Mówca: Joanna Borowiak
Data: 2018-06-14 (Sejm RP, kadencja 8)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, druk nr 2446, oraz rządowego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, druk nr 2447. Przedłożenia mają na celu konsolidację, unormowanie i uproszczenie podstawowych regulacji prawnych z zakresu szkolnictwa wyższego i nauki. Przepisy umieszczone dotąd w różnych ustawach znajdą się w jednym akcie prawnym. Projekt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce to konsekwencja nowych regulacji podyktowana skutecznym i sprawnym wprowadzeniem ich w życie. Reforma nauki i szkolnictwa wyższego jest odpowiedzią na potrzebę poprawy jakości kształcenia oraz podniesienia jakości badań naukowych w Polsce. Została wypracowana przy udziale środowiska akademickiego, na drodze szerokich konsultacji i uzgodnień. Reforma zmienia podejście do nauki - zamiast nastawienia na ilość prowadzonych badań i liczbę publikacji nagradzana będzie ich jakość. Wyższy poziom prac badawczych zaowocuje dynamicznym rozwojem nauki i innowacyjności gospodarki. Projekty zakładają m.in. podwyższenie jakości kształcenia na studiach, wzrost wynagrodzeń nauczycieli akademickich, zniesienie obowiązku habilitacji przy jednoczesnej propozycji pakietu dotyczącego uzyskiwania tego stopnia naukowego, stanowiącego przepustkę do pełnej samodzielności naukowej, a także nowe rozwiązania w zakresie promowania doktorów i recenzowania rozpraw doktorskich. Przedłożenie wprowadza system szerokiego wsparcia uczelni regionalnych. Należy zaznaczyć, że przyjęte rozwiązania spotkały się z poparciem ze strony samych zainteresowanych - regionalnych uczelni z całej Polski. W projektach proponuje się także narzędzia do podniesienia pozycji polskich uczelni w rankingach międzynarodowych. Federacje uczelni, programy uczelni badawczych czy wsparcie inicjatyw regionalnych to tylko nieliczne z proponowanych w ustawie rozwiązań. Wprowadzony zostaje nowy model kształcenia doktorantów - szkoły doktorskie, które będą realizowane w trybie stacjonarnym. Każdy doktorant będzie miał zapewnione stypendium doktoranckie oraz urlop rodzicielski, a doktoranci niepełnosprawni otrzymają zwiększone stypendium. Proponowane projekty zakładają zmiany w obszarze: ustroju uczelni, ewaluacji nauki i uprawnień do nadawania stopni naukowych, rozwiązań dla studentów i pracowników uczelni wyższych, a także nowe rozwiązania dla uczelni regionalnych, z algorytmem uwzględniającym potrzeby regionów oraz programem ˝Regionalna inicjatywa doskonałości˝ - i tak ponad 100 mln zł rocznie trafi do ośrodków regionalnych prowadzących w poszczególnych dyscyplinach badania na wysokim poziomie, a każdy z regionów otrzyma gwarantowaną pulę środków finansowych. Przedłożona ustawa przewiduje także rozliczenie się środowiska akademickiego z okresem PRL. Dekomunizacja polskich uczelni to kwestia od dawna oczekująca na rozwiązanie. Po zakończeniu II wojny światowej uczelnie nie stanowiły neutralnego, zarezerwowanego ściśle dla nauki obszaru działalności, a stały się istotnym elementem komunizacji i wasalizacji polskiego państwa. Szkolnictwo wyższe wymaga w tym obszarze odrodzenia moralnego. W myśl zapisów projektu osoby, które pracowały w organach bezpieczeństwa PRL lub z nimi współpracowały, nie będą mogły zasiadać w organach uczelni i instytucjach przedstawicielskich. Powinności nauki i szkolnictwa wyższego oraz ich oddziaływanie na rozwój gospodarczy i społeczny Polski mają swój szczegółowy opis w ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju do roku 2020˝. Strategia rozwoju polskiej nauki i szkolnictwa wyższego to kluczowy element planu odpowiedzialnego rozwoju gospodarczego Polski przedstawionego przez premiera Mateusza Morawieckiego. Wysoki Sejmie! W odniesieniu do przedłożonych propozycji wybrzmiewały różne głosy i opinie środowisk związanych ze szkolnictwem wyższym i nauką. Wsłuchiwaliśmy się w nie z uwagą, co zaowocowało dużą liczbą zaproponowanych i przyjętych w toku prac poprawek. To dowód wyjścia naprzeciw postulatom przedstawicieli uczelni, pracowników nauki, studentów i doktorantów. Jako że szeroko pojęty dialog trwa nadal, przedkładam Wysokiej Izbie pakiet dodatkowych poprawek. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość opowiada się za przyjęciem przedłożonych projektów ustaw. Dziękuję bardzo. (Oklaski)