Mówca: Grzegorz Adam Woźniak
Data: 2012-07-24 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu wobec projektu ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich (druk nr 454). Celem tego projektu ustawy jest implementacja do polskiego prawa dyrektywy 2009/18/WE, która jest częścią tzw. trzeciego pakietu morskiego Erika III. Dyrektywa ta określa wytyczne dotyczące dochodzeń technicznych i wymiany doświadczeń po zaistnieniu wypadków czy incydentów morskich. Celem dochodzeń nie jest określenie odpowiedzialności cywilnej czy karnej za wypadek morski, lecz ustalenie jego okoliczności i przyczyn technicznych tego wypadku, co w finale pozwoli na wyciągnięcie odpowiednich wniosków i wdrożenie środków zapobiegawczych, aby w przyszłości zapobiec podobnym zdarzeniom. Omawiana dyrektywa zapewnia również niezależność organu prowadzącego badanie w sprawie wypadku lub incydentu morskiego, gdyż tylko wtedy można uzyskać wiarygodne informacje na temat zaistniałego zdarzenia. Rzeczpospolita Polska jako członek Unii Europejskiej i Międzynarodowej Organizacji Morskiej wspiera działania mające na celu zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w transporcie morskim. Należy wspomnieć, że obecnie dochodzenia w sprawie badania wypadków i incydentów morskich są regulowane przez kilka międzynarodowych i europejskich aktów prawnych. Są to m.in. Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza, sporządzona w Montego Bay dnia 10 grudnia 1982 r., Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu, sporządzona w Londynie w 1974 r., Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, sporządzona w Londynie w 1973 r., dyrektywa Rady Wspólnoty Europejskiej z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie systemu obowiązkowych przeglądów dla bezpiecznej, regularnej żeglugi promów typu ro-ro i szybkich statków pasażerskich czy dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 23 kwietnia z 2009 r. ustanawiająca podstawowe zasady regulujące dochodzenia w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego. W prawie polskim w chwili obecnej sprawy związane z badaniem wypadków morskich są unormowane w ustawie z dnia 1 grudnia 1961 r. o izbach morskich. Należy wspomnieć, że w tej ustawie zawarto rozwiązania, które zostały zaczerpnięte jeszcze z prawa niemieckiego z początku XX w. Dochodzenie w sprawie wypadków morskich prowadzone jest przez izby morskie pod kątem orzeczenia o winie lub o stopniu winy osób bezpośrednio lub pośrednio związanych z wypadkiem, nie zaś pod kątem szybkiego ustalenia przyczyn wypadku. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wszystkie zebrane dowody oraz dane osobowe osób zeznających w prowadzonym dochodzeniu w sprawie wypadku na dowolnym etapie tego dochodzenia mogą być ujawniane i przekazywane innym organom dochodzeniowym lub sądowi. Dodatkowo izby morskie nie są organami zajmującymi się wyłącznie wypadkami morskimi, ale mają ustawowo nałożone inne obowiązki - rejestrowo-administracyjne. Sądowa struktura izb morskich powoduje, że orzeczenia, włącznie z zaleceniami wynikającymi z przeprowadzonych badań w sprawie wypadków, podlegają procedurze właściwej sprawom sądowym, co utrudnia szybkie wcielenie w życie wniosków z przeprowadzonych dochodzeń mających wpływ na bezpieczeństwo żeglugi morskiej. Dlatego niezbędne jest ustawowe powołanie odpowiedniej instytucji w postaci Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, która na wzór podobnie działających w Europie instytucji będzie zajmowała się ustaleniami okoliczności wypadków czy incydentów morskich oraz wdrażaniem odpowiednich środków zapobiegawczych, pozwalających uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości. Utworzenie Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich jako organu działającego przy ministrze właściwym do spraw gospodarki morskiej pozwoli na realizację założeń kodeksu badania wypadków oraz zapewni prawidłową implementację dyrektywy 2009/18/WE. Proponowane rozwiązania zapewnią bezstronność przy prowadzeniu badań w sprawach wypadków morskich. Podobne komisje badające wypadki działają w Polsce w branży kolejowej czy lotniczej. Pewne wątpliwości zgłaszane przez posłów Prawa i Sprawiedliwości podczas prac komisji zajmującej się tą ustawą dotyczą zasad wyznaczania członków Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, a nie ich powoływania. Takie unormowanie może mieć wpływ na szybkość zakończenia prac komisji w danej sprawie, ponieważ jej członkom może zależeć, aby te prace trwały jak najdłużej, na przykład ze względów finansowych - a chodzi o to, żeby przedstawienie końcowego raportu było jak najszybsze. To rozwiązanie może być więc mało mobilizujące. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pomimo tej uwagi, jako klub, uważamy, że powołanie Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich jest zasadne, bo w ten sposób wypełniamy unijną dyrektywę. Klub PiS będzie głosował za ustawą o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich. Dziękuję bardzo.