Mówca: Sprawozdawca Jakub Szulc
Data: 2013-02-19 (Sejm RP, kadencja 7)

Bardzo serdecznie dziękuję. Panie Marszałku! Panie Premierze! Państwo Ministrowie! Po wstępie uczynionym przez pana premiera i panów ministrów pozostaje mi zaszczytny obowiązek dopełnienia formalności i przedstawienia sprawozdania połączonych komisji, a więc Komisji do Spraw Unii Europejskiej, Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Spraw Zagranicznych, do projektu ustawy o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. Wysoki Sejmie! Połączone komisje dokonały pierwszego czytania przedmiotowego projektu ustawy o ratyfikacji traktatu 19 grudnia 2012 r. Było to kolejne, 111., posiedzenie Komisji do Spraw Unii Europejskiej, 60. - Komisji Spraw Zagranicznych, 136. - Komisji Finansów Publicznych. W posiedzeniu komisji uczestniczyli przedstawiciele rządu: pan minister Serafin - sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, pan Maciej Szpunar - podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, pan minister Jacek Dominik - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. W tym posiedzeniu uczestniczyli również senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej, a także posłowie Rzeczypospolitej Polskiej w Parlamencie Europejskim. Pokrótce, żeby zadośćuczynić formalnościom, chciałbym omówić strukturę dokumentu. Umowa, która była przedmiotem obrad połączonych komisji, składa się z sześciu rozdziałów, z sześciu tytułów, które mają wprowadzić to, o czym dyskutujemy, a co powszechnie jest nazywane paktem fiskalnym. Tytuł I odnosi się do ogólnych celów, które mają zostać zrealizowane poprzez wprowadzenie tegoż paktu. Tytuł II mówi o spójności i powiązaniu z prawem Unii Europejskiej. Przy czym jest on o tyle ważny, że jednoznacznie określa, iż prawo Unii Europejskiej ma pierwszeństwo w stosunku do postanowień traktatu, który jest przedmiotem dzisiejszego posiedzenia Wysokiej Izby. Tytuł III, w moim przekonaniu - najważniejszy, to pakt budżetowy, a więc reguła fiskalna i zasady jej stosowania, a także reguła zrównoważonego budżetu i zasady jej stosowania w poszczególnych państwach członkowskich. W końcu tytuł IV - koordynacja polityki gospodarczej i konwergencja. Tytuł V - zarządzanie strefą euro. Tytuł VI - postanowienia końcowe traktatu. Podczas dyskusji na połączonym posiedzeniu trzech komisji sejmowych stawiono wiele pytań. Dyskusja, trzeba to powiedzieć, była dość burzliwa i zajęła dużo czasu. Natomiast główne tezy, które pojawiały się podczas tej dyskusji, i główne wątpliwości i pytania, które były stawiane, to kwestie dotyczące: przede wszystkim celu ratyfikacji oraz trybu ratyfikacji tegoż traktatu, nałożenia na Rzeczpospolitą Polską dodatkowych obowiązków poprzez ratyfikację tegoż traktatu, wątpliwości dotyczących pozbawienia się pewnych kompetencji, a więc ograniczenia samostanowienia w kontekście traktatu. Pojawiały się także głosy o tym, że mamy do czynienia z ominięciem prawa europejskiego, próbą wprowadzenia euro tylnymi drzwiami czy też dzieleniem Europy na Europę dwóch prędkości, na dwie części. Sformułowania, które się pojawiły, wymagają krótkiego, acz niezbędnego komentarza. Przede wszystkim, Wysoka Izbo, ratyfikacja tegoż traktatu, który przyjmujemy dzisiaj, którym dzisiaj Wysoka Izba się zajmuje, oznacza zaakceptowanie postanowień tegoż traktatu, natomiast nie sprowadza na Rzeczpospolitą Polską żadnych nowych obowiązków związanych z przepisami, które są w traktacie ustanowione, a więc w szczególności z przepisami tytułu III dotyczącego tego, w jaki sposób ma funkcjonować reguła budżetowa, w jaki sposób ma funkcjonować reguła fiskalna i jakie wiążą się z nią ograniczenia. Wynika to bezpośrednio z przepisów przejściowych, a więc z art. 14 ust. 5 przedmiotowego traktatu mówiącego, iż strony związane traktatem to państwa, które są członkami strefy euro. Natomiast każde z innych państw, które zechce przyłączyć się do tej umowy i zostać jej stroną, może to uczynić, aczkolwiek wymaga to zmiany postanowień umownych. A więc gdybyśmy chcieli zobowiązać się do przyjęcia reguł zawartych w tytule III traktatu, musielibyśmy dokonać ponownej zmiany i ponownego przyjęcia w takim samym trybie jak w przypadku ratyfikacji umowy międzynarodowej, czyli w trybie art. 89 ust. 1 pkt 5 konstytucji. A więc obawy, które się pojawiały, dotyczące tego, że na Rzeczpospolitą Polską zostają nałożone jakiekolwiek nowe zobowiązania, są obawami z gruntu nieprawdziwymi. Mówiliśmy również o tym, czy ratyfikacja traktatu oznacza przekazanie kompetencji. Wysoka Izbo, jeżeli podczas przyjmowania ratyfikacji umowy międzynarodowej Rzeczpospolita Polska zdecyduje się przyjąć zobowiązania z tytułu III, będzie to wymagało wprowadzenia do polskiego porządku prawnego, powtarzam: do polskiego porządku prawnego, zmian, które wynikają z postanowień traktatu. Nie oznacza to ingerencji i pozbawienia się kompetencji na rzecz podmiotów trzecich, oznacza li tylko i wyłącznie obowiązek przestrzegania pewnych reguł zawartych w rozdziale III traktatu, jeśli chodzi o polski porządek prawny. Gdybyśmy przyjęli to, o czym głośno mówią kontestatorzy ratyfikacji, czyli że ratyfikacja oznacza zrzeczenie się prawa Rzeczypospolitej Polskiej do określenia pewnych warunków funkcjonowania, a więc wymaga ratyfikacji w trybie kwalifikowanej większości bądź referendum, to, Wysoka Izbo, Polska nie mogłaby podpisać żadnej umowy międzynarodowej, ponieważ każda umowa międzynarodowa wiąże się z zaciągnięciem pewnych zobowiązań. To dokonuje się także na gruncie tejże ustawy, ratyfikującej traktat. Natomiast nie jest to związane w jakikolwiek sposób z przekazaniem jakichkolwiek kompetencji. Jeśli chodzi o wprowadzenie euro tylnymi drzwiami, trzeba powiedzieć o jednej rzeczy. Myślę, że dobre jest to, o czym powiedział pan premier, iż powinniśmy zacząć dyskusje na temat euro i solidnego przygotowania się do euro. Natomiast chciałbym przypomnieć, że zobowiązanie Rzeczypospolitej Polskiej do przyjęcia euro nie wynika z paktu fiskalnego. Zresztą w pakcie fiskalnym nie ma o tym mowy, w pakcie fiskalnym jest mowa tylko o zobowiązaniu państw, które są częścią strefy euro. Zobowiązanie do przyjęcia euro wynika z traktatu akcesyjnego i ta decyzja została przez Polskę przyjęta formalnie w 2004 r. (Poseł Ryszard Kalisz: Referendum akcesyjne.) Natomiast ponieważ dzisiaj Rzeczpospolita Polska jest krajem objętym derogacją, mamy czynić wszelkie wysiłki, żeby zmierzać do euro, jednak formalnie euro jeszcze nie przyjęliśmy W końcu dzielenie Europy na dwie części i omijanie prawa europejskiego. Trzeba jasno i wyraźnie powiedzieć: pakt fiskalny nie jest częścią prawa unijnego, natomiast jest umową międzynarodową, której podpisanie i ratyfikowanie zadeklarowała zdecydowana większość państw członkowskich Unii Europejskiej, poza Wielką Brytanią i Republiką Czeską. Musimy jednak zauważyć jedną rzecz. To, co zastane i co dzisiaj jest prawdziwe, nie musi być prawdziwe jutro. Pan premier mówił o tym. Europa się zmienia, Europa dzisiaj to inna Europa niż w 2004 r. i Europa Anno Domini 2020 to będzie zupełnie inna Europa niż ta dzisiaj. Do decyzji Polski, naszej decyzji powinno należeć to, czy my w tej Europie chcemy pozostać i móc o niej stanowić, czy też zostać z tyłu i dać o sobie decydować innym. (Poseł Małgorzata Sadurska: To jest sprawozdanie.) W trakcie prac komisji zostały zgłoszone dwa wnioski - wnioski klubu Solidarna Polska i klubu Prawo i Sprawiedliwość - o odrzucenie projektu ustawy. Te wnioski zostały przegłosowane jako jeden wspólny wniosek o odrzucenie projektu ustawy. Głosowało 76 posłów, 27 było za, 48 przeciw, w związku z czym ten wniosek upadł, natomiast ustawa, sama ustawa, została przyjęta dokładnie odwrotną większością głosów, a więc przy 48 głosach za, 27 głosach przeciw, w związku z czym wysokie połączone komisje wnoszą do Wysokiej Izby o uchwalenie ustawy ratyfikującej traktat bez poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski) (Poseł Jadwiga Wiśniewska: To jest dopiero sprawozdanie.)