Mówca: Katarzyna Kretkowska
Data: 2023-03-09 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego Lewicy wobec omawianego podsumowania funkcjonowania PPK w okresie 4 lat. Niestety materiał, który został nam przekazany, nie zawiera pełni informacji, gdyż nie zostały w nim wypunktowane minusy tego programy, możliwe pułapki i zagrożenia. Tymczasem jeżeli chcemy być uczciwi wobec tych, którzy uczestniczą w tych programach, to powinniśmy przekazywać im przede wszystkim informacje na temat rentowności osiąganych przez poszczególne instytucje, które zarządzają tymi funduszami. Niestety na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych nie padła żadna odpowiedź na trzykrotnie zadane pytanie o rentowność. Celem PPK jest pomnażanie pieniędzy, a nie oczekiwanie tylko na to, że zyskujemy dzięki temu, że w tych wpłatach uczestniczy także pracodawca i budżet państwa. W dłuższym okresie najważniejsza jest rentowność. Dane dostępne 3 marca na oficjalnej stronie PPK pokazują, że od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. wszystkie fundusze miały ujemne stopy zwrotu, które sięgały nawet 16%. Jakie są zatem największe minusy tego programu, których nie podaje ta informacja? Chodzi o koszty dla pracownika i pracodawcy, które pomniejszają zarówno pensję, jak i finanse firmy. Przy ogromnych kosztach energii i paliw, jak wiemy, liczy się każda złotówka. Budżet państwa ponosi koszty z tytułu tzw. wpłat powitalnych, które wynoszą 250 zł, a także dopłat rocznych w wysokości 240 zł do rachunków PPK. O wiele ważniejsza jest wspomniana przeze mnie kwestia ryzyka związanego z rentownością. Mówi się o tym, ile można zarobić, ale nie mówi się uczestnikom, ile mogą stracić. Instytucje finansowe, które zarządzają PPK, inwestują w papiery wartościowe, w akcje, w obligacje. Ich wartość jest zmienna, a w dobie kryzysów finansowych oraz inflacji jest bardzo, bardzo niepewna. Przykładem jest wspomniana przeze mnie przed chwilą ujemna stopa zwrotu za ubiegły rok. Kolejna sprawa dotyczy opłat za zarządzanie tymi funduszami. Mogą sięgać maksymalnie 0,54% zgromadzonych aktywów. Wydaje się, że to niewiele, ale po 40 latach kwota świadczenia będzie niższa o 11%. Zagrożenie jest zatem takie, że po 30 latach czy 40 latach, okresach inflacji, kryzysów uczestnicy PPK otrzymają realnie mniej pieniędzy, niż wpłacono na ich konto. Ponadto wpłaty na PPK wbrew pierwotnym sugestiom nie zwiększają emerytur jako takich czy oszczędności na nie, gdyż nie będą wypłacane dożywotnio. Wygląda na to, że PPK wywalczyli sobie nie tyle przyszli emeryci, co instytucje finansowe. Banki, towarzystwa ubezpieczeniowe mają tutaj stałe źródło dokapitalizowania, zasilane 2% pensji i środkami pracodawców oraz publicznymi, którymi mogą obracać przez dziesiątki lat na dowolne cele. Przepisy bowiem nie zagwarantowały nam żadnej kontroli nad tym, w jakie firmy inwestują i jakie jest ryzyko. Mogą to być spółki powiązane kapitałowo czy towarzysko z firmami zarządzającymi. Stwarza to wielkie pole do nadużyć i defraudacji. W PPK nikt nie ponosi odpowiedzialności za to, co zostanie wypłacone po latach. (Oklaski) Całe ryzyko spada na indywidualnych uczestników. Pieniądze z PPK można wycofać w każdej chwili, lecz wówczas potrącone jest to, co dopłaciło państwo, a od zysków kapitałowych trzeba zapłacić podatek. Żeby niczego nie stracić, trzeba skończyć 60 lat, wówczas otrzymamy 25% zgromadzonych środków, a 75% w 120 ratach w okresie 10 lat, a zatem całą kwotę otrzymują tylko osoby po siedemdziesiątce. Wreszcie mamy kwestię automatycznego zapisu, który także służy przede wszystkim instytucjom finansowym. Bez takiego zapisu można zakładać, że zwykły człowiek do tak ryzykownego programu, o którym tyle tylko wiadomo, ile trzeba wpłacić, ale nie wiadomo, ile na końcu się wypłaci, z własnej inicjatywy by się być może nie zapisał. System automatycznego (Dzwonek) zapisu bazuje na naturalnej pasywności ludzi. Jedni nie wypiszą się, bo nie wiedzą, jak to zrobić, bo nie mają czasu, bo boją się szefowej albo po prostu nie wiedzą, że w ogóle mogą się wypisać. (Oklaski) Najbezpieczniejszym systemem emerytalnym według klubu Lewicy jest system ZUS-owskiej emerytury. Składaliśmy już wiele miesięcy temu projekt ustawy o dwukrotnej waloryzacji emerytur w sytuacji, w której inflacja przekracza 10%, a przekracza.