Mówca: Andrzej Kosztowniak
Data: 2025-11-05 (Sejm RP, kadencja 10)

Dziękuję. Panie Marszałku! Szanowna Pani Minister! Panie Dyrektorze! Szanowni Państwo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z druku nr 1824. Zanim przejdę wprost do oceny czy też opinii dotyczącej tego projektu, chcę powiedzieć, że rzeczywiście trudno się nie zgodzić, że jest to projekt w dużej mierze techniczny, odnoszący się do sposobu naliczania nie tylko wysokości dochodów, ale również subwencji. Proszę państwa, w ocenie skutków regulacji tej ustawy czytamy: Zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzającymi reformę dochodów jednostek samorządu terytorialnego, dochody JST na 2025 r. ustalone były m.in. na podstawie danych zawartych w złożonych w latach 2021-2022 zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 10 marca 2024 r. Na etapie opracowania projektu ustawy przyjęto dane, które były wówczas dostępne w bazach danych. Dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT na 2026 r. będą naliczane zgodnie z obowiązującą ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj. na podstawie danych podatkowych z 2024 r. Natomiast naliczenie subwencji ogólnej dla JST na 2026 r. opierać się będzie na ustaleniu przyrostów zachodzących pomiędzy 2026 r. a 2025 r. Tyle czytamy, proszę państwa, w ocenie skutków regulacji, w opisie ustawy. A prawda jest, szanowni państwo, taka, że dzisiaj duża część polskich samorządów cały czas nie wie, jak będzie w przyszłości wyglądał sposób ich finansowania. Samorządy do 15 października dostały informacje dotyczące wielkości dochodów na przyszły rok, po to aby utworzyć budżety. Słyszeliśmy, jeśli chodzi o uzasadnienie tej ustawy, w momencie kiedy ona była przygotowywana, że ilość pieniędzy, która trafi do polskich samorządów, w sposób zdecydowany zwiększy atrakcyjność, choćby możliwość inwestycyjną, zwiększy zdecydowanie mocniej możliwości finansowe samorządów. Słyszeliśmy o dziesiątkach miliardów rocznie, w perspektywie najbliższej dekady praktycznie 300 mld zł. A koresponduje to bardzo średnio z rzeczywistością. Chciałem się posłużyć konkretnym przykładem i tutaj odniosę się do mojego osobistego doświadczenia. Pytałem na sesji Rady Miejskiej w Radomiu, czyli w moim rodzinnym mieście, o tę wartość na 2026 r., o to, jak wiele przybędzie mojemu miastu. Dowiedziałem się, że to będzie, szanowni państwo, o 2,6% więcej w relacji do 2025 r. Uwzględniając to, że poziom inflacji będzie wynosił 3%, jakoś nie widzimy tych dziesiątek, daj Bóg, setek milionów złotych dla miast średniej wielkości czy miast mniejszych. Zupełnie inaczej rzeczywiście to będzie wyglądało w przypadku wielkich miast. Wydaje się, że ta ustawa, która została zaproponowana, nie rozwiązuje dwóch zasadniczych kwestii. Z jednej strony jest sprawa złożoności procesu i złożoności całego systemu finansów samorządu terytorialnego, ale z drugiej strony średnio widać te pieniądze, które miały tak mocno trafiać do polskich samorządów. Chyba że uzyskamy jasne wyjaśnienie, dlaczego niektóre samorządy mają de facto poziom dochodów podobny do poziomu z poprzedniego roku, a w przypadku innych może on wzrastać o kilkanaście czy kilkadziesiąt procent. Te pytania, szanowni państwo, padają również ze strony samorządowej. Samorządowcy mają problem z tym, żeby jasno sobie odpowiedzieć, jak będzie wyglądał system finansowania w kolejnym roku czy w następnych okresach. Mamy też świadomość, że to jest okres przejściowy, i rozumiemy to, bo charakter tej ustawy był taki, że tak na dobrą sprawę jest rozłożona w zakresie przyjmowania pewnych rozwiązań od 2024 r., kiedy została uchwalona, do 2026 r. Niemniej jednak wydaje się, że duża część polskich samorządów jasno zwraca uwagę, że niespecjalnie są w stanie dostrzec te pieniądze, a chcieliby (Dzwonek) bardzo dobrze i jasno poznać system naliczenia i chcieliby móc dysponować tymi dziesiątkami czy setkami milionów, które były obiecywane w trakcie prac nad tą ustawą.