Mówca: Piotr Kowal (tekst niewygłoszony)
Data: 2025-09-24 (Sejm RP, kadencja 10)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy wyrażam poparcie dla projektu uchwały, aby rok 2026 ogłosić Rokiem Powstania Polskiej Kolei. Jest to okazja, by przypomnieć, że kolej stanowi fundament rozwoju naszego państwa, budując więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz łącząc pokolenia Polaków. Pierwsze pociągi na ziemiach polskich ruszyły w XIX w. W 1842 r. linia Wrocław - Oława jako pierwsza połączyła dwa miasta w nowoczesnym transporcie, a wkrótce Kolej Warszawsko-Wiedeńska stała się bramą Polski do Europy. Kolej nie tylko skróciła dystanse i ułatwiła handel, ale także przyspieszyła industrializację oraz wzmocniła więzi między regionami. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. i utworzeniu Polskich Kolei Państwowych w 1926 r. transport szynowy stał się kręgosłupem państwa. Łączył porty, miasta przemysłowe, wsie i małe miasteczka, scalając kraj podzielony przez zabory i umożliwiając rozwój gospodarczy. Historia polskiej kolei to także historia odwagi i poświęcenia. We wrześniu 1939 r. kolejarze bronili ojczyzny. W Szymankowie bohatersko stanęli przeciw agresorowi m.in.: Alfons Runowski, dyżurny ruchu, który sygnalizował zagrożenie i przestawił zwrotnicę na ślepy tor, by zablokować niemiecki transport wojskowy, Stanisław Szarek, inspektor celny, który odpalił sygnałową flarę ostrzegawczą wraz z Ignacym Wasielewskim, którzy zostali zabici zaraz po jej wystrzeleniu. W sumie w obronie Polski zginęło 21 osób, z czego 13 kolejarzy, 5 inspektorów celnych, 1 oficer wywiadu i 2 kobiety. Ich odwaga przypomina, że kolej to nie tylko technologia, ale też przede wszystkim ludzie, którzy byli gotowi poświęcić się dla wspólnoty. Po wojnie kolej odbudowywała kraj i przez dziesięciolecia była podstawowym środkiem transportu milionów obywateli. W 2000 r. rozpoczął się proces głębokiej restrukturyzacji PKP mający dostosować polską kolej do wymogów gospodarki rynkowej i integracji z Unią Europejską. Podział przedsiębiorstwa na spółki, modernizacja infrastruktury i otwarcie rynku dla nowych przewoźników były bolesne, ale niezbędne, by kolej mogła dalej funkcjonować w zmieniających się realiach. To również okres trudnych decyzji, ale i przykład determinacji pracowników kolei, którzy w nowych warunkach podjęli wyzwania, aby zapewnić pasażerom i gospodarce stabilny transport. Dziś polska kolej znów nabiera znaczenia: szybkie składy, modernizacja linii, inwestycje w kolej aglomeracyjną i regionalną oraz ambitne plany kolei dużych prędkości pokazują, że transport szynowy jest przyszłością mobilności i jednym z filarów zielonej transformacji. Ustanowienie roku 2026 Rokiem Powstania Polskiej Kolei to uznanie dla pokoleń kolejarzy oraz zachęta, by dalej rozwijać ten sektor w duchu nowoczesności, dostępności i troski o środowisko. Lewica popiera uchwałę ponad podziałami, bo historia i przyszłość kolei to nasza wspólna sprawa. Dziękuję za uwagę. MARSZALEK = Wicemarszałek Krzysztof Bosak: Do głosowania nad projektem uchwały przystąpimy w bloku głosowań. Zanim przystąpimy do rozpatrzenia punktu 17. porządku dziennego, ogłaszam 5 minut przerwy. (Przerwa w posiedzeniu od godz. 0 min 07 do godz. 0 min 18)