Mówca: Sprawozdawca Artur Szałabawka
Data: 2022-05-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o portowych urządzeniach do odbioru odpadów ze statków w związku z koniecznością transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2019/883 w sprawie portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków do polskiego porządku prawnego, druk nr 2223. Projektowane regulacje transponują do polskiego porządku prawnego przepisy unijnej dyrektywy 2019/883 w sprawie portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków. Nowa ustawa powoduje konieczność uchylenia obowiązującej dotychczas ustawy z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków. Ustawa będzie mieć zastosowanie do wszelkich statków korzystających z portów morskich lub przystani morskich z wyłączeniem m.in. statków pełniących służbę państwową. Z obowiązku wcześniejszego powiadamiania o odpadach wyłączone będą statki rybackie, zabytkowe oraz rekreacyjne jednostki pływające o długości mniejszej niż 45 m. W porównaniu z dotychczas obowiązującą ustawą istotnymi elementami projektowanych przepisów są m.in., i tu kilka wymienię: objęcie regulacją wszystkich rodzajów odpadów generowanych na statkach - dotychczas nie obejmowały one np. odpadów związanych z zanieczyszczeniem powietrza oraz szkodliwych substancji ciekłych; doprecyzowanie warunków, które muszą spełniać portowe urządzenia do odbioru odpadów ze statków, w odniesieniu do natężenia ruchu w porcie oraz możliwości selektywnego odbioru odpadów; doprecyzowanie zakresu obowiązku informowania portu przez kapitana statku o odpadach znajdujących się na statku przy wykorzystaniu nowego krajowego systemu pojedynczego punktu kontaktowego. Porty i przystanie morskie w dalszym ciągu będą obowiązane do opracowywania planów gospodarowania odpadami ze statków. Został natomiast wydłużony okres ponownych zatwierdzeń tych planów z 3 do 5 lat. Jest to rozwiązanie korzystne dla podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi z punktu widzenia zarówno finansowego, jak i administracyjnego. Porty i przystanie morskie będą obowiązane do wydawania kapitanom statków odpowiednich pokwitowań dotyczących zdania odpadów. Z obowiązku wydawania pokwitowań zwolnione będą przystanie morskie, które posiadają jedynie samoobsługowe urządzenia odbiorcze. Nowe przepisy regulują również kwestię opłat ponoszonych przez armatorów za odprowadzanie i przetwarzanie odpadów pochodzących ze statków. Wprowadzona zostanie opłata pośrednia, którą obowiązkowo trzeba będzie uiścić przy każdorazowym zawinięciu statków do portów i przystani morskich niezależnie od faktycznego odprowadzenia odpadów do urządzeń odbiorczych, co ma zniechęcać do nielegalnych zrzutów odpadów do morza zgodnie z zasadą, że opłata w porcie i tak zostanie poniesiona. Statki będą miały także prawo do zdawania biernie poławianych odpadów bez ponoszenia dodatkowych opłat. Jest to rozwiązanie istotne dla sektora rybołówstwa morskiego. Projektowane przepisy służą udoskonaleniu systemów gospodarowania odpadami ze statków. Zakaz zrzutów odpadów na obszarze Morza Bałtyckiego stanowi jeden z fundamentów regulacji przyjmowanych zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i na forum międzynarodowym, tj. Międzynarodowej Organizacji Morskiej, IMO. W celu realizacji wymienionego podejścia dyrektywa ta zobowiązuje państwa członkowskie do wdrożenia odpowiednich rozwiązań infrastrukturalno-systemowych, które zostały odzwierciedlone w projektowanej ustawie. Pani marszałek Sejmu, zgodnie z regulaminem, skierowała w dniu 9 maja 2022 r. powyższy projekt ustawy do komisji w celu przeprowadzenia pierwszego czytania. W dniu 11 maja odbyło się pierwsze czytanie na posiedzeniu komisji gospodarki morskiej. W czasie prac komisji posłowie zgłosili cztery poprawki doprecyzowujące, które zostały przyjęte. Pozostałe poprawki natury redakcyjnej, zgłoszone przez Biuro Legislacyjne, również zostały jednomyślnie przyjęte przez komisję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja przyjęła projekt ustawy jednogłośnie, dlatego też rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie omawianej ustawy. Dziękuję.