Mówca: Jerzy Borkowski (wypowiedź niewygłoszona)
Data: 2012-03-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W dzisiejszym oświadczeniu chciałbym poruszyć sprawę rent dla wdów po górnikach, którzy zginęli podczas pracy w kopalniach na Śląsku. Dożywotnia renta powinna przysługiwać wszystkim wdowom i wdowcom, niezależnie od zawodu. Ale wdowy górnicze powinniśmy potraktować wyjątkowo, ponieważ podczas ostatniej reformy systemu emerytalnego niesłusznie zniesiono ten ich przywilej. Ich dzieci są pełnoletnie, a one mają po czterdzieści kilka lat - o kilka lat za mało, by w myśl nowych przepisów nadal dostawać świadczenie po zmarłym mężu, za dużo, by znaleźć godziwą pracę i wypracować sobie jakąkolwiek sensowną emeryturę. Precyzyjnej liczby wdów, których mężowie zginęli w pracy i które nie mają prawa do renty rodzinnej, nie zna nikt. Nawet Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który renty przyznaje, nie prowadzi statystyk na temat złożonych i odrzuconych wniosków. Urzędnicy wiedzą jedynie, że w 2009 r. przyznali 577 świadczeń rodzinnych należących się osobom, których najbliżsi ponieśli śmierć na skutek wypadku w pracy. Dane za 2010 r. nie zostały jeszcze zebrane. Wdowy próbują liczyć się same, zwłaszcza te, których mężowie pracowali w górnictwie lub służbach mundurowych. Im jest łatwiej niż np. wdowom po pracownikach budowlanki, w ich branżach działają prężnie związki zawodowe. Rentę od ZUS mogą otrzymywać wdowy, które w chwili śmierci męża skończyły 50 lat, były niezdolne do pracy lub wychowywały dziecko. Prawo do renty mają także te wdowy, które pięćdziesiątkę przekroczą w ciągu pięciu lat od śmierci męża lub od osiągnięcia pełnoletniości przez dzieci. Większość z nich te wymagania spełnia, są jednak takie, które do otrzymania świadczenia nie kwalifikują się. Nie tylko wdowy po górnikach walczą o swoje prawa. Organizują się też wdowy po policjantach, którzy zginęli na służbie. Od momentu powstania Policji w 1990 r. było ich ponad 120. ZUS traktuje je tak samo jak wszystkich ubiegających się o renty rodzinne. Muszą przejść przez tzw. sito kwalifikacyjne. Podobnie jest z wdowami po strażakach, ratownikach górskich czy pracownikach BOR-u. One również chciałyby otrzymywać renty rodzinne niezależnie od wieku, z mocy prawa, a nie z litości. W tragicznych wypadkach w kopalniach giną górnicy. Tylko w zeszłym tygodniu zmarł 26-letni ciężko ranny górnik w wyniku silnego wstrząsu, do którego doszło 8 marca w kopalni Marcel w Radlinie na Śląsku. Wdowy bez świadczeń po zmarłych górnikach to nie jest duża grupa osób - w tej chwili to około 70 pań, może więcej. Jakie państwo polskie zostawia te osoby bez żadnej pomocy? Górnicy, rozpoczynając pracę w tym zawodzie, ciężką ryzykowną pracę pod ziemią, zgadzają się na to, że ryzykują własne życie, ale nie zgadzają się na to, że ich rodziny pozbawione będą środków do życia. Prawo jest wadliwe i należy je zmienić, dlatego wspólnie ze związkiem zawodowym ˝Sierpień 80˝ postanowiliśmy złożyć do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności z konstytucją przepisów z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dotyczy to właśnie górniczych wdów. W tej sprawie również złożymy projekt noweli ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zakładający m.in., że wdowy po górnikach będą mogły pobierać rentę rodzinną bez względu na wiek i stan zdrowia, ponieważ według mnie aktualny stan prawny pozbawił część wdów po górnikach rent rodzinnych i jest to niesprawiedliwe, aspołeczne i krzywdzące.