Mówca: Zbigniew Ziejewski
Data: 2023-07-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt i przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, druk nr 3424. W zmienianej ustawie w art. 147a wprowadza się przepis zapewniający płatność dla małych gospodarstw, o której mowa w art. 28 rozporządzenia 2021/2115. Płatność ta zastępuje wszystkie inne rodzaje płatności bezpośrednich, w tym ekoschematy. Pozwoli to mniejszym rolnikom gospodarującym na niewielkim areale od 1 do 5 ha na uzyskanie wsparcia w uproszczonej formie niewymagającej od nich spełnienia wszystkich warunków określonych dla innych płatności, które musieliby spełnić, gdyby ten uproszczony system nie został wprowadzony. Gospodarstwa, o których mowa, czyli od 1 do 5 ha, stanowią bowiem grupę, w której odnotowuje się najniższe dochody z działalności rolniczej, a co za tym idzie - ich możliwości dostosowania się do nowych wyzwań wynikających z planu są najbardziej ograniczone. Jeśli weźmiemy pod uwagę statystyki, grupa ta stanowi ok. 51% wszystkich rolników ubiegających się o płatności bezpośrednie, a jednocześnie dysponuje zaledwie 12% powierzchni gruntów rolnych w Polsce. Wysokość płatności dla małych gospodarstw proponuje się ustalić na poziomie 225 euro na 1 ha. Z drugiej strony projektowana wysokość wsparcia dla małych gospodarstw jest niższa od łącznego poziomu płatności, jakie rolnik może uzyskać, decydując się na podjęcie dodatkowych zobowiązań i ubieganie się o płatności w ramach ekoschematów. Podobnie w przypadku rolników funkcjonujących na bardziej wymagających rynkach, tzn. w tych sektorach, które obejmują płatności związane np. z produkcją mleka, wołowiny, buraków cukrowych czy chmielu. Płatność dla małych gospodarstw nie zapewni wsparcia na tak wysokim poziomie, jakie można uzyskać dzięki dodatkowym płatnościom stosowanym w tych sektorach, a więc nie będzie stanowiła zachęty do rezygnowania z tych kierunków produkcji. W uzasadnieniu projektu ustawy możemy przeczytać, że stawka płatności dla małych gospodarstw w połączeniu z proponowanym maksymalnym limitem powierzchni 5 ha stanowić będzie kwotę 1250 euro. Zatem mam pytanie do pana ministra. Jeżeli 225 euro do 1 ha, maksymalna kwota 1250, to ta stawka na 1 ha powinna stanowić 250 euro, a nie 225. Skąd wynika ta różnica, panie ministrze? Prosiłbym pana o odpowiedź. Zgodnie z projektem ustawy termin na złożenie odpowiedniego żądania oraz termin na jego wycofanie proponuje się ustalić na okres do 31 sierpnia 2023 r. Proponuje się, aby płatność dla małych gospodarstw była przyznawana w drodze decyzji. Dodawany do zmienianej ustawy art. 147b wprowadza zmiany w zakresie ubiegania się o płatności w ramach ekoschematu: rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, zwanego dalej ekoschematem: rolnictwo węglowe, oraz o płatności ekologiczne. Zmiany te zostaną zgłoszone Komisji Europejskiej jako zmiana planu ze skutkiem od roku 2023. Ponadto proponowane zmiany dotyczą rozszerzenia możliwości realizacji poszczególnych praktyk objętych tą interwencją w gospodarstwach. Chodzi o umożliwienie łączenia niektórych praktyk na tej samej powierzchni albo zmniejszenie powierzchni do co najmniej 50% sumy powierzchni gruntów ornych i użytków trwałych zielonych w gospodarstwie, do której powinien zostać opracowany plan nawożenia w ramach praktyki opracowania przestrzegania planu nawożenia. Dodatkowo wprowadzenie w zakresie możliwości łączenia na tej samej powierzchni niektórych praktyk, np. praktyki międzyplony ozime, wsiewki poplonowe z praktyką wymieszania obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji, jest uzasadnione z punktu widzenia prowadzenia zabiegów agrotechnicznych. Umożliwienie łączenia praktyk powinno przełożyć się na wzrost zainteresowania rolników płatnościami w ramach ekoschematu: rolnictwo węglowe. Niemniej jednak należy umożliwić rolnikom złożenie wniosków o przyznanie płatności w ramach ekoschematu: rolnictwo węglowe na zmienionych zasadach lub dokonanie zmian w przypadku już złożonych wniosków. Jednakże trudno nie odnieść wrażenia, że pomysł ten nie jest niczym innym jak popularną kiełbasą wyborczą. W roku wyborczym proponuje się rolnikom dopłatę, która ma charakter jednorazowy. Dodatkowo patrząc na obecne problemy rolników, ta kwota jest niewystarczająca, 1000 euro to (Dzwonek) nie jest rozwiązanie dla rolników. Problemy, z jakimi borykają się dzisiaj rolnicy ze sprzedażą malin, ze sprzedażą zbóż, problemy, które występują ze sprzedażą drobiu, gdzie nie mogą sprzedać indyczki, problemy, gdzie nie mogą się zalogować w związku z suszą, to są problemy, które dzisiaj stoją przed polskim rolnictwem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)