Mówca: Kamila Gasiuk-Pihowicz
Data: 2017-09-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Omawiamy dzisiaj sprawozdanie z działalności Krajowej Rady Sądownictwa, ale trzeba także umieć nazwać rzeczy po imieniu. Dzisiaj tak naprawdę należałoby przedstawić sprawozdanie z ataku obecnego rządu na KRS i na wolne sądy. KRS i sądy znalazły się po prostu na celowniku PiS-u. To potwierdziła także niedawna afera, trwająca teraz, afera bilbordowa, pełna kłamliwych i nierzetelnych wiadomości. Ostatni rok jest tak naprawdę jak raport z linii frontu. Właśnie na tym froncie PiS powoli wykańcza polską demokrację, ale także państwo prawa. Ostatnią ofiarą mogą być jednak, mówiąc wprost, prawa i wolności każdego zwykłego obywatela, człowieka. Wysoka Izbo! Pierwszy cios PiS-u w KRS i sądy to ok. 850 sędziów, którzy nie orzekają z winy Ministerstwa Sprawiedliwości. W Polsce z winy Ministerstwa Sprawiedliwości na 10 tys. sędziów aż ok. 850 nie orzeka. Prawie 1/10 sędziów nie orzeka z winy Ministerstwa Sprawiedliwości, w tym ponad 0,5 tys. etatów sędziowskich jest po prostu nieobsadzonych z winy Zbigniewa Ziobry. Powodem jest właśnie brak obwieszczenia o wakacie, które właśnie Ministerstwo Sprawiedliwości powinno wydać, a nie wydaje. Bez tego KRS nie może rozpatrzyć i ocenić kandydatów na sędziów. A jeśli już ministerstwo rozpoczyna procedurę powołania sędziów, to przewleka ją w nieskończoność. Jak wynika z danych przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa, np. w przypadku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku pierwsza decyzja o przydzieleniu etatu była podjęta przez ministerstwo po 91 dniach. Potem samo obwieszczenie podpisano w ministerstwie dopiero po dalszych 298 dniach. Czynności organizacyjne, które leżą po stronie ministerstwa, zajęły więc ponad rok. Przez prawie 400 dni Zbigniew Ziobro obsadzał jeden wolny sędziowski etat. Ponadto znaczna część sędziów, którzy mogliby orzekać, jest jednak oddelegowana do pracy np. w Ministerstwie Sprawiedliwości. Jak wynika z danych przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa, na koniec sierpnia w Polsce było aż 162 oddelegowanych sędziów. Co więcej, wskutek zmian ustawy o ustroju sądów powszechnych sędziowie dodatkowo będą mogli być oddelegowywani do kancelarii prezydenta i do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. PiS zamiast do orzekania, tam, gdzie sędziowie są potrzebni, tak naprawdę kieruje sędziów na jakieś wakacje pod palmami na egzotycznych placówkach. A do tych wszystkich nieobsadzonych etatów, do sędziów w delegacjach dochodzą jeszcze etaty, które są zabrane z sądów. Wysoka Izbo! Co w praktyce oznacza zabranych 850 etatów sędziowskich? Co to oznacza, że 850 sędziów nie orzeka? Otóż prawie identyczna liczba sędziów pracuje w bardzo dużej apelacji poznańskiej. Rozpatrzyli oni w samym 2016 r. ponad 1,1 mln spraw. Natomiast w całej Polsce zaległości sądów za I półrocze wyniosły 2,5 mln spraw. Oznacza to, że obsadzenie wszystkich etatów i skierowanie do orzekania wszystkich sędziów pozwoliłoby na likwidację wszystkich zaległości w sądach w 2 lata. Tak więc można postawić jasną diagnozę: dzisiaj największa przeszkoda w sprawnym działaniu sądów ma imię i nazwisko - to Zbigniew Ziobro. Jeśli więc chcemy usunąć zaległości w polskich sądach, to pierwszym krokiem powinno być usunięcie pana Zbigniewa Ziobry z funkcji ministra sprawiedliwości. Wysoka Izbo! Drugi cios PiS-u, który jest wymierzony w Krajową Radę Sądownictwa i sądy, to są właśnie projekty upartyjniające Krajową Radę Sądownictwa. To miał być blitzkrieg przeciwko wolnym sądom. Dzięki protestom dziesiątków tysięcy ludzi na ulicach polskich miast właśnie ten plan, póki co, się nie powiódł. Ale plan jest prosty, żeby nie powiedzieć, wręcz prostacki. Najpierw PiS chce przejąć kontrolę nad Krajową Radę Sądownictwa, przerywając wbrew konstytucji obecną kadencję i wybierając rękoma polityków właśnie nowy, posłuszny partii rządzącej skład. Potem, po przejęciu Krajowej Rady Sadownictwa, chce obsadzić właśnie 0,5 tys. etatów sędziowskich osobami wiernymi partii i prezesowi. Widzimy właśnie na przykładzie Trybunału Konstytucyjnego, jak kończy się takie obsadzanie instytucji państwa przez przedstawicieli obecnego rządu, jak mówił o sobie jeden z sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego w kontekście trwających wciąż w pałacu prezydenckim prac nad ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa trzeba powiedzieć wprost, gdzie są konstytucyjne granice ewentualnych zmian. Po pierwsze, złamaniem konstytucji będzie przerwanie kadencji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa. Konstytucja w art. 187 ust. 3 mówi wprost, że kadencja wybranych członków Krajowej Rady Sądownictwa trwa 4 lata. Jeśli pan prezydent chce przerwać kadencję obecnych członków Krajowej Rady Sądownictwa, to powinien złożyć projekt zmian, ale konstytucji, a nie projekt zwykłej ustawy. Po drugie, złamaniem konstytucji będzie przekazanie politykom kompetencji do wyboru członków sędziów Krajowej Rady Sądownictwa. To oznaczałoby wprost złamanie m.in. art. 10 konstytucji, który gwarantuje trójpodział władzy, czyli artykułu, który gwarantuje, że jeśli pan Zbigniew Ziobro albo inny polityk PiS-u będzie chciał wsadzić do więzienia swojego prywatnego wroga, to właśnie taką sprawę rozpatrzy niezawisły sąd, a nie kolega albo osoba zależna od pana Ziobry. Trzeba pokreślić, bo to jest bardzo ważne, że legalnego wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa zgodnie z polską konstytucją mogą dokonać wyłącznie sędziowie. I takie są także europejskie standardy przedstawiane m.in. przez Europejską Sieć Rad Sądownictwa. W odniesieniu do różnych informacji, które napływają z Pałacu Prezydenckiego, należy podkreślić, że każdy zapis o wyborze członków Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm, niezależnie od tego, czy to będzie większość 3/5, czy 2/3 głosów, to nadal będzie zmiana, która będzie łamała wprost przepisy konstytucji. Wysoka Izbo! Należy w tym miejscu podkreślić, że jest wiele środowisk prawniczych i eksperckich, które apelowały m.in. do pana prezydenta o zmianę dotychczasowego kursu. Wskazywano przy tym konstruktywne propozycje, np. przedstawiony przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich ˝Iustitia˝ projekt zmiany ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Przypomnijmy, że projekt Stowarzyszenia Sędziów Polskich ˝Iustitia˝ m.in. zakładał, że członków Krajowej Rady Sądownictwa wybierać mieliby sędziowie w bezpośrednich wyborach, a nie politycy, jak to proponował PiS, zakładał możliwość zgłaszania kandydatów do rady nie przez marszałka Sejmu, ale chociażby przez grupę 2 tys. obywateli, rzecznika praw obywatelskich, Naczelną Radę Adwokacką czy grupę sędziów. Ten projekt zakładał także stopniowe uzupełnienie stanowisk członków rady w miarę upływu poszczególnych kadencji, nie zaś wygaszenie kadencji wszystkich obecnych członków rady. Niestety wydaje się, że prace, które obecnie trwają w Pałacu Prezydenckim nad nową ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa, zmierzają w tym samym kierunku, co pierwotny projekt przedstawiony przez pana Ziobrę, przez PiS, i zmierzają w kierunku po prostu położenia łapy na KRS przez polityków partii rządzącej. Wysoka Izbo! Wreszcie trzeci cios PiS-u w wojnie przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa i sądom to brak konsultacji ustaw, które zmieniają polski wymiar sprawiedliwości. I obowiązkiem, i dobrym zwyczajem przez wiele lat pozostawało konsultowanie projektów ustaw regulujących kwestie wymiaru sprawiedliwości z Krajową Radą Sądownictwa. Dziś takich konsultacji praktycznie brak. Wobec KRS-u i sędziów obecna władza prowadzi politykę faktów dokonanych. Nie ma żadnych konsultacji ustaw. Ustawy albo nie są przesyłane w ogóle do konsultacji, albo zostawia się na nie minimalny czas, czasem dosłownie kilka dni. Co więcej, obecny minister sprawiedliwości pan Zbigniew Ziobro praktycznie nawet nie przychodzi na posiedzenia KRS. 1,5 roku i tylko dwa razy wziął udział w posiedzeniach Krajowej Rady Sądownictwa. Wysoka Izbo! Z tych wszystkich przytoczonych faktów, statystyk i informacji wyłania się obraz idealnego, wymarzonego sądu dla obecnej władzy. Jest to sąd bierny, mierny, ale wierny partii. I nie ma tam nawet cienia szansy na poprawę sprawności sądów. Nawet partia rządząca o tym nie mówi. Na szczęście ten mierny, bierny, ale wierny partii sąd to wciąż jest tylko groźba dla obywateli, a nie jeszcze nasza rzeczywistość. I my jako Nowoczesna sięgniemy po wszystkie przewidziane prawem możliwości, by ta groźba nigdy się nie ziściła. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Głos z sali: Brawo!)