Mówca: Łukasz Gibała
Data: 2013-07-11 (Sejm RP, kadencja 7)

Szanowny Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Istotą tego projektu i jednocześnie najważniejszą i najbardziej kontrowersyjną zmianą, i na tym się skupię, jest wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności za podatek VAT w przypadku niektórych transakcji handlowych. Rząd uważa, że ponieważ w przypadku handlu stalą, złomem, paliwami dochodzi do licznych nadużyć polegających na niepłaceniu podatku VAT czy na wyłudzaniu podatku VAT, należy wyposażyć aparat skarbowy w nowe uprawnienia i nowe kompetencje, ażeby tym wyłudzeniom zapobiec. Co do tego, że rzeczywiście mamy do czynienia z licznymi patologiami i z licznymi oszustwami, w szczególności w przypadku handlu tymi towarami, pełna zgoda, Ruch Palikota się zgadza. Natomiast pozostaje pytanie, czy te narzędzia, które proponuje rząd, są rzeczywiście adekwatne. Rozpocznę od tego, że założenia opublikowane przez ministerstwo jeszcze w marcu wzbudziły szereg poważnych zastrzeżeń i kontrowersji ze strony praktycznie wszystkich organizacji zrzeszających przedsiębiorców. Również Ruch Palikota protestował przeciwko tym założeniom. W kwietniu na konferencji prasowej stwierdziłem w imieniu Ruchu Palikota, że proponowane rozwiązanie jest nieracjonalne, niesprawiedliwe i groźne. Muszę przyznać, że ministerstwo zmodyfikowało te założenia i wprowadziło szereg rozwiązań, które należy rzeczywiście pochwalić. Mamy m.in. explicite zapis, że solidarna odpowiedzialność za VAT nie obowiązywałaby w przypadku zakupu paliwa na stacjach benzynowych, że obowiązywałaby tylko i wyłącznie w przypadku obrotu towarami przekraczającego 50 tys. zł, że byłaby wreszcie specjalna lista przedsiębiorstw, w przypadku których nabywca byłby bezpieczny, bo wiedziałby, że ta lista opublikowana na stronie Ministerstwa Finansów to lista podmiotów, w przypadku których nie obowiązuje ta solidarna odpowiedzialność. Tak więc te wszystkie zmiany oceniamy pozytywnie, niemniej ciągle uważamy, że ten projekt jest zły, nie jest już tak zły, jak był na początku, w momencie, kiedy konstruowano założenia, ale ciągle jeszcze jest to projekt zły. Dlatego też nasza konkluzja jest taka, że pod koniec swojego wystąpienia w imieniu Ruchu Palikota złożę wniosek o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu. Uważamy, że generalnie ten mechanizm solidarnej odpowiedzialności jest absolutnie nie do zaakceptowania z trzech powodów. Otóż, po pierwsze, jest to mechanizm skrajnie nieracjonalny. Przedsiębiorcy w Polsce, tak jak i w każdym innym kraju, powinni skupić się tylko i wyłącznie na tym, ażeby maksymalizować zyski, ażeby przyczyniać się do rozwoju gospodarczego kraju poprzez zatrudnianie nowych osób i poprzez maksymalizowanie zysków. Nie można na nich przerzucać ciężaru odpowiedzialności za walkę z oszustami. Nie może być tak, że przedsiębiorca, który powinien dążyć do tego, ażeby kupić potrzebne mu towary po jak najniższej cenie, będzie musiał zastanawiać się, czy to, że dane paliwo kosztuje trochę mniej niż u innych kontrahentów, jest wynikiem tego, że ten sprzedawca, który mu złożył tak dobrą ofertę, jest oszustem, czy też jest wynikiem tego, że ma lepszy model biznesowy i niższe koszty. To jest niestety absurdalne. Przedsiębiorca w przeciwieństwie do urzędu skarbowego nie ma możliwości, żeby skontrolować swojego kontrahenta. To urząd skarbowy ma takie możliwości. Urząd skarbowy może sprawdzić papiery tego kontrahenta, może go w pewnych sytuacjach inwigilować. Przedsiębiorca tego nie może robić, więc nie możemy obciążać go odpowiedzialnością za to. To po pierwsze. Po drugie, ten mechanizm jest niesprawiedliwy, ponieważ nie mamy żadnej gwarancji, że urzędnicy skarbowi na podstawie tak subiektywnych, ocennych i nieostrych pojęć jak te zawarte w tej ustawie będą zawsze dokonywali właściwych rozstrzygnięć. Proszę sobie wyobrazić taką sytuację. Przedsiębiorca kupuje jakiś towar za 95 tys. zł zamiast za 100 tys. zł. Załóżmy, że 100 tys. zł to jest średnia cena rynkowa. I teraz do obowiązków urzędnika skarbówki będzie należała ocena, czy te 5 tys. zł upustu wynikało z czynników ekonomicznych, czy z czynników pozaekonomicznych. Mało tego, urzędnik skarbówki będzie musiał ocenić, czy ten kupujący był w takiej sytuacji, że mógł przypuszczać, iż niższa cena sprzedawanego towaru jest wynikiem oszustwa, a nie wynikiem lepszego modelu biznesowego tego sprzedającego. Czy rzeczywiście państwo uważacie, że urzędnik skarbówki zawsze będzie w stanie skutecznie ocenić, czy podmiot, który kupuje dany towar, mógł przypuszczać, że kupuje od oszusta? Oczywiście że nie będzie w stanie. W związku z tym jestem przekonany, że po wejściu w życie tej ustawy wielu uczciwych przedsiębiorców będzie miało obowiązek niesłusznie zapłacić VAT. Mało tego, potem to oni przed sądem będą musieli się bronić, bo to na nich będzie spoczywał ciężar dowodowy wykazania, że jednak nie wiedzieli, iż podmiot, z którym handlują, jest rzeczywiście oszustem. Wreszcie trzeci i ostatni argument to jest danie zbyt dużej, arbitralnej władzy w ręce urzędników skarbówki. Nie może być tak, że ci urzędnicy będą mogli gnębić przedsiębiorców, wydając niesłuszne decyzje, i tak naprawdę będą bezkarni. (Dzwonek) Proszę, panie marszałku, jeszcze o 30 sekund.