Mówca: Wincenty Elsner
Data: 2013-05-08 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Ruch Palikota przedstawić stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych i niektórych innych ustaw, zawartego w druku sejmowym nr 1290. Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych i niektórych innych ustaw jest projektem wykonującym prawo Unii Europejskiej wyrażone w dyrektywie 2009/110/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością. Na początku po raz kolejny muszę zwrócić uwagę na opóźnienia i opieszałość rządu we wdrażaniu dyrektyw unijnych. Implementowana dyrektywa datowana jest na 16 września 2009 r., a więc prawie 4 lata temu, a termin jej wdrożenia wyznaczony był na dzień 30 kwietnia 2011 r., a więc już ponad 2 lata temu. Co więcej, Komisja Europejska 17 maja 2011 r. wszczęła postępowanie przeciwko Polsce w sprawie nieterminowości transpozycji tej dyrektywy. Jak rząd zachował się w tej sytuacji? Zadeklarował wdrożyć dyrektywę nie później niż we wrześniu 2012 r. Teraz mamy maj 2013 r. i dopiero w tym momencie Sejm rozpoczyna rozpatrywanie odpowiedniego rządowego projektu. Skutkiem takich działań rządu Donalda Tuska i jego ministrów może być nałożenie na Polskę kolejnej kary finansowej za opieszałość we wdrażaniu prawa unijnego. Tych potencjalnych kar nie da się już niestety, tak jak to rząd Donalda Tuska próbuje w odniesieniu do 80 mln związanych z dopłatami rolnymi, zrzucić na poprzedników. Kara za niewdrożenie tej dyrektywy to już będzie ewidentna wina tego rządu. Zresztą regułą polską jest niewdrażanie w terminie dyrektyw unijnych, nawet tych dyrektyw, które powinny być wdrożone. Tak ważna ustawa, z realną potrzebą uregulowania prawnego, powinna być wdrażana bez zbędnej zwłoki, tym bardziej że jest to dyrektywa tzw. pełnej harmonizacji, tak więc należy ją wdrożyć ściśle według jej założeń, zapewniając tym samym jednolite regulacje prawne we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Zmiany, jakie są proponowane w prezentowanym projekcie ustawy, w głównej mierze dotyczą uproszczenia i ujednolicenia przepisów regulujących rynek płatniczy. Właśnie w celu ujednolicenia proponowane jest w niej uchylenie osobnej ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych oraz wdrożenie jej zapisów do jednolitej ustawy zajmującej się pieniądzem elektronicznym oraz działalnością instytucji z nim związanych, a także wydawaniem takich pieniędzy i usług dla nich świadczonych. W naszym mniemaniu każde rozwiązanie polegające na zebraniu i uporządkowaniu przepisów w jedną ustawę, w tym przypadku dotyczącą usług płatniczych, jest jak najbardziej zasadne, a może wręcz niezbędne. Takie działania ułatwiają zrozumienie prawa, co za tym idzie, także późniejsze stosowanie tych przepisów w codziennym funkcjonowaniu. W związku z tymi zmianami do omawianej ustawy o usługach płatniczych zostają wprowadzone przepisy dotyczące kart płatniczych, praw i obowiązków akceptanta oraz agenta rozliczeniowego, wydawania i wykupu pieniądze elektronicznego. Unia Europejska w dyrektywie 2009/110/WE daje państwom członkowskim w tzw. opcjach narodowych możliwość stosowania odstępstw od wspomnianej wcześniej zasady pełnej harmonizacji. Projekt ustawy przewiduje skorzystanie z takiej możliwości i zastosowanie kilku z nich, dotyczących, po pierwsze, możliwości odstąpienia od stosowania przepisów określających wymogi dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad tą działalnością poprzez uwzględnienie w katalogu podmiotów posiadających uprawnienia do wydawania pieniądza elektronicznego także spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz banków, po drugie, możliwości zmniejszenia lub zwiększenia przez organ nadzoru wymogów dotyczących konkretnych podmiotów, dając tym samym możliwości podmiotom nieposiadającym odpowiednich kapitałów rozpoczęcia działalności instytucji pieniądza elektronicznego. Kolejne rozwiązanie przewiduje sytuację, w której to odpowiednie organy mają możliwość wystawienia oceny instytucji pieniądza elektronicznego ze względu na bezpieczeństwo i ryzyko aktywów posiadanych przez te instytucje. W projekcie przewidziane jest także zastosowanie opcji umożliwiającej określenie metody ochrony środków pieniężnych otrzymanych w zamian za wyemitowanie pieniędzy elektronicznych dla realizacji usług płatniczych. Kolejną opcją wykorzystaną w projekcie ustawy jest umożliwienie świadczenia usługi wydawania pieniędzy elektronicznych w ograniczonym zakresie, z określonym przez krajowe instytucje płatnicze limitem średniej wartości pieniądza elektronicznego w obiegu w pełnej kwocie 5 mln euro. Projekt przewiduje także wykorzystanie opcji umożliwiającej stosowanie przepisów ustanawiających odstępstwa od wymogów należytej staranności w odniesieniu do pieniądza elektronicznego przez instytucję pieniądza elektronicznego w sytuacji nieprzekroczenia kwoty 250 euro. Ponadto projekt ustawy wprowadza zmiany w odpowiednich ustawach, w których zrównuje status rachunku płatniczego z rachunkiem bankowym czy też przewiduje rozszerzenie możliwości wykonania płatności i dystrybucji świadczeń o odpowiednie instrumenty płatnicze. Tak więc omawiany projekt wprowadza zmiany polegające między innymi na poszerzeniu katalogu podmiotów oraz produktów możliwych do wyboru przy dystrybucji świadczeń emerytalno-rentowych, dając tym samym możliwość korzystania z rachunków płatniczych prowadzonych przez dostawców innych niż banki. Była mowa o tym, że w ustawie pojawiają się definicje dotyczące kart płatniczych, praw i obowiązków akceptanta i agenta rozliczeniowego. Chciałbym również wrócić do tego, co mówił przed chwilą pan poseł Wiesław Janczyk, do sprawy interchange. Wielka szkoda, że w tej ustawie problem dotyczący interchange nie został uregulowany, natomiast rozumiem, że w tym momencie mamy bardzo dobrą możliwość, bardzo dobrą bazę, jeżeli chodzi o definicję i jednoznaczność pojęć tutaj wprowadzonych, aby móc w najbliższym czasie dopisać sprawę interchange, czyli najwyższych opłat, w tej chwili jednych z najwyższych opłat w Unii Europejskiej, w sytuacji, w której jest regulacja unijna, a wysokość tzw. opłat transgranicznych dotyczących realizacji transakcji przez obce karty płatnicze, czyli przez karty zagraniczne w Polsce albo odwrotnie, jest nadal około sześć razy wyższa. Te opłaty - chodzi o kwoty opłat transgranicznych - wynoszą 0,2 i 0,3%, natomiast polskie opłaty interchange wynoszą 1,3%. Do niedawna, do zeszłego roku, wynosiły 1,6% i wówczas był to absolutny rekord, jeżeli chodzi o wysokość tych opłat. Tak że rozumiem, że w tej chwili, po przepracowaniu pięciu projektów znajdujących się w podkomisji, będziemy mieli, ze względu na zarysowujące się ponadpartyjne porozumienie w tej sprawie i, wydaje się, również wolę polityczną koalicji, zmiany tych opłat i wprowadzenie regulacji ustawowych dotyczących maksymalnych kwot interchange do ustawy. Wracając do tej ustawy, dodatkowo bardzo dobrze się stało, że w projekcie ustawy nie pojawiły się przepisy, które miały otworzyć furtkę do pobierania dodatkowych opłat za fizyczną wypłatę pieniędzy z bankomatów. Proponowany projekt ustawy zawiera przepisy, które stanowią o tym, że pieniądz elektroniczny nie może zostać oprocentowany ani nie może przynosić żadnych innych pożytków uzależnionych od okresu posiadania pieniądza. Takie zapisy mają za zadanie umocnienie pieniądza elektronicznego jako pełnego substytutu monet i banknotów, a nie żadnych innych instrumentów finansowych. Brak takich zapisów prowadziłby do sytuacji, w której instytucje finansowe mogłyby pobierać od klientów opłaty za dostęp do ich własnych pieniędzy i taka sytuacja w sposób oczywisty byłaby niekorzystna dla klientów. Kolejna ważna zmiana, która została wprowadzona w projekcie ustawy zgodnie z postulatami zgłoszonymi podczas przeprowadzonych konsultacji społecznych, dotyczy kwestii zrównania statusu rachunku bankowego z rachunkiem płatniczym prowadzonym przez banki. Należy zaznaczyć, że szereg zmian, w tym również tych, według których Komisja Nadzoru Finansowego otrzyma nowe zadania i uprawnienia, nie wpłynie w żadnym stopniu na budżet państwa, ponieważ środki przekazane z budżetu do KNF są równoważone opłatami wnoszonymi przez podmioty podlegające kontroli oraz opłatami za zezwolenia i wpisy do rejestrów. Proponowane zmiany w ustawie dotyczą wszystkich aspektów pieniądza elektronicznego, regulują tworzenie i działalność instytucji pieniądza elektronicznego oraz określają nadzór nad tymi instytucjami. Wprowadzenie ich w życie według proponowanego projektu pozwoli na prowadzenie działalności instytucji pieniądza elektronicznego w sposób o wiele łatwiejszy, umożliwiając tym samym rozwój tego rynku oraz wejście na ten rynek nowych podmiotów, powodując wzrost zatrudnienia. Wzrost tej gałęzi rynku pozwoli natomiast na dalszy rozwój efektywności systemu płatniczego rozumianego całościowo, co przełoży się tym samym na poprawę sytuacji gospodarczej państwa. Była mowa o portmonetce elektronicznej. Szkoda, że niedawną nowelizacją usunęliśmy warstwę elektroniczną z dowodu osobistego, bo byłaby okazja zastosowania nowo wchodzących przepisów, wówczas również dowód osobisty mógłby służyć nam jako elektroniczna portmonetka. (Dzwonek) Reasumuję. Zakładając, że głównym efektem wprowadzenia tych przepisów będzie uproszczenie regulacji dotyczących pieniądza elektronicznego, co ma wpłynąć pozytywnie na innowacyjność i unowocześnienie rynku, dodatkowo mając na uwadze opóźnienia we wdrażaniu przepisów unijnych przez obecny rząd, w celu jak najszybszego nadrobienia zaległości i być może uniknięcia przez to kary finansowej nałożonej na Unię Europejską Ruch Palikota będzie głosował za przyjęciem tego projektu ustawy, skierowaniem go w tej chwili do komisji i w szybkim czasie zakończeniem jego procedowania w parlamencie. Dziękuję bardzo.