Mówca: Zdrowia Adam Niedzielski
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam ogromną przyjemność przedstawić projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta jako projekt, który w zasadzie po raz kolejny domyka pewną koncepcję reformowania systemu opieki zdrowotnej, która została zaproponowana przez rząd Zjednoczonej Prawicy. Przede wszystkim chcę pokazać miejsce tej ustawy i tej reformy, która jest z nią związana, w całym systemie, bo ona, tak jak powiedziałem, tworzy pewną całość z innymi fundamentalnymi rozwiązaniami, które przyjęliśmy w trakcie ostatnich lat rządów. Jeżeli popatrzymy sobie właśnie na zmiany w systemie opieki zdrowotnej w oparciu o taką koncepcję filarów, to w ramach rządów Zjednoczonej Prawicy przeprowadziliśmy dwie fundamentalne reformy. Pierwsza z nich to gwarancja finansowania, która początkowo przesądzała, że ten poziom nakładów na system opieki zdrowotnej będzie wynosił blisko 6% PKB. Potem ta gwarancja została zwiększona do 7% PKB. Ta gwarancja jest tak naprawdę podstawą, fundamentem pozwalającym myśleć o innych reformach, innych zmianach, które po prostu muszą opierać się na gwarancji zwiększenia finansowania. Druga fundamentalna reforma, która była przede wszystkim odpowiedzią na braki kadrowe, to gwarancja minimalnych wynagrodzeń i ich wzrostu w kolejnych okresach. Przyjęliśmy tutaj taki rytm lipcowy. Każdego 1 lipca kolejnego roku w systemie opieki zdrowotnej zwiększają się wynagrodzenia minimalne, które w tej chwili są finansowane oczywiście dzięki zwiększaniu kolejnych wycen po to, żeby te wynagrodzenia systematycznie rosły. Oczywiście nie jest to sztuka dla sztuki. Chodzi o to, żeby zapanować nad dwoma bardzo negatywnymi zjawiskami, z jakimi mieliśmy do czynienia, lub je ograniczyć. Po pierwsze, chodzi o odpływ kadry za granicę. Myślę, że powoli możemy pochwalić się sukcesami, bo te bilanse netto, które uwzględniają również napływ lekarzy z Białorusi i Ukrainy, powoli stają się dodatnie. Mniej lekarzy opuszcza kraj, niż przyjeżdża do kraju. Ta gwarancja wynagrodzenia jest też gwarancją tego, że pracownicy systemu opieki zdrowotnej będą korzystali ze wzrostu nakładów. Można powiedzieć, że jest to właśnie zagwarantowanie tego udziału w zwiększających się nakładach. Patrząc teraz na całościową koncepcję zmiany, brakuje właśnie tego trzeciego elementu, którym jest projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Mamy gwarancję finansowania, mamy gwarancję wynagrodzeń i teraz dajemy pewną gwarancję dla pacjentów. Ta gwarancja polega na zagwarantowaniu pacjentowi, że wzrost nakładów, że te zwiększone środki, które w 2027 r. osiągną poziom 7% PKB, będą również przekładały się na efekty dla pacjentów. Bo niestety bardzo często, również w debacie publicznej, pojawiały się zarzuty, że zwiększamy nakłady, że tych środków jest coraz więcej, a odczucie pacjenta czy efekt, który odczuwa pacjent, jest niestety niezbyt wyraźnie zauważany. Dlatego tym projektem, tą ustawą chcemy zagwarantować, że te zwiększone środki będą przekładały się na efekty dla pacjenta. I tutaj to, co będziemy analizowali, premiowali, ale także poddawali bardzo, bardzo szczegółowej i wnikliwej analizie, to jest właśnie kwestia jakości świadczeń, które będą dostarczane czy realizowane na rzecz pacjenta. Projekt tej ustawy - i to jest bardzo ważna i fundamentalna zmiana - definiuje bardzo szeroko jakość w systemie opieki zdrowotnej. Ta jakość w tej chwili to już nie tylko wymiar kliniczny, czyli bezpośrednie efekty leczenia, ale dodaliśmy dwa inne aspekty, które poszerzają rozumienie tej jakości w projekcie ustawy, a mianowicie dodaliśmy perspektywę pacjenta i perspektywę zarządczą. Perspektywa pacjenta ma się koncentrować na zagadnieniu tego, w jaki sposób pacjent jest obsługiwany, np. jak w kontakcie z lekarzem, z pielęgniarką czy z innym personelem jest traktowany, czy udzielane mu są informacje, które pozwalają mu zrozumieć jego sytuację i położenie w trudnej sytuacji choroby. Tak naprawdę patrzymy na każdy aspekt pobytu pacjenta przede wszystkim w szpitalu, ale też w innych podmiotach leczniczych. Chcemy, żeby ta jakość z punktu widzenia pacjenckiego była mierzona regularnie ankietami. Już w tej chwili Narodowy Fundusz Zdrowia rozpoczął kampanię pytania obywateli o to, w jaki sposób zostali obsłużeni w danym podmiocie leczniczym. Koncentrujemy się w tej chwili na poziomie specjalistyki, ale zaczątki badania jakości pacjenckiej mamy już za sobą, one są sformalizowane i mają podstawę prawną w tym projekcie. Trzeci aspekt jakości to jest jakość zarządcza. Bo oprócz tego, że ma być zapewnione dobre leczenie, mamy mieć dobrze obsłużonego pacjenta, który we względnym komforcie ma przechodzić przez trudną sytuację choroby, to również pomioty, które świadczą usługi medyczne, muszą spełniać pewne standardy. To są standardy, które mogą mieć formułę certyfikatu, różnego typu poświadczeń gwarancji, mówimy również o certyfikatach ISO, które potwierdzają, że jednostka jest zarządzana zgodnie z najnowocześniejszymi standardami, zgodnie z prawidłami sztuki. Oczywiście ta jakość, jej definicja ma mieć przełożenie na różne benefity, które zarówno podmioty, jak i pacjenci będą odczuwali. Może zacznę od benefitów z punktu widzenia podmiotów leczniczych, bo mamy w tej chwili w Polsce dużo podmiotów, które już zaczęły inwestować w jakość, które pilnują pewnych standardów dotyczących i leczenia, ale też elementów obsługi pacjenta. Oferują chociażby możliwość elektronicznego zarejestrowania się, oferują czy inwestują w catering, który jest przeznaczony dla pacjentów. Te podmioty, które tak działają i których działalność będziemy mogli obiektywnie ocenić, że jest lepsza od standardu panującego na rynku, będziemy premiowali. Czyli można powiedzieć, że zmieniamy fundamentalnie filozofię dotychczasową systemu opieki zdrowotnej, gdzie płaciliśmy zawsze za procedurę i jej wykonanie, nie mierząc jej skutku i nie premiując, jeżeli ona była wykonana w lepszy sposób, zapewniający pacjentowi chociażby większe bezpieczeństwo. Dlatego te pomioty, które zapewniają wyższą jakość - która będzie mierzona w tych trzech aspektach, obiektywnie wskaźnikami, które będą przede wszystkim monitorowane na poziomie Narodowego Funduszu Zdrowia - będą mogły otrzymywać za wykonanie tej samej procedury większą wartość środków. To jest jeden tryb benefitu czy premiowania tych pomiotów, ale drugi wydaje się o wiele ważniejszy, bo te podmioty będą mogły korzystać również z przywileju nielimitowania swoich usług w kontraktach. To oznacza, że te pomioty, które będą dobre z punktu widzenia realizowanych świadczeń, ich wysokiej jakości, będą miały prawo zwiększać swój udział w rynku i oferować większą liczbę świadczeń medycznych. Oczywiście, żeby obiektywnie płacić za lepszą jakość, musimy mieć dobrej jakości informacje na temat realizowanych świadczeń, dlatego jednym z bardzo ważnych elementów tego projektu ustawy jest część, która dotyczy rejestrów. Mówimy o dwóch rodzajach rejestrów, które będą zawierały informacje o leczeniu pacjentów i różnych wymiarach klinicznych tego leczenia. Można powiedzieć, że ten projekt ustawy definiuje takie standardy, które będą musiały spełniać wszystkie rejestry. To są standardy, które dotyczą zarówno wymiaru technicznego - czyli tego, żeby systemy komunikowały się z rozwiązaniami informatycznymi, które mamy w systemie opieki zdrowotnej już w tej chwili działające i w pełni funkcjonujące - jak i pewnych zakresów informacji, które są niezbędne w kontekście identyfikowania jakości świadczenia. Drugim rodzajem rejestru, który będzie ustalony na podstawie tej ustawy - jego zasady są tutaj uregulowane - jest rejestr zdarzeń niepożądanych. To jest bardzo ważne zagadnienie, do którego odnosi się bardzo duża część tego projektu ustawy, bo chcemy z dużą wnikliwością monitorować właśnie zdarzenia niepożądane. Można powiedzieć, że skonstruujemy system bardzo podobny do całego systemu szczepień, który w tej chwili jest poddany takiemu obowiązkowi rejestrowania zdarzeń niepożądanych. Potem jest możliwość dochodzenia w trybie uproszczonym, co jest bardzo ważne dla pacjentów, odszkodowań, jeżeli takie zjawiska niepożądane się pojawiają. Ten Rejestr Zdarzeń Niepożądanych jest więc też pewnym fundamentem budowania poczucia bezpieczeństwa pacjenta z punktu widzenia nie tylko przebiegu jego procesu leczenia, ale również dochodzenia potem jego praw, jeżeli nastąpią jakieś komplikacje. Tak właśnie trzeba patrzeć na ten projekt ustawy: on przede wszystkim ma to ułatwić i zapewnić pacjentowi bezpieczeństwo i wysoką jakość świadczeń. Dlatego na koniec chciałem powiedzieć o benefitach z punktu widzenia pacjenta, które wynikają bezpośrednio z tej ustawy. Bo mówiłem, że będziemy premiowali jakość, że podmioty, które będą miały świadczenia wyższej jakości i które będą lepiej obsługiwały pacjenta, będą otrzymywały więcej środków... (Poseł Krystyna Skowrońska: Ile?) ...ale najważniejsze jest to, ile z tego będzie czerpał pacjent. Dlatego chcę skierować uwagę Wysokiej Izby na cztery punkty, które są najważniejsze z punktu widzenia odczuwania tej jakości przez pacjenta. Po pierwsze, pacjent będzie mógł podejmować świadomą decyzję o wyborze podmiotu, w którym będzie leczony, ponieważ dostępna będzie informacja o tym, jaka jest jakość usług realizowanych przez poszczególne podmioty. Będziemy mieli, na zasadzie porównywania, możliwość dowiedzenia się np., ile zabiegów było wykonywanych w tym podmiocie i czy ta liczba wskazuje, że jest tam pewnego rodzaju know-how, czyli wiedza, doświadczenie, które przesądzają o tym, że zabieg jest wyższej jakości. Będzie można przeanalizować, ile zabiegów kończy się rehospitalizacją i jakie są czasy pobytu związane z poszczególnymi zabiegami - bo przecież trzeba je minimalizować, chociażby żeby ograniczać ryzyko zakażeń czy powikłań w szpitalu, na miejscu. Drugim elementem odczuwanym przez pacjenta będzie to, że w imieniu pacjenta Narodowy Fundusz Zdrowia przed zawarciem jakiegokolwiek kontraktu na świadczenie usług w ramach systemu publicznego będzie przeprowadzał obligatoryjną, podkreślam, autoryzację podmiotu. Warunkiem tej obligatoryjnej autoryzacji jest przede wszystkim to, że w jednostce będzie system zarządzania jakością i bezpieczeństwem, czyli działający system zarządzania, który m.in. zawiera Rejestr Zdarzeń Niepożądanych i który potem na podstawie zawartych w tym rejestrze informacji analizuje ryzyka wystąpienia różnych zdarzeń dotyczących czy przebiegu leczenia, czy samego procesu obsługi pacjenta. Ta ciągła analiza, która ma być prowadzona w duchu takiego zarządzania jak lean management, to jest warunek czy gwarancja tego, że wszystkie ryzyka związane z leczeniem będą na bieżąco identyfikowane. Oczywiście zakresem tej obligatoryjnej autoryzacji jest objęte również zweryfikowanie tego, czy w jednostce znajduje się wymagany sprzęt, czy w jednostce znajduje się wymagany personel, czy są zapewnione warunki, również lokalowe, do tego, żeby świadczyć usługi medyczne na najwyższym poziomie. Co bardzo ważne, ta autoryzacja będzie przeprowadzana okresowo, raz na 5 lat, czyli ponownie będziemy przychodzili i weryfikowali warunki świadczenia usług (Dzwonek) medycznych. Trzecia rzecz, która jest bardzo ważna, to akredytacja. Akredytacja jest już istniejącym rozwiązaniem, w tej chwili realizowanym przez Centrum Monitorowania Jakości w Krakowie, ale zmieniamy i filozofię odnośnie do tej akredytacji, i jednostkę, która będzie odpowiedzialna za przeprowadzenie tej akredytacji, bo wprowadzamy nowe warunki, chociażby pewien zakres obligatoryjny, który musi się znajdować w akredytacji potwierdzającej dobry standard działania. Ale najważniejszą zmianą jest to, że Narodowy Fundusz Zdrowia będzie przeprowadzał akredytację i ponosił za nią odpowiedzialność. To jest zmiana ważna o tyle, że ona powoduje, że jakość i to patrzenie przez pryzmat standardów akredytacyjnych na system opieki zdrowotnej nie funkcjonują na obrzeżach systemu opieki zdrowotnej, gdzie na zasadzie dowolności ktoś może się zgłosić, żeby taką akredytację przejść, by potwierdzić, że są u niego realizowane dobre standardy. Ta akredytacja będzie już takim stałym elementem systemu, związanym z NFZ-etem, będzie nie na obrzeżach, tylko w samym centrum systemu. Wreszcie ostatnia rzecz, o której chciałem wspomnieć, to kompensacja w ramach zdarzeń niepożądanych przysługująca pacjentowi w uproszczonym trybie, na drodze nie sądowej, tylko administracyjnej, szybko, po złożeniu wniosku. Jeśli pan marszałek i państwo pozwolicie, poproszę rzecznika praw pacjenta o przedstawienie tej części, bo rzecznik praw pacjenta będzie instytucją odpowiedzialną za realizowanie tego zadania. Dziękuję. (Oklaski)