Mówca: Barbara Bartuś
Data: 2022-12-14 (Sejm RP, kadencja 9)

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec obydwu projektów ustaw przedstawionych przez rząd, a dotyczących zmian w Kodeksie wyborczym. Pierwszy projekt z druku nr 2651 dotyczy dostosowania przepisów Kodeksu wyborczego do umowy zawartej w maju 2020 r. pomiędzy Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i ratyfikowanej przez prezydenta RP za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie z dnia 27 października 2020 r. w kwestii udziału w niektórych wyborach przez obywateli jednego państwa zamieszkujących na terytorium drugiego państwa. Na podstawie umowy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej zachowują prawa wyborcze w wyborach samorządowych analogiczne do tych, które posiadali do momentu wystąpienia Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej, co nastąpiło, przypomnę, 31 stycznia 2020 r. Obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, którzy legalnie zamieszkują w Polsce, utrzymają czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach do rad gmin oraz czynne prawo wyborcze w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. To takie same prawa, jakie posiadali do momentu tzw. brexitu. Więcej emocji wzbudza druga nowelizacja z druku nr 2800, której celem jest stworzenie Centralnego Rejestru Wyborców. Aktualnie gminy prowadzą lokalne rejestry wyborców, za pomocą których sporządzają spisy wyborców na poszczególne wybory. Decentralizacja rozwiązań, czyli obecnie blisko 2,5 tys. baz danych o wyborcach, przede wszystkim generuje liczne problemy z organizacją wyborów w związku z uprawnieniami wyborców w zakresie możliwości wyboru jako stałego miejsca głosowania gminy miejsca zamieszkania innej niż gmina miejsca zameldowania, możliwości zmiany miejsca głosowania na konkretne wybory. Konieczność przekazywania zawiadomień między gminami o zmianach miejsca głosowania wyborców wymaga bardzo dużego zaangażowania urzędników samorządowych w proces dopisywania oraz skreślania wyborców ze spisów wyborców przed wyborami, a także powiadamiania wyborców o dokonanych czynnościach. Wiąże się to też z ryzykiem ujęcia danego wyborcy w więcej niż jednym rejestrze lub spisie wyborców. Wiemy też o tych zaświadczeniach, które są. Ale też wiemy o problemach takich, że wyborca, który mieszka w danym miejscu, zawsze mieszkał, przychodzi, nie ma go w spisie, na wybory, nie sprawdził, bo np. wcześniej był w szpitalu, i znajduje się w danym momencie w tym spisie wyborców chociażby w szpitalu. Mówię to na podstawie własnych doświadczeń, bo pewnie tak jak wielu z państwa miałam okazję we wcześniejszych latach być członkiem takiej komisji wyborczej i widzieć, jak to wygląda w praktyce. Jeżeli mówimy o praktyce, to mogę więcej powiedzieć, bo od 2009 r. jestem przedstawicielem polskiego Sejmu w Zgromadzeniu Parlamentarnym OBWE i często wyjeżdżam na obserwacje wyborów. Powiem szczerze, że często z zazdrością patrzyliśmy w tych państwach, w których byliśmy, na to, że jest centralny spis i nawet jeżeli wyborca jest przypisany do innego lokalu wyborczego, szczególnie w większych miastach, gdzie te ulice są podzielone, to łatwo określić, powiedzieć, gdzie ma się zgłosić, i zawsze w tym centralnym spisie wyborców później jest odnotowany. Nie ma problemu takiego, jak jest w Polsce: jest w spisie, nie ma go w spisie, sprawdzanie tego spisu wyborców. Dlatego też myślę, że te wspólne doświadczenia powinny wszystkich nas skłonić do tego, aby to nowe rozwiązanie, Centralny Spis Wyborców, po prostu poprzeć. W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość deklaruję, że ten projekt jak najbardziej popieramy. Uważamy, że nowe rozwiązanie jest potrzebne. To jest droga do tego, aby w Polsce żyło się lepiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)