Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
غنی، "حافظ شیرین سخن" نوشتهٔ محمد معین، کوچهٔ رندان نوشتهٔ عبدالحسین زرین کوب، "مکتب حافظ" اثر منوچهر مرتضوی، "کتابشناسی حافظ" گردآوری مهرداد نیکنام، "حافظ شناسان و حافظ پژوهی" گردآوری ابوالقاسم رادفر. برخی از شرح های "دیوان حافظ" نیز عبارتند از: "شرح اشارات حافظ" اثر علی اکبر رزاز، "حافظ نامه" اثر بهاءالدین خرمشاهی، "شرح غزل های حافظ" از حسینعلی هروی و "آیینهٔ جام" اثر عباس زریاب خویی. فعالیت ها. همه ساله نشست های گوناگونی در زمینهٔ حافظ پژوهی در ایران و جهان برگزار شده و می شود. از آن دسته نشست های علمی حافظ پژوهی در تهران با همکاری معاونت فرهنگی شهر کتاب، دانشگاه حافظ و مؤسسهٔ دانشنامهٔ فارس و با حضور حافظ پژوهان برگزار می شود. انتشار سالانهٔ دفتر حافظ پژوهی نیز از دیگر فعالیت هاست که دربردارندهٔ سخنرانی های ایرادشده در نشست های علمی است. در دیگر کشورها نیز مراسم بزرگ داشت حافظ از سوی رایزنی های فرهنگی ایران و با حضور دوستداران زبان و ادب فارسی و انجمن های ادبی برگزار می شود. جایگاه جهانی حافظ. کنگرهٔ جهانی سعدی و حافظ به مناسبت هفتصدمین سال درگذشت سعدی و ششصدمین سال درگذشت حافظ، از سوی مؤسسهٔ آسیایی دانشگ
اه پهلوی در سال ۱۳۵۰ ه .ش در شیراز برگزار شد. در این کنگره ۱۲۰ تن از ایران شناسان برجسته از ایران و جهان دعوت شده بودند که البته نزدیک به ۱۰۰ تن در آن شرکت کردند. به مدت ۵ روز از ۷ تا ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۰ ه .ش با سخنرانی در تالار دانشگاه پهلوی در شیراز افتتاح شد و در روزهای بعد با سخنرانی ها در دو اتاق جداگانه برای دو شاعر در عمارت نارنجستان قوام ادامه یافت. مقالات دربارهٔ حافظ به کوشش منصور رستگار فسایی در کتابی با عنوان "مقالاتی دربارهٔ زندگی و شعر حافظ" به چاپ رسید. مجمع عمومی بیست و چهارمین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۸۷ م، به پیشنهاد ایران، سال ۱۳۶۷ ه .ش/۱۹۸۹ م برابر با ششصدمین سال درگذشت حافظ را، سال بزرگداشت حافظ نام گذاری کرد. در این سال به دعوت کمیسیون ملی یونسکو در ایران، کنگرهٔ بین المللی بزرگداشت حافظ در شیراز برگزار شد. مجموعهٔ مقالات ارائه شده در این کنگره شامل ۶۱ مقاله، در کتابی با عنوان "سخن اهل دل" و به همت کمیسیون ملی یونسکو در ایران، گردآوری و چاپ شد. نخستین همایش بزرگ داشت حافظ در ۲۰ مهر ۱۳۷۶ ه .ش و در شیراز برگزار شد و پس از آن، هر ساله در این روز، هم زمان در شیراز و دیگر شهرهای ایران
و جهان، مراسم بزرگ داشت حافظ برگزار می شود. سالنامهٔ تخصصی مرکز حافظ شناسی نیز دربردارندهٔ متن کامل سخن رانی ها در همایش های علمی این روز به همراه مقاله های برگزیدهٔ فراخوان عمومی هر ساله با نام «دفتر حافظ پژوهی» چاپ و منتشر می شود.
عملیات شهید معاذ (به عربی: عملیة الشهید معاذ) یک سری حملات هوایی بود که توسط نیروی هوایی سلطنتی اردن و به مدت سه روز علیه اهداف متعلق به دولت اسلامی عراق و شام و در واکنش به سوزاندن خلبان اردنی معاذ الکساسبه انجام شد. اسارت معاذ الکساسبه. معاذ الکساسبه خلبان نیروی هوایی سلطنتی اردن در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۴ پس از سقوط جنگنده اف-۱۶ای که هدایت آن را بر عهده داشت و در حال انجام مأموریت بر فراز قلمرو داعش بود اسیر شد. دولت اردن حدود یک ماه و نیم برای آزادی خلبان خود در ازای آزادی و تبادل چندین زندانی داعش و القاعده از زندان های اردن با داعش به مذاکره نشست. در ۲ فوریه ۲۰۱۵، یک فیلم ۲۲ دقیقه ای توسط داعش منتشر شد که در آن خلبان اردنی ابتدا تحت بازجویی می گیرد و سپس زنده زنده در داخل یک قفس سوزانده می شود. با این حال، اعتقاد بر این است که خلبان در ۳ ژانویه اعدام شده و دولت اردن تا یک ماه بعد کشته شدن وی هم چنان به مذاکره با داعش بر سر آزادی وی پرداخته است. تلفات. نیروی هوایی اردن در واکنش به این اقدام داعش به مدت سه روز دست به بمباران سرزمین های تحت کنترل داعش در سوریه زد. در این حملات نیروی هوایی اردن اردوگاه های آموزش جنگ
جویان، انبارهای مهمات و تأسیسات استخراج نفت داعش را مورد هدف قرار داد که باعث کشته شدن ۵۵ تن از جنگجویان داعش از جمله یک مقام بلندپایه این گروه با نام «شاهزاده نینوا» شد. تلویزیون دولتی اردن اقدام به انتشار فیلمی با این عنوان که «این آغاز است و شما با اردنی ها آشنا خواهید شد» کرد. در این فیلم همچنین لحظات مربوط به برخاستن جنگنده های نیروی هوایی اردن از پایگاه هوایی شهید موفق واقع در شهر ازرق جهت انجام عملیات علیه داعش به نمایش درآمده است. پیامدها. اف-۱۶های اردنی که پس از کارزار بمباران مواضع داعش برگشته بودند به سمت شهر الکرک [زادگاه معاذ الکساسبه] تغییر مسیر دادند و در محلی که ملک عبدالله دوم و جمعیت زیادی جهت ابراز تسلیت به خانواده معاذ جمع شده بودند پرواز کردند. داعش ادعا کرد که حملات هوایی اردن باعث کشته شدن گروگان زن آمریکایی کایلا مولر شده است ادعایی که توسط مقامات دولت اردن و آمریکا رد شد.
هوش مصنوعی توصیف پذیر یا هوش مصنوعی قابل توضیح (Explainable Artificial Intelligence) و یا یادگیری ماشین تفسیرپذیر (Interpretable Machine Learning) تلاش می کند تا مراحل و تصمیم هایی که یک مدل یادگیری ماشین هنگام پیش بینی می گیرد را توضیح دهد که به کاربران انسانی اجازه می دهد تا نتایج و خروجی ایجاد شده توسط الگوریتم های یادگیری ماشین را درک کرده و به آن اعتماد کنند. هوش مصنوعی توصیف پذیر به منظور توضیح و شرح دادن یک مدل هوش مصنوعی، تأثیر مورد انتظار آن و سوگیری های محتمل آن استفاده می شود که باعث می شود دقت، انصاف، شفافیت و نتایج مدل در تصمیم گیری های مبتنی بر هوش مصنوعی بهبود یابد. همان طور که هوش مصنوعی پیشرفته تر می شود، انسان ها برای درک نحوه به نتیجه رسیدن الگوریتم های یادگیری ماشین با چالش هایی مواجه می شوند. کل فرایند محاسبات به چیزی تبدیل می شود که معمولاً به آن جعبه سیاه یا Black box می گویند و تفسیر آن غیرممکن است. این مدل های جعبه سیاه به طور مستقیم از داده ها ساخته می شوند و حتی مهندسان یا دانشمندان داده ای که الگوریتم را ساخته اند نمی توانند آن را درک کنند و توضیح دهند که دقیقاً درون آن چه اتفاقی م
ی افتد یا چگونه الگوریتم هوش مصنوعی به یک نتیجه خاص می رسد. درک این که چگونه یک سیستم مجهز به هوش مصنوعی به یک خروجی خاص منجر شده است، مزایای زیادی دارد، توضیح پذیری می تواند به توسعه دهندگان کمک کند تا مطمئن شوند که سیستم همان طور که انتظار می رود کار می کند. موارد استفاده از هوش مصنوعی توصیف پذیر. به طور کلی استفاده از هوش مصنوعی توصیف پذیر در زمینه های مختلف بسیار ضروری است. برای مثال در حوزه پزشکی، درک دقیق تر و شفاف تر تصمیمات هوش مصنوعی در تشخیص بیماری ها، اعتماد بیشتر پزشکان و بیماران را به همراه دارد و این قابلیت را به مدل هوش مصنوعی می دهد تا مورد استفاده بالینی قرار بگیرد. همچنین، در صنعت خودروسازی، قابلیت توضیح الگوریتم های هوش مصنوعی در فهم تصمیمات خودروهای خودران، ایمن بودن این خودروها را تضمین می کند. کاربرد هوش مصنوعی توصیف پذیر در تحلیل تصاویر پزشکی. برای این که انسان ها بتوانند مدل های هوش مصنوعی را بپذیرند، باید به آنها اعتماد کنند. تفسیرپذیر بودن مدل ها به ویژه در پزشکی و به ویژه در سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری بالینی، که در آن متخصصان پزشکی باید قادر به درک چگونگی و چرایی تصمیم گیری مبتنی
بر ماشین باشند، بسیار مهم است. استفاده از هوش مصنوعی توصیف پذیر (به اختصار XAI) در پردازش تصاویر پزشکی به چند دلیل اهمیت زیادی دارد: پردازش تصویر پزشکی نقش مهمی در تصمیم گیری و تشخیص بیماری و برنامه ریزی درمانی ایفا می کند، با به کارگیری تکنیک های XAI، پزشکان می توانند نتایج حاصل از الگوریتم های هوش مصنوعی را بهتر درک کنند؛ که این شفافیت و قابل درک بودن، اعتماد و پذیرش سیستم های پردازش تصویر پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی را در میان پزشکان افزایش می دهد. با درک دلایل اساسی و عوامل در نظر گرفته شده توسط سیستم هوش مصنوعی، پزشکان می توانند تصمیمات آگاهانه تر و سریع تری نیز بگیرند و از مدل های هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار تصمیم گیری بالینی استفاده کنند. روش های XAI به شناسایی و تشخیص خطاها یا سوگیری ها در الگوریتم های هوش مصنوعی مورد استفاده برای پردازش تصویر پزشکی کمک می کنند. برای مثال، سوگیری های مجموعه داده، تفاوت های اهمیت ویژگی یا محدودیت های عملکرد الگوریتم را شناسایی می کنند که این امر، امکان بهبود و اصلاح مداوم مدل های هوش مصنوعی را فراهم می کند. برخی از روش های هوش مصنوعی توصیف پذیر یا XAI. روش های مدل آگنو
ستیک. روش های مدل آگنوستیک را می توان در هر مدل یادگیری ماشینی، صرف نظر از این که چقدر پیچیده باشد، استفاده کرد. برای مثال: روش های خاص مدل. روش های خاص مدل مختص یک نوع مدل یا گروهی از مدل ها هستند. این روش ها به کار و قابلیت های یک مدل خاص بستگی دارند. برای مثال: توضیح روش (Grad-Cam) Gradient-weighted Class Activation Mapping - نگاشت فعال سازی کلاس با وزن گرادیان. هدف هوش مصنوعی توصیف پذیر این است که تصمیمات اتخاذ شده توسط مدل های یادگیری ماشین برای انسان قابل درک باشد. به طور خلاصه، Grad-CAM به ما کمک می کند تا بفهمیم کدام مناطق از تصویر ورودی بر پیش بینی های مدل تأثیر می گذارد، با این حال، Grad-CAM لزوماً عملکرد مدل را بهبود نمی بخشد یا پیش بینی های نادرست را اصلاح نمی کند. پیش بینی های نادرست ممکن است به دلایل مختلفی مانند ویژگی های مشابه بین کلاس ها یا عدم مواجهه مدل با نمونه های خاص در طول آموزش اتفاق بیفتد. برای بهبود بیشتر عملکرد و پیش بینی مدل، می توان از تکنیک هایی مانند تنظیم دقیق، افزایش داده ها یا استفاده از معماری پیشرفته تر استفاده کرد. در روش Grad-CAM نیازی به تغییر در معماری مدل نیست و می توا
ن از آن برای طیف وسیعی از خانواده های مدل شبکه عصبی پیچشی () اعمال شود. این روش به شدت بر پایهٔ ریاضیات بنا شده است، بنابراین برای درک عمیق تر روش Grad-Cam، بهتر است به این مقاله، که مقالهٔ اصلی این روش است، رجوع کنید. گام های استفاده از این روش به صورت زیر می باشد. ۱- ورودی: با یک تصویر شروع کنید و پیش بینی خاصی را انتخاب کنید که می خواهید بفهمید. (به عنوان مثال، شناسایی یک گربه در تصویر). ۲- اصلاح مدل: یک مدل شبکه عصبی پیچشی (CNN) از پیش آموزش دیده را انتخاب کنید و آن را در آخرین لایه پیچشی حذف کنید. لایه های کاملاً متصل را در بالای مدل اضافه کنید تا یک پیش بینی بر اساس ویژگی های استخراج شده توسط آخرین لایه ایجاد کنید. ۳- مرحلهٔ انتشار رو به جلو: تصویر انتخاب شده را از مدل اصلاح شده عبور دهید تا خروجی های زیر را به دست آورید: پیاده سازی با پایتون. from pytorch_grad_cam import GradCAM from pytorch_grad_cam.utils.model_targets import ClassifierOutputTarget from pytorch_grad_cam.utils.image import show_cam_on_image from torchvision.models import resnet50 model = resnet50(pretrained=True) target_layers = [model
.layer4[-1]] #گرفتن لایهٔ مد نظر input_tensor = # تصویر گربه cam = GradCAM(model=model, target_layers=target_layers, use_cuda=args.use_cuda) targets = # grayscale_cam = cam(input_tensor=input_tensor, targets=targets) grayscale_cam = grayscale_cam[0, :] visualization = show_cam_on_image(rgb_img, grayscale_cam, use_rgb=True)
ما کاملاً خود را کنترل کرده ایم رمانی از نویسنده آمریکایی کارن جوی فاولر در سال ۲۰۱۳ است. این رمان برنده جایزه پن/فاکنر برای داستان در سال ۲۰۱۴ برای داستان شد&lt;ref name="The Guardian - ۳ آوریل ۲۰۱۴ - Karen Joy Fowler wins PEN/Faulkner award for fiction"&gt;&lt;/ref&gt; و همچنین در فهرست جایزه ادبی من بوکر ۲۰۱۴ در فهرست کوتاه قرار گرفت.
زندگی دیگران رمانی از نیل موخرجی نویسنده هندی تبار است. این کتاب در سال ۲۰۱۴ توسط "Chatto &amp; Windus" در انگلستان و WW Norton &amp; Company در ایالات متحده منتشر شد. این رمان، دومین اثر این نویسنده است که در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۴ برای جایزه ادبی من بوکر در فهرست نامزدهای داستان کوتاه قرار گرفت.
جی رمان سال ۲۰۱۴ به نویسندگی هاوارد جاکوبسن است. این کتاب در فهرست جایزه ادبی من بوکر ۲۰۱۴ قرار داشت. دربارهٔ کتاب. این داستان در آینده رخ می دهد، جهانی که گذشته آن بسیار خطرناک بوده است، حتی در مورد آن صحبت نمی شود، کسی هم دوست ندارد آن را ملاقات کند. کتاب «J» یک داستان عاشقانه عجیب و غیرقابل مقایسه است، بسیار ناقص و وحشتناک. دو انسان عاشق همدیگر می شوند، آنها نمی دانند که از کجا آمده اند و حتی این را نمی دانند که کجا می روند.
پروژه لعنتی او: اسناد مربوط به پرونده رودریک مکرا یک رمان سال ۲۰۱۵ به نویسندگی گریم مکرا برنت است. با استفاده از اسناد تاریخی تخیلی، داستان پسربچه ۱۷ ساله ای به نام رودریک «ردی» ماکرا را روایت می کند، که مرتکب قتل سه گانه در روستای کالدوی در شبه جزیره Applecross، در حدود سال ۱۸۶۹ شده است. این توسط انتشارات اسکاتلندی، Contraband منتشر شد. در اکتبر سال ۲۰۱۶، "پروژه لعنتی او" به پرفروش ترین کتاب در لیست کوتاه بوکر تبدیل شد و در سپتامبر ۲۰۱۶، در فهرست جایزه جایزه ادبی من بوکر قرار گرفت.
آیلین کتاب رمانی است که توسط آتوسا مشفق نوشته شده است و در سال ۲۰۱۶ انتشارات پنگوئن پرس آن را منتشر کرد. این اولین رمان مشفق است. در سپتامبر ۲۰۱۶، این کتاب در فهرست جایزه ادبی من بوکر ۲۰۱۶ قرار گرفت.
همه آنچه مرد است رمانی که توسط دیوید سزالی نوشته شده است. این رمان مجموعه نه داستان کوتاه، درهم تنیده است که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. در سپتامبر سال ۲۰۱۶، این کتاب در فهرست جایزه ادبی من بوکر ۲۰۱۶ قرار گرفت و برنده جایزه Gordon Burn 2016 شد.
دریاچه سنت کاسین در ۳۰ کیلومتری در شرق کن در پرووانس آلپ کوت آزور ، فرانسه قرار دارد . دریاچه سنت کاسین یک دریاچه ساختگی از آبراهه های اطراف دریاچه است . سد مالپاست و سد سنت کاسین بر روی این دریاچه ساخته شده و آب شهرهای اطراف دریاچه را تأمین می کند .
کوهستان تساغکونیاتس () مجموعه ای از کوه ها در ارمنستان هستند که عمدتاً در استان های کوتایک و آراگاتسوتن قرار گرفته اند. این کوهستان شامل شمار زیاد کوه آتشفشانی غیرفعال است. طول کل مجموعه کوه ها به ۴۲ کیلومتر می رسد و از میان کوه های پامبک در نزدیکی روستای میجناتون در شمال ارمنستان و ساحل سمت راست رودخانه هرازدان تا جنوب شرقی این کشور کشیده شده است. بلندترین قله آن کوه تغنیس است در نزدیکی ناحیه تساغکادزور واقع شده و ۲۸۵۱ متر بلندا دارد. سنگ های باقی مانده از این کوهستان که میدان آتشفشانی شکل گرفته اند، مربوط به دوره های پلیستوسن تا هولوسن است و دارای گنبد گدازه و مخروط خاکستر هستند. مناطق مسکونی واقع شده در امتداد این کوهستان از جمله هانکاوان، بجنی، آرزاکان و آقوران مناطق مناسبی برای تفریحگاه کوهستانی به شمار می آیند.
غزل حافظ به اعتقاد سیروس شمیسا، آشناترینِ اشعار برای عام و خاص است و این موقعیت برای کمتر شاعری، حتی در مقیاس جهانی پیش آمده است. به گفتهٔ یارشاطر، حافظ محبوب ترین شاعرِ ایرانی است. اگر کتابی شعر در یک خانهٔ ایرانی پیدا شود، به احتمال بسیارْ این، "دیوانِ حافظ" است. بسیاری از ابیاتش، ضرب المثل های زبانزدی شده اند، و شمارِ کسانی که نمی توانند برخی از اشعار او را تا حدی یا به طور کاملْ حفظ بخوانند، اندک هستند. از دیوانش در کتاب داری بسیار بهره گرفته می شود. داستان ها دربارهٔ پیش بینی های الهام گرفته شده از او فراوان هستند، که با لقبِ معروفِ «لسان الغیب» توجیه شده است. و بااین حال، او همچنان شاعریْ محض است. در ادبیات فارسی. یارشاطر می گوید هیچ شاعرِ ایرانیِ دیگری اینچنین موردِ تجزیه و تحلیل، تفسیر و تعبیرِ بسیار قرار نگرفته است. هیچ شاعری نیز به اندازهٔ حافظ اثری در دوره های شعرِ فارسیِ پس از سدهٔ چهاردهمِ میلادی نداشته است. او در پیشگاهِ فردوسی در قلمرو پهناور و مهمِ اجتماعی–سیاسی، در مقابلِ سعدی در زمینه های تنوع و ذوق و نشاط، و در برابرِ مولوی در موسیقیِ پُرنواختْ پایین تر است؛ اما با اجماعی عمومی، اوجِ شعرِ غ
ناییِ ایران را نمایندگی می کند. در هیچ شاعرِ فارسیِ دیگری نمی توان چنین ترکیبی از تخیلِ بارور، بیانِ ادبی، انتخابِ مناسبِ کلمات و عباراتِ خوش آهنگِ ابریشمین را یافت. وی عمیقاً بر گروهِ بعدیِ غزل سرایان اثر گذاشت. شخصیت هایی که در اشعارش مورد حمله یا ستایش قرار گرفته اند، تبدیل به گنجینهٔ مشترکِ اشعارِ غناییِ فارسی شد. تجلیل از شراب و مستیِ شورانگیز، سخره گرفتنِ زاهد، شیخ، واعظ و ریاکاران دیگر، غزلِ پس از حافظ را با مضامین و نقوش و مبانی ای که تا به امروز ادامه دارد، مجهز کرده است، اما پس از تجدیدِ حیاتِ نیما و پیروانش به تدریج کاهش یافت. بااین حال، جذابیت و محبوبیتِ حافظ از همهٔ تحولاتِ بعدی جانِ سالم به دربُرد. نفوذ و اثرگذاریِ حافظ در ایران و جهان تا بدان حد است که در زمانهٔ خودِ او، آوازهٔ شعرش تا خراسان و ترکستان و هند و عراق عرب و عجم و آذربایجان رسیده بود و پس از درگذشتش نیز پادشاهانِ کشورهای همسایه مانند سلطان احمد، سلطان غیاث الدین، سلطان محمدشاه دکنی و تهمتن بن تورانشاه از شعر او استقبال می کردند. بسیاری از شخصیت های ایرانی از اشعارش در سخنانِ خویش استفاده کرده اند مانند نادرشاه، ناظم الدوله حاکم فار
س، ناصرالدین شاه قاجار، ملااسماعیل واعظِ عهد ناصری. به گفتهٔ محمد معین، اثرگذاریِ حافظ در شعرِ فارسی شایانِ توجه است؛ هرچند به خاطر عظمتِ معنا و اعتلای لفظ و حُسنِ ترکیب، تنها اندکی مورد تقلید واقع شده است. به قولِ ادوارد براون، سببِ تقلیدِ کمترِ شاعران از او، بیشتر تقلیدناپذیریِ حافظ است و نه اینکه سبکِ حافظ، بی ارزش و متروک شده باشد. به گفتهٔ فاطمه سیاح، شعرای سده های دوازدهم و سیزدهم ه . ق، تنها گفته های حافظ را تکرار کردند و به تقلیدی سطحیْ اکتفا؛ و اشعارشان از نظر قریحه، جز در موارد معدودی با وی برابری نکرده است. بعضی از شاعرانی که از شعرِ حافظ اثرپذیرفته اند یا از او تقلید کرده اند عبارتند از: جمال لنبانی، لطف الله نیشابوری، جامی، قاسم انوار، شاه نعمت الله ولی، مغربی تبریزی، شرف الدین علی یزدی، امیر علیشیر نوایی، آذری طوسی، حیدری تبریزی، بابر بن بایسنقر، جهانشاه، بابافغانی شیرازی، نظام قاری، مهری، صائب تبریزی، کلیم کاشانی، سید میرجان الله شاه، هاتف اصفهانی، وصال شیرازی، ملا احمد مازندرانی، کیوان اصفهانی، صفی علیشاه، سید عظیم الدین تتوی، منشی صاحب رای مهنداس ملکانی، نواب ولی محمدخان، میرحسین علی خان، الل
ه دادخان صوفی، حشمت شیرازی، ملاهادی سبزواری، قاآنی، یغمای جندقی، طوبی اصفهانی، محمودخان ملک الشعرا، نشاط اصفهانی، فرصت شیرازی، فروغی بسطامی، سروش اصفهانی، آشفته دزفولی، ظهیرالاسلام دزفولی، مجرم لاهیجی، ادیب نیشابوری، ادیب فراهانی، ملاصالحا، حسام الاسلام دانش گیلانی، ناصرالدین شاه قاجار، عارف قزوینی، ایرج میرزا، سید اشرف الدین حسینی، ملک الشعرا بهار، رضازاده شفق، رعدی آذرخشی. به گفتهٔ سیروس شمیسا، بعد از حافظ در فاصلهٔ اوایل سدهٔ نهم تا روزگارِ صائب در سدهٔ یازدهم، دورانِ تردید است؛ به این معنی که شاعرانِ متقدمِ این دوران، هنوز در انکارِ بسته شدنِ دایرهٔ غزل عراقی به دست حافظ به سر می برند، و سپس آرام آرام این موضوع را می پذیرند و کسانی مانند بابافغانی تلاش می کنند تا شیوه ای دیگر به نامِ سبک هندی پی بریزند که درنهایت در شعرِ صائب به اوج می رسد. شمیسا می گوید با مسامحه می توان گفت که حافظ در جایگاهِ شاعری بزرگ، بر زبان و ادبیاتِ پس از خود ستم روا داشت، ازآن رو که چنان آن را متأثرِ خویش می سازد که شاعرانِ پسین را تصور بر این بود که تنها باید بر آن شیوه کار کرد و چون یارای گذار از نمونهٔ اصلی را ندارند، هنری اصی
ل نزایند و درنتیجه تقلید و ابتذال بدان پایه رسد که به سقوطِ زبان و ادبیات انجامد. او خود استثنایی بود که توانست از نفوذِ سعدی برهد، اما خودش چونان درختی پرشاخ و برگ بود که هیچ گیاهی در سایه اش نمی توانست رُست. ازاین رو به تعبیری، او کشتزارِ ادبیات را پس از خود بی ثمر کرد و نمونه های شعرِ پس از او به شدت تقلیدی و مبتذل هستند، و درنتیجه ادبیات برای نجاتِ خویشتن، سبکی نو درمی اندازد چراکه تنها اینچنین، شاعران را توان و مجالِ جلوه گری دست می دهد. غزلِ دورهٔ بازگشت که ترکیبی از شیوه های مختلفِ پیش از سبک هندی — و حتی گاهی شاعرانِ سبک هندی است — تاحدودی از حافظ متأثر است؛ و سپس تر در روزگارِ معاصر — که از عصر مشروطیت تاکنون را دربرمی گیرد — در آثار بعضی شاعران، غزلِ تقلیدی از نمونه های غزلِ عراقی و هندی شکل می گیرد که نمونه های معروفش، غزلِ شهریار در تقلید از غزلِ عراقی، به ویژه حافظ، و غزلِ رهی معیری در تقلیدِ از غزلِ هندی هستند. کردی. از گستره های نفوذ و اثرگذاری شعر حافظ، مناطق کردنشین ایران، عراق، ترکیه و سوریه است. از نخستین دورهٔ ادبیات کردی تاکنون زبان فارسی بیشترین اثر را بر زبان کردی گذاشته است و در این می
ان حافظ بیشترین سهم را دارد. حافظ در مهمانی های جشن و شب نشینی های کردی حضور داشته و دارد. و کردها در تصمیم گیری های مهم زندگی خویش به فال حافظ پناه می بردند و بر این باور بودند که حافظ بهترین راه را نشان می دهد. شاعران کُرد بسیاری ابیاتی از حافظ را در اشعار خود تضمین کرده اند یا اشعاری را با تأثیر از غزلیات وی سروده اند. زبان های شبه قاره. با توجه به شواهد، آوازهٔ حافظ در زمانِ حیاتش به هند رسیده بود که این موضوع از اشارات خودش در غزل هایش و گفته های محمد گُلَندام برداشت می شود. دورانِ حیاتِ حافظ هم زمان با حکومت های تُغلَقیان و بَهمَنیان در شبه قاره بود. سلطان محمود بهمنی (حک. ۷۸۰–۷۹۹ ه .ق) حاکم دَکَن در جنوبِ هند در روزگارِ حافظ بود. در تذکره ها آمده که در همان روزگار، میرفضل الله اینجو، وزیرِ دربارِ دکن، هزینهٔ سفر حافظ را توسط بازرگانی برای وی فرستاد، هرچند که حافظ از ادامهٔ سفرش منصرف شد و به شیراز بازگشت. به ظاهر قدیمی ترین منبع در شبه قاره که از حافظ یاد کرده، گذشته از "فردوسُ التَّواریخ" (نوشتهٔ ۸۰۸ ه .ق) ابن معین ابرقوهی، "لطایفِ اشرفی" اثر نظام الدین غریب یمنی است که دربارهٔ شرح حال و گفته های سید
اشرف الدین جهانگیر سمنانی (د. ۸۰۸ ه .ق)، صوفیِ ایرانی الاصل و مروّجِ فرقهٔ چِشتیه در کچهوچها در هند نوشته شده است. به نوشتهٔ نویسندهٔ کتاب، چند مرتبه دیدار میان حافظ و سیداشرف روی داده است. سیداشرف مشربِ حافظ را عالی می بیند و سپس تر از او با عنوانِ «معارف نما» یاد می کند. نظام الدین نوشته که بزرگان روزگار، شعر حافظ را «لسان الغیب» لقب دادند. پس از درگذشتِ حافظ و در روزگارِ حکومت های لودیان و بابَریان، شعر او همچنان در شبه قاره جایگاه داشت. دریافتِ شخصیتِ حافظ از سوی چنین شخصیت هایی، سببِ معرفیِ او به محافلِ علمی و ادبیِ هند و بنگاله می شد و اندکی پس از درگذشتش، نسخه های دستنویسِ بی شماری از "دیوانِ" حافظ در آنجا کتابت شد. بندر ابن داس خوشگو، نویسندهٔ "سفینهٔ خوشگو"، گزارش می کند یکی از اجدادش در زمان اورَنگ زیب عالَمگیر، "دیوانِ" حافظ را همیشه در آغوش داشته و خوشگو نیز به نیتِ نذری برای حافظ، در هر شب جمعه اطعامِ مسکینان و فقرا می کرده است. آذری طوسی، شاعرِ فارسی سرای دربارِ پادشاهانِ دکن، در "جواهرُ الْاَسرار"، از حافظ نام برده و او را سرآمد در سرایشِ غزل دانسته است. او نیز در کتابش، حافظ را «لسان الغیب» نا
میده و پس از او، ابوبکر طهرانی در "دیارِ بَکریّه"، این لقب را به "دیوانش" داده است. ابراهیم قوام فاروقی در کمتر از یک سدهٔ پس از درگذشتِ حافظ در "شرفنامهٔ مُنیری" یا "فرهنگ ابراهیمی" (نوشتهٔ ۸۷۸ ه .ق) در مدخلِ «خموش» بیتی از حافظ را نمونه آورده است. جدای از این منابع، در سدهٔ نهم و نیمهٔ نخستِ سدهٔ دهمِ هجری، منبعِ معتبری در شبه قاره یافت نمی شود؛ اما از اواخرِ سدهٔ دهمِ هجری، منابعِ گوناگونیْ اطلاعاتی ارائه کرده اند که بیشتر افسانه است یا از منبعی نامشخص و برپایهٔ نوشته های دیگران نقل شده است. قدیمی ترینِ این منابع، "روضَةُ السَّلاطین" (نوشتهٔ ۹۶۰ ه .ق) اثر فخری هِرَوی است که ضمنِ شرح حالِ شاه شجاع مظفری و سلطان احمد جلایر، ابیاتی از حافظ را آورده است. او در اثرِ دیگرش به نام "جواهرُ الْعَجایب" (نوشتهٔ ۹۶۳ ه .ق) نیز از حافظ یاد کرده است. پس از این منابع، امین احمد رازی در "هفت اقلیم" (نوشتهٔ ۱۰۰۲ ه .ق) و عبدُالْقادر بداؤُنی در مُنتَخَبُ التَّواریخ (نوشتهٔ ۱۰۰۴ ه .ق) از حافظ یاد کرده اند. جز اینها، بسیاری از نویسندگان و شاعرانِ شبه قاره در آثارِ خویش به حافظ پرداخته اند که عبارتند از: قاضی نورالله شوشتَری در
مجالِسُ الْمُؤمنین (نوشتهٔ ۱۰۱۰ ه .ق)، محمدقاسم هندوشاه اَستَرآبادی در "تاریخِ فرشته" (نوشتهٔ ۱۰۵۰ ه .ق)، اوحَدی بَلیانی در "عَرَفاتُ الْعاشِقین" (نوشتهٔ ۱۰۲۴ ه .ق)، خَتمی لاهوری در "مَرَجُ الْبَحرَیْن" (نوشتهٔ ۱۰۲۶ ه .ق)، "تذکرهٔ میخانه" (نوشتهٔ ۱۰۲۸ ه .ق)، محمدصادق دهلَوی کشمیری در "طبقاتِ شاهجهانی" (نوشتهٔ ۱۰۴۵ ه .ق)، محمد بن محمد دارابی شیرازی در "لطایفِ خیال" (نوشتهٔ ۱۰۷۸ ه .ق)، شیرعلی خان لودی در "مِرآةُالْخیال" (نوشتهٔ ۱۱۰۲ ه .ق)، سفینهٔ خوشگو (نوشتهٔ ۱۱۴۷ ه .ق)، شاهنوازخان در "بهارستانِ سخن" (نوشتهٔ ۱۱۹۲ ه .ق)، آزاد بِلگِرامی در "خزانهٔ عامِره" (نوشتهٔ ۱۱۷۶ ه .ق)، خلیل در "تذکرهٔ صُحُفِ ابراهیم" (نوشتهٔ ۱۲۰۵ ه .ق)، "مخزنُ الْغَرائِب" (نوشتهٔ ۱۲۱۸ ه .ق)، عظیم آبادی در "نَشتَرِ عشق" (نوشتهٔ ۱۲۳۳ ه .ق). مجموعهٔ این آثار، فاقدِ اطلاعاتِ درست و صحیحی دربارهٔ حافظ هستند و بیشتر از گفته های جامی، خواندمیر و دیگر منابعِ ایرانی نقل کرده اند و تذکره های جدیدتر، مطالبِ خویش را از منابعِ پیش از خود گرفته اند. اثرگذاریِ حافظ بر شاعرانِ پس از خود بسیار است و کمتر شاعری است که از او اثر نپذیرفته باشد. سدهٔ نهمِ هجری
هنوز مهاجرت به هند، جایگاهِ چندانی در میانِ شاعران و ادیبان نداشت و هراتِ دربار تیموری، کانونِ شاعران و دانشمندان و هنرمندان بود. از جمله شاعرانی که از حافظ اثر پذیرفته اند عبارتند از: آذری طوسی، درویش بهرام سقّا، فخری هروی، غزالی مشهدی، عرفی شیرازی، فیضی دکنی، یزدی، نوعی خبوشانی، نظیری نیشابوری، سنجر کاشانی، ظهوری ترشیزی، طالب آملی، روح الامین شهرستانی، حافظ محمد خیالی، قدسی مشهدی، سلیم تهرانی، کلیم همدانی، محسن فانی کشمیری، غنی کشمیری، صائب تبریزی، میررضی دانش مشهدی، ناصرعلی سرهندی، اشرف مازندرانی، جویا تبریزی، بیدل دهلوی، آفرین لاهوری، حزین لاهیجی، غالب دهلوی، آزاد بلگرامی، شبلی نعمانی، اقبال لاهوری، رابیندرانات تاگور و پدرش دبیندرانات تاگور، قاضی نذرالاسلام. آلمانی. در کنارِ ترجمهٔ اشعارِ حافظ، به سرایشِ اشعاری به شیوهٔ حافظ در قالبِ غزل دست زد. او به پیروی از گوته، از حافظ و شیوه اش تقلید کرد و در غزل هایش از ساقی و می و معشوق و گِله از روزگار و مردمش سخن گفت و از مضمون های موردِ بهرهٔ حافظ در آنها استفاده کرد تا غزل هایش حال و هوای شرقی یابند. کار او در بهره گیری از قالبِ غزل را باید دنبالهٔ کار فریدری
ش روکرت دانست. اشعار پلاتن با نام "آیینهٔ حافظ" منتشر شد. او کارِ خود را همراهی و هم کیشی با حافظ می نامد و به دنبالِ غزل هایش — که مانندِ غزل های حافظ ردیف و قافیه دارد — رباعیاتی نیز آورده است. تلاش های گوته و پلاتن، سببِ راه یابیِ قالبِ غزل از شعرِ فارسی به ادبیاتِ آلمانی شد که به عنوانِ قالبی مستقل از شعرِ فارسی، توسط شاعرانِ آلمانی زبان مورد استفاده قرار گرفت. هوگو فون هوفمانستال از شاعرانی بود که در این قالبْ شعر سرود. او غزل هایش را به عنوانِ ظرفی برای خلقِ اندیشه و تصورش از فضای افسانه ایِ شرقی، مورد استفاده قرار داد. روسی. صفر عبدالله می گوید اثرگذاریِ حافظ بر ادبیاتِ روسی را می توان در دو سطح بررسی کرد: اثرگذاریِ عام و اثرگذاریِ خاص. او اثرگذاریِ عمومیِ شعرِ حافظ را در گسترهٔ همهٔ ادیبان و شاعران روس می داند و اثرگذاریِ خصوصی اش را بر پوشکین و . عبدالله، پوشکین را گوتهٔ روسیه و فت را هامرپورگشتالش می داند. دلبستگیِ فراوانِ ادیبان و شاعرانِ روسی مانند کنستانتین کیوخیل بکر، الکساندر گریبایدوف، بیستوژیو مارلینسکی و یکوبوویچ، به گونه ای متأثر از فعالیت های شرق شناسیِ روسی و زبان آموزیِ شاعرانش است. در م