Mówca: Wiesław Różyński
Data: 2025-12-17 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu klubu Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawiam stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oznaczonego drukiem nr 2005. Polskie Stronnictwo Ludowe wyraża swoje poparcie dla celu powstania tego projektu ustawy, wyraża wsparcie dla zawartych w nim idei i rozwiązań. Jednocześnie zauważamy różnorodność opinii, które napłynęły w trakcie konsultacji. Cel powstania tej ustawy jest w pełni uzasadniony i zasługuje na nasze poparcie. Projekt odpowiada na pilne wyzwania polskiego systemu oświaty wynikające z dynamicznych zmian demograficznych, administracyjnych i ekonomicznych. Jak wskazują prognozy, w 2026 r. spodziewamy się znacznego spadku liczby dzieci w wieku przedszkolnym, średnio ok. 7,7% w skali kraju, co jest efektem niżu demograficznego. W takiej sytuacji istniejące mechanizmy finansowania mogą prowadzić do niekontrolowanego wzrostu dotacji dla placówek niesamorządowych, obciążając budżety gmin i powiatów. Projekt wprowadza limit wzrostu podstawowej kwoty dotacji, PKD, do 3% w 2026 r., odpowiadający przewidywalnemu wskaźnikowi inflacji. To rozwiązanie chroni finanse publiczne, zapewniając jednocześnie stabilność placówek edukacyjnych. Jako PSL zawsze opowiadamy się za racjonalnym gospodarowaniem środkami publicznymi w edukacji, która jest fundamentem rozwoju naszych dzieci i młodzieży, szczególnie na terenach, gdzie dostęp do przedszkoli i szkół bywa ograniczony. Ponadto zmiany w art. 33 ust. 3 ułatwiają start nowym przedszkolom, szkołom i placówkom, usuwając biurokratyczne bariery związane z obowiązkiem sprawozdawczym do Systemu Informacji Oświatowej przed rozpoczęciem działalności. To praktyczne podejście odpowiadające na apele samorządów i podmiotów prowadzących. Przepisy przejściowe gwarantują wypłatę zaległych dotacji za efekt kształcenia dorosłych. Zapewnia to ciągłość finansowania dla słuchaczy, którzy rozpoczęli kształcenie przed 1 stycznia 2025 r., zapobiega chaosowi, gwarantuje wypłatę zaległych dotacji w ciągu 30 dni od wejścia w życie ustawy, co jest sprawiedliwe i wspiera edukację ustawiczną. Te elementy projektu wpisują się w naszą wizję oświaty dostępnej, efektywnej i dostosowanej do realiów, z naciskiem na równowagę między potrzebami samorządów a sektorem niesamorządowym. Widzimy w niej krok ku zrównoważeniu finansowania, które może zmniejszyć konflikty między gminami a podmiotami prywatnymi. W kontekście rosnących wydatków na oświatę z 20 mld zł w 2022 r. do ponad 30 mld w 2024 r. takie regulacje są niezbędne, by uniknąć chaosu finansowego. Projekt odpowiada też na postulaty samorządów. Nie możemy ignorować bogatej różnorodności opinii, które napłynęły - z jednej strony samorządy, z drugiej strony organizacje pozarządowe. Rozbieżne głosy, od poparcia samorządów po ostry sprzeciw organizacji niesamorządowych, pokazują, że projekt w założeniach wymaga głębszego dialogu, by zrównoważyć interesy wszystkich stron: samorządów, nauczycieli, rodziców, uczniów i podmiotów prowadzących. Podsumowując, popieramy ułatwienia dla nowych placówek i regulacje dla dorosłych. Oczekujemy też wyniku prac ministerstwa edukacji nad nowym systemem dotowania, niezależnym od wydatków JST. Tylko inkluzywny proces zapewni, że ustawa służyć będzie całemu społeczeństwu, minimalizując ryzyka i maksymalizując korzyści. Popieramy też poprawkę dotyczącą branżowych centrów umiejętności, która wymaga dostosowania przepisów. Popieramy całość projektu ustawy. Dziękuję za uwagę.