Mówca: Michał Gramatyka
Data: 2026-01-21 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! 12 lat, zdaje się 12 lat i kilka miesięcy to był najdłuższy tymczasowy areszt zastosowany w historii polskiego prawa karnego. To był środek zabezpieczający, to nie była kara, to nie była kara antycypacyjna. Jesteśmy w czołówce europejskich państw pod kątem stosowania tymczasowych aresztów. Tymczasowe areszty stosowane są bez realnego udziału obrońcy w sprawie, często bez dostępu do akt, bo takiego dostępu do akt nikt nie udziela. Często bez realnego uzasadnienia, bo postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wydane przez sąd przecież nie wymaga uzasadnienia, uzasadnienia natomiast wymaga odmowa wydania takiego postanowienia. Areszt sam w sobie karą nie jest. Są dziesiątki sytuacji, kiedy tymczasowo aresztowany nie doczeka skazania, kiedy w jego sprawie mamy do czynienia z umorzeniem postępowania albo np. z uniewinnieniem. Ta sytuacja nie jest normalna. Prawo karne nie jest po to. Oczywiście kara powinna być bezwzględna, kara powinna być nieuchronna, natomiast istotą prawa karnego nie jest jego opresyjność. Państwo powinno być stanowcze, ale nie opresyjne. Tymczasowe aresztowanie samo w sobie nie może być karą antycypacyjną. Nie może być tak, że izolujemy człowieka na długie miesiące, a przy okazji organom ścigania nie do końca się chce, nie do końca są zmotywowane, żeby zbierać materiał dowodowy w terminie. Tymczasowe aresztowanie jest po to, żeby ten materiał dowodowy zebrać, żeby przygotować dowody, przygotować fazę postępowania sądowego i potem wystąpić i doprowadzić do skazania. W Polsce 2050 Szymona Hołowni stoimy na stanowisku, że wolność jest wartością nadrzędną. W omawianych projektach zwracamy uwagę na to, że wreszcie pojawia się realna kontrola sądowa. Sąd nie może być bezrefleksyjną pieczątką dla wniosku prokuratora. Sąd musi wnikliwie badać, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki, np. przesłanki mataczenia. To rzeczywiście jest duża szansa dla kolegów występującego tutaj posła PiSu, bo w znaczący sposób polepsza ich sytuację procesową, ale to tak zupełnie na marginesie. Nie powinno dochodzić do sytuacji, w której obrońca walczy de facto z duchem, bo nie zna kluczowych akt, na podstawie których jego klient traci wolność. To przecież jest fundament prawa do obrony. Obrońca musi mieć kompleksową wiedzę o wszystkich okolicznościach, na podstawie których podejmowane są decyzje procesowe. Widzimy w tych projektach próbę uporządkowania procedur, tak aby wyeliminować słynną polską specjalność, specjalność 8 lat rządów PiS-u, areszty wydobywcze. Nie tylko 8 lat rządów PiS-u. Za poprzednich rządów szanownych państwa również taka praktyka wychodziła. Sytuacje, w których państwo bierze obywatela na przetrzymanie, licząc, że w izolacji, odcięty od rodziny, odcięty od prawnika, w końcu pęknie i zacznie mówić. Budujemy nowoczesne państwo. Nowoczesne państwo to jest takie, które potrafi sprawnie przeprowadzić śledztwo, wykorzystać technologię, cyfryzację, sprawność biegłych, a nie tylko kraty w oknach. Popieramy oczywiście kierunek tych zmian, bo te zmiany przywracają zachwianą równowagę pomiędzy siłą państwa a wolnością jednostki. Będziemy w dalszym ciągu te projekty popierać. Liczy się konkret i bezpieczeństwo Polaków. Bezpieczeństwo rozumiane również w taki sposób, że człowiek w starciu z machiną państwa nie jest z góry skazany na porażkę. To jest element przywracania praworządności. To jest nie tylko hasło, ale to poprawa sytuacji podsądnych, realna praktyka sądowa. Bardzo dziękuję. (Oklaski)