Mówca: Jacek Świat
Data: 2013-06-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Tą nowelizacją wykonujemy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z ustawą zasadniczą zapisy art. 48 ust. 2 oraz art. 52 ustawy zwanej zasiłkową. Istota sprawy była na tej sali już przywoływana i omawiana, zrobiła to bardzo szeroko pani poseł sprawozdawca, więc nie będę do tego wracał. Otóż trybunał orzekł, że zasady obliczenia podstawy wymiaru świadczenia rodzą sytuację niedopuszczalną, ponieważ obywatel, który latami odprowadzał składki potrącane z jego pensji, może otrzymać rażąco niskie świadczenia tylko dlatego, że zachorował przed upływem miesiąca od przejścia na ubezpieczenie dobrowolne. Realizując wyrok trybunału, Senat w swoim projekcie nowelizacji zaproponował metody obliczania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego zrównujące uprawnienia pracowników etatowych i pracujących na własny rachunek, prowadzących samodzielną działalność. Ta nowelizacja nie unieważnia dotychczasowych przepisów, a jedynie wprowadza zapisy uzupełniające. Z analiz wynika, że będą one miały niewielki zasięg, obejmą, jak można sądzić, kilkaset osób rocznie. Stwierdzono również, że nie ma tutaj zagrożenia nadużyciami czy wyłudzaniem świadczeń. Projekt nowej ustawy uzyskał więc pełną aprobatę rządu i wszystkich klubów parlamentarnych. Oczywiście klub Prawo i Sprawiedliwość także będzie głosował za jej przyjęciem. Wysoka Izbo, w całej sprawie najciekawsze i najważniejsze jest jednak co innego, a mianowicie spór, jaki pojawił się podczas postępowania przed trybunałem, spór w istocie fundamentalny - o interpretację i rozumienie konstytucyjnych norm sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. W swoim stanowisku marszałek Sejmu pisze m.in., że wskazane różnice w statusie prawnym ubezpieczonych z tytułu stosunku pracy oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej dowodzą, że ustawodawcy nie traktują obu grup ubezpieczonych w sposób identyczny, w innym zaś miejscu pisze, że samodzielny charakter prowadzonej działalności wiąże się z obciążeniem przedsiębiorcy pełnym ryzykiem wynikającym z tego faktu. O ile mogę się zgodzić, że równość wobec prawa nie oznacza identyczności rozwiązań prawnych, o tyle uważam za dziwaczne obarczanie przedsiębiorców dodatkowym ryzykiem. Ustawodawca - czyli my - powinien minimalizować ryzyko związane z prowadzeniem samodzielnej działalności, a nie je zwiększać, szczególnie że chodzi tutaj w dużym stopniu o tzw. samozatrudnionych, którzy do podjęcia działalności zostali zmuszeni przez pracodawcę, mamy tutaj taki gorący przykład dziennikarzy telewizji publicznej. Podobne stanowisko do marszałka przedstawił zresztą trybunałowi prokurator generalny. Dziwię się tym stanowiskom, bo przecież nie chodzi w tym wypadku o mechaniczne zrównywanie zasad ubezpieczeń pracowników i pracodawców, ale o eliminację sytuacji rażąco niesprawiedliwych. Na szczęście trybunał nie podzielił wątpliwości zgłoszonych przez marszałka czy prokuratora generalnego i uznał zapisy ustawy zasiłkowej za sprzeczne z konstytucją. Należy więc zgodzić się ze stwierdzeniem trybunału, cytuję: Zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i ustawodawca są świadomi różnorodności życiowych sytuacji, które mogą mieć miejsce w życiu jednostek, prowadząc do zmiany tytułu ubezpieczenia chorobowego. Ustawodawca powinien tę różnorodność w miarę możliwości brać pod uwagę, kształtując przepisy tak, by nie uderzały one w obywateli rzetelnie wywiązujących się ze swych obowiązków. Myślę, że te zdania powinniśmy potraktować jako wskazanie w odniesieniu nie tylko do omawianej ustawy, ale całej naszej pracy parlamentarnej. W sporze między naturalnym zróżnicowaniem prawnym i ekonomicznym różnych grup społecznych a zasadą sprawiedliwości społecznej ja, i jak sądzę mój klub, zawsze z większą przychylnością będziemy patrzeć na zasadę sprawiedliwości.