Mówca: Jerzy Borkowski
Data: 2013-02-07 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niewątpliwą przyjemność i zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy Ruchu Palikota o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, druk nr 962. Ustawa ta ma dwa zasadnicze cele. Pierwszym celem jest skrócenie terminu zwrotu nadpłaconej części podatku VAT przez urzędy skarbowe z 60 dni do 30 dni, a w przypadku pewnej szczególnej kategorii podatników, którzy nie wykonali w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowania na terenie kraju, termin ten powinien być skrócony do 60 dni. Na dzień dzisiejszy jest to termin 180 dni. Drugą znaczącą zmianą w proponowanej przez Ruch Palikota ustawie jest zabranie kompetencji naczelnikowi urzędu skarbowego w taki sposób, aby nie miał on możliwości przedłużania tego terminu w żadnym wypadku. Wysoka Izbo! Nie stanowi żadnej tajemnicy, że dziś państwo nie jest przyjazne dla podatnika. Dowodem na to niech będzie choćby nawet wczorajszy dzień, kiedy Ruch Palikota procedował nad swoją ustawą o zwrocie pracownikom za L4. Proponowaliśmy, aby to ZUS płacił od pierwszego dnia za L4, a nie pracodawca. O dziwo, dostaliśmy w głowę od Platformy Obywatelskiej, bo zaproponowała ona odrzucenie tego wniosku od razu. Nie wiem, czy Platforma nie chce pomagać przedsiębiorcom, nie chce rozwoju przedsiębiorstw, nie chce rozwoju gospodarczego. Nie rozumiem tej decyzji. Dlatego też chciałbym w tym miejscu już dzisiaj zaapelować o bardziej ludzkie podejście do pracodawców, bo jak wiemy, jest ich ponad 2 mln i dają zatrudnienie milionom osób, a mamy bezrobocie w wysokości 13%. W sporządzonym pod auspicjami Banku Światowego rankingu Doing Business, określającym, jak łatwo w danym kraju prowadzi się działalność gospodarczą, Polska jest na 60. miejscu. Jest to szósta dziesiątka. Jesteśmy zaraz za takim potentatem gospodarczym jak Ruanda. Prowadzenie firmy w Polsce napotyka bowiem na wiele przeszkód. Szczególnie uciążliwe są obciążenia natury fiskalnej. W kategoriach obciążeń fiskalnych Polska plasuje się na 114. miejscu, zaraz za Jemenem. Każdy, kto był przedsiębiorcą lub rozmawiał z przedsiębiorcami, wie, że nasze miejsce w tym rankingu jest w pełni zasłużone. Takie mamy dzisiaj prawo dla przedsiębiorców. Polskie urzędy skarbowe często koncentrują bowiem swoją działalność na szczegółowych kontrolach przeprowadzanych u małych i średnich przedsiębiorców, wykazując daleko idącą pobłażliwość dla wielkich korporacji finansowych. W projekcie ustawy, którą mam przyjemność państwu zaprezentować, znosimy jedną z realnych barier prawa podatkowego, która jest szczególnie uciążliwa zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wniesiony przez Ruch Palikota projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług ma bowiem na celu zapewnić, że maksymalnie w ciągu 30 dni urzędy skarbowe będą dokonywać zwrotu nadpłaconego podatku VAT. By osiągnąć to zamierzenie, proponujemy odpowiednią modyfikację art. 87 ustawy o VAT. W pierwszej kolejności skracamy termin określony w ust. 2 tego artykułu. Zgodnie z proponowanym przez nas nowym brzmieniem tego przepisu zwrot różnicy pomiędzy kwotą podatku naliczonego a kwotą podatku należnego będzie miał miejsce nie w ciągu 60 dni, tak jak wspomniałem, lecz w ciągu 30 dni. Skracamy nadto termin określony w art. 87 ust. 5a ustawy o podatku od towarów i usług. Termin ten dotyczy zwrotu kwoty podatku naliczonego tym podatnikom, którzy nie wykonali w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych na terenie kraju. Tak jak wspomniałem na wstępie, chcemy, aby ten termin był skrócony ze 180 dni do 60 dni. Jednak proponowane przez nas zmiany natury legislacyjnej nie polegają wyłącznie na zmianie numerów i liczb w poszczególnych ustępach art. 67 ustawy o VAT. Wraz z nowym określeniem terminów wprowadzamy bowiem odpowiednie gwarancje służące temu, że terminy te będą przestrzegane. Dlatego też wprowadzamy czytelną regułę, iż urząd skarbowy nie będzie miał absolutnie żadnych możliwości przedłużania tych terminów. Obecnie bowiem zgodnie z treścią art. 87 ust. 2 naczelnik urzędu skarbowego może w pewnych przypadkach przedłużyć termin zwrotu, jeżeli w jego opinii zasadność zwrotu podlega kontroli przedsiębiorcy. Praktyka stosowania prawa wykazała, że przepis ten służył temu, by dowolnym pretekstem uzasadniać opieszałość działania administracji podatkowej. W opinii urzędu skarbowego prawie w każdej sytuacji zasadność zwrotu podatku VAT wymaga dodatkowej weryfikacji, w dodatku najlepiej kilkumiesięcznej. Usuwamy więc z ustawy wszystkie te przepisy, które stwarzają organom podatkowym pretekst do opieszałego działania. Analizując projekt od strony techniczno-legislacyjnej, wspomnieć jeszcze należy, iż konsekwencją wprowadzenia zmiany polegającej na odebraniu urzędom skarbowym możliwości przedłużania terminu zwrotu podatku VAT jest uchylenie instytucji zabezpieczenia majątkowego, które w przypadku przedłużenia terminu zwrotu przez urząd skarbowy podatnik mógł złożyć w celu szybszego zwrotu VAT. W związku z tym, że termin zwrotu podatku VAT nie będzie mógł być w żadnym wypadku przedłużony, instytucja odpowiedniego zabezpieczenia majątkowego traci rację bytu. Wszystkie te szczegółowe zmiany legislacyjne, które przed chwilą omówiłem, służą stworzeniu 100-procentowej gwarancji, że bezwzględnie w każdym wypadku nadpłacony podatek VAT będzie zwracany nie później niż po 30 dniach od daty złożenia odpowiedniego wniosku w tej sprawie. Dlaczego uważamy, że jest to aż tak ważne? Po pierwsze, należy pamiętać o tym, że pieniądze z tytułu nadpłaconego podatku VAT to pieniądze, które niesłusznie trafiły do Skarbu Państwa. Sądzimy, że pieniądze te nie powinny bezczynnie leżeć na kontach urzędów skarbowych, ale jak najszybciej muszą wrócić do przedsiębiorców. Po drugie, uważamy, że wprowadzenie postulowanej przez nas zmiany będzie służyć temu, iż uda się zbudować zaufanie obywateli do organów państwa, organów podatkowych, organów władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja, w której pod pretekstem kontroli urząd skarbowy nie dokonuje w odpowiednim czasie zwrotu podatku VAT, nie buduje zaufania podatnika do instytucji państwowych. Dzięki proponowanym zmianom urząd skarbowy będzie musiał w każdej sytuacji dokonać zwrotu VAT w 30-dniowym terminie. Należy również stwierdzić, że za postulowanymi przez nas, przez Ruch Palikota, zmianami w ustawie o podatku VAT przemawia szereg argumentów natury ekonomicznej. Uważamy, że pieniądze, które przedsiębiorcy uzyskają z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku VAT, mogą być później reinwestowane w rozwój przedsiębiorstwa, a co za tym idzie w rozwój gospodarczy i likwidację bezrobocia. Sądzimy, że dzięki tak wprowadzanym zmianom dojdzie do poprawy płynności finansowej przedsiębiorstw. Obecnie wielu przedsiębiorców, zwłaszcza małych i średnich, często działających na granicy rentowności, boryka się z zatorami płatniczymi, dlatego też jest to bardzo, bardzo ważna sprawa. Przedsiębiorcy, którzy nie otrzymują na czas należności od nieuczciwych kontrahentów, mają problem z wypłatą własnych zobowiązań, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do ruiny przedsiębiorstw, a nawet bankructwa firm, które często są firmami rodzinnymi i jedynymi źródłami utrzymania. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Konkludując, przytoczę i przypomnę pięć argumentów przemawiających za słusznością naszego projektu: argument moralny, argument propaństwowy, argument ekonomiczny oraz prawnoporównawczy. Jak wspomniałem wcześniej, argument moralny: pieniądze z tytułu nadpłaconego podatku VAT niesłusznie leżą na kontach urzędów skarbowych. Argument propaństwowy: sytuacja, w której pod pretekstem kontroli urząd skarbowy nie dokonuje w odpowiednim czasie zwrotu podatku VAT, nie buduje zaufania podatnika do instytucji państwowych. Dzięki proponowanym zmianom urząd skarbowy będzie musiał zwrócić VAT, a podatnik będzie bardziej ufny. Argument ekonomiczny. Pieniądze, które przedsiębiorcy uzyskają z wcześniejszego zwrotu nadpłaconego podatku, będzie można, jak wspomniałem wcześniej, reinwestować i rozwijać firmę. Wspomnę tu również o argumencie prawno-porównawczym, który jest też ciekawą informacją. Według danych OECD przytaczanych przez Ministerstwo Gospodarki zwrot podatku VAT we wskazanych poniżej państwach - przytoczę to państwu - jest w czasie znacznie krótszym niż w Polsce. Widać więc, że nasze zmiany spowodują szereg pozytywnych skutków natury społecznej i ekonomicznej. Chcę przy tym podkreślić, że w naszym projekcie nie proponujemy rozwiązań, które by były nierealne do zrealizowania. Warto podkreślić, że w innych państwach Unii Europejskiej zwrot nadpłaconego podatku VAT jest znacznie szybszy. I tak na przykład w Austrii jest to 28 dni, w Danii - 21 dni, w Finlandii - 14 dni, w Irlandii - 10 dni, a w Estonii - wiemy, jak rozwija się gospodarka Estonii - jest to tylko 5 dni, gdy urząd skarbowy zwraca podatnikowi niesłusznie nadpłacony VAT. Te dane, myślę, świadczą dobitnie, że idziemy w dobrym kierunku. Dlatego też liczę, że zgodzicie się państwo z naszym postulatem, by właśnie z tych dobrych wzorców korzystać. Namawiam więc wszystkich państwa do poparcia naszego projektu, na co szczerze liczę. Bardzo dziękuję.