Mówca: Andrzej Gut-Mostowy
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Platformy Obywatelskiej przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, druki nr 454 i 588. Obecnie w krajowym systemie prawa sprawy związane z badaniem wypadków morskich są unormowane w ustawie z dnia 1 grudnia 1961 r. o izbach morskich. Celem projektowanej ustawy jest implementacja do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2009/18/WE, która jest częścią tzw. trzeciego pakietu morskiego - Erika III. Dyrektywa ta wprowadza wytyczne dotyczące dochodzeń technicznych i wymiany doświadczeń po zaistnieniu wypadków lub incydentów morskich. Celem dochodzeń nie jest określenie odpowiedzialności cywilnej lub karnej za wypadek lub incydent morski, ale ustalenie jego okoliczności i rozpoznanie technicznych przyczyn, co pozwoli na wyciągnięcie odpowiednich wniosków i wdrożenie środków zapobiegawczych, pozwalających uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości. Celem omawianej dyrektywy, a tym samym projektowanej ustawy, jest również wprowadzenie wspólnej metodologii prowadzenia badań w sprawie wypadków i incydentów morskich oraz ram współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej, tak aby zapewnić korzystanie z doświadczeń innych państw w badaniu wypadku lub incydentu morskiego. Dyrektywa ta stanowi również, iż niezbędne jest zapewnienie niezależności organu prowadzącego badanie w sprawie wypadku lub incydentu morskiego, gdyż tylko wtedy można uzyskać wiarygodne informacje na temat zaistniałego zdarzenia. Obecnie polskie organy prowadzące badania wypadków morskich nie spełniają podstawowego warunku stawianego przez Kodeks międzynarodowych standardów i zalecanych praktyk postępowania w sprawach badania wypadków morskich przyjęty przez Komitet Bezpieczeństwa Morskiego Międzynarodowej Organizacji Morskiej. Utworzenie Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich jako organu działającego przy ministrze właściwym do spraw gospodarki morskiej pozwoli na realizację założeń kodeksu badania wypadków oraz zapewni prawidłową implementację dyrektywy. Proponowane rozwiązania zapewnią bezstronność, jeśli chodzi o prowadzenie badań w sprawach wypadków morskich. Pojęcie ˝prowadzenie dochodzeń˝, którym posługuje się dyrektywa, w projektowanej ustawie zostało określone jako ˝badanie wypadku lub incydentu morskiego˝ ze względu na prawnokarne konotacje w prawie krajowym instytucji dochodzenia. Użycie w projekcie wyrazu ˝badanie˝ ma na względzie podkreślenie tego, że celem powołania komisji jest badanie zaistniałego zdarzenia w celu ustalenia jego przyczyn. Projekt ustawy wdraża także postanowienia dyrektywy ułatwiające członkom komisji dostęp do informacji. Zagwarantowanie anonimowości wyzwala większą otwartość osób związanych w jakimkolwiek stopniu z zaistniałym zdarzeniem, gdyż nie obawiają się one, że zostanie przypisana im wina za spowodowanie wypadku lub incydentu morskiego, a w przypadku podmiotów gospodarczych - że nazwa ich firmy będzie kojarzona z wypadkiem lub incydentem morskim. Inną korzyścią z implementacji dyrektywy jest ograniczenie liczby badań prowadzonych przez państwa członkowskie do niezbędnego minimum w myśl zasady: jeden wypadek - jedno badanie. Zawdzięczamy to wprowadzeniu pojęć ˝państwa kierującego badaniem˝ i ˝państwa istotnie zainteresowanego w prowadzeniu badania˝, co z kolei przyczyni się do zmniejszenia kosztów. Celem dyrektywy, a zarazem omawianego projektu ustawy, jest również poprawa bezpieczeństwa żeglugi poprzez upowszechnianie na skalę europejską zaleceń dotyczących bezpieczeństwa sporządzonych na podstawie przeprowadzonych badań wypadków lub incydentów morskich. Powinno to skutkować zmniejszoną liczbą wypadków i incydentów morskich. To z kolei implikuje zmniejszenie kosztów związanych z usuwaniem negatywnych skutków zaistniałych wypadków oraz zmniejszenie liczby wypadków morskich, których skutkiem są ofiary śmiertelne. Panie Marszałku! Projekt ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich oprócz tego, że implementuje prawo europejskie, stanowi ważny element w procesie regulowania ważnej dziedziny gospodarki i budowania dobrego, skutecznego systemu badania wypadków morskich. Klub Platforma Obywatelska wyraża pozytywną opinię na temat przedmiotowego projektu ustawy.