Mówca: Krzysztof Głuchowski
Data: 2016-07-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W tych dniach podnosimy niezwykle istotną kwestię dotyczącą upamiętnienia ludobójstwa dokonanego na polskich obywatelach przez zbrodniarzy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów na Wołyniu. Wysoka Izbo! Od 20 lat przy Krzyżu Katyńskim w Łukowie społeczność, samorządy lokalne, także Łukowskie Towarzystwo Regionalne im. Jana Stanisława Majewskiego organizują uroczystości patriotyczno-religijne ku czci pomordowanych na Wschodzie. Uroczystości te licznie gromadzą kombatantów, młodzież, mieszkańców, władze, nawet przedstawicieli Polonii. Łatwiej nam jest, bo dziś z symbolami narodowymi i religijnymi możemy swobodnie, w zadumie celebrować narodową pamięć, wspominać często bezimiennych bohaterów, którzy zostali bestialsko zamordowani przez zbrodniarzy na Wschodzie. I tak jest w wielu innych miejscach. Ale czy to wystarczy? Czy nie jest potrzebny akt prawny, który by honorował te wydarzenia? Możemy pochwalić się zasłużonymi znawcami tej historii, chylę czoło przed panem Zbigniewem Pasikiem, panem Ryszardem Grafikiem, panem Tadeuszem Milewskim, panem Markiem Okoniem, są również inni, młodsi. Można powiedzieć, że ta polska karta historii cieszy się dużym zainteresowaniem wśród młodszego pokolenia. Jednak świadomość tamtej tragedii jest wciąż zbyt niska. Z badań socjologicznych wynika, iż zaledwie ok. 40% naszego społeczeństwa słyszało o tamtych wydarzeniach, o pomordowanych na Wschodzie. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele, począwszy od pomijania tego bardzo trudnego tematu w edukacji, a skończywszy na jego nieobecności w kulturze masowej. Kolejny problem to fakt, że nagłaśnianie wiedzy o rzezi wołyńskiej podobno przeszkadza w dialogu polsko-ukraińskim. Jak to zrozumieć, skoro już w 1987 r. w Watykanie dialog ten podjęli kardynał Józef Glemp i arcybiskup Myrosław Lubaczywśkyj? Po powstaniu niepodległej Ukrainy wspomniany dialog jest kontynuowany, ale i różnie oceniany. Nie da się ukryć, że wspomnienie krwawej niedzieli na Wołyniu, tej z 11 lipca 1943 r., nie jest łatwe dla nas, Polaków, potomków czy żyjących rodzin pomordowanych, pragnących nazwać prawdę po imieniu. Jednakże fakty są takie, że to Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów podjęła decyzję o czystkach etnicznych na Wołyniu, czyli eksterminacji polskiej ludności, która od XV w. żyła tam w zgodzie z ludnością pochodzenia ruskiego, żydowskiego i innymi grupami etnicznymi. Do dzisiaj badacze rzezi wołyńskiej mają kłopoty z dokładnym ustaleniem ilości ofiar tej potwornej zbrodni. Z imienia i nazwiska znamy ok. 65 tys. osób, natomiast szacuje się, że w czystkach etnicznych w Galicji Wschodniej i na Wołyniu zginęło w latach 1941-1944 blisko 120 tys. Polaków. Lista miejscowości, gdzie zamordowano bestialsko najwięcej naszych rodaków w 1943 r. na Wołyniu, jest długa, wypada wymienić kilka: Orzeszyn, Poryck, Dominopol, Gurów, Sądowa, Wygranka, Gucin, Stasin, Zamilcze, Kisielin, Nowiny, Suchodoły itd., itd. Nazwy miejscowości są polskie. Mordy rozprzestrzeniły się nawet na Lubelszczyznę, skąd pochodzę. W związku z tym zadajemy sobie pytania: Co rząd polski zamierza uczynić, by pamięć o tamtych tragicznych wydarzeniach przetrwała? Czy jest projekt popularyzowania rzetelnej wiedzy historycznej na ten temat w Polsce, krajach sąsiednich, Europie i świecie? Jak zachęcić młodzież do podejmowania tego, by ten temat w nauce teraz obowiązywał? Czy mamy szanse dotrzeć do wszystkich dowodów i śladów tej zbrodni? Wysoka Izbo! Nie możemy pozwolić, by ludobójstwo było dalej usprawiedliwiane, a zbrodniarze byli uznawani za bohaterów narodowych. Dopóki nie będzie uznana prawda historyczna o ludobójstwie z lat 1939-1945 na Wołyniu, nie będzie prawdziwego pojednania. Nad czym osobiście ubolewam. Dziękuję za uwagę.