Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا طی سال های گذشته روابط مثبت میان خود را حفظ کرده اند و از سال ۱۹۹۱ با یکدیگر ارتباط نزدیکتری دارند. آذربایجان در حال حاضر بخشی از سیاست همسایگی اروپا، شراکت شرقی و شورای اروپا است. اتحادیه اروپا بزرگ ترین کمک کننده و سرمایه گذار خارجی هم در بخش دولت و هم جامعه مدنی آذربایجان می باشد که ثمره آن تاکنون از سال ۱۹۹۲ حدود ۶۰۰ میلیون یورو ارزش تعاملات دوجانبه بین اتحادیه اروپا و این کشور بوده است. مقدمه. جمهوری آذربایجان پس از کسب استقلال ملی در سال ۱۹۹۱ میلادی توسعه روابط با کشورهایی اروپایی را از اولویت های سیاست خارجی خود اعلام کرده است. روابط جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا در سال ۱۹۹۱ میلادی آغاز شد و دو طرف در ماه آوریل سال ۱۹۹۶ توافقنامه همکاری فی مابین را در لوگزامبورگ امضا کردند. این سند که در سال ۱۹۹۹ میلادی به اجرا گذاشته شد، شامل همکاری های گسترده جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا در حوزه های سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، سرمایه گذاری، فرهنگی و قانون گذاری می باشد. جمهوری آذربایجان با اتحادیه اروپا به صورت دوجانبه و در قالب برنامه مشارکت شرقی در این اتحادیه همکاری می کند. اخ
یراً هم در سفر ماه فوریه سال ۲۰۱۷ میلادی الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان به بروکسل و دیدار با دونالد توسک رئیس شورای اتحادیه اروپا اعلام شد که طرفین مذاکرات امضای توافقنامه جدید همکاری را آغاز کردند. این توافقنامه جدید شامل گسترش همکاری جمهوری آذربایجان در حوزه های سیاسی، امنیتی و بازرگانی می شود. در این مقاله سعی گردیده است که روابط سیاسی طرفین بیشتر از روابط اقتصادی مورد بررسی قرار بگیرد؛ لذا تمرکز مقاله بر روابط سیاسی دو طرف است. با این حال به صورت خلاصه به مراودات اقتصادی نیز اشاره شده است. روابط اقتصادی جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا. اتحادیه اروپا در منطقه ناپایدار قفقاز جنوبی، به ویژه از نظر انرژی و امنیت، نه تنها نقش مهمی را ایفا می کند بلکه سهم زیادی نیز در این منطقه چه از جنبه سیاسی و چه از جنبه اقتصادی دارد. در این منطقه فرصت های زیادی مربوط به ذخایر انرژی دریای خزر و نقش قفقاز جنوبی به عنوان یک منطقه غنی از منابع و یک دالان ترانزیتی برای حمل نفت و گاز به اروپا وجود دارد که این موضوع وابستگی ضد وزنی غرب به ویژه اتحادیه اروپا را به منابع نفت خلیج فارس و منابع گاز روسیه را کاهش می دهد. کشورهای ع
ضو اتحادیه اروپا منافع اقتصادی فزاینده ای در منطقه دارند. این منطقه مکانی بالقوه، سودآور و جذاب برای سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI)، به ویژه برای شرکت های نفتی چند ملیتی است. مروادات تجاری. اتحادیه اروپا برای مستحکم نمودن جایگاه خود در این منطقه به ویژه در جمهوری آذربایجان، مراودات تجاری مناسبی را برقرار نموده است تا بتواند نقش مهمی در این منطقه ایفا نماید. از سوی دیگر این وابستگی متقابل اقتصادی موجب می شود تا اعتماد متقابل بین طرفین ایجاد گردد و اتحادیه اروپا بهرهٔ لازم را از صادرات انرژی از این منطقه به اروپا را ببرد. جدول مراودات تجاری جمهوری آذربایجان با اتحادیه اروپا مهم ترین شرکای تجاری جمهوری آذربایجان در اتحادیه اروپا، کشورهای آلمان، ایتالیا، انگلیس، اسپانیا و فرانسه هستند. کشورهایی که نقش اساسی ای در اعمال فشارهای سیاسی در مباحث حقوق بشری، آزادی و دموکراسی را در این کشور دارند. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا شریک اول تجاری جمهوری آذربایجان و بزرگ ترین وارد کننده از این کشور و صادر کننده به این کشور می باشد. این مسئله نشان دهندهٔ این است که اتحادیه اروپا به ویژه پنج کشور مذکور اروپایی از گستردگی روابط تج
اری با جمهوری آذربایجان به عنوان اهرم فشاری جهت اعمال سیاست های خود در این کشور استفاده می نماید. سیاست اقتصادی خط لوله خزر. از اوایل دهه ۱۹۹۰، موقعیت جغرافیایی استراتژیک و نقش تأمین کننده منابع آذربایجان در بازی ایجاد خط لوله نفتی، پیامدهای فزاینده ای از نظر انرژی و امنیت اقتصادی برای اروپا داشته است. تمایل آذربایجان برای همکاری نزدیک با اتحادیه بزرگ یورو آتلانتیک، موقعیت بی سابقه ای را در سطوح بین المللی برای این کشور جلب کرده است. ثروت انرژی این کشور نقطه مقابل و بدیل بسیار مهمی برای نفت خلیج فارس است که ترانزیت نفت آن برای دموکراسی های غربی به دلیل مسائل امنیتی و حضور پررنگ جمهوری اسلامی ایران در این منطقه بی ثبات است و این خط لوله به اروپا کمک می کند تا واردات انرژی خود را تنها محدود به یک منطقه ننماید و منابع تأمین انرژی خود را متنوع کند. نکتهٔ حائز اهمیت در این رابطه، پروژهٔ عمرانی ایجاد خطوط انتقال نفت (باکو - تفلیس - جیحون) است که نفت دریای خزر را از شهر باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان به تفلیس گرجستان می رساند و از آن طریق به بندر جیحون واقع در ترکیه می رسد و پس از آن به اروپا صادر می شود. آذربایجان ب
ه عنوان یکی از کشورهای تأمین کننده انرژی، در سال ۲۰۰۶ حدود ۱٫۲ میلیون تن نفت خام را از طریق بندر Novorossiysk روسیه به اروپا صادر کرد. علاوه بر این، حدود ۱۰ میلیون تن نفت آذری در سال ۲۰۰۶ از طریق خط انتقال نفت باکو - تفلیس - جیحون BTC به اروپا منتقل شد. در اوایل آوریل ۲۰۰۷، پروژه BTC تقریباً ۱۴ میلیون تن نفت خام را به مدیترانه منتقل کرده است. هرچه زمان می گذرد، خط لوله BTC قرار است وابستگی متقابل اتحادیه اروپا و آذربایجان را به طرز چشمگیری افزایش دهد. عمر این خط لوله ۴۰ سال است. خط لوله BTC در حال حاضر با ظرفیت عادی کار می کند و قادر است حداکثر ۵۰ میلیون تن نفت در سال به بازار اروپا صادر کند. یکی از خطوط ترانزیت انرژی دیگر، خط لوله باکو – تفلیس – ارزروم (BTE) است که کار صادرات نفت را موازی با BTC انجام می دهد و گاز طبیعی را از میدان شاه دنیز آذربایجان به گرجستان و سپس به ترکیه منتقل می کند، جایی که جمهوری آذربایجان به شبکه گاز ترکیه از طریق آن متصل می شود و می تواند گاز طبیعی را به سراسر اروپا برساند. خط تولید تازه راه اندازی شده BTE (همچنین به عنوان خط لوله گاز قفقاز جنوبی نیز شناخته می شود) اواخر تابستان سا
ل ۲۰۰۷ به بهره برداری رسید. ظرفیت انعقاد قرارداد خط لوله BTE در حال حاضر ۷٫۲ میلیارد متر مکعب است. علاوه بر این، آذربایجان در حال تشکیل و تکامل یک مرکز ترانزیتی دیگر در یک سیستم ژئواستراتژیک و اقتصادی است که از اروپا تا قفقاز جنوبی و آسیای میانه گسترش می یابد. این کشور مسیر دیگری را برای انتقال منابع انرژی خزر به کشورهای عضو اروپا فراهم می کند که بعضی از آنها به طور فزاینده ای به گاز روسیه وابسته هستند. نکته قابل توجه این است که کشورهای اروپایی آلمان و فرانسه بیش از هر کشور اروپایی دیگر در اتحادیه اروپا به شرکت انحصاری دولتی روسیه گاز پروم متکی هستند. با توجه به اینکه انتظار می رود در آینده نزدیک تقاضای گاز طبیعی اکثر کشورهای اروپایی افزایش یابد، گزینه احتمالی می تواند ایجاد یک خط لوله باشد که از دریای خزر عبور کند و گاز طبیعی را به آذربایجان، گرجستان، ترکیه و سپس به اروپای مرکزی منتقل کند اما باید توجه داشت این امر تا حد زیادی به توافقنامه تعیین مرز و نعیین حدود سواحل و حقوق دریای خزر بستگی دارد که اخیراً توافقاتی در این حوزه بین پنج کشور حوزهٔ دریای خزر صورت گرفته است. روابط سیاسی جمهوری آذربایجان و اتحادیه
اروپا. بر اساس مقاله «فکت شیت» روابط بین آذربایجان و اتحادیه اروپا، پس از مراودات تجاری، مراودات غیر اقتصادی و سیاسی طرفین شامل مباحث حکمرانی و دولت، اجتماعی، محیط زیست و ارتباطات و می باشد که در این بین تمرکز ما بر مباحث سیاسی خواهد بود. روابط اتحادیه اروپا با آذربایجان بر اساس توافقنامه همکاری آذربایجان و اتحادیه اروپا است که از سال ۱۹۹۹ لازم الاجرا شده است. در فوریه ۲۰۱۷، اتحادیه اروپا و آذربایجان مذاکرات مربوط به یک توافق نامه جدید را برای تقویت گفتگوهای سیاسی و همکاری های سودمند متقابل آغاز کردند. آذربایجان یک شریک انرژی استراتژیک برای اتحادیه اروپا است و نقشی محوری درآوردن منابع انرژی خزر به بازار اتحادیه اروپا دارد. در سال ۲۰۱۸، اتحادیه اروپا و آذربایجان اولویت های مشترک مشارکت را همراه با چهار اولویت مشارکت شرقی که گفتگوی سیاسی و همکاری اتحادیه اروپا را هدایت می کنند، تأیید کردند. در زمینه حکمرانی خوب و بحث حکمرانی در جمهوری آذربایجان، اتحادیه اروپا اقداماتی را انجام داده است. دسترسی بهتر شهروندان و مشاغل به عدالت، از طریق کمک های حقوقی، حل اختلاف و مبارزه با فساد از زمینه های مهم حمایت اتحادیه اروپا
است. آذربایجان از طریق پروژه های "همراهی دوجانبه" یا به اصطلاح "Twinning"، که تخصص بخش عمومی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و کشور ذی نفع را گرد هم آورده است، با اتحادیه اروپا همکاری می کند. در ۱۰ سال گذشته، بیش از ۲۵ وزارتخانه و نهاد عمومی در آذربایجان تقریباً در ۵۰ پروژه همراهی دوجانبه شرکت کرده اند. نظارت بر کیفیت هوا و معرفی یک بیمه درمانی اجباری نمونه هایی از همکاری موفق اتحادیه اروپا و آذربایجان در این زمینه است. اتحادیه اروپا همچنین ضمن تأمین آزادی رسانه ها، آزادی بیان و تجمعات در آذربایجان، بر اهمیت دفاع از حقوق بشر و محیطی مناسب برای جامعه مدنی تأکید می کند. اتحادیه اروپا این امر را بخشی اساسی از روابط اتحادیه اروپا و آذربایجان می داند. در زمینه سفر بین طرفین وهمچنین بحث مهم ویزا، توافق نامه های تسهیل ویزا و پذیرش مجدد ویزا از طریق اتحادیه اروپا و آذربایجان از سال ۲۰۱۴ لازم الاجرا شد و بدین ترتیب این توافق ویزاهای کوتاه مدت شینگن را برای شهروندان آذربایجان، به ویژه مسافرانی که مکرراً بین طرفین مسافرت می نمایند، آسان تر و ارزان تر می کند که به آنها اجازه می دهد در اکثر کشورهای اتحادیه اروپا سفر کنند. بعلا
وه بعنوان مثال ویزا برای دانشجویان اراسموس بدون هزینه است. حمایت از توسعه مهارت ها، با تمرکز ویژه بر آموزش و مهارت شغلی، برای کمک به این کشور در تطابق بهتر مهارت های نیروی کار با نیازهای کارفرمایان، از اولویت های اتحادیه اروپا در آذربایجان است. در همین راستا برنامه Erasmus+ اتحادیه اروپا تقریباً به ۱۶۰۰ دانشجو و کادر علمی از آذربایجان فرصت تحصیل یا تدریس در کشورهای اتحادیه اروپا را داده است و نزدیک به ۹۰۰ نفر از اتباع اتحادیه اروپا این فرصت را دارند که از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به آذربایجان بروند. علاوه بر این، بیش از ۳۳۰۰ جوان و کارگر جوان از آذربایجان در مبادلات کوتاه مدت، تحرک، آموزش و پروژه های داوطلبانه شرکت کرده اند. اگر از تمام این مسائل بگذریم یکی از بزرگ ترین مسائل موجود در جمهوری آذربایجان که این کشور با آن دست و پنجه نرم می نماید مسئله بحران ناگورنو قره باغ است. درگیری های حل نشده قره باغ همچنان مانعی برای ثبات و شکوفایی منطقه ای است که آذربایجان در آن حضور دارد. اتحادیه اروپا، از جمله از طریق نماینده ویژه خود در قفقاز جنوبی و بحران گرجستان، از تلاش های روسای مشترک گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا
برای تسهیل حل و فصل منازعات، این فرایند را پشتیبانی و تکمیل می کند. اتحادیه اروپا همچنین فعالیت های جامعه مدنی اعتماد سازی و ایجاد صلح را برای حمایت از روند صلح رسمی و هدف از بین بردن شکاف درگیری ارتقا می دهد. در سال ۲۰۱۸، اتحادیه اروپا و آذربایجان گفتگوی امنیتی سطح بالایی را برای کمک به افزایش تبادل اطلاعات و همکاری آغاز کرده اند. اما نکتهٔ مهم این است که باید دقت نمود که تمام روابط بین اتحادیه اروپا و جمهوری آذربایجان در این موضوعات خلاصه نمی شود. در راستای عملیاتی نمودن برنامه های همکاری فی ما طرفین، به خصوص برنامه های که در قالب «برنامهٔ همکاری شرقی» که به امضای آن ها رسیده است، مشکلات و اختلافات بسیاری به وجود آمده است که پیشروی در اجرایی نمودن این برنامه ها را با مشکلاتی جدی رو به رو ساخته است. در این مقاله برای شناخت بهتر و تسلط بیشتر بر روابط باکو – اتحادیه اروپا به این مسئله که بسیار مهم است در ادامه پرداخته خواهد شد. مشکلات غیر اقتصادی بین اتحادیه اروپا و جمهوری آذربایجان در ۴ گزینه خلاصه می شود: بحث دموکراسی و حقوق بشر. دموکراسی و حقوق بشر همواره یکی از موضوعات اساسی و مهم اروپا برای برقراری روابط
دوستانه با دیگر کشورها برای همکاری های دو جانبه و چند جانبه بوده است. به ظاهر حقوق بشر در این رابطه یکی از خط قرمزهای اتحادیه اروپا برای همکاری ها به حساب می آید. به خصوص برای کشورهای اروپایی که خواستار پیوستن به اتحادیه اروپا می باشند، رعایت حقوق بشر در آن کشور و وجود یک دموکراسی حقیقی از جمله پیش شرط های اولیه برای کشورهایی است که خواستار پیوستن به این اتحادیه است. پیش شرطی که کشورهای بسیاری را به ویژه کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان که بحث دموکراسی و انتخابات در آن جا با مشکلات عدیده ای روبه رو است با چاش های بسیاری رو به رو ساخته است. در همین راستا اتحادیه اروپا، جمهوری آذربایجان را ترغیب کرد قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ۱۱ آوریل ۲۰۱۸، اصلاحاتی در زمینه آزادی انتخابات، آزادی تجمع و آزادی رسانه ها را اجرایی کند. اتحادیه اروپا در پی «نشست همکاری جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا» در بروکسل اجرا شدن تعهدات این کشور را برای اتحادیه اروپا دارای اهمیت حیاتی دانست. در یک قرارداد همکاری بین طرفین (جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا) مواد متعددی در مورد دموکراسی ذکر شده است. در جایی از این قرارداد ذکر شده
است که "احترام به دموکراسی، اصول حقوق بین الملل و حقوق بشر به طور خاص در منشور سازمان ملل متحد تعریف شده است و باید اجرایی شود. قانون نهایی هلسینکی و منشور پاریس برای اروپای جدید، و همچنین اصول اقتصاد بازار، از جمله اسنادی است که در آن این موارد ذکر شده است. کنفرانس جامعه مهندسین عمران کانادا CSCE، عناصر اساسی مشارکت این توافق نامه و زیر بنای سیاست های داخلی و خارجی احزاب را تشکیل می دهد. همچنین در مادهٔ ۵ این قرارداد ذکر شده است که می بایست یک گفتگوی سیاسی منظم بین طرفینی ایجاد شود که قصد دارند در امر توسعه کمک دهند. همچنین شدت بخشیدن این همکاری باید روابط بین جامعه را تقویت و تحکیم کند. در این راستا نیز جمهوری آذربایجان باید، از تغییرات سیاسی و اقتصادی که در این کشور قرار است اتفاق بیفتدپشتیبانی کند و به ایجاد اشکال جدید همکاری کمک کند. به طور مثال در این راستا، اتحادیه اروپا همواره در موضوع حقوق بشر و دموکراسی پرونده های بسیاری را مانع همکاری طرفین و پیوستن باکو به طور قطع به اتحادیه اروپا دانسته اند. یکی از این موارد پرونده ایلگار ممدف، فعال سیاسی اپوزیسیون است که از سال ۲۰۱۴ زندانی شده است. در اسناد تواف
قنامه کنفرانس جامعه مهندسین عمران کانادا CSCE از گفتگوهای سیاسی در آذربایجان به عنوان یکی از راهکارها برای نهادینه شدن حقوق بشر و دموکراسی نام برده شده است که در ذیل آن نتایج و پیامدهای این پارامتر در این توافقنامه ذکر شده است. بر اساس این سند گفتگوهای سیاسی در جمهوری آذربایجان: گقت و گوی و روابط بین جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا موجب افزایش امنیت و ثبات در منطقه و ترویج توسعه در آینده کشورهای مستقل در قفقاز خواهد شد. در مادهٔ ۸ قراداد همکاری طرفین ذکرشده است که "پیش بینی می شود که طرفین درمورد موضوعات مربوط به تقویت همکاری، ثبات و امنیت در اروپا، رعایت اصول دموکراسی، و احترام و ارتقاء حقوق بشر، به ویژه افراد متعلق به اقلیت ها و در صورت لزوم در مورد امور مربوطه تلاش خواهند کرد. این گفتگوها ممکن است به صورت منطقه ای با هدف کمک به این گفتگوها و حل اختلافات و تنش های منطقه ای صورت گیرد. اما تمامی این موارد، قراردادهایی هستند که با این که مفاد بسیار پراهمیت و قابل توجهی برای جمهوری آذربایجان به حساب می آید، بخش اعظمی از این نوشته ها در حد متن باقی ماندند و هیچگاه اجرایی نشدند. در پایان سال گذشته میلادی کمیته و
زیران شورای اروپا روند آغاز اعمال تحریم علیه باکو را آغاز کرد. علت این امر نقض حکم دادگاه حقوق بشر شورای اروپا بود که رای داده بود که باکو حقوق ایلغار ممدف را زیر پا گذاشته است. موضوع آزادی مطبوعات و رسانه ها. در جمهوری آذربایجان برخی از ساختارهای حکومتی به ظاهر دموکراتیکتر شدند و ساختار کمونیسمی را تغییر دادند اما بسیاری دیگر از نهادهای دولتی فقط تغییر نام دادند و تفکر سازمانی و حتی ساختار زمان کمونیسمی نیز حفظ شده است. به عنوان مثال بعد از فروپاشی و استقلال جمهوری آذربایجان، به دلیل اعتقادات غیر دینی، سکولار و لائیک بودن حاکمان این کشور، ماهیت اداره مسلمانان قفقاز حفظ شده و با اهداف قبلی ولی در شکلی به ظاهر دموکراتیک به فعالیت ادامه می دهد. یکی دیگر از نهادهایی که حقیقتاً در جمهوری آذربایجان فقط تغییر نام داده است تشکیلات امنیتی این کشور می باشد. تمام اسلوبهای پرونده سازی زمان کا.گ. ب امروز در اداره امنیت جمهوری آذربایجان MTN دنبال می شود. نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که آزادی رسانه در جمهوری آذربایجان به معنای حقیقی آن وجود ندارد و در کلامی دقیق تر باید گفت که تقریباً چنین آزادی را در این کشور ن
می توان یافت. در این راستا بنیتا فررو والدنر کمیسر وقت اتحادیه اروپایی در امور روابط خارجی و سیاست های همسایگان اروپایی در نشستی دیپلماتیک هنگام صرف شام در باکو با طرح دو پرسش، در واقع وظایف اصلی دولت باکو را نیز گوشزد کرد؛ اولین سؤالی که در این نشست مطرح گردید و بیانگر نارضایتی اتحادیه اروپا از وضعیت آزادی رسانه ها در جمهوری آذربایجان، یعنی بازداشت بی دلیل سه روزنامه نگار آذربایجانی بود که اتحادیه اروپا خواستار پایان دادن به این موضع از سوی باکو بوده و منتظر آن که چه زمانی باکو می خواهد به این موضوع پایان دهد؟ نکته مهم و جالب تر این است که در این نشست همچنین خواستار بعدی اروپا از دولت آذربایجان مبادرت به اقدامات در جهت بهبود روابط با مسکو می باشد و می خواهد تا باکو روابط با مسکو را جدی بگیرد. این موضوع نشان دهندهٔ آن است که روسیه و منابع انرژی آن اهرم فشاری است بر اروپا تا بتواند اروپا را به عنوان میانجی در برابر باکو علم کند تا به خواسته های خود برسد. اما واکنش های باکو به درخواست های اتحادیه اروپا با تندی مواجه می شود و ادعا می کند که آن روزنامه نگاران باید در وهله اول درخواست آزادی خود را به صورت کتبی ارا
ئه دهند تا از سوی قاضی مورد رسیدگی قرار گیرد. باکو در مورد بهبود روابط با مسکو هم اعلام کرد که گرچه کشورش مایل به این بهبودی است اما آذربایجان هرگز در مقابل روسیه سر خم نمی کند. بحران ناگورنو قره باغ و نارضایتی آذربایجان از اتحادیه اروپا. یکی از این مشکلات موجود در طرفین بحث قره باغ است. منازعه جمهوری آذربایجان با ارمنستان بر سر منطقه قره باغ به عنوان مهم ترین مانع برای توسعه و کمک به ثبات کل منطقه باقی مانده است. در ژوئیه ۲۰۰۳ ایجاد پست نماینده ویژه اتحادیه اروپا در قفقاز جنوبی نشان دهنده مسیری برای تسهیل گفتگو بین اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه بوده است. لازم به توجه است که نماینده ویژه اتحادیه اروپا در قفقاز جنوبی با رؤسای گروه مینسک شامل آمریکا، فرانسه و روسیه از نزدیک همکاری می کند. به عبارت دیگر از نظر اتحادیه اروپا و سیاست همسایگی آن تعمیق اصلاحات دموکراتیک سیاسی و اقتصادی، احترام به حقوق بشر در بعد سیاست خارجی و حل مسالمت آمیز منازعه قره باغ، مهم ترین چالشهای موجود در روابط طرفین است که حل این معضلات می تواند به تعمیق روابط طرفین و برآورده شدن منافع آنان بینجامد. اما دولت باکو در رابطه با موضع گیری های
مبهم اروپایی ها در مسئله مناقشه قره باغ، ادعاهایی را در برابر اتحادیه اروپا مطرح می کند. با وجود حمایت اتحادیه اروپا از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان در پییش نویس توافقنامه جدید همکاری، اما تعلق منطقه قره باغ کوهستانی به جمهوری آذربایجان به طور مشخص ذکر نشده و در پیش نویس به آن اشاره نشده است. نکته مهم در شکست امیدواری های باکو به این که نهادهای اروپائی در مناقشه ارمنستان و آذربایجان به نفع آذربایجان دخالت کنند، حضور تعداد زیادی از ارامنه مهاجر در کشورهای مختلف جهان به ویژه اروپا و آمریکاست که باعث گردیده دولتهای غربی به شکلی سنتی از ادعاهای ارمنستان در این مناقشه حمایت کنند. در این راستا می توان گفت امیدهای ۱۵ ساله باکو برای حل این مناقشه با استفاده از نفوذ اتحادیه اروپا بر باد رفته است. البته اتحادیه اروپا نمایندگانی را برای بازدید از اردوگاه های آوارگان آذری که از قره باغ اشغالی متواری شده اند، می فرستد و برخی تجهیزات رفاهی را برای آنها ارسال می دارد ولی تا هم اکنون هیچ قدم عملی برای حل این بحران در جهت احقاق حقوق جمهوری آذربایجان برنداشته است. به طور خلاصه می توان گفت که نگرانی های امنیتی و ترس از شعله ور
شدن مجدد جنگ در قره باغ باعث شده که اتحادیه اروپا نتواند جمهوری آذربایجان را به عنوان شریک مطمئنی در خصوص تأمین انرژی تلقی کند و به جایگزین های دیگری در این مورد فکر کند. در ملاقاتی که در باکو بین کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی و امور امنیتی اتحادیه اروپا و الهام علی اف رئیس جمهور این کشور صورت گرفت، دو طرف طبق معمول دو موضوع مورد علاقه اروپا، یعنی تأمین انرژی و همچنین مناقشه ناگورنو قره باغ را بدون حصول هیچ نتیجه مورد بحث و بررس قرار دادند. با وجود این آذربایجان خواستار حضور غرب در قفقاز برای زیاد کردن ارتباط نزدیکتر خود با ترکیه و اروپاست. آذربایجانی ها و گرجی ها از مؤسسان «قفقاز خانه مشترک» یعنی یک قفقاز که غالباً شامل قفقاز شمالی هم می شود، در همنوایی در متن خود، با ترتیبات سیاسی و اقتصادی و اتحاد علیه بیرونی ها. این روش سازگار با علاقه عمومی ایالات متحده برای همکاریهای سیاسی مشترک است، اما در این میان با واقعیت از درک کاملاً متفاوت از منافع روسیه و ارمنستان مواجه می شود. مبرهم ترین علاقه آذربایجان پایان دادن به مناقشه قره باغ است. مناقصه سبب از دست رفتن قلمرو مهم شامل مرکز تاریخی و فرهنگی آذربایجان، شوشی
و نواحی متعددی شده که جمعاً حدود ۱۷ درصد از قلمرو کشور است. دولت کنونی آذربایجان هرچند تمایل اندکی به از سرگیری مناقصه دارد هنوز هر مصالحه ممکن که می تواند هم برای آذربایجان و هم ارمنستان بسیار ستیزه جویانه باشد. قرهباغ همچنین منبع ویژهای برای اصطکاک بین آذربایجان با روسیه و ایران است. آذربایجان احساس می کند که روسیه، میانجیگر جریان مینیسک، و ایران، کشوردوست شیعه، دشمن ارمنستان را پشتیبانی می کنند. روابط جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا بر اساس اسناد همکاری طرفین. تعمیق همکاری ها بین باکو و اتحادیه اروپا تحت عنوان «مشارکت شرقی»، که در سال ۲۰۰۹ ایجاد شد، روابط دو جانبه بین اتحادیه اروپا و جمهوری آذربایجان را به طور مثبت مشخص کرده است. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۹ برنامه موسوم به «مشارکت شرقی» را به شش عضو پیشین اتحاد جماهیر شوروی پیشنهاد کرد. هدف از این برنامه همگون سازی قوانین و مواضع اقتصادی و سیاسی اعلام شد. نمایندگان اتحادیه اروپا و کشورهای ارمنستان، آذربایجان، گرجستان، بلاروس، مولداوی و اوکراین در هفتم ماه مه سال ۲۰۰۹ در پراگ گرد هم آمده و بیانیه مشترکی را در این زمینه امضا کردند. اما طی سال های اخیر، روابط
سیاسی اقتصادی بین اتحادیه اروپا و بلاروس به حداقل کاهش یافت و بلاروس نیز مانند ارمنستان ترجیح داد برای حفظ روابط بهتر با روسیه به «اتحادیه گمرکی اوراسیا» بپیوندد. اوکراین هم در تصمیمی ناگهانی عضویت در برنامه مشارکت شرقی را به حالت تعلیق درآورد. اهمیت استراتژیک این شش کشور بدیهی است، البته در این میان، اوکراین با جمعیتی ۴۶ میلیونی و منابع طبیعی و انسانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اتحادیه اروپا، در سه سال اخیر، با هدف تشکیل و تقویت نهادهای دموکراتیک، اعمال اصلاحات اقتصادی، بهبود وضعیت زیست محیطی و مبارزه با فقر در این شش کشور، که آذربایجان نیز از کشورهای مهم این قرارداد است، بیش از ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو سرمایه گذاری کرده است. مطابق این برنامه، بهبود شرایط سیاسی اقتصادی به این کشورها امکان می دهد تا روابط اقتصادی خود را با اتحادیه اروپا افزایش دهند و بیش از پیش از بازار مصرفی اروپا بهره جویند. در سه ماهه نخست سال جاری میلادی، تراز تجاری اتحادیه اروپا با این شش کشور از مرز ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون گذشت. در این میان، نیمی از کل صادرات اتحادیه اروپا به این شش کشور، سهم اوکراین است و مهم ترین صادرکنندگان آل
مان، ایتالیا و لهستان هستند. از جمله تدابیر در نظر گرفته شده در برنامه مشارکت شرقی حذف مخارج صدور روادید برای تسهیل رفت وآمد شهروندان به اتحادیه اروپا است. در ازاء آن، این شش کشور موظف می شوند تدابیر امنیتی بیشتر برای کنترل مرزها، مبارزه با جرایم سازمان یافته، قاچاق مواد مخدر، اعضای بدن و سلاح اتخاذ کنند. به طور خلاصه، اتحادیه اروپا امیدوار است با افزایش روابط اقتصادی و سیاسی با کشورهای شرق اروپا، تدابیر امنیتی مرزها و منابع انرژی خود را افزایش دهد. روابط اتحادیه اروپا و آذربایجان تحت مشارکت شرقی شامل چشم انداز این کشور و ارتقاء روابط پیمانکاری در قالب اتحادیه اروپا و آذربایجان در این توافق نامه می شود. مشارکت شرقی نیز امکان تدریجی ادغام در اقتصاد اتحادیه اروپا را با تقویت روابط اقتصادی و تجاری بین کشورهای شریک خود و اتحادیه اروپا، از طریق انعقاد توافق نامه ای برای تعمیق و گستره نمودن منطقه تجارت آزاد، فراهم می آورد. یکی دیگر از زمینه های مهم مشارکت شرقی مربوط به تحرک شهروندان و آزادسازی ویزا به عنوان یک هدف بلند مدت در یک محیط امن آن است. به عنوان هدف میان مدت، مشارکت شرقی موجب تحرک شهروندان کشورهای همکار، ت
سهیل ویزا و پذیرش مجدد از طریق توافقات می شود. مذاکرات مربوط به مشارکت شرقی در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰ به منظور اجرای برنامه های توافقات توسط مقامات جمهوری آذربایجان با موفقیت در باکو آغاز شد. مقامات آذربایجان ظرفیت سازی را برای مقامات خود آغاز کرده اند و مدیریت عمومی اتحادیه اروپا در نظر دارد از این روند در چارچوب برنامه جامع نهاد سازی CIB مشارکت شرقی با کمک به سه برنامه اصلاحات نهادی چند ساله حمایت کند. سند چارچوب برنامه جامع نهاد سازی CIB برای جمهوری آذربایجان اهداف اصلی را برای حمایت از برشکاری تعیین کرده است: در راستای اجرایی شدن امور کمیسیون خدمات در توسعه حرفه ای کارمندان دولت با تأکید بر اتحادیه اروپا، نیاز به معیارهای حمایت از توسعه ظرفیت با کمک موارد زیر وجود دارد: باید توجه داشت که روابط آکادمی دیپلماتیک جمهوری آذربایجان و برنامه های مطالعاتی اتحادیه اروپا کاملاً گسترده است و این روابط در حال تعمیق و گسترده تر شدن نیز می باشد که می تواند موجب پدیدار شدن قاعده وابستگی پیچیده متقابل شود. آکادمی دیپلماتیک آذربایجان ADA یک مؤسسه آموزش عالی در وزارت امور خارجه است که دیپلمات ها و کارمندان دولت را در حوزه بین المل
لی آموزش می دهد و همکاری با وزارتخانه های ذی ربط را تضمین می کند. آکادمی دیپلماتیک آذربایجان ADA دانش کلی اتحادیه اروپا را در جمهوری آذربایجان و همچنین ایجاد یک مرکز به طور قابل توجهی افزایش می دهد. اسناد چارچوب برنامه جامع نهاد سازی CIB برای آذربایجان. هدف جهانی این تکلیف حمایت از توسعه یک نهاد است. اصلاحات با هدف تقویت ظرفیت های انسانی و نهادی آذربایجان مربوط به مذاکره و اجرای تعهدات تحت اتحادیه اروپا-آذربایجان آینده توافق نامه ها هدف خاص این کار تهیه "برنامه اصلاحات نهادی " برای آن است ایجاد یک برنامه مطالعات همه جانبه اروپا در ADA و تقویت ظرفیت های شورای همکاری خلیج در توسعه حرفه ای کارمندان دولت با تأکید بر امور اتحادیه اروپا. روابط دوجانبه بین اتحادیه اروپا و جمهوری آذربایجان به طور مثبت مشخص شده است. تعمیق همکاری ها تحت مشارکت شرقی، که در سال ۲۰۰۹ تأسیس شده است. روابط اتحادیه اروپا و آذربایجان تحت مشارکت شرقی چشم انداز این کشور را در بر می گیرد. برنامه مشارکت شرق اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۹ میلادی در اجلاس سران کشورهای عضو آن به تصویب رسید و شامل توسعه روابط سیاسی و اقتصادی این اتحادیه با شش کشور تازه اس