Mówca: Waldemar Andzel
Data: 2014-06-05 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 1 czerwca br. minęła 66. rocznica śmierci Piotra Abakanowicza, pseudonim ˝Barski˝ bądź ˝Smuga˝. Był on oficerem lotnictwa II Rzeczypospolitej Polskiej oraz szefem sztabu Narodowych Sił Zbrojnych. Za swoją heroiczną, pełną patriotyzmu postawę otrzymał Polową Odznakę Pilota, a w wieku 31 lat został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Dodatkowo został uhonorowany jako żołnierz organizacji niepodległościowej Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego. Piotr Abakanowicz urodził się 21 czerwca 1890 r. w Warszawie. Początkowo wstąpił do Korpusu Kadetów w Petersburgu, a także rozpoczął służbę w Wołyńskim Pułku Gwardii. Miłość do ojczyzny rozbudziła się w nim w wieku 26 lat, kiedy już po wybuchu I wojny światowej ukończył Wojenną Szkołę Pilotów, po czym został wysłany do Wielkiej Brytanii w celu otrzymania certyfikatu. To właśnie tam poznał innych pilotów - Polaków, z którymi utworzył nieoficjalne koło polskie. Po otrzymaniu awansu na podpułkownika zgłosił się ochotniczo do służby w I Korpusie Polskim gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego. Następnie sformułował awiację I Korpusu Polskiego i został jej komendantem. W trakcie podróży do Francji w celu przyłączenia się do armii gen. Józefa Hallera został aresztowany przez bolszewików. Jako warunek zwolnienia z aresztu postawiono mu przymusowe wstąpienie do lotnictwa rosyjskiego. Zanim to nastąpiło, przesłał do Polski tajny raport, w którym opisał zaistniałą sytuację. Gdy jego oddziałowi została wyznaczona walka na froncie polskim, ryzykując życie, zdecydował się odłączyć od grupy i przedostać na stronę polską. Już w ojczystym kraju został skierowany do Oficerskiego Trybunału Orzekającego pod zarzutem zdrady i służby w wojsku sowieckim. Zeznania licznych generałów i wyższych oficerów Wojska Polskiego pozwoliły uwolnić go od zarzutów dobrowolnej współpracy z armią radziecką. W efekcie został przyjęty do służby w polskim lotnictwie. Za swój patriotyczny, niebywały czyn otrzymał wówczas Polową Odznakę Pilota. Następnie został komendantem Wyższej Szkoły Lotniczej w Grudziądzu, dowodził 11. Pułkiem Myśliwskim w Lidzie oraz był zastępcą dowódcy 4. Pułku Lotniczego w Toruniu i 3. Pułku Lotniczego w Poznaniu, gdzie później został dowódcą batalionu lotnictwa. W wieku 40 lat Piotr Abakanowicz z powodu złego stanu zdrowia został przeniesiony do rezerwy. Nieoficjalnie jednak przyjmuje się, że przyczyną tej decyzji był zbyt krytyczny stosunek ˝Smugi˝ do polityki władz lotnictwa wojskowego. Podczas II wojny światowej został powołany do pułku lotniczego, jednak gdy dotarł na wyznaczone miejsce, okazało się, że zostało ono już wcześniej zniszczone wskutek bombardowania. Następnie włączył się do polskiego podziemia konspiracyjnego Narodowych Sił Zbrojnych, gdzie w 1944 r. został szefem sztabu. Rok później został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, a następnie zawieziony do mokotowskiego więzienia, gdzie Wojskowy Sąd Rejonowy skazał go na karę śmierci, która została zamieniona kolejno na dożywocie, a później 15 lat pozbawienia wolności. Piotrowi Abakanowiczowi nie było jednak dane wyjść na wolność. 1 czerwca 1948 r. został on brutalnie pobity, wręcz skatowany na śmierć przez funkcjonariusza aparatu bezpieczeństwa. Dopiero 23 lata temu jego prochy zostały przewiezione z kwater więziennych, a na cmentarzu wojskowym na warszawskich Powązkach odbył się powtórny potrzeb w asyście Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego. Dziękuję bardzo.