Mówca: Marzena Dorota Wróbel
Data: 2013-07-10 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt nowelizacji ustawy Kodeks pracy, druki nr 909 i 1481, jest efektem implementacji na grunt prawa polskiego dyrektywy Rady 2010/18 Unii Europejskiej z dnia 8 marca 2010 r. dotyczącej urlopu rodzicielskiego i uchylającej wcześniejszą dyrektywę 96/34. Pierwsze pytanie, które w sposób naturalny się nasuwa, dotyczy tego, dlaczego rząd polski przez trzy lata zwlekał z tą implementacją, bo zapisy, które proponuje dyrektywa, generalnie są korzystne dla rodziców. Niechęć do tej regulacji, ociąganie się z jej wprowadzeniem widać również, gdy prześledzimy zapisy projektu pierwotnego i zapisy sprawozdania z druku nr 1481. Pierwotnie ustawa ta miała wejść w życie 1 stycznia 2013 r., ostatecznie wejdzie dopiero 1 października bieżącego roku. Skąd takie wydłużenie w odniesieniu do wejścia w życie akurat tego aktu prawnego, jest niezrozumiałe. Projekt ustawy reguluje zasady wykorzystywania urlopu wypoczynkowego w odniesieniu do osób, które korzystają z urlopu wychowawczego w sposób zgodny z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Są to zapisy korzystne dla rodziców. Projekt ustawy precyzuje również, kto może skorzystać z tego urlopu wychowawczego - jest to pracownik zatrudniony w wymiarze 6 miesięcy. Do wyliczenia tego okresu bierze się pod uwagę wszystkie wcześniejsze okresy zatrudnienia, niezależnie od tego, u jakiego pracodawcy miało to miejsce. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 5. roku życia. Nastąpiło wydłużenie tego okresu o jeden rok. Też uważam, że jest to zmiana pozytywna. W przypadku dzieci niepełnosprawnych urlop będzie można wykorzystać do 18. roku życia dziecka. Wymiar urlopu wynosi 36 miesięcy. Każdemu z rodziców przysługiwać będzie wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego z zaproponowanego wymiaru. Prawa tego nie można będzie przenieść na drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka. Zapis ten gwarantuje, że zarówno matka, jak i ojciec będą mieli szansę na nawiązanie silnej więzi z dzieckiem w najwcześniejszym, a więc kluczowym okresie jego życia w wyniku sprawowania nad dzieckiem ciągłej opieki przez okres przynajmniej jednego miesiąca. Rodzice będą mogli jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego przez okres nieprzekraczający 4 miesięcy i będzie on mógł być wykorzystywany przynajmniej w 5 częściach. Uważamy, że zbyt skromna jest propozycja zapisu § 9, z której wynika, że rodzic dziecka ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze 36 miesięcy, ale jedynie wtedy, gdy drugi rodzic nie żyje bądź nie przysługuje mu władza rodzicielska lub został tej władzy rodzicielskiej pozbawiony. Rozumiem, że jest to próba, propozycji wyjścia z impasu w związku z problemami, jakie pojawiły się przy planowanym wdrażaniu tego projektu ustawy. Kontrowersje wynikały z wprowadzonej w tym projekcie zasady dotyczącej niemożności przenoszenia urlopu w wymiarze jednego miesiąca na drugiego z rodziców. Pojawiły się, jak pamiętamy, w pierwszej wersji 3 warianty wdrożenia, z czego trzeci wariant od razu odrzucono. Pierwszy wariant zakładał, że z 36 miesięcy urlopu wychowawczego na każdego z rodziców przypadałoby po jednym miesiącu. W przypadku rezygnacji jednego z rodziców z tego uprawnienia drugi nie mógłby skorzystać z tej części urlopu, co w praktyce oznaczałoby skrócenie jego wymiaru o jeden miesiąc. Drugi wariant zakładał wygospodarowanie z 36 miesięcy urlopu wychowawczego (Dzwonek) jednego miesiąca urlopu nieprzenoszalnego dla jednego z rodziców i dodanie jednego miesiąca urlopu nieprzenoszalnego na drugiego rodzica. Wymiar urlopu w tym wariancie wynosiłby 37 miesięcy, a w przypadku niewykorzystania przez jednego z uprawnionych tej części urlopu drugi rodzic mógłby skorzystać z urlopu wychowawczego w obecnie obowiązującym wymiarze 36 miesięcy. Za tym rozwiązaniem opowiedzieli się pracobiorcy. Solidarna Polska również uważa, że ze względu na dobro dziecka wariant 37 miesięcy jest znacznie bardziej korzystny. Poprzemy w związku z tym poprawkę Prawa i Sprawiedliwości, a głosowanie w tej sprawie uzależnimy od ostatecznego kształtu projektu tejże ustawy. Dziękuję.