Mówca: Włodzimierz Nykiel
Data: 2017-07-19 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska mam zaszczyt przedstawić wraz z kolegami ocenę wykonania budżetu państwa w 2016 r. W swoim krótkim wystąpieniu przedstawię ogólne proporcje w zakresie wykonania budżetu i dokonam ich oceny. Założenia makroekonomiczne towarzyszące budżetowi na 2016 r. okazały się nietrafne. Tempo wzrostu PKB spadło w ujęciu realnym do poziomu 2,7%, było więc niższe od zakładanego tempa wzrostu PKB o ponad 1 punkt procentowy. Zamiast zakładanej inflacji wystąpiła deflacja. W 2016 r. nastąpił też olbrzymi przyrost zadłużenia Skarbu Państwa, największy w historii. Zadłużenie to wzrosło o 94 mld zł, czyli wzrosło znacznie więcej niż w kryzysowym 2010 r., i to zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w relacji do PKB. Niepokojąco dużo, bo aż 7,5%, wyniósł spadek nakładów na środki trwałe w gospodarce. Spadły inwestycje publiczne, wystąpiła też stagnacja, a nawet spadek w niektórych sferach inwestycji przedsiębiorstw, spowodowana niepewnością przyszłości wśród przedsiębiorców. Nie zostały wykonane planowane dochody podatkowe mimo optymistycznych zapowiedzi. Przede wszystkim nie wykonano planu w zakresie podatku od towarów i usług, który ma największe znaczenie fiskalne dla budżetu państwa. Zgromadzono w tym przypadku 98,4% planowanych wpływów. Znacznie niższe od planowanych były także wpływy z podatku od niektórych instytucji finansowych, bo tu zrealizowano jedynie 63,8% planowanych dochodów. Nie został wykonany także plan w zakresie podatku od wydobycia niektórych kopalin. Rząd nie potrafił skonstruować zgodnego z prawem unijnym podatku od sprzedaży detalicznej. W związku z tym tutaj w ogóle nie wystąpiły żadne dochody. Stronę dochodową budżetu... Trzeba też odnotować, że przekroczone zostały o pewne kwoty planowane wpływy z podatków dochodowych. Jednak stronę dochodową budżetu uratowała znacznie wyższa od planowanej wpłata z zysku Narodowego Banku Polskiego. To zdecydowało o tym, że budżet po stronie dochodów został wykonany. Dzięki temu strona dochodowa budżetu została wykonana w 100,5%, a więc o 0,5% więcej. Dzięki prawie 5 mld ponadplanowych wpływów z NBP został wykonany budżet po stronie dochodowej. W toku wykonywania budżetu znacznie obniżone zostały w stosunku do planowanych wydatki budżetowe. Zmniejszyły się one o 7,7 mld zł, co stanowi ponad 2% ogólnej sumy wydatków. Można to nazywać oszczędnościami, ale trudno się z tego cieszyć, gdyż wiązało się to przede wszystkim z redukcją wydatków inwestycyjnych sektora publicznego. Niezależnie od kwot i proporcji występujących po stronie wydatków budżetowych trzeba wskazać na nieprawidłowości w tym zakresie. Wystąpiły one np. w Ministerstwie Obrony Narodowej i w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa. O tym będą jeszcze mówili moi koledzy, ale warto zaznaczyć, że chodzi tu m.in. o wypłaty olbrzymich, prawie 5-miliardowych, zaliczek przez MON. A zatem w sytuacji kiedy budżet ma deficyt, wypłaca się olbrzymie zaliczki, czyli nic za to nie mamy w tym roku. Zakupuje się 37 limuzyn, dalej, także postępowanie związane z zakupem samolotów dla VIP, jak wiemy, wiązało się z rażącym naruszeniem prawa. A więc tak wyglądało dokonywanie wydatków. Miały miejsce także zaniechania w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa w zakresie programów dotyczących mieszkalnictwa i transportu kolejowego w ramach części: Transport. Zestawienie wykonania dochodów i wydatków wskazuje na to, iż deficyt budżetu państwa został obniżony o 8,6 mld zł, czyli o 15,7%, ale jak wskazano wyżej, zostało to spowodowane przede wszystkim redukcją wydatków inwestycyjnych. Trudno dokładnie przewidzieć rozwój sytuacji w zakresie gospodarki budżetowej i regulacji prawnych odnoszących się do tej gospodarki, czyli dochodów i wydatków budżetowych, jednakże olbrzymie zadłużenie państwa, a także przewidywany wzrost wydatków budżetowych prawdopodobnie pociągnęły za sobą zwiększony fiskalizm, a zatem poszukiwanie nowych źródeł dochodów. Ostatnie projekty nowych regulacji potwierdzają trafność tych przewidywań. Z drugiej strony premier Mateusz Morawiecki przedstawia niezwykle optymistycznie sytuację finansów publicznych. A więc mamy do czynienia z taką sytuacją, że z jednej strony mówi się: znakomicie wygląda realizacja dochodów, ale z drugiej strony widzimy poszukiwanie nowych źródeł dochodów. To nawet prowadzi, proszę państwa, do bardzo ciekawej argumentacji z tej trybuny. Do tej pory byłem przyzwyczajony do tego, że argumentowało się wprowadzenie nowych obciążeń w taki sposób: brakuje środków na to i na to, wobec tego trzeba wprowadzić czy podwyższyć jakiś podatek bądź opłatę. Taka argumentacja jest zrozumiała, choć nie wszystkim może się podobać. Ostatnio można usłyszeć nową argumentację. Oto 12 lipca pani premier dowodziła, że właśnie dlatego, że jest znakomita sytuacja w budżecie, trzeba uchwalić ustawę o funduszu samorządowym, która wprowadzi nową opłatę drogową. (Oklaski) (Głos z sali: Tak, to było piękne.) (Głos z sali: Brawo!) A więc, proszę państwa, nie wiem, co pójdzie za tą dobrą sytuacją, o której cały czas słyszymy, jakie nowe obciążenia będą się z nią wiązały. (Poseł Czesław Mroczek: Strach się bać.) Od strony tych obciążeń można powiedzieć, że jest dobrze, a będzie jeszcze gorzej. (Wesołość na sali) Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska ze względu na liczne zastrzeżenia co do wykonania budżetu jest przeciw przyjęciu sprawozdania. Dziękuję bardzo. (Poseł Krystyna Skowrońska: Przeciw absolutorium.)