Mówca: Krzysztof Szczerski
Data: 2012-03-29 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Prezydencie! Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Premierze! Żeby nie było żadnych wątpliwości, w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość składam wniosek o odrzucenie informacji ministra spraw zagranicznych o założeniach polskiej polityki zagranicznej w 2012 r. Chcemy odrzucenia tej informacji i ze względu na to, co się w niej znalazło, i z uwagi na to, czego w niej nie było. Ale przede wszystkim odrzucamy nie tyle publicystyczną rozprawkę o pewnych intelektualnych ambicjach, którą przed chwilą usłyszeliśmy - a taką rozprawkę zadaję studentom trzeciego roku - co treść i metodę kierowania polską dyplomacją przez pana ministra Sikorskiego. Myślę, że kluczem do zrozumienia świata idei, w którym przebywa obecnie minister Sikorski, jest jeden opis zawarty w złożonej przed chwilą informacji. Chodzi mianowicie o wizję Europy bez Unii i miejsca w niej Polski. Otóż, powiedział pan minister, że to oznacza Polskę, cytuję: pozostawioną samej sobie, na peryferiach, Polskę zmagającą się z niedokończoną transformacją, Polskę pozbawioną trwałych podstaw bezpieczeństwa. To są słowa polskiego ministra. Będąc posłem opozycji, nie wymyśliłbym bardziej zjadliwej i dosadnej krytyki tego, do czego doprowadziły nasz kraj rządy pana premiera Tuska i działalność pana ministra Sikorskiego w MSZ. (Oklaski) Nie wykrzyczałbym bardziej gromkiego oskarżenia niż to, co pan sam przed chwilą wyraził. Bo co to oznacza? Oznacza to, że obecny rząd doprowadził Polskę do takiego stanu uzależnienia od istnienia Unii Europejskiej, że gdyby Unia przestała istnieć, Polska nie miałaby już siły samodzielnie stanąć na nogach. To jest właśnie miara waszych rządów i to pan to podsumował, powtarzam: kraj o niedokończonej modernizacji, na peryferiach, bez podstaw bezpieczeństwa. To dlatego tak kurczowo trzyma się pan głównego nurtu europejskiego. To dlatego obawia się pan bardziej niemieckiej bezczynności niż niemieckiej siły. Dlatego chce pan stanąć u ich boku. Nie dlatego, żeby dywagować nad subtelnościami rozumienia pojęcia ˝suwerenność˝. Pan po prostu się boi. (Oklaski) To dlatego zakończył pan swoje wystąpienie wezwaniem, żeby Polska nie była odważna. Boi się pan, że jakby to wszystko się przewróciło, jakby zniknęły te wszystkie podpórki, bufory regulacyjne, które wprowadza tutaj Unia, to wtedy wyjdzie na jaw cała mizeria waszych rządów, a Polsce pozostanie mozolnie ratować resztki swego potencjału, który został roztrwoniony. Jakże złowrogo w tym kontekście brzmią inne pańskie słowa wyrażone przed chwilą: potrzebujemy chłodnej oceny naszego potencjału i możliwości oddziaływania. I to jest właśnie ta chłodna ocena: albo Unia Europejska, albo peryferie, niedokończona modernizacja i brak bezpieczeństwa? I jeszcze na dodatek mówi pan: w interesie Polski leży dalsza integracja zmierzająca do unii politycznej. To nieprawda. Pańska recepta jest błędna i wynika właśnie z tego przekonania, że Polska sama po latach waszych rządów już by sobie w świecie nie poradziła. Unia polityczna, którą pan proponuje, to zestawienie kuriozalnych pomysłów w stylu wyboru z listy europejskiej albo połączenia funkcji szefa Komisji i szefa Rady Europejskiej - dwóch ciał o zupełnie innym miejscu w porządku instytucjonalnym Unii Europejskiej - i całkiem realnych deklaracji, np. wyrażonego dzisiaj poparcia Polski dla europejskiego podatku od transakcji finansowych albo dla umowy ACTA jako budowy rynku cyfrowego. Ta koncepcja jest całkowicie niespójna i chaotyczna. Jej jedynym rzeczywistym rezultatem będzie stworzenie w Unii władzy dyscyplinującej, która określi, kto jest zdrowy, a kto chory. Chorych zagoni do izolatek i będzie leczyć drakońskimi kuracjami. Pańska Unia to frankenstein - potwór zlepiony z resztek państw, biurokracji, dyscyplinarki i rynku. (Oklaski) To fikcyjna demokracja i władza najsilniejszych. To nie ma nic wspólnego ani z Unią Lubelską, ani z historią jagiellońskiego dziedzictwa. To chyba jest jasne dla każdego, kto liznął choćby trochę polskiej historii, aczkolwiek jej uczyć się będziemy coraz mniej. Panie Ministrze! Świat jest coraz bardziej skomplikowany, a przyszłość niepewna. Nie da się tego zbyć wierszykiem-aforyzmem rodem z latynoskich seriali, tak jak pan to dzisiaj powiedział: jest gorzej, niżby się chciało, ale lepiej, niż bywało. Ład światowy podlega dziś istotnym wstrząsom. Demokracja i prawa człowieka bynajmniej nie zwyciężają także w naszym najbliższym otoczeniu i sąsiedztwie Europy. Obszar stabilności kurczy się, ustępując coraz wyraźniej rywalizacji. Świat jest na nowo geopolityczny. Naprawdę to nie czas na pochylanie się nad Bodinem, który swoją drogą w ogóle nie użył w swoich pracach pojęcia ˝suwerenność˝ w takim sensie, w jakim pan się nim dzisiaj posłużył, czerpiąc tę wiedzę z Wikipedii. (Oklaski) My uczymy na uniwersytetach historii myśli politycznej i prawnej. Naprawdę proszę być pewnym, że Jean Bodin w ogóle nie miał tego na myśli. (Głos z sali: Uczelnia ojca Rydzyka.) Natomiast wszyscy dobrze wiemy, że w dzisiejszym świecie pojęcie suwerenności oczywiście ulega redefinicji, ale musi pan rozumieć, że tu nie chodzi o językowe i jurydyczne dywagacje, tylko o to, czy jesteśmy narodem, który jest niepodległy i który ma swoje państwo gwarantujące mu bezpieczeństwo, wolność, rozwój, które będzie zdolne do skutecznej realizacji narodowych interesów i racji stanu, albo czy takiego państwa nie będziemy mieli. O taką niepodległość, o takie rozumienie suwerenności, walczyły narody także w naszej części Europy i w Polsce jeszcze nie tak dawno. (Oklaski) To pojęcia związane z koncepcjami interesu narodowego i racji stanu. Tu pytanie, czy słowa ˝racja stanu˝ i ˝narodowy interes˝ w ogóle padły w pana wystąpieniu. Padły dwa razy, w tym raz w kontekście negatywnym, z cytatu z Václava Havla, a narodowy interes i racja stanu są podstawową treścią polityki zagranicznej także w roku 2012. (Oklaski) Niestety, najwyraźniej nie rozumie pan tego nowoczesnego, a mówiąc elegancko, po politologicznemu, funkcjonalnego pojęcia suwerenności, i w zamian próbuje pan ją definiować za pomocą piramidalnej konstrukcji: popieraj rząd, podnieś rękę za wydłużeniem wieku emerytalnego i daj dowód, że jesteś za suwerennością, albo poddaj Polskę obcym siłom. Za komuny pewnie brzmiałoby to tak: Każdy głos oddany za późniejszymi emeryturami to nasza dumna odpowiedź na imperializm rynków finansowych i międzynarodowych spekulantów. (Oklaski) I tak znalazł się pan w samym centrum strefy skomunizowanej. Panie Ministrze! Nasza krytyka pańskiej wizji polityki zagranicznej wynika zatem przede wszystkim z różnic co do tego, jak postrzegamy Polskę i jej zdolność do samodzielnego istnienia w ramach europejskiej wspólnoty wolnych narodów i równych państw. Pan zapomina już, że to państwa posiadają Unię, a nie Unia posiada państwa. My to wiemy, dlatego uważamy, że Europa będzie tym silniejsza, im silniejsze będą tworzące ją państwa, a nie odwrotnie. (Oklaski) Każdy, kto myśli, że osłabiając zdolność państw europejskich do samodzielnego działania, pomaga Europie, ten sam piłuje gałąź, na której wszyscy wspólnie siedzimy. Prawo i Sprawiedliwość nigdy nie opowiadało się za zerwaniem naszych więzi europejskich i zawsze postrzegało i postrzega miejsce Polski wewnątrz, a nie na zewnątrz Wspólnoty w Europie, w Europie, która jest Wspólnotą. Wbrew temu, co pan zdaje się sugerować w swym tekście, polskie elity nie dzielą się bowiem na odpowiedzialne i myślące proeuropejsko i te pozostałe. Prawo i Sprawiedliwość nie da się zagonić przez pana do logiki takiego sztucznego podziału. Niech pan odłoży pojęcia jak cepy na bok, zwłaszcza w tak poważnym wystąpieniu. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Odrzucamy przedstawioną informację, bo inaczej wyobrażamy sobie tekst exposé polskiego ministra, który chcielibyśmy usłyszeć. Oczekujemy innych słów, na przykład takich: Silna swym doświadczeniem historycznym i energią swych obywateli, świadoma swej odpowiedzialności europejskiej i globalnej, współczesna Polska chce być na arenie międzynarodowej państwem aktywnym i odpowiedzialnym (Oklaski), nie tylko zabiegającym o swoje interesy, lecz także wiernym podstawowym wartościom, zwłaszcza idei ˝Solidarności˝ oraz poszanowania godności człowieka. Promując powyższe wartości, polska dyplomacja będzie jednocześnie stanowczo sprzeciwiać się pomijaniu Polski przy podejmowaniu decyzji jej dotyczących, zgodnie z zasadą: nic o nas bez nas, bez niuansów i bez żadnych ˝ale˝, jak w pana wystąpieniu. Skąd pochodzą te słowa? Z exposé pani minister Anny Fotygi z 2007 r. (Oklaski) (Głos z sali: Ooo!...) Warto, by pan minister sięgnął do tego tekstu, bo w zdecydowanej większości jest on nadal aktualny i co do diagnozy, i co do zakreślonych celów. Warto, by pan do niego zajrzał także dlatego, że w swym exposé pani minister Fotyga była w stanie opisać nasze bilateralne relacje z ponad 70 krajami. Pan dziś wymienił zaledwie 20 państw. Wychodzi na to, że w każdym roku swego urzędowania traci pan z pola widzenia 10 państw. (Oklaski) To miara zapaści polskiej dyplomacji pod pana kierownictwem. Naszą szczegółową opinię o exposé pana ministra przedstawi w drugiej części wystąpienia klubowego pan minister Waszczykowski, wiceprzewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych. Ja natomiast chciałbym teraz przedstawić naszą wizję priorytetów i kierunków polskiej polityki zagranicznej. Jesteśmy to winni polskiej opinii publicznej, szczególnie z racji tego, że obecny rząd nieuchronnie z każdym dniem przechodzi do przeszłości, bo nie da się długo rządzić, mając przeciw sobie 2/3 społeczeństwa. Tyle procent obywateli negatywnie ocenia pracę rządu - 2/3 społeczeństwa (Oklaski), a w niektórych przypadkach nawet 91% opinii publicznej, jak w przypadku emerytur dla kobiet. Dlatego musimy rozmawiać dzisiaj już o przyszłości polskiej polityki zagranicznej. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Rząd Prawa i Sprawiedliwości w polityce zagranicznej odwoływać się będzie do dziedzictwa czynu i myśli politycznej prezydenta Rzeczypospolitej śp. Lecha Kaczyńskiego. W dzisiejszym świecie nie ma bardziej oczywistych celów polskiej polityki zagranicznej niż te, które formułował prezydent Kaczyński: bezpieczeństwo państwa polskiego, umacnianie naszej międzynarodowej obecności, państwowej i społecznej, zarówno w wymiarze dwustronnym, jak i w organizacjach międzynarodowych oraz zagwarantowanie Polsce wysokiego statusu państwa - niezbędnego uczestnika międzynarodowych decyzji. Jak mówił prezydent Kaczyński, trzeba zawsze wybrać wolność i obronić prawdę. Z tych celów wyprowadzamy pięć podstawowych imperatywów polskiej polityki zagranicznej. Po pierwsze, Polska czerpie swą siłę z siły regionu Europy Środkowej i Europy Wschodniej i poprzez to wzmacnia potencjał całej Europy. Rząd Prawa i Sprawiedliwości będzie prowadził politykę nastawioną na budowę podmiotowości i wolności państw naszej regionalnej przestrzeni politycznej. Widzimy to jako obraz czterech kręgów koncentrycznych, których Polska może być zwornikiem: zachodnioeuropejskiego, bałtycko-nordyckiego, wschodniego i południowego z Bałkanami. Nie jesteśmy zwolennikami osi ani trójkątów, bo one zawsze mają charakter wykluczający. (Oklaski) Nasza koncepcja jest otwarta i zapraszająca. Oznacza to pogłębienie naszych relacji w ramach Grupy Wyszehradzkiej, obszaru Karpat, basenu Morza Bałtyckiego, grupy państw nordyckich. Polska polityka zagraniczna musi czuć współodpowiedzialność za kondycję naszego najbliższego sąsiedztwa aż po Gruzję i Kaukaz, bo tu właśnie rozgrywa się przyszłość polskiej podmiotowości. Oznacza to, że nie powinniśmy zachowywać wobec tego obszaru dystansu i prezentować postawy wyniosłego nauczyciela, który ocenia postępy innych i grozi palcem, tylko przyjąć postawę brata i przyjaciela, który zawsze stoi u boku. (Oklaski) Naszym zadaniem jest ciągłe utrzymywanie otwartych drzwi do Unii Europejskiej dla wszystkich, którzy chcą dołączyć. Partnerstwo Wschodnie jest w tym zakresie zbyt słabym instrumentem. Jednocześnie nasza obecność w Unii Europejskiej musi pozostać trwałym czynnikiem naszego rozwoju i tylko wówczas ma sens. Unia jest dobra dlatego, że dzięki niej możemy więcej, a nie mniej. Dlatego musimy podjąć aktywną politykę zabezpieczenia naszych interesów narodowych w ramach polityki europejskiej, szczególnie tam, gdzie jej pogłębianie może je naruszyć. Nie ma naszej zgody ani na unię fiskalną, ani na taki kształt pakietu klimatycznego, który zablokuje możliwość rozwoju polskiego przemysłu i zagrozi znaczącym wzrostem kosztów życia. (Oklaski) Jesteśmy za Unią, która oznacza wolność i rozwój, a nie ograniczenia i podporządkowanie. Po drugie, Polska zakorzenia swoje bezpieczeństwo w sojuszu transatlantyckim. Podstawą polityki zagranicznej rządu Prawa i Sprawiedliwości będzie stała troska o podnoszenie polskiego poziomu bezpieczeństwa w jego wszystkich współczesnych wymiarach, jak również zdolność do właściwego identyfikowania zagrożeń. Szczególnej wagi nabiera oczywiście bezpieczeństwo energetyczne, zwłaszcza dziś, w świecie ˝geopolityki rurociągów˝. Jest w naszych działaniach miejsce na wzmocnienie bezpieczeństwa przez dodatkowe porozumienia o wojskowej współpracy bilateralnej przy tworzeniu europejskiej polityki współdziałania obronnego. Pod jednym warunkiem: takie porozumienia powinny jedynie uzupełniać gwarancje NATO, a nie zastępować ich. NATO jest i powinno pozostać głównym europejskim sojuszem obronnym, gdyż należy do niego ponad 20 państw Europy i Stany Zjednoczone. (Oklaski) Po trzecie, Polska ma potencjał, który upoważnia ją do prowadzenia polityki globalnej obecności. Rząd Prawa i Sprawiedliwości podejmie wysiłki na rzecz powrotu Polski do polityki międzynarodowej wszędzie tam, gdzie obecny rząd albo nas wycofał, albo nie podjął działań, by Polskę wprowadzić. Mam na myśli zarówno system Narodów Zjednoczonych - od sił pokojowych po Radę Bezpieczeństwa. Jesteśmy wzruszeni, że pan minister wraca do pomysłu niestałego członkostwa w Radzie Bezpieczeństwa, z którego sam się wycofał, mając go już na tacy. (Oklaski) Mogliśmy już tam dawno być. Teraz pan powraca do tego pomysłu. Rozumiem, że zrozumiał pan swój błąd. Chodzi także o obecność w organizacjach międzynarodowych, szczególnie gospodarczych, gdzie też nas nie ma, jak w symbolicznym G20, ale także o obecność w tych gremiach, które zajmują się konkretnymi zagadnieniami współczesnej polityki międzynarodowej. Rząd Prawa i Sprawiedliwości będzie działał na rzecz pozyskania trwałych podstaw bilateralnych relacji politycznych i gospodarczych z krajami wschodzących gospodarek i z ważnymi partnerami na wszystkich kontynentach. Polska i polskie firmy mają swoje interesy i aktywa na całym świecie. Polska polityka zagraniczna będzie starała się prowadzić także aktywną politykę personalną, tak aby Polacy mieli szanse na objęcie ważnych funkcji w instytucjach międzynarodowych o charakterze politycznym, a nie tylko gospodarczym. Po czwarte, Polska w polityce międzynarodowej powinna być promotorem takich wartości jak sprawiedliwość, solidarność i prawda. Postulat prawdy odnosi się szczególnie do relacji z tymi krajami, z którymi pozostajemy w deficycie otwartości. Szacunek wzajemny między państwami nakazuje działać asertywnie, a nie przykrywać trudnych stosunków formułą ciągłego resetu. Relacje oparte na prawdzie to dziś test prawdziwego stanu stosunków polsko-rosyjskich. To nie wrak samolotu TU-154 rzuca cień na drogę pojednania polsko-rosyjskiego, choć to prawda, że powinien go pan już dawno sprowadzić do Polski. Tym cieniem jest ukryta prawa, która powinna być rzetelnie wyjaśniona. (Oklaski) W niewygłoszonym wystąpieniu 10 kwietnia 2010 r. śp. prezydent Lech Kaczyński miał powiedzieć: ˝Nie da się budować trwałych relacji na kłamstwie. Kłamstwo dzieli ludzi i narody. Przynosi nienawiść i złość. Dlatego potrzeba nam prawdy. Racje nie są rozłożone równo, rację mają ci, którzy walczą o wolność. My chrześcijanie wiemy o tym dobrze: prawda, nawet najboleśniejsza, wyzwala. Łączy. Przynosi sprawiedliwość. Pokazuje drogę do pojednania. (...) Jednak prawda potrzebuje nie tylko słów, ale i konkretów. (...) Drogą, która zbliża nasze narody, powinniśmy iść dalej, nie zatrzymując się na niej ani nie cofając. Ta droga do pojednania wymaga jednak czytelnych znaków. Na tej drodze trzeba partnerstwa, dialogu równych z równymi, a nie imperialnych tęsknot. Trzeba myślenia o wspólnych wartościach: o demokracji, wolności, pluralizmie, a nie o strefach wpływów˝. To jest do dzisiaj aktualne. Postulat solidarności natomiast to nasze otwarcie na pomoc dla krajów potrzebujących i zaangażowanie oraz odpowiedzialność za rozwiązywanie trudnych problemów nawet odległych od nas części świata. Po piąte, siłą Polski są Polacy rozsiani po całym świecie. Najważniejszy polityce międzynarodowej zawsze będzie nakaz działania na rzecz naszych rodaków - w kraju i za granicą. (Oklaski) Polacy i Polonia to nasza troska nie dlatego, że tak trzeba, nie z sentymentalizmu, nie dla koniunkturalnych celów politycznych, ale dlatego że czujemy więź narodową, która przekracza granice państw. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wraz z ministrem Sikorskim do gmachu MSZ wkroczyły trzy siostry: fikcja, niekompetencja i arogancja. A zaraz za nimi przyszli ich bracia: chaos, kompleks i bezsens. (Oklaski) Pan minister spędza czas z siostrami, a nas gnębią ich bracia. (Oklaski) Najwyższy czas ich stamtąd wyprowadzić, wszystkich. Dlatego wnosimy o odrzucenie informacji. Dziękuję bardzo.