Mówca: Janusz Sanocki
Data: 2017-05-11 (Sejm RP, kadencja 8)

Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Zmianę polityczną, która się dokonała w 2015 r., ja i moje środowisko przyjęliśmy z wielką nadzieją, licząc na to, że Prawo i Sprawiedliwość usunie liczne patologie z naszego życia publicznego. Wśród tych, które mnie jako działacza społecznego szczególnie interesowały, dotyczyły, które znałem, były patologie w wymiarze sprawiedliwości: złe działanie polskich sądów, prokuratury. Liczyliśmy - i ja, i moi przyjaciele, i wielu Polaków - na to, że PiS dokona tutaj radykalnej, gruntownej zmiany opartej na zasadach, na poszanowaniu zasad. Patologia w polskim wymiarze sprawiedliwości bierze się bowiem ze złamania fundamentalnej zasady moralnej, etycznej, ale i ustrojowej, jaką jest suwerenność narodu, zwierzchność narodu nad każdą władzą. Wyraża to art. 4 polskiej konstytucji. Władzę zwierzchnią w Rzeczypospolitej sprawuje naród - albo bezpośrednio, albo poprzez swoich przedstawicieli. Po prostu musi być gdzieś umieszczona kontrola. W demokracji to naród właśnie jest tym ciałem, które kontroluje władzę. Władza sądownicza jest władzą. To nie jest po prostu jakiś zawód, zawód: sędzia. To jest przede wszystkim władza publiczna. Jakimś absurdem, karykaturą jest mówienie, że można się wykształcić i że wykształcenie jest jedynym kryterium objęcia, posiadania tej władzy. To jest po prostu jakiś absurd. Każdemu myślącemu i mającemu doświadczenie życiowe człowiekowi po prostu ukazuje się właśnie absurdalność takiego przekonania, że można wykształcić, nauczyć się, znać wszystkie przepisy i potem być sędzią i rozsądzać, bo do tego, żeby rozsądzać, potrzebny jest fundament etyczny. On się nie bierze ze zdawania egzaminów przed panem profesorem w takiej czy innej szkole, a bierze się właśnie ze sprawdzenia człowieka w życiu, w różnych sytuacjach życiowych. Dlatego absurdem jest sytuacja, w której 27-letni człowiek po szkole, po aplikacji, bez doświadczenia, bez żadnego sprawdzenia, decyzją tylko jakichś zamkniętych gremiów otrzymuje taką wielką władzę jak władza sądownicza i jej wykonywanie. Teraz, proszę państwa, wszystkie te nasze nadzieje, że Prawo i Sprawiedliwość, pan minister Ziobro to zmienią, powoli obracają się w gruzy, bo z projektu na projekt widać, jak filozofia, myślenie pana ministra Ziobry jest odległe od takiego uczciwego, zasadniczego spojrzenia na tę sprawę. Niestety, mówię to do przyjaciół z PiS-u z wielkim bólem, pan minister Ziobro wyraźnie nie naprawia wymiaru sprawiedliwości, tylko zagarnia wymiar sprawiedliwości pod siebie: prokuraturę, sądy, co tylko można kontrolować, osobiście będziemy kontrolować. Drodzy przyjaciele z PiS-u, powstrzymajcie to działanie, bo to wam szkodzi. To niszczy wszystkie wasze sukcesy na innych polach. To jest bardzo ważna dziedzina naszego życia publicznego i nie można z tego robić karykatury. Przecież karykaturą jest to, co tutaj nam przedstawiacie. Wczoraj 10 godzin, przedwczoraj ileś tam, Sejm, komisja, eksperci obradowali, jaki ma być kolor legitymacji czy jaki ma być kształt dyplomu. Proszę państwa, to jest po prostu jakaś karykatura parlamentaryzmu i rozsądni ludzie, których znam, firmują to wszystko. Absolutnie z tym się nie wolno zgodzić. W przypadku władzy sądowniczej trzeba zacząć od generalnej debaty, od generalnych zasad i od przyjęcia tego, jak ustanowić kontrolę społeczną, czy to mają być wybory bezpośrednie, czy pośrednie, gdzie obywatele mają być, kontrolować, czy ma być ława przysięgłych, czy ma być sędzia pokoju, jak ma być kontrolowany sędzia. Tymczasem propozycja dotycząca krajowej szkoły sądownictwa, której samo istnienie jest jakimś wybrykiem... Może w jakimś innym otoczeniu ustawowym itd. to miałoby sens. W naszym otoczeniu ustawowym, w naszej strukturze polega to na tym, że po prostu można wykształcić się na sędziego. To zróbmy krajową szkołę posłów i senatorów i będziemy kształcić ludzi na posłów, będą mianowani dożywotnio i będą tu sobie siedzieć, będzie święty spokój i nie będzie awantur politycznych. Proszę państwa, proszę zwłaszcza kolegów z PiS-u, żeby pohamowali tę radosną twórczość pana ministra Ziobry, bo to jest działanie zmierzające nie do naprawy wymiaru sprawiedliwości, ale do zepsucia go, do zawłaszczenia kontroli. Swoją drogą jest to pomysł nierealny, że jeden człowiek może skutecznie kontrolować te wszystkie gigantyczne procesy w wielkim kraju, w tych tysiącach sądów, nikt nie może tego zrobić. Trzeba uzdrowić mechanizmy, trzeba stworzyć zdrowe mechanizmy, bo już wielokrotnie przekonywaliśmy się, że ta jednostkowa władza prowadzi na manowce. Będę głosować przeciwko i proszę, żebyśmy zaczęli naprawdę poważnie myśleć o naprawie państwa nie dla dobra partii, która być może jutro się rozleci, bo tych partii już rozlatywało się tyle tutaj, że to jest wieczna zmiana, a więc nie można tego robić pod kątem dobra partii czy interesu partyjnego, trzeba to robić pod kątem interesu publicznego i dobra wspólnego. Jestem przeciwko tej ustawie i proszę, żeby koledzy z PiS-u też ją wycofali.