Mówca: Ludwik Dorn
Data: 2013-12-12 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Solidarna Polska, w imieniu której przemawiam, ma takie poczucie, że mówimy o Partnerstwie Wschodnim, mówimy o Ukrainie i wydarzeniach na Ukrainie, ale tak naprawdę mówimy także, czy przede wszystkim, o egzystencjalnych interesach Polski, naszej ojczyzny, o egzystencjalnych interesach Rzeczypospolitej, bo jest oczywiste, że w egzystencjalnym interesie Polski leży to, by na tym ponad 500-kilometrowym odcinku mieć państwo nie antyrosyjskie, ale zorientowane na Zachód, stanowiące dla nas bezpieczną otulinę. To jest istotne w wymiarze politycznym, w wymiarze gospodarczym, ale także w wymiarze militarnym, co uwidaczniają nam wydarzenia ostatniego tygodnia. W Baranowiczach zaczął stacjonować pułk lotnictwa Federacji Rosyjskiej, nie z MiG-ami 29, tylko z Su-27P, czyli tzw. myśliwcami przewagi powietrznej. To oznacza, że do czasu zbudowania przez Polskę nieistniejącej obecnie obrony powietrznej w ciągu paru minut Federacja Rosyjska może mieć pod kontrolą obszar powietrzny Rzeczypospolitej. Pan jako były minister obrony narodowej powinien o tym wiedzieć. Otóż jesteśmy w stanie zbudować system obrony powietrznej i zbudujemy go, ale jeżeli na granicy ukraińsko-polskiej pojawią się jeszcze trzy czy cztery takie pułki, to nie zbudujemy takiego skutecznego systemu obrony powietrznej. Dlatego mamy tutaj także - w tym najostrzejszym potencjalnym scenariuszu; nie chcę nikogo straszyć, ale zawsze trzeba myśleć o czarnych scenariuszach - interes egzystencjalny w Ukrainie związanej z Unią Europejską. Dlatego też uważamy, że to jest chwila dramatyczna. Panie ministrze, w swoim otwierającym dyskusję wystąpieniu - potem było lepiej, co doceniam - przybrał pan styl mówienia nie polityka, nie ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, tylko zadowolonego z siebie biurokraty. Ja wiem, że pan minister, powiedzmy, jest zawsze z siebie zadowolony, ale nie uważam pana za formalistycznego i tępego biurokratę. W związku z tym wybór tej konwencji miał polityczne znaczenie: właściwie są pewne trudności, ale nic dramatycznego się nie dzieje. Dzieje się - dzieje się i potrzebne jest polskie zdecydowane działanie, właśnie teraz. Ja, panie ministrze, nie należę w przeciwieństwie do niektórych kolegów do zdecydowanych krytyków polityki wschodniej, którą pan minister prowadzi, co więcej, ja tę politykę doceniam. Doceniam to, że w bardzo trudnej sytuacji, po zmarnowaniu pewnego kapitału przez przywódców pomarańczowej rewolucji i po przesunięciach w europejskim i światowym układzie sił, Polska zdołała - a pan to robił i tu za przeszłość wyrazy uznania - jednak doprowadzić do wynegocjowania i do szczytu Partnerstwa Wschodniego. Wiem, że to nie było łatwe, że nieraz trzeba było naciskać i wiem, że pan minister to robi. Ale moje uznanie kończy się w lecie tego roku, kiedy to stało się to, o czym wszyscy wiedzieli, że się stanie, to znaczy kiedy doszło do wywierania potężnego nacisku przez Federację Rosyjską. I nie tylko my wiedzieliśmy, że to się stanie, bo musi się stać - jest oczywiste, że najsilniejsze państwa Unii Europejskiej też wiedziały, że to musi się stać, i tylko na to czekały, uczciwie mówiąc, i wiedziała strona ukraińska. Oczywiście można się powoływać na to, że strona ukraińska nie podnosiła kwestii pakietu pomocowego, tylko wiemy, że obecna ekipa uwielbia z różnych względów siedzieć okrakiem na barykadzie, bo to jest dla niej sytuacja najwygodniejsza, ale problem Ukrainy, także problem Polski polega na tym, że nie da się bez końca siedzieć okrakiem na barykadzie. I przyszedł moment kryzysu. W związku z tym te zastrzeżenia, które podnosi Solidarna Polska, które podnosił PiS, Sojusz Lewicy Demokratycznej, że nie było przygotowanego - nie renegocjacji, nie nowej umowy stowarzyszeniowej i umowy o rozszerzonej strefie wolnego handlu - pakietu stabilizacyjno-pomocowego dla Ukrainy, to są zastrzeżenia sensowne, to są zastrzeżenia racjonalne. Nie obarczam pana ministra winą i odpowiedzialnością za to, że Unia tego nie sformułowała, bo Unia, to wiemy, nie chciała, ale obarczam odpowiedzialnością za to, że w lecie, a zwłaszcza po 21 listopada pan minister w przeciwieństwie do premiera Tuska - myślę, że tutaj należy dokonywać pewnych rozróżnień - stwierdził, że to nie jest potrzebne. Wysoka Izbo! To jest tak, że rzeczywiście do lata tego roku pan minister w imieniu Polski grał zręcznie, ale później, nie bez udziału czy z głównym udziałem pana ministra, nastąpiła abdykacja i następuje abdykacja Polski z polityki wschodniej. I jest tego dowód. Tym dowodem jest beztreściwa, a wszyscy z niej byli poza Solidarną Polską zadowoleni bądź udawali, że są zadowoleni, uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż uchwała z dnia wczorajszego czy przedwczorajszego, uchwała Parlamentu Europejskiego, mówi o sprzeciwie wobec bezprecedensowych nacisków Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i się temu sprzeciwia. Solidarna Polska proponowała coś takiego, tylko się nie dało. A pan minister używa słowa, a ja mam dobrą pamięć, o bezprecedensowych naciskach, cytując uchwałę Parlamentu Europejskiego dopiero po tym, gdy ta uchwała została wydana. No, to jest swego rodzaju abdykacja, to znaczy Polska, ze swoim położeniem geopolitycznym, zaczyna wlec się w ogonie polityki europejskiej, zamiast starać się na nią aktywnie wpływać i dawać tego sygnały. Panie ministrze, ja nie wiem, skąd bierze się taka pańska, określmy to grzecznie, powściągliwość odróżniająca się od tego, co jakby dał do zrozumienia prezydent Komorowski, premier Tusk. Zauważyłem także istotną różnicę między pańskim pierwszym wystąpieniem a wystąpieniem pana marszałka Schetyny. I są tutaj dwie interpretacje. Pierwsza bierze się z tego, ja nie po raz pierwszy o tym mówię, że przemyślał pan polityczne losy Aleksandra Kwaśniewskiego i konsekwencje zaangażowania się przezeń w pomarańczową rewolucję. To pół biedy, to można zmienić. To premier polskiego rządu może jednym ruchem zmienić. Ale jest jeszcze interpretacja druga, bardziej niepokojąca i mniej związana z pańską osobą. Pan mówił o krytykach polityki wschodniej. Owszem, ona była formułowana... (Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski: Subtelnej aluzji nie zrozumiałem.) To nie będzie aluzja. (Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski: Ta pierwsza.) Eee, pan jest człowiekiem inteligentnym. Pan premier Miller zrozumiał, widziałem po uśmiechu. (Poseł Dariusz Rosati: Ale jaśniej, jaśniej, ja nie rozumiem.) Otóż byli różni krytycy polityki wschodniej. Jedni stwierdzili, że nastąpiła tu zdrada, odstępstwo od polityki jagiellońskiej. Nigdy do takich krytyków nie należałem z tego względu, że polityka jagiellońska i piastowska to były liczmany w wewnętrznej walce politycznej. Ale bardzo istotny krytyk polityki wschodniej ujawnił się w maju i w lipcu 2010 r. i ten krytyk pisał, cytuję: No, to w końcu może pora powiedzieć sobie, że na Wschodzie mamy klasyczną strefę buforową, którą trzeba współzarządzać w takim sensie, by nie uległa tam zanadto wzmocnieniu Rosja, ale i sami nie mamy ambicji, by te państwa przyciągnąć ostatecznie na swoją stronę, to jest włączyć w obręb instytucjonalnego Zachodu. A jaki to był krytyk? A, to był pański obecny kolega w rządzie pan minister Bartłomiej Sienkiewicz. Innymi słowy została tam sformułowana propozycja dla polityki polskiej, by Polska, na jakiej podstawie, skąd takie siły, współzarządzała z Rosją strefą buforową, w tym Ukrainą. I mój niepokój, jeżeli chodzi o ostatnie tygodnie i miesiące, bierze się stąd, że być może ta opcja po prostu wygrała i nie ma tutaj przypadku. Powtarzam, to jest pewna hipoteza, ale nie widzę innego powodu, niż albo pierwszy, albo drugi, abdykacji Polski z prowadzenia asertywnej, ofensywnej, w granicach oczywiście rozsądku, polityki wschodniej w Unii, nie wobec Rosji, tylko w Unii Europejskiej. Ja z panem premierem Millerem całkowicie się zgadzam. Klucz leży w Unii Europejskiej. (Głos z sali: Deklaracja.) Klucz leży w twardej, liczącej się z realiami, nie awanturniczej, ale zdecydowanej polityce Polski w Unii Europejskiej. I to jest szansa. Dlaczego to jest szansa? Bo Unia Europejska ma teraz z Ukrainą kłopot. Ten kłopot stworzyli euroentuzjaści na euromajdanie. W tej chwili to jest jedyne miejsce, gdzie istnieje euroentuzjazm. Unia Europejska jest zmęczona sobą. Unia Europejska ma potężne kłopoty ze swoją polityką sąsiedztwa nie tylko na Wschodzie, także jeśli chodzi o rewolucję arabską, w basenie Morza Śródziemnego i na Bliskim Wschodzie. Jeżeli Unia Europejska przegra sprawę Ukrainy, to zacznie przegrywać swoją pozycję w świecie i zaczną przegrywać tę pozycję w świecie także politycy Unii Europejskiej, a politycy mają to do siebie, i trzeba to wykorzystywać, że lubią być ważni. To jest też ten element. A skoro tak, skoro jest szansa, to przełóżmy na asertywną politykę Polski w imię interesów Ukrainy, ale przede wszystkim naszych interesów narodowych, na politykę, na działania w Unii Europejskiej. Podejmijmy te działania wspólnie. Nawiasem mówiąc, gratuluję panu, panie premierze Miller, mam nadzieję skutecznej próby wciągnięcia pana przewodniczącego Szulca w politykę wschodnią. (Oklaski) Bo: a) to przewodniczący Parlamentu Europejskiego, b) to Niemiec, c) to socjaldemokrata, czyli jeżeli chodzi o scenę niemiecką, to najbardziej prorosyjska partia. Gratuluję i zwracam się, a Solidarna Polska będzie to robić, do wszystkich innych klubów, które mają swoich europosłów w Parlamencie Europejskim, by też panu przewodniczącemu Szulcowi przedkładały zdecydowane, choć uprzejmie sugestie, że jest to pożądane. To są rzeczy, które można robić razem, bo jeśli będziemy wciągać kolejnych istotnych polityków w politykę wschodnią wobec Ukrainy, to jakby przegrana będzie tutaj nie tylko w ogóle przegraną polityczną, ale przegraną szacunku, prestiżu konkretnych polityków. Wysoki Sejmie! Panie Marszałku! Panie Ministrze! Zauważamy tę rozbieżność w obecnym obozie władzy wobec Ukrainy. Dlatego Solidarna Polska - być może ta rozbieżność zniknie, być może pan minister stwierdzi nie deklaratywnie, ale powołując się na fakty, że jej nie ma, gdyby ona jednak nadal istniała, to Solidarna Polska ma propozycję - proponuje wszystkim klubom, zwłaszcza opozycji, a być może także Platformie Obywatelskiej i PSL-owi, powszechny sojusz w imię polskich interesów w polityce wschodniej nie tyle przeciw rządowi - erudyci dostrzegą, że do Abramowskiego się tu odwołuję - nie, nie przeciw rządowi, ile być może obok rządu, a być może wyłącznie obok ministra Sikorskiego, bo polskie interesy, możliwości prowadzenia realnej polityki w Unii Europejskiej, przede wszystkim w Unii Europejskiej, nie mogą być tu blokowane, niezależnie od tego, co za tą blokadą stoi. Dziękuję. (Oklaski)