Mówca: Zbigniew Ziejewski
Data: 2026-07-02 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Rozpatrujemy dziś projekt ustawy dotyczący publicznego transportu zbiorowego, dotyczący tematu, który bezpośrednio wpływa na codzienne życie milionów Polaków. Nie jest to wyłącznie kwestia autobusów czy rozkładów jazdy. To kwestia równego dostępu do edukacji, pracy, ochrony zdrowia i usług publicznych. Dlatego dobrze się stało, że rząd podejmuje próbę uporządkowania systemu i przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu. Jest to problem realny i od wielu lat narastający, szczególnie na terenach wiejskich i w małych miejscowościach. W wielu gminach zlikwidowano połączenia autobusowe, a mieszkańcy zostali praktycznie skazani na własny samochód. Problem polega jednak na tym, że nie każdy posiada samochód. Seniorzy, młodzież, osoby z niepełnosprawnościami czy osoby mniej zamożne często nie mają żadnej alternatywy. Projekt wprowadza do ustawy definicję wykluczenia komunikacyjnego oraz nakłada na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek przeciwdziałania temu zjawisku. Sam kierunek należy ocenić pozytywnie. Państwo powinno gwarantować obywatelom możliwość przemieszczania się niezależnie od miejsca zamieszkania. Jednak sama definicja problemu nie rozwiązuje. Najważniejsze pytanie brzmi: Czy za nowymi obowiązkami pójdą odpowiednie środki finansowe? Samorządy od lat sygnalizują, że organizacja przewozów autobusowych jest coraz droższa. Rosną koszty paliwa, wynagrodzeń kierowców, zakupu autobusów oraz ich utrzymania. Bez stabilnego finansowania nawet najlepiej napisane przepisy pozostaną jedynie zapisami na papierze. Projekt zakłada zwiększenie roli marszałków województw jako koordynatorów transportu. Może to poprawić spójność sieci połączeń i ograniczyć sytuacje, w których sąsiednie samorządy planują transport całkowicie niezależnie od siebie. Ale jednocześnie pojawia się pytanie, czy nie doprowadzi to do nadmiernej centralizacji decyzji na poziomie województwa. To właśnie gminy i powiaty najlepiej znają potrzeby swoich mieszkańców. Wiedzą, o której godzinie uczniowie jadą do szkół średnich, kiedy pracownicy dojeżdżają do zakładów pracy i które połączenia są naprawdę potrzebne. Dlatego niezwykle ważne jest zachowanie odpowiedniego wpływu samorządów lokalnych na organizację transportu. Pozytywnie należy ocenić możliwość organizowania przewozów na żądanie. W wielu słabiej zaludnionych obszarach regularne kursowanie dużych autobusów jest ekonomicznie nieuzasadnione. Nowoczesne rozwiązania wykorzystujące wcześniejsze zgłoszenie przejazdu mogą być znacznie bardziej efektywne i lepiej odpowiadać na potrzeby mieszkańców. Jednak także tutaj potrzebne są jasne zasady finansowania oraz odpowiednie narzędzia informatyczne. Wysoka Izbo! Transport publiczny nie powinien być oceniany wyłącznie przez pryzmat rachunku ekonomicznego. Autobus kursujący do niewielkiej miejscowości często nie przynosi zysku przewoźnikowi, ale przynosi ogromną korzyść społeczną. To inwestycja w rozwój lokalnych społeczności, a nie zwykła usługa komercyjna. Chciałbym również zwrócić uwagę na aspekt demograficzny. Jeżeli młodzi ludzie nie będą mieli możliwości sprawnego przemieszczania się, będą opuszczać mniejsze miejscowości jeszcze szybciej. Dostępność transportu jest jednym z elementów decydujących o atrakcyjności życia poza dużymi aglomeracjami. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której mieszkańcy Polski są dzieleni na tych, którzy mają dostęp do komunikacji publicznej, oraz tych, którzy zostali pozostawieni sami sobie. To właśnie pasażer, obywatel powinien być w centrum uwagi całego systemu. Po raz pierwszy wprowadzony zostanie ogólnopolski standard dostępności transportu publicznego. Będzie on przewidywał minimalną częstotliwość połączeń: co najmniej cztery połączenia w dni robocze oraz dwa połączenia w dni wolne między stolicą województwa a siedzibami powiatów, a także między siedzibami powiatów i gmin. Dzięki temu rozwiązaniu mieszkańcy zyskają możliwość dojazdu do miejscowości, w których znajdują się najważniejsze usługi publiczne, takie jak urzędy, szkoły, placówki kultury czy ochrony zdrowia. Marszałkowie województw będą integrować przewozy na poziomie regionalnym. Ich zadaniem będzie koordynacja różnych form (Dzwonek) transportu oraz planowanie spójności sieci połączeń odpowiadających potrzebom mieszkańców. Polskie Stronnictwo Ludowe poprze ten projekt ustawy. Dziękuję bardzo.