Mówca: Małgorzata Kidawa-Błońska
Data: 2021-10-28 (Sejm RP, kadencja 9)

Bardzo proszę o spokój na sali. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jan Sarnowski: ...podniesienie akcyzy na wyroby... Bardzo proszę pana ministra o chwilę przerwy. Bardzo proszę wszystkie osoby, które nie są zainteresowane tym punktem, żeby opuściły salę, bo chcemy spokojnie procedować. Daję państwu 1,5 minuty. (Chwila przerwy) Bardzo proszę tych państwa, którzy nie są zainteresowani punktem, żeby umożliwili przeprowadzenie debaty. Bardzo proszę, panie ministrze. Próbujemy. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jan Sarnowski: Pani marszałek, bardzo dziękuję. Zgodnie z badaniami OECD i Światowej Organizacji Zdrowia podniesienie akcyzy na wyroby tytoniowe i alkoholowe prowadzi do ograniczenia ich dostępności cenowej. Według organizacji międzynarodowych zmniejsza to popularność ich spożycia, a zatem ogranicza negatywne skutki ich spożywania, zwłaszcza wśród młodzieży. Zgadza się z tym Ministerstwo Zdrowia oraz konsultowane środowiska medyczne. Szanowni Państwo! Jasne jest, że dostępność używek idzie w parze ze wzrostem zamożności społeczeństwa, ale również z modą. Do tego na całym świecie pojawiają się produkty coraz bardziej wymyślne, designerskie, obudowane kampaniami, również paramedycznymi, przez co po używki sięga coraz więcej osób, w tym młodzież, a często nawet dzieci. Tymczasem właśnie według Światowej Organizacji Zdrowia tytoń oraz alkohol są głównymi czynnikami ryzyka dla naszego zdrowia. Niemal 31 mld zł rocznie Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych widzi jako koszt dla polskiej gospodarki związany ze spożywaniem alkoholu w Polsce. Skoro wzrost cen używek to najskuteczniejsza metoda ograniczenia ich spożycia, globalnym trendem staje się działanie narzędziami podatkowymi celem zmniejszenia ich dostępności cenowej. W tym samym kierunku chce iść Polska. Zmiany chcemy wprowadzać w sposób przewidywalny, policzalny i przede wszystkim stopniowy, żeby wszystkie podmioty działające na rynku mogły się do nich przygotować. Jak to będzie wyglądało szczegółowo? Od 1 stycznia przyszłego roku proponujemy trzy zmiany: podwyższenie stawek akcyzy na napoje alkoholowe o 10%, przy czym nie wzrośnie akcyza od cydru i perry o mocy nieprzekraczającej 5%, co wynika wprost z realizowanej przez rząd strategii wspierania produkcji sadowniczej, stanowiącej jeden z filarów polskiego rolnictwa; podwyższenie minimalnej stawki akcyzy na papierosy i wprowadzenie minimalnej stawki akcyzy na tytoń do palenia; podwyższenie stawki akcyzy na wyroby nowatorskie poprzez podniesienie ich stawki kwotowej. Zmiana nie będzie obejmować stawek akcyzy na płyny do papierosów elektronicznych, ponieważ już dziś są to produkty opodatkowane na poziomie średniej europejskiej. To są plany na rok 2022. Co wydarzy się później? Proponujemy wprowadzenie od wielu lat postulowanej przez rynek mapy akcyzowej, czyli harmonogramu zmian w podatku, na lata 2023-2027. Właśnie dzięki tej mapie zmiany wprowadzane będą w sposób przewidywalny i stopniowy. Mapa akcyzowa obejmie zmiany akcyzy na alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie co roku o 5% oraz na papierosy, tytoń do palenia, cygara i cygaretki, wyroby nowatorskie oraz susz tytoniowy poprzez podniesienie stawki kwotowej co roku o 10%. Jak te zmiany wpłyną na ceny? Nie doprowadzą do drastycznych podwyżek cen używek, ale jednocześnie zrealizują cel zahamowania trendu ich rosnącej dostępności cenowej. Chciałbym Wysokiej Izbie przypomnieć, że z danych Eurostatu wynika, że ceny konsumpcyjne napojów alkoholowych w Polsce są na jednym z najniższych poziomów w Unii Europejskiej. Tańszy alkohol można kupić jedynie w Bułgarii, w Rumunii i na Węgrzech. Cena paczki papierosów jest niższa niż w Polsce jedynie w Bułgarii. Kilka liczb. Po wprowadzeniu zmian w życie w 2022 r. opodatkowanie 0,75-litrowej butelki wina wzrośnie o ok. 16 gr, paczki papierosów - o ok. 30 gr, 0,5-litrowej butelki wódki - o ok. 1,5 zł, natomiast 0,5-litrowej butelki piwa - jedynie o 6 gr. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zmniejszenie spożycia używek i szerzej, produktów, które szkodzą zdrowiu, poprzez zmniejszenie ich dostępności cenowej nie tylko jest rekomendowane przez OECD i WHO, ale również jest skuteczne. Sami tego doświadczyliśmy. Szacuje się, że w wyniku wprowadzenia opłaty cukrowej tylko w pierwszej połowie tego roku sprzedaż napojów gazowanych obniżyła się o 20%, a wódek w butelkach o objętości poniżej 300 ml - aż o 1/3. Przypominam, że w Polsce palenie tytoniu pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów, tj. ok. 67 tys. przypadków rocznie. Corocznie z przyczyn bezpośrednio i pośrednio związanych z używaniem alkoholu umiera w Polsce 10-12 tys. osób. Co gorsza, niepokojąca jest wysoka liczba nastolatków sięgających po papierosy. Około 15% z nich paliło papierosy co najmniej raz w ciągu ostatnich 30 dni. To są realne wyzwania, na które odpowiedzią będzie proponowana zmiana. Efektem indeksacji stawek akcyzy będzie wzrost dochodów budżetowych w przyszłym roku i w latach kolejnych o ok. 2 mld zł rocznie. To są środki, które posłużą dojściu do celu, jakim jest zwiększenie wydatków na ochronę zdrowia w ciągu 6 lat - czyli właśnie do 7% PKB do 2027 r. Mając to na uwadze, uprzejmie proszę Wysoką Izbę o przychylenie się do propozycji w brzmieniu zaproponowanym przez rząd. Bardzo dziękuję.