Mówca: Kazimierz Choma
Data: 2021-09-30 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W dniach od 1 do 3 października w Urzędowie, miasteczku położonym w powiecie kraśnickim w województwie lubelskim, odbędzie się XV Zjazd Towarzystw Regionalnych Lubelszczyzny. Urzędów jako miejsce zorganizowania tego wydarzenia wybrano ze względu na fakt, że jego mieszkańcy tworzą środowisko ambitne i dumne z własnej historii oraz dokonań. Od ponad 30 lat bardzo prężnie działa tu współorganizator zjazdu Towarzystwo Ziemi Urzędowskiej, którego celem jest działanie na rzecz rozwoju społecznego, kulturalnego i gospodarczego gminy. To właśnie członkowie tego stowarzyszenia rozpoczęli starania o przywrócenie praw miejskich Urzędowowi, królewskiemu miastu. Udało się to osiągnąć 1 stycznia 2016 r. Tak, Urzędów był miastem królewskim. Najstarszym dowodem istnienia osady miejskiej leżącej na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Lublin do Wilna jest list króla Władysława Jagiełły do papieża Bonifacego IX wystawiony w mieście Urzędów na przełomie 1398 i 1399 r. To wspomniany monarcha w 1405 r. nadał Urzędowowi prawo miejskie magdeburskie. O prestiżu miasta świadczyły odbywające się tu wojewódzkie sejmiki ziemskie. Ważnymi wydarzeniami były przejazdy orszaków królewskich i pobyty monarchów. Istniały tu liczne cechy rzemieślnicze i bractwa religijne. Stąd wywodziło się ponad 50 studentów Akademii Krakowskiej, wielu znakomitych artystów, lekarzy, duchownych, profesorów uniwersyteckich. Do najwybitniejszych należeli: działający w renesansie lekarz i botanik Marcin z Urzędowa, rzeźbiarz Jan Michałowicz oraz żyjący w XIX w. tłumacz dzieł Szekspira Leon Ulrich. Został im poświęcony pomnik usytuowany w centrum miasta. W 1869 r. Urzędów został pozbawiony praw miejskich i stał się osadą. Warto wspomnieć, że ludność urzędowską od stuleci charakteryzował głęboki patriotyzm wyrażający się dużym zaangażowaniem w walki narodowo-wyzwoleńcze. Podczas I wojny światowej toczące się tu walki rosyjsko-austriackie spowodowały niemal totalne spalenie miasteczka. Wydarzenie to w ostatnim czasie upamiętniono na pierwszym w powiecie kraśnickim muralu. Powstał on na budynku Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w centrum Urzędowa i prezentuje fragment bitwy I Brygady Legionów z wojskami rosyjskimi, którą stoczono w lipcu 1915 r. w Urzędowie. Mural powstał na podstawie obrazu Zygmunta Rozwadowskiego, który obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie. Jego twórcą jest Arkadiusz Andrejkow, a projekt zrealizowano w ramach programu ˝Warto być Polakiem˝. Będąc w Urzędowie, koniecznie trzeba zobaczyć rynek, który zachował swój pierwotny kształt i rozmiar, a obecnie jego wizytówką jest budynek Urzędu Miejskiego w Urzędowie, pozostałości wałów obronnych z XVI w., obserwatorium astronomiczne, które przyciąga miłośników astronomii z całej Polski, oraz sanktuarium św. Otylii będące miejscem kultu patronki Urzędowa. Poza Urzędowem na uwagę zasługują jeszcze wczesnośredniowieczne grodzisko w Leszczynie, rezerwat jodłowy w Natalinie oraz ośrodek garncarski w Bęczynie wraz z najstarszymi piecami garncarskimi w Polsce. Zachęcam do szerszego zapoznania się z Urzędowem i jego bogatą historią. Dziękuję bardzo. (Oklaski)