Mówca: Dorota Olko
Data: 2024-04-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Terminale płatnicze, automaty biletowe, e-sklepy, czytniki książek to rozwiązania, które od lat ułatwiają życie. Niestety nie wszystkim. Osoby z niepełnosprawnościami czy osoby starsze wciąż w ograniczonym stopniu mogą korzystać z tego rodzaju udogodnień, a przecież takie właśnie rozwiązania stają się powszechną, jedyną albo dominującą formą załatwiania spraw. Dostosowanie nowych rozwiązań do potrzeb ogółu społeczeństwa musi być następstwem rozwoju technologicznego i pojawiania się nowych produktów i usług. Proponowana ustawa ten proces przyspiesza i słusznie zobowiązuje firmy do koniecznych zmian na tym polu. To jest trochę jednak wstyd, że wprowadzamy te przepisy z opóźnieniem, bo tak jak wspominała posłanka Maja Nowak, ta ustawa powinna być zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej przyjęta już w poprzedniej kadencji. Implementacja unijnego Europejskiego Aktu o Dostępności to krok, aby usługi, szczególnie te elektroniczne, były naprawdę dostępne. Naprawdę, czyli dla wszystkich, także dla osób ze szczególnymi potrzebami. Przede wszystkim, jak już wiele razy tutaj padało, chodzi o osoby z niepełnosprawnościami, ale nie tylko, bo też o osoby starsze, chore, kontuzjowane, czasowego ograniczenia sprawności. I chodzi tu o takie projektowanie produktów i usług, żeby jak najwięcej osób bez względu na sprawność mogło z nich korzystać samodzielnie, bez uwłaczającego godności, a często też zwyczajnie kosztownego proszenia innych o pomoc. Za europejską dyrektywą stoi założenie o budowaniu społeczeństwa włączającego, czyli takiego, w którym powszechna dostępność jest podstawowym kryterium w projektowaniu produktów, usług, o których tu dzisiaj mówimy, ale także przestrzeni. Szkoda, że twórcy dyrektywy, a za nimi nasze władze, nie zdecydowali się na szerszy zakres wymaganych rozwiązań i na uwzględnienie dostępności infrastruktury, bo tylko część obiektów, przede wszystkim obiekty, siedziby podmiotów publicznych, zostało objętych tego rodzaju regulacjami w ramach ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, tej ustawy sprzed kilku lat. A dostępność architektoniczna to istotna potrzeba osób z dysfunkcją ruchu i wzroku, a tych osób ze względu na demografię w Polsce będzie przybywać. Warto więc, żeby wprowadzenie tego typu regulacji było następnym krokiem zwiększania dostępności usług. W toku prac nad ustawą pojawiło się też wiele ciekawych uwag strony społecznej, za które serdecznie dziękujemy, dotyczących innych obszarów, których ta dyrektywa nie obejmuje, a które warto by objąć regulacjami w przyszłości. Są to np. automaty do nadawania i odbierania przesyłek. To jest także komunikacja miejska, która z tej dyrektywy została wyłączona. I tak jak już powiedziałam, mam nadzieję, że w najbliższych latach wrócimy do tych obszarów i będziemy prekursorami na tym polu, mimo że unijne regulacje nas do tego jeszcze nie zobowiązują, choć pewnie w przyszłości będą. Zwróciwszy uwagę na obszary, do których warto wrócić w przyszłości, chciałabym podkreślić, że klub Lewicy uznaje przedłożoną ustawę za bardzo potrzebną. To jest ważny krok w kierunku budowy społeczeństwa włączającego. Oczywiście popieramy ten projekt. Dziękuję.