Mówca: Anna Kwiecień (tekst niewygłoszony)
Data: 2021-07-23 (Sejm RP, kadencja 9)

14 lipca na konferencji prasowej przewodnicząca KE Ursula von der Leyen i wiceprzewodniczący Frans Timmermans przedstawili pakiet legislacyjny dotyczący klimatu i energii nazwany Fit for 55. Nazwa odnosi się do nowego celu redukcji emisji CO 2 z dotychczasowych 40% w 2030 r., w stosunku do emisji z 1990 r., do 55% w 2030 r. Cel kluczowy to osiągnięcie w roku 2050 zerowej emisyjności CO 2 we wszystkich państwach UE. Przedstawiony przez KE pakiet legislacyjny składa się aż z 13 wniosków legislacyjnych - niektóre z nich są nowe, inne stanowią zmiany istniejących już przepisów - ale ze względu na ich obszerność i skutki dla państw członkowskich ich akceptacja przez PE i kraje członkowskie zajmie ok. 2 lat. Jednym z głównych punktów pakietu jest reforma unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, EU ETS. W ramach tego unijnego systemu obowiązuje limit uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na określone instalacje, który z roku na rok się zmniejsza, co prowadzi do stopniowej dekarbonizacji Europy. W system dotychczas włączone były: sektor elektroenergetyczny, przemysł i loty wewnątrz UE. Do systemu ETS ma zostać dołączony transport morski i lotnictwo. Jednak dużo bardziej kontrowersyjny z perspektywy Polski jest zapis dotyczący stworzenia analogicznego, oddzielnego systemu ETS od 2025 r. dla budynków i transportu drogowego. Krytycy tego postulatu podkreślają, że dodatkowe obciążenia związane ze zmianami spadną na konsumentów, w tym także tych najuboższych, którzy już dzisiaj znajdują się w grupie gospodarstw ubogich energetycznie - ponad 34 mln osób w UE - lub wykluczonych transportowo. Te propozycje będą przyczyniać się do dalszego wzrostu cen uprawnień. Już w tej chwili ich cena osiąga 45 euro za 1 t emisji. Kilkanaście lat temu wynosiła zaledwie 3 euro za 1 t. Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego, PIE, w tegorocznym raporcie wskazują, że takie rozwiązanie bez narzędzi pomocowych oznaczałoby średni wzrost w UE wydatków na energię dla 20% najuboższych gospodarstw domowych aż o 50%, w Polsce - średnio nawet o 108%, natomiast na transport - o 44%. Autorzy twierdzą, że dodatkowe koszty z tego tytułu dla unijnych gospodarstw domowych wyniosą 1,11 bln euro w latach 2025-2040. Komisja Europejska w celu dekarbonizacji transportu drogowego proponuje także drastyczne obniżenie dotychczasowych norm emisji CO 2 dla nowych aut i vanów. Do 2030 r. emisje z tego źródła mają spaść o 55% - wcześniej wskaźnik ten wynosił 37,5% - a w 2035 r. wszystkie nowe auta sprzedawane w Unii Europejskiej mają być całkowicie bezemisyjne. Połowa przyszłej dekady została wybrana ze względu na średni czas eksploatacji aut w UE - 15 lat. Celem na 2050 r. jest, aby prawie wszystkie pojazdy osobowe z silnikiem spalinowym zjechały z europejskich dróg. Kolejnym instrumentem służącym ograniczeniu emisji CO 2 jest tzw. wspólny wysiłek redukcyjny, ESR, służący redukcji emisji CO 2 w sektorach nieobjętych systemem ETS, przy czym rozdział wysiłku redukcyjnego pomiędzy kraje członkowskie w tym mechanizmie jest uzależniony od wysokości PKB na mieszkańca. Do tej pory najzamożniejsze państwa miały zredukować emisję do 40% poniżej poziomów z 2005 r., a najbiedniejsze - utrzymać poziom z 2005 r. Podniesienie celu redukcyjnego do 55% oznacza konieczność podniesienia tych zobowiązań dla wszystkich krajów członkowskich. Pakiet zawiera także propozycję podniesienia udziału energii odnawialnej w miksie energetycznym z obecnych 32% do 40% dla całej UE, co także oznacza podniesienie tego udziału dla poszczególnych krajów członkowskich. Ten nowy pakiet legislacyjny wywołuje wiele kontrowersji. Cel, jaki obrała sobie Bruksela, czyli poprowadzenie świata ku neutralności klimatycznej, może wywołać wiele napięć nie tylko w UE, ale także poza nią. Oby nie okazało się, że jak twierdzą eksperci, w tym samym czasie, gdy UE walczy z CO 2 , emisja tego gazu w innych państwach, na innych kontynentach zdecydowanie przyspiesza. Tylko jedno jest pewne: propozycje zawarte w nowym pakiecie dotyczącym klimatu i energii oznaczają nałożenie dodatkowych obciążeń w zasadzie na wszystkie dziedziny naszego życia, co będzie skutkowało wzrostem kosztów, a w konsekwencji i cen.