Mówca: Jacek Sasin
Data: 2013-05-09 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Prawo i Sprawiedliwość wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, druk nr 1112. W przekonaniu klubu Prawa i Sprawiedliwości projekt ten ma charakter ideologiczny i zmierza do tego, aby obalić utrwalone od wieków tradycje dotyczące pochówku zmarłych. Aby uzasadnić to stwierdzenie, zwrócę uwagę na kilka zapisów. Po pierwsze, proponowany zapis art. 6a przewiduje bardzo kategorycznie, że groby mogą znajdować się tylko na cmentarzach. Taki zapis godzi w praktykowaną od stuleci w Polsce tradycję dokonywania pochówku w obiektach sakralnych. Chociażby Świątynia Opatrzności Bożej w Warszawie jest przykładem takiej świątyni, która, w zamierzeniu, dopiero co budowana, ma jednocześnie pełnić funkcję nekropolii. Dalej. W projekcie ustawy zawarte są propozycje sposobów postępowania z prochami zmarłych. Dopuszczalne jest rozsypywanie ich na tzw. polach pamięci czy też przechowywanie w urnach w warunkach domowych. Te zapisy muszą budzić uzasadnione wątpliwości co do zagwarantowania poszanowania godności osoby zmarłej oraz moralności publicznej, przedłożony projekt nie gwarantuje bowiem skutecznego wyegzekwowania przepisów, które wnioskodawcy zawarli. Co prawda w art. 12a ust. 5, przytoczę ten ust. 5, mówi: Zabronione jest przechowywanie prochów ludzkich, w szczególności: w miejscach służących do przechowywania odpadów, w łazienkach, toaletach, ustępach, w pomieszczeniach kuchennych, w spiżarniach, w piwnicach, w garażach, w pomieszczeniach magazynowych i w pomieszczeniach przeznaczonych dla dzieci do ukończenia 13. roku życia na cele sypialne, edukacyjne lub rekreacyjne, wreszcie w miejscach znajdujących się w pobliżu legowisk zwierząt. Niestety brak jest w tym projekcie ustawy zagwarantowanego mechanizmu kontrolowania, czy te zakazy będą rzeczywiście przestrzegane, wskazanie bowiem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organu kontrolującego przestrzeganie powyższych przepisów tworzy fikcję prawną, gdyż Państwowa Inspekcja Sanitarna nie posiada instrumentów do rzetelnego wykonywania tego zadania. Projekt nie reguluje także kwestii losów prochów ludzkich w sytuacji śmierci osoby, która je przechowuje. Problemu tego nie rozwiązuje przepis art. 12a ust. 10 projektu, istnieje bowiem realne zagrożenie, że prochy przypadną innej osobie, niezainteresowanej ich dalszym przechowywaniem, i w konsekwencji realne będzie zagrożenie zbezczeszczeniem szczątków ludzkich. Niezależnie od powyższego poważne wątpliwości budzi projekt utworzenia ewidencji osób przechowujących prochy zmarłych, która miałaby być prowadzona przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego. Utworzenie takiej bazy nie uzyskało pozytywnej opinii generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Powierzenie prowadzenia takiej bazy Głównemu Inspektoratowi Sanitarnemu to natomiast zupełne abstrahowanie od ustawowych zadań tego organu, który, ogólnie rzecz biorąc, ma wykonywać zadania z zakresu zdrowia publicznego. Wobec powyższych, przedstawionych przeze mnie, bardzo poważnych wątpliwości - czy może, mówiąc nawet ostrzej: sformułowań, które muszą budzić sprzeciw klubu Prawo i Sprawiedliwość - klub zagłosuje za odrzuceniem tego projektu ustawy w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo.