Mówca: Robert Obaz
Data: 2023-05-25 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Procedujemy dzisiaj nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, który wprowadza kolejne etapy reformy użytkowania wieczystego i kontynuuje proces zmierzający do wygaszania tego prawa w prawie polskim. Użytkowanie wieczyste, wprowadzone po 1989 r., z czasem zaczęło sprawiać istotne problemy, m.in. utrudniając zabudowę wielu terenów, hamując rozwój czy blokując inwestycje. Pierwsza reforma stopniowo likwidująca ten relikt minionej epoki weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., kiedy użytkowanie wieczyste gruntów zostało z mocy prawa przekształcone w prawo własności. Dotyczyło to jednak wyłącznie gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, a w przypadku innych gruntów, przeznaczonych chociażby na biznes czy też użytkowanie przez organizacje społeczne, związki sportowe i inne, nie można było z tej możliwości skorzystać. Cechy prawa użytkowania wieczystego godzące w stabilność i przewidywalność dokonywania inwestycji na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste ze względu na niejasność co do możliwości odnowienia tego prawa po upływie terminu, na jaki zostało ustanowione, oraz wzrost wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego wynikający ze wzrostu wartości nieruchomości, są niekorzystne dla przedsiębiorców i hamują, jak już powiedziałem, rozwój gospodarki. Projektowana nowelizacja wychodzi naprzeciw przedsiębiorcom i umożliwia nabycie prawa własności gruntów wykorzystywanych na cele inne niż mieszkaniowe, które mają w użytkowaniu wieczystym. Uzyskanie prawa własności gruntu z pewnością wzmocni poczucie stabilizacji prawnej w przypadku osób, które użytkują i gospodarują na gruntach publicznych. Osoby te uzyskają bowiem najsilniejsze prawo rzeczowe w miejsce prawa czasowego. Należy pamiętać jednak, że celem procedowanego projektu ustawy ani jego skutkiem nie będzie wyeliminowanie z systemu polskiego prawa użytkowania wieczystego, ponieważ nie proponuje się automatycznego przekształcenia tego prawa w prawo własności. Projekt ustawy wypełnia lukę umożliwiającą kolejnej grupie użytkowników wieczystych uzyskanie w miejsce prawa użytkowania wieczystego prawa własności. Wejście w życie projektu przyczyni się do dalszego zmniejszenia znaczenia w obrocie prawnym użytkowania wieczystego oraz liczby użytkowników wieczystych, a także liczby nieruchomości gruntowych obciążonych tym najszerszym ograniczonym prawem rzeczowym. Istotnym aspektem procedowanego projektu jest wprowadzenie odpłatności przekształcenia, gdzie wysokość opłaty uzależniona będzie od wysokości kilkuletnich płatności z tytułu użytkowania wieczystego, oraz umożliwienie rozłożenia płatności na raty. Przyjęcie tego mechanizmu w projekcie spowoduje, że pozycja prawna różnych kategorii użytkowników wieczystych nie będzie niezasadnie uprzywilejowana ze względu na symetryczność mechanizmów względów podobnych zobowiązań i unormowań. Projekt ustawy należy uznać za merytoryczny i wartościowy. Kontynuuje ustawodawstwo, którego celem jest stopniowe, ewolucyjne wygaszanie prawa użytkowania wieczystego, także w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej przez ich użytkowników wieczystych. Prawidłowo wdraża zasady wynikające ze stanowiska Komisji Europejskiej co do wysokości opłaty przekształceniowej. Pozostawia istotny zakres swobody stron, zwłaszcza w odniesieniu do użytkowników wieczystych przedsiębiorców, co do tego, czy dokonać przekształcenia, oraz co do negocjowania wysokości należnej opłaty przekształceniowej. Ponadto użytkownik wieczysty gruntu zabudowanego, który zrealizował cel użytkowania wieczystego powstałego przed 1 stycznia 1998 r. będzie mógł wystąpić z żądaniem sprzedaży. W takim wypadku organ będzie zobowiązany do zawarcia umowy. Zgodnie z nowymi przepisami organy publiczne nie będą już mogły odmówić sprzedaży gruntu na rzecz użytkownika, w tym przedsiębiorcy, który złoży wniosek w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy. I, panie ministrze, jest zapis w tej ustawie, który mówi o 12 miesiącach. Wczoraj na posiedzeniu komisji mieliśmy przedstawicieli biznesu, którzy jasno mówili, żeby ten termin wydłużyć do 60 miesięcy. Wydaje się to słuszne z jednego, bardzo ważnego powodu: ponieważ w tej ustawie przewidujemy pomoc de minimis przedsiębiorcom, którzy będą mogli skorzystać z takiej pomocy. Wziąwszy pod uwagę fakt, że w latach poprzednich, kiedy mieliśmy ustawy COVID-owe, kiedy przedsiębiorcy bardzo dużo korzystali z pomocy de minimis - a zapisy mówią jasno, że w ciągu 3 pełnych lat nie można kolejny raz skorzystać z takiej pomocy - słuszne wydaje się wydłużenie tego terminu, tak żeby przedsiębiorcy byli równo traktowani i mogli skorzystać też ci, dla których termin odnośnie do możliwości skorzystania z pomocy jeszcze nie upłynął. (Dzwonek) Dziękuję bardzo. (Oklaski)