Mówca: Witold Czarnecki
Data: 2022-04-07 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko mojego klubu w sprawie zgłoszonego przez prezydenta projektu ustawy o Akademii Kopernikańskiej, druk sejmowy nr 2070. Jak piszą autorzy projektu w uzasadnieniu, celem ustawy jest zwiększenie konkurencyjności i rozpoznawalności polskiej nauki. To bardzo godny i chwalebny cel, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt mało satysfakcjonującego stanu, w jakim znajduje się dzisiaj polska nauka. Tylko dla przykładu podam, że w ostatnim rankingu z dnia 26 października 2021 r. obejmującego 1750 uczelni United States News and World Best Global Universities, gdzie 75% wagi rankingowej stanowią twarde dane naukometryczne zaczerpnięte z bazy Web of Science, tylko osiem polskich uczelni znalazło się w pierwszym tysiącu najlepszych uniwersytetów, a pozostałe 33 znalazły się w ogonie listy. Liczba 41 uczelni na 1750 może się wydawać dosyć duża, ale jednak odległe, 320. miejsce lidera, UJ-otu na pewno nie jest satysfakcjonujące dla takiego państwa jak Polska, prawie 40-milionowego. Wracając do projektu ustawy o Akademii Kopernikańskiej, trzeba powiedzieć, że powołanie akademii będzie pewnym domknięciem procesu reform, który kolejno obejmował powołanie NCBiR, tj. Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, jeszcze za rządów Jarosława Kaczyńskiego, potem powołanie Narodowego Centrum Nauki przez rząd PO-PSL. Następnie powołanie Narodowej Agencji Wspierania Wymiany Akademickiej i Sieci Łukasiewicz. To mamy domknięcie tego procesu. Zbliża się, proszę państwa, 550. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. Utworzenie Akademii Kopernikańskiej będzie pięknym uczczeniem pamięci tego najwybitniejszego polskiego uczonego. Jak dotąd nie znalazł się nikt, kto mógłby i miałby lepszy pomysł na uczczenie związany z tą rocznicą. Misją Narodowego Programu Kopernikańskiego realizowanego przez akademię jest podniesienie poziomu badań prowadzonych przez polskich uczonych albo współpracujących z innymi uczonymi. Program ten obejmuje finansowanie badań naukowych, wspieranie Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika, przyznawanie nagród kopernikańskich, powoływanie ambasadorów kopernikańskich, organizowanie kongresów, sympozjów, współpracę międzynarodową - to są główne cele. Akademię będzie tworzyło sześć szkół: Izba Astronomii i Nauk Matematyczno-Przyrodniczych, Izba Nauk Medycznych, izba nauk ekonomicznych, Izba Filozofii i Teologii oraz Izba Nauk Prawnych i izba laureatów. W skład każdej izby będzie wchodziło od 10 do 20 członków, jednak nie więcej niż 100. Przewiduje się pierwszy skład akademii, to nie więcej niż 50 członków powoływanych przez prezydenta na wniosek ministra nauki i szkolnictwa wyższego. W strukturze akademii poza izbami będzie działać także Biuro Akademii oraz Centrum Badań Mikołaja Kopernika. Projekt ustawy przewiduje powołanie Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika powiązanej bardzo mocno z akademią, o uprawnieniach odpowiadających kategorii naukowej B+. Chciałbym, kończąc, zwrócić uwagę na fakt niedostatecznego, moim zdaniem, oszacowania potrzebnych wydatków z budżetu na realizację tych celów. Zorganizowanie światowego kongresu za kwotę miliona złotych wydaje się nieprawdopodobne. Ta kwota wydaje się zupełnie źle oszacowana. Ten projekt jest według mnie szansą i możemy to wygrać i doprowadzić do wielkiego dzieła albo możemy to spaprać, jeżeli będziemy zbyt dużo chcieli oszczędzić na tym projekcie (Dzwonek), bo w innym przypadku z pustego i Salomon nie naleje, tu trzeba po prostu większych... Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera projekt ustawy zgłoszony przez prezydenta. Bardzo dziękuję. (Oklaski)