Mówca: Tomasz Szymański
Data: 2015-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Serdecznie dziękuję. Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska dotyczące senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawartego w druku nr 3105. Celem projektu jest realizacja postulatów sformułowanych przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 11 lutego 2014 r. Projekt przewiduje zmianę art. 99 i 179 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Proponowana regulacja zawiera uwagi dotyczące niezbędności podjęcia działań ustawodawczych zmierzających do usunięcia nieprawidłowości w postępowaniach karnych, w których osoby małoletnie pokrzywdzone w wyniku przestępstwa jednego z rodziców lub obojga z rodziców reprezentowane są przez kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy. Projekt określa osoby, które sąd opiekuńczy może ustanowić kuratorem reprezentującym dziecko w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym. Reguluje ponadto kwestie przekazywania przez kuratora rodzicom dziecka informacji o przebiegu postępowania oraz zawiera postanowienia dotyczące wynagrodzenia należnego kuratorowi. Zdaniem Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska konieczne jest wprowadzenie zmian, które będą skutkować wzmocnieniem ochrony praw małoletnich reprezentowanych przez kuratorów, w tym między innymi małoletnich mających status pokrzywdzonych, w postępowaniach karnych, toczących się przeciwko któremukolwiek z ich rodziców. Jesteśmy przekonani, iż projektowana ustawa będzie miała pozytywne skutki dla wymiaru sprawiedliwości, a to w następstwie profesjonalizacji funkcji kuratora. Przedstawiony projekt zasługuje na poparcie, gdyż proponowane rozwiązania wydają się wypełniać luki prawne, na które wskazał Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej postanowieniu. W szczególności zapewniają one wymogi dotyczące ustanawiania przez sądy jako kuratorów osób posiadających odpowiednie przygotowanie, zapewniające należyte wykonywanie przez nich obowiązków w zakresie reprezentacji praw małoletnich w toku przeprowadzanych postępowań. Projektowane regulacje wydają się także służyć należytej realizacji obowiązku informowania rodzica, przeciwko któremu nie jest prowadzone postępowanie karne i który sprawuje pieczę nad pokrzywdzonym przestępstwem dzieckiem, o przebiegu postępowania i podjętych w nim decyzjach kuratora dotyczących spraw dziecka. Kurator jako obiektywny reprezentant dziecka w postępowaniu karnym minimalizuje niebezpieczeństwo konfliktu pomiędzy interesem jednego z rodziców, chcącego reprezentować dziecko w procesie toczącym się przeciwko drugiemu z rodziców, a interesem dziecka. Istnieje niebezpieczeństwo, że jedno z małżonków, powodowane relacją emocjonalną, zaniecha podjęcia odpowiednich kroków procesowych przeciwko współmałżonkowi, czego ofiarą będzie dziecko. Może także zajść konflikt w żądaniu rozwodu, zarzut popełnienia przestępstwa przez współmałżonka przeciwko dziecku może stać się najbardziej oczywistym dowodem jego winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego. Wysoce prawdopodobne jest instrumentalne potraktowanie pokrzywdzonego dziecka jako argumentu w sporach między małżonkami. Proponowane zmiany w ustawie określają, że kuratorem może zostać ustanowiony przede wszystkim adwokat lub radca prawny. Wybór tych dwu grup zawodowych jako zrzeszających osoby, którym mogłyby być powierzone zadania sprawowania kurateli, w wypadku gdy dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską nie może reprezentować żaden z rodziców, podyktowany jest przeświadczeniem, że profesjonalni pełnomocnicy dysponują największą wiedzą i zarazem doświadczeniem, jeżeli chodzi o podejmowanie określonych działań w ramach toczącego się postępowania. Wyłącznie adwokaci i radcowie prawni bezspornie posiadają należyte przygotowanie merytoryczne i warsztatowe, dysponują także atutem wynikającym z wykonywania zawodu zaufania publicznego. Także przynależność do korporacji, których zasady działania są normatywnie określone, kontrola organów samorządowych, a w miarę potrzeby odpowiedzialność dyscyplinarna, z kontrolą sądową włącznie, składają się na możliwie najwyższy poziom gwarancji ochrony interesów reprezentowanej osoby. Takich przymiotów nie można przypisać przedstawicielom organizacji pozarządowych, nawet w sytuacji posiadanego dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych. Adwokaci i radcowie prawni obowiązani są przestrzegać pewnych standardów, a za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź naruszenie swych obowiązków odpowiadają dyscyplinarnie. Omawiane obwarowanie pozwala przyjąć, że adwokat lub radca prawny ustanowiony kuratorem nie będzie bezczynny w roku postępowania przed sądem albo innym organem państwowym, a właśnie przypadki całkowitej bierności kuratorów ustanowionych obecnie stanowiły tło faktyczne dla konkluzji przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny. Przedstawiony projekt reguluje kwestie przekazywania rodzicom informacji o przebiegu postępowania, w sytuacji gdy dziecko jest reprezentowane przez kuratora. Obowiązek ten musi być wykonywany z uwzględnieniem dobra dziecka i służyć wyłącznie informowaniu tego z rodziców, który nie jest uczestnikiem postępowania, o tym, co się dzieje w sprawie. Projekt przewiduje ponadto wprowadzenie regulacji określającej wynagrodzenie należne kuratorowi, którego wyznaczono (Dzwonek) do reprezentacji dziecka przed sądem lub innym organem państwowym. Pani marszałek pozwoli, że dokończę?