Mówca: Jakub Kulesza
Data: 2017-12-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jeżeli miałbym streścić tę szumnie zapowiadaną konstytucję dla biznesu, to nazwałbym ją łyżką miodu w całej beczce dziegciu, którą są wszelkie działania w polityce gospodarczej, jakie prowadzi Prawo i Sprawiedliwość. Naprawdę doceniam wszystkie zapowiedzi, ogromną pracę pana ministra Haładyja, ale mam wrażenie, że nie było tutaj wsparcia politycznego, że pan minister zderzył się z ogromnym betonem urzędniczym i wiele z tych zapowiedzi po prostu zostało wykreślonych. Tym bardziej jest to dla mnie dziwne, bo z dzisiejszych zapowiedzi wiemy, że przecież pozycja pana premiera Morawieckiego, przyszłego zapowiadanego premiera, powinna być bardzo silna. Jeżeli poradził sobie z tymi układankami partyjnymi, żeby zostać nominowanym na tak wysoką funkcję, tym bardziej powinien poradzić sobie z tym betonem urzędniczym. Przechodzę do konstytucji dla biznesu. Zasadniczo wychodzi ona naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców. Deklarowane są w niej hasła przyjaznego, jasnego prawa i jego stanowienia opartego na dialogu. Są to hasła godne pochwały. Problem w tym, że propozycje w niej zawarte nie stanowią jakiejś nowej jakości w stosunku do obecnie istniejących regulacji. Jednocześnie innymi ustawami podejmowanymi za rządów Prawa i Sprawiedliwości państwo wciąż nakłada na przedsiębiorców nowe obowiązki, a zdarza się, że miejscami likwidowane są nawet całe branże, np. podejmowana jest próba likwidacji całej branży hodowli zwierząt futerkowych. Jutro notabene jest protest, na który serdecznie zapraszam wszystkich parlamentarzystów, w których interesie jest dobro polskich przedsiębiorców, polskiej gospodarki. Prześledźmy po kolei wszystkie najważniejsze zmiany, jakie dla polskiego przedsiębiorcy wprowadza ustawa z pakietu konstytucji dla biznesu. Zasady stanowienia prawa. Główne założenia tych zmian polegają na uzupełnieniu istniejących w polskim prawie dyrektyw stanowienia prawa zobowiązujących prawodawcę, czyli w teorii państwa, do kierowania się określonymi zasadami: dążenia do nienakładania nowych obowiązków administracyjnych lub do ich nakładania jedynie w stopniu koniecznym do osiągnięcia celu; dążenia do ograniczenia obowiązków informacyjnych; dążenia do umożliwienia realizacji obowiązków informacyjnych w postaci elektronicznej; dążenia do nakładania wyłącznie obowiązków administracyjnych niezbędnych do osiągnięcia celów implementowanego prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego; obowiązkowej oceny skutków projektowanej zmiany dla przedsiębiorców; obowiązkowego monitorowania przez ministerstwa funkcjonowania prawa poprzez dokonywanie jego bieżącej oceny. Proponowane zasady tworzenia prawa stanowią wyraz idei minimalnej interwencji legislacyjnej państwa w wolność gospodarczą oraz stanowienia prawa w sposób staranny i dojrzały. Skuteczność tych rozwiązań może być jednak niewielka, gdyż wprowadzone zapisy nie stanowią innowacji. Są to rozwiązania znane z innych ustaw, które nie zdołały ochronić polskiego prawodawstwa przed tymi problemami. Wolnościowe deklaracje mogą stanowić niewątpliwą ozdobę niejednej prezentacji w PowerPoincie - a jak widać, można robić prezentacje i zostać w Polsce premierem - trudno jednak spodziewać się przekucia haseł w czyny bez zmiany mentalności osób odpowiedzialnych za tworzenie prawa. Nie mówię o państwa mentalności. Mówię o mentalności urzędników, bo w Polsce niestety prawo tworzą urzędnicy, a wy, szanowna Izbo, szanowni parlamentarzyści, tylko to prawo przyklepujecie. Same zmiany w prawie według mnie nie wystarczą. Pominę może te pozytywne aspekty i skupię się tylko na tych, które w naszej ocenie są negatywne. Ograniczenie kontroli działalności gospodarczej. W zakresie ograniczenia kontroli działalności gospodarczej ˝Konstytucja biznesu˝ wprowadza przepisy analogiczne do tych, które weszły w życie 1 stycznia 2017 r. W toku prac zrezygnowano nawet z jedynego przewidywanego udogodnienia, jakim miało być zniesienie obowiązku dokumentacyjnego polegającego na prowadzeniu książki kontroli. Rząd co prawda od początku tego roku wprowadził korzystne dla przedsiębiorców zasady - np. przewidujące, że kontrolę można przeprowadzić dopiero po analizie prawdopodobieństwa naruszenia prawa przez przedsiębiorcę, lub zakazujące przeprowadzania ponownej kontroli przez ten sam organ w zakresie już kontrolowanym - ale przewidział tyle wyjątków, że w praktyce nie gwarantują one przedsiębiorcom żadnej ochrony. Tak bardzo pożądane ograniczenie kontroli w dalszym ciągu pozostaje więc wyłącznie teoretyczne. Ulga na start to pozytywny efekt, aspekt. Nowa definicja działalności gospodarczej. W nowej definicji pominięto kryterium rodzajowe, wskazując jedynie na szczególne cechy, którymi powinna charakteryzować się dana aktywność, aby zostać uznana za działalność gospodarczą. W praktyce nie niesie ona jednak żadnych korzyści dla przedsiębiorców, jak większość zmian wprowadzanych w szumnie zapowiadanej konstytucji dla biznesu. Działalność nierejestrowana, nowa forma działalności - jak najbardziej na plus. Natomiast jeśli chodzi o rozpoczynanie, wykonywanie i zawieszanie działalności, to tutaj ocena jest negatywna. W zakresie rozpoczynania, wykonywania i zawieszania działalności gospodarczej proponowane zmiany nie są daleko idące. Ciekawym rozwiązaniem wydaje się wspomniana ulga na start, przy czym należy zwrócić uwagę, iż przesłanki jej uzyskania są analogiczne do przesłanek możliwości skorzystania z funkcjonującego już tzw. małego ZUS-u. Negatywnie natomiast należy ocenić możliwość nieograniczonego zawieszania działalności przez osoby prowadzące działalność na podstawie wpisu do centralnej ewidencji działalności gospodarczej. Po pierwsze, niezrozumiałe jest pozbawienie tego prawa innych przedsiębiorców. Po drugie, niecelowe jest umożliwienie zawieszenia działalności na ponad 2 lata, co ogranicza przejrzystość obrotu gospodarczego, zwłaszcza że wpis i wykreślenie przedsiębiorcy są łatwe i obecnie wolne od opłat, więc jeżeli przedsiębiorca nie zamierza w najbliższej przyszłości kontynuować działalności, powinien być z tego rejestru wykreślony. Rozszerzenie uprawnień do ustanawiania prokurenta - jak najbardziej pozytywne. Objaśnienia prawne. To wydaje się ciekawym aspektem, ale takie nie jest, jeśli się przyjrzymy praktyce. Konstytucja dla biznesu przewiduje wprowadzenie nowej instytucji: objaśnień prawnych. Mają one stanowić spisane prostym językiem instrukcje dla przedsiębiorców dotyczące rozumienia oraz stosowania przepisów. Objaśnienia mają być wydawane przez organy centralne, w szczególności ministrów. Przedsiębiorca chcący zabezpieczyć się przed sankcjami karnymi lub administracyjnymi będzie musiał sprawdzić objaśnienia prawne oraz prześledzić interpretacje indywidualne wydane w podobnym stanie faktycznym w danym okresie rozliczeniowym oraz na 12 miesięcy przed jego rozpoczęciem, a następnie zastosować się do treści przeważającego poglądu. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że objaśnienia będą ułatwieniem dla przedsiębiorców. Warto jednak zauważyć, że oprócz samego prawa przedsiębiorca powinien pozostawać na bieżąco także z interpretacjami i z kluczowymi wyrokami. Teraz dojdą do tego jeszcze objaśnienia prawne wydawane przez ministrów. Wydaje się więc, że wprowadzenie kolejnej instytucji, mającej ułatwić poruszanie się w tym labiryncie przepisów, może odnieść skutek odwrotny do zamierzonego. Objaśnienia nie rozwiążą problemu nadmiernej produkcji prawa, a ustawodawca powinien skoncentrować się na tworzeniu jasnych i stabilnych przepisów, a nie na wprowadzaniu kolejnego rodzaju aktów prawnych. Podsumowując, przedstawiona przez pana premiera Mateusza Morawieckiego ˝Konstytucja biznesu˝ wydaje się wychodzić naprzeciw oczekiwaniom. Większość jej teoretycznych założeń jest godna pochwały, jednak w praktyce ustawy te wprowadzają bardzo kosmetyczne zmiany, które mogą nie spełnić swej funkcji w obrocie gospodarczym. ˝Konstytucja biznesu˝ nie stanowi bowiem nowej jakości w stosunku do obecnie istniejących regulacji. Co więcej, nawet najlepsza zmiana przepisów nie spowoduje, że przedstawiciele administracji państwowej zaczną traktować przedsiębiorców po partnersku, a obecna praktyka działania organów państwa nie daje nadziei na realną zmianę dla przedsiębiorców. To nie obowiązujące przepisy stanowią przeszkodę dla partnerskiej, przyjaznej dla przedsiębiorców postawy urzędników. Problemem jest już sam sposób stanowienia prawa, m.in. pomijanie konsultacji społecznych oraz coraz krótsze prace w komisjach sejmowych i senackich. Jeżeli spojrzymy na liczbę ustaw, także tych gospodarczych, które były składane drogą poselską, a nie drogą rządową, czyli bez konsultacji, jeżeli spojrzymy na to, ile razy dana komisja z uwagi na to, że to był projekt poselski, odmówiła przeprowadzenia konsultacji społecznych, to naprawdę mamy się czego obawiać, przedsiębiorcy też mają się czego obawiać. Dodatkowo nakładane są na przedsiębiorców nowe obowiązki i obciążenia podatkowe: sankcje w VAT, jednolity plik kontrolny, kolejne ograniczenia w zaliczaniu wydatków do kosztów uzyskania przychodów, które mieliśmy przy poprzedniej ustawie Ministerstwa Finansów, planowane zwiększenie obciążeń z tytułu ubezpieczeń społecznych, planowane wprowadzenie nowych kas fiskalnych. Wszystkie te aspekty sprawiają, że cała ta ˝Konstytucja biznesu˝ na niewiele się zda. Chociaż uszczelnianie systemu podatkowego jest bardzo ważne, to trudno się zgodzić, że w takich warunkach swoboda działalności gospodarczej w Polsce rośnie. Wbrew słowom wicepremiera Morawieckiego państwo wciąż traktuje przedsiębiorców jak kombinatorów, co przekłada się na działanie urzędników. I nie zmieni tego nawet najlepsza ˝Konstytucja biznesu˝. Potrzebna nam jest w Polsce nowa ustawa na miarę ustawy Wilczka. Dziękuję bardzo. (Oklaski)