Mówca: Marta Wcisło
Data: 2022-01-12 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicji Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, druk nr 1834. Uchwalona w 2003 r. ustawa o zatrudnieniu socjalnym miała pomóc osobom wykluczonym w uzyskaniu zatrudnienia. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy jej celem było usamodzielnienie osób dotkniętych bądź zagrożonych wykluczeniem społecznym poprzez podjęcie edukacji zawodowej i społecznej w celu osiągnięcia własnym staraniem samodzielności ekonomicznej, prowadzenie profilaktyki społecznej oraz stworzenie instytucjonalnych mechanizmów umożliwiających zatrudnienie i związaną z tym readaptację zawodową i integrację społeczną dla tych osób. Ustawa została przyjęta w okresie wysokiego i stale wzrastającego bezrobocia, które pogłębiło marginalizację najbardziej zagrożonych wykluczeniem grup społecznych. Dzisiaj, 20 lat później, znajdujemy się w nieco innej sytuacji, gdy bezrobocie nie jest już tak poważnym problemem. Nie ulega jednak wątpliwości, że nadal istnieją i będą istniały osoby wykluczone, którym należy pomóc w usamodzielnieniu oraz w powrocie na rynek pracy. W tym kontekście niektóre ze zmian zawartych w proponowanej nowelizacji uznać należy za słuszne i mogące pomóc w osiągnięciu celu, jaki jest stawiany przed centrami integracji społecznej oraz klubami integracji społecznej. Na aprobatę zasługuje usunięcie przesłanki ubóstwa decydującej o dostępie do mechanizmów przewidzianych w ustawie. Nie ulega wątpliwości, że ubóstwo jest zarówno przyczyną, jak i skutkiem wykluczenia społecznego i nie powinno mieć decydującego wpływu na dostęp do określonego w ustawie wsparcia. Podobnie ocenić należy umożliwienie uczestnictwa w klubach integracji społecznej osobom z niepełnosprawnością, które mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Pojawiają się jednak pewne wątpliwości. O ile podniesienie wysokości świadczenia integracyjnego do 120% zasiłku dla bezrobotnych, zamiast dotychczasowych 100%, jest koncepcją wartą poparcia, o tyle wątpliwości budzą pewne okoliczności. Po pierwsze, zasiłek integracyjny wlicza się do kryterium dochodowego. Jest to, w naszej opinii, działanie niezrozumiałe. Dotychczas rząd w swojej polityce kierował się koncepcją wyłączania świadczeń pieniężnych z kryterium dochodowego, np. 500+. Charakter świadczenia integracyjnego również uzasadnia dokonanie takiego wyłączenia. Po drugie, warto rozważyć wprowadzenie mechanizmu waloryzacji świadczenia w dalszych pracach nad ustawą, a także stopień zwiększenia wysokości świadczenia integracyjnego do wyższego poziomu. Po trzecie, projekt ustawy zakłada, że Rada Zatrudnienia Socjalnego będzie liczyła co najmniej 15 członków. Obecnie jest to nie więcej niż 15. W naszej opinii proponowana zmiana jest bezzasadna i nie ma podstaw. 15-osobowy skład Rady Zatrudnienia Socjalnego jest absolutnie wystarczający i nie ma konieczności rozszerzania jego. Dodatkowo projekt ustawy przewiduje rozszerzenie kompetencji wojewody, który na wniosek będzie wydawał decyzję o utracie statusu centrum po bezskutecznym upływie terminów. Jest to daleko idący rygor, który nie uwzględnia różnych sytuacji. Dlatego w tej i w powyższych kwestiach klub Koalicji Obywatelskiej przedkłada trzy poprawki do projektu ustawy.