Mówca: Jan Łopata
Data: 2013-10-22 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję, pani marszałek. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym i niektórych innych ustaw, druk nr 992. Wysoki Sejmie! Rok, rzeczywiście z górą rok minął, gdy projektowi ustawy o tytule, który przed chwilą przytoczyłem, nadano numer druku, czyli projekt zaproponowany przez koleżanki i kolegów z mojego klubu parlamentarnego, z klubu PSL, stał się oficjalnym sejmowym dokumentem. Była to konkretnie data 14 września 2012 r. Byliśmy pierwszym klubem, który wyciągnął konstruktywne wnioski z afery Amber Gold. Nie wzniecaliśmy kolejnej wojny politycznej, nie czyniliśmy kolejnego Wietnamu, ale zaproponowaliśmy w naszej ocenie rozwiązanie na tyle niekontrowersyjne, że mieliśmy nadzieję na jego szybkie, w daleko posuniętym konsensusie przyjęcie. Ku naszemu, nie ukrywam, zaskoczeniu atak przyszedł ze strony, z której się najmniej spodziewaliśmy, a zainteresowanych odsyłam do zapisu przebiegu posiedzenia podkomisji z dnia 27 czerwca, przepraszam, z 27 sierpnia 2013 r. Ale cóż, demokracja. W wyniku głosowania w podkomisji i Komisji Finansów Publicznych ostało się rzeczywiście z naszego projektu niewiele rozwiązań. Dziękuję panu posłowi Elsnerowi za wiwisekcję tego, co miało być, a co zostało, bo pewnie mi czasu na to zabraknie. Ale poprzemy choć tak okrojony projekt, bo uważamy, że sprawa jest szczególnie ważna. Jest ważna dla całego sektora bankowego i pozabankowego, ale jak pokazuje i uczy afera Amber Gold i innych wcześniej mających miejsce w Polsce, dla szeroko rozumianego spokoju społecznego jest to sprawa istotna i ważna. Wysoki Sejmie! Czy te przywołane afery coś nas nauczyły? Odpowiedź jest niestety negatywna, a zainteresowanych odsyłam z kolei do raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i jego dość obszernej publikacji z lipca br. zatytułowanej: Reklama parabanków - raport z kontroli reklam pozabankowych instytucji finansowych oferujących pożyczki konsumentom oraz opłaty stosowane przez instytucje parabankowe. Jak mówiłem, dokument jest obszerny i bardzo analityczny, ale również bardzo profesjonalny. Z analizy przeprowadzonej na zlecenie właśnie UOKiK-u wynika, że zaledwie 20% Polaków czyta umowę z instytucją finansową przed jej podpisaniem. Oznacza to, że tylko co piąty konsument wie, na jakich warunkach pożycza pieniądze oraz jaką kwotę będzie musiał oddać, tylko jedna piąta wie. Nadal na każdym słupie wiszą reklamy, bez BIK, bez przedpłat, bez przenoszenia własności, bez wymeldowania i tak jeszcze bez, bez. Ale z jakim końcowym kosztem udzielonej pożyczki - o, to już jest skomplikowanym prawniczo językiem napisane i drobnym drukiem w umowie, no i koło się zamyka, bo tej umowy, jak mówiłem, prawie nikt nie czyta. Dlatego też uznając, że ta sfera działalności gospodarczej wymaga pilnych uregulowań, rozpoczęliśmy ten proces. Dokonujemy bodaj najważniejszej zmiany, to co się ostało, likwidujemy rozbieżności w terminologii ustawy o kredycie konsumenckim w przedmiocie rozumienia pojęcia ˝ocena ryzyka kredytowego˝, które zdefiniowane zostało tak samo jak ocena zdolności kredytowej w ustawie Prawo bankowe. Tu się nie zgadzam z przed chwilą wygłaszanymi jakby zastrzeżeniami. Otóż ocena ryzyka kredytowego dotyczy i odnosi się do ryzyka banku czy innej instytucji kredytowej, związanego z zaangażowaniem kapitału przy udzielaniu kredytu, natomiast ocena zdolności kredytowej to indywidualna ocena możliwości spłaty przez kredytobiorcę kredytu w określonych terminach, spłaty wraz z odsetkami i prowizjami. Warto również podnieść argument, a może nawet trzeba koniecznie go podnieść ze względu na osoby przeciwne czy mające inne zdanie, iż taki dualizm w ocenie jest wprost sprzeczny z dyrektywą 2008|48, a w szczególności z art. 8 tej dyrektywy i wprowadził wielu kredytobiorców na drogę bez odwrotu. Nie mam czasu cytować przykładów z codziennych informacji o ludzkiej tragedii z tym związanej. Zauważę również w tym miejscu poszerzenie kompetencji czy też obowiązku Komisji Nadzoru Finansowego o obowiązek dostarczania rzetelnej informacji dotyczącej funkcjonowania rynku, jak również edukowanie w zakresie zagrożeń oraz podmiotów na nim funkcjonujących poprzez publikowanie ostrzeżeń i komunikatów w publicznym radiu i telewizji. Żałuję, że ten drugi artykuł, gdzie była mowa tylko o możliwości publikacji, a nie o obowiązku Komisji Nadzoru Finansowego (Dzwonek), został w wyniku prac i głosowania wyrzucony. Wysoki Sejmie! To tylko oczywiście cząstkowe, ale bardzo potrzebne zmiany. Liczę, takie są zapowiedzi rządu, że kompleksowa ustawa regulująca te kwestie znajdzie się niebawem w Sejmie. Jak bardzo to jest potrzebne i jak pilne, pokazuje codzienna lektura prasy i Internet. Dziękuję bardzo.