Mówca: Michał Kowalski
Data: 2026-05-27 (Sejm RP, kadencja 10)

Bardzo dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Debatujemy dziś nad projektem tzw. ustawy frankowej, niezwykle ważnym dla setek tysięcy polskich rodzin, które od lat pozostają uwikłane w dramat sporów z sektorem bankowym. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość od początku stoi na stanowisku, że państwo ma obowiązek zapewnić obywatelom skuteczną ochronę przed nieuczciwymi praktykami rynku finansowego. Nie może być tak, że zwykły obywatel przez lata samodzielnie walczy z potężnymi instytucjami finansowymi, ponosząc ogromne koszty emocjonalne, finansowe i społeczne. Dlatego dostrzegamy potrzebę usprawnienia postępowań dotyczących kredytów frankowych oraz odciążenia sądów, które od wielu lat są przeciążone ogromną liczbą spraw. Pozytywnie oceniamy rozwiązania służące cyfryzacji postępowań, szerszemu wykorzystaniu rozpraw zdalnych, usprawnieniu organizacji procesów oraz skróceniu czasu oczekiwania obywateli na prawomocne wyroki. Ale chcemy powiedzieć bardzo jasno: przyspieszenie postępowań nie może odbywać się kosztem polskich konsumentów. Projektowane przepisy muszą pozostawać zgodne z prawem Unii Europejskiej, dyrektywą 93/13 oraz zasadą skutecznej ochrony konsumenckiej. Państwo polskie nie może tworzyć regulacji, które w praktyce osłabiają ochronę obywateli wobec sektora bankowego. Największe wątpliwości budzą dziś przepisy dotyczące zarzutu potrącenia. Praktyka ostatnich lat pokazuje, że część banków wykorzystuje zarzut potrącenia nie jako instrument uczciwego rozliczenia stron, lecz jako narzędzie procesowe służące przedłużaniu postępowań oraz ograniczaniu odpowiedzialności finansowej banków za stosowanie nieważnych umów. Banki bardzo często podnoszą zarzut potrącenia dopiero na końcowym etapie postępowania, nawet na etapie apelacji. Powoduje to konieczność odraczania rozpraw, ponownego prowadzenia postępowań dowodowych i dalszego wydłużania procesów, które trwają i tak już wiele lat. Co więcej, pojawia się bardzo poważne ryzyko pozbawiania konsumentów należnych im odsetek ustawowych za opóźnienie. Musimy, szanowni państwo, mieć świadomość, że dla wielu rodzin są to kwoty ogromne, sięgające dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych. W praktyce może dojść do sytuacji, w której bank przez wiele lat korzysta z pieniędzy obywatela, stosuje nieważną umowę, przegrywa proces, a mimo to dzięki mechanizmom proceduralnym unika obowiązku zapłaty pełnych należnych świadczeń. Na takie rozwiązanie, szanowni państwo, zgody być nie może. Prawo musi chronić obywatela, a nie premiować silniejszą stronę rynku finansowego. Prawo i Sprawiedliwość chce również podkreślić, że zawieszenie obowiązku spłaty rat powinno zależeć od decyzji samego konsumenta. Nie wszyscy kredytobiorcy znajdują się w identycznej sytuacji. Część z nich nadal chce regulować raty, aby uniknąć późniejszych dopłat lub zwiększać swoje roszczenia wobec banku. Dlatego państwo powinno pozostawić wybór obywatelowi. Wysoka Izbo! Konsument musi mieć również pełne prawo do kwestionowania wadliwego potrącenia bez obawy, że zostanie ukrany kosztami procesu wyłącznie dlatego, że podjął próbę obrony swoich praw. To są fundamentalne standardy państwa prawa. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której skutki wadliwych umów bankowych zostaną przerzucone na obywateli. To nie konsumenci tworzyli nieuczciwe wzorce umowne. To nie obywatele odpowiadają za wieloletnie zaniedbanie sektora finansowego. Dlatego obowiązkiem państwa jest dziś tworzenie takich przepisów, które rzeczywiście usprawnią postępowania, ale jednocześnie zachowają pełną ochronę praw konsumentów i zagwarantują równość stron. Klub Prawo i Sprawiedliwość będzie wspierał rozwiązania przyspieszające postępowania, zwiększające bezpieczeństwo prawne obywateli, odciążające sądy, ale jednocześnie będziemy konsekwentnie sprzeciwiać się wszelkim przepisom, które mogłyby doprowadzić do ograniczenia praw konsumentów lub uprzywilejowania sektora bankowego kosztem polskich rodzin. Po latach sporów Polacy oczekują od państwa stabilności, sprawiedliwości i realnej ochrony praw. I taki właśnie powinien być cel tej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)