Mówca: Stefan Krajewski
Data: 2023-01-11 (Sejm RP, kadencja 9)

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści przedstawić nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, odpowiednio druki nr 2899 i 2906. W zeszłym roku faktycznie dokonaliśmy zmian w ubezpieczeniu społecznym rolników. Znieśliśmy wymóg przekazywania gospodarstw przy przechodzeniu na emeryturę, ale dziś już młodzi rolnicy zgłaszają problem, że muszą dłużej czekać na przejęcie gospodarstwa. My wtedy mówiliśmy, że trzeba umożliwić przejście na emerytury tym, którzy nie mają na kogo gospodarstwa przekazać. Potraktowanie wszystkich jednakowo sprawiło, że dzisiaj młodzi rolnicy czekają na to, by rodzice przekazali im gospodarstwo szybciej. Ten projekt, o którym dzisiaj mówimy, zakłada, że emerytura podstawowa, która służy do wyliczenia emerytur rolniczych, będzie równa 90% minimalnej emerytury ZUS. Ponieważ minimalna emerytura ZUS wynosić będzie w tym roku 1588,44 zł, to emerytura podstawowa będzie wynosić 1430 zł. Według posłów klubu Koalicji Polskiej emerytura podstawowa powinna być równa minimalnej emeryturze z ZUS. Te zmiany zasad waloryzacji, które proponujecie w KRUS-ie, to próba kamuflowania faktu, że polegają one na przywróceniu stanu sprzed niekorzystnych dla rolników zmian, wprowadzonych właśnie przez rząd Prawa i Sprawiedliwości w 2017 r. Najlepiej zobrazować to na przykładzie. Obowiązująca od dnia 1 marca 2017 r. emerytura podstawowa KRUS wynosiła 886,44 zł, a w systemie powszechnym na gruncie przepisów ustawy emerytalnej wysokość najniższej emerytury ustalona była na kwotę 1 tys. zł. W kolejnych latach ta dysproporcja się powiększała. Od 1 marca 2022 r. emerytura podstawowa wynosi 1084,58 zł, a najniższa emerytura w systemie powszechnym wynosi 1338,44 zł. W Unii Europejskiej na terenach wiejskich zamieszkuje obecnie tyle samo seniorów co w miastach. W Polsce ten współczynnik wynosi 42% na wsiach i terenach miejsko-wiejskich oraz 58% w miastach. Liczba seniorów na terenach wiejskich będzie jednak rosła. Młodzi ludzie migrują do miast w poszukiwaniu pracy zarówno ze względu na brak miejsc pracy dla osób o wyższych kwalifikacjach, jak i na zmiany zachodzące w rolnictwie jako sektorze zatrudnienia. Proces konsolidacji małych gospodarstw rolnych, mechanizacja prac polowych i odpływ dzieci rolników do miast sprawiają, że tereny wiejskie wyludniają się, starzeją. Z uwagi na mniejsze zapotrzebowanie ubożeje sieć usług zdrowotnych, opiekuńczych, transportowych, bo po prostu nie opłaca się inwestować w infrastrukturę tam, gdzie nie ma mieszkańców. Polska charakteryzuje się dodatkowo niską gęstością zaludnienia i rozproszoną zabudową, co sprawia, że efektywna sieć usług jest nie tylko kosztowna, ale też trudna do zorganizowania. Słaba infrastruktura zdrowotna, transportowa, opiekuńcza w połączeniu z faktem, że sytuacja materialna seniorów na terenach wiejskich jest gorsza, sprawia, że są oni narażeni na liczne ryzyka izolacji społecznej, pogarszania warunków zdrowia, wykluczenia społecznego i technologicznego. Coraz częściej dotyka ich problem ubóstwa. W poprzednim roku stopa ubóstwa skrajnego wyniosła 4,2%; oznacza to, że w skrajnym ubóstwie żyje w Polsce 1,6 mln osób. GUS jednocześnie zaznacza, że od 2016 r. stopa ubóstwa skrajnego pozostaje na podobnym poziomie - 4,5%. Do najbardziej zagrożonych ubóstwem skrajnym należały osoby z gospodarstw domowych utrzymujących się z tzw. niezarobkowych źródeł, w tym ze świadczeń społecznych innych niż emerytury i renty - ok. 14%, oraz w gospodarstwach domowych rolników - ok. 11%. Wyższy od przeciętnego poziom ubóstwa skrajnego wystąpił także w gospodarstwach domowych rencistów - ok. 6%. Przy rosnących kosztach żywności, rachunków za energię elektryczną, opał, leki i czynsz 13. i 14. emerytura nie wystarczają, by związać koniec z końcem. (Dzwonek) Dlatego warto przyjąć naszą poprawkę i dodatkowo wprowadzić zmiany dotyczące proporcjonalnej emerytury w przypadku okresu składkowego krótszego niż 25 lat. Na ręce pana marszałka chcę złożyć naszą poprawkę. Mam nadzieję, że mimo wszystko rządzący pójdą po rozum do głowy i tę poprawkę poprą. Dziękuję.