Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
است، این مطلب بیانگر شخصیت ممتاز طایفه شه کرم در جامعه چگنی در عهد صفویه تاکنون می باشد. طایفه شه کرم در طول زمان همواره توسط کدخدایان خود اداره می شده است. در وجه تسمیه کدخدا در فرهنگ و لغت فارسی چنین آمده است: (کد+خدا) کد: جز پیشین از کلمه مرکب، به معنای خانه مانند (کدبانو، کدخدا) خدای «ی» به معنای خداوندگار خانه، صاحب خانه، مردخانه و… آنکه بخاطر کاردانی ها و شایستگی هایش در میان مردم مورد قبول است، شخص معتبر، بزرگ طایفه، رئیس محله، مباشر، پیشکار، صاحب اختیار، وزیر، داماد و پادشاه را هم کدخدا گفته اند. کدخدا در حقیقت مسئول امور روستا محسوب می شد در عین حالی که در منافع عمومی کم و بیش با سایر کشاورزان شریک بود، او جوابگوی عوامل قدرت نظیر خان؛ مالک؛ دولت یا نماینده دولت بود. کدخدا نفوذ زیادی در نزد اهالی روستا داشت و بدون کمک او کار در روستا دچار مشکل می شد به همین لحاظ دولت شاهنشاهی هم می کوشید که به نحوی با او کنار بیاید و با دادن امتیازاتی او را به سمت خود جلب کند. کدخدایان معمولاً از افراد شاخص متمکن و متدین بودند. اما آنچه در مورد کدخدایان باید گفته شود این است که کدخدایان معمولاً با سواد و دارای نفوذ ک
لام بودند و از جایگاه ویژه ای در بین مردم برخوردار بوده اند به نحوی که نقل است در مراسمات مختلف منجمله مراسم عروسی ابیاتی در وصف آنها باحالتی موزون سروده و خوانده می شد. سن کدخدایان معمولاً از میان سالی به بالا بود زیرا در ارتباط با مسائل و مشکلات مردم و ارتباط با خوانین و کدخدایان و کلانتران نیاز به تجربه و شناخت کافی از سوابق امور را داشتند. از جمله وظایف کدخدا عبارت بود از رسیدگی به شکایات و دعاوی مربوط به تقسیم زمین های کشاورزی، چراگاه ها، آبیاری مزارع و باغات و همچنین رسیدگی به مسائل و مشکلات خانوادگی مردم اعم از ازدواج و طلاق و حل اختلاف زوجین به کمک ریش سفیدان و ملایان بر طبق موازین شرع و عرف محل، اعمال احکام صادره از طرف مراجع دولتی می نمود. قانون وظایف بسیار زیادی به کلانتر یا کدخدا داده بود که نظارت بر حدود اراضی، وصول مالیات، حفظ امنیت اموال، رسیدگی و بررسی روستا اعم از امور امامزاده ها و مساجد، مکتب خانه ها، جنگل ها، حمام ها، اجرای قراردادهای اقتصادی و تجاری، اجرای قراردادهای فی مابین دهقانان و مالکین و دیگر افراد، نظارت بر علائم حدود راه ها، نظارت بر دفاتر نفوس و دفاتر عقد و ازدواج ارائه این دفات
ر به جای لازم، نظارت بر اموال ده و انبار غله و نحوه استفاده صحیح آن، مراقبت در صحت راه ها و معابر و کوچه ها و جاده ها و پل های ده، مواظبت در وصول مالیات ها و دیگر عوارض همکاری لازم در روستا به مأموران دولتی در امر جلوگیری از امراض مسری و حوادث غیره مترقبه، مطلع نمودن مأمورین ضبطیه محلی از وقوع حوادث و اتفاقات فوق العاده و غیره در روستا از آن دسته است. از دوران صفویه تا قاجار، کدخداها به القاب دیگری چون؛ بیگ، کیخا، خواجه، خان، کلانتر و آقا (بزرگ طایفه) نیز شناخته می شدند. این القاب نیز در کنار لقب کدخدایی مرسوم بوده است. وظیفه اصلی ایشان برقراری نظم و جمع آوری مالیات بوده است. انتخاب کدخداها از سوی کلانترهای هر ناحیه بوده است، ولی در آغاز حکومت قاجار کدخداها ازسوی مالکان بزرگ، خوانین یا کلانتران هر منطقه انتخاب می شدند. پراکندگی. شه کرم یکی از طوایف بزرگ و قدیمی چگنی است که به اضافه میرزاوند، بداق و همچنین سبزوار به اتفاق هم در منطقه چگنی زیسته اند. این ها (شه کرم، میرزاوند، بداق و سبزوار) غیر از طایفه های دیگری هستند که ایل چگنی را تشکیل داده اند. فلاوندها در منطقه توه چه و ملکعلی و ویسکرم تا مرز تنگ تیر و اَ
مَدحسین (احمدحسین) در سرفراش هم مرز با بالاگریوه تا حدود دمرود تا مرز کوهدشت پراکنده اند و به صورت دسته دسته در این محدوده جغرافیایی روستاهای فراوانی را تشکیل داده اند. اکنون در شهرهای ایران همه جا پراکنده شده و جا باز نموده اند. از اعضای این طایفه به صورت جمعی در شهرهای معمولان و ویسیان و به طور پراکنده در دیگر شهرهای لرستان زندگی می کنند. منطقه شه کرم از شمال به فلاوند توه چاه، ویسیان و چم دیوان، از جنوب به معمولان و دامنه کوه لِهور، از غرب به روستاهای منطقه کالیاب و کوه وراز چنگری و از شرق به منطقه هیو (هویان) و روستای سرفراش محدود شده و تعداد سی روستا را دربر می گیرد. نقل است که؛ در دوران زندیه، کدخدا شاه کرم چگنی به همراه دوتا از پسرانش به نام های میرکرم و الله مراد عضو لشکر کریم خان زند به شیراز می روند. پس از مدتی، الله مراد با دختری از ایل عرب ازدواج می کند. چند ماهی که از حضور آنان در شیراز می گذرد، شاه کرم به اصرار پسرش میرکرم تصمیم بازگشت به لرستان گرفته، اما الله مراد به علت وصلت با ایل خمسه ساکن ایالت فارس برای همیشه در آن سرزمین ماندگار شده و فرزندان او طایفه چگنی شیری مشهور به اولاد شاه کرم را
در استان فارس پایه گذاری می کنند. سرتیپ میرحسین یکرنگیان استاد دانشکده افسری ارتش در کتاب گلگون کفنان؛ گوشه ای از تاریخ نظامی معاصر (سال ۱۳۳۶) در معرفی ایلات خمسه استان فارس می گوید: ایلات خمسه که از پنج ایل تشکیل می شوند: باصری، عرب، اینانلو، بهارلو و ایل نفر، سپس در معرفی طوایف ایل عرب، چگنی را بعنوان یکی از طایفه های عرب خمسه در کنار طوایف شیری، ولیخانی، صفی خانی، قاسم خانی سپاهی، محمدرضا یوزباشی، لر عبدالرضا، علیمرادی، صفری، عمله، مزیدی و غیره معرفی می کند. طایفه ای از قبیله شیری از اعراب جباره فارس به نام اولاد چگینی وجود دارد. بر اساس فهرستی از اقوام که در سال ۱۹۵۷ توسط تیمسار حاجعلی رزم آرا از فرماندهان ارتش ایران تهیه شد، نوشته است اولاد چگینی حدود ۱۲۰ خانوار را شامل می شود. احتمالاً چگینی های فارس از جمله عشایر لری بوده اند که کریم خان زند را تا جنوب ایران همراهی کرده اند. اکنون مناطق زندگی تیرهٔ چگنی شیری بدین شرح است: برخی از آن ها در فسارود داراب، روستای اعراب چگینی، خانوارهایی در شهر فسا و روستای طالقانی از توابع فسا، قسمتی در قادرآباد از توابع سعادت شهر و عده ای نیز در خیرآباد از توابع بوانات سک
نی دارند و به کشاورزی، باغداری و دامداری می پردازند. تعدادی از آنها نیز عشایر کوچرو هستند که در مراتع زیتونک، سه چاه، آبگرم، چاه سفید، چاه زرد، مهکستان، نیت آباد و خیرآباد از توابع شهر آباده به دامداری مشغول اند. شهرت اکثریت تیره چگنی: امیری، انصاری، خسروی با پسوند «شیری» می باشد. در شهر رونیز استهبان نیز خانوارهایی از اولاد محمدیوسف ساکنند. تیره ها. طایفه شاه کرمی، شامل تیره های نسبی و سببی بسیاری می باشد. تیره های نسبی از قرار زیر است: اسامی بالا بجز عمدحسن که برادر شه کرم دوم و فرزند کدخدا قره حسن بوده است، مابقی پسران شه کرم بوده اند. شه کرم پسر دیگری به نام صیدکرم داشته که بدون ورثه، وفات یافته است. همچنین شه کرم پسری به نام الله مراد داشته که در دوران کریم خان زند به شیراز رفته و اولاد او اکنون تحت عنوان طایفه چگنی شیری جزو ایل عرب خمسه و ساکن استان فارس می باشند. طایفه فلاوند از نسل شاه فلاح فرزند قره حسن چگنی در اصل برادر شه کرم محسوب می شوند. تیره های چگنی وابسته به شه کرم: دیگر تیره ها و خاندان هایی که به طایفه شه کرم چگنی پیوسته اند: و خانواده های بسیاری از طوایف: پیرحیاتی، حیات الغیب، جودکی، پاپی،
حسنوند، رکرک، سکوند، کولیوند، سیاه منصور، طرهانی، طولابی و غیره که با وصلت های فامیلی با شاه کرمی ها، همه را در قالب مردمان منطقه شه کرم و چگنی می شناسند. تیره چگنی شیری (اولاد شاه کرم). این تیره جزئی از ابواب جمع طایفه شیری و از وابستگان سببی این طایفه بوده اند. به روایت پیران قوم (در دوره زندیه)، شخصی به نام شاه کرم از عشایر چگنی لرستان به فارس مهاجرت کرده است. نام پسر این شخص الله مراد و نوه اش که کردعلی نام داشته به طایفه شیری آمده است. کردعلی پسری به نام الله مراد یا (اللهی) داشته است. پسرهای الله مراد به نام میرابوالحسن، محمدیوسف و تقی خان بوده اند. در زمان این سه برادر، افرادی به نام های هادی، خداداد و … نیز از مناطق و طوایف دیگر به این سه برادر پیوسته اند و این پنج اولاد به نام های اولاد میرابوالحسن، اولاد محمدیوسف، اولاد تقی خان، اولاد هادی و اولاد خداداد از اعقاب این پنج نفر به وجود آمده که از مجموع آن ها طایفه شیری تشکیل شده است. دوران زندگی این پنج نفر را اوایل حکومت قاجاریه ذکر می کنند. اولادهای تیره چگنی به شعبه های کوچکتری تقسیم می شوند: اولاد میرابوالحسن شامل اولادهای کوچکتری به نام (رستم، سع
دی، یوسف خان، اسدخان و صمدخان) اولاد محمدیوسف شامل (مصطفی، عباس، محمدرفیع، ابراهیم، اسداله و صیاد) اولاد تقی خان که به چشم سبز معروف اند شامل (قلیچ خان و فرج اله) اولاد خداداد شامل (علی همت، ولی همت و علی داد) اولاد هادی شامل (سرخاب، قباد، داراب و خسرو) مناطق زندگی فعلی تیرهٔ چگنی شیری: برخی از آن ها در فسارود داراب، تعدادی خانوار در شهر فسا و روستای طالقانی زیتونک از توابع فسا، قسمتی در قادرآباد و دشت مرغاب و عده ای نیز در خیرآباد از توابع خرمبید .چندین خانوار در هرمزگان و چند خانوار در گرمسار استان سمنان زندگی میکنند و به کشاورزی، باغداری و دامداری تجارت و مناسب دولتی و نظامی می پردازند. تعدادی از آنها نیز عشایر کوچرو هستند که در مراتع زیتونک، سه چاه، آبگرم، چاه سفید، چاه زرد، مهکستان، نیت آباد و خیرآباد از توابع شهر آباده به دامداری مشغول اند. شهرت اکثریت تیره چگنی: خسروی، انصاری، امیری با پسوند «شیری» و زارعی کرمنیا،عباسنیا،حاتمی ،سازمند و چگنی و درفشی می باشد. در شهر رونیز استهبان نیز خانوارهایی از اولاد محمدیوسف ساکنند. در گذشته و در دوره پهلوی افرادی از اولاد محمد یوسف به استان هرمزگان و استان سمنان شه
رستان گرمسار مهاجرت کرده اند که اکنون فرزندان ایشان با نام خانوادگی سازمند در هرمزگان و خسروی در سمنان زندگی میکنند منابع. &lt;/noinclude&gt;
بداق یکی از طایفه های ایل چگنی است. این طایفه ساکن بخش های ویسیان و مرکزی از توابع شهرستان چگنی، خرم آباد، کوهدشت، الشتر، دلفان و بروجرد هستند. بخش بزرگی از طایفه بداق در شهرستان شوش از توابع استان خوزستان و شهرستان های فراشبند، فیروزآباد ، شیراز و جهرم بخش سیمکان روستای اسفنجان سکونت دارند، دودمان هایی از این طایفه به استان های کرمانشاه، همدان و مرکزی نیز مهاجرت کرده اند. دو طایفه در خراسان رضوی و خراسان شمالی اصل خود را از خاندان بداق چگنی می دانند. تبار این طایفه به امیرالامرا سلطان بوداق خان چگنی معاصر دوران شاه اسماعیل یکم تا شاه عباس بزرگ صفوی می رسد. بوداق خان سال ها فرمانروای خراسان و مشهد و اولین حکمران امارت چگنی خراسان بود. وجه تسمیه. نام بُداق به صورت های مختلف در اسناد خطی، کتب و سنگ قبور نگارش شده است ازجمله : بوداق، بوداغ، بُداق و بُداغ، در لرستان به شکل بُداق و در زبان لری نیز بیاق تلفظ می گردد، فرهنگ پارسیمان [ بدق ] پای چِه، دست اندزیر کرد و اِزاربَند استوار کرد و پایچه های اِزار را ببست (تاریخ بیهقی) بِداغ پارسی است لغت نامه دهخدا[ب]{ا} پاچه تنبان وازار و شلوار. (برهان قاطع) (هفت قلزم ) (آن
ندراج ). در لغتنامه دهخدا معنی لغوی بداق بدین صورت ذکر شده است : " گیاهی است از تیرهٔ بداغها که برگ هایش پنچه ای و گل هایش سفیدرنگند. آرایش گل آنها خوشه ای است و به نحوی است که یک گلولهٔ درشت سفیدرنگ از گل ها بوجود می آورند. افلوع. بوداغ. (فرهنگ فارسی معین ذیل گل). یکی از انواع زیندار و درختچه ای است زینتی و زیبا در راه میان آستارا به اردبیل موجود است. (از جنگل شناسی ساعی ج ۱ ص ۲۶۹). گل دنبه. دنبه. تاغ. غَضاة. (یادداشت مؤلف). || در ترکی بمعنی شاخ درخت است. (از غیاث اللغات) (از آنندراج). || شمشیر. (از فردوس اللغات از غیاث اللغات و آنندراج)." نظر دیگر آن است: نام بُداق در گذشته نامی رایج در جامعه ایران بوده است و از امرای مهم ایران می توان به امیرالامرا بداق خان چگنی، بداق سلطان مکری، بداق خان زند عموی کریم خان زند و ... را نام برد. بر روی سنگ قبور قدیمی این طایفه در استان لرستان، املای بداق، بداغ و حتی بوداق نیز مشاهده شده است. تبارشناسی و خاستگاه. طایفه بداق از تبار امیرالامرا بوداق خان چگنی (۹۱۵ تا ۱۰۱۵ هجری قمری) مقارن با سلطنت شاه اسماعیل تا شاه عباس اول صفوی هستند. مراد محمودی چگنی در مقدمه کتاب نقدهایی ب
ر تواریخ معاصر چگنی اینگونه می نگارد: " تاریخ می گوید، ایل چگنی از لرستان برخاسته و با زنگنه و سیاه منصور از یک تبار می باشند و تاریخ بدان اشاره دارد، هرچند خیلی از عزیزان اهل قلم، ازجمله ایرج کاظمی، اکبر یاوریان (گردآورنده واژه نامه لری) و سایرین، چگنی را همان چنگروی می دانند که آل خورشید (اتابکان لر کوچک) از آن برخاسته اند و نگارنده خود نیز بر این باور می باشم. اما مردم چگنی هیچگاه به این موضوع تکیه نکرده چراکه هر نوشته تاریخی نیاز به اسناد تاریخی بیشتری دارد. " شرف خان بدلیسی در کتاب شرفنامه یا تاریخ مفصل کردستان که خود او هم عصر بداق خان چگنی بوده است چنین می گوید: " در ذکر امراء کرد ایران آمده است: عمدهٔ اکراد ایرانی سه طبقه اند: سیاه منصور، چگنی و زنگنه و حکایت مشهور است در السنه و افواه مذکور که در اصل ایشان سه برادر بوده اند که از ولایت لرستان آمده و به روایتی از گوران و اردلان، به عزم ملازمت سلاطین ایران از وطن بیرون آمده اند. ایشان ترقیات کلی روا داده، هر سه برادر به مرتبهٔ امارت رسیده و مردمانی که از طرف و جوانب بر سر رعیت آن ها جمع شده، ملقب به اسم ایشان گشته اند" تاریخ طایفه بداق دوران صفویه. مخت
صری از نقش امارت پناه عدالت دستگاه امیرالامرا بداق خان چگنی در تاریخ ایران صفوی در ذکر امراء چگنی مولف شرفنامه آورده است: این طایفه در شجاعت، شهامت و دلاوری از سایر اکراد ایران ممتاز است و چون کسی که متکفل مهام امارت این طایفه بوده باشد از امراء و امیرزادگان ایشان نماند، در ولایت عراق و آذربایجان متفرق گشته دست تطاول به مال مردم دراز کرده، قطع طرق و شوارع کرده، تجار و سوداگران از افعال و عداوت ایشان به جان آمده، از اطراف و جوانب ممالک محروسه به رسم دادخواهی به درگاه شاه تهماسب آمدند، شاه تهماسب چندین بار بعضی از سران این طایفه را احضار نموده با تهدید و تطمیع آنان را از ادامه شرارت منع نمود، لکن چون به محال خویش باز می گشتند باز کار خود را از سر می گرفتند شکایات مردم روز به روز از دست چگنی ها به دربار بیشتر می شد، سرانجام شاه تهماسب حکم نمود که چگنی ها از ایران خارج شوند، اما چون آن ها اطاعت ننمودند، فرمان داد: هرکجا از این طایفه چگنی ببینند قتل و غارت کرده جبراً و قهراً ایشان را از ممالک محروسه شاهی اخراج نمایند تا به هرکجا که خواهند بروند و اگر توقف نمایند در هر محل که ایشان را ببینند به قتل آورند و اموال و
اسباب ایشان را نهب و غارت نمایند. به دنبال صدور این فرمان از سوی شاه تهماسب اول، کار بر ایل چگنی سخت شد و آنها به دردسر افتادند، از این رو پانصد نفر از بزرگان ایل متحد شده تمام طوایف متفرق چگنی را سریع جمع نموده از آذربایجان، عراق و خوزستان عازم خراسان شدند. هنگامی که به خراسان رسیدند اوضاع این سرزمین را آشفته و نابسامان یافته و ملاحظه نمودند که این قسمت مهم از ایران زیر تاخت و تاز سم ستوران ازبک و مغول رو به ویرانی است. عشایر چگنی که نمی توانستند گوشه ای از سرزمین ایران را زیر تاخت و تاز و غارت بیگانگان ببینند، دست رشادت از آستین جلادت بیرون آورده بر مغولان تاخته و شکست فاحشی بر آنها وارد ساخته، آنها را از خراسان بیرون راندند. سپس نامه ای به شاه تهماسب نوشته به وسیله پیکی سریع السیر گسیل داشتند که: مملکت تو را از زیر سم ستوران دشمن بیرون آوردیم، اکنون کسی را به حکومت و نگهداری این دیار فرست که ما خود عازم هندوستانیم کردان چگنی پس از این ماجرا به سوی هرات پیشروی کردند، در این هنگام قزاق خان تکلو حاکم هرات بود و چون به عللی از شاه تهماسب بیمناک بود درصدد دلجویی و پذیرایی گرم از چگنی ها برآمد و آنها را به سوی خ
ویش جلب نمود که در صورت لزوم با چنین نیرویی در مقابل شاه تهماسب ایستادگی نماید، چندی بعد که قزاق خان به دست معصوم بیگ صفوی به اشاره شاه تهماسب کشته شد، جماعت چگنی به سوی غرجستان رفتند، در این زمان بود که نامه ارسالی آنان به شاه تهماسب رسید و چون حقیقت احوال ایشان در بیرون راندن ازبکان از خراسان به مسامع علیه شاهی رسید و آثار شجاعت و شهامت ایشان زبانزد مردم شد، بداغ (بوداغ - بوداق) بیگ نام شخصی که از امیرزادگان آن طایفه بود و در سلک قورچیان عظام انتظام داشت، او را به بلند پایه امارت سرافراز گردانیده به میانه ی آن قوم فرستاد و یکی از محال خراسان (بین قوچان و مشهد) را به ایشان ارزانی داشته ترقیات کلی به احوال ایشان راه یافت محمد مردوخ کردستانی در تاریخ مردوخ چنین می گوید : شاه طهماسب چون از کیاست و توانایی رئیس آنها مطلع بود، به سر رافت برگشت و بوداق بیگ را ابلاغ حکومت عنایت فرمود در شهور سنه احدی و الف (۱۰۰۱ ق) که عبدالمؤمن شیبانی ولد عبدالله خان ازبک به عزم تسخیر قلعه قوچان (قوچان قدیم) با موازی سی هزار لشکر جرار بر سر بوداغ خان آمده، او را محاصره کرد، شاه عباس به معاونت او رفته عبدالمومن خان را از سر قلعه (خب
وشان) برخاست و شاه مزبور بوداغ خان را به نوازشات خسروانه مفتخر و سرافراز گردانیده پنج پسر او را به منصب امارت رسانید و حکومت و دارایی آنجا (خراسان) به طریق امیرالامرایی به او تفویض کرد و به عراق عودت نمود، بالفعل در سلک امراء عظام عباسی منخرط است. مخالفت بوداق خان چگنی امیرالامرای خراسان با شاه عباس و دیگر حوادث اوغلان بوداغ خان چگنی از مهم ترین امرای ایران در دوره صفوی است که سال ها از زمان شاه تهماسب حفظ و حراست سرزمین بلازده خراسان را عهده دار بود و به خوبی از عهده تاخت و تاز ازبکان به این خطه ی پهناور برمی آمد و آنان را گوشمالی می داد. پس از فوت شاه تهماسب و فوت پسرش شاه اسماعیل دوم که نوبت سلطنت سلطان محمد خدابنده پدر شاه عباس رسید، وی در اولین سال سلطنت خود در عزل و نصب حکام و امرا اقداماتی به عمل آورد و به فرمان او "خبوشان" و برخی محال خراسان به بوداق خان چگنی تفویض یافت. یعنی در واقع بوداق خان در منصب سابق خویش ابقاء گردید. در اواخر حکومت سلطان محمد که فتوری در همه امور روی داده و هرج و مرج پیش آمده بود، امراء خراسان ازجمله بوداق خان چگنی و اسماعیل قلی خان چگنی و گنج علی خان زیک کوشیدند تا شاه عباس را
که این زمان به عنوان ولیعهد در هرات استقرار داشت به جای پدر به سلطنت برنشانند، آن ها در هدف خویش موفق شده در سال ۹۸۹ (ق) رسماً در خراسان سلطنت شاه عباس را اعلام داشته و سلطان محمد را از سلطنت ایران عزل کردند. این زمان علیقلی خان شاملو لَه لِه شاه عباس بیگلربیگی خراسان بود که در دارالسلطنه هرات اقامت داشت و تربیت شاه عباس برعهده وی بود و مرشدقلی خان استاجلو حاکم مشهد بود، مرشدقلی خان برای این که موقعیت خویش را در خراسان تقویت نماید، دختر بوداق خان چگنی را که از امرای مهم خراسان بود به همسری خویش درآورد، سپس با علیقلی خان به مخالفت برخاست در جنگی که بین طرفین روی داد، علیقلی خان شکست خورد و شاه عباس به زیر سلطه مرشدقلی خان درآمده به مشهد منتقل گردید. چندی بعد که مرشدقلی خان، شاه عباس را برداشته از طریق یزد و کرمان متوجه نواحی مرکزی ایران گردید که سلطنت شاه عباس را رسمیت بخشد، برادرش ابراهیم خان به سمت معاونت وی برگماشت. در سال ۹۹۷ که شاه عباس دومین سال سلطنت خویش را آغاز کرد و از طریق فیروزکوه و دامغان عازم خراسان بود. چون از مرشدقلی خان استاجلو که این زمان وزیراعظم و همه کاره او بود، بیمناک بود. در محل بسطام
شبانه او را در رخت خواب به قتل رسانید و ستاره اقبال طایفه استاجلو رو به افول نهاد و امرای این طایفه ازجمله ابراهیم خان برادر مرشدقلی خان که حاکم مشهد بود از مناصب خویش معزول گشتند، شاه عباس از طریق اسفراین راه مشهد را در پیش گرفت و در بیرون دروازه مشهد با استقبال بوداق خان چگنی روبه رو شد. عالم آرای عباسی می گوید: شاه " بوداق خان را منظور نظر شفقت گردانیده به منصب والای للگی و اتابیگی (پسر خود) شاهزاده سلطان حسن میرزا معزز و سربلند گردانید و حکومت مشهد مقدس معلی نامزد او شد و الکاء خبوشان و محالی که سابقاً به او متعلق بود، به اولاد او حسنعلی سلطان و حسنعلی سلطان چگنی و سایر برادران تقسیم یافت. شاه عباس در مشهد بسیاری از امرای قزلباش ازجمله شاملو و استاجلو را که با مرشدقلی خان رابطه نزدیکی داشتند یا معزول کرد یا مقتول نمود. اوغلان بوداق خان چگنی هم که با مرشدقلی خان قرابت سببی و خویشاوندی داشت از این عمل شاه عباس به وحشت افتاد و اندیشید که مبادا روزی این شتر دم خانه او نیز زانو بر زمین نهد از این رو علاج واقعه را پیش از وقوع نموده با صواب دید پسرانش، سلطان حسن میرزا پسر شاه عباس را برداشته از مشهد به خبوشان (ق
وچان) رفتند، شاه عباس به علل و مشکلاتی که با آن مواجه بود، نتوانست به تعقیب بوداق خان به سوی قوچان لشکرکشی نماید، لذا حکومت مشهد را به امت خان استاجلو (یکی از قاتلان مرشدقلی خان) تفویض نمود و خود با سپاه عازم هرات گردید، شاه عباس در هرات بود که خبر دست اندازی نیروهای عثمانی به نواحی غربی کشور را استماع نمود، ناچار عازم آن دیار گردید. بوداق خان با استفاده از این پیش آمد، رسماً سلطنت سلطان حسن میرزا پسر شاه عباس را در قوچان اعلام داشت و روزبه روز بر قدرت و نفوذ وی افزوده گشت و از اطراف و اکناف خراسان و ایران ناراضیان شاه عباس روی به قوچان آورده، آمادگی خویش را از هدف بوداق خان اعلام می داشتند. نصراله فلسفی در کتاب تاریخ زندگانی شاه عباس جلد اول صفحه ۱۷۱ چنین آورده است: یکی از سرداران قزلباش به نام بوداق خان چگنی (سال ۹۹۷ هجری قمری) که لَه له شاهزاده سلطان حسن میرزا پسر چند ماهه شاه عباس بود، آن شاهزاده شیرخوار را دستاویز یاغیگری ساخت و پس از بازگشت شاه از خراسان، در صدد برآمد که به نام شاهزاده در آن سرزمین حکومت مستقلی برای خود ترتیب دهد ولی به سبب لشکرکشی عبدالمومن خان ازبک به خراسان کاری از پیش نبرد و ناچار ب
از سر به اطاعت شاه عباس نهاد. بوداق خان قصد تسخیر مشهد داشت که در این هنگام واقعه دیگری روی داد و آن حمله عبدالمومن خان ازبک به خراسان بود که به محاصره چهار ماهه مشهد و سرانجام موجب قتل عام مردم مشهد گردید که جانداری در آن شهر زنده نماند، به قول شاعر: "هوز اگر بفشارند خاک مشهد "سفینه از شط خون تا به کربلا بدود" زنان و کودکان که به اسارت ازبکان درآمده بودند، بین سپاهیان مغول تقسیم گشته به ماوراءالنهر فرستاده شدند، شاه عباس از ترس عبدالمومن خان در نزدیکی تهران خود را به مریضی زد و به یاری مردم خراسان نیامد، فجایع و جنایاتی که این بار مغولان بر خراسان وارد ساختند، دست کمی از جنایات سپاهیان مغول عهد چنگیز نداشت، هنگامی که ازبکان شهر مشهد را به محاصره گرفتند، امت خان استاجلو حاکم مشهد پیکی به خبوشان فرستاد و از بوداق خان کمک خواست که از پشت سر از طریق رادکان سپاهیان ازبک را مورد حمله قرار دهد تا فشار این قوم خونخوار بر شهر مشهد کاهش یابد و او بتواند از این شهر مقدس دفاع کند. بوداق خان چگنی با ابومسلم چاوشلو و امامقلی خان قاجار و محمودخان صوفی اوغلی استاجلو و دیگر امرای حاضر در قوچان به خواسته امت خان پاسخ مثبت داد
، لشکر به خارج شهر فرستادند که خبر ناگوار دیگری دریافت داشتند و آن حمله از اولاد و اعقاب جوجی خان پسر چنگیزخان بود که از مرو به سوی شهر نسا و ابیورد و باغباد در شمال شرقی قوچان تاخته و این نواحی را به تصرف درآورده به سوی خبوشان پیشروی می کرد. بوداق خان چگنی تصور کرد که او قصد تسخیر خبوشان و پیوستن به سپاه عبدالمومن خان ازبک را دارد، از این رو به مقابله شتافت تا او را از نیل به مقصود بازداشته با شکست دادن وی، عبدالمومن خان را از محاصره مشهد باز دارد، سپاهیان خبوشان در جنگ با نورمحمد خان مغول ابتدا پیروزی چشم گیری به دست آوردند و بسیاری از مغولان را به دیار نیستی فرستاده، آن ها را وادار به فرار ساختند، اما بر اثر بی انضباطی نظامی پیش از پایان کار به جمع آوری آذوقه، اغنام، احشام و غارت چادرهای مغولان پرداخته بدان سرگرم شدند و علت این بی انضباطی وجود جنگجویان خبوشان از ایلات و طوایف متعدد بود. نورمحمد خان که در حال فرار بود به این امر واقف شد، سپاهیان خود را وادار به بازگشت و حمله به خبوشان نمود، این حمله مغولان چنان غافل گیرانه و غیرمنتظره بود که ایرانیان را سخت به محاصره افکند و آن ها تا خواستند در مقام دفاع بر
آیند، اکثراً کشته یا اسیر شده و چنان شکست سختی متحمل شدند که نظیرش را به یاد نداشتند. بوداق خان به سوی قوچان متواری شد و شرح واقعه را نوشته به وسیله پسرش حسینعلی سلطان برای شاه عباس فرستاد و از گذشته های خود اظهار پشیمانی کرده وی را به حرکت به سوی خراسان و رسیدن به یاری امت خان و مردم مشهد دعوت نمود، اما همچنان که ذکر شد شاه چنان از عبدالمومن خان ترسیده بود که جرات آمدن به خراسان را نداشت. مدت شش سال نه تنها خراسان بلکه تمام سرزمین های شرقی ایران در آتش بیداد و ویرانی مغول ها می سوخت و این قوم غارتگر و وحشی باری دیگر تا حدود دامغان سمنان و نزدیکی خوار (گرمسار) و ورامین پیشروی و غارتگری کردند و برخی از سپاهیان آن ها تا آران از توابع کاشان نیز پیش رفتند. در این موقع وخیم و خطرناک بود همچنان که خواهد آمد شاه علی خان کُرد چمشگزک که در خوار و ورامین سکنی داشت کمر همت به دفع و سرکوبی مغولان بست و در چند جنگ نیروی آن ها را در هم شکست و متواری ساخت و به یاری فرهادخان قرامانلو راه حرکت شاه عباس به سوی خراسان را در سال ۱۰۰۴ (ق) فراهم نمود. شاه عباس پس از رسیدن به اسفراین بوداق خان چگنی را به حکومت و تجدید بنای آن شهر ک
ه در حمله مغول به کلی ویران شده بود مامور ساخت، سال ۱۰۰۷ که دوازدهمین سال سلطنت شاه عباس و شکست سپاهیان ازبک در خراسان است، شاه عباس پس از وارد شدن به مشهد بوداق خان چگنی را بار دیگر به حکومت مشهد منصوب نمود تا نسبت به تعمیر این شهر و رفع خساراتی که در طول چندین سال ویرانگری مغول دیده بود، اقدام نمایند. همچنین بوداق خان ماموریت یافت نورمحمد خان ازبک را (که چندی پس از پیروزی بر بوداق خان چگنی و سپاهیان خبوشان، خودش نیز از عبدالمومن خان ازبک شکست خورده و به شاه عباس پناهنده شده بود) به حکومت موروثی و از دست رفته اش برساند. بوداق خان در ذی الحجه ۱۰۰۷ (ق) به سوی ابیورد، نسا و مرو تاخت و با شجاعت و کفایتی که از خود نشان داد آن نواحی را از دست گماشتگان عبدالمومن خان خارج ساخته به نورمحمد خان ازبک تحویل داد. بوداق خان در ماوراءالنهر به فتوحات چشمگیری نایل آمده حاکم مرو که خالوزاده عبدالمومن بود وسیله قورچیان عظام و غازیان چگنی که کالبرق الخاطف به طبع شتافتند و کالهاله بالبدر او را در میان گرفتند، دستگیر شد و نیروی ازبک در هم شکست و نورمحمد خان به وسیله بوداق خان چگنی به تخت سلطنتی موروثی نشانده شد، خطبه و سکه به نام
شاه عباس خوانده شد و ضرب گردید، بوداق خان سپس به اردوی شاه عباس بازگشت و ماموریت های مهم دیگری را که از سوی شاه به او تفویض شده بود به بهترین وجه انجام داد، بوداق خان تا سال ۱۰۱۲ (ق) به تصریح عالم آرای عباسی حاکم قدرتمند مشهد و در نتیجه خراسان بوده است و پسرانش همگی مناصب و مشاغل مهمی داشتند، در همین سال که شاه عباس از خراسان باز می گشت، چون ملاحظه نمود که نظرعلی سلطان شاملو شایستگی نگهداری سرحدات مرو و ماروچاق را ندارد، او را از حکومت آن ناحیه معزول نموده، یوسفعلی خان پسر بوداق خان چگنی حاکم مشهد را به حکومت و سرحدداری آن خطه مهم منصوب نمود و برادرش بیرامعلی سلطان چگنی را که در سال ۱۰۰۶ (ق) حاکم بسطام بود به معاونت وی در آن حدود الکاء داد و مایحتاج لشکر او از زر، اسلحه، یراق، ضروریات قلعه و آذروقه بر وجه لایق سرانجام یافت و حکومت مشهد مقدس به محراب خان شفقت شد. بوداق خان چگنی از این پس مامور همراهی در کنار شاه عباس می شود، چون شاه از وجود وی در خراسان بیمناک بود، زیرا پسرانش همگی در سراسر نواحی شرقی ایران حکومت و امارت داشتند و ایل چگنی از نفوذ و قدرت زیادی برخوردار بود، که اگر بوداق خان می خواست ادعای استق
لال کند یا برای شاه عباس بار دیگر دردسر فراهم نماید، قادر بوده است، از این رو شاه مصلحت ندیده است او در خراسان باشد. اما هنگامی که به اسفراین رسید دریافت که بدون وجود بوداق خان در خراسان، استقلال و امنیت این خطه به وسیله ازبکان از میان می رود، لذا بوداق خان را مامور توقف در خراسان نمود و حکومت بلخ و هرات را نیز بر متصرفات او بیفزود. &lt;ref&gt;
ورزشگاه نگارا () یک سالن سرپوشیده واقع در کوالا لامپور، مالزی می باشد. ٰ
مایک ویکرس (؛ زادهٔ ) گیتارنواز، نوازندهٔ ساکسوفون، موسیقی دان و آهنگساز اهل بریتانیا است. او بنیان گذار گروه موسیقی «بیکر استریت فیلارمونیک» است. از فیلم های او می توان به "مرد ساندویچی"، "فشار زمان" و "نویسنده سارق" اشاره کرد.