Mówca: Tomasz Szymański
Data: 2014-03-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Serdecznie dziękuję. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Zaproszeni Goście! Członkowie Komitetu Inicjatywnego! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska dotyczące poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy zawartego w druku nr 1612 oraz obywatelskiego projektu ustawy ˝Wolna niedziela˝ o zmianie ustawy Kodeks pracy zawartego w druku nr 2113. Oba procedowane projekty ustawy zakładają zmianę art. 151 9a Kodeksu pracy poprzez rozszerzenie zakazu wykonywania pracy w placówkach handlowych z dotychczas obowiązującego w święta, w tym również, gdy święto przypada w niedzielę, o zakaz wykonywania pracy w tychże placówkach we wszystkie niedziele oraz święta. Ponadto poselski projekt ustawy zakłada rozszerzenie katalogu prac zawartego w art. 151 10 Kodeksu pracy, których wykonywanie dozwolone jest w niedziele i święta, o stacje benzynowe. Argumentacja zasadności wprowadzenia proponowanych zmian w projektach ustaw co do toku rozumowania jest jednakowa. Wnioskodawcy uważają, że dotychczas obowiązujące przepisy umożliwiające pracę w niedziele w placówkach handlowych pod warunkiem wykonywania prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności są przez znaczną część społeczeństwa oceniane negatywnie. Ponadto wnioskodawcy twierdzą, iż wprowadzenie proponowanych przez nich zmian przyniesie bardzo korzystne skutki społeczne oraz nie powinno, podkreślam: nie powinno, wpłynąć negatywnie na gospodarkę i finanse państwa. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wszystkim nam obecnym na tej sali znana jest historia państwa polskiego. Wszyscy doskonale wiemy, jak ciężką drogę musiał pokonać nasz naród, jak ciężką drogę musieli pokonać nasi ojcowie, dziadowie, pradziadowie, aby żyć w wolnym kraju. Niestety skutki negatywnych losów naszego kraju, mam tu na myśli przede wszystkim II wojnę światową oraz okres, kiedy władzę w Polsce sprawowała jedyna słuszna partia Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, doświadczamy co prawda w mniejszym stopniu, ale doświadczamy nadal. Mimo iż od transformacji gospodarczej minęło niespełna ćwierć wieku, polska gospodarka wykazuje dziś wysoki stopień odporności i stabilności. Obecna dobra sytuacja gospodarcza Polski jest tylko i wyłącznie zasługą nas, Polaków, którzy ciężką pracą dążyliśmy i nadal dążymy do podnoszenia standardów życia społecznego, przyczyniając się tym samym do wzrostu gospodarczego całego kraju. Jak przed chwilą wspomniałem, sytuacja gospodarcza Polski jest stabilna. Nie znaczy to jednak, że przeszłość już na nią nie oddziałuje, wręcz przeciwnie, peerelowska przeszłość nadal wpływa negatywnie na gospodarkę naszego kraju, w szczególności na liczbę osób pozostających bez pracy. Mamy wysoki poziom bezrobocia, co prawda niższy aniżeli w wielu krajach Unii Europejskiej, lecz w opinii klubu parlamentarnego, który reprezentuję, za wysoki. Według danych Eurostatu stopa bezrobocia w Polsce w listopadzie 2013 r. wynosiła 10,2%, wyższą stopę bezrobocia odnotowano między innymi w Irlandii, Francji, Hiszpanii i we Włoszech. Zjawisko to powinno zostać szybko ograniczone, do czego nasz klub dąży. Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska zawsze staje po stronie społeczeństwa, mimo że niektóre reformy bądź inicjatywy polityczne na początku przez społeczeństwo odbierane są negatywnie. W dłuższej perspektywie czasowej wywołują jednak pozytywne skutki społeczne i gospodarcze. Do negatywnego przekazu prospołecznych, progospodarczych i proekonomicznych poczynań rządu oraz Platformy Obywatelskiej przyczyniają się najczęściej przedstawiciele ugrupowań opozycyjnych, którzy próbują wpłynąć negatywnie na dobrze rozwijającą się sytuację gospodarczą Polski. Przedstawianie populistycznych, niemających odzwierciedlenia w obecnej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej kraju propozycji oraz twierdzenie, że wszystko, co robi Platforma Obywatelska, jest złem społecznym, stały się sposobem na funkcjonowanie tychże ugrupowań. Dziś mamy do czynienia z kolejnym niestety populistycznym poselskim projektem ustawy złożonym przez posłów Prawa i Sprawiedliwości oraz Polski Razem, a także nie do końca przemyślanym, śmiem twierdzić, że z powodu braku dogłębnej znajomości sytuacji społeczno-gospodarczo-ekonomicznej Polski, projektem obywatelskim, których celem jest wprowadzenie zakazu pracy w placówkach handlowych we wszystkie niedziele roku. Procedowane dziś projekty należy rozpatrywać co najmniej w dwóch aspektach, w dwóch wymiarach: gospodarczo-ekonomicznym oraz społecznym. Jak już wcześniej wspomniałem, sytuacja gospodarcza Polski jest stabilna dzięki pracowitości Polaków, przy czym kraj nasz nadal boryka się z problemem bezrobocia. Z przeprowadzonych badań aktywności ekonomicznej ludności, których wyniki otrzymałem z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a których istotny fragment, dotyczący przedmiotu procedowanych dzisiaj projektów ustaw, zawarty został w stanowisku rządu, wynika, że w I kwartale roku 2013 spośród 36 661 tys. mieszkańców Polski pracowało 15 572 tys. osób. Spośród 15 572 tys. osób pracujących 2225 tys. osób pracowało w handlu (co stanowi ponad 14% wszystkich osób pracujących). Spośród 2225 tys. osób pracujących w handlu ponad 1700 tys. stanowili pracownicy najemni (co stanowi ponad 76% wszystkich pracowników pracujących w handlu). Spośród 1700 tys. pracowników najemnych pracujących w handlu niespełna 538 tys. deklarowało, że w ciągu 4 tygodni poprzedzających badanie pracowało w niedziele (jest to nieco ponad 31,5% pracowników najemnych pracujących w handlu). Spośród pracowników, którzy zadeklarowali, iż w ciągu 4 tygodni poprzedzających badanie pracowali w niedziele, 81 tys. (co stanowi 15%) przyznało, iż miało to miejsce zazwyczaj, natomiast pozostałe 457 tys. (co stanowi 85%), stwierdziło, że były to sporadyczne przypadki. Powszechnie wiadomo, iż czas pracy dla handlu stanowi jeden z najcenniejszych zasobów. Wprowadzenie zakazu pracy we wszystkie niedziele w roku spowoduje, że placówki handlowe będą nieczynne nie 13 dni w roku (co znaczy, że jest to 3,6% wszystkich dni w roku), jak jest to dotychczas, lecz ok. 63 dni (co stanowi 17% wszystkich dni w roku). Z analizy dokonanej przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wynika, że przy założeniu, iż ˝wprowadzenie zakazu handlu w niedzielę nie zwiększy obrotów w pozostałe dni tygodnia, w konsekwencji czego sieci handlowe nie zdecydują się na wydłużenie godzin funkcjonowania placówek, wprowadzenie regulacji w proponowanym kształcie może spowodować zwolnienie co siódmej osoby spośród pracowników najemnych zwykle pracujących w niedzielę, co oznaczałoby - szanowny panie pośle - likwidację około 11 tys. etatów˝. Analiza ta jest najbardziej optymistyczną spośród wszystkich tych, do których dotarłem, a które przeprowadzone zostały przez niezwiązane z którąkolwiek ze stron środowiska eksperckie. Większość z nich zakłada zwolnienia na poziomie powyżej, o zgrozo, 50 tys. osób. Wśród argumentów rzekomo przemawiających za wprowadzeniem zakazu pracy w placówkach handlowych w niedziele często pojawia się argument, iż liczba dni handlowych nie spowoduje zmiany w budżecie domowym, w związku z czym środki finansowe, które rodzina wydaje przez 7 dni, w przypadku wprowadzenia zakazu handlu w niedziele wyda przez 6 dni, co nie spowoduje negatywnych skutków dla sytuacji ekonomiczno-gospodarczej kraju. Osoby czy grupy społeczne posługujące się tego typu argumentacją nie zauważają lub nie chcą zauważyć, iż w przypadku wprowadzenia proponowanych zmian zwiększy się liczba osób bezrobotnych, przez to sytuacja ekonomiczna nawet w ponad 50 tys. gospodarstw domowych może ulec znacznemu pogorszeniu. W związku ze znacznym pogorszeniem sytuacji ekonomicznej osobom tym konieczne będzie zapewnienie wsparcia finansowego lub rzeczowego pochodzącego wprost z budżetu państwa. Kolejnym argumentem rzekomo przemawiającym za wprowadzeniem przedmiotowego zakazu pracy jest twierdzenie, że skoro zgodnie z Kodeksem pracy tydzień pracy trwa 6 dni, o czym pan poseł mówił, co za tym idzie, pracownicy mogą pracować maksymalnie 6 dni w tygodniu, to przy wprowadzeniu zakazu handlu w niedziele nie będzie konieczności dawania w tygodniu dnia wolnego pracownikowi pracującemu w niedzielę. Czyli 6 równa się 6 i po kłopocie. Jednak, panie pośle, w gospodarce i w ekonomii 6 nie zawsze równa się 6. Następnym argumentem poruszanym przez zwolenników wprowadzenia zakazu handlu w niedziele jest argument społeczny, który, krótko mówiąc, jest bardzo subiektywny i używany przez zwolenników tzw. wolnych niedziel niekonsekwentnie. Z jednej strony pojawia się twierdzenie, że jeżeli pracownicy placówek handlowych będą mieli wolne niedziele, to będą mogli spędzić czas z rodziną, co wpłynie pozytywnie na rozwój więzi rodzinnych, zmniejszy niż demograficzny itd. Z drugiej zaś strony w odniesieniu do sposobów spędzania wolnego czasu pada twierdzenie, że wolna niedziela będzie okazją do pójścia na obiad do restauracji, obejrzenia filmu w kinie. W tym momencie pojawia się pytanie: Dlaczego przedmiotowego zakazu pracy w niedziele nie rozszerzyć na placówki usługowe? Czy pracownicy, którzy na co dzień pracują w handlu, mając wolną niedzielę, nie mogą zjeść obiadu czy obejrzeć filmu w domu? Czy pracownicy pracujący w sektorze usługowym są gorsi od pracowników pracujących w handlu? Wolę nie myśleć, jak wyglądałaby sytuacja społeczno-gospodarcza Polski, gdyby iść tego rodzaju tokiem rozumowania. Przy tego typu argumentacji nasuwa mi się przykład Radomia, gdzie przy 23-procentowym bezrobociu i ponad 20 tys. osób dojeżdżających do pracy do innych miast zarówno efekty ekonomiczne, jak i niemożność pójścia na zakupy po tygodniu pracy na pewno nie byłyby pozytywnym czynnikiem społecznym. Specyficzną gałęzią handlu jest handel detaliczny skupiony w super- i hipermarketach oraz tzw. dyskontach. Placówki takie zatrudniają ok. 450 tys. pracowników, czyli ponad 26% wszystkich osób zatrudnionych w handlu. Sprzedaż w tym sektorze rynku to ok. 325 mld zł, co stanowi ok. 48% sprzedaży handlu detalicznego ogółem. Biorąc pod uwagę fakt, iż zakaz handlu w niedziele objąłby centra handlowe, galerie, hiper- i supermarkety, w których poza handlem detalicznym świadczone są również usługi - gastronomiczne, fryzjerskie (Dzwonek), naprawcze, doradcze, czystości - bezrobociem zagrożona byłaby znacznie większa liczba osób niż ta, o której mówiłem wcześniej, a która dotyczyła tylko i wyłącznie zwolnień osób pracujących w handlu. Panie marszałku, pozwoli pan, że skończę. To jest bardzo ważny projekt ustawy.