Mówca: Ewa Kozanecka
Data: 2017-11-24 (Sejm RP, kadencja 8)

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Szanowni Państwo z Głównego Inspektoratu Pracy! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko połączonych komisji: Komisji do Spraw Kontroli Państwowej oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny wobec przedstawionego przez głównego inspektora pracy sprawozdania z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 r., druk nr 1703, wraz ze stanowiskiem Rady Ochrony Pracy w sprawie działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 r., druku sejmowy nr 1918. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! 4 lipca 2017 r. marszałek Sejmu skierował powyższe sprawozdanie celem rozpatrzenia do Komisji do Spraw Kontroli Państwowej oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, które przyjęły sprawozdanie podczas posiedzenia w dniu 12 października 2017 r., druk nr 1703. Komisje po wysłuchaniu sprawozdania z działalności Państwowej Inspekcji Pracy za 2016 r., które przedstawił główny inspektor pracy, podkreślają, że jest to dokument, który stanowi kompleksową informację o efektach ubiegłorocznych działań kontrolnych, nadzorczych i prewencyjnych urzędu. Jednocześnie stanowi źródło wiedzy o stanie praworządności w stosunkach pracy i powinien stanowić punkt wyjścia przy formułowaniu wniosków szczególnie istotnych dla dalszej poprawy stanu praworządności w tym zakresie. To także ważny dokument o znaczeniu społecznym. Wnikliwa analiza wyników kontroli wskazuje na złożoność i różnorodność problemów występujących dziś na rynku pracy, którym inspektorzy pracy przeciwdziałają w ramach posiadanych instrumentów i możliwości prawnych. Posłowie podkreślają, że inspekcja pracy realizuje skutecznie swoją misję, a efekty jej ubiegłorocznej działalności przyniosły pozytywne skutki społeczne w postaci zwiększenia poziomu bezpieczeństwa pracy i praworządności w kontrolowanych zakładach. Zrealizowane zostały zadania kontrolno-nadzorcze wyznaczone na 2016 r. Nie sposób nie zauważyć korzystnych zmian podążających za oczekiwaniami społecznymi, jakie zaszły w działalności Państwowej Inspekcji Pracy w ostatnim okresie. Zmiany te są również bardzo widoczne na poziomie okręgowych inspektoratów pracy. Dobrym przykładem jest chociażby Okręgowy Inspektorat Pracy w Bydgoszczy, w którym pozytywne zmiany są wyraźnie dostrzegalne. Przede wszystkim są to zmiany związane z wypełnianiem obowiązków inspektoratu, jak i również kadrowe. Ze sprawozdania wynika, że inspekcja rozszerzyła współpracę z pracodawcami, stawiając na pracę u podstaw, tzn. w zakładzie pracy, w bezpośrednim kontakcie z małymi i średnimi przedsiębiorcami. Wdrożony w ubiegłym roku program ˝Pierwsza kontrola˝ zbiera uzasadnione pozytywne recenzje, także w środowisku przedsiębiorców. Przynosi konkretne rezultaty, wprowadzając przy pomocy inspektorów pracy standardy zgodne z prawem. Dzięki niemu w objętych strategią ˝Pierwszej kontroli˝ firmach poprawiły się bezpieczeństwo pracy i poziom przestrzegania praw pracowniczych. Z uznaniem należy także odnotować stworzenie Centrum Poradnictwa Państwowej Inspekcji Pracy w Głównym Inspektoracie Pracy. Sytuacja na rynku pracy sprawia, że Państwowa Inspekcja Pracy musi koncentrować swoją aktywność na działalności kontrolno-nadzorczej, wspierając się przy tym prewencją i edukacją. Sprawozdanie potwierdza, że wciąż są obszary w stosunkach pracy, gdzie dochodzi do licznych naruszeń prawa pracy. Dużym wyzwaniem dla inspekcji była w ubiegłym roku, i pozostanie, kontrola legalności zatrudnienia, o czym mówił główny inspektor pracy. Sprawozdanie informuje również o działaniach inspekcji i o efektach dotyczących agencji zatrudnienia. Niepokojące jest to, że w przypadku ponad 60% skontrolowanych agencji świadczących usługi w tym zakresie oraz usługi pośrednictwa pracy odnotowano liczne naruszenia prawa. Ten rok przyniósł zmiany w przepisach dotyczących zatrudnienia pracowników tymczasowych, w tym nowe zadania dla inspektorów pracy mające na celu eliminację stwierdzonych nieprawidłowości. O tym, jak odpowiadające wymogom dzisiejszego rynku pracy przepisy mogą poprawić sytuację pracowników, świadczą chociażby dane dotyczące ograniczenia liczby przypadków zatrudnienia pracowników na podstawie umów o pracę na czas określony. Pozytywny skutek przyniosło wprowadzenie przepisów zobowiązujących pracodawcę do potwierdzenia pracownikowi warunków pracy i zatrudnienia na piśmie przed dopuszczeniem go do pracy. Ponadto nadal wiele osób świadczących pracę jest zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, mimo że swoje obowiązki wykonują w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. W przypadku ujawnienia nieprawidłowości inspektorzy pracy kierują wystąpienia do pracodawców lub powództwa sądowe o ustalenie stosunku pracy. Uważam, że wprowadzenie przepisów pozwalających inspektorom pracy w sytuacjach oczywistych nakazać zawarcie umowy o pracę w miejsce umowy zlecenia ograniczyłoby skalę nadużyć i znacznie zwiększyło efektywność inspekcji. Inspektorzy pracy skutecznie korzystają z uprawnień pozwalających na egzekwowanie na rzecz pracowników należnych im wynagrodzeń. Jak wynika ze sprawozdania, w 2016 r. inspektorzy pracy wyeliminowali również bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia u ponad 70 tys. pracowników. Inspektorzy pracy zrealizowali w pełni przyjęty na 2016 r. program działania. W sferze szczególnych zainteresowań inspektorów pracy znalazły się przedsiębiorstwa świadczące usługi górnicze, podziemne zakłady górnicze, zakłady usług leśnych, zakłady pracy chronionej, zakłady aktywności zawodowej oraz firmy zatrudniające osoby niepełnosprawne. Zrealizowano liczne programy informacyjno-prewencyjne adresowane do pracodawców, pracowników, a nawet uczniów. Działalność Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 r. oceniam pozytywnie. Przy tej okazji chciałabym podziękować wszystkim inspektorom pracy, jak również okręgowym inspektorom pracy, głównemu inspektorowi pracy za rzetelną pracę, której efekty przekładają się na skuteczną ochronę praw pracowniczych i ich bezpieczną pracę. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym miejscu chciałabym także podziękować śp. Romanowi Giedrojciowi, którego pożegnaliśmy kilka miesięcy temu. Jego zaangażowanie w reformowanie inspekcji pracy stało się istotnym impulsem zmian w zakresie szeroko rozumianej kontroli warunków pracy. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisje: do Spraw Kontroli Państwowej oraz Polityki Społecznej i Rodziny po rozpatrzeniu sprawozdania z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 r. wraz ze stanowiskiem Rady Ochrony Pracy, które miało miejsce na posiedzeniu w dniu 12 października 2017 r., wnoszą o to, aby Wysoki Sejm przyjął sprawozdanie z druku nr 1703. Dziękuję bardzo.