Mówca: Sprawozdawca Gabriela Masłowska
Data: 2017-01-25 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych z druku nr 1144 był przedmiotem pracy Komisji Finansów Publicznych w dniu 11 stycznia br., kiedy to odbyło się pierwsze czytanie projektu. Celem projektu jest dostosowanie przepisów obecnie obowiązującej ustawy o SKOK-ach do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 lipca 2015 r., który orzekł, że art. 60 ustawy o SKOK-ach z 5 listopada 2009 r. jest niezgodny z konstytucją, ponieważ nie różnicuje środków nadzorczych i naprawczych stosowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego zależnie od wielkości kasy, czyli wobec dużych i małych kas. Małe kasy prowadzą działalność w mniejszym zakresie, na mniejszą skalę, mniej skomplikowaną i w związku z tym niesie to mniejsze ryzyko dla nich samych i dla depozytariuszy, dla członków kas. Projekt nowelizacji wprowadza definicję małej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, a także określa kryteria, warunki, kiedy kasa traci status małej kasy, w jakich okolicznościach go traci. Otóż za kryterium uznania kasy za małą przyjęto sumę aktywów bilansu na koniec roku obrotowego, która nie może przekraczać 20 mln zł, a średnioroczna liczba członków w ostatnim roku obrotowym nie może przekraczać 10 tys. osób. Wprowadza ów projekt także obowiązek przekazania do KNF-u informacji o spełnieniu warunków i utracie statusu małej kasy także na planowany, przyszły rok obrotowy. Jednocześnie projekt zakazuje wydawania pieniądza elektronicznego przez małe kasy. W czasie posiedzenia komisji odbyła się dyskusja. Zgłoszono dwa wnioski o odrzucenie projektu, które nie uzyskały poparcia komisji. Głosy krytyczne kierowane pod adresem projektu dotyczyły ograniczania nadzoru przez KNF nad małymi kasami, kryteriów uznania kasy za małą, głównie chodzi o liczbę członków, brak więzi członkowskich. Padały także sugestie, że KNF odbiera się kontrolę nad SKOK-ami, jak też porównywano w tym zakresie sytuację małych kas do sytuacji banków spółdzielczych, które podlegają większym rygorom. Także podkreślano, że kasy nie spełniają norm współczynników wypłacalności na takim poziomie jak banki spółdzielcze. I jak zwykle podkreślona była przez opozycję sprawa niedostatecznych konsultacji społecznych. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad małymi kasami nadal pozostanie, będzie on sprawowany. KNF będzie mogła przeprowadzać analizę wyników czynności kontrolnych prowadzonych przez Kasę Krajową SKOK na podstawie art. 63 ustawy, kontrolę metodyczną dotyczącą zasad wykonywania przez Kasę Krajową czynności kontrolnych co do efektywności i adekwatności ich działalności. W mocy także pozostają przepisy, które świadczą o nieograniczaniu kontroli przez KNF nad małymi kasami, jak np. art. 73 i inne przepisy obecnie obowiązujących ustaw, które mówią np. o możliwości wprowadzania zarządu komisarycznego w kasach. Z informacji Komisji Nadzoru Finansowego wynika, że nowelizacja będzie dotyczyć obecnie dziewięciu kas o największej sumie aktywów bilansowych 18 mln zł i ok. 2 tys. członków, czyli w efekcie o wiele mniejszych, aniżeli wynika to z przyjętych w projekcie ustawy kryteriów. Wszystkie wymienione kasy, które projekt obejmie, mają współczynnik wypłacalności od 6,9 do 16,1, czyli na dobrym poziomie, a więc są to kasy bezpieczne, a ponadto porównywanie ich do banków spółdzielczych, jeśli chodzi o adekwatność kapitałową, jest niezasadne, ponieważ banki spółdzielcze objęte są dyrektywą CRD IV, a SKOK-i zostały wyłączone. W toku prac zgłoszono sześć poprawek, które pojawiły się w projekcie, m.in. poprawkę znoszącą ograniczenia dla kas dotyczące działalności kredytowej. Ograniczenia te dotyczyły działalności kredytowej tylko do lat 3, a na cele mieszkaniowe - do lat 5, jeśli chodzi o okres udzielania kredytów. W wyniku tej poprawki te przepisy wyeliminowano, czyli nie ma tego typu ograniczeń nałożonych na kasy, które proponowali wnioskodawcy. Chodziło tutaj o to, żeby nie ograniczać przede wszystkim zdolności konkurencyjnej tych małych kas, a poza tym skala ich działalności nie jest na tyle duża, żeby mogło to spowodować jakieś zawirowania na rynku finansowym w Polsce. Mówiliśmy, że jest to dziewięć kas, są one w dobrej kondycji finansowej. Poprawka złożona w trakcie pierwszego czytania dotyczyła także wykreślenia zmian wyłączających małe kasy z możliwości powierzenia pośrednictwa przedsiębiorcom, także zagranicznym przedsiębiorcom, w zawieraniu umów i zmian dotyczących takich czynności, jak rozliczenia finansowe lub zawieranie umów, np. dotyczących ubezpieczenia. Wobec przyjęcia tej poprawki takie prawo będą miały nadal małe kasy. Kolejną poprawką doprecyzowano zapisy, tak aby minister ds. instytucji finansowych dostosował delegację ustawową dotyczącą zakresu i częstotliwości sprawozdań kas do stopnia skomplikowania prowadzonej przez nie działalności. Ale dotyczy to nie tylko sprawozdawczości, dotyczy to także zasad rachunkowości, które decyzją ministra ds. instytucji finansowych będą dla małych kas uproszczone. Na realizację tego prawa, a raczej tego obowiązku pozostawia się okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. A więc jeśli chodzi o sprawozdawczość czy jeśli chodzi o uproszczenie zasad rachunkowości, obecne przepisy mają obowiązywać, mogą obowiązywać do 12 miesięcy. Wprowadzono także pewne zapisy dotyczące relacji pomiędzy kasą a rzecznikiem finansowym i rzecznikiem ds. ubezpieczeniowych. Chodzi o to, aby dokładnie określić, kiedy kasa może udostępnić pewne dokumenty czy dane o swoich członkach bez naruszenia tajemnicy zawodowej. Zmniejszono także opłaty na rzecz instytucji rzecznika finansowego. Z tego względu, że obroty kas są nieznaczne, ich wysokość ograniczono do 0,0011% sumy aktywów. Głównym artykułem, którego zmiany domagał się Trybunał Konstytucyjny, był art. 60 mówiący o nadzorze KNF w oparciu o ustawę o SKOK. Tenże art. 60 został po prostu zwyczajnie uzupełniony o zapis, który mówi, że nadzór ma być adekwatny do stopnia skomplikowania prowadzonej przez kasy działalności oraz skali ryzyka występującego w danej działalności. Następuje dopasowanie nie tylko środków nadzorczych, ale także środków zaradczych, do których wprowadzania jest upoważniona Komisja Nadzoru Finansowego. Działaniom KNF ma tutaj przyświecać zasada proporcjonalności, czyli stosowania środków łagodniejszych, jeżeli nie ma konieczności stosowania środków dalej idących. Wszystkie zgłoszone poprawki w liczbie sześciu zostały przez komisję zaakceptowane i po uwzględnieniu także części uwag legislacyjnych 25 głosów członków komisji popierało zaproponowane rozwiązania, były 3 głosy sprzeciwu, zero głosów wstrzymujących się, a więc projekt został przez komisję przyjęty. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)