Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
نده توصیف کردند. فیلم نیوز، "جان سخت" را سریالی با یک شروع مهیج و دارای داستانی سرراست با بازی های درخشان می داند. در مقابل، "مشرق نیوز" آن را اثری ضعیف و مروج خشونت اجتماعی توصیف کرده و نوشته است: «کاراکترهای سریال «جان سخت» شبیه الگوهای "داریوش"، "پوست شیر" و "یاغی" نیستند و از حیث شمایل، کاملاً امروزی شده اند اما در توسعه خشونت اجتماعی دست کمی از نمونه های قبلی ندارند.» سایت "سینما ۱۲۰" ضمن اشاره به ضعف های سریال نوشته: «نشانه ها حکایت از تداوم خشونت در «جان سخت» دارد که اگر در راستای نقد این پدیده فزاینده اجتماعی باشد و در کنار سرگرمی نکاتی از عبرت و تلنگر بیان کند، واجد تحسین است. در غیر این صورت نامش کنار محصولاتی قرار می گیرد که صرفاً از پوسته خشونت عریان برای هیجان آنی، بهره می برند و کارکرد اصلی را نادیده می گیرند.». "هفت صبح" دربارهٔ این سریال نوشته است «فیلم نت بعد از ناکامی با سریال های "داریوش"، "گردن زنی" و "قهوه پدری" امیدوار به "جان سخت" است؛ سریالی که از قسمت اول آن بوی نومیدی به مشام می رسد.». روزنامه فرهیختگان نوشت «جان سخت» برخلاف انتظارها، موفقیت آمیز و برجسته در نمایش خانگی ظاهر شد. این
سریال با تمرکز بر روایت به جای تبلیغات و نمایش واقع گرایانه فرهنگ طبقه متوسط جنوب شهرنشین، به عنوان اثری قابل توجه مطرح شده است.
ورزشگاه فاس () یک ورزشگاه چندمنظوره در مجموعه ورزشی فاس درفاس، مراکش است. این ورزشگاه بیشتر برای مسابقات فوتبال استفاده می شود و همچنین دارای امکانات دو و میدانی است، استادیوم دارای ۴۵۰۰۰ نفر است و در سال ۲۰۰۳ ساخته شده است. تازیخچه. نقشه های این ورزشگاه که توسط معماران و مهندسان مراکشی محقق شد و راه اندازی آثار در سال ۱۹۹۲ انجام شد، اما تنها ۲ سال بعد شروع به ساخت آن کرد که باید در سال ۱۹۹۷ به پایان می رسید تا در ورزشگاه Honor of Meknes پناه بگیرد. ۱۹۹۷ جام ملت های نوجوانان آفریقا که توسط مراکش برگزار شد. استادیوم عمدتاً به دلیل مشکلات فنی به موقع تحویل داده نشد و تا سال ۲۰۰۳ کار به پایان نرسید. کل مجموعه شامل یک اتاق رسانه، یک مرکز کمک های اولیه، یک درمانگاه و یک اتاق کنترل دوپینگ است، در حالی که پارکینگ ورزشگاه در اختیار بازدیدکنندگان است که می تواند حداکثر ۷۵۰۰ ماشین را در خود جای دهد. این ورزشگاه در سال های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ نیز به عنوان نامزدی مراکش برای برگزاری جام جهانی فوتبال وارد شد و به این مناسبت مجموعه به طور کامل بازسازی شد و با اضافه شدن ۵۰۰۰ صندلی تغییرات جزئی داشت و ظرفیت کل آن به ۴۵۰۰۰ صندلی افزای
ش یافت. اما در ۱۵ می ۲۰۰۴ این سازمان سرانجام با ۱۴ رای در مقابل ۱۰ رای برای مراکش میزبانی حام حهانی را به آفریقای جنوبی داده شد. ورزشگاه فاس رسماً در ۲۵ نوامبر ۲۰۰۷، چهار سال پس از اتمام فینال جام تختی ۲۰۰۶–۲۰۰۷، با مسابقه ای بین باشگاه فوتبال ارتش سلطنتی مراکش و باشگاه فوتبال الرشاد البرنوصی افتتاح شد که با پیروزی باشگاه فوتبال ارتش سلطنتی مراکش به پایان رسید. ۱–۱، ۵ زبانه تا ۳). ورود برای این دیدار آزاد بود و ۴۰ هزار تماشاگر از شهرهای مختلف مراکش در آن حضور داشتند. اولین گلی که در این ورزشگاه به ثمر رسید، گل اتیک چیهاب از (باشگاه فوتبال ارتش سلطنتی مراکش) است. از زمان افتتاح این ورزشگاه، تیم مغربی فاس اقامت گزیده و اولین بازی خود را در این ورزشگاه در جریان بازی لیگ مقابل جوانان المسیرا برگزار شد.
جایزه هیئت داوران جهانی ()، یک جایزه فیلم مستقل برای فیلم های بلندی است که از سال ۱۹۷۳ در جشنواره های بین المللی فیلم به نمایش درآمده است. این جایزه توسط فیلمسازان مسیحی، منتقدان فیلم و دیگر متخصصان سینما ایجاد شده است. هدف این جایزه «ارج نهادن به آثاری با کیفیت هنری است که گواه قدرت فیلم در آشکار کردن اعماق اسرارآمیز انسان ها از طریق آنچه به آنها مربوط می شود، آسیب ها و ناکامی ها و همچنین امیدهایشان است.»
قاضی و دختر جوان (؛ معنای تحت اللفظی: هزینه غیرمترقبه در خانواده) با نام انگلیسی یک غافلگیری خانوادگی () یک فیلم کمدی سکسی سبک ایتالیایی به کارگردانی فرانکو نوچی است که در سال ۱۹۷۶ منتشر شد. نمایش فیلم در ایران. فیلم "قاضی و دختر جوان" در تاریخ سه شنبه ۳ مرداد ۱۳۵۷ خورشیدی تنها در یک شب در سینما سینه موند تهران به نمایش درآمد. این فیلم جایگزین فیلم "گزارش" (عباس کیارستمی) شده بود، ولی به دلایلی، نمایش این فیلم بعد از یک روز متوقف شد و از روز بعد، نمایش فیلم "گزارش" تا ۱۰ مرداد و بعد از وقفه تعطیلی سینماهای تهران (۱۱-۱۸ مرداد) تا ۲۲ مرداد ادامه یافت . نمایش فیلم "قاضی و دختر جوان" از تاریخ دوشنبه ۲۳ مرداد ۱۳۵۷ در سینما سینه موند تهران مجددا از سر گرفته شد و پس از ۱۷ روز نمایش در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۵۷ جای خودر را به فیلم "" داد. سینماها به مدت یک هفته از ۳۰ مرداد تا ۵ شهریور به دلیل حادثه سینما رکس آبادان و ایام سوگواری ماه رمضان تعطیل بودند.
ایدا مِدا () بازیگر اهل ایتالیا است. وی بیشتر در فیلم ها و سریال های تلویزیونی جنایی بازی می کرد. از فیلم هایی که وی در آن ها نقش داشته است، می توان به "قاضی و دختر جوان" اشاره نمود.
جوایز فیلم های انجمن بازنشستگان آمریکا برای بزرگسالان ()، جوایزی هستند که به «فیلم های قهرمان ساخته شده توسط و برای بزرگسالان» داده می شود. آنها در سال ۲۰۰۲ با هدف تشویق هالیوود (سینمای آمریکا) به ساخت فیلم های بیشتر توسط و دربارهٔ افراد بالای ۵۰ سال شروع کردند.
بیست و سومین دوره جوایز فیلم های انجمن بازنشستگان آمریکا برای بزرگسالان ()، ارائه شده توسط «مجله ای ای آرپی»، فیلم ها و مجموعه های تلویزیونی افتخاری منتشر شده در سال ۲۰۲۳. نامزدها در ۹ ژانویه ۲۰۲۴ اعلام شدند که "اوپنهایمر" و "قاتلان ماه گل" به ترتیب با شش و پنج نامزدی پیشتاز نامزدی شدند.
انجمن بین المللی سینمافیل ()، یک سازمان آنلاین از منتقدان حرفه ای نقد فیلم و روزنامه نگاران در سراسر جهان است. در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد و تا فوریه ۲۰۲۴ تقریباً ۱۷۰ عضو دارد - از جمله مایک دی آنجلو، جاستین چنگ (لس آنجلس تایمز) و استفانی زاکارک (تایم)
باشگاه فوتبال بث استیت یک باشگاه فوتبال حرفه ای دومینیکایی است که در روسو واقع شده است. این باشگاه در لیگ برتر دومینیکا رقابت می کند. این باشگاه در سال ۲۰۱۰ قهرمان شد.
باشگاه فوتبال آلفا یونایتد یک باشگاه فوتبال گویانی است که در پروویدنس واقع شده است. این باشگاه در لیگ نخبگان گویان شرکت می کند. آنها قهرمان لیگ در فصل های ۱۰–۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۲، ۱۳–۲۰۱۲ و ۱۴–۲۰۱۳ بودند. در سال ۲۰۱۱، آلفا یونایتد به عنوان اولین باشگاه فوتبال گویانی که واجد شرایط لیگ قهرمانان کونکاکاف، برترین مسابقات باشگاهی قاره آمریکای شمالی است، شناخته شد. آلفا یونایتد با به پایان رساندن مقام سوم در مسابقات شبه قاره ای، جام باشگاه های کارائیب، به لیگ قهرمانان کونکاکاف راه یافت. آنها در جام باشگاه های کارائیب ۲۰۱۱ سوم شدند و برای دور مقدماتی لیگ قهرمانان کونکاکاف ۱۲–۲۰۱۱ واجد شرایط شدند و اولین باشگاهی از گویان شدند که در لیگ قهرمانان کونکاکاف بازی می کند. در پلی آف برای مقام سوم، آلفا یونایتد با شکست دادن دیفنس فورس ترینیداد و توباگو در ضربات پنالتی (۴–۳) تیم سوم مسابقات شد و جواز حضور در لیگ قهرمانان را به دست آورد. در لیگ قهرمانان کونکاکاف، آلفا یونایتد به کاستاریکا سفر کرد تا به مصاف هردیانو برود. در اولین بازی خود در لیگ قهرمانان، تیم با نتیجه ۸–۰ شکست خورد و تنها دو شوت به سمت دروازه داشت. تیم در بازی دوم
عملکرد بهتری داشت و پس از عقب افتادن با نتیجه ۲–۰ به تساوی ۲–۲ رسید در مجموع با نتیجه ۱۰–۲ از مسابقات حذف شد.
جشنواره بین المللی فیلم میشکولتس ()، جشنواره فیلم سالانه ای است که در شهر میشکولتس در مجارستان برگزار می شود. این جشنواره با نام جشنواره فیلمسازان جوان در سال ۲۰۰۴ با تمرکز بر فیلمسازان زیر ۳۵ سال تأسیس شد. این جشنواره اکنون فیلم های بلند، کوتاه، مستند و انیمیشن را ارائه می دهد. حضور در تمامی برنامه ها، نمایش ها، کنفرانس ها و نمایشگاه ها رایگان است.
جشنواره فیلم مونتکلیر ()، یک سازمان غیرانتفاعی در مونتکلیر، نیوجرسی است که جشنواره سالانه فیلم مونتکلیر (MFF) را برگزار می کند. این جشنواره بین اواسط تا اواخر اکتبر در مونتکلیر، نیوجرسی، نیوجرسی برگزار می شود.
جایزه فیلم های انجمن بازنشستگان آمریکا برای بزرگسالان برای بهترین فیلم خارجی () یکی از جوایز فیلم های انجمن بازنشستگان آمریکا برای بزرگسالان است که از طرف انجمن بازنشستگان آمریکا به بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان که ساخته یا دربارهٔ افراد بالای ۵۰ سال باشد، اهدا می شود.
شانزدهمین دوره جوایز سینمای آسیا و اقیانوسیه ()، جوایز اسکرین آسیا پاسیفیک در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۲۳ در خانه هنرها، ساحل طلایی، گلد کوست، استرالیا برگزار شد تا بهترین های سینمای منطقه آسیا و اقیانوسیه در سال ۲۰۲۳ شناخته شود. ویم وندرس برای فیلم روزهای عالی جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد.
«تفنگ دسته نقره» ترانه ای محلی است که توسط خوانندگان مختلف از جمله شهرام ناظری و کوروش یغمایی اجرا شده است. یغمایی این ترانه را در آلبومی با همین نام در سال ۱۳۷۹ اجرا کرده است. گروه پالت این ترانه را در سال ۱۳۹۵ در یک فستیوال موسیقی اجرا کرد. مجید سالاری نیز این ترانه را اجرا کرده است.
سمرجیان (زبان ارمنی: ), یکی از نام های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می باشد.
در فیزیک نظری، مسئله زمان تعارضی مفهومی بین مکانیک کوانتومی و نسبیت عام است. مکانیک کوانتومی جریان زمان را جهانی و مطلق می داند؛ در حالی که نسبیت عام جریان زمان را انعطاف پذیر و نسبی می داند.
«خانهٔ خوبان» یا «سفر برای وطن» ترانه ای با صدای محمد نوری و شعری از نادر ابراهیمی است. این ترانه را پری زنگنه نیز اجرا کرده است. ساخت. این ترانه ابتدا به عنوان تیتراژ یا متن مجموعهٔ "سفرهای دور و دراز هامی و کامی در وطن" ساخته شد. فریدون شهبازیان، آهنگساز و تنظیم کنندهٔ این اثر می گوید: کیومرث پوراحمد دربارهٔ این ترانه می گوید:
پاپایان (زبان ارمنی: ), یکی از نام های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می باشد.
شاعران بسیاری پیش از فردوسی هزاران بیت شعر سروده اند، اما هیچ کدام در جایگاه فردوسی قرار نگرفتند. فردوسی را می توان زنده گرداننده و هستی بخش زبان پارسی دانست. نظم "شاهنامه" و ناموری آن در ایران مایهٔ خیزش بزرگی در ایجاد منظومه های حماسی بزرگ گردید. "شاهنامه" با این که نتیجهٔ خیزش بزرگ ملی ایرانیان در زنده کردن افتخارات ملی بود، رویش تازه ای در نظم داستان های حماسی پدید آورد و فردوسی پیشرو رویش و جنبشی شد که به یاری آن پهلوانان و بزرگان ملی ایران که از یادها رفته بودند، یک باره به روی آمدند و نامداری شگرفی یافتند. اما فردوسی همهٔ پهلوانان ایران را زنده نکرد، زیرا نظم همهٔ داستان های ملی چند برابر نظم "شاهنامه" زمان می خواست و این، در توان یک نفر نبود. برای نمونه، او به اشاره های کوتاهی از گرشاسپ، سام و فرامرز بسنده کرد و از داستان بانو گشسپ چیزی نگفت. اما سرایندگان پس از فردوسی داستان این افراد را به نظم درآوردند، به طوری که پس از یک سده حماسهٔ ملی ایرانیان کامل شد. این منظومه های حماسی پس از شاهنامه، به پیروی از "شاهنامه" نظم شده اند و همه در بحر متقارب مثمن محذوف هستند که دلیل گزینش این وزن نیز دو چیز است: ن
خست نام آوری "شاهنامه" و باور مردمی در این که سروده های حماسی را هیچ وزنی به جز وزن سخنان فردوسی شایسته و سزاوار نیست. دوم نیز سازش این وزن با اندیشه های حماسی و ترکیب های پهلوانی بود. اما همهٔ این پیروان با وجود پیروی شدید از شاهنامه، هیچ گاه نتوانستند به هم سری با فردوسی برآیند. سازندگان این منظومه ها به جز چند تن از آن ها گمنام و ناشناس هستند و از آن ها آگاهی ای در دست نیست و بیش تر این منظومه ها به خاندان گرشاسپ می پردازند. "شاهنامه" همچنین نفوذ بسیاری در ادبیات جهان داشته است. "آلفونس دو لامارتین" (شاعر و نویسندهٔ بزرگ فرانسه) در سال ۱۸۳۵ میلادی در مجلهٔ «"مدنیت"» با عنوان «"گروهی از بزرگان و نوابغ قدیم و جدید …"» بیان داستان رستم را به میان آورد. از میان داستان های شاهنامه، رستم و سهراب در اروپا چندان نامداری یافت که به چند زبان بازگردانی شد و منظومه های زیبایی از آن پدید آمد. واسیلی آندریویچ ژوکوفسکی منظومهٔ زیبایی که در ادبیات روسی دارای جایگاه بلندی است، در داستان رستم و سهراب پدید آورد. شاهکار دیگری که از داستان رستم و سهراب در ادبیات اروپایی نامدار شد، منظومهٔ متیو آرنولد (شاعر بزرگ انگلیسی) است. "
یوهان ولفگانگ گوته" (شاعر استاد آلمانی) که به ادبیات پارسی مهری فراوان داشت، در پایان یکی از مجموعهٔ شعر خود به نام «"دیوان شرقی از مؤلف غربی"» نام فردوسی را آورده و او را با بزرگی ستوده است. "ویکتور هوگو" (شاعر بزرگ فرانسه) در کتاب «"شرقیات"» در برخی موارد از فردوسی بهره گرفته و نام او را آورده است. هاینریش هاینه (شاعر مشهور آلمانی) در یکی از منظومه های خود داستان زندگی و تنگدستی فردوسی را نظم کرده است. "فرانسوا کوپه" (شاعر اهل فرانسه) داستانی دربارهٔ زیارت تیمور لنگ از آرامگاه فردوسی ساخته است که از آثار زیبا و بنام او است. شاعر دیگری به نام "موریس بارس" نیز در یکی از آثار خود به نام «"ضیافت در کشورهای خاور"» نام فردوسی را آورده است. به باور اسلامی ندوشن، فردوسی در "شاهنامه" فرهنگ ایران پیش از اسلام را با فرهنگ ایران پس از اسلام پیوند داده که این همان ادامهٔ فرهنگی از حدود دو، سه هزار سال پیش تاکنون است و این پیوند وامدار فردوسی است. او می گوید در نبود "شاهنامه"، ادبیات فارسی به سختی می توانست رشد یابد و در نبود فردوسی، کسانی چون خیام و مولوی و حافظ نیز نمی توانستند اندیشهٔ خویش را بپرورانند و چنین ببالند.
نفوذ در ادبیات فارسی و ادبیات جهان. بر زبان و ادبیات فارسی. اثرگذاری فردوسی و "شاهنامهٔ" او بر زبان و ادب پارسی انکارناشدنی ست. آثاری چون "گرشاسپ نامهٔ" اسدی، "بهمن نامه" و "کوش نامهٔ" ایران شاه، "شهنشاه نامهٔ" فتح علی صبا، سرایندگان ناشناس "فرامرزنامه"، "بانوگشسب نامه"، "آذربرزین نامه"، "بیژن نامه"، "لهراسپ نامه"، "سام نامه"، "زرّین قبانامه"، «داستان کک کوهزاد"»"، «داستان شبرنگ"»" و «داستان جمشید"»"، "برزونامهٔ" عطایی رازی، "شهریارنامهٔ" عثمان مختاری، "جهانگیرنامهٔ" قاسم مادح، "ظفرنامهٔ" حمدالله مستوفی، "آیینهٔ اسکندری" امیرخسرو دهلوی، "خردنامهٔ اسکندری" جامی، "قیصرنامهٔ" ادیب پیشاوری، رمان هایی چون "ورقه و گلشاه" عیوقی، "همای نامه" از شاعری ناشناس، و "همای و همایون" از خواجوی کرمانی، همگی زیر نفوذ "شاهنامه" هستند. شاید بتوان گمان کرد که حماسه سرایان سده های پنجم و ششم هـ ق. زیر نفوذ آثار پیش از فردوسی نیز بوده اند. همان گونه که دربارهٔ فردوسی چنین پنداشته می شود. از این میان، اسدی توسی خود به شیوه ای ویژه دست یافته است، اما برای دیگران این گونه نشده و آنان تنها سبک فردوسی را به شیوه ای فروتر و ساده تر پیروی
کردند. در انواع ادبی فارسی اثرگذاری های گونه گون "شاهنامه" را می توان دید. از راه نمونه، درظاهر سنایی نخستین کسی ست که در زمینهٔ گونهٔ عرفانی شعر غنایی، از قهرمانان و داستان های "شاهنامه" برای بیان مفاهیم حکمی و عرفانی بهره برده و پس از او این گونه بهره از "شاهنامه" در نظم و نثر گسترده شده است. به باور برخی پژوهشگران، عطار در داستان ابراهیم ادهم در "تذکرةالاولیاء" از درون مایهٔ رویارویی پدر و پسر بهره گرفته است. همین گونه، در قلمرو دیگر این گونه ادبی، یعنی شعر عاشقانه هرچند پراکنده اما می توان نمونه هایی را برای این ارتباط بیان کرد. از راه نمونه در شعر سعدی و قاآنی چنین بیت هایی به چشم می خورد. دیگر سرایندگان شعر غنایی فارسی نیز زیر نفوذ "شاهنامه" هستند. قطران تبریزی، ناصرخسرو، ازرقی هروی، مسعود سعد سلمان، عثمان مختاری غزنوی، سنایی غزنوی، انوری، سوزنی سمرقندی، امیر معزی نیشابوری، خاقانی، مولوی، امامی هروی، سعدی، اوحدی مراغه ای، ابن یمین، عبید زاکانی، حافظ، جامی و بسیاری دیگر از "شاهنامه" بهره بردند. اثرگذاری "شاهنامه" در شعر حافظ و در ساقی نامه اش نشانگر این است که او "شاهنامه" را خوانده و با آن آشنایی داشته
است. در این میان، به باور آیدنلو شاهنامه ای ترین شعر غنایی، مسمطی نُه بندی سرودهٔ میرزا عبدالله شکوهی و ویژهٔ مراسم «سخنوری» است. آثاری روایی چون "اسکندرنامه" و "خسرو و شیرین" نظامی گنجوی، برخی از مثنوی های عطار، "ارداویراف نامه" سرودهٔ زرتشت بهرام پژدو و "زراتشت نامه" منسوب به او، "کلیله و دمنهٔ" قانعی طوسی و "بوستان" سعدی و حماسه های دیگر دینی مانند "خاوران نامهٔ" ابن حسام خوسفی، "حملهٔ حیدری" باذل مشهدی همگی چه از نظر زبان و سبک و چه از نظر موضوع و مضمون وام گرفته از "شاهنامه" هستند. شیخ احمد جام (وفات ۵۳۶ هـ ق) در "کنوزالحکمة" (۵۳۳ هـ ق) فردوسی را «یکی از حکمای امت محمد» نام می برد. یوسف بن علی مستوفی در "خردنامه" در صد جای با یاد نام فردوسی یا جز آن، بیت هایی از "شاهنامه" را آورده است. شهاب الدین سهروردی (وفات ۵۸۷ هـ ق) در برخی آثار خویش از "شاهنامه" بهره برده است. ظهیری سمرقندی در "اغراض السّیاسة فی اعراض الرّیاسة" — مانند سهروردی در بهره از "شاهنامه" برای برخی داستان های عرفانی — از "شاهنامه" دربارهٔ سیاست و اخلاق بهره برده است. نجم الدین راوندی در "راحةالصدور و آیةالسرور" "شاهنامه" را «شاهِ نامه ها و
سردفتر کتاب ها» نامیده است. شمس سجاسی در "فرائدالسلوک" (۶۰۹ هـ ق) فردوسی را ستوده است. سعدالدین وراوینی در "مرزبان نامه" (میان سال های ۶۰۷ تا ۶۲۲ هـ ق) از فردوسی یاد کرده است. ضیاءالدین بن اثیر (وفات ۶۳۷ هـ ق) "شاهنامه" را ستوده و «قرآن عجم» دانسته و آن را دلیل برتری ایرانیان بر اعراب شمرده است. عطاملک جوینی در "تاریخ جهانگشای" (۶۵۰ تا ۶۵۸ هـ ق) دربارهٔ سلطان طغرل می گوید که او در پیشِ لشکر بیت هایی از "شاهنامه" را می خواند. ابن بی بی در کتاب خود شناخته شده به "تاریخ ابن بی بی" (۶۸۰ هـ ق)، داستان پاداش فرستادن فخرالدین بهرام شاه (وفات ۶۲۲ هـ ق) برای نظامی گنجوی و نکوهش ناسپاسی سلطان محمود دربارهٔ فردوسی را بیان می کند. رشیدالدین فضل الله همدانی در "جامع التواریخ" (۷۱۰ هـ ق) از فردوسی یاد کرده است. ابن یمین (وفات ۷۶۹ هـ ق) به فردوسی ارادت داشت و دو قطعه دربارهٔ فردوسی دارد. شاه شجاع مظفری در نامه ای به برادرش، شاه محمود بیتی از "شاهنامه" را تضمین کرده است. حافظ ابرو (وفات ۸۳۳ هـ ق) در "زبدةالتواریخ" از فردوسی یاد کرده است. شرف الدین علی یزدی در "ظفرنامهٔ تیموری" چند قطعه و منظومه دارد که در آن ها از فردوسی یا
د شده است. ابن ماجد در کتاب "الفوائد"، افسانه ای دربارهٔ فردوسی بیان می کند و پس از آن، آن داستان را ردّ می کند. او فردوسی را برترین سرایندهٔ ایران می داند. سام میرزا در "تحفهٔ سامی" داستان مولانا عبدالله هاتفی و مولانا جامی و پاسخ هاتفی به جامی دربارهٔ سرودن بیت هایی در پاسخ بیت هایی از "شاهنامه" را بیان می کند. محمد دارابی شیرازی در "لطیفهٔ غیبیّه" از "شاهنامه" بهره برده است. همچنین نفوذ "شاهنامه" در مثل های فارسی بسیار چشم گیر است. در جهان عرب. ظاهراً نخستین ترجمه از "شاهنامه" به عربی، به دست اثیرالملک نیشابوری انجام شده، اما اکنون متنی از آن در دست نیست. پس از آن، نخستین تلاش در جهان عرب، ترجمهٔ "شاهنامه" به دست بنداری و به فرمان سلطان ملک معظم عیسی، فرزند ملک عادل ایوبی در سال ۶۲۰ ه .ق است. بنداری تنها دوسوم "شاهنامه" را ترجمه کرد و رویدادهای "شاهنامه" را خلاصه و ساده و بدون توصیف های ادبی و شاعرانه در ترجمه اش آورد. در سال ۱۹۳۲ ادیب مصری، عبدالوهاب عزام ترجمهٔ بنداری را چاپ کرد و مقدمه ای در صد صفحه دربارهٔ فردوسی و شخصیت های "شاهنامه" و ملت های یونان و روم و هند و اعراب نگاشت و در پایان نیز به ترجمهٔ ب
نداری و ارزش تاریخی و ادبی آن پرداخت. به دلایل گوناگون نفوذ "شاهنامه" در ادبیات عرب پررنگ به چشم نمی آید. در این باره می توان به دیدگاه طه حسین دربارهٔ "شاهنامه" و به طور کلی ادبیات فارسی، فراخوانی نویسندگان عرب به الهام از ادبیات غربی به دست منتقدان معاصر عربی، به نثر بودن ترجمهٔ بنداری و نبود زمینهٔ حماسه در ادب عرب اشاره کرد. با این همه، نمی توان از این نفوذ اندک چشم پوشید. عبدالقادر مقدم، شاعر مغربی و جمیل صدقی زهاوی شاعر معاصر عربی در سروده های خود به تأثیر فردوسی و شعر او در ادب عرب اذعان دارند. به پیروی از داستان «کسری و بزرگمهر"»" در "شاهنامه"، قصیده ای با نام «مقتل بزرجمهر» سرود. عبدالوهاب عزام، جمیل صدقی زهاوی، و اخطل صغیر نیز سروده ها و قصیده هایی دربارهٔ فردوسی دارند. در میان فرانسوی زبانان. نخستین فرانسوی که به فردوسی و "شاهنامه" پرداخته، ژان شاردن، ایران شناس و جهانگرد فرانسوی است. او فردوسی را تاریخ نگار می پنداشت و گمان می کرد که همهٔ ایرانیان نیز شاعر هستند. پس از او نخستین ادیب و خاورشناس فرانسوی لویی-متیو لانگلس بود که برپایهٔ پژوهش هایش دربارهٔ فردوسی و "شاهنامه" به سخن پرداخت. پس از مدتی
ژول مل ترجمهٔ "شاهنامه" را در سال ۱۸۲۶ و به دستور دولت فرانسه آغاز کرد و تا پایان عمر در سال ۱۸۷۶ به این کار پرداخت. این "شاهنامه" میان سال های ۱۸۳۸ تا ۱۸۷۸ به چاپ رسید. نخستین منتقدی که دربارهٔ این ترجمه سخن گفت، ژان-ژاک آمپر استاد دانشگاه سوربن بود. او به فردوسی لقب «هومر ایران» داد و "شاهنامه" را از حماسهٔ هندوها، "مهابهاراتا" و "رامایانا" برتر دانست. شارل-آگوستن سنت-بوو نویسنده و منتقد رمانتیک نیز تحت تأثیر ترجمهٔ مل، شیفتهٔ فردوسی بود. لامارتین نیز با توجه به این ترجمه، از فردوسی و قهرمان او رستم یاد کرده و آنان را ستوده است. ویکتور هوگو، فرانسوا کوپه، ژول لومتر، موریس بارس و تئودور نولدکه هم از کسانی بودند که از این ترجمه بهره بردند و آن را ستودند. پس از این ها و پس از انتشار چهار جلد از "شاهنامه"، هوگو در سال ۱۸۵۹ دوباره به فردوسی پرداخت و با الهام از او، "افسانهٔ قرون" را نوشت. نزد انگلیسی زبانان. ویلیام جونز نخستین کسی است که در انگلستان و حتی اروپا از فردوسی و "شاهنامه" سخن گفت. جونز متوجه شباهت میان زبان فارسی و زبان های هندواروپایی شد و این را از راه مطالعهٔ "شاهنامه" به زبان فارسی به دست آورد. در
۱۸۱۱ متیو لومسدن نخستین جلد از "شاهنامه" را با خوشنویسی نستعلیق و با حروف سربی در ۷۲۲ صفحه و در قطع رحلی با مقدمه ای به زبان انگلیسی به چاپ رساند. در سال ۱۸۲۹ ترنر ماکان یک دورهٔ کامل "شاهنامه" را در چهار جلد و برپایهٔ نسخه های معتبر و اصول نسخه شناسی به چاپ رساند. ساموئل جانسون، جیمز راسل لوول، لافکادیو هرن و الکساندر راجرز از دیگر کسانی بودند که دربارهٔ فردوسی و "شاهنامه" پژوهش و آثاری داشته اند. در دوره ای که ادبیات شرق در اروپا مورد توجه قرار گرفته بود، با این گونه چاپ ها و انتشار "شاهنامه"، توجه به فردوسی و کتاب او در کنار دیگر آثار ادب فارسی، روزافزون شد. در این میان برخی منتقدان اسطوره های "شاهنامه" را فراسوی اغراق های ادبی بیان می کردند و بر این باور بودند که در میان داستان ها و شخصیت هایی چنان رمانتیک و اغراق شده نمی توان رد پایی از حقیقت تاریخی معتبر یافت. اما از دیگر سوی، برخی دیگر چون ریچارد هول در مقام پاسخ برآمدند و بر این باور بودند که اگر اسطوره های ایرانی زاییدهٔ تخیل باشند، پس دربارهٔ عناصر فراطبیعی در ادبیات انگلیسی مانند آنچه در آثار الکساندر پوپ است چه باید گفت؟ ویلیام جونز فردوسی و حافظ
را هومر ایران و آناکرئون ایران می داند. آگاهی جونز از نزدیکی زبان فارسی و زبان های کلاسیک سبب گرایش همبستگی این دو قلمرو زبانی باستانی شد. چنین بود که نویسنده ای چون آیزاک دیزریلی باور داشت که سرایندگان ایرانی تأثیر شگرفی بر یونانی های باستان داشته اند؛ بنابراین، با این که فردوسی دوهزار سال از هومر فاصله داشت، اما این دو را به عنوان شاعران هم عصر شناخته اند. در میان آلمانی ها. نخستین بار در سال ۱۷۹۳ گزیده ای از "شاهنامه" به دست اس. اف. جی. وال به زبان آلمانی ترجمه شد. پس از آن گراف فون لودلف ترجمه ای دیگر را در سال ۱۸۱۱ انجام داد. یکی از ترجمه های شناخته شدهٔ "شاهنامه" به زبان آلمانی، ترجمهٔ یوزف فون هامر خاورشناس اتریشی است. او در سال ۱۸۱۳ بخشی از "شاهنامه" را ترجمه و منتشر کرد. فریدریش روکرت در سال ۱۸۱۹ پس از دیدار با هامر دست به ترجمهٔ "شاهنامه" زد. ترجمهٔ او از مهم ترین ترجمه ها به زبان آلمانی است که پس از مرگ او در ۱۸۹۰ چاپ شد. نخستین کسی بود که توانست در سال ۱۸۲۰ ترجمهٔ به نسبت کاملی را از "شاهنامه" انجام دهد. و نیز ترجمهٔ کاملی را در ۱۸۵۱ از "شاهنامه" انجام داد. پس از "شاهنامهٔ" لمسدن، ماکان و مل چهار
مین چاپ مهم "شاهنامه" به دست خاورشناسان در غرب، چاپ دانشمند ایران شناس است که این چاپ به نسبت چاپ های پیشین، دانشورانه تر است. فولرس این "شاهنامه" را در سال های ۱۸۷۷ تا ۱۸۸۴ میلادی با همکاری ساموئل لانداور در شهر لیدن و در سه جلد چاپ کرد. او پیش از این نیز، گزیده ای از "شاهنامه" را در ۱۸۳۳ چاپ کرده بود. این ترجمه ها گوته را شیفتهٔ ادب فارسی و دلبستهٔ فردوسی ساخت تا آن جا که در یادداشت ها و نوشتارهایش دربارهٔ "دیوان غربی-شرقی" خود فردوسی و "شاهنامه" را می ستاید. هالیستن در ۱۸۳۹ و فون استر کنفلس در ۱۸۴۰ داستانی دربارهٔ بازدید تیمور لنگ از آرامگاه فردوسی پرداختند. در جلد دوم کتاب "پیکره های شرق" که در سال ۱۸۳۱ چاپ شد و دربارهٔ ایران است، چند شاعر ایرانی و در اوج آنان فردوسی را ستوده و داستان زندگی فردوسی را به نظم درآورده است. هاینریش هاینه نامدارترین شاعر آلمانی است که فردوسی را ستوده و سروده ای با نام «فردوسی شاعر» دربارهٔ "شاهنامه" و سراینده اش دارد. از دیگر شاعران آلمانی که از فردوسی و "شاهنامه" اثر پذیرفته اند می توان و اتو فریدریش گروپه را نام برد. پژوهش های انجام شده در سده های نوزدهم و بیستم در آلمان فرا
وان است که مهم ترین آن ها، پژوهش نولدکه و هانس مولر است. فریتز ولف، پژوهشگر آلمانی "فرهنگ شاهنامهٔ فردوسی" را با سنجش با دو نسخهٔ ماکان و فولرس چاپ کرد. جلال خالقی مطلق این فرهنگ را مهم ترین کار انجام شده تاکنون دربارهٔ "شاهنامه" بیان می کند و بخشی از کامیابی خود در ویرایش "شاهنامه" را وامدار این فرهنگ می داند. میان جمهوری های شوروی سابق. پژوهش ها و ترجمه های بسیاری دربارهٔ فردوسی و "شاهنامه" در کشورهای شوروی سابق و به زبان های آذری، ارمنی، ازبکی، اوکراینی، تاجیکی، زبان روسی و زبان گرجی انجام شده است. در ارمنستان هم زمان با پایان زندگی فردوسی، توجه به "شاهنامه" آغاز شد. گریگور ماگیستروس، تاریخ دان، اندیشمند و شاعر نامدار ارمنی، در رسالهٔ خود اشاره های فراوانی به بخش های گوناگون "شاهنامه" کرده است. نفوذ "شاهنامه" در ارمنستان آن چنان ژرف شد که برخی از سرایندگان ارمنی، ریشه و نژاد قهرمانان "شاهنامه" را ارمنی دانستند. تا سدهٔ سیزده میلادی در ارمنستان، شاهنامه خوانان حرفه ای "شاهنامه" را با آهنگی ویژه می خواندند و مردم نیز بسیار دوستدار این داستان ها بودند، آن چنان که آن ها را چون داستان های میهنی خود می پنداشتند.
در درازای سده های اخیر ترجمه های گوناگونی از داستان های "شاهنامه" انجام شد. در ۱۹۳۷ اچ. جاوید نمایش نامه ای را در پنج پرده از «داستان سیاوش» منتشر کرد. در ۱۹۴۸ کتاب "منابع ایرانی دربارهٔ ارامنه، بر مبنای شاهنامه" نوشتهٔ هراچیا آچاریان در ایروان چاپ شد. در ۱۹۶۷ کتاب "شاهنامه و منابع ارمنی آن" نوشتهٔ آودیس شهسواریان در ایروان چاپ شد. ترجمه ای از همه "شاهنامه" به دست آخوند ملا خاموش به زبان ازبکی در دست است که از آن دو نسخهٔ دست نویس به سال ۱۰۹۳ میلادی و ۱۲۲۶ هـ ق. در کتابخانهٔ تاشکند وجود دارد. همچنین چاپ ها و ترجمه های دیگری نیز به زبان ازبکی در دسترس است. در اوکراین پژوهش هایی دربارهٔ تاریخ ایران انتشار یافت، اما نخستین پژوهش بنیادین به دست آهتانل کریمسکی انجام شد. بخشی از پژوهش های او ترجمه های ادبی آثار ایرانی بود. در این میان مهم ترین ترجمه ها، ترجمهٔ "شاهنامه" با نام "شاهنامه یا تاریخ شاهان ایران" است که به زبان اوکراینی در سال ۱۸۹۶ در کی یف منتشر و چاپ پسین آن در ۱۹۲۲ انجام شد. در سال ۱۹۴۰ کتابی با نام "دربارهٔ فردوسی و شاهنامهٔ او" نوشتهٔ صدرالدین عینی در دوشنبه چاپ شد. با گشایش فرهنگستان علوم تاجیکستا