Mówca: Marcin Skonieczka
Data: 2025-08-04 (Sejm RP, kadencja 10)

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Polska 2050 dotyczące przedmiotowego projektu ustawy. Jak się Wysoka Izba domyśla, będzie to pozytywna opinia, ponieważ jesteśmy jednocześnie jako klub wnioskodawcą tej ustawy. Jej założenia są oczywiste. Przede wszystkim ta ustawa powstała po to, aby wzmocnić rolę sołectw, zaktywizować młodzież, uprościć procedury i zapewnić lokalnym wspólnotom większą sprawczość. Takie były założenia tej ustawy. Ten projekt swoim zakresem obejmuje 41 tys. sołectw oraz setki jednostek pomocniczych w miastach. To bardzo ważne. Bardzo często mówię o sołectwach, ale to też w większości dotyczy jednostek pomocniczych w miastach. Jak już mówiłem wcześniej, ta ustawa daje więcej władzy Polkom i Polakom na najniższym szczeblu organizacyjnym, bo tam powstają problemy. Chcemy, żeby problemy były rozwiązywane jak najbliżej mieszkańców: w sołectwach, na osiedlach. Jak też już wspomniano, jest to realizacja konstytucyjnej zasady pomocniczości. Co dokładnie zakłada ta ustawa, co w niej zostało po poprawkach, o których mówiłem w sprawozdaniu? Po pierwsze, bardzo ważna zmiana: dajemy podstawę prawną do powoływania młodzieżowych rad jednostek pomocniczych. Co ciekawe, do tej pory w Polsce takiej podstawy prawnej nie było, chociaż takie młodzieżowe rady w jednostkach pomocniczych powstawały. Nie było dotyczących ich uregulowań, więc to naprawiamy. Liczymy też na to, że zachęci to młodzież do większego zaangażowania w sprawy sołectwa. W ten sposób młodzi ludzie będą się uczyli demokracji i być może później zasiądą w radach sołeckich lub zostaną sołtysami bądź jako osoby dorosłe będą pełnili swoje funkcje w radach jednostek pomocniczych. Taki jest cel tego przepisu. Kolejna zmiana zaproponowana w projekcie ustawy dotyczy uproszczenia procedury uchwalania funduszu sołeckiego. Do tej pory trzeba było poprawiać cały wniosek, obecnie chcemy, aby można było poprawić tylko zapisy dotyczące przedsięwzięcia, które budzi wątpliwości wójta lub rady gminy. Zmieniamy przebieg tej procedury tak, aby wójt mógł już na początku odrzucić przedsięwzięcie lub wniosek, który jest niezgodny np. ze strategią gminy. Dotychczas mogła to zakwestionować dopiero rada gminy przy uchwalaniu budżetu, co rodziło wiele problemów, i gminy to obchodziły. Jeżeli te przepisy zostaną przyjęte, wójt już na wstępnym etapie będzie mógł zasygnalizować problem, odrzucić wniosek lub przedsięwzięcie i sołectwo będzie mogło taki wniosek poprawić. W przedłożonym projekcie ustawy wprowadzamy też rozwiązania poprawiające współpracę z władzami gmin. Przewodniczący rady gminy będzie zobowiązany do informowania sołtysów lub przewodniczących innych jednostek o posiedzeniach komisji. Do tej pory przekazywane były tylko informacje o sesjach rady gminy, ale dobrze wiemy, że większość decyzji zapada na posiedzeniach komisji, więc chcemy, żeby sołtysi i inni przewodniczący o tych posiedzeniach wiedzieli. Kolejna ważna sprawa dotyczy możliwości powoływania konwentu sołtysów czy też przewodniczących organów jednostek organizacyjnych. Wiem, że w Polsce takie konwenty w niektórych gminach funkcjonują, ale brakowało do tego podstawy prawnej. My to naprawiamy. Następna bardzo istotna kwestia to kwestia organizacyjna. Stwarzamy możliwość upoważnienia sołtysa przez wójta, burmistrza do zawierania np. umów najmu czy do gospodarowania mieniem. Na terenach wiejskich jest to bardzo potrzebne. Sołtys powinien móc podpisać umowę w imieniu gminy, np. na najem świetlicy wiejskiej. To ułatwi życie i sołtysowi, i mieszkańcom, a także umożliwi odciążenie urzędów gmin. Tak jak mówiłem w odniesieniu do sprawozdania komisji, pierwotnie chcieliśmy, żeby fundusz był obowiązkowy, chcieliśmy również zwiększyć poziom refundacji o 10 punktów procentowych. Natomiast ze względu na opinię rządu wycofaliśmy się z tego postulatu. Dzisiaj na posiedzeniu komisji odrzucone zostały nasze pomysły dotyczące tego, aby diety i ubezpieczenia były obowiązkowe dla wszystkich sołtysów. Prezydium klubu podjęło decyzję o złożeniu stosownych poprawek w drugim czytaniu. Odrzucony został również pomysł dotyczący utworzenia funduszu osiedlowego. Chcemy złożyć poprawkę w tym zakresie, z tą jednak zmianą, że fundusz osiedlowy mógłby być wydzielany w gminach, które uchwaliły fundusz sołecki. Poprawki te złożę za chwilę na ręce pani marszałek. Uważamy, że nie ma potrzeby zwoływania posiedzenia komisji, ponieważ de facto te poprawki były już rozpatrywane. Tak więc składam wniosek o przejście od razu do trzeciego czytania. (Dzwonek) Dziękuję bardzo. (Oklaski)