Mówca: Edward Siarka
Data: 2016-11-15 (Sejm RP, kadencja 8)

Dziękuję, pani marszałek. Mimo późnej pory chciałem wygłosić oświadczenie, które, myślę, jest istotne dla wielu mieszkańców Orawy, których dotyczy to oświadczenie, a zwłaszcza postaci historycznej, która wśród mieszkańców Orawy pracowała. Otóż w październiku 2016 r. obchodziliśmy 74. rocznicę śmierci ks. Jana Góralika w obozie Dachau. Ks. Jan Góralik urodził się 13 czerwca 1889 r. na terenie dzisiejszych Staniątek koło Niepołomic. Ukończył Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie w 1907 r. otrzymał świadectwo dojrzałości. Po ukończeniu gimnazjum podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie 22 października 1911 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Był wikariuszem w parafiach w Rychwałdzie i Radziechowach na Żywiecczyźnie, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczął w roku 1919 pracę w Cięcinie w parafii św. Katarzyny. Na tej parafii był przez 3 lata, by w 1922 r. zająć stanowisko wikarego w parafii Najświętszego Zbawiciela w Krakowie-Zwierzyńcu. Tam pełnił swoją funkcję do 1927 r., kiedy to został przeniesiony na placówkę duszpasterską w Podwilku na Orawie. Orawa w tym czasie była miejscem wyjątkowym, szczególnym w wolnej Polsce. Jak każdy teren pogranicza w przeszłości znajdowała się w granicach różnych państw, począwszy od Polski, przez Węgry, Austro-Węgry, później Czechosłowację i Polskę. Objęcie parafii św. Marcina w Podwilku przez ks. Jana Góralika oznaczało oddanie parafii pod jurysdykcję polskiego kapłana. Od pierwszych dni swojej działalności ks. Jan Góralik rozpoczął intensywną pracę duszpasterską i społeczną w Podwilku. Z jego inicjatywy m.in. została powołana 7 października 1928 r. Kasa Stefczyka. Na gruncie tej właśnie kasy funkcjonuje po dzień dzisiejszy Bank Spółdzielczy w Jabłonce, który kultywuje pamięć o tym zasłużonym założycielu. Kasa działała z powodzeniem w całym okresie międzywojennym i była wsparciem dla wielu inicjatyw mieszkańców Orawy. W 1933 r. w powiecie nowotarskim powołano Towarzystwo Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych i pierwsze koło tego towarzystwa za sprawą ks. Jana Góralika powstało m.in. w miejscowości Podwilk. W 1938 r. ks. Jan Góralik został również radnym gminy Jabłonka, by skutecznie wspierać rozwój Podwilka i pozostałych miejscowości Orawy. Również kuria krakowska doceniła pracę księdza, jego wysiłki i osiągnięcia, mianując go w 1930 r. dziekanem Orawy. Dramatyczne wydarzenia 1 września 1939 r., czyli przekroczenie przez wojska niemieckie granic Polski, spowodowały, że jedną z pierwszych ofiar II wojny światowej stają się mieszkańcy Orawy, w tym proboszcz parafii ks. Jan Góralik i jego wikary, którzy zostają aresztowani już 2 września i wywiezieni do obozów internowania, a później do obozów koncentracyjnych. Po tym aresztowaniu ks. Jan Góralik nigdy już do swojej parafii nie powrócił, został zamordowany w 1942 r. w Dachau. W ten sposób ks. Jan Góralik podzielił los 3,5 tys. polskich księży zamordowanych przez okupantów w czasie II wojny światowej. Pamięć o tym wielkim kapłanie, jego świadectwo przetrwało wśród mieszkańców. Dziś tablice pamiątkowe poświęcone jego pamięci znajdują się w Banku Spółdzielczym w Jabłonce i w kościele parafialnym św. Marcina w Podwilku. Również miejscowe gimnazjum nosi jego imię - ks. Jana Góralika. Po wielu staraniach dzięki pracy pana Łukasza Wiatra, miejscowego historyka, ukazała się publikacja pt. ˝Ks. Jan Góralik. Kapłan, społecznik, męczennik˝ (Dzwonek), która całościowo przybliża nam tę wyjątkową postać, zasłużoną dla całej Orawy. Dziękuję bardzo.