Mówca: Adam Cyrański
Data: 2022-07-06 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko odnośnie do projektu ustawy o zmianie ustawy o rezerwach strategicznych, zawartego w druku nr 2414. Projekt wpłynął do Sejmu wczoraj, 5 lipca 2022 r., po godz. 20. Do projektu nie załączono żadnych opinii ani ekspertyz, a z uzasadnienia wynika, że nie przewiduje się poddania projektu konsultacjom publicznym z uwagi na konieczność pilnego procedowania nad nim w związku z toczącą się tuż za naszą granicą wojną. Prace komisji odbyły się w dwóch trybach: niejawnym, kiedy minister Dworczyk argumentował cel wprowadzenia ustawy w proponowanym kształcie, oraz jawnym, kiedy odbyło się jedyne formalne głosowanie. Jeżeli zgadzamy się z argumentacją przedstawioną w trybie niejawnym, to ciężko jest zgodzić się z brzmieniem proponowanego tekstu ustawy, ponieważ może ona być wykorzystywana do nadużyć np. przez ministrów tego rządu przeciwko premierowi, a przede wszystkim w obchodzeniu zapisów ustawy o finansach publicznych. Poprawki zgłoszone w projekcie ustawy zakładają wprowadzenie dwóch nowych dróg likwidacji rezerw materiałowych. Dotyczą one tylko rezerw nieobjętych Rządowym Programem Rezerw Strategicznych nabytych w oparciu o szybkie decyzje związane z dynamicznymi sytuacjami na rynku gospodarczym międzynarodowym. W ostatnim czasie forma takich działań znajduje uzasadnienie ze względu na dynamiczne zmiany na arenie geopolitycznej. Należy wskazać, iż procedowane zapisy mają na celu uproszczenie procedur, jednak z istoty działania może wynikać zagrożenie utraty kontroli i odpowiedzialności osób decydujących o szybkich działaniach w obrębie handlu np. surowcami. Pierwsza ścieżka likwidacji ma miejsce, gdy likwidowana rezerwa w istocie stanowiłaby produkt związany z funkcjonowaniem gospodarki czy kluczowy z perspektywy zaspokajania podstawowych potrzeb obywateli. Druga z nich to konieczność udzielenia pomocy i wsparcia podmiotom prawa międzynarodowego publicznego ze względu na potrzebę ochrony bezpieczeństwa i obronności państwa polskiego. Decyzyjność o tworzeniu rezerw poza Rządowym Programem Rezerw Strategicznych utrwalona zostaje w obrębie prezesa Rady Ministrów oraz organów władzy wykonawczej, tworząc tym samym obręb zamknięty dla wdrażania tych rozwiązań bez nadzoru. W trakcie prac komisji zobowiązano się do wprowadzenia do ustawy obowiązku składania co pół roku sprawozdań z prac w oparciu o ustawę w proponowanym brzmieniu przed Komisją Administracji i Spraw Wewnętrznych, co zostało uczynione. Dziękujemy. Należy przypomnieć, że poprawiana ustawa weszła w życie 1,5 roku temu, warte podkreślenia jest to, że za każdym razem - w trybie pilności, bez żadnych opinii i analiz. To nie jest profesjonalne ani odpowiedzialne. Pierwotna wersja budziła kontrowersje związane z obchodzeniem przepisów o zamówieniach publicznych. Okazuje się, że apetyt rośnie w miarę jedzenia i przydałoby się jeszcze więcej swobody. Tą ustawą rząd wprowadza kolejne mechanizmy maskujące transparentność jego działań. Do tej pory Prawo i Sprawiedliwość wykorzystywało rezerwy strategiczne przede wszystkim do działań PR-owych, dlatego nie wierzymy w słuszne intencje tej ustawy. Na każdym kroku chodzi tylko o to, żeby obejść finanse publiczne. Uważamy, że w tym przypadku, choć ustawa być może jest potrzebna, ciężko jest zaufać temu rządowi w tak newralgicznym aspekcie jak obchodzenie ustawy o finansach publicznych. Trzeba jasno i wyraźnie powiedzieć, że ta ustawa otwiera furtkę do kolejnych, delikatnie mówiąc, niekrystalicznych posunięć rządu. Wszystkie procedury, zarówno jawne, jak i niejawne, mające związek z dobrem obywateli, powinny być rzetelnie rozliczane. Dziękuję. (Oklaski)