Mówca: Tadeusz Tomaszewski (tekst niewygłoszony)
Data: 2026-03-25 (Sejm RP, kadencja 10)

Oświadczenie poselskie w sprawie jubileuszu 80-lecia ludowych zespołów sportowych Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 16 marca 1946 r. w podopolskiej wsi Czarnowąsy powołano do życia LZS Swornica - był to pierwszy w Polsce ludowy zespół sportowy. To efekt ogłoszonej przez Samopomoc Chłopską akcji usportowienia wsi. Stosunkowo szybko, bo w ciągu zaledwie kilku lat akcja objęła obszar niemal całego kraju, a wiejskie organizacje sportowe poczęły skupiać wokół siebie coraz to szersze kręgi młodzieży. To właśnie w większości w jej ramach urządzano boiska sportowe, pozyskiwano środki na podstawowy sprzęt (głównie piłki), zbierając stonkę czy złom, odśnieżając drogi i tory kolejowe albo organizując zabawy taneczne. Niektóre LZS-y same produkowały prosty sprzęt, np. narty. Z biegiem lat następował systematyczny rozwój LZS-ów. Ich działalność nie tylko sprzyjała rozwijaniu zainteresowań sportowych, ale także miała wielkie znaczenie społeczne - wokół tych organizacji skupiali się mieszkańcy wsi i coraz większej liczby małych miasteczek, którzy uczestniczyli w rozlicznych akcjach, niekoniecznie związanych ze sportem, ale przygotowywanych przez ludzi LZS. W tym okresie zwykło się mówić o wiejskim trójkącie, którego wierzchołki stanowiły: kościół, lokalna karczma czy restauracja oraz właśnie sportowe boisko. W LZS-ach dominowała oczywiście piłka nożna, ale nie brakowało także sekcji kolarskich, siatkarskich czy lekkoatletycznych. Zrzeszenie zaczęło też odgrywać coraz istotniejszą rolę w strukturach polskiego sportu i tę wysoką pozycję utrzymuje nadal. Trudno przecież bez udziału LZS-ów wyobrazić sobie funkcjonowanie wielu dyscyplin sportu, takich jak choćby już kolarstwo, piłka nożna, lekkoatletyka, podnoszenie ciężarów, jeździectwo, łucznictwo, zapasy, narciarstwo i inne. Nie można przy tym pominąć działalności popularyzującej w środowisku wiejskim powszechną rekreację fizyczną oraz turystykę - pieszą, kolarską, narciarską. W dziejach ludowego sportu były wzloty i upadki. Szczególnie dotkliwie zrzeszenie odczuło czas przemian ustrojowych w Polsce, kiedy to w latach 1989-1994 musiało stawić czoła znacznemu ograniczeniu finansowania budżetowego. A jednak rozwinięta wtedy własna działalność gospodarcza oraz niezwykła zaradność i zapał społecznego aktywu sprawiły, że LZS-y przetrwały ten trudny okres i nie zaprzestały działalności. Z klubami zrzeszenia na różnym etapie sportowej przygody związane były i często są nadal m.in. takie gwiazdy polskiego (ale i światowego) sportu jak: Ireneusz Paliński, Kazimierz Zimny, Stanisław Szozda, Czesław Lang, Joachim Halupczok, Janusz Kowalski, Lech Piasecki, Szymon Kołecki, Andrzej Wroński, Adrian Zieliński, Agata Wróbel, Aleksandra Klejnowska, Natalia Bukowiecka, Paweł Fajdek, Wojciech Nowicki, Adam Małysz, Kamil Stoch, Kacper Tomasiak i wielu innych. Warto także podkreślić powszechne uznanie, jakim nie tylko w środowisku LZS-u cieszyły się (i często cieszą się nadal) takie akcje i inicjatywy jak: ˝Konkurs wiejskich siłaczy˝, ˝Boisko w każdej wsi˝, ˝Sportowcy wiejscy na start˝ (realizowane we współpracy z Polskim Radiem), ˝My się zimy nie boimy˝, ˝Sportowy znak jakości Omega˝, turnieje szachowe o złotą wieżę czy też ˝Piłkarska kadra czeka˝. Od roku 2022 Krajowe Zrzeszenie LZS, duża organizacja licząca ćwierć miliona członków, jest też - na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki - krajowym operatorem Rządowego Programu ˝Klub˝. Z tego zadania wywiązuje się bez zarzutu i dlatego w tej roli będzie pracować co najmniej do roku 2028. Jako działacz Ludowego Zespołu Sportowego ˝Orzeł˝ Goczałkowo, przewodniczący Rady Gminnej Zrzeszenia LZS w Niechanowie i przewodniczący Wielkopolskiego Zrzeszenia LZS w latach 1994-2024 oraz przewodniczący sejmowej Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki, dobrze znający realia codziennej aktywności LZS-ów, z okazji 80-lecia ludowych zespołów sportowych gratulacje i słowa uznania za dobrze wykonywaną pracę na rzecz sportu, rekreacji i turystyki kieruję do wszystkich osób - zawodników, trenerów, działaczy i sponsorów - mających udział w dotychczasowych, trudnych do przecenienia sukcesach zrzeszenia. Życzę następnych znaczących osiągnięć i zapisanych na kartach historii kolejnych jubileuszy.