Mówca: Maria Nowak
Data: 2012-06-13 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przed tygodniem w Katowicach uczestniczyłam w pogrzebie Konstantego Wolnego, śląskiego działacza narodowego na rzecz polskości Górnego Śląska, pierwszego marszałka Sejmu Śląskiego. W tym roku, w zasadzie już za kilka dni, będziemy uroczyście obchodzić 90. rocznicę przyłączenia części Górnego Śląska do odradzającej się Rzeczypospolitej, rocznicę pierwszych wyborów do Sejmu Śląskiego, a w tym właśnie dziele wielką rolę odegrał właśnie Konstanty Wolny. W bieżącym roku mija również 135 lat od daty jego urodzin, a Sejmik Województwa Śląskiego ogłosił rok 2012 Rokiem Konstantego Wolnego. Konstanty Wolny to szczególna postać w historii naszego regionu i Polski. Prawnik z wykształcenia, polityk i społeczny działacz angażujący się w tworzenie organizacji niepodległościowych, propolskich i chrześcijańsko-demokratycznych. Od szkoły średniej poprzez studia i dalszą pracę polityczną jego losy zawsze splatały się z losami Wojciecha Korfantego. Razem działali w nielegalnym Towarzystwie Akademików Ślązaków, Towarzystwie Demokratyczno-Narodowym, Stronnictwie Polskim i chrześcijańskiej demokracji. Podczas plebiscytu 1921 r. został on zastępcą Wojciecha Korfantego, plebiscytowego komisarza, a potem przewodniczył samorządowej komisji opracowującej Statut Organiczny Województwa Śląskiego i stał się współautorem tego aktu normatywnego określającego kształt i zasady funkcjonowania autonomii województwa śląskiego. Brał udział w pracach przygotowawczych w Genewie, poprzedzających podpisanie tam 15 maja 1922 r. umowy polsko-niemieckiej o podziale Górnego Śląska. Zamieszkał w Katowicach, gdzie otworzył kancelarię adwokacką, został posłem Sejmu Śląskiego i jego pierwszym marszałkiem. Funkcję tę pełnił przez trzy kadencje. Był inicjatorem założenia biblioteki sejmowej, która później przekształciła się w Bibliotekę Śląską, był mecenasem sztuki, kultury i sportu, publicystą, prezesem Automobilklubu Śląskiego. Został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. We wrześniu 1939 r. musiał uciekać przed Niemcami, dotarł do Lwowa, gdzie zmarł w 1940 r. w wieku 63 lat i został pochowany w grobowcu ojców jezuitów na cmentarzu Janowskim we Lwowie. W tym roku po ekshumacji szczątki Konstantego Wolnego zostały przewiezione do Katowic, gdzie 6 czerwca po uroczystej mszy św. w katedrze Chrystusa Króla w Katowicach pochowano je na cmentarzu przy ul. Francuskiej. Inicjatorem sprowadzenia zwłok do Polski był wnuk marszałka, również Konstanty. Jego dziadek spoczął w głównej alei cmentarza, nieopodal grobów dyktatora Wojciecha Korfantego i pierwszego wojewody śląskiego Józefa Rymera. To był ważny, historyczny moment dla Górnego Śląska. Po 72 latach, w 90. rocznicę przyłączenia części Górnego Śląska do Polski, w uroczystej wojskowej asyście spoczął w Katowicach wielki Ślązak, którego celem życia stała się idea przywrócenia tej ziemi Polsce. Był i jest Konstanty Wolny przykładem, że bycie Ślązakiem idzie w parze z byciem polskim patriotą. Dowiódł tego całym swoim życiem, stając się obok Wojciecha Korfantego ikoną polskiego Śląska. Wszystkim, którzy przyczynili się do tego, by sprowadzono ciało i by mógł odbyć się pogrzeb w Katowicach, z tego miejsca wyrażam słowa podzięki i uznania. Symboliczny powrót marszałka do Katowic został zrozumiany jako lekcja historii dla współczesnych mieszkańców Śląska. To także przypomnienie znaczenia słów ˝mąż stanu˝, bo właśnie mężem stanu był na pewno Konstanty Wolny, polityk myślący na pokolenia naprzód, oddany sprawie państwa, tworzący historię. Działał, gdy idea niepodległego polskiego Śląska była nielegalna i ścigana. Kiedy stała się faktem, u szczytu swojej politycznej drogi, po 13 latach sprawowania funkcji marszałka Sejmu Śląskiego świadomie zrezygnował z kolejnego kandydowania, uznając, że demokracja wymaga odstąpienia stanowiska innym. Nie myślał ani o osobistych korzyściach, ani o karierze za wszelką cenę. (Dzwonek) Ta postawa, zachowania godne męża stanu mogą być wzorem dla naszych współczesnych polityków, dla nas wszystkich. Dziękuję bardzo.