Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
پنج تَخت مهم ترین مراکز قدرت معنوی و دنیوی در آیین سیک هستند که نقش محوری در هدایت دینی و تصمیم گیری جامعه دارند. کلمهٔ «تخت» از زبان فارسی گفته شده و به معنی تختگاه و مسند قدرت است، و این پنج گردواره به عنوان نمادهای حکومت معنوی و اجتماعی سیک ها شناخته شده اند . قدیمی ترین و مهم ترین این تخت ها اکل تخت در امریتسار است؛ جایی که در سال ۱۶۰۹ توسط گورو هرگوبیند بنیان نهاده شد. این محل، روبروی معبد طلایی قرار دارد و مرکز تصمیم گیری های سیاسی و نظامی قوم خالصه به شمار می رود. اینجا محلی بود که جلسات بزرگ (سربت خالصه) برگزار و فرمان هایی دربارهٔ جنگ و صلح صادر می شدند . «تخت سری کشگره صاحب» در آناندپور صاحب دومین تخت است که در سال ۱۶۹۹ توسط گورو گوبیند سینگ بنیان گذاشته شد. اینجا زادگاه خالصه (جامعه مقدسان)، با پنج پیرو محبوب نخستین است، و مراسم ویساکھی که تولد خالصه را گرامی می دارد، هر سال در این محل برگزار می شود . «تخت سری دمدمه صاحب» در تالواندی سابو، پنجاب، مکان گردهم آمدن گورو گوبیند سینگ در سال ۱۷۰۵ بود، در اینجا نسخهٔ نهایی گورو گرانت صاحب (کتاب مقدس سیک) تدوین شد. این تخت در ۱۸ نوامبر ۱۹۶۶ به عنوان رکن پن
جم رسمی پیشوایان سیک شناخته شد . «تخت سری پتنه صاحب» در پتنه، بیهار، محل تولد گورو گوبیند سینگ در سال ۱۶۶۶ است. این تخت علاوه بر معنا و سابقه معنوی، نمادی از پیوند اجتماعی-دینی در خارج از پنجاب نیز محسوب می شود . در نهایت «تخت سری حضور صاحب» در ناندِد، ماهاراشترا، روی کرانهٔ رود گووداوری ساخته شده و محل وداع گورو گوبیند سینگ در سال ۱۷۰۸ است. این تخت در دههٔ ۱۸۳۰ توسط مهاراجه رانجیت سینگ بنا شد و معماری خاصی دارد که ترکیبی از سبک های راجپوت و سیک است . جمعاً، این پنج تخت به صورت یکپارچه، قدرت دینی و حکومتی سیک ها را نمایندگی می کنند؛ جایی برای صدور حکم، حفظ وحدت، صدور حکم نامه و تعیین سیاست های اجتماعی و مذهبی، جشن های بزرگ مانند ویساکهی و گورپوراب، و نیز حفظ میراث تاریخی و معنوی گوروها.
تخت حضور صاحب، که رسماً با نام «تخت ساچ خند سری حضور اَبچال نگر صاحب» شناخته می شود، یکی از پنج تخت مهم در آیین سیک است، و به معنای «در محضر استاد» است. این گوردوارا بین سال های ۱۸۳۲ تا ۱۸۳۷ توسط مهاراجه رانجیت سینگ در ناحیه ناندِد ایالت ماهاراشترا، در کنار رود گوداوری ساخته شد، و به عنوان معبدی مقدس برای یادبود آخرین لحظات زندگی گورو گوبیند سینگ که در سال ۱۷۰۸ در همین مکان به «جوتی جوت» (اتحاد با نور الهی) رسید، قرار گرفته است. در قلب این مجموعه، بنایی به نام ساچ خند قرار دارد که معبد اصلی و محل نصب گورو گرانت صاحب است. در اتاق درونی دیگری با نام انگیتا صاحب، محل خاک سپاری معنوی گورو گوبیند قرار دارد و آیین ها و مراسم مذهبی ویژه ای فقط توسط یکی از جتهادارهای منصوب شده انجام می شود، زیرا ورود عموم به آن قسمت مجاز نیست. تاریخچه این تخت با حادثه ای مهم گره خورده است: در سال ۱۷۰۸، گورو گوبیند سینگ در ناندِد مورد حمله قرار گرفت، خود قاتل یکی از مهاجمان شد و پس از چند روز بندگی کامل تری کرد و جان سپرد. پیش از مرگش، به پیروانش دستور داد که گورو گرانت صاحب را به عنوان گورو جاودانه بپذیرند و ناندِد را «ابچال نگر» (شه
ر پایدار) نام نهاد، نشانه ای از ابدی بودن روح و فرمان گورو.
تات خالِصه (Tat Khalsa؛ به پنجابی: ਤੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ)، همچنین با نام پورخیه های اَکَل در سده هجدهم شناخته می شده، فرقه ای از سیک ها بود که پس از درگذشت گورو گوبیند سینگ در سال ۱۷۰۸ و به رهبری همسر او ماتا سونداری پدید آمد. این گروه با نوآوری های دینی بنده سینگ بهادر و پیروانش مخالف بود، چرا که این نوآوری ها—مانند تغییر لباس سنتی خالصه به رنگ قرمز، درخواست گیاه خواری برای پیروان، جایگزینی شعار سنتی «واهه گورو جی کا خالصه، واهه گورو جی کی فتح» (خالصه از آنِ واهه گورو است، پیروزی از آنِ واهه گورو است) با شعار جدید «فتح درشن، فتح دَرَم» (پیروزی بر بینش، پیروزی بر دین)، و پذیرش پرستش بنده سینگ به عنوان گورو—را نقض اعتقادات خالصه تلقی می کردند، به ویژه پس از اشارهٔ وغو شاعر مقدس سیک به دفتر آسمانی خود، «گورو منیئو گرانت»، پیش از وفاتش. این اختلاف نظر سبب شد بسیاری از بزرگان خالصه، مانند بینود سینگ، پسرش کاهن سینگ، و بخش قابل توجهی از پیروان، از گروه بنده سینگ جدا شده و گروه وفادار به گورو گوبیند سینگ را با نام «تات خالصه» تشکیل دهند—واژه ای که معنای اصلی آن به ترتیب «آماده»، «خالص»، یا «واقعی» است. طرفداران نوآوری دینی به
«سیک های باندایی» یا «باندایی خالصه» شناخته شدند. این جدایی حتی پس از شکنجه و اعدام بنده سینگ در سال ۱۷۱۶ باقی ماند. با ترور امپراتور موقر (فرخ سیَر) در ۱۷۱۹، به موقت کاهش آزار و اذیت سیک ها در آمریتسار انجامید. گروه باندایی نیمی از درآمد قربانی های دربار صاحب را طلب می کرد، اما از سوی تات خالصه رد شد. در واکنش، ماتا سونداری در دهلی، «بهای مانی سینگ» و شش تن از سیک ها را مأمور مدیریت درآمد دربار کرد تا وجوه آن صرف لنگر شود. در سال ۱۷۲۱ پس از مذاکره و برگزاری مسابقهٔ کشتی میان نمایندگان دو گروه (میری سینگ برای تات خالصه و سنگات سینگ برای باندایی ها)، گروه باندایی عملاً منحل شد و پیروانش به سمت خالصه وفادار پیوستند. در اواخر سده نوزدهم، نام «تات خالصه» توسط جناح اصلی سینگ سبهه در لاهور (تأسیس شده در ۱۸۷۹) نیز به کار رفت تا بر دیدگاهی تأکید کند که سیک ها باید در دفاع از دین و آیین خود فعال، متعهد و پویا باشند، نه بی اثر و منفعل. در دهه ۱۹۸۰، آواتار سینگ برهما گروه مسلحی به نام «تات خالصهa» در چارچوب جنبش نظام طلبانه خالصه تأسیس کرد، که نشان دهندهٔ احیای نمادگرایانهٔ نام این گروه برای اهداف سیاسی-نظامی بود.
بنیک خالقاتیان (؛ ؛ زادهٔ ۱۱ فوریه ۲۰۰۰) تیرانداز مرد در رشته اهل ارمنستان است. وی در بازی های اروپایی ۲۰۲۰ در رشته تپانچه بادی ۱۰ متر به رقابت پرداخت.
اَبوالْفَرجْ اِبنِ طَیب مترجم، پزشک و فیلسوف مسیحی نسطوری بود. از زندگی و تحصیلات او اطلاع کمی در دست است. ابن العدیم او را اهل انطاکیه می داند و منابع متأخرتر به او نسبت «عراقی» داده اند. ابوالفرج در زمان پادشاهی عضدالدوله دیلمی، سال ها در بیمارستان عضدی به تدریس و معالجه اشتغال داشت. از شاگردان ابن خمار بود و از ابن زرعه و دیگر استادان عراق آموخته بود. در فلسفه بیشتر پیرو ارسطو بود گرچه تحت تأثیر فلسفه نوافلاطونی هم بود و در طب اغلب از جالینوس و بقراط بهره می برد. تعدادی از شاگردانش به فلاسفه و طبیبان سرشناسی بدل شدند و از معروف ترین آنان ابن بطلان است. ابن سینا آثار او در طب را می ستود ولی آموزه های فلسفی او را نقد می کرد. بیهقی نقدهای ابن سینا از ابن طیب را در اثر حس رقابت می دانست. ابوالفرج بن طیب به آیین مسیحیت پای بند بود و در میان روحانیان نسطوری جایگاه داشت و آثار فراوانی در باب فلسفه و فقه مسیحی نوشته است؛ از جمله تفسیری به نام "فردوس النصرانیه" که او بر "کتاب مقدس" نوشت. وی همچنین آثار فراوانی را از زبان سریانی به عربی ترجمه کرد. نام و نسب. ابوالفرج عبدالله بن طیب که اختصاراً به او «ابن الطیب» نیز
گفته اند، با نام های گوناگون دیگری نیز در تاریخ ثبت شده است؛ از جمله «عبدالله بن علی بن ابی عیسی الشمّاس العبادی» در زبان لاتین قرون وسطایی نیز اسم او را به صورت «Abulpharagius Abdalla Benattibus» (ابوالفرجیوس عبدالله بن اطیبوس) می نوشتند. پدرو گالگو نیز در سدهٔ سیزدهم میلادی نام او را به شکل «Abenfarag» درج کرده است. در کتاب ابن العدیم، محل تولد ابوالفرج شهر انطاکیه ثبت شده است ولی او از هیچ منبعی برای این ادعا نام نبرده است. نسبت او العراقی یا الاراکی نوشته شده است. برخی از منابع با توجه به این نسبت، محل تولد ابوالفرج را عراق فرض کرده اند. ولی این انتساب در هیچ یک از منابع قرون میانه نیامده است. منبع شناسی. از زندگی و تحصیلات ابوالفرج عبدالله بن طیب اطلاع مختصری در دست است. مهم ترین منبع شناخت ما از ابوالفرج، فرهنگ زندگی نامه ای به نام "عیون الأنباء فی طبقات الأطباء" است که ابن ابی اصیبعه در نیمهٔ سدهٔ هفتم هجری تألیف کرد. استادان و شاگردان. ابن ابی اصیبعه در گزارشی ابن خمار را به عنوان استاد او یاد کرده است و ابوالفرج فلسفه و طب را از ابن خمار آموخته است. اما بنا بر آثارش، به نظر می رسد که وی بیشتر در دیره
ا و مدارس نسطوری عراق به تحصیل علوم و به خصوص فلسفه پرداخته باشد. از این رو، منابع متأخر از ابن زرعه به عنوان استاد او نام می برند. در زمان حکومت عضدالدوله دیلمی (ح. ۹۷۸–۹۸۳)، ابوالفرج مدت ها در "بیمارستان" عضدی بغداد مشغول تدریس طبابت و معالجهٔ بیماران بود و شاگردانی همچون ابن بطلان، علی بن عیسی کحال، ابوالحسین بصری و ابن اثردی داشت که خود دانشمندانی برجسته شدند. شهرت ابوالفرج بدانجا رسید که از سرزمین های دیگر برای آموختن دانش نزد او می شتافتند. امور علمی. آن گونه که شاگرد ابوالفرج (ابن بطلان) می نویسد، او ۲۰ سال سرگرم شرح و بررسی رسالات "مابعد الطبیعهٔ" ارسطو بود. به روایت ابن ابی اصیبعه، ابن سینا که معاصر ابوالفرج بوده، او را در طب ستوده، ولی آثار فلسفی او را نکوهش کرده است. به نقل از بیهقی بوعلی سینا پس از مدتی ستایش از دانش ابوالفرج در طب، سرانجام با اشاره به برخی رسائل وی، او را در این فن کم مایه شمرده است. بیهقی اشاره دارد که شاید این نظر ابن سینا ناشی از رقابتش با ابوالفرج بوده باشد. " دائرة المعارف بزرگ اسلامی" نوشته است ابوالفرج به زبان های لاتین، یونانی، سریانی و عربی تسلط داشت. ولی "دانشنامه فلسفه
قرون وسطی" به تسلط ابوالفرج به عربی و سریانی بسنده کرده و احتمال می دهد او با یونانی هم آشنایی داشته بوده باشد. بیشتر تألیفات او شرحی بر کتاب های فلسفی، منطقی و طب از ارسطو، جالینوس و بقراط است. نشانه هایی وجود دارد که ابن طیب از فشار فکری دچار فروپاشی عصبی شده است. فلسفه. در فلسفه، ابن طیب ارسطویی بود، هرچند که به شدت تحت تأثیر نوافلاطونیانی مانند پورفیری، آمونیوس هرمیه، المپیودوروس کهتر، سیمپلیکوس کیلیکیه، جان فیلوپونوس و الیاس قرار داشت. او گاهی به عنوان آخرین حلقهٔ زنجیرهٔ سنت طویل مسیحی ارسطویی در بغداد پس از حنین بن اسحاق، اسحاق بن حنین، متی بن یونس و یحیی بن عدی در نظر گرفته می شود. فیلسوفان مسلمان ابن سینا و ابن رشد و فیلسوف یهودی ابن میمون همگی با فلسفه او آشنا بودند. او بر کل "ارغنون" ارسطو شرح هایی نوشت، اما تنها شرح کامل آن بر "مقولات" باقی مانده و تنها چکیده ای از شرح بر "آنالوطیقای اول" باقی مانده است. او همچنین شرحی بر "ایساغوجی" پورفیری نوشت که خود مقدمه ای بر "مقولات" بود. روی هم رفته، به نظر می رسد این پروژه ارسطویی به عنوان یک برنامه درسی برای آموزش منطق طراحی شده است. شرح های او چندان بدی
ع نیستند. از نظر ساختار و محتوا، آن ها بسیار نزدیک به شرح های المپیودوروس هستند و از آن پیروی می کنند. ابن طیب از الگوهای خود نظام مندتر است و تلاش می کند تا یک سیستم ارسطویی را منحصراً از متون ارسطو برسازد. تفسیرهای او از ارسطو هرگز از مفسران دیگر گرفته نشده، بلکه همیشه منحصراً از متون ارسطویی گرفته شده است. تفسیر ابن طیب بر "ماورء الطبیعه" (متافیزیک)، که ابن بطلان به آن اشاره کرده است، از بین رفته است. یادداشت هایی از سخنرانی های او در مورد "فیزیک" ارسطو توسط البصری نگهداری می شد. اگرچه این یادداشت ها عمدتاً خلاصه ای از استدلال های ارسطو هستند، اما ابن طیب در این استدلال که حرکت اول محرک اول باید آفرینش از هیچ (خَلق) بوده باشد، با ارسطو تفاوت داشت. تفسیر ابن طیب بر "تاریخ حیوانات" تنها در یک ترجمه عبری باقی مانده است که در میان یهودیان اسپانیای قرون وسطی رایج بود. تنها چند سؤال از اثر اصلی به زبان عربی باقی مانده است. بدیهی است که این تفسیر بر ویرایش حنین بن اسحاق از متن ارسطو متکی بوده است. پدرو گایگو در "کتاب حیوانات" خود در قرن سیزدهم میلادی از این کتاب به عنوان منبع یاد کرده است. ابن طیب، کتاب "قوانین"
افلاطون را به اختصار و با عباراتی دیگر بیان کرد، اگرچه او از خلاصه های آثار افلاطون، چه آثار جالینوس و چه آثار فارابی، استفاده می کرد. سخنرانی ای در مورد اقتصاد ارسطویی به ابن طیب نسبت داده شده است. او همچنین چند رساله اخلاقی نوشت، از جمله شرحی بر ترجمه عربی "تابولا سبتیس" اثر ابن مسکویه. او همچنین کتاب شبه ارسطویی "در باب فضایل و رذایل" را از سریانی ترجمه کرد. طبابت. ابن طیب چندین رساله پزشکی، از جمله شرح هایی بر آثار بقراط و جالینوس، نوشت. او مجموعه ای به نام "ثمار" نوشت که شرحی بود بر مجموعهٔ شانزده جلدی "جوامع اسکندرانیین" که آثار جالینوس را در بر می گرفت و اساس برنامهٔ درسی مدرسهٔ طب اسکندریه را تشکیل می داد. همچنین "رساله فی القواء الطبیعه" شرحی از ابن طیب بر کتاب "در باب نیروهای طبیعی" اثر جالینوس است که بعداً ابن سینا یک «ردیه» بر آن نوشت و این دو اثر اغلب در کنار هم کتابت و نسخه برداری می شدند. امور مذهبی. ابوالفرج به آیین مسیحیت بسیار پای بند بود و از روحانیان نسطوری محسوب می شد. او در زمان دو پاتریارک، یوحنا بن نازوک (بطریق مدائن در ۱۰۱۲/۱۳–۱۰۲۰/۲۲)، و الیاس یکم (جاثلیق بغداد در ۱۰۲۸–۱۰۴۹) مقام کات
بِ جاثلیق داشت و مسئول شورایی بود که الیاس یکم انتخاب کرد و به عنوان منشی دومی، اثر دفاعی ایلیا نصیبینی را تأیید کرد. طبق گفتهٔ ابن عبری که در قرن سیزدهم میلادی کتاب خود را نوشته، ابوالفرج یک راهب بود، اما تطبیق رهبانیت با حرفهٔ او به عنوان پزشک دشوار است. تفسیر. ابن طیب «برجسته ترین مفسر کتاب مقدس به زبان عربی است» و «بزرگ ترین مجموعه های تفسیر مسیحی در ادبیات عربی» را پدیدآورده است. او تفسیر مختصری از کتاب مقدس به نام "فردوس النصرانیه" (بهشت مسیحی) نوشت و به شدت از منابع سریانی مانند "اسکولیون" تئودور بار کونی، "پرسش های منتخب" ایشوع بر نون و تفاسیر ایشوع داد مروی و موشه بار کفا در نگارش آن بهره برده است. این اثر به طور گسترده منتشر شد و کلیساهای قبطی و اتیوپی را با سنت تفسیری کلیسای شرق آشنا کرد. در اتیوپی، این اثر به زبان گعز و متعاقباً به زبان امهری ترجمه شد. این اثر بر تفاسیر امهری "آندمتا" بسیار تأثیرگذار بود. او علاوه بر "فردوس النصرانیه"، تفاسیر جداگانه ای بر مزامیر و اناجیل نوشت. برای مورد اول، او مزامیر را از "پشیتا" سریانی به عربی ترجمه کرد. او تفسیری بر رساله های پولس و رساله های عمومی آغاز کرد،
اما اکنون از بین رفته است. به نظر می رسد که این سه تفسیر جداگانه برای ادغام در "فردوس النصرانیه" خلاصه شده اند. اگرچه آثار تفسیری او طولانی ترین آثاری هستند که او در مورد موضوعات مذهبی نوشته است، اما هنوز تا حد زیادی ویرایش نشده و منتشر نشده اند. فقط تفسیر "پیدایش" در "فردوس النصرانیه" ویرایش انتقادی شده است. بخش آغازین مقدمه "فردوس النصرانیه" از بین رفته است. تفسیر ابن طیب به سنت های مکتب انطاکیه تعلق دارد و بر تفسیر تحت اللفظی، اخلاقی و تاریخی تأکید می کند. بر اساس مقدمهٔ تفسیر او بر انجیل ها، هدف او حفظ سنت تفسیری سریانی در زبان عربی بوده است. به نظر می رسد این انگیزه ای در تمام نوشته های تفسیری او بوده است. به همین دلیل، او بیش از یک مفسر اصیل، یک گردآورنده و تلفیق کننده بود. وقتی او به پدران یونانی مانند تئودور موپسوستیا و جان کریسوستوم تکیه می کند، به نظر می رسد که از تألیفات دیگر بهره می برد. الهیات و حقوق شرعی. ابن طیب بیش از دوازده رساله در الهیات نوشت. شاهکار الهیاتی او "مقالة فی الاصول الدینیة" بود. این اثر از بین رفته است و تنها شرحی از محتوای آن باقی مانده است. المؤتمن بن العسال نقل می کند که ابن
طیب یک الهیات نظام مند چهارده فصلی (احتمالاً ۱۴ «مقاله») و رساله ای در باب مسیح شناسی به نام "کتاب الاتحاد" نوشته است. ابن طیب با وجود حضورش در میان مسلمانان، هرگز در آثار کلامی خود از اسلام نام نمی برد. تأکید او بر وحدتِ تثلیث ممکن است به دلیل تمایل به دفاع در برابر اتهامات اسلامی مبنی بر سه خدایی (شِرک) باشد. او به الهیات سنتی کلیسای شرق پایبند بود و "ردیه ای بر کسانی که می گویند مریم مادر خداست" نوشت و عنوان تئوتوکوس را برای مریم، مادر عیسی، انکار کرد. او همچنین در "قول فی العلم و المعجزه" دفاعیه ای از عقل گرایی کلامی نوشت. او رساله ای در مورد قانون شرع کلیسای شرق، به نام "فقه نصرانیه" نوشت. این مجموعه به قوانین شوراهای نیقیه و خلقیدون، شوراهای کلیسای شرق که توسط پاتریارک تیموتی یکم جمع آوری شده بود و شوراهای بعدی تا زمان خودش استناد می کرد. او همچنین از مجموعهٔ حقوقی سریانی جبرئیل بصره مربوط به اواخر قرن نهم به طور گسترده استفاده کرد. این اثر به صورت موضوعی فهرست بندی شده بود. مباحث آن شامل نامزدی، ازدواج، قیمومیت، مالیات، بدهی، اسناد و ارث است. اهمیت این مباحث در این واقعیت نهفته بود که "اهل ذمه" مسیحی
مجاز به قضاوت در مورد این مسائل در بین خود بودند، اما اختلاف نظر می توانست منجر به طرح دعاوی در دادگاه های اسلامی شود. او همچنین "پاسخی کوتاه به پرسشی در مورد پایان ازدواج و طلاق" نوشت. احتمالاً ترجمه عربی "دیاتسارون" از اثر سریانی تاتیان توسط ابن طیب انجام شده است. درگذشت. در مورد تاریخ درگذشت ابوالفرج اختلاف نظر وجود دارد. آن گونه که جمال الدین قفطی در اوایل سدهٔ سیزدهم میلادی نوشته، او در حوالی سال های ۴۲۰ و ۴۳۵ هجری درگذشته که مطابق ژانویه ۱۰۲۹ تا ژوئیه ۱۰۴۴ میلادی است. ولی بنا بر گزارش ابن عبری، او در یکم "تشرین" سال ۱۳۵۵ سلوکی درگذشته است که مطابق با اکتبر ۱۰۴۳ میلادی است. در سدهٔ چهاردهم میلادی هم صلیبا بن یوحنا تاریخ درگذشت او را به سنهٔ ۴۳۴ هجری ثبت کرد که برابر با اوت ۱۰۴۲ تا ۱۰۴۳ میلادی است. بنا بر گزارش متأخر، ابوالفرج در دیر دُرتا در نزدیکی بغداد به خاک سپرده شد. پس از مرگ او، در شهر قاهره بین شاگردش ابن بطلان و علی بن رضوان بحثی درگرفت در مورد این که آیا یک دانشجوی پزشکی باید فقط از طریق کتاب ها بیاموزد یا از طریق استاد نیز؟ ابن بطلان در این بحث از نقش استاد خود دفاع کرد. فهرست آثار موجود. بیش ا
ز چهل اثر از ابن طیب امروزه شناخته شده هستند که تمامی این موارد شناسایی شده به زبان عربی است. سمیر خلیل سمیر خاطرنشان می کند که ابن طیب در تمام آثارش در هر ژانری، مقدمه یا پیشگفتار خود را همواره به شیوه ای مشابه مجموعه ای از پاسخ ها به هفت سؤال ضمنی ساختار می دهد: چه کسی آن را نوشته، برای چه کسی، برای چه هدفی و… بیش از ۱۰۰ کتاب و رساله به ابوالفرج نسبت داده اند که مهم ترین مواردی که امروز نسخه هایی از آن ها باقی مانده، عبارتند از:
چیچا () یک نوشیدنی تخمیری (الکلی) یا غیرتخمیری متعلق به آمریکای لاتین است که خاستگاه آن به مناطق کوه های آند و جنگل های آمازون بازمی گردد. در دوره های پیش از فتح پرو توسط اسپانیا و پس از آن، رایج ترین نوع چیچا آبجوی ذرت (چیچا د خرا) بوده که از گونه های مختلف نژاد بومی ذرت تهیه می شده است. با این حال، چیچا از طیف متنوعی از گیاهان زراعی و وحشی نیز تهیه می شود، از جمله: کینوآ ، سلمک رنگ پریده ، بادام زمینی، مانیوک (که با نام های یوکا یا کاساوا نیز شناخته می شود)، میوه نخل، برنج، سیب زمینی، اوکا و چانیار. چیچا انواع گوناگونی دارد که بسته به منطقه متفاوت است. در امپراتوری اینکا چیچا کاربردهای آیینی و مراسمی داشت.
ببر خالصه ()، که به طور رسمی با نام «ببر خالصه بین المللی» (Babbar Khalsa International یا BKI) شناخته می شود، یک سازمان شبه نظامی خالصه گرایانه است که هدف آن ایجاد یک کشور مستقل به نام «خالصتان» در منطقه پنجاب است. این گروه برای دستیابی به این هدف، دست به اقدامات مسلحانه، ترور و بمب گذاری زده است و از سوی چندین دولت به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می شود. افزون بر هند، این سازمان در آمریکای شمالی و اروپا نیز فعالیت دارد. Babbar تلفظ پنجابی از واژه ببر فارسی است. ببر خالصه در سال ۱۹۷۸ و در پی درگیری با فرقهٔ نیرنکاری های سیک شکل گرفت. این گروه در دههٔ ۱۹۸۰ در جریان شورش های پنجاب فعال بود و در ژوئن ۱۹۸۵ به شهرت بین المللی رسید، زمانی که ۳۲۹ غیرنظامی (که بیشترشان کانادایی بودند) را در پرواز شماره ۱۸۲ خطوط هوایی هند کشت—این حادثه مرگبارترین مورد قتل جمعی در تاریخ کانادا است. همچنین در همان روز، یک بمب گذاری نافرجام دیگر در فرودگاه ناریتا در ژاپن که هدف آن یک پرواز دیگر از ایر ایندیا بود، به این گروه نسبت داده شد. نفوذ این سازمان در دههٔ ۱۹۹۰ کاهش یافت، به ویژه پس از آنکه چندین تن از رهبران ارشد آن در درگیری با
پلیس هند کشته شدند. این سازمان به طور رسمی در ایالات متحده، کانادا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، ژاپن، مالزی و هند ممنوع و به عنوان گروهی تروریستی شناخته شده است.
داولت کولوو () یک شهرک در شهرستان ملئوزوفسکی استان باشقیرستان کشور روسیه است.
اسلام گولوو () یک شهرک در شهرستان ملئوزوفسکی استان باشقیرستان کشور روسیه است.
جنبش ببر اکالی () در سال ۱۹۲۱ از شاخه ای از سیک های «مسلح» منشعب شد که به دلیل مخالفت با روند مقاومت بدون خشونت در بازپس گیری حکومت خالصه در منطقه پنجاب از جنبش اصلی جنبش اکالی جدا شدند. این گروه بر آن بود تا به شیوه ای مسلحانه جایگاه سابق حکومت سیک در پنجاب، همانند دورهٔ پیش از امپراتوری سیک، را بازگردانند و همچنین به اصلاح سیستم گردواره و پایان دادن به نفوذ مَهَنت ها بپردازند که زیر استعمار بریتانیا تقویت شده بودند. جنبش اکالی در ابتدا به منظور صلح آمیز به دست گرفتن کنترل گردواره ها از مهانت های ارثی که به ثروت اندوزی متهم بودند شکل گرفت. اکالی ها پیمان عدم خشونت را رعایت می کردند؛ اما در اوایل ۱۹۲۱ در Tarn Taran Sahib و ننکانه صاحب، نیروهای حفاظتی مهانت ها به پیروان اکالی حمله کردند. این وقایع به تندروشدن برخی اعضا انجامید و آن ها هستهٔ اولیهٔ ببر اکالی را شکل دادند. یکی از نبردهای مهم این جنبش، نبرد بابلی بود. نام «ببر اکالی» ترکیبی از دو واژهٔ پنجابی است: «Babbar» به معنی ببر و «Akali» اشاره به نظم نظامی سیک ها—بویژه طبقهٔ نهنگ که تحت رهبری ضدیت گرای بریتانیا، Akali Phula Singh، شناخته می شدند. این یگان
نظامی ابتدا در سپتامبر ۱۹۲۰ به عنوان «Chakravarti Shaheedi Dal» (تیپ شهادت سلطنتی) شکل گرفت و بعدها به جنبش ببر اکالی تبدیل شد. تا سال ۱۹۲۲، اعضایش عملیات نظامی خود را آغاز کرده و به ترور افسران بریتانیایی، خبرچین ها، و مقام های حکومتی پرداختند. آن ها همچنین روزنامه ای غیرقانونی منتشر کردند که بهره کشی بریتانیا بر هند را افشا می کرد. این سازمان در آوریل ۱۹۲۳ توسط بریتانیا غیرقانونی اعلام شد. ببر اکالی با بهره گیری از نمادگرایی دینی و تأکید بر از دست رفتن اقتدار خالصه پس از جنگ های اول و دوم آنگلو-سیک، حمایت مردمی را به دست آورد. اعضایش اکثراً از متفقین جنگ جهانی اول که از دریافت وعده های زمین مأیوس شده بودند و اعضای سابق حزب غدار بودند، بودند. بسیاری از آن ها در درگیری مستقیم با پلیس کشته شدند و ۶۷ نفر دستگیر، که پنج نفر اعدام، یازده نفر به حبس ابد و سی و هفت نفر به احکام مختلف زندان محکوم شدند. گفته می شود که گروه «ببر خالصه» نیز در دهه ۱۹۸۰ با الهام از ببر اکالی تأسیس شد، هرچند در بستره ای متفاوت و با اهداف متفاوت سیاسی-نظامی.
مه دود شهر نیویورک در سال ۱۹۶۶، یک فاجعه زیست محیطی بود که هم زمان با تعطیلات آخر هفته روز شکرگزاری آن سال رخ داد. از ۲۳ تا ۲۶ نوامبر، مه دود سراسر شهر و مناطق اطراف آن را فرا گرفت و هوای شهر را با سطوح خطرناک چندین آلاینده سمی پر کرد. این سومین مه دود بزرگ در شهر نیویورک بود که پس از رویدادهای مشابه در سال های ۱۹۵۳ و ۱۹۶۳ اتفاق افتاد. در ۲۳ نوامبر، توده بزرگی از هوای راکد بر فراز ساحل شرقی آمریکا، باعث به دام افتادن آلاینده ها در هوای شهر نیویورک شد. به مدت سه روز، این شهر در سطح خطرناکی از گاز مونوکسید کربن، دی اکسید گوگرد، دود و مه غلیظ فرورفت. آلودگی هوا در منطقه کلان شهری نیویورک، از جمله بخش هایی از نیوجرسی و کنتیکت، گسترش یافت. تا ۲۵ نوامبر، مه دود به اندازه ای شدید شد که رهبران منطقه ای «هشدار مرحله اول» را اعلام کردند. در طول این هشدار، رهبران دولت های محلی و ایالتی از ساکنان و صنایع خواستند تا داوطلبانه اقداماتی را برای به حداقل رساندن انتشار گازهای گلخانه ای انجام دهند. مقامات بهداشتی به افرادی که بیماری تنفسی یا قلبی دارند توصیه کردند که در خانه بمانند. شهر، زباله سوزها را خاموش کرد و این امر مستل
زم حمل انبوه زباله به محل های دفن زباله بود. یک جبهه هوای سرد در ۲۶ نوامبر مه دود را پراکنده کرد و هشدار پایان یافت. در ماه های بعد، محققان پزشکی تأثیر مه دود بر سلامت را بررسی کردند. مقامات شهر در ابتدا مدعی بودند که مه دود باعث مرگ کسی نشده است، اما خیلی زود مشخص شد که مه دود به طور قابل توجهی به سلامت عمومی آسیب رسانده است. یک مطالعه منتشر شده در دسامبر ۱۹۶۶ تخمین زد که ۱۰٪ از جمعیت شهر از اثرات نامطلوب سلامتی مانند سوزش چشم، سرفه و مشکلات تنفسی رنج برده اند. یک تحلیل آماری که در اکتبر ۱۹۶۷ منتشر شد، نشان داد که احتمالاً ۱۶۸ مورد مرگ ناشی از مه دود بوده است. این مه دود باعث افزایش آگاهی ملی در مورد آلودگی هوا به عنوان یک مشکل جدی برای سلامتی و یک مسئله سیاسی شد. دولت شهر نیویورک قوانین محلی در مورد کنترل آلودگی هوا را به روزرسانی کرد. به دنبال این مه دود، رئیس جمهور لیندون بی. جانسون و اعضای کنگره برای تصویب قوانین فدرال در مورد تنظیم آلودگی هوا در ایالات متحده تلاش کردند که به تصویب قانون کیفیت هوا در سال ۱۹۶۷ و قانون هوای پاک در سال ۱۹۷۰ منجر شد. میزان آسیب های ناشی از رویدادهای آلودگی بعدی، از جمله اثرا
ت آلودگی ناشی از حملات ۱۱ سپتامبر و حوادث آلودگی در چین بر سلامت، با استناد به مه دود سال ۱۹۶۶ در نیویورک مورد قضاوت قرار گرفته است. پیشینه. مه دود و انواع آن. کلمه " مه دود " (ترکیبی از " دود " و " مه ") برای توصیف چندین نوع آلودگی هوا که معمولاً در مناطق شهری و صنعتی یافت می شوند، استفاده می شود. روش های مختلفی برای تعریف و دسته بندی انواع مه دود وجود دارد، و برخی منابع دو نوع اصلی مه دود را تعریف می کنند: مه دودی به سبک «سوپ نخود فرنگی لندن» و مه دودی به سبک «لس آنجلس». مه دود لندن به ذرات معلق موجود در هوا اشاره دارد (مانند دی اکسید گوگرد، دود و دوده) که از منابع صنعتی ثابت، به ویژه سوختن زغال سنگ در دودکش های صنعتی، سرچشمه می گیرند و با مه طبیعی ترکیب می شوند. مه دود لس آنجلس، یا مه دود فتوشیمیایی، در اثر سوختن نفت خام (و سایر فراورده های پتروشیمی) و انتشار گازهای خروجی، معمولاً از خودروها و کارخانه های پتروشیمی به وجود می آید. به طور دقیق تر، مه دود فتوشیمیایی حاصل آلاینده های «دومین» مانند ازن و اکسیدان هاست که زمانی شکل می گیرند که هیدروکربن ها (یا ترکیب آلی فرار)، منوکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و سای
ر مواد شیمیایی در حضور نور خورشید با یکدیگر واکنش می دهند. مه دود فتوشیمیایی در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، هم زمان با فراگیر شدن خودروها و توسعه نیروگاه های جدید، در شهرهای مدرن پدیدار شد. مه دود لندن و مه دود لس آنجلس به هیچ وجه محدود به شهرهای هم نام خود نیستند. این دو نوع مه دود در مناطق شهری سراسر جهان یافت می شوند و اغلب در یک منطقه به صورت ترکیبی و در هم آمیخته دیده می شوند. در زمان وقوع مه دود سال ۱۹۶۶ — و همچنین طی دو دهه پیش از آن — آلودگی هوای شهر نیویورک ترکیبی از ویژگی های مه دود لندن و مه دود لس آنجلس بود. مه دود این شهر در آن دوره از ترکیب منابع ثابت، مانند سوزاندن زغال سنگ در صنایع، و منابع متحرک، مانند وسایل نقلیه موتوری، پدید می آمد. اگرچه مه دود عموماً یک بیماری مزمن است، اما شرایط نامساعد آب و هوایی و آلاینده های بیش از حد می توانند باعث غلظت شدید مه دود شوند که می تواند باعث بیماری حاد و مرگ شود. به دلیل قابلیت مشاهده و کشندگی غیرمعمول، این رویدادهای مه دود شدید اغلب در رسانه ها منتشر شده اند. در گزارش های خبری، مه دودهای حاد از نظر تاریخی به عنوان فاجعه یا به طور خاص تر، فاجعه های زیست محیطی تو