nie napomknął o tym, że propozycja takiej zmiany znajduje się również w projekcie SLD. Nie stanowi to już żadnej przeszkody w tym, aby dalej procedować. Słusznie, bo nad tym projektem należy procedować. Ja tylko pokazuję państwu, jak to wszystko zależy od tego, kto zgłasza projekt. Prawo i Sprawiedliwość zgłosiło - trzeba odrzucić, bo to antykonstytucyjne. Zgłosił inny klub - możemy o tym rozmawiać. Tak postępuje koalicja PO-PSL. Problemem, który poruszaliśmy niemal od pierwszych dni po wyborach, był kształt karty wyborczej i jego wpływ na zafałszowanie wyniku wyborów. Oba te projekty odnoszą się do tej sprawy, choć czynią to odmiennie. Prezydencki preferuje jednostronicową kartę wyborczą, choć dopuszcza tutaj pewien wyjątek, co nie do końca chyba spełnia oczekiwania tych, którzy właśnie tak widzieliby kartę wyborczą. Natomiast projekt poselski dopuszcza możliwość zastosowania książeczki, choć wprowadza się pewne ograniczenia, rozwiązania, które mają zabezpieczyć przed niezrozumieniem, jeśli chodzi o użycie tych książeczek wyborczych. Własną propozycję przedstawiamy w projekcie obywatelskim. Warto o tym oczywiście rozmawiać. Na poparcie zasługują też zmiany wpisujące tryb liczenia głosów do Kodeksu wyborczego. Dzisiaj to PKW ustala w drodze uchwały, w jaki sposób głosy mają być liczone. Pamiętam uchwały PKW z tych wyborów, komisja, owszem, poruszała tę kwestię i mówiła o wspólnym liczeniu głosów. Tyle tylko, że uchwały PKW, po pierwsze, były słabo znane członkom obwodowych komisji wyborczych, a po drugie, dzisiaj, kiedy się do nich odwołujemy i mówimy, że w ten sposób nastąpiło łamanie prawa, to sądy już nie chcą tego wysłuchiwać. Tak więc, krótko mówiąc, potwierdza to słuszność tego, że te zapisy trzeba wprowadzić do Kodeksu wyborczego, a nie bazować na tym, że mogą być one wprowadzone uchwałą PKW. Ciekawa propozycja zawarta w projekcie poselskim zakłada wprowadzenie obligatoryjnego obowiązku dwukrotnego liczenia głosów. Warto się jej przyjrzeć. Projekt prezydencki w tej mierze również porusza kwestię trybu liczenia głosów, ale czyni to w sposób zgoła ogólnikowy, mało szczegółowy, zdecydowanie słabiej to opisuje. W projekcie obywatelskim przedstawimy propozycję dotyczącą tego, jak ta procedura powinna wyglądać, i robimy to w sposób bardzo szczegółowy. Wysoka Izbo! Wielokrotnie zwracaliśmy uwagę, że zabrakło w protokołach informacji o przyczynach nieważności głosów. Oba projekty tę wadę usuwają. Ale warto w tym miejscu zatrzymać się choćby na chwilę i zapytać, jak do tego doszło, że nie mieliśmy i nie mamy zapisu w tym zakresie w Kodeksie wyborczym, dlaczego nagle z wersji, którą przyjął Sejm, w Senacie zapis o tym zniknął. Prześledziłem prace Senatu i nie znalazłem choćby cienia dyskusji na ten temat. Dlaczego? Ponieważ służby legislacyjne Senatu tak naprawdę wprowadziły w błąd parlament, informując, że oto przedstawiają poprawkę redakcyjno-legislacyjną, i tą poprawką redakcyjno-legislacyjną usunęły zapisy dotyczące informacji, które powinny być zawarte w protokole. Czy rzeczywiście tego typu zmiana może być traktowana jako zmiana legislacyjno-redakcyjna? Czy był to błąd wynikający z czyjejś niewiedzy? Oczywiście, powiecie zaraz, że to spiskowa teoria. Ale czy nie było to przygotowanie już do działań nie do końca zgodnych z prawem, które zamierzano dzięki temu podejmować? Naprawdę w taki błąd trudno, Wysoka Izbo, uwierzyć. (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Sam nie wierzy w to, co mówi.) Wróćmy do projektów. Niemal wszystkie omówione przeze mnie propozycje zmian są zbliżone do tych, które od dawna, bo część z nich już po wyborach do Parlamentu Europejskiego, zgłaszaliśmy. Zgłaszał je mój klub, klub Prawo i Sprawiedliwość. Chcemy więc o nich dalej merytorycznie rozmawiać, choć nasze propozycje - i muszę powiedzieć, że duży niepokój budzi ten fakt -spotykają się z agresywnym atakiem przedstawicieli koalicji rządowej. Tak jest zarówno w stosunku do propozycji z projektu poselskiego, co jeszcze można zrozumieć, jak i z projektu prezydenckiego. Jak już mówiłem, w obu projektach znajdujemy wymóg dokładnego informowania wyborców o sposobach, ale także o terminach ustalania i adresach siedzib okręgowych komisji wyborczych. Tymczasem przedstawiciel PO poseł Mariusz Witczak tak o tym mówił: Dodatkowe informowanie wyborcy jest kompletnie zbędne. Gmina musi przyjąć uchwały o całej siatce komisji obwodowych, wojewoda musi je ogłosić w dzienniku urzędowym. I tutaj nie ma żadnego problemu z dostępnością informacji. Po co informować wyborcę w takiej mierze? To są słowa przedstawiciela PO. (Poseł Mariusz Witczak: Sprostowanie.) A co do propozycji dotyczącej przezroczystości urny wyborczej polityk PSL poseł Eugeniusz Kłopotek tak grzmi, Wysoka Izbo: Przecież to są propozycje ze Wschodu, z Moskwy, panie prezydencie. Czym to się skończy? Jak tam odbywają się wybory przy przezroczystych urnach? Tak mówił poseł PSL. Oczywiście, pozostaje mieć nadzieję, że dla przedstawicieli koalicji PO-PSL nie ma znaczenia wartość merytoryczna propozycji legislacyjnych, tylko to, kto te propozycje zgłasza. To jest dla nich ważne. Oczywiście, zacytowani przeze mnie przedstawiciele PO-PSL mówili o projekcie PiS, ale przecież, jak wykazałem wcześniej, te konkretne zapisy merytorycznie są tożsame z tamtymi. Pozostaje więc mieć tylko nadzieję, że choć zgłosił je wcześniej klub Prawa i Sprawiedliwości, to teraz, gdy zostały zgłoszone przez prezydenta, oba kluby potulnie zmienią zdanie i będą jednak głosowały za nimi. (Poseł Eugeniusz Kłopotek: Oj, mylisz się.) Na zakończenie muszę powiedzieć także o tym, co nas różni, bo jednak są różnice między obu tymi projektami. Nawet w tych zmianach, które, jak tutaj wykazałem, są zgodne z kierunkiem, z zasadami, które uważamy za ważne, są różnice dotyczące sposobu rozwiązania spraw. Nie miejsce tutaj, żeby przywoływać wszystkie sprawy, wymienię tylko jedną kwestię, a mianowicie podam przykład związany z rejestrowaniem przebiegu czynności przez OKW, przez mężów zaufania, z tym, co w projekcie prezydenckim się znajduje. Projekt prezydencki mówi tylko i wyłącznie o tym, co ma być po zamknięciu lokali wyborczych. My uważamy, że powinny te prace być prowadzone przez cały czas, a już na pewno, nawet przyjmując tę logikę, której wykładnię tutaj usłyszeliśmy, na godzinę przed otwarciem lokali wyborczych. To przecież są też ważne czynności komisji wyborczej, że przygotowuje lokal, przygotowuje karty. Skoro one po wyborach mają być rejestrowane, to mogą być również przed nimi, nawet jeżeli Wysoka Izba uznałaby, że rejestrowanie tego, co się dzieje pomiędzy, jest niemożliwe. Wysoka Izbo! Takich różnic jest więcej. Już nie chcę o tych drobnych różnicach w tej chwili mówić. Natomiast co do dwóch propozycji prezydenckich i jednej poselskiej powiem, że na pewno mój klub ich nie poprze. Projekt poselski proponuje zmianę systemu liczenia głosów z d’Hondta na Sainte-Laguë. Nie widzimy specjalnie argumentów za powrotem do rozbicia Sejmu, co miało miejsce choćby w pierwszej jego kadencji. A zatem nie znajdujemy żadnych argumentów za tym, żeby to przyjąć. Natomiast w propozycjach prezydenckich nasz sprzeciw budzi zmiana dotycząca usankcjonowania tzw. sędziowskiego składu PKW. Uważamy, że te zapisy są wręcz sprzeczne z prawem europejskim. O to może zapytam, bo czas mi się powoli kończy, w sekwencji pytań w takim razie przedstawiciela prezydenta, jak to jest możliwe, że popieracie państwo propozycje, które są sprzeczne z prawem europejskim. Nie możemy także zgodzić się (Dzwonek), to też wymaga dłuższego wywodu, z dopuszczeniem przedstawiciela wójta tak mocno umocowanego w komisji obwodowej. Tej propozycji też, Wysoka Izbo, nie poprzemy. Podsumowując... (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Eugeniusz Tomasz Grzeszczak)