Mówca: Tadeusz Iwiński
Data: 2013-06-20 (Sejm RP, kadencja 7)

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Bardzo rzadko zdarza się w tej Izbie, że jesteśmy całkowicie zgodni. Dzisiejszy dzień zapisuje się szczególnie w annałach Sejmu z dwóch powodów. Ponieważ przyjmujemy zbyt dużą liczbę uchwał historycznych, także z okazji rozmaitych rocznic, myślę, że to jest ten przypadek, który nie występuje, że wszyscy jesteśmy zgodni co do tego, iż ten wybór, dobór był właściwy. Poza tym, jak mówiła przedstawicielka Platformy Obywatelskiej pani poseł Ławrynowicz, rzeczywiście akurat dzisiaj, dokładnie dzisiaj przypada rocznica dnia, kiedy w bardzo dużej rodzinie, bo było sześciu braci, żadnej damy, u podnóża Karpat, niedaleko Jarosławia, urodził się Aleksander Fredro. Notabene został on jako niejedyny dotknięty, nie wiem, piorunem Zeusa w sensie talentu, miał przecież brata, który także był twórcą - Jana Maksymiliana. Co więcej, jeden z jego synów również był utalentowany, Jan Aleksander także poszedł w ślady ojca. Jeśli jednak w rodzinie jest wielu twórców, na ogół zostaje pamięć tylko o jednym z nich. Fredro nie wiedział jeszcze, że Juliusz Słowacki później, niekoniecznie mając na myśli hrabiego, mówił o tym, jak giętki język może w niektórych przypadkach precyzyjnie powiedzieć wszystko, co pomyśli głowa. On był tego przykładem. Miał wyjątkowo barwne życie i barwną twórczość. Został nazwany nieprzyzwoitym romantykiem i myślę, że to jest właściwe określenie. Nie miał żadnego formalnego wykształcenia, co się rzadko zdarza, nie chodził do żadnych szkół publicznych. Nie pochodził z bardzo bogatej rodziny, ale z dostatniej, więc uczony był w domu. Ale rzeczywiście zapomina się dzisiaj o tym - nie chcę iść w ślady niektórych przedmówców, bo nikt z nas nie będzie recytował jego utworów tak dobrze, jak kilkadziesiąt minut temu aktorzy Teatru Polskiego - że miał barwne życie, bo przecież zaciągnął się do armii. Był nie tylko wolnomularzem, ale też ułanem, służył w armii Księstwa Warszawskiego i w armii napoleońskiej, przeszedł cały szlak kampanii moskiewskiej. Był jednym z pierwszych Polaków, którzy zostali odznaczeni Legią Honorową. Napisał zresztą bardzo ciekawe wspomnienia ˝Trzy po trzy˝ z tej kampanii. Miał taki okres, że się ustatkował. Mówi się często, że ten nie zna życia, kto nie służył w marynarce, inni mówią: ten nie zna życia, kto nie był w Paryżu, zwłaszcza w pewnym swawolnym okresie. Fredro spędził dużo czasu we Francji i nawet nabawił się dość popularnej wtedy francuskiej choroby, ale przecież nie dlatego przeszedł do historii. Był też okres, gdy jego twórczość wykpiwano, krytykowano, przez 18 lat pisał do szuflady. Natomiast to, co dla nas jest istotne, to oczywiście jego twórczość, która pod wieloma względami pozostaje aktualna. Zacytuję tylko jedno z jego sformułowań. ˝Na świecie - pisał Fredro, dobrze, że nie pisał: w Sejmie - jest jak na jarmarku: lepiej się ten sprzeda, co się przecenia, jak ten, co się nie docenia˝. Jakże to pozostaje aktualne. Mówiłem, że jest uważany... Są jakby dwa światy twórczości Fredry, ten, który znamy - lektury szkolne, wybitne sztuki, wszyscy je znamy: ˝Zemsta˝, ˝Śluby panieńskie˝, ˝Dożywocie˝, ˝Pan Jowialski˝ itd., i ten nie do końca zbadany albo nie do końca potwierdzony, nie tak słynny - trzynasta księga ˝Pana Tadeusza˝ opisująca noc poślubną w Soplicowie i wiele innych. W każdym razie tylko tak się przechodzi do historii. Chciałbym w imieniu Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy Demokratycznej przyłączyć się do tych wszystkich wypowiedzi o trafności wyboru tej rocznicy i opowiedzieć się za przyjęciem tego projektu uchwały przez aklamację. Na zakończenie chciałbym przypomnieć słowa - pan poseł Fedorowicz cytował inne tego samego autora - Stanisława Koźmiana: Fredro uratował Polskę od melancholii. Polska jest państwem romantycznym i melancholii było i jest dużo. On ją uratował w tamtym okresie. Powstaje pytanie, kto obecnie uratuje Polskę od melancholii. Dziękuję. (Oklaski)