Mówca: Marcelina Zawisza
Data: 2025-07-09 (Sejm RP, kadencja 10)

Wysoka Izbo! Psychologowie o swoją funkcjonującą ustawę o zawodzie i samorządzie zawodowym walczą bardzo długo. Niestety wersja, która funkcjonuje od przeszło 20 lat, nie doprowadziła do sytuacji, w której tytuł zawodowy psychologa ma odpowiednie ramy prawne i ochronę. Nie mamy też samorządu zawodowego odnośnie do tego zawodu zaufania publicznego. Jako koło parlamentarne Razem doceniamy, że ministra rodziny, pracy i polityki społecznej przedstawia wreszcie ustawę o zawodzie, która pomoże skończyć okres dysfunkcji w odniesieniu do poprzednich uregulowań. Oceniamy te starania jednoznacznie pozytywnie i jako konstruktywna, merytoryczna opozycja chcemy, by ustawa o zawodzie psychologa wyszła z tej Izby w możliwie najlepszej wersji. Dlatego zgłosimy potrzebne usprawnienia wraz z odpowiednimi poprawkami. Moja praca w parlamencie, głównie w Komisji Zdrowia, wiązała się wielokrotnie z pracami nad ustawami o zawodach zaufania publicznego. Warto, by ustawa dotycząca psychologów od razu zawierała zapisy, z których brakiem inne izby zawodowe często latami zmagały się w sporach sądowych i legislacyjnych. W tym stanowisku powiem skrótowo o mankamentach, bardzo króciutko, nie będę opisywać wszystkich poprawek, które będę zgłaszać później. Jeśli chodzi o uznawanie dyplomów spoza Unii Europejskiej, proponujemy poprawkę precyzującą, że równoważność dyplomu uznawana będzie na podstawie nostryfikacji. Kolejna sprawa to wykreślenie z rejestru psychologów osób, które nie płacą składek na izbę. I tutaj ogromne pozdrowienia od dyrektora Przystajki. W ustawie w tej formie proponuje się wyłącznie, by taka sytuacja stała się podstawą postępowania dyscyplinarnego. Pani ministro, doświadczenie chociażby izb aptekarskich wskazuje, że ten tryb kompletnie nie działa, stąd proponujemy, by ich wzorem dodać przesłankę, zgodnie z którą zaległości składkowe powyżej 2 lat uprawniałyby izbę do skreślenia osoby z rejestru. Art. 25 ust. 6 - intencją rządu, jak rozumiem, jest poszanowanie praw małoletniego pacjenta korzystającego ze świadczeń psychologa. Tutaj będziemy składać poprawkę, żeby to sformułowanie, że psycholog powinien wysłuchać opinii, nie było przepisem martwym, bo jego realizacja nie pozostawia śladu w dokumentacji, tylko żeby to było odpowiednio zapisane. Niezależność zawodowa psychologa. Będziemy mieli poprawkę w tym obszarze, a także w kwestii tego, aby prawo do odmowy świadczeń, które jest tutaj całkowicie nieokreślone, było określone w rozporządzeniu, ponieważ w Polsce prawa nie stanowi to, co uzna izba, tylko to, co jest w rozporządzeniu ministra rodziny, pracy i polityki społecznej. Mam przygotowane poprawki, wiem, że posiedzenie komisji będzie w czwartek, ale już dzisiaj przekażę te poprawki, żeby mogli państwo je przeanalizować. To są naprawdę techniczne poprawki w celu usprawnienia tej ustawy. Partia Razem zagłosuje za skierowaniem tego projektu do dalszych prac i mam nadzieję, że ta ustawa bardzo szybko wejdzie w życie. Ustawa o zawodzie psychoterapeuty zawiera niestety błędy zarówno w treści, jak i w formie, ale przede wszystkim słusznie krytykowane z wielu stron są ewentualne skutki uchwalenia jej w tej postaci. Bo to, że potrzebujemy ustawy o zawodzie psychoterapeuty, nie jest w ogóle dyskusyjne. Dyskusyjne jest to, jak napisana jest ta ustawa. Wiem, że część z tego wnioskodawczyni będzie próbowała naprawić, bo zapowiadane jest zgłoszenie ponad 30 poprawek do tej ustawy - pytanie, czy to nie jest powód, żeby jednak wstrzymać się troszeczkę z tempem procedowania nad tym projektem, ze względu na to, że ponad 30 poprawek do tego projektu wskazuje, że w tej ustawie są błędy. Przedstawię kilka z tych problemów, takich oczywistych. Skierowanie psychoterapii pod kontrolę ministerstwa pracy i polityki społecznej. Psychoterapeuci zajmują się zdrowiem psychicznym swoich pacjentów, dokładnie tak ważnym jak zdrowie fizyczne. Dlatego właściwym ministrem nadzorującym ten obszar powinien być minister zdrowia. Kolejny fundamentalny problem, na co wskazują i strona społeczna, i BEOS, to niezwykle obszerna lista dyplomów ukończenia studiów, które uprawniać miałyby do wejścia do zawodu psychoterapeuty. Do tego jest to lista wadliwie określona, bo obejmuje nie kierunki, tylko obszary kształcenia, więc nie jest to lista zamknięta, a żaden zawód zaufania publicznego tak nie funkcjonuje. Doprowadzi to do sytuacji, że do pracy z pacjentami dopuszczane będą osoby po studiach z tego i owego, często kompletnie bez związku z pracą z pacjentami, mające na koncie ledwie po kilkadziesiąt godzin zajęć z podstaw psychologii i medycyny, bo braki u magistra np. teologii albo sztuki ma wyrównywać łącznie zaledwie 150 godzin takich zajęć, które łącznie z innym kształceniem, terapią własną i stażem klinicznym mają dojść do 1200 godzin. Dla porównania minimalne kształcenie zawodowe lekarzy to prawie 8 tys. godzin zajęć, praktyk zawodowych i stażu podyplomowego. Trzecia sprawa, ustawa w praktyce oddaje niemal absolutną władzę nad standardem wykonywania zawodu i uznawania kompetencji w ręce prywatnych ośrodków szkolących. To jest abdykacja państwa z funkcji kontrolnej, która w przypadku zawodów medycznych jest kluczowa, bo pacjenci i pacjentki to osoby wymagające szczególnej ochrony państwa. Zaufanie do środowiska to jedno (Dzwonek), ale państwo powinno, zwłaszcza na początku regulacji zawodu, sprawować nad tym czułą i ścisłą kontrolę. Powiem tak: w tej formie ta ustawa jest nie do przyjęcia.