Mówca: Krzysztof Gawkowski
Data: 2022-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt zmiany Kodeksu wyborczego w części dotyczącej Centralnego Rejestru Wyborców to dobra koncepcja i słuszna, bo pokazująca, jak powinniśmy działać w ramach systemu organizacji państwa, który powinien wdrażać nową technologię, powinien wychodzić naprzeciw temu, czego oczekują samorządowcy, i jak powinna być budowana polityka państwa, która implementuje technologię, wykorzystuje ją dla obywatela i obywatela zabezpiecza. Dobre jest to, że w tej perspektywie dużo mówi się o cyberbezpieczeństwie, czyli o podstawie dotyczącej zabezpieczenia spisu wyborców, zabezpieczenia przed tym, żeby nie zostało to skasowane bądź w jakiś sposób przejęte przez nieodpowiednie osoby na poziomie podstawowym, czyli w gminie. Ale w przygotowaniu takich przepisów najważniejszy jest rozsądek i umiejętność wyobrażenia sobie problemów i tego wszystkiego negatywnego, co może się stać, bo całej klasie politycznej i rządowi powinno zależeć, żebyśmy w perspektywie budowania takich systemów teleinformatycznych widzieli również problemy. Mogą się one zdarzyć i nie byłoby dobrze, gdyby zdarzyły się w roku wyborczym, tzn. zdarzyły się w pierwszych wyborach, do których będą przygotowywane, czyli w wyborach jesiennych w 2023 r. Powinny one być wcześniej na takiej strukturze przetestowane. Pierwsza poprawka, pierwsza uwaga to jest element wdrożenia tego systemu. Powinniśmy dalej pracować nad tą ustawą, powinniśmy ją przygotowywać, ale powinniśmy też zapewnić długie vacatio legis, tj. vacatio legis od 1 stycznia 2024 r. Dzięki temu system mógłby być przetestowany w wyborach parlamentarnych bez obawy, że jego wdrożenie spowoduje problemy w wyborach samorządowych i w wyborach europejskich. To była pierwsza uwaga. Przechodzę do drugiej uwagi, która dotyczy odpowiedzialności za to, jak będą wyglądały te dane. Pan minister doskonale wie, że przygotowanie takich systemów to nie jest takie hop-siup. To jest po prostu praca, która wymaga doświadczenia i sprawdzenia, dlatego powinniśmy rozmawiać o tym systemie i go testować. Obawiam się, że bez odpowiedniego przygotowania i testowania może się to skończyć tak jak w 2014 r. czy w 2015 r., kiedy Państwowa Komisja Wyborcza wprowadzała systemy i później wszyscy się zastanawialiśmy, czy to na pewno dobrze, że je wprowadzała. Przechodzę do ostatniej kwestii. Wielu samorządowców w całej Polsce wskazuje, jak powinno się zreformować ten system. Mówią jasno - Centralny Rejestr Wyborców to dobry pomysł. Ale od kiedy, bo ja nie znam takiego terminu, wyborami powinno zajmować się ministerstwo? Mamy od tego organ konstytucyjny, mamy Państwową Komisję Wyborczą, która powinna się tym opiekować. Projekt ustawy, który rząd składa, powinien być oczywiście w sposób odpowiedzialny tak zmodyfikowany, aby Państwowa Komisja Wyborcza ponosiła odpowiedzialność za ten Centralny Rejestr Wyborców. Wtedy będziemy mieli sytuację, w której bez względu na to, kto będzie rządził, zawsze będzie można wykorzystywać to prawo, a nie mówić, że ma jakiś klucz polityczny, bo nie chodzi o to, kto będzie rządził, tylko chodzi o to, żeby tworzyć dobre prawo. Przedstawiłem trzy uwagi, które są fundamentalne dla systemu i budowania odpowiedniego prawa, prawa wyborczego, które jest niezmiernie ważne dla demokracji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)