Mówca: Genowefa Tokarska
Data: 2016-01-27 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko co do sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy budżetowej według druków nr 146 i 194. Przedkładany przez komisję projekt budżetu na 2016 r. jest oparty na dobrych podstawach finansów publicznych i gospodarki, jakie otrzymał obecny rząd po wygranych wyborach jesienią ubiegłego roku. Część opisowa budżetu zawiera wiele sformułowań podkreślających, że Polska jest, była pozytywnie postrzegana przez inwestorów zagranicznych, pozytywnie oceniana przez agencje ratingowe, a rozwój gospodarczy Polski wyraźnie przyspieszał i wynosił kolejno w 2013 r. 1,7% PKB, w 2014 r. 3,4%. Podobnie planowane było jesienią na ten rok. Okazało się, że było lepiej, wynosił on 3,6%. Plan na 2016 r. to 3,8% PKB. Kilka miesięcy wystarczyło, by ocena ta stała się nieaktualna i nieadekwatna odnośnie do przedkładanego budżetu. Uchwalane najczęściej nocą przez partię rządzącą liczne ustawy, bez niezbędnych opinii, ocen czy kalkulacji, sprzeczne z zasadami konstytucji, demokracji i wolności, zdecydowały, że ocena budżetu na 2016 r. nie może być pozytywna, a wręcz przeciwnie: budżet ten jest kontrowersyjny i niezwykle ryzykowny. Przestaliśmy po prostu jako kraj być wiarygodni. Poluzowana reguła wydatkowa, zmanipulowany budżet za rok 2015 zwiększający deficyt budżetu roku ubiegłego o 3,6 mld i planowane zwiększenie deficytu na rok bieżący o kolejne 4,76 mld powodują, że następuje wzrost długu publicznego, co jest bardzo źle postrzegane przez inwestorów, rynki finansowe i agencje ratingowe. Poprzez zwiększenie deficytu na 31 grudnia 2016 r. do kwoty 54 740 mln zł wzrasta dług publiczny do 924 mld zł, a także wzrosną więcej niż proporcjonalnie koszty obsługi tego długu i generalnie wzrasta ryzyko finansowe. Wiele instytucji analitycznych już dziś wylicza, że ten okres kilku miesięcy rządów PiS-u kosztuje nas, Polaków, nawet kilkaset milionów złotych. W odniesieniu do licznych przedwyborczych obiecanek PiS-u budżet roku bieżącego zawiera kwotę 17 mld na finansowanie programu ˝Rodzina 500+˝ oraz wprowadzenie bezpłatnych leków dla osób, które ukończyły 75. rok życia. Projekt budżetu nie uwzględnia natomiast obiecywanego podwyższenia kwoty wolnej od podatku. Jest to zagadnienie dość istotne, i to nie ze względu na obietnice PiS-u, ale dlatego, że dotyczy to kwestii podnoszonej w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał wskazał, że kwota wolna od podatku ustalona poniżej kosztów egzystencji jest niezgodna z prawem. Dość charakterystyczną cechą budżetu są stosunkowo wysokie wydatki na sferę socjalną. Obok wspomnianych już bezpłatnych leków dla osób po 75. roku życia oraz programu ˝Rodzina 500+˝ są zabezpieczone środki na zadania przyjęte do realizacji przez poprzedni rząd. Wśród tych zadań należy wymienić: zwiększenie o ponad 2 mld wynagrodzeń zamrożonych od 2010 r., 1,4 mld jako środki na jednorazowe dodatki pieniężne dla emerytów i rencistów, środki na świadczenia rodzinne, w tym mechanizm ˝złotówka za złotówkę˝, a także tzw. kosiniakowe, to jest świadczenie rodzicielskie wypłacane matkom, które urodziły dziecko, będącym bezrobotnymi, studentkami, rolniczkami, wypłacane przez okres 12 miesięcy w wysokości po 1000 zł, program dotyczący Karty Dużej Rodziny, środki na przedszkola i żłobki, środki na program Senior-WIGOR. Cechą projektu budżetu państwa jest to, że zakłada się pokrycie tych zwiększonych wydatków socjalnych nowymi podatkami i jednorazowymi dochodami niepodatkowymi. Dochody niepodatkowe ogółem stanowią ważną pozycję budżetu i wynoszą 35 930 mln zł, co oznacza ponadtrzydziestoprocentowy wzrost w stosunku do prognozowanego wykonania w 2015 r. W kwocie tej mieszczą się jednorazowe wpłaty sztucznie przesunięte z roku ubiegłego ze sprzedaży częstotliwości w kwocie 9233 mln zł, a także wpłaty pochodzące z zysku Narodowego Banku Polskiego w wysokości obecnie planowanej 3200 mln zł, a zapowiadanej przez prezesa Narodowego Banku Polskiego w wysokości znacznie większej. Są to wpłaty, których nie było w budżetach lat poprzednich, i należy przewidywać, że również nie powtórzą się w takich wysokościach w latach następnych. Stąd pytanie, bardzo niepokojące: Czym zostaną pokryte socjalne wydatki stałe w następnych latach? Dochody podatkowe w 2016 r. wyniosą 276 120 mln zł, tj. o 7,2% nominalnie więcej w stosunku do prognozowanego wykonania w 2015 r. Największą pozycję dochodów podatkowych stanowi podatek od towarów i usług, bo aż 128 683 mln zł, i jest wyższy od planowanego wykonania z ubiegłego roku o ponad 7300 mln zł. To jest duża kwota i oceniamy, że wpływy z podatku VAT zostały zwyczajnie przeszacowane pomimo ambitnych planów dotyczących zwiększenia jego ściągalności. Duże kontrowersje w opinii publicznej budzą nowe podatki, w tym przyjęty już przez Wysoką Izbę podatek od niektórych instytucji finansowych, zwany krótko podatkiem bankowym, planowany w wysokości 5500 mln zł, oraz podatek, nazwijmy, sklepowy, którego zasad szczegółowego funkcjonowania jeszcze nie znamy, w wysokości 2 mld zł. Istnieje duże niebezpieczeństwo, że podatki te spowodują wzrost kosztów obsługi bankowej i innych instytucji finansowych oraz generalnie wzrost cen. Będzie to więc przekładanie pieniędzy obywateli z jednej kieszeni do drugiej. Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego składa kilkanaście poprawek do budżetu dotyczących pokrycia niezbędnych wydatków. Pragnę zwrócić uwagę na niektóre z nich. Jedna z poprawek dotyczy zwiększenia dochodów z zysku NBP o kwotę 300 mln zł z przeznaczeniem na ˝Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej˝. Zapotrzebowanie samorządów na te środki jest bardzo duże. W moim województwie, województwie lubelskim, samorządy złożyły ponad 100 wniosków na kwotę 121 mln zł, a wojewoda dysponuje kwotą 30 mln zł, a więc czterokrotnie większe jest zapotrzebowanie, niż są dostępne środki, a przecież trzeba pamiętać o tym, że samorządy już poniosły koszty przygotowania dokumentacji i pozwolenia na budowę czy rozbudowę infrastruktury drogowej. Wnosimy również o zwiększenie pozycji dochodów z zysku NBP o kwotę 300 mln zł z przeznaczeniem na zwiększenie środków Agencji Rezerw Materiałowych. Wnioskujemy o zwiększenie rezerw w zakresie żywca wieprzowego, mleka i jego przetworów. Utrzymujące się od dłuższego czasu embargo na te produkty spowodowało niebezpieczny już na dzień dzisiejszy spadek cen, trwający już kilka miesięcy i zagrażający działom tej rolniczej produkcji. Inne z poprawek dotyczą wzmocnienia przejść granicznych, dzisiaj tak bardzo istotnych w momencie problemu uchodźców i emigrantów, wzmocnienia ochotniczych straży pożarnych, zwiększenia im środków nawet z tytułu zwiększenia podatku VAT. To są te jednostki, które są pierwsze w ratownictwie i niesieniu pomocy dla ludności. Składamy też poprawkę dotyczącą usuwania skutków klęsk żywiołowych, ponieważ wartości zawarte w budżecie są bardzo niewielkie. Kilka poprawek dotyczy inwestycji regionalnych, w tym m.in. bardzo ważnej inwestycji - dokończenia budowy Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej na kwotę 20 mln zł, inwestycji, która jest tak bardzo potrzebna w dobie, kiedy praktycznie choroby nowotworowe stały się epidemią. Wszystkie te poprawki przedkładam dziś panu marszałkowi i Wysokiej Izbie i wnoszę o ich uchwalenie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)