Mówca: Sprawozdawca Daniel Milewski
Data: 2017-12-06 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję serdecznie. Panie Marszałku! Panie i Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Rozpoczynamy kolejny etap debaty nad fundamentalnym projektem zmian w polskim sądownictwie, nad projektem zmian zaproponowanym przez pana prezydenta, będącym realizacją jego zobowiązań wyborczych, zobowiązań Prawa i Sprawiedliwości oraz cieszącym się poparciem stabilnej większości parlamentarnej. Moją rolą w tej debacie jest przedstawienie sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka na temat wniesionego przez pana prezydenta projektu ustawy o Sądzie Najwyższym. Komisja obradowała nad tym projektem na kilku posiedzeniach. Prace zakończyły się 30 listopada. O szczególnym znaczeniu tego projektu świadczy zarówno kilkadziesiąt godzin pracy komisji, jak również obecność licznych gości, którzy nam, posłom, służyli swoją radą i wsparciem. Byli to m.in. przedstawiciele wnioskodawcy reprezentujący Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, czyli pan minister Paweł Mucha, zastępca szefa kancelarii, pani minister Irena Zofia Romaszewska, doradca pana prezydenta, a także pani minister Anna Surówka-Pasek oraz towarzyszący jej pracownicy Biura Prawa i Ustroju. Rząd podczas prac komisji reprezentowany był przez przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości na czele z panem ministrem Marcinem Warchołem. W pracach uczestniczyła także pani prof. Małgorzata Gersdorf, pierwsza prezes Sądu Najwyższego, oraz przedstawiciele Krajowej Rady Sądownictwa na czele z jej przewodniczącym Dariuszem Zawistowskim, a także reprezentanci Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Stronę społeczną reprezentowali przedstawiciele Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia, Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Związku Polskich Parlamentarzystów, Stowarzyszenia Amnesty International, Społecznej Krajowej Sieci Ratunkowej oraz reprezentanci organizacji pozarządowych zajmujących się pomocą poszkodowanym przez wymiar sprawiedliwości. Wszyscy członkowie komisji, posłowie spoza składu komisji i goście mieli możliwość wypowiedzi, z której wielokrotnie korzystali. Wysoka Izbo! Przez cały czas obrad dla większości członków komisji kluczowy pozostawał fakt, że ponad 80% naszego społeczeństwa opowiada się za reformą sądownictwa... (Poseł Jerzy Meysztowicz: 100!) ...bowiem wbrew swojej nazwie wymiar sprawiedliwości postrzegany jest jako miejsce, w którym ludzi spotyka czasem krzywda i niesprawiedliwość, gdzie ustawy stosuje się wybiórczo, gdzie są równi i równiejsi wobec prawa. Tymczasem wymiar sprawiedliwości nie może być państwem w państwie. Respektując konstytucyjne gwarancje niezależności i niezawisłości, należy przywrócić obywatelom wpływ na funkcjonowanie trzeciej władzy. Muszą istnieć skuteczne mechanizmy przeciwdziałające odrywaniu się wymiaru sprawiedliwości od jego służebnej wobec społeczeństwa roli oraz umożliwiające korygowanie błędów. Wniosek komisji o przyjęcie przez Wysoki Sejm tego projektu ustawy wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom Polaków. Prace komisji, rozstrzygnięcia podejmowane przez komisję, gdy patrzymy na nie z dzisiejszej perspektywy, miały na celu obronę integralności prezydenckiego projektu ustawy. Za przykład można tu podać odrzucenie wnioskowanego przez klub Nowoczesna usunięcia rozdziału 6 ustawy wprowadzającego do Sądu Najwyższego czynnik społeczny. Przedłożony przez pana prezydenta projekt oparty jest bowiem na trzech filarach, wokół których skupiły się też prace Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Podczas prac komisji z różnych stron padło wiele przymiotników określających ten projekt - przymiotników odnoszących się do stanu polskiego prawa, stanu polskiego państwa, naszego sądownictwa i potrzeb jego reformy. Ale dziś już nie musimy przerzucać się tymi przymiotnikami, bo potrzebujemy przede wszystkim prawa poważnego, prawa poważnie traktującego obywateli. I taka jest właśnie w ocenie komisji ta ustawa. Dlatego wnosimy o jej przyjęcie, za takim rozstrzygnięciem głosowało 13 posłów, przeciw było 5. Wysoka Izbo! To jest ustawa poważnie traktująca obywateli, bo takie są właśnie te trzy filary, czyli skarga nadzwyczajna, udział ławników w pracach Sądu Najwyższego, jak też kwestia uporządkowania sądownictwa dyscyplinarnego. W toku prac komisji zarówno ze strony opozycji parlamentarnej, jak i przedstawicieli obozu rządzącego kilkukrotnie odnoszono się do ustaw towarzyszących projektowi dotyczącemu Sądu Najwyższego, tj. zarówno procedowanej równolegle ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, jak i obowiązującej już ustawy o ustroju sądów powszechnych. One razem tworzą bowiem początek kompleksowej reformy usprawniającej funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości - reformy, co do której konieczności, według mojej najlepszej wiedzy, panuje pełna zgodność na polskiej scenie politycznej, znaczenie mają jedynie rozbieżności co do sposobów i zakresu jej przeprowadzenia. Problematyka potrzeby zmian w sądownictwie znana jest od lat. Jeżeli szukamy argumentów, motywów, jakimi kierowała się większość członków komisji podczas prac, to warto sięgnąć do publikacji ˝Państwo dla obywateli˝ wydanej w 2005 r. Wśród jej autorów, współodpowiedzialnych za ten tekst, znajdziemy m.in. Michała Boniego i Andrzeja Rzeplińskiego. W tej broszurze mamy m.in. niską ocenę pracy Krajowej Rady Sądownictwa, postulat wyłaniania zdecydowanej większości członków KRS przez Sejm, postulat przyznania większej kompetencji prezesom sądów i uniezależnienia ich od kolegów sędziów, jak również wprowadzenia nowych zasad sądownictwa dyscyplinarnego, w tym zlikwidowania jego korporacyjnego charakteru i przyznania licznych uprawnień w tym zakresie prezydentowi Rzeczypospolitej. Te postulaty są niezbywalne w dyskusji o reformie polskiego sądownictwa. Wszyscy o tym mówimy, od prawa do lewa. Pokazujmy obywatelom, że poważnie traktujemy wypowiadane zobowiązania. Panie i Panowie Posłowie! Poseł sprawozdawca ma regulaminowe zadanie odniesienia się do motywów odrzucenia zmian proponowanych przez posłów. Jak już wcześniej zaznaczyłem, większość członków komisji, która ukształtowała ostateczny tekst przedkładany dziś Wysokiej Izbie, postawiła sobie za cel obronę instytucji, których powołanie zaproponował pan prezydent. W utrzymaniu prezydenckiego ducha koncepcji skargi nadzwyczajnej przyświecała nam choćby realna historia opisywana już w poprzedniej kadencji na forum prac parlamentarnych. Taka sytuacja może przydarzyć się każdemu z nas. Otóż dwoje starszych ludzi, którzy nie mieli spadkobierców, chcąc zapewnić sobie dożywotnią opiekę, zdecydowało się przenieść własność nieruchomości, na której prowadzona była stadnina koni - ich wspólna życiowa pasja - na swoich sąsiadów. Wobec narastającego konfliktu z nowymi właścicielami zażądali zmiany niektórych uprawnień na rentę, zaznaczając, że ta zmiana ma nie obejmować prawa zamieszkiwania, które w dalszym ciągu miało im przysługiwać. Niestety w wyniku omyłki sądu w sentencji wyroku zawarto stwierdzenie, że zasądzone na ich rzecz kwoty mają stanowić zamiennik wynikającego z umowy dożywocia świadczenia w postaci zapewnienia mieszkania. Zatem w świetle sentencji wyroku zostali oni pozbawieni dalszego prawa zamieszkiwania w zamian za niewielką rentę. Powodowie, w przeświadczeniu, że wyrok jest dla nich korzystny, nie zaskarżyli go i w efekcie on się uprawomocnił. Oczywista omyłka w sentencji wyroku doprowadziła do tego, że dwie starsze osoby znalazły się w obliczu eksmisji... (Poseł Krystyna Skowrońska: Ale to nie jest przedmiotem.) ...tracąc przy tym... (Poseł Krystyna Pawłowicz: Proszę nie przerywać.) (Wypowiedź poza mikrofonem) Słucham? (Gwar na sali, dzwonek)