Mówca: Ireneusz Zyska
Data: 2017-12-07 (Sejm RP, kadencja 8)

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, druki nr 1871 i 2031. Przedłożony projekt ustawy przewiduje zmianę przepisu art. 25 Kodeksu karnego określającego kontratyp obrony koniecznej poprzez dodanie nowej jednostki redakcyjnej, tj. § 2a. Zgodnie z jej brzmieniem nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące. Jak możemy wnioskować z uzasadnienia oraz wypowiedzi ministra sprawiedliwości, celem takiej regulacji jest zapewnienie obywatelom pełnej realizacji prawa do obrony koniecznej w przypadku zamachu związanego z naruszeniem miru domowego. Wydawać by się mogło na pierwszy rzut oka, że obecna regulacja w Kodeksie karnym takie prawo zapewnia, w szczególności przepis art. 25 § 3 stanowiący, że nie podlega karze ten, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. Nic bardziej mylnego. Znane są liczne przypadki wadliwego stosowania tego przepisu, w efekcie czego dochodziło do skazywania osób, które odpierając w swoim domu brutalny zamach ze strony napastnika, naruszały w ocenie prokuratury i sądu jego dobra prawne. Koło Poselskie Wolni i Solidarni pozytywnie odnosi się do projektu ustawy. Najwyższy czas, aby stara anglosaska zasada: mój dom, moja twierdza, stosowana nie tylko w USA i Wielkiej Brytanii, ale również w wielu państwach Unii, m.in. w Szwecji, Francji, Belgii i na Litwie, wyraźnie wybrzmiała również w polskim prawodawstwie. Nie może dochodzić do sytuacji swoistego uprzywilejowania napastnika kosztem osoby napadniętej we własnym domu, czyli w miejscu, gdzie powinna czuć się bezpiecznie. Z przepisów musi jednoznacznie wypływać przekaz dla przestępcy, że każdy obywatel ma prawo do obrony i skutecznego odparcia ataku bez obaw przed poniesieniem z tego tytułu odpowiedzialności karnej. Jednocześnie redakcja przepisu pozwala nabrać pewności, że nie będzie on interpretowany w luźny sposób. W sytuacji, w której przekroczenie granic obrony koniecznej byłoby rażące, np. sposób obrony czy też użyte w tym celu środki byłyby oczywiście niewspółmierne do zagrożenia wynikającego z zachowania napastnika, ochrona wynikająca z wprowadzonego przepisu nie będzie przysługiwała. Gwarancją tego są również przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące postępowania przygotowawczego, zgodnie z którymi prokurator każdorazowo dla danej sprawy ustala, czy zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność karną osoby, która broni swego domu, mieszkania czy posesji przed napaścią. Jeśli prokurator uzna, że takie przesłanki zachodzą, to będzie mógł wydać postanowienie o umorzeniu postępowania, podlegające kontroli sądu w drodze wniesionego zażalenia. Mam jednakże pytanie. Panie ministrze, czy nie uważa pan, że w celu realnego zagwarantowania obywatelom bezpieczeństwa we własnym domu właściwe byłoby danie obywatelom prawa do dysponowania bronią w zakresie obrony koniecznej? (Głos z sali: Haubica...) Jak wiemy, wymaga to zmian ustawy o dostępie do broni i trudno tutaj w ramach tej legislacji, tych przepisów o tym mówić, jednakże sprawa jest niezwykle istotna. Jeżeli chcemy doprowadzić do sytuacji realnego zwiększenia poczucia bezpieczeństwa obywateli, to myślę, że ta kwestia również wymagałaby pilnego podjęcia prac legislacyjnych i uchwalenia stosownych przepisów prawa. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni poprą przedłożony projekt ustawy. Dziękuję bardzo.