Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2025-08-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Stanowisko Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga. Z uwagą i poparciem odnosimy się do projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim, druk sejmowy nr 610. Projekt ten stanowi istotny krok właśnie w kierunku wzmacniania jednostek pomocniczych, w szczególności sołectw, oraz zwiększania udziałów mieszkańców w działaniach samorządów. Wprowadzenie możliwości tworzenia młodzieżowych rad jednostek pomocniczych, art. 5b, to ważny sygnał dla młodnego pokolenia, które zyska przestrzeń do angażowania się w sprawy lokalne. Popieramy zwiększenie uprawnień przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych, np. wprowadzenie możliwości zawierania umów związanych z mieniem komunalnym czy utworzenie konwentu przewodniczących jako organu opiniodawczo-doradczego. Te zmiany sprzyjają większej samodzielności i odpowiedzialności sołtysów oraz innych liderów lokalnych. Szczególną uwagę zwracamy na zmiany w ustawie o funduszu sołeckim. Fundusz sołecki od lat jest skutecznym narzędziem wspierającym lokalne inicjatywy, szczególnie na obszarach wiejskich, małomiasteczkowych, gmin miejsko-wiejskich, gdzie potrzeby mieszkańców często wymagają szybkich i celowanych działań. Podniesienie procentowego zwrotu wydatków - jak już dzisiaj usłyszałem, na razie zostało to wycofane - byłoby krokiem w dobrym kierunku, by zwiększyć dostępność środków na zadania poprawiające jakość życia mieszkańców sołectw. Środki te są niejednokrotnie drożdżami dla ciekawych pomysłów, realizacji marzeń - od małych środków do wielkich projektów. Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga uznaje zasadność projektu, dostrzegamy jednak konieczność doprecyzowania niektórych zapisów. Po pierwsze, wprowadzenie obligatoryjności funduszu sołeckiego może stanowić obciążenie dla budżetów mniej zamożnych gmin. Proponujemy, by rozważyć mechanizmy wspierające takie gminy, np. poprzez dodatkowe dotacje na realizację tego obowiązku, co pozwoli zachować zasadę samodzielności finansowej samorządu. Chodzi tutaj o dotacje państwa. Po drugie, zwracamy uwagę na potrzebę doprecyzowania zakresu uprawnień przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych. Przy zawieraniu umów, art. 48 ust. 1b, potrzebne są jasne wytyczne dotyczące zabezpieczenia interesów gminy, np. poprzez wymóg konsultacji z odpowiednimi służbami prawnymi gminy, tak aby zminimalizować ryzyko formalnych uchybień. Po trzecie, popieramy stanowisko Młodzieżowej Rady m.st. Warszawy oraz Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych w kwestii konieczności doprecyzowania zadań młodzieżowych rad jednostek pomocniczych. Proponujemy, by w przepisach wyraźnie wskazano możliwość kierowania przez młodzieżowe rady zapytań i wniosków do organów wykonawczych oraz zapewniono ich przedstawicielom wsparcie w postaci zwrotu kosztów podróży związanych z działalnością statutową. Klub Parlamentarny PSL popiera kontynuację prac nad projektem ustawy, doceniając jego potencjał we wzmacnianiu roli sołtysów, młodzieżowych rad oraz partycypacji obywatelskiej. Apelujemy o uwzględnienie naszych uwag, które mają na celu zapewnienie równowagi między nowymi obowiązkami gmin a ich możliwościami finansowymi, oraz dokładne określenie kompetencji organów jednostek pomocniczych. Wierzymy, że po doprecyzowaniu zapisów projektu ten przyczyni się do dalszego rozwoju samorządu terytorialnego, naszych małych ojczyzn, w Polsce. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)