Mówca: Andrzej Gawron
Data: 2022-03-23 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości w sprawie projektu ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, druk nr 2022, sprawozdanie - druk nr 2065. Jak już podkreślałem w pierwszym czytaniu projektu ustawy, dzięki sprawności negocjacyjnej rządu Prawa i Sprawiedliwości i premiera Mateusza Morawieckiego w lipcu 2020 r. udało się uzyskać rekordowe wsparcie dla Polski z Funduszy Europejskich w kwocie 770 mld zł. To ogromne środki, które muszą być sprawnie zarządzane. Chcę również podkreślić, że Polska jako pełnoprawny członek Unii Europejskiej jest bezwzględnie uprawniona do otrzymania tych środków. Procedowana ustawa ma wyznaczyć ramy oraz określić instrumenty, aby skutecznie wprowadzić fundusze europejskie oraz przygotować się do sprawnego ich wydatkowania. Skorzystają na tym jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorcy, organizacje społeczne, a przede wszystkim zwykli obywatele. Przepisy, nad którymi pracujemy, są analogiczne do przepisów już stosowanych w ramach polityki spójności w perspektywie finansowej 2014-2020. Konieczność ich opracowania wynika m.in. z nowo rozpoczętej perspektywy finansowej, jak również z nowych rozporządzeń Unii Europejskiej. Sam projekt ustawy koncentruje się wokół Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz Funduszu Spójności, określa ramy instytucjonalne oraz zasady rozliczeń z Komisją Europejską, a także system monitorowania projektów. W wyraźny sposób określona została rola ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, analogicznie do poprzedniej perspektywy finansowej, co pozwoli na sprawną i opartą na wypracowanych już doświadczeniach współpracę między Polską a Komisją Europejską. Utrzymujemy funkcjonujący w Polsce zdecentralizowany system realizacji polityki spójności. Składają się na ten system programy krajowe oraz 16 programów regionalnych. Jeśli chodzi o rozwiązania, to z perspektywy wnioskodawców pozytywnie można ocenić rozwiązanie dotyczące określenia minimalnego czasu trwania naboru wniosków: 40 dni przy konkurencyjnym wyborze ofert, jak również rozwiązanie zakładające możliwość wprowadzenia zmian w projekcie objętym finansowaniem, jeżeli zmiany nie wpływają na rezultat oceny projektu. To jest dosyć istotna zmiana, ponieważ właśnie czas trwania projektu, jego planowania, a później wykonania, powoduje, że należy wprowadzić pewne zmiany. Elastyczność w ocenie projektów jest istotna dla ich realizacji. Następna pozytywna zmiana dotyczy ograniczenia w dokonywaniu zmian regulaminu projektu czy wprowadzenia możliwości skorygowania oczywistej omyłki z urzędu. Inną pozytywną zmianą jest wprowadzenie usprawnień i możliwości elektronicznego zgłaszania przez beneficjenta zastrzeżeń do stwierdzonych nieprawidłowości pokontrolnych czy określenie terminu, w jakim instytucja kontrolująca po rozpatrzeniu zastrzeżeń jest zobowiązana do sporządzenia ostatecznej informacji pokontrolnej celem przyspieszenia tego procesu. Jako szczegółowe instrumenty wsparcia projektodawca przewidział m.in. zintegrowane inwestycje terytorialne. Jest to znany mechanizm, cieszący się uznaniem samorządów. Określone w projekcie ustawy zasady dotyczące wyboru projektów charakteryzują się przejrzystością, rzetelnością, bezstronnością, a także zakładają równe traktowanie wnioskodawców. Komisje ds. oceny projektów, które są powoływane jako organ pomocniczy przy instytucjach, mają za zadanie właściwą ocenę projektów. Przewidziano także system odwoławczy, umożliwiający odwołanie się od wydanych decyzji. Szczegółowa procedura jest określona w rozdziale 16. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość przedkłada w drugim czytaniu sześć poprawek, które głównie doprecyzowują projekt ustawy, i opowiada się za uchwaleniem przepisów stanowiących kompletny systemem regulacji, który pozwoli sprawnie zarządzać środkami unijnymi w perspektywie czasowej 2021-2027. Dziękuję bardzo. Przekazuję pani marszałek zestawienie poprawek.