Mówca: Spraw Wewnętrznych Jacek Cichocki
Data: 2012-11-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Cieszę się i dziękuję panu posłowi za to, że dwa razy w swoim wystąpieniu podkreślił, że zależy mu na rozpoczęciu poważnej debaty. Chcę zapewnić, że to, co teraz powiem, też traktuję dopiero jako jej rozpoczęcie, dlatego że wczoraj w środku dnia za granicą dowiedziałem się o oczekiwaniu państwa posłów na przedstawienie takiej informacji. Tak więc chciałbym tylko się usprawiedliwić, że miałem na to kilka godzin. Temat jest na tyle poważny, że należy dużo poważniej, także długofalowo się nim zajmować, a nie tylko załatwić to dwoma dziesięciominutowymi wystąpieniami z mojej strony czy czyjejkolwiek. Tak się też złożyło, i to też, muszę powiedzieć, było dla mnie symptomatyczne, że akurat wiadomość o tym, że państwo poprosiliście o tę informację dzisiaj w Sejmie, dotarła do mnie w Londynie na posiedzeniu grupy G6, czyli sześciu ministrów spraw wewnętrznych największych państw Unii Europejskiej, akurat po sesji z udziałem przedstawiciela Stanów Zjednoczonych pani sekretarz Napolitano poświęconej radykalizacji, i to poświęconej radykalizacji w dwóch wymiarach. Od pewnego czasu przestajemy w tym gronie rozmawiać tylko o radykalizacji islamskiej i wynikającym z niej zagrożeniu terrorystycznym, ale mówimy też właśnie o zagrożeniach związanych z radykalizacją nastrojów rodzimych obywateli w danych krajach. Oczywiście tragiczne wydarzenia w Norwegii w zeszłym roku przyczyniły się do tego szczególnie, ale ten problem obserwowany jest w Europie i za oceanem. O tym właśnie rozmawialiśmy. Chcę powiedzieć, że jeden główny wniosek, który z tego wynikał - akurat siedzieliśmy w gronie ministrów spraw wewnętrznych - był taki, że żeby przeciwdziałać radykalizacji, żeby realizować plan prewencji, nie można robić tego tylko metodami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, bo to jest tak naprawdę już ściganie. To znaczy, że Policja, w naszym przypadku przede wszystkim ABW, w innych przypadkach inne służby specjalne, jest - i ma do tego instrumenty - od ścigania tych, którzy już popełniają przestępstwa. Natomiast rozumiem, że panu posłowi i nam wszystkim chodzi o to, i po to jest ta debata, żeby zastanowić się, co zrobić, żeby takich osób było jak najmniej. To znaczy, żeby tych, którzy już się tego dopuszczają, skutecznie wyśledzić i ukarać, ograniczając ilość osób, które temu ulegają. I tu chciałbym powiedzieć, że nasze oceny, że taka prewencja jest potrzebna, są zgodne. Zaraz po Euro 2012, gdy zakończyliśmy z sukcesem zabezpieczanie tej imprezy, miałem okazję rozmawiać na ten temat. Teraz mogę powiedzieć wprost, obawialiśmy się również różnego rodzaju incydentów o takim podłożu, które byłyby oczywiście kompromitujące i bardzo niedobre dla wizerunku naszego państwa na świecie. Już nie tylko niepokoiłyby nas, ale także wystawiałyby nam świadectwo wobec gości. W związku z tym zaraz po Euro 2012 rozmawialiśmy na ten temat w gronie ministrów. Było to związane z wnioskiem pełnomocnik rządu do spraw równego traktowania pani Agnieszki Kozłowskiej-Rajewicz, która po swojej poprzedniczce jeszcze z poprzedniej kadencji, pani minister Radziszewskiej, odziedziczyła Radę do spraw Przeciwdziałania Dyskryminacji Rasowej, Ksenofobii i związanej z nimi Nietolerancji. Pani minister Kozłowska-Rajewicz miała taką refleksję, że ta rada na czele z pełnomocnikiem i kilkoma urzędnikami niższej rangi nie ma dużej siły przebicia. Po naszej rozmowie, najpierw z panią pełnomocnik, a potem z kilkoma ministrami, zdecydowaliśmy o tym, żeby zwrócić się do pana premiera z tym, żeby podnieść rangę tej rady i uczynić z niej realne miejsce, w którym będzie można dyskutować i koordynować działania poszczególnych ministrów i wypracowywać na przykład takie plany prewencji, o jakich państwo w swoim wniosku wspominacie. Chcę powiedzieć, że kończy się proces legislacyjny związany z wydaniem przez pana premiera zarządzenia, które ma powołać radę o podobnych zadaniach. Zadania są tam bardzo ładnie zapisane, tylko o wyższej randze. Na czele tej rady stanie Michał Boni, minister administracji i cyfryzacji w rządzie, ponieważ on, także w podziale zadań związanych z ustawą działową, ma kompetencje dotyczące różnego rodzaju problemów związanych z wyznaniami i mniejszościami narodowymi. To jest jemu przypisana kompetencja, ale do tej rady jako wiceprzewodniczący wejdę z jednej strony ja, będzie także minister sprawiedliwości, czyli organy ścigania, z drugiej strony będą ministrowie pracy i edukacji, ponieważ jeżeli mówimy o planie prewencji, to przede wszystkim trzeba zacząć, i z tym się zgadzam, od uświadamiania i uwrażliwiania ludzi na te przypadki, nawet wtedy, kiedy mogą one na początku wyglądać, to jest złe słowo, niewinnie, nieszkodliwie, nawet gdzieś w szkole czy na podwórku. Znamy to pewnie z naszych doświadczeń. Dlatego wydaje się nam, że dopiero takie międzyresortowe gremium, powołane rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów, będzie miało odpowiednie umocowanie i środki, żeby kompleksowo podejmować się rozwiązywania takich problemów. Przypomnę jeszcze raz, to rada już na poziomie ministrów, oczywiście z grupami roboczymi. Nazwa chyba odpowiada intencji pana posła, tak jak Rada do spraw Przeciwdziałania Dyskryminacji Rasowej, Ksenofobii i związanej z nimi Nietolerancji. Mam nadzieję, że jeszcze przed końcem tego roku rada zostanie powołana i odbędzie się pierwsze jej posiedzenie. Będę chciał - i zaraz po jej powołaniu będę to postulował - żeby powstała przy niej stała grupa robocza, która będzie odnotowywała wszelkie incydenty, które zachodzą w Polsce w tym obszarze, oraz później śledziła działania, które są podejmowane przez poszczególne organy, bo to nie zawsze są działania, które mają charakter śledczy czy opierają się o prokuratora. To są często incydenty, w przypadku których z różnych powodów nie rozpocznie się normalnego śledztwa, bo na przykład ciężko znaleźć dowody albo ktoś na końcu nie złoży zawiadomienia do prokuratury, ale jednak incydent miał miejsce. Coś z tym trzeba zrobić. Na pewno będę chciał, żeby taka grupa tam powstała i żeby to na poziomie rządowym funkcjonowało. Na szczęście nie jest tak, panie pośle, szanowni państwo, że nic się w dziedzinie przeciwdziałania dzisiaj w Polsce nie dzieje. Jako minister spraw wewnętrznych mam upoważnienie, żeby w tym momencie mówić tylko w moim imieniu, bo tak jak mówię, nawet nie miałem czasu skonsultować tego z moimi kolegami. Wszyscy jesteśmy, proszę mi wierzyć, w dużym zabieganiu i rozjazdach, ale jeżeli będzie takie oczekiwanie, a rozumiem, że pewnie tak, bo zapowiedział pan, że to jest rozpoczęcie debaty, myślę, że warto o tym porozmawiać. Warto porozmawiać o działaniach na poziomie edukacyjnym i na poziomie tak zwanych wykluczonych, co jest obszarem działania ministra pracy. Nie dotyczy to jednak tylko pracy, ale w ogóle całej tej pomocy społecznej, w której widać także te zjawiska. Jeżeli chodzi o ściganie, to chcę powiedzieć, że takimi dwoma służbami, które powołane są do ścigania przestępstw także związanych z zachowaniami rasistowskimi, ksenofobicznymi, zwłaszcza tam gdzie dochodzi do propagowania treści faszystowskich, symboli z tym związanych itd., są Policja i Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Policja nie zajmuje się tylko eskortowaniem. Mamy tutaj na sali pana komendanta Rokitę, który nadzoruje cały pion kryminalny. Odnośnie śledztw, to zaraz znajdę dane i powiem państwu powiem dokładnie. W 2011 r. prokuratura w całym kraju prowadziła 323 postępowania w sprawie przestępstw rasistowskich lub ksenofobicznych, co stanowi w sumie niewielki procent, jeżeli chodzi o wszystkie postępowania. Akty oskarżenia zostały sformułowane w 40 postępowaniach. Zapewne trzeba to rozwinąć, natomiast coś się jednak w tym obszarze dzieje. Chcę też powiedzieć, że jak państwo pamiętacie, mamy dwa wydarzenia, jedno z przedwczoraj. Dotyczy ono tego człowieka, który został zatrzymany i co do którego potwierdzono zamiar przygotowywania zamachu na konstytucyjne organy państwa. (Dzwonek) To też jest osoba, której poglądy i inspiracje są jasno zdefiniowane. Kończy mi się czas. Mogę jeszcze dwie minuty?