Mówca: Mirosław Maliszewski
Data: 2018-06-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedstawię stanowisko odnośnie do tego sprawozdania i ono nie będzie wcale stanowiskiem pozytywnie odnoszącym się do tego, tylko stanowiskiem, które będzie pokazywało błędy w realizowanej polityce w stosunku zarówno do zapowiedzi przedwyborczych, jak i realizacji dobrego dla Polski programu gospodarki nieruchomościami, ziemią w kontekście nabywania jej przez cudzoziemców. Warto sobie przypomnieć, że ta kwestia już była dosyć dawno po raz pierwszy regulowana, bo w 1920 r. Proszę zwrócić uwagę, wtedy młode państwo podjęło decyzję, że fundamentalną rzeczą jest to, w czyich rękach, w jakich rękach znajduje się polska ziemia, i nie tylko ziemia rolna, ale także inne nieruchomości. I wtedy zostały przyjęte przepisy, które regulowały tę sprawę, reglamentowały, ograniczały przez to prawa nabywania ziemi przez cudzoziemców. Zresztą ta kwestia była bardzo istotna w czasie negocjacji przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Warto pamiętać o tym, że traktat Unii Europejskiej mówi o tym, że m.in. obrót ziemią odbywa się w Unii Europejskiej w sposób swobodny i nie powinien być ograniczany. To dzięki niezłomności Jarosława Kalinowskiego, ówczesnego wicepremiera i ministra rolnictwa, udało się wynegocjować takie warunki, że do 1 maja 2016 r. ziemia rolna, ale także inne nieruchomości były chronione specjalnymi zapisami traktatowymi, które uniemożliwiały nabywanie ich przez cudzoziemców. To jest wybitny wkład Polskiego Stronnictwa Ludowego w ograniczenie obrotu ziemią w zakresie nabywania jej przez cudzoziemców, bo niewiele krajów europejskich wstępujących wtedy z Polską do Unii wynegocjowało tak dobre warunki. Można podać chociażby przykład Rumunii, która w ciągu tych kilku lat po akcesji sprzedała cudzoziemcom blisko 50% ziemi. U nas nawet 0,1 tego wskaźnika nie było. I warto to wyraźnie powiedzieć, że takie zabezpieczenie w traktacie negocjacyjnym zostało zapisane. Ale ono obowiązywało, jak mówiłem, do 1 maja 2016 r. Po tym okresie został uwolniony obrót ziemią w Polsce, dzięki czemu czy raczej przez co zaczęła funkcjonować umowa dotycząca Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej, zezwalająca obywatelom tych regionów nabywać ziemię w Polsce. Wiedząc, co może się stać i widząc zainteresowanie polską ziemią rolną, jako Polskie Stronnictwo Ludowe przygotowaliśmy pod koniec ubiegłej kadencji dobrą ustawę, która skutecznie ograniczała obrót ziemią i nabywanie jej przez obcokrajowców, ale jednocześnie powodowała, że polscy rolnicy mogliby tę ziemię swobodnie nabywać - zarówno tę w obrocie między rolnikami, jak i tę, która jest dzisiaj w zasobie państwowym - tak aby powiększać swoje gospodarstwa, koncentrować ziemię w jednym ręku. Byłoby to możliwe z długoletnim kredytowaniem, czyli nawet ci rolnicy, którzy nie posiadali środków finansowych, aby tę ziemię kupić, mogliby uzyskiwać preferencyjne, rozłożone na długie lata kredyty, tak aby powiększać swoje gospodarstwa. Panie Ministrze! Proszę nie mówić - tak jak pan powiedział do kolegi, który wcześniej zabierał głos - że to się nie wiąże z raportem, który pan przedstawiał, bo bezpośrednio się z nim wiąże. Jeżeli mówimy o ziemi, o nieruchomościach w kontekście cudzoziemców, to obie te kwestie trzeba rozważyć. Państwo - mówię o PiS-ie - zdecydowaliście, że ta ustawa zaproponowana przez nas jest ustawą złą. Nie wiem dlaczego. Chcieliście mieć jakiekolwiek osiągnięcie świadczące o tym, że bronicie polskiej ziemi. Ale wtedy kiedy my walczyliśmy o to, aby jej obrona była zapisana w traktacie akcesyjnym, wy nie byliście tym zainteresowani. Bardziej byliście zainteresowani przekonywaniem polskich rolników, polskich obywateli, że wejście do Unii Europejskiej to będzie ogromna katastrofa, że nastąpi masowy wykup ziemi. Budowaliście na tym swoją pozycję polityczną. Niestety podobnie robiliście przed wyborami, wymyślając, że ta ziemia trafia w ręce obcokrajowców w jakichś ogromnych ilościach. Proszę zwrócić uwagę, że niedawno sąd umorzył postępowanie wobec tych rolników, w stosunku do których były zarzuty, że stanowią słupy, że służą jako firmy do tego, aby cudzoziemcy mogli kupować ziemię. A więc wasza kolejna teoria legła w gruzach. Przygotowaliście ustawę, która waszym zdaniem miała skutecznie ograniczyć nabywanie ziemi przez cudzoziemców i uporządkować obrót ziemią rolną. I o ile w pierwszym przypadku nie odbiega ona znacząco od tej, którą my przedstawiliśmy pod koniec ubiegłej kadencji, o tyle w przypadku obrotu ziemią rolną między polskimi rolnikami wprowadziliście państwo ograniczenia, które dzisiaj skutkują tym, co już wszyscy - także eksperci, ekonomiści - widzą gołym okiem. Zahamowaliście proces powiększania polskich gospodarstw. Zahamowaliście proces składania działek w jedną całość tak, aby gospodarstwo się powiększało, w związku z czym zrujnowaliście jeden z podstawowych elementów nowoczesnego rolnictwa, jakim jest koncentracja ziemi i powiększanie gospodarstw, wiążący się z ich ekonomiczną wydajnością. Oczywiście zrobiliście też rzecz, która naszym zdaniem jest równie zła, mianowicie wstrzymaliście przekształcenia na terenach ziem, które stanowią własność Skarbu Państwa, twierdząc, że forma dzierżawy własności państwowej jest lepsza od formy prywatnej. To jest błąd. Ziemie północne, zachodnie powinny dzisiaj trafić w ręce polskich rolników w formie notarialnego aktu własności, a nie w formie dzierżawy z agencji, z Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Ta ziemia powinna trafić na stałe w ręce polskich rolników tak, aby nikt nigdy nie miał wątpliwości, czyja ona jest. A w przypadku, kiedy jest ona nadal ziemią państwową, takie wątpliwości mogą się kiedyś pojawić. I proszę się z tego nie śmiać, bo historia nie jest historią 5, 10 czy 20 ostatnich lat, tylko historia ma dłuższą perspektywę. W mojej ocenie trwałym zagospodarowaniem i trwałym zabezpieczeniem polskości na tej ziemi jest posiadanie tej ziemi przez polskich rolników w formie aktu notarialnego. Oczywiście mówiliśmy to w czasie debaty, ale do państwa to nie docierało i zdecydowaliście się przyjąć tę restrykcyjną ustawę, która - jak powiedziałem wcześniej - ogranicza obrót ziemią rolną w Polsce. Nie wiem, dlaczego uparliście się też państwo, że spod tej ustawy można wyłączyć tylko działki poniżej 0,3 ha, kiedy w innej ustawie jest powiedziane, że gospodarstwo rolne w Polsce to działka od 1 do 300 ha. A więc tu się nic nie łączy. Z kolei w innej ustawie utrzymaliście państwo zapis, że nie można dzielić działek rolnych na mniejsze niż 0,3 ha, co oznacza, że tak naprawdę nie można ziemi rolnej nawet o powierzchni 0,3 ha czy niewiele ponad 0,3 ha przeznaczyć na osadnictwo na obszarach wiejskich. Jeżeli ktoś chce przyjechać i osiedlić się na wsi, zmienić krajobraz tej wsi, wprowadzając nową infrastrukturę, wnieść tam jakąś nowoczesność, przedsiębiorczość, to dzisiaj takiej możliwości nie ma, bo nie spełniając warunków ujętych w definicji rolnika, tej ziemi nabyć nie można. O dziwo, utrzymaliście państwo zapis z ustawy z 1920 r., którą cytowałem, że w przypadku cudzoziemców to ograniczenie stanowi już 0,5 ha. A więc jednak znajduje potwierdzenie to, co mówili przedmówcy, że cudzoziemcy w tym zakresie mają lepsze warunki, większe możliwości niż obywatele naszego kraju. Ale czy to ograniczenie, które państwo spowodowaliście, jest skuteczne? Otóż nie. Już ten raport, który państwo przedstawiacie, precyzyjnie pokazuje w wielu miejscach, że to ograniczenie jest tylko teoretyczne, bo rażącego ani nawet znaczącego spadku sprzedaży ziemi, która znajdowała się jej w innych rękach niż polskie nie ma. Żadne statystyki tego nie potwierdzają, nawet te przedstawione przez państwa.Co prawda sprytnie to, gdzie spadła sprzedaż czy spadło wydawanie zezwoleń, państwo odnotowujecie, ale to, gdzie wzrosła albo została utrzymana na tym samym poziomie, przemilczacie państwo w tym raporcie. Chociażby z tego powodu nie jest raportem zasługującym na poparcie. Chciałbym też powiedzieć, że bardzo ciekawy jest jeden z zapisów, który mówi o tym, że pozwolenia, o które zwrócili się cudzoziemcy, spotykały się z różną reakcją, pozytywną, negatywną, ale raczej pozytywną, czyli wydawaliście państwo zgody zarówno w przypadku ziem, tych nieruchomości nierolnych, jak i ziemi rolnej. I jako ciekawostkę powiem, że znalazłem tam taki zapis, że zaledwie w jednym przypadku minister rolnictwa wyraził negatywne stanowisko. Gdzie jest, panie ministrze Jurgiel, ta pańska obrona polskiej ziemi przed wykupem przez cudzoziemców? Ona jest tak samo widoczna, jak pozostała część pana działalności. Mówię ironicznie, czyli jej nie ma. Szanowni Państwo! Klub Poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów nie widzi na dzień dzisiejszy argumentów, chyba że zostaną przedstawione jakieś inne argumenty, aby ten raport poprzeć. Powiem tak: jest bezpośredni związek między tą ustawą a ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego, którą państwo przyjęliście, bo ziemia w Polsce - niezależnie od tego, czy jest w formie nieruchomości nierolnych, czy rolnych - jest wielką wartością. To jest fundament funkcjonowania państwa, aby w jego granicach władali nią Polacy. Nic w tym zakresie pozytywnego państwa ustawa nie zrobiła. Ten raport nic nie pokazuje, że zmieniliście znacząco politykę, która była w poprzednich latach. Dlatego będziemy się zastanawiali, czy ten raport w głosowaniu poprzeć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)