Mówca: Józef Brynkus
Data: 2019-01-17 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zanim przedstawię stanowisko klubu Kukiz’15 wobec procedowanej ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz, chciałbym zgłosić wstępną uwagę, że zadziwia pewnego rodzaju niekonsekwencja w stanowisku pana premiera Gowina, który z jednej strony 17 grudnia 2018 r. mówił o potrzebie przenoszenia instytucji centralnych na szeroko rozumianą prowincję po to, żeby ją w jakiś sposób ubogacić, ale też zintensyfikować jej funkcjonowanie, a tu, w projekcie sieci Łukasiewicz - fakt, że znacznie wcześniejszym - mówi, że siedzibą tego centrum będzie Warszawa. No ale to taka typowa dla pana ministra Gowina niekonsekwencja. (Poseł Iwona Michałek: O matko.) Podstawowe pytania, które należy zadać wnioskodawcom, dotyczą tego to, co przyświeca ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego, rzekomemu wzorcowi deregulacji, że wprowadza kolejne rozwiązania dotyczące badań naukowych, które je w pewnej płaszczyźnie jeszcze bardziej centralizują niż dotąd. Jest przy tym oczywiste, że jest to projekt rządowy, ale ze względów legislacyjnych musi go firmować grupa posłów, by projekt był szybciej wdrożony i nie musiał przechodzić wszystkich procedur, np. w odniesieniu do konsultacji społecznych. Generalnie powołanie sieci Łukasiewicz ma służyć, jak wynika to z ustawy, ukierunkowaniu funkcjonowania instytutów naukowych wchodzących do sieci na efektywność w postaci konkretnego wdrożenia do gospodarki. Ale przy tym instytuty pozbawia się uprawnień w zakresie doktoryzowania i habilitowania. Głównym celem działalności sieci Łukasiewicz będzie według projektu prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych szczególnie ważnych dla realizacji polityki gospodarczej, naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa oraz transfer wiedzy i wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych do gospodarki. Centrum Łukasiewicz będzie też odpowiedzialne za wprowadzenie jednolitych zasad wykorzystania infrastruktury badawczej będącej w dyspozycji instytutów wchodzących w skład sieci. Generalnie jednak ustawa jest zbędna, ale jeżeli jest niezbędna, jak chcą tego wnioskodawcy, to wprost przy tym przyznają, że dotychczasowy model nadzoru poszczególnych ministrów nad podlegającymi im instytutami nie sprawdził się, a pieniądze przeznaczone na działalność zarówno ministrów, jak i podlegających im instytutów zostały zmarnowane. Przypomnę tutaj argument przytoczony przez przedstawicielkę wnioskodawców, który mówi o tym, że o potrzebie stworzenia sieci Łukasiewicz świadczy fakt, że wiele instytutów swoją działalność opiera na przychodach z najmu. Ten argument był podnoszony już 2 lata temu i od tego czasu nic się nie zmieniło. Być może jest to tylko wprost przeniesienie z argumentacji z projektu rządowego, ale dziwi, że dotychczas nie wyciągnięto z tego jakichś wniosków. Oczywiście zmieniły się też, powiedzmy, koszty powołania i funkcjonowania sieci Łukasiewicz - one znacznie wzrosły. Rozwiązanie, które proponuje się w ustawie, to stworzenie kolejnej czapy administracyjnej, już i tak wielkiej w obecnym rządzie. Wszystkie decyzje związane z funkcjonowaniem sieci Łukasiewicz przenoszone są na ministra właściwego do spraw nauki. Trzeba wskazać kolejne niedopracowania tego rozwiązania. Chodzi np. o to, że w rozwiązaniach dotyczących wykorzystania efektów własności intelektualnej zabrakło choćby bodźca podatkowego w postaci innovation box, czyli ulgi podatkowej na przychody ze sprzedaży własności intelektualnej. Wydaje się również, że instytuty wchodzące w skład sieci, nazywane instytutami, a powinny być nazywane instytutami badawczymi - sama nazwa powinna wskazywać na ich poziom i status - zostaną pozbawione tego statusu naukowego, a przez to mogą utracić członkostwo w organizacjach badawczych oraz możliwość realizacji projektów międzynarodowych, w których występują jako jednostki naukowe. Ilość niekonsekwencji jest bardzo długa i mógłbym ją pokazywać na wielu przykładach, ale wspomnę tylko o tym, że kompetencje centrum i jego prezesa są zdecydowanie za szerokie. W dobie konkurencyjnej gospodarki rynkowej zaproponowano w ustawie drastyczną centralizację władzy i decyzyjności, co jest złym rozwiązaniem. (Dzwonek) Reasumując, należy stwierdzić, że ta legislacja jest zbędna. To tworzenie kolejnego niepotrzebnego prawa, dlatego Kukiz’15 jako klub opowiada się przeciwko przyjęciu tej ustawy i składa wniosek o jej odrzucenie w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo.