Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-02-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie w sprawie 65. rocznicy śmierci Zygmunta Szendzielarza Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 8 lutego br. obchodziliśmy 65. rocznicę śmierci Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka, majora kawalerii Wojska Polskiego, dowódcy 5. Brygady Wileńskiej AK, żołnierza wyklętego. Zygmunt Szendzielarz urodził się 12 marca 1910 r. w Stryju. Był słuchaczem kursu unitarnego w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Następnie naukę kontynuował w Szkole Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. W wieku 24 lat mianowany został podporucznikiem ze starszeństwem. Przydzielono go do 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w Wilnie na stanowisko dowódcy plutonu. W wojnie obronnej Polski w 1939 r. Zygmunt Szendzielarz dowodził 2. Szwadronem 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii. Od początku 1940 r. angażował się w działalność konspiracyjną. Działał w strukturach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej na obszarze Wileńszczyzny. W okresie tym przyjął pseudonim Łupaszka. W 1943 r. Zygmunt Szendzielarz został skierowany do oddziałów leśnych. Dowodził partyzancką 5. Brygadą Wileńską AK, zwaną również ˝Brygadą Śmierci˝. Oddział ten walczył z niemiecką policją, litewskimi kolaborantami oraz sowiecką partyzantką. W zwycięskim starciu z Niemcami pod Worzianami w styczniu 1944 r. Łupaszka został ranny. W lipcu tego samego roku 5. Brygada Wileńska została częściowo rozbrojona przez Armię Czerwoną. Wielu jej żołnierzy przedarło się jednak na Zachód, by miesiąc później znów znaleźć się pod dowództwem Szendzielarza w rejonie Bielska Podlaskiego. Jesienią Łupaszka awansowany został do stopnia majora. Partyzanci dowodzeni przez Zygmunta Szendzielarza prowadzili walkę z komunistycznym reżimem i chronili ludność cywilną. Wiosną 1945 r. żołnierze 5. Brygady Wileńskiej zorganizowali kilkadziesiąt akcji przeciw NKWD, UB, MO i KBW. We wrześniu tego samego roku jednostka została rozformowana, a Łupaszka wyjechał na Pomorze. W roku następnym powrócił do walki, rozpoczynając działalność dywersyjną. Odtworzył on 5. Brygadę Wileńską. Działania prowadziła ona wtedy na Pomorzu. Zygmunt Szendzielarz wypowiedział ˝walkę na śmierć lub życie tym, którzy za pieniądze, ordery lub stanowiska z rąk sowieckich mordują najlepszych Polaków domagających się wolności i sprawiedliwości˝. Z jego inicjatywy działania na obszarach Białostocczyzny i Podlasia prowadziła wtedy też 6. Brygada Wileńska. Wiosną 1947 r. Łupaszka opuścił oddział. W czerwcu następnego roku Urząd Bezpieczeństwa rozpracował i rozbił okręg wileński AK. Został on aresztowany w Osielcu pod Jordanowem. Przewieziono go do Warszawy i osadzono w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej. 2 listopada 1950 r. został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na karę śmierci. Wyrok strzałem w tył głowy wykonano 8 lutego 1951 r. w więzieniu na Mokotowie. Zygmunta Szendzielarza zrehabilitowano dopiero w wolnej Polsce. 11 listopada 2007 r. został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. 24 kwietnia br. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie odbędzie się uroczysty pogrzeb Łupaszki. Jego szczątki zostały odnalezione dopiero podczas prac ekshumacyjnych IPN w 2013 r. Wcześniej miejsce jego pochówku było nieznane. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję.