Mówca: Cezary Olejniczak
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej w sprawie zmiany ustawy Prawo energetyczne. Debatujemy dziś nad sprawami, które winny być załatwione przez rząd co najmniej 2 lata temu. Ostateczny termin nowelizacji ustawy Prawo energetyczne wynikający z naszych zobowiązań wobec Unii Europejskiej minął w grudniu 2010 r. Wstyd przed społeczeństwem i opinią międzynarodową, że dopiero groźba kar pieniężnych wymusiła na rządzie i klubach partii Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego podjęcie bardziej konkretnych działań. Obecna ekipa rządząca od kilku lat nie chciała bądź nie potrafiła podjąć rzetelnej debaty o polskiej energetyce. Podejmowane przez administrację rządową działania były pozorowaniem aktywności i były zdominowane przez partykularne interesy państwowego oligopolu energetycznego. Nie stanowiły takiej debaty prawie nieznane opinii publicznej prace nad ˝Polityką energetyczną państwa do 2030 roku˝ przyjętą przez rząd w roku 2009. Już w 2010 r. było wyraźnie widoczne, że ˝Polityka energetyczna Polski do 2030 roku˝ jest oparta o błędne założenia i całkowicie oderwana od realiów ekonomicznych, a w konsekwencji prowadzi nas na manowce. Nie zmieniono jej do dzisiaj. Sprawozdania z realizacji polityki przyjmowane przez rząd w kolejnych latach są puste jakościowo, odnoszą się jedynie do statystyki, nie obrazują w żadnym stopniu skutków, a raczej kolejnych porażek wynikających z jej realizacji. Również prace nad tzw. trójpakiem i ich efekty, a właściwie ich całkowity brak, były godne pożałowania i przyniosły więcej szkody niż pożytku. W ich wyniku całkowicie sparaliżowany został proces inwestowania w energetyce. Obecna inicjatywa poselska przedłożenia Wysokiej Izbie projektu nowelizacji ustawy Prawo energetyczne także dowodzi dalszego braku woli podejmowania kompleksowych, zdecydowanych działań. Dalsze odwlekanie czy może całkowite zaniechanie przyjęcia ustawy o odnawialnych źródłach energii, Prawa gazowego i nowego Prawa energetycznego, czyli tzw. trójpaku, może doprowadzić do pogłębienia kryzysu krajowej energetyki, utrudni normalne funkcjonowanie gospodarki, obniży jej konkurencyjność i przyczyni się do realnego obniżenia jakości życia obywateli oraz kolejnej fali emigracji młodych ludzi. Znów utracimy szansę, aby inwestycje w energetykę były impulsem rozwoju gospodarki i w efekcie mnożnikowym przyczyniły się do zmniejszenia bezrobocia. Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Dziś stoimy przed koniecznością określenia na nowo, na okres co najmniej 30 lat, modelu i składowych wytwarzania energii elektrycznej, jej przesyłu i dystrybucji oraz konsumpcji. O tym mówił pan minister Kasprzak. Nie jest to łatwe i niesie ze sobą wiele ryzyk, ale prawdziwi politycy, panie ministrze, muszą być liderami i w sytuacjach krytycznych wytyczać kierunki postępowania oraz brać odpowiedzialność za podejmowane decyzje. Wiele wskazuje również, że jako kraj pod wodzą obecnego rządu coraz bardziej wchodzimy w ślepy zaułek. Jak temu przeciwdziałać, panie ministrze? To jest pytanie, na które trzeba znaleźć odpowiedź, ale nie w oparciu o polityczne kunktatorstwo mające na celu wygranie kolejnych wyborów, a w oparciu o kryterium konieczności zapewnienia całemu społeczeństwu warunków bezpiecznego rozwoju w perspektywie kilkudziesięciu lat. Fakty pokazują, że odnotowaliśmy kompletne fiasko ˝Polityki energetycznej Polski do roku 2030˝, przyjętej przez rząd i realizowanej pod nadzorem kolejnych ministrów gospodarki, pana Waldemara Pawlaka i obecnie Janusza Piechocińskiego. Zobowiązania w traktacie akcesyjnym obligują do wyłączenia w terminie do 2016 r. przestarzałych źródeł o mocy 6 GW, a inwestycje mające służyć odbudowie źródeł eliminowanych praktycznie nie są realizowane, poza wymuszonymi ˝administracyjnymi˝ nakazami. Blisko 4 lata po przyjęciu polityki energetycznej właściwie żadna inwestycja nie jest opłacalna mimo wzrostu cen energii od roku 2007 do 2012 r. od 100 do 150%. Brak jest polskich prywatnych i zagranicznych inwestorów chętnych do inwestowania w polską energetykę. Protekcjonizm dla państwowych spółek energetycznych oraz utrzymujący się chaos prawny powodują powszechne wychodzenie poważnych firm zagranicznych z obszaru polskiego sektora paliwowo-energetycznego oraz ˝wypychanie˝ polskich firm prywatnych i ich kapitałów za granicę. Instytucje finansowe, banki i fundusze inwestycyjne zatrzymały praktycznie finansowanie inwestycji w polskiej gospodarce. Ta fatalna polityka może doprowadzić do nieuchronnego deficytu mocy po 2015 r., ponownego wejścia w fazę opóźnienia rozwoju naszej gospodarki w stosunku do innych gospodarek, nowego ˝dystansu˝ do pogoni za czołówką oraz pogorszenia jakości życia i silnego impulsu do dalszej emigracji młodych ludzi. Jakie są przyczyny tej fatalnej polityki? Trzeba tu przywołać systematyczne, narastające od kilku lat negatywne skutki niestabilnej i kompletnie nieprzewidywalnej polityki energetycznej rządu oraz chaos prawny wynikający ze złej strategii, a także brak aktów prawnych koniecznych do rozpoczęcia procesów inwestycyjnych. Jak osiągnąć to, o czym mówił pan Kasprzak, tak żebyśmy mogli tę politykę zaprezentować? Chodzi przede wszystkim o wybór właściwego energy mix, o odnawialne źródła energii jako technologię przyszłości, gaz (technologia wspierająca) i węgiel, trzeba też to powiedzieć, jako technologię pomostową do 2050 r., dalej, o preferowanie energetyki rozproszonej, małych i średnich bloków pracujących w kogeneracji, preferowanie OZE oraz energetyki prosumenckiej, rozwiązanie problemu sfinansowania projektów w konwencjonalnej energetyce, stopniowe ˝przesuwanie˝ wielkich bloków do rezerwy (po 2050 r.) i rezygnację z energetyki jądrowej (to pan premier w ostatnich dniach, można powiedzieć, między wierszami zapowiedział). Chodzi też o nadanie rangi strategicznego priorytetu wszelkim możliwym do podjęcia działaniom inwestycyjnym w zakresie: modernizacji i rozbudowy polskich sieci elektroenergetycznych, włączenia Polski do jednolitego europejskiego rynku energii elektrycznej i gazu, budowy magazynów energii wszelkich typów oraz inteligentnych sieci dystrybucyjnych i systemów pomiarowych. Warunki konieczne do spełnienia, tak aby można było wdrożyć nową politykę, to radykalne zwiększenie wiedzy społeczeństwa o rzeczywistych kosztach i benefitach przyjętej strategii, osiągnięcie porozumienia społecznego dla zmian i zdobycie zaufania grup pracowniczych z górnictwa węgla kamiennego i brunatnego. Plan działania powinien możliwie szczegółowo obejmować wszystkie kwestie społeczne oraz ekonomiczne, a tego nadal nie ma. Tak w opinii Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej powinien wyglądać dokument ˝Polityka energetyczna Polski do roku 2050˝ i takiego kierunku działań oczekują obywatele, małe i średnie firmy oraz społeczności lokalne miast i wsi. Przedłożony projekt nie przybliża nas do osiągnięcia tego celu. W związku z tym oczekujemy, że możliwie szybko rząd przedłoży nowe projekty ustaw kompleksowo regulujące sprawy sektora paliwowo-energetycznego, tzw. dużego trójpaku. Dopiero te regulacje stworzą warunki do realizacji inwestycji, wzrostu przedsiębiorczości oraz będą silnym impulsem do ożywienia gospodarki. Obiecywane programy budowania tysięcy biogazowni, rozwoju małej energetyki prosumenckiej, postawienia na kogenerację oraz tworzenie szerokiego frontu inwestycyjnego we wszystkich innych obszarach odnawialnych źródeł energii dalej pozostawać będą na papierze. A więc, panie i panowie z rządu, czas zabrać się do pracy, abyśmy nie stracili bezpowrotnie kolejnej szansy na rozwój kraju. Klub Sojusz Lewicy Demokratycznej złożył projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii. Myślę, że będziemy dalej nad nim pracować i przekonywać Wysoki Sejm, aby go wprowadzić w życie. Ostatecznie, mimo bardzo krytycznej oceny, klub Sojusz Lewicy Demokratycznej będzie głosował za przyjęciem przedłożonego projektu ustawy, licząc na szybkie działanie rządu w zakresie przygotowania kompleksowych regulacji ustawowych oczekiwanych przez Polaków. Dziękuję. (Oklaski) (Poseł Andrzej Czerwiński: Brawo, Czarek!)