Mówca: Edukacji Narodowej Anna Zalewska
Data: 2016-04-13 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo się cieszę, że chcemy dyskutować o systemie edukacji, że martwimy się o dzieci, bo mamy się o co martwić. Stąd debaty, których już odbyło się kilkadziesiąt. Nasze wrażenia są zupełnie inne. Rzeczywiście państwo odczuwają dyskomfort, dlatego że po raz pierwszy w historii Rzeczypospolitej, tej po 1989 r., to społeczeństwo zaczyna podejmować decyzje. To ludzie - samorządowcy, nauczyciele, dyrektorzy szkół, politycy - mają wskazywać drogę, którą ma zmierzać edukacja. Dlatego, pani poseł, 27 czerwca będzie podsumowanie tych wszystkich debat. Rzeczywiście pokażemy zmianę systemu, pokażemy właściwie każdy element tego systemu, bo w żadnym nie jest dobrze, uwag jest naprawdę kilkadziesiąt. Panie posłanki nie uczestniczą w panelach... (Poseł Krystyna Szumilas: Przepraszam, uczestniczą. Proszę nie kłamać.) ...gdzie dyskutują zainteresowani, którzy ewentualnie wskazują te wszystkie wątpliwości razem z konkretnymi rozwiązaniami. Żeby więc uporządkować: proszę się nie niepokoić, bo społeczeństwo się nie niepokoi, potrzebuje zmiany, to wybrzmiewa w każdej debacie. Kończymy debatę 27 czerwca. Podkreślam w sposób jednoznaczny, że rzetelnie bierzemy pod uwagę każdy pomysł, łącznie z pomysłami finansowymi. Jednocześnie w lipcu, sierpniu przedstawiamy kolejne założenia po to, żeby we wrześniu, październiku były już projekty ustaw, tak żeby żaden nauczyciel się nie niepokoił, żeby państwo posłowie również się nie niepokoili, ale wspierali nauczycieli i dyrektorów, samorządowców w zmianie systemu. Zostanie to poddane procedurze prawnej, poddane konsultacjom. Każdy będzie miał czas na przygotowanie się do zmian. Jednocześnie, proszę państwa - myślę, że państwo doskonale o tym wiedzą - za kilkanaście lat w systemie nie będzie 2 mln dzieci. To jest absolutny dramat nie tylko dla systemu edukacji, nie tylko dla nauczycieli, ale też dla gospodarki. Jeżeli nie będziemy poważnie mówić nie tylko o tym, co tu i teraz, ale też o tym, co za 10 lat, to rzeczywiście nie poradzimy sobie - ktokolwiek to będzie za 10 lat - z systemem edukacji i przede wszystkim zwolnimy się - ja nie chcę się zwolnić, mam nadzieję, że państwo również nie - z odpowiedzialności za nasze dzieci. Teraz, kiedy dyskutujemy, proszę państwa, o sześciolatkach, siedmiolatkach, znowu niepokój jest niepotrzebny, bo w debatach pytania o sześciolatki raczej nie wybrzmiewają, a jeżeli wybrzmiewają, to padają sformułowania poszczególnych samorządów, że właściwie sytuację mają opanowaną. (Poseł Krystyna Szumilas: Mówi się, że debata nie dotyczy tego tematu.) W większości mamy takie informacje, choć jak pani poseł wie i państwo dobrze wiedzą, ostateczne informacje będziemy mieć 31 sierpnia, bo do tego momentu rodzic zdecyduje, czy dziecko może iść do szkoły. To po pierwsze. Po drugie, w większości gmin trwa jeszcze rekrutacja w przedszkolach, a w niektórych uruchomiono rekrutację do niepublicznych placówek. Przypominam, że poprzedni rząd prowadził w latach 2010, 2011, 2012 i 2013 taką akcję ˝Załóż przedszkole - to takie proste˝. Rzeczywiście sporo jest niepublicznych placówek, które w dodatku są dotowane w 100%, jeżeli chodzi o wychowanka przedszkola. (Poseł Izabela Leszczyna: Ratuje was to.) Rzeczywiście w niektórych samorządach... Klasycznym przykładem jest oczywiście Warszawa, bo większości samorządów zwyczajnie dziękuję. Proszę państwa, z danych... (Wypowiedź poza mikrofonem) Oczywiście dużych i mówię, że statystyka potrafi tutaj być nierzetelna, kiedy mówimy o 50 tys. wolnych miejsc, bo przyrównujemy to do lat 2013 i 2014, kiedy była największa kumulacja przedszkolaków, a uprzedszkolnienie w grupie trzylatków było na poziomie 84%. Z naszych przewidywań wynika, że większego raczej nie oczekuje nawet społeczeństwo. Po prostu rodzice, jeżeli chodzi o trzylatki, wolą, żeby były w domu. W tej chwili mamy o prawie 200 tys. mniej dzieci w systemie. Jednocześnie zwracamy uwagę na to, że funkcjonują oddziały przedszkolne, które mają funkcjonować tak jak przedszkola. I tutaj mamy informację o 100 tys. wolnych miejsc. Oczywiście jakieś nerwowe dyskusje są niepotrzebne. Dlatego rozmawiam z organami prowadzącymi, mówiąc, po pierwsze, o tym, że rzeczywiście w tym roku mają pieniądze na sześciolatka obojętnie, gdzie ten sześciolatek jest: czy w klasie I, czy w przedszkolu... (Poseł Krystyna Szumilas: O 4 tys. mniej.) (Poseł Marzena Machałek: Ale proszę pozwolić mówić.) To jest subwencja oświatowa i takie jest narzędzie finansowe. Jest 1600 mln na wychowanie przedszkolne i zwiększona dotacja na przedszkolaka, a jednocześnie jest moja deklaracja, że priorytetem w subwencji oświatowej, która też jest do inwentaryzacji i do zmiany, ale to jest proces długi, bo w edukacji niczego nie zrobi się w ciągu jednego roku, jest moja jednoznaczna deklaracja, wychodząca naprzeciw oczekiwaniom samorządów, że staramy się tak liczyć sześciolatki, że jeżeli rodzice zgodnie ze swoją wolą... Bo w 80% rodzice rzeczywiście zostawiają dzieci w przedszkolu, tam dziecko ma się uczyć, tak żeby samorządy były zadowolone i żeby to nie było powodem do kłótni i przepychanek, choć jest to, tak jak słusznie pani poseł mówi, zadanie własne gminy. Chciałabym, żebyśmy jednak rozmawiali z samorządowcami też w ten sposób. Zrealizujmy to zadanie, wesprzyjmy rodziców w dyskusjach, jakie są cele również samorządu. Samorząd pobiera na to podatki od obywateli. Oczywiście, proszę państwa, za moment pokażemy instrumenty finansowe, bo szukamy ich, które wesprą samorządy właśnie w budowaniu przedszkoli. Ale uwaga - to naprawdę będzie wyrównywanie szans, tzn. tam, gdzie przedszkoli nie będzie, będziemy z samorządami dyskutować, ale samorządy muszą to rzetelnie pokazać i jest taka deklaracja ze strony samorządowców. Proszę państwa, jeżeli chodzi o nauczycieli, oczywiście powtarzamy to i jest to absolutnie oczywiste - nie ubywa dzieci w szkole, nie ubywa dzieci w systemie. Dzieci będą się uczyć albo w przedszkolu, albo w szkole. Więc jeżeli jest taka sama liczba dzieci, to zagrożenie zwolnieniami absolutnie nie jest powodem do niepokoju. (Poseł Izabela Leszczyna: Inne pensum będzie.) Nauczycielki i nauczyciele powinni znaleźć pracę właśnie w przedszkolu, tam jest jeden organ prowadzący, przypominam, tak że nawet nie trzeba dokonywać jakiegoś zwolnienia, może to być przeniesienie. Jeśli mówimy o niepokojach - rodzice się tym nie niepokoją, pani poseł - jakie są podstawy programowe dla dzieci 6-letnich, które zostają w przedszkolu, to one niczego nie będą powtarzać. Zmiana została pokazana, już nawet były prekonsultacje tej zmiany, choć jak państwo dobrze wiedzą, ostateczna zmiana nastąpi od września 2017 r., i proszę mi wierzyć, że wychowanie przedszkolne i nauczanie wczesnoszkolne są bardzo ważnym elementem w debacie. Rozmawiamy z akademikami, z praktykami, po to żeby to była naprawdę najlepsza podstawa programowa, która odpowiada rozwojowi dziecka, bo dziecko rzeczywiście ma przygotowywać się do edukacji, ale jednocześnie myśleć o swoich obowiązkach, systematyczności i samodzielności, bo tego też brakuje w edukacji. W związku z tym ta podstawa jest już gotowa, ona już jest na stronach internetowych, można do niej zaglądnąć. Przypominam, że podręczniki w przedszkolach nauczyciele dobierają sobie sami, to nie jest kwestia sporna czy budząca nerwowość. To, czym się martwimy, szczególnie w nauczaniu wczesnoszkolnym, to matematyka i język polski, czytanie i to, jak zmienić podręcznik, jak on ma wyglądać, jak nauczyć dzieci matematyki, tak żeby się nie denerwować, że na maturze jest niska zdawalność. I kiedy... Bo padło też pytanie o 4-letnie liceum, tak, wybrzmiewa to na debatach. Jest bezwzględna potrzeba powrotu do 4-letniego liceum i do szkolnictwa zawodowego, które nie jest uwiązane ewaluacją, biurokracją i egzaminami, które trwają właściwie przez cały rok. Przerysowuję, proszę państwa, ale rzeczywiście dyrektorzy szkół zawodowych się skarżą. Liceum nie może być kursem przygotowującym do matury, a szkoła zawodowa ma kształcić pracowników potrzebnych na rynku pracy. I dwudziestego siódmego również będziemy (Dzwonek) na ten temat dyskutować. Jeżeli chodzi o szkoły zawodowe, w czerwcu w Wałbrzychu, w specjalnej strefie ekonomicznej razem z tymi, którzy zaprojektowali klaster edukacyjny, razem z panem premierem Morawieckim będziemy pokazywać drogę w szkolnictwie zawodowym. Niestety, tutaj nie ma czasu. Pracodawcy nie chcą czekać następnych kilku lat, aż szkoła zawodowa wyzwoli się z więzów biurokracji, potrzebują bardzo szybkich zmian. I rzeczywiście, tutaj też będę potrzebowała wsparcia. Dziękuję za te informacje, za pytania, bo one pozwalają rozwiewać wątpliwości i niepokoje. Nie ma żadnego chaosu, dyskutujemy.