Mówca: Aldona Młyńczak
Data: 2017-06-20 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Platformy Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 1624. Projekt nowelizacji dotyczy materii objętej wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i próbuje je zrealizować poprzez dostosowanie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych do trzech wyroków Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt P 17/10, z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt K 36/12, i z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt K 60/13. Jednak projekt zawiera także regulacje w zakresach, w których Trybunał Konstytucyjny nie zgłaszał uwag, i te są najbardziej kontrowersyjne. Ogólnie mówiąc, zmiany realizujące wyroki Trybunału Konstytucyjnego są zawsze pozytywne, gdyż usuwają niepewność prawną, natomiast szczegółowe rozwiązania należą zawsze do ustawodawcy. Postaram się pokrótce je opisać. Otóż zmiany w zakresie art. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowią konsekwencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 60/13, w którym Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że członkami spółdzielni mogą być osoby, które mają interes w postaci zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, czyli którym przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo odrębnej własności lub ekspektatywa odrębnej własności lokalu. Ta zmiana wydaje się nie budzić wątpliwości, jest bowiem konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Można zastanawiać się tylko nad tym, skąd 4-letni okres członkostwa dla założycieli, które w razie nieustanowienia prawa do lokalu wygasa, i dlaczego akurat 4 lata. Zmiany w zakresie art. 11 są natomiast konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 36/12. Zmiany te regulują dotychczasowe problemy w sytuacjach, w których po zwolnieniu mieszkania lokatorskiego sam lokal mieszkalny nie podlega zbyciu w drodze przetargu. Otóż w obecnej ustawie ten przypadek akurat rzeczywiście został pominięty i istotną kwestią jest uregulowanie prawne takich sytuacji. Ważne jest także, iż te uregulowania występują w ustawie, a nie tylko w statucie, i dotyczą zasad rozliczenia z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego będącego ekwiwalentem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w sytuacji, kiedy lokalu nie można zbyć. Natomiast nie do końca zrozumiałe pozostają niektóre inne zapisy. Przede wszystkim nigdzie nie ma wskazania, co z takim opróżnionym lokalem spółdzielnia ma zrobić. Czasem to wynika z innych przepisów, a czasem nie, np. kiedy lokale wybudowane są z udziałem środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego. Niejasny jest także ust. 2 6 dotyczący warunku wniesienia wkładu mieszkaniowego i zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, o którym mowa w ust. 2. A więc konieczne są dalsze prace nad projektem. Zmiana natomiast w zakresie art. 48 ustawy to konsekwencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 27/10, który poprzednią regulację uznał za niezgodną z art. 64 ust. 1 konstytucji z racji naruszenia prawa własności spółdzielni. Rozwiązanie jest więc mniej korzystne dla uprawnionych, ale zgodne z konstytucją. Zmiana ta reguluje bowiem kwestię mieszkań zakładowych, które zostały przejęte przez spółdzielnie mieszkaniowe. Do tej pory najemca miał wyłącznie obowiązek spłaty zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu, a więc nie można mówić, że ta sprawa nie była uregulowana, bo była uregulowana. Teraz natomiast nowela wprowadza zmianę i dodaje do poprzedniej należności konieczność spłaty kosztów poniesionych przez spółdzielnię tytułem nakładów koniecznych, w przypadku gdy spółdzielnia nabyła budynek nieodpłatnie, lub też wpłaty kwoty określonej przez zarząd spółdzielni, wynikającej ze zwaloryzowanej według wartości rynkowej ceny nabycia budynku, w przypadku gdy spółdzielnia nabyła budynek odpłatnie. Niestety w projekcie są także pewne kruczki prawne, w zakresie których Trybunał Konstytucyjny nie zgłaszał uwag. Chodzi mi w szczególności o projektowany art. 93a Prawa spółdzielczego, który jest kolejnym etapem umacniania centralizmu demokratycznego przez obecną władzę. Zmiana bowiem polega na wprowadzeniu jednego słowa, które zmienia cały sens tego artykułu i prawa jako takiego. Zasadnicza różnica jest taka, że w § 2 jest mowa nie o przypadku naruszenia prawa, ale o przypadku podejrzenia naruszenia prawa, a to jest zasadnicza różnica, bo jak wiadomo, podejrzenia mogą być zawsze, szczególnie jeśli ktoś ma podejrzliwą naturę. Zmiana ta wprowadza nadzwyczajne uprawnienia dla ministra, który w przypadku samego już podejrzenia naruszenia prawa może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji. Wydaje się to wielce niewłaściwe. (Dzwonek) W związku z tym klub Platforma Obywatelska wnioskuje o przekazanie projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych do dalszego procedowania w Komisji Infrastruktury. Dziękuję. (Oklaski)