Mówca: Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony)
Data: 2018-11-08 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, druk nr 2908. Omawiany projekt zakłada, że decyzję o odmowie, cofnięciu lub unieważnieniu wizy Schengen będzie można skarżyć przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Projekt nowelizacji został przygotowany, by przystosować polski porządek prawny do orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE oraz zaleceń Komisji Europejskiej dla polskiego rządu. W 2017 r. Trybunał wskazał, że państwa członkowskie - w świetle Karty Praw Podstawowych UE - mają obowiązek ustanowić prawo do odwołania się do sądu od decyzji o odmowie wydania wizy Schengen, jej cofnięciu lub unieważnieniu. Procedurę naruszeniową wszczęto w 2013 r. Komisja Europejska nie przyjęła argumentacji polskiego rządu, iż polskie przepisy, przewidując możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez konsula, są zgodne z prawem UE. Zgodnie z projektem skargi na decyzje konsulów ma rozpatrywać WSA w Warszawie, który - jak stwierdzono w uzasadnieniu - zgromadził największe doświadczenie w tych sprawach i wypracował wspólną linię orzeczniczą. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawach wiz Schengen dla cudzoziemców czynności za konsula ma prowadzić minister spraw zagranicznych. Konsul z kolei będzie miał sporządzać opis stanu faktycznego, wskazywać istotne okoliczności sprawy, a także porządkować akta sprawy oraz formułować wstępne stanowisko wobec skargi. Konsul przygotuje komplet dokumentacji oraz opis stanu faktycznego sprawy w terminie ok. 7-10 dni i bez zbędnej zwłoki przekaże akta ministrowi spraw zagranicznych. Minister skargę wniesioną za pośrednictwem konsula skieruje do WSA wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 60 dni od dnia jej otrzymania przez konsula. Przyjęto, że dopiero po skorzystaniu z prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy przez konsula strona będzie mogła złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jeżeli strona nie złoży wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie będzie przysługiwać jej prawo do złożenia skargi do WSA. Z analiz Ministerstwa Spraw Zagranicznych wynika, że w ok. 30% wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, po przedstawieniu przez wnioskodawcę dodatkowych informacji lub dokumentów, zmieniona zostaje decyzja dotycząca wizy Schengen. Chodzi o to, aby kontrola sprawowana przez WSA dotyczyła jedynie tych przypadków, w których skarżący miał możliwość przedstawienia swoich argumentów na wcześniejszym etapie postępowania i skorzystał z tego prawa. Wysoka Izbo! Zgodnie z obowiązującymi standardami prawnymi, polskimi i europejskimi, każdemu należy się prawo do skarżenia i odwoływania się od decyzji organów państwa. Zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości państwo członkowskie ma obowiązek ustanowienia procedury odwoławczej od decyzji o odmowie wydania wizy, której szczegółowe zasady należą do porządku prawnego każdego państwa członkowskiego, przy poszanowaniu zasad równoważności i skuteczności. Procedura ta musi gwarantować na pewnym etapie postępowania środek odwoławczy do sądu. Omawiany dziś projekt dostosuje do tych standardów procedurę ubiegania się o wizę Schengen w polskich placówkach dyplomatycznych za granicą. Z uwagi na to oceniamy go pozytywnie, uznajemy za wart dalszych prac w komisjach.