Mówca: Sprawozdawca Krzysztof Piątkowski
Data: 2020-08-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt przedstawić państwu uchwałę i mówić o uchwale, która oddając hołd wybitnemu łodzianinowi płk. Janowi Kowalewskiemu w 100. rocznicę polskiego zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej, wyraża uznanie dla jego osiągnięć i drogi życiowej oraz czci jego pamięć, a zarazem jest hołdem złożonym wszystkim bohaterom tamtych czasów. Jan Kowalewski urodził się w Łodzi. Był wybitnie uzdolniony. Po ukończeniu studiów, z chwilą wybuchu I wojny światowej został wcielony do armii rosyjskiej, pozostając jednocześnie oficerem Polskiej Organizacji Wojskowej. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę był organizatorem i naczelnikiem Wydziału II Radiowywiadu Biura Szyfrów. Latem 1919 r. Jan Kowalewski złamał pierwsze klucze szyfrowe Armii Czerwonej i od tego momentu zaczął mieć istotny wpływ na historię Polski. W okresie 1919-1920 kierowany przez niego wydział przejął i rozszyfrował w sumie kilka tysięcy szyfrogramów obcych armii, głównie sowieckiej. Prof. Grzegorz Nowik, pisząc o roli polskiego radiowywiadu podczas wojny 1920 r., kazał swoim czytelnikom wyobrazić sobie, że Piłsudski z Leninem w 1920 r. grają w pokera oraz że w ustawionym za plecami wodza bolszewickiej rewolucji lustrze marszałek Piłsudski widział wszystkie rosyjskie karty. Działalność biura stworzonego przez wywodzącego się z Łodzi asa wywiadu dawała polskiemu dowództwu wgląd w najtajniejsze, kluczowe decyzje sztabu wroga i miała rozstrzygający wpływ na decyzje strategiczne naczelnego wodza, walnie przyczyniając się do polskiego zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej. Wysoka Izbo! Tu, na tej sali, niestety zdecydowanie więcej nas dzieli, niż łączy, każdego dnia spieramy się o sprawy fundamentalne dla naszej ojczyzny oraz jej obywateli. Jestem reprezentantem tego środowiska politycznego, które uważa, że po 30 latach prawdziwie wolnej, niepodległej ojczyzny stajemy się świadkami postępującego kryzysu demokratycznego państwa, a na naszych oczach zaprzepaszczany jest dorobek wielu pokoleń bohaterów walczących o naszą wolność, rozumianą jako prawo do samostanowienia, ale też prawo i obowiązek okazywania szacunku wobec demokratycznego państwa i jego obywateli, okazywania go zarówno przez obywateli, jak i przez przedstawicieli klasy politycznej, no i oczywiście okazywania go jednakowo wobec wszystkich obywateli. Chciałbym wierzyć, że są też sprawy, które nas łączą, że łączy nas wdzięczność wobec naszych przodków, którzy walczyli dla Polski, że łączy nas duma z ich niezliczonych osiągnięć i poświęceń, że łączy nas głęboko uświadomiona potrzeba pamiętania o nich, ale chciałbym, żeby to nie była głupia pamięć na pokaz, pamięć w służbie partykularnych interesów jakiejś partii politycznej, ale żeby to czemuś służyło, najlepiej wspólnemu dobru. Dzisiejsze posiedzenie Sejmu odbywa się w przeddzień rocznicy Bitwy Warszawskiej, w roku, w którym obchodzimy stulecie zwycięstwa w wojnie z bolszewicką Rosją. Wszyscy wiemy, jakie ono miało znaczenie dla Polski i Europy. Uchwała Sejmu w sprawie upamiętnienia zasług Jana Kowalewskiego dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i powstrzymania ekspansji komunistycznej Rosji w tym symbolicznym czasie jest w istocie hołdem złożonym nie tylko młodemu oficerowi z Łodzi, ale również wszystkim bohaterom tamtych czasów, którzy oddawali swoje życie albo gotowi byli je oddać dla Polski. Zastanówmy się zatem, panie i panowie posłowie, jakiej Polski oni pragnęli, za jaką Polskę ginęli albo gotowi byli poświęcić swoje życie. A za przyczyną tej uchwały niech zastanowią się wszyscy nasi współobywatele. Bardzo dziękuję wszystkim członkom komisji kultury za jednomyślne poparcie. Aż 30 posłów, a zatem wszyscy członkowie tej komisji, wniosek, uchwałę poparło. Dziękuję.