Mówca: Jerzy Jachnik
Data: 2017-10-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Tak nawiasem mówiąc, nie bardzo wiem, jak się do tego projektu ustosunkować, dlatego że należałoby zacząć od jednej rzeczy: Czy obecnie ta bezpłatna pomoc prawna funkcjonuje i czy ona nie jest za droga? Bo nikt z państwa nie mówi, że dzisiaj koszt porady udzielanej przez tzw. organizację pozarządową - celowo mówię: tak zwaną, zaraz do tego wrócę - wynosi średnio ok. 270 zł, a przez zespół adwokacki - 240. Inaczej mówiąc, gdybyśmy dzisiaj dali osobie bon przez MOPS, to to poradnictwo kosztowałoby o połowę mniej. Z kolei takim głównym proponowanym przez kancelarię prezydenta elementem jest mediacja. Ale, proszę państwa, mediacji nie da się przeprowadzić w ciągu 15 minut czy pół godziny. Najpierw trzeba się spotkać z jedną stroną, potem trzeba się spotkać z drugą stroną, a potem trzeba dwie strony do tego przekonać. Pani sędzia, pani marszałek, myślę, najlepiej wie, jak wyglądają mediacje. Tego nie da się załatwić w ramach bezpłatnych porad prawnych, chyba że chcemy wylać dziecko z kąpielą i po prostu doprowadzić do takiej sytuacji, że nikt nie będzie chciał mediować. Teraz pytanie, kto ma być mediatorem. Bo jest taki podział, przedtem był podział... Mówię: tzw. organizacje pozarządowe, bo, proszę państwa, jak to wygląda w praktyce? Poradnictwem obywatelskim trudnię się 17 lat. Jeszcze jedno powiem. Wszyscy państwo, którzy prowadzicie poradnictwo prawne w swoich biurach bez adwokata, zgodnie z ustawą o pomocy prawnej robicie to nielegalnie. Z tym fantem trzeba coś zrobić, od początku do końca. To poradnictwo nie działa, bo ono jest źle ułożone. Jeśli organizacja pozarządowa musi przyjąć adwokatów czy podpisać z nimi umowę, żeby otrzymać określoną ilość punktów, po czym tenże adwokat robi się członkiem organizacji i na nią płaci, bo coś na nią musi dać, to jest to czysta fikcja, która istnieje. De facto wszystkie punkty bezpłatnej pomocy prawnej muszą być prowadzone przez radców prawnych bądź adwokatów, niezależnie od tego, czy one się nazywają ˝pozarządowe˝, czy one się nazywają ˝adwokackie˝. Zatem nie budujmy fikcji i jeszcze tego nie popierajmy. Ja bym sobie np. bardzo życzył w imieniu ruchu Kukiz’15, żeby czy z ministerstwa, czy z kancelarii prezydenta wyszedł taki kompleksowy projekt, który by zmieniał tę fikcję, która jest. Czyli np. należałoby rozważyć, by w tym czystym poradnictwie te bony... Po co wydawać pieniądze na coś, co kosztuje dwa razy tyle, jeśli jest realizowane poprzez organizacje czy poprzez izby adwokackie? Po prostu nie ma to sensu. Mógłby te bony wydawać MOPS. Ta szerokość... Ten projekt, jak patrzyłem, ma 141 stron. Przyznam szczerze, że zabrnęliśmy w kolejną zabawę w papiery, która również będzie mitrężeniem czasu. Zatem mam wątpliwość: chętnie bym wnioskował i bylibyśmy za tym, żeby ten projekt skierować do prac, tylko zastanawiam się, czy wtedy nie wyszlibyśmy, pani minister, poza zakres projektu i czy możemy go potem w komisjach tak daleko zmienić, żeby on coś dawał tym osobom. Podzielenie tego w tej chwili da, można powiedzieć, trzy części. Połowę mają rady adwokackie i radców prawnych, a drugą połowę, podzieloną na pół, mają organizacje pozarządowe, jedne trudniące się poradnictwem obywatelskim, a drugie - poradnictwem prawnym. No i to mi troszeczkę zakrawa... Trzeba sobie jasno powiedzieć: albo jest poradnictwo obywatelskie i mogą je prowadzić organizacje pozarządowe, albo jest poradnictwo fachowe i robią to prawnicy. A teraz jest pytanie, jaki ma być dostęp do tych prawników. Mnie osobiście się wydaje, że nie jesteśmy w stanie, pani minister, tak skonstruować tej ustawy, żeby w ramach tej ustawy, projektu prezydenckiego to mogło funkcjonować. W tej sytuacji zwracam się do pani minister: Czy nie warto jednak tego projektu przepracować, po to żeby on wszedł pod obrady i żeby on miał sens, żeby był sens opracowania takiej ustawy, żeby ona po prostu spełniała nasze oczekiwania? Mówimy o organizacjach pozarządowych. Otóż powiem, że radcowie prawni 2 lata temu zakładali stowarzyszenia, żeby po 2 latach móc odzyskać status organizacji pożytku publicznego, i starali się o takie projekty. Podam pani adres dokładnie: Bielsko-Biała. Układ jest taki, że w powiecie oni dostają 0 pkt, a w mieście dostają maksa. Odwrotnie, z drugą organizacją, z którą się podmieniają (Dzwonek), biorą wszystkie projekty... Tam dostają maksa, a tu minimum. A więc nie uprawiajmy fikcji, o to apeluję do państwa. Dziękuję.