Mówca: Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony)
Data: 2016-07-05 (Sejm RP, kadencja 8)

Oświadczenie poselskie w sprawie 70. rocznicy śmierci Zdzisława Badochy Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 28 czerwca obchodziliśmy 70. rocznicę śmierci Zdzisława Badochy ps. Żelazny - żołnierza Armii Krajowej i dowódcy 2. szwadronu 5. Wileńskiej Brygady AK w latach powojennych. Chciałbym powiedzieć kilka słów o życiu tego żołnierza wyklętego. Zdzisław Badocha urodził się 22 marca 1925 r. w Dąbrowie Górniczej. Jego ojciec był podoficerem Korpusu Ochrony Pogranicza. Mając kilkanaście lat, Badocha wraz z rodziną zamieszkał w Nowych Święcianach, gdzie uczęszczał do gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego. W wieku 13 lat został członkiem drużyny harcerskiej im. B. Głowackiego. Swoją działalność konspiracyjną w szeregach Armii Krajowej Badocha rozpoczął, mając lat 17. Został wówczas członkiem 23. Ośrodka Dywersyjnego Ignalino - Nowe Święciany. Rok później objął dowództwo w jednym z patroli. W 1944 r., po uprzedniej dekonspiracji, został żołnierzem plutonu sierżanta Mieczysława Kitkiewicza ps. Kitka w 5. Wileńskiej Brygadzie AK pod dowództwem Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka. Badocha brał udział w walkach o wyzwolenie Wilna w ramach operacji ˝Ostra Brama˝. Kiedy w lipcu 1944 r. 5. brygada została otoczona przez Sowietów, jej członkowie rozproszyli się. Następnie Badocha wraz z innymi żołnierzami wcielony został do 4. zapasowego pułku piechoty w Dojlidach. W październiku tego samego roku ˝Żelazny˝ przyłączył się do odtwarzanej przez majora Zygmunta Szendzielarza 5. brygady wileńskiej. Jako dowódca plutonu w 4. szwadronie porucznika Plucińskiego ps. Mścisław, którym został w wieku 20 lat, nieprzerwanie uczestniczył w walkach. 22 maja 1945 r. Badocha został kapralem. Kilka miesięcy później awansowano go do stopnia podporucznika. Kiedy we wrześniu tego samego roku oddziały 5. brygady zostały zdemobilizowane, Badocha odwiedził rodzinę w Dąbrowie Górniczej. Swoim krewnym zostawił wówczas na pamiątkę kolekcję zdjęć żołnierzy 5. brygady z dedykacjami. Wznowienie działań zbrojnych przez 5. brygadę nastąpiło na przełomie lutego i marca 1946 r. Badocha został dowódcą 2. szwadronu i wraz ze swoimi ludźmi przeprowadził cały szereg działań związanych z rozbrajaniem patroli wojskowych i posterunków. O jednej z akcji dzięki stacji radiowej BBC dowiedziała się opinia publiczna za granicą. Mowa tutaj o wydarzeniach w Starej Kiszewie, gdzie rozstrzelano pracowników miejscowej placówki Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. W odpowiedzi na działania 2. szwadronu władze komunistyczne wysłały przeciwko niemu duże siły. Oddział Badochy został zaatakowany 10 czerwca 1946 r. W wyniku walk zginęło dwóch funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i trzech milicjantów. Szwadronowi udało się ujść, jednak sam ˝Żelazny˝ został ranny. Na leczenie zabrano go do majątku Czernin, który prowadzony był przez kaszubskiego działacza od kilku miesięcy współpracującego z 5. brygadą. Badocha został jednak wydany. Informację o miejscu jego pobytu wydała władzom aresztowana wcześniej łączniczka Regina Żylińska. 28 czerwca 1946 r. kilkunastoosobowa grupa operacyjna otoczyła majątek. ˝Żelazny˝ próbował uwolnić się z okrążenia. Zginął jednak trafiony odłamkiem granatu. Miejsce pochówku Badochy nie jest znane. O okolicznościach jego śmierci rodzina dowiedziała się dopiero w latach 60. Zdzisław Badocha za wybitne zasługi poniesione w walce z bronią w ręku o suwerenność i niepodległość państwa polskiego w latach 1939-1956 został w 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Orderu Krzyża Niepodległości. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję. Przebieg posiedzenia