Mówca: Barbara Dolniak
Data: 2024-04-10 (Sejm RP, kadencja 10)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W projektowanych zmianach czuć powiew świeżości, nowatorstwa, powiew zmian. Powiem tylko o dwóch tematach, ale jakże ważkich i istotnych dla funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa. Pierwszy to wybory, które od początku do końca przeprowadzi Państwowa Komisja Wyborcza, a więc organ niezależny od jakichkolwiek wpływów, także wpływów polityków. Ale to jeden aspekt tych wyborów. A drugi, równie istotny, a może nawet bardziej istotny, to reguły, zasady, które uznano za priorytetowe odnośnie do tych wyborów. Chodzi o tajność głosowania i bezpośredniość głosowania. Oznacza to, że nikt za sędziego nie będzie mógł oddać głosu. To on w swoim wyborze dokona oceny, który sędzia jest właściwy do zasiadania w Krajowej Radzie Sądownictwa. Tej zasadzie będzie towarzyszyć zasada tajności. To oznacza, że nikt nie będzie mógł zaglądać przez ramię. Nikt nie będzie mógł wciągać w żadne układy, do żadnych spółdzielni, koterii, bo sędzia sam, według własnej oceny i zgodnie z własnym sumieniem, uzna, który sędzia powinien go reprezentować w Krajowej Radzie Sądownictwa. Nie jest prawdą, jak twierdzi przedstawiciel Prawa i Sprawiedliwości, że Krajowa Rada Sądownictwa będzie działać w oderwaniu od społeczeństwa. Proszę państwa, istotnym elementem tego projektu, nowatorskim - o tej świeżości mówiłam na początku - jest rada społeczna, w której zasiadać będą przedstawiciele nie tylko środowisk prawniczych, ale także organizacji pozarządowych. A więc w radzie społecznej zasiadać będą obywatele. To obywatele, którzy będą wydawać opinie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którzy będą opiniować, odnosić się do zgłaszanych kandydatur. I to jest wyraz udziału społeczeństwa w radzie społecznej, która będzie wpływać na funkcjonowanie Krajowej Rady Sądownictwa. Te założenia projektu są zgodne, proszę państwa, także z normami Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. My nie działamy w oderwaniu od rzeczywistości, od świata, który nas otacza. Założenia Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa mówią o tym, że należy wykluczyć jakiekolwiek możliwości wpływania na wybór sędziów, na wybór członków Krajowej Rady Sądownictwa przez poszczególne państwa, osoby, które nie powinny, którym nie wolno na to wpływać. Wymiar sprawiedliwości jest szczególną instytucją, gdzie zdarzenie nie musi zaistnieć, by powodować podważenie zaufania do sądu, do wymiaru sprawiedliwości i do konkretnego sędziego. Wystarczy, że pojawi się obawa, że takie zdarzenie mogło zaistnieć, by obywatel utracił zaufanie do sądu w konkretnej sprawie i do wymiaru sprawiedliwości, który jest narzędziem działania państwa w eliminowaniu sporów, konfliktów, w rozstrzyganiu sporów i konfliktów. Musimy więc stworzyć taką Krajową Radę Sądownictwa, w której nie tylko politycy, ale także obywatele wykonujący inne zawody nie będą wpływać na wybór sędziego. Temu będą służyć wybory z zasadami tajności i bezpośredniości. A udział obywatela będzie związany z funkcjonowaniem rady społecznej. Myślę, że posłowie PiS-u powinni dokładnie przeczytać ten projekt, bo te zmiany pozwolą na stworzenie Krajowej Rady Sądownictwa, która będzie przykładem działania na rzecz tego, by obywatel, każdy z nas, miał poczucie bezpieczeństwa, miał poczucie, że państwo działa w obronie jego słusznych interesów. A idąc do sądu, ten obywatel będzie wiedział, że zasady niezawisłości sędziowskiej i niezależności sądu nie będą tylko czczą gadaniną, hasłami wygłaszanymi z mównicy czy z innych miejsc, w których często mówi się o praworządności, ale przepełnione będą treścią, bo o to w tym wszystkim chodzi. Chodzi o to, by sądy funkcjonowały w sposób należyty, by obywatel, idąc do sądu, wiedział, że jak zapadło rozstrzygnięcie, to sędzia dokonał oceny stanu faktycznego i stanu prawnego i na tej podstawie wydał orzeczenie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)