Mówca: Tadeusz Tomaszewski
Data: 2012-02-15 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowni Przedstawiciele Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej! Mój przedmówca przed chwilą stwierdził, że mówienie to strata czasu, ale jestem przekonany, że inicjatywa obywatelska, pod którą podpisało się ponad 350 tys. obywateli, zasługuje na naszą uwagę i na debatę, na głęboki namysł. Skąd nagle dzisiaj mamy taki wysyp inicjatyw obywatelskich? Jak państwo sądzicie, dlaczego one się pojawiają? (Głos z sali: Brak ustaw rządowych.) (Głos z sali: Nie ma konsultacji społecznych.) Dlatego że obywatele o te rozwiązania dobijają się w normalnym systemie demokratycznym. Dlatego że obywatele domagają się konsultacji społecznych. Dlatego że obywatele, którzy uczestniczą w konsultacjach społecznych, nie zostali wysłuchani przez rząd i podejmują inicjatywy, uznając, że kiedy znajdzie się pod nimi wiele tysięcy podpisów i będą mogli z tej trybuny przedstawić swoje argumenty, wreszcie ktoś ich usłyszy. Myślę, że to jest bardzo zasadna dyskusja, dlatego że mamy projekt obywatelski i projekt poselski, ale też z powodu tematu, czyli poziomu płacy minimalnej. Sojusz Lewicy Demokratycznej w tej sprawie jest konsekwentny. W ubiegłym roku, w poprzedniej kadencji, również mieliśmy przygotowany stosowny projekt, ale projekt opozycji można zamknąć w zamrażarce. Projektu obywatelskiego, ze względu na jego umocowanie prawne, nie można zamknąć nawet wtedy, kiedy się kończy kadencja, tylko przechodzi on na następną kadencję. W związku z powyższym, odpowiadając panu posłowi Walkowskiemu na pytanie, dlaczego już po 5 dniach od ukonstytuowania się rządu klub SLD zgłosił projekt ustawy, powtórzę, że nie zgłosił nic nowego, po prostu jest konsekwentny w tym, co czyni. Zauważcie państwo, że również wcześniej, 1 lipca 2005 r., kiedy była zmieniana ustawa o minimalnym wynagrodzeniu, a wówczas mieliśmy na to wpływ, wprowadziliśmy do tej ustawy dwa parametry, które wcześniej nie funkcjonowały. Po pierwsze, chodzi o udział wzrostu PKB w kształtowaniu minimalnego wynagrodzenia, po drugie, chodzi o sam zapis mówiący o dążeniu, by płaca minimalna osiągnęła poziom 50% w stosunku do przeciętnego wynagrodzenia. To już pojawiło się w tamtej ustawie. W związku z powyższym samo dążenie do tego, żeby płaca minimalna w określonej perspektywie stanowiła 50% przeciętnego wynagrodzenia, jest - jeśli chodzi o Sojusz Lewicy Demokratycznej - od dłuższego czasu podstawowym, zasadniczym celem. Projekt obywatelski, jak powiedziałem, znacząco wzmacnia tę pozycję - mówię o docelowym modelu płacy minimalnej w stosunku do przeciętnego wynagrodzenia. Gdy skierujemy te dwa projekty do stosownych komisji, będziemy merytorycznie pracować, biorąc pod uwagę również opinię rządu, nad tym, jaką drogą dojść do tego docelowego modelu. Przecież o to chodzi w obu projektach. Jako przedstawiciele klubu SLD nie mówimy, że nasz sposób dojścia do tego modelu jest jedyny. Zgodne z duchem tej ustawy jest to, aby w najbliższym czasie razem dojść do modelu, w którym płaca minimalna w Polsce będzie się kształtować na poziomie 50% przeciętnego wynagrodzenia. To są bardzo istotne argumenty. Innym istotnym argumentem jest to, by ludzie, którzy pracują, żyją z pracy, mieli dochody zapewniające minimum socjalne. Według wyliczeń Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych płaca minimalna netto jest na granicy minimum socjalnego, a gdy mówimy o rodzinie wielodzietnej, gdzie tylko ojciec pracuje, to nie jest nawet na tym poziomie. Koszty dla budżetu oczywiście będą, ale też prosimy pamiętać, że pojawienie się dodatkowych środków w przestrzeni rynkowej oznacza dodatkowe wpływy do budżetu państwa, a może również odciążenie budżetu państwa, jeśli chodzi o korzystanie ze środków publicznych, chociażby z pomocy społecznej czy ze świadczeń rodzinnych. Dzisiaj poziom płacy minimalnej nie pozwala wielu obywatelom korzystać z pomocy publicznej na wychowanie dzieci, mianowicie z odpisu od podatku, dlatego że te osoby nie mają odpowiednich dochodów, które umożliwiają im korzystanie chociażby z tego instrumentu, a przecież demografia to jeden z elementów, na które powołuje się premier w czasie debaty dotyczącej wieku emerytalnego, w związku z tym polityka państwa w tej sprawie powinna wzmacniać pozytywne trendy w demografii. Wysoki Sejmie! Szanowni Państwo! Relacja minimalnego wynagrodzenia do przeciętnej płacy w krajach Unii Europejskiej kształtuje się różnie, ale na pewno nie jesteśmy w czołówce, żebyśmy mogli sobie powiedzieć, że problem w Polsce jest załatwiony. Przecież z informacji wynika, że jesteśmy w drugiej połowie, jeśli chodzi o państwa Unii Europejskiej. Po drugie, jesteśmy krajem, który na dzień dzisiejszy nie ratyfikował jeszcze dwóch podstawowych dokumentów dotyczących płacy minimalnej, mianowicie konwencji nr 131 Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz Europejskiej Karty Społecznej. Ktoś powie: no dobrze, przecież przewidywaliśmy, że w Polsce płaca minimalna w najbliższym przewidywalnym czasie, zgodnie z opinią rządu, nie może dojść do 50% przeciętnej płacy krajowej. Szanowni państwo, płaca minimalna w wielu ośrodkach lokalnych w Polsce jest podstawowym wyznacznikiem dochodów polskich rodzin. Dzisiaj ta relacja do płacy minimalnej powoduje, iż przychody nie tylko rodzin, ale samorządów i inne, które są pochodną płacy minimalnej, w małomiasteczkowych środowiskach lokalnych są kształtowane na jej bazie. Tak, to prawda, że wzrost płacy minimalnej będzie generował określone koszty, bo w Polsce są z nią związane inne świadczenia. Jeśli chcemy dojść szybciej do osiągnięcia tego zakładanego poziomu 50%, to musimy porozmawiać o tym - i sądzę, że w czasie tej debaty będzie to możliwe - czy płaca minimalna musi być związana z tak wieloma innymi elementami świadczeń, które skutkują wydatkami dla budżetu państwa. Można o tym rozmawiać, bo można poszukiwać innych rozwiązań, ale jestem przekonany, że powinniśmy zbudować systemowe rozwiązanie, i jest szansa, by z tych dwóch projektów takie powstało. Dzisiaj to systemowe rozwiązanie to oczywiście negocjacje w Komisji Trójstronnej, oferta rządu. A co się stało w ostatnim roku? O poziomie płacy minimalnej zdecydował kalendarz wyborczy. Co innego wynegocjowano w Komisji Trójstronnej, a co innego zaoferował rząd, bo kalendarz wyborczy na to pozwalał. Ktoś by powiedział: dobrze by było, gdyby co roku były wybory, wtedy szybko byśmy doszli do poziomu 50%. Ale to jest oczywiście olbrzymia strata dla budżetu państwa i nie o takie rozwiązania chodzi. Chodzi o rozwiązania systemowe, w których będą brane pod uwagę również wzrost gospodarczy, opinia Komisji Trójstronnej i mechanizmy, które pojawiają się w obu projektach. Stąd w imieniu Klubu Poselskiego Sojuszu Lewicy Demokratycznej opowiadam się za skierowaniem obu projektów do prac w komisjach, składając jeszcze raz serdeczne podziękowanie komitetowi obywatelskiemu za przygotowanie własnej inicjatywy, która wspólnie z inicjatywą klubu poselskiego może być dobrą podstawą do dyskusji w parlamencie na temat rozwiązania systemowego, jeśli chodzi o płacę minimalną w Polsce. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski) (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Eugeniusz Tomasz Grzeszczak)