Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
لیگ برتر استان هرمزگان بالاترین سطح فوتبال در استان هرمزگان می باشد که در پنجمین سطح از فوتبال ایران و بعد از لیگ دسته سوم فوتبال ایران قرار دارد. قهرمان این جام به مسابقات کشوری لیگ دسته سوم فوتبال ایران راه می یابد و جواز حضور در جام حذفی را کسب می کند. نحوه برگزاری. مسابقات در ی مرحله و بین ۸ تیم برگزار می شود. قهرمان لیگ به لیگ دسته سوم فوتبال ایران صعود می کنداین مسابقات هر سال توسط هیئت فوتبال استان هرمزگان برگزار می شود.
لیگ استان همدان بالاترین سطح فوتبال در استان همدان می باشد که در پنجمین سطح از فوتبال ایران و بعد از لیگ دسته سوم فوتبال ایران قرار دارد. قهرمان این جام به مسابقات کشوری لیگ دسته سوم فوتبال ایران راه می یابد و جواز حضور در جام حذفی را کسب می کند. این مسابقات بخشی از برنامه ویژه آسیا است. نحوه برگزاری. مسابقات در یک مرحله و بین ۱۰ تیم برگزار می شود. قهرمان لیگ به لیگ دسته سوم فوتبال ایران صعود می کنداین مسابقات هر سال توسط هیئت فوتبال استان همدان برگزار می شود.
اس/۲۰۰۴ اس ۳۸ یکی از قمرهای سیاره زحل است که در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۱۹ توسط اسکات اس. شپرد، دیوید سی.جویت و جن کلینه کشف شد که از ۱۲ دسامبر ۲۰۰۴ تا ۲۲ مارس ۲۰۰۷ در حال رصد شدن بود. اس/۲۰۰۴ اس ۳۸ با قطر ۴ کیلومتر و مداری با فاصله تقریبی ۲۱٬۹۰۸ گیگامتر طی ۱۲۱۱٫۰۲ روز به دور زحل با انحراف مداری ۱۵۴ درجه نسبت به دائرةالبروج با حرکت موافق گرد با خروج از مرکز مداری ۰٫۴۳۷ در گردش است.
لیگ استان یزد بالاترین سطح فوتبال در استان یزد می باشد که در پنجمین سطح از فوتبال ایران و بعد از لیگ دسته سوم فوتبال ایران قرار دارد. قهرمان این جام به مسابقات کشوری لیگ دسته سوم فوتبال ایران راه می یابد و جواز حضور در جام حذفی را کسب می کند. این مسابقات بخشی از برنامه ویژه آسیا است. نحوه برگزاری. مسابقات در یک مرحله و بین ۸ تیم برگزار می شود. قهرمان لیگ به لیگ دسته سوم فوتبال ایران صعود می کنداین مسابقات هر سال توسط هیئت فوتبال استان یزد برگزار می شود.
اوکراین به عنوان بخشی از جلگه پنتی-خزری نقش مهمی در برخوردهای فرهنگی اوراسیا ایفا کرده است. اوکراین در دوران باستان بخشی از سکاستان بود و در دوره مهاجرت ها به مقصدی برای اسلاوهای نخستین تبدیل شد. پس از اواسط قرن چهاردهم، سرزمین های امروز اوکراین تحت حاکمیت سه قدرت خارجی اردوی زرین، دوک نشین بزرگ لیتوانی و خانات کریمه قرار گرفتند. پیش از تاریخ. سکونت انسان در اوکراین به سال ها قبل از میلاد مسیح بازمی گردد، زمانی که در دوران نوسنگی فرهنگ کوکوتنی-تریپلی در منطقهٔ وسیعی گسترش یافت که بخش هایی از اوکراین امروزی شامل تریپیلیا و تمام منطقه دنیپر و دنیستر را در بر می گرفت. در عصر آهن، این سرزمین محل سکونت کیمریها، سکاها و سرمتیها بود. و بین ۷۰۰ تا ۲۰۰ قبل از میلاد نیز بخشی از سرزمین سکاها به حساب می آمد. بعدها، مستعمرات یونان باستان، روم باستان و امپراطوری روم شرقی، مانند تایراس، اولبیا و هرموناسا در اوایل قرن ششم قبل از میلاد در کنار دریای سیاه تأسیس شدند و در اواسط قرن ۶ بعد از میلاد رونق خوبی پیدا کردند. روس کیف. روس کیف نام دولتی قرون وسطایی اروپایی بود که در اواخر سدهٔ نهم میلادی تشکیل شد و پس از جنگ مغول ها طی
سال های ۱۲۳۷ تا ۱۲۴۰ میلادی از میان رفت. این مملکت در منابع هم عصر خویش، از جمله در متن های اسلامی، همواره روس خوانده می شده است و عنوان روسِ کیف مربوط به سدهٔ نوزدهم میلادی است که تاریخ نگاران موضوع روسیه برای اشاره به دولتی که پایتختش کی یف بوده این عنوان را بدان اطلاق نموده اند. شکل اولیهٔ نظام سیاسی روس ها، خاقانات روس نام داشت. مرکزیت این خاقانات در ولیکی نووگورود قرارداشت. در ۸۸۲ میلادی وایکینگ ها شهر کی یف را از تصرف خزرها بیرون آوردند و آن را پایتخت روس کیف نمودند. این دولت در سدهٔ یازدهم میلادی به اوج خود رسید و مرزهایش از جنوب تا دریای سیاه، از شرق تا رودخانه ولگا، از غرب تا پادشاهی لهستان و گراندوشی لیتوانی گسترده شده بود. دورهٔ درخشان این نظام، روزگار فرمانروایی ولادیمیر کبیر و پسرش یاروسلاو خردمند بود که روس ها مسیحیت را پذیرفتند و نخستین قانون به یکی از زبان های اسلاوی شرقی به نام روسکایا پراودا پدیدآمد. فرمانروایان روس کیف از تبار نروژی های باستان و گروهی از وایکینگ ها بودند که بر اکثریتی از اسلاوها حکومت می کردند. اردوی زرین. اردوی زرین بخشی از امپراتوری مغول که در دست جانشینان جوچی، پسر بزرگ
چنگیز بود، گفته می شد که بخش هایی از ازبکستان، روسیه و قزاقستان و اوکراین کنونی را در بر می گرفت. متصرفات اردوی زرین، در قسمت اروپایی، امیرنشین های روس را در بر می گرفت که مناطقی چون کیف، مسکو، ریازان، چرنیگوف، سوزدال، سمولینسک، ولادیمیر جزو آن می گشت. تصرف بیشتر این ولایات در زمان اوگتای قاآن صورت پذیرفت و پسران اوگتای و چغتای و جوچی و نیز سردار بزرگ مغول سبتای یا سوبادای در این جنگ ها شرکت داشتند، اما ظاهراً فرمانده کل این قوای عظیم باتو پسر ارشد جوچی بود. این سپاه بزرگ در نسال بوزینه در جمادی الثّانیه ۶۳۳ق/فوریه ۱۲۳۶م به سوی روسیه و اروپا روان شد. به گفته رشیدالدین فضل الله (جامع التواریخ، به کوشش بلوشه، ۲/۴۳)، باتو با لشکر به قصد پولو (لهستان) و باشغرد به پا خاست. باتو ۲ ماه شهر کیف را محاصره کرد و سرانجام، به کمک قدان و بوری، آن شهر اشغال شد. جنگ جهانی دوم. با شروع جنگ جهانی دوم این کشور از ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴ در اشغال آلمان بود. بسیاری از سکنه ی شهرها و روستاهای اوکراین که شدیدترین ستم گری ها را از رژیم کمونیستی ژوزف استالین متحمل شده بودند، با خاطره ی رفتار عموماً خیرخواهانه آلمانی ها در جنگ جهانی اول، به شکل
شگفت انگیزی از نیروهای آلمانی به عنوان آزادی بخش استقبال کردند. حتی گفته می شود اوکراینی ها صلیب سیاه رنگ بر روی خودروهای نیروی زمینی آلمان را نشانه مسیحیان آزادی بخش از شوروی آتئیست تفسیر نمودند. سربازان اوکراینی ارتش سرخ در صورت امکان تمایل بسیار بیشتری به تسلیم داشتند. برخی حتی با نهادن یک قدم فرا تر پس از تسلیم خواهان دریافت سلاح و مهمات جهت جنگیدن با ارتش سرخ شدند. با این حال برخی دیگر جنبش های پارتیزانی را تشکیل دادند. در این دوران عناصر زیرزمینی ملی گرای اوکراین یک ارتش شورشی اوکراینی را تشکیل دادند که هم با نیروهای شوروی و هم با آلمانی ها می جنگید. حدود ۱٫۵ میلیون یهودی در زمان اشغال توسط نازی ها به قتل رسیدند. در ولهینیا، مبارزان اوکراینی ۱۰۰٬۰۰۰ غیرنظامی لهستانی را قتل عام کردند. استقلال. ۲۳ اوت ۱۹۹۱ اوکراین استقلال خود را اعلام کرد. ایران ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ به عنوان اولین کشور استقلال اوکراین را به رسمیت شناخت. پس از فروپاشی شوروی، اقتصاد آن کشور به سمت مالکیت خصوصی و بازار آزاد حرکت کرد. این روند انتقالی برای خانوارهای اوکراینی که اغلب فقیر بودند و هیچگاه فعالیت اقتصادی خصوصی را تجربه نکرده بودند بسی
ار سخت بود. برعکس جمعیت کشور که در آن زمان در اوج بود، اقتصاد اوکراین دوران فلاکت باری را سپری می کرد. پس از فروپاشی شوروی، رشد اقتصادی اوکراین تا یک دهه به صورت پیاپی منفی بود. فقر روز بروز گسترده تر می شد، تورم سرسام آور اعتماد به پول ملی را از بین برده بود و حتی گاهی معاملات به شکل پایاپای انجام می شد. برای مثال در سال ۱۹۹۳ قیمت ها بیش از ۱۰۰ برابر شدند. یک همبرگر که در آغاز سال ۱ کوپن (واحد پول پیشین اوکراین) قیمت داشت در پایان همان سال ۱۰۱ کوپن شده بود. سال بعد یعنی سال ۱۹۹۴ رشد اقتصادی این کشور منفی ۲۲٪ سقوط کرد. از فروپاشی تا انقلاب نارنجی. سال ۱۹۹۴ برای اوکراین سال شروع تغییرات بود. در این سال و در اوج ناکامی و فلاکت اقتصادی مردم آن کشور به پای صندوق رای رفتند و لئونید کوچما را به عنوان دومین رئیس جمهور کشور مستقل اوکراین برگزیدند. او به زبان اوکراینی صحبت نمی کرد و با اکثریت قاطع آرای مردم نیمه شرقی اوکراین که عموماً روس تبار هستند انتخاب شد ولی مجموعه اقدامات او باعث شد که پنج سال بعد در نیمه غربی اوکراین هم اکثریت بالایی بدست آورد و دو دوره به ریاست جمهوری انتخاب شود. او اقدامات بسیار مؤثری در صحنه
سیاست و اقتصاد اوکراین شروع کرد که به طور خلاصه عبارتند از: این اقدامات کم کم نتیجه داد و ترمز تورم کشیده شد. کوچما در دومین دوره ریاست جمهوری اش توانست رشد اقتصادی را به اوکراین بازگرداند. همچنین کوچما روابط سیاسی و اقتصادی اوکراین با روسیه را بازسازی کرد. او بدینسان موفق شد از پیوندهای عمیق اقتصادی اوکراین و روسیه به نفع کشورش استفاده کند. پس از آن اوکراین توانست با تکیه بر منابع کشاورزی، معادن غنی و بازسازی صنایع به جای مانده از قبل، برای یک دهه رشد اقتصادی قابل قبولی را نگه دارد. همچنین در یک دورخیز سیاسی، کوچما در خواست رسمی برای عضویت در اتحادیه اروپا داد و بیان کرد که کشورش تا سال ۲۰۰۷ می تواند به استانداردهای لازم برای عضویت در اتحادیه اروپا برسد. چیزی که نه تنها تاکنون محقق نشده بلکه منشأ اختلافات بزرگی هم در جامعه اوکراین شده است. انقلاب نارنجی و پس از آن. در سال ۲۰۰۴، نخست وزیر ویکتور یانوکوویچ برندهٔ انتخابات ریاست جمهوری اعلام شد. این نتایج اعتراض مردم را به همراه داشت، مسموم شدن ویکتور یوشچنکو رقیب اصلی یانوکوویچ در جریان مبارزات انتخاباتی هم، بر آتش شک و کینه طرفدارانش دمید و موجی از اعتراض و
نا فرمانی مدنی کشور را فرا گرفت. در نهایت پس از حدود سه ماه اعتراض، دادگاه عالی اوکراین انتخابات را باطل کرد و انتخابات مجدد زیر نظر موشکافانه ناظران داخلی و بین المللی برگزار شد. این بار یوشچنکو با اکثریت آرا ۵۲٪ رئیس جمهور اوکراین شد. این اعتراضات که با استفاده از نمادهای نارنجی رنگ همراه بود به انقلاب نارنجی اوکراین معروف شد. یانوکوویچ نیز کاخ ریاست جمهوری را زیر نگاه سنگین دوربین های رسانه ها ترک کرد و رفت تا اپوزیسیون را شکل دهد. او پنج سال بعد دوباره در انتخابات شرکت کرد و این بار پیروز شد. اما انقلاب نارنجی شوک سنگینی بر اقتصاد کشور وارد کرد. اقتصادی که سال قبل از انقلاب نارنجی ۱۲٫۵٪ رشد کرده بود در سال بعد تنها ۲٫۵٪ رشد داشت. انقلاب ۲۰۱۴ و جنگ. در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴ در پی اعتراضات خیابانی علیه دولت و وخیم شدن اوضاع داخلی اوکراین با رأی پارلمان اوکراین ویکتور یانکویچ از سمت رئیس جمهوری برکنار شد و یولیا تیموشنکو نخست وزیر سابق که در روز ۱۹ مهر ۱۳۹۰ برابر با ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ محکوم به زندان شده بود پس از تسخیر کاخ ریاست جمهوری توسط مخالفان و رأی پارلمان این کشور مبنی بر بازگشت به قانون اساسی سال ۲۰۰۴؛ که این طرح
با ۳۲۵ رأی موافق به تصویب رسید و راه برای آزادی تیموشنکو هموار شد. همچنین پارلمان اوکراین به آزادی تیموشنکو از زندان نیز رأی مثبت داد و در ساعاتی بعد در ۲۲ فوریه یولیا تیموشنکو از زندان آزاد شد. پس از برکناری یاناکویچ وی به روسیه گریخت و الکساندر تورچینف به عنوان رئیس جمهور موقت برگزیده شد. در پی این حوادث شبه جزیره کریمه توسط نیروهای روسی تحت عنوان محافظت از روس تبارهای این ایالت خودمختار اشغال شد.چند روز بعد از این اتفاقات، مردم شبه جزیره کریمه در برگزاری همه پرسی سراسری، موافقت ۹۶ درصدی خود را با پیوستن به کشور روسیه اعلام کردند و این شبه جزیره رسماً جزئی از خاک روسیه شد. یانوکوویچ در یک نطق تلویزیونی با اشاره به پیش نویس توافقنامه پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا از مردمش دعوت کرد که متن پیش نویس را بخوانند. او گرچه مخالف قطعی پیوستن اوکراین به اتحادیه نیست اما می گوید این پیش نویس الحاق، اوکراین را فقط یک بازار مصرف برای محصولات اروپایی در ازای نیروی کار ارزان و غیر متخصص می خواهد و نه یک شریک تجاری واقعی برای اروپا. اما از طرف مقابل نیمه غربی اوکراین چشم به توان اقتصادی اروپا بسته است. آن ها به همسایگان
فقیر خود می نگرند که درست مانند اوکراین بخشی از اتحاد جمهوری های شوروی بودند اما حالا اتباع آن ها آزادانه در هر جای اتحادیه اروپا سفر، اقامت و کار می کنند. جنگ در دونباس. پس از برکناری ویکتور یانکوویچ از ریاست جمهوری اوکراین در ماه فوریه و فرادستی نیروهای هوادار غرب در دولت کیف، اهالی روس تبار بخش هایی از شرق اوکراین مبتنی بر بدبینی تاریخی اشان به جهت گیری های سیاسی در غرب اوکراین و نیروهایی که در کیف قدرت را به دست گرفته اند و نیز بر بستر برخی اشتباهات دولت جدید با آن از در ستیز و مخالفت درآمده اند. در این میان روسیه که فعل و انفعالات سیاسی در اوکراین را تلاشی دیگر برای تشدید محاصره خود و حضور سیاسی و نظامی غرب در پشت مرزهای خود تلقی می کند با حمایت از مخالفت ها در شرق اوکراین و تشدید ستیز میان اهالی منطقه و دولت کیف درصدد حفظ منافع ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک خود تا حد ممکن است. این رویکرد روسیه در همان روزهای اول پس از برکناری یانکوویچ و با تصرف بحث انگیز شبه جزیره کریمه نمودی بارز یافت. گرچه نیروهای حاکم در کیف قول هایی مبنی بر تغییر قانون اساسی و اعطای اختیارات بیشتر به مناطق، به ویژه شرق کشور را داده ان
د، ولی این قول نه برای جدایی طلبان و نه برای روسیه حامی آن ها کافی نبوده است. با بدست آمدن برخی موفقیت های نظامی دولت در شرق، عرصه بر شبه نظامیان شرق اوکراین روز به روز تنگ تر می شود، اما تاکنون هیچ یک از دو طرف، اراده ای برای پایان درگیری ها نشان نداده اند. افزایش تلاش های دیپلماتیک اخیر در اروپا برای حل بحران و افزایش تماس ها و دیدارها میان مقام های روسیه و اوکراین نشانگر آن است که هر دو طرف پیروزی واقعی و کاملی برای خود در این بحران متصور نیستند و بیش از همه یافتن راه حل سیاسی که مبتنی برخاست های متعادل شده طرفین باشد مد نظر است. گزینه کرملین برای تحقق این امر ایجاد یک حکومت فدرال در این کشور است. زیرا در یک اوکراین فدرال دولت مرکزی نسبتاً ضعیف در جهت گیری های خارجی اش به نظر موافق مناطق فدرال (از جمله مردم نواحی شرق کشور) وابسته است و روسیه را راضی کند که پیوند تنگاتنگ میان کیف و غرب (به خصوص از دید نظامی) عملی نشود. این راه حل شاید اوکراین را در پیوندهای مستقیم سیاسی و اقتصادی با غرب قرار دهد، اما در عین حال باید به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و اقتصادی شرق اوکراین با روسیه هم توجه کند و به لحاظ نظامی، مانند
آنچه برای فنلاند پس از جنگ جهانی دوم ترسیم شد، موقعیتی خنثی و حائل را برای اوکراین رقم بزند. اما روسیه به هیچ یک از این راه حل ها توجهی نکرده و بدون در نظر گرفتن عواقب بعدی، به افزایش درگیری ها در شرق اوکراین دامن می زند. از زمان شروع درگیری ها در آوریل ۲۰۱۴ تا ماه اوت، بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ داوطلب روس به همراه جدایی طلبان شرق اوکراین می جنگیدند. یکی از روش های دیگر روسیه در جهت همسو کردن مردم، استفاده از حافظهٔ تاریخی آن ها و دادن لقب هایی چون فاشیست و نازی به مبارزه با مخالفانش از جمله رهبران امروز اوکراین است. همچنین تا آغاز ماه سپتامبر، این جنگ شاهد یک میلیون آواره، ۲۶۰ هزار بی خانمان و مرگ ۲۶۰۰ نفر شد و با ادامه یافتن این وضعیت در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۴ پارلمان اوکراین رأی به پیوستن این کشور به ناتو داد.
کلیات بیدل دهلوی مجموعه آثار منظوم و منثور ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی را در بر می گیرد. تا سال ۱۳۴۱ شمسی مجموع آثار این شاعر به صورت کامل و دقیق جمع آوری و چاپ نشده بود، و نسخه های منتشرشده شامل کلیهٔ آثار بیدل نبودند. در اوایل مرداد سال ۱۳۴5 هجری شمسی جلد اول کلیات بیدل (غزلیات) در چاپخانهٔ معارف افغانستان چاپ شد، و در ادامه جلدهای بعدی یکی پس از دیگری برای اولین بار در این چاپخانه چاپ شدند. محتوا. کلیات بیدل دهلوی شامل چهار جلد است. غزلیات. دیوان غزلیات بیدل دهلوی شامل ۲۸۵۹ غزل و حدود پنجاه هزار بیت است که تمام این اشعار به زبان فارسی سروده شده است. رباعیات. دیوان رباعیات بیدل دهلوی شامل حدود ۴۰۰۰ رباعی است. مثنوی ها. محیط اعظم. مثنوی محیط اعظم بر وزن «فَعولُن فعولن فعولن فَعَلْ» (وزن شاهنامهٔ فردوسی) که مشتمل بر حدود شش هزار بیت است. طلسم حیرت. مثنوی دوم از مثنوی های کلیات بیدل دهلوی است؛ و بر وزن «مفاعیلن مفاعیلن فعولن» و به پیروی «یوسف و زلیخا» عبدالرحمن جامی، که مشتمل بر حدود شش هزار بیت است. طور معرفت. "طُوَرِ معرفت" مثنوی دوم از مثنویات عرفانیات بیدل دهلوی است که بر وزن «یوسف و زلیخا» ی جام
ی و «شیرین و خسرو» ی امیرخسرو دهلوی است که در هزار و سیصد بیت است و سفرنامه ای رمزی است که آن را طور معرفت می نامیده اند. بیدل در این مثنوی مانند شبستری کوه طور یا سینا را مقام تجلی و جلوه دانسته است. این مثنوی دارای سه هزار بیت است. عرفان. مثنوی عرفان که در وزن حدیقةالحقیقه سنایی در طول ۳۰ سال تکمیل شده است و شامل یازده هزار بیت است. چهار عنصر. چهار عنصر کتابی است در قالب نثر که عبدالقادر بیدل دهلوی آن را نوشته است و شرح زندگینامه، سفرها و دیدارها و استادان و مراحل مختلف زندگی خود را به شکلی شاعرانه و جذاب تحریر کرده است. انتشار. تقریباً مجموعه ای از آثار او در سال ۱۲۹۹هجری قمری در چاپخانهٔ صفدری در بمبئی به اهتمام ملا نور دین بن جیواو به دستور مختار شاه کشمیری و ملا عبدالحکیم مرغینانی نوشته شده است. چند بار هم در هند و ماوراءالنهر -گاهی غزلیات و گاهی هم غزلیات با یکی دو اثر دیگر وی چاپ شده بود؛ ولی هیچ یک از این نسخه ها شامل همهٔ آثار بیدل نبوده است. تنها نسخهٔ چاپخانه صفدری نسبت به تمام نسخه های چاپ شده کامل تر بود، اما این نسخه نیز تمام آثار منظوم و منثور بیدل را در برنداشت و سرشار از خطاهای املایی بود. گ
ذشته از آن چون نوشتن کتاب در متن و حاشیه صورت گرفته بود، برای خواننده خسته کننده بود. با وجود کمبودهای موجود در کتاب، نسخه های آن نایاب شده بود. نسخهٔ جامع دیگری بعدها توسط سردار نصرالله خان نائب السلطنه در چاپخانهٔ کابل به شکل حروفی با قطع بزرگ، زیر چاپ رفت. اما چاپ نسخهٔ مذکور، که در ترتیب و تدوین آن جمعی از ادیبان افغانستان اهتمام ورزیده بودند، نزدیک به پایان ردیف دال رسیده بود که با مرگ نائب السلطنه ناتمام ماند. در نهایت در سال ۱۳۴۱ اولین جلد از کلیات بیدل شامل غزلیات در چاپخانهٔ معارف افغانستان چاپ شد و به همین ترتیب نسخه های بعدی تا سال ۱۳۴۴ به صورت کامل در همین چاپخانه چاپ شدند. تصحیح. تا کنون کلیات بیدل دهلوی توسط افراد مختلفی تصحیح شده است. نسخهٔ کابل که توسط خلیل الله خلیلی و خال محمد خسته تصحیح شده است که شامل کلیهٔ آثار اوست. علاوه بر این نسخهٔ دیگری از غزلیات بیدل توسط پرویز عباسی داکانی و اکبر بهداروند تصحیح شده است.
دوره پارینه سنگی زیرین در شبه جزیره کره و منچوری از حدود نیم میلیون سال پیش آغاز شد. قدمت نخستین سفال های کره به حدود ۸ هزار سال پیش از میلاد بازمی گردد که مربوط به آغاز دوران نوسنگی هستند. کره در ۲ هزار سال پیش از میلاد وارد عصر برنز و در حدود ۷۰۰ پیش از میلاد وارد عصر آهن شد. کره ای های امروز، نوادگان انسان های نوسنگیِ ۲۰۰۰ پیش از میلاد هستند اما به نظر نمی رسد از نسل انسان های پارینه سنگیِ آن منطقه باشند. بنابر روایات اساطیری همچون سامگوک یوسا (۱۲۸۱)، پادشاهی گوجوسان در ۲۳۳۳ پیش از میلاد در شمال شبه جزیره و در منچوری تشکیل شد. نخستین مکتوبات درباره ی گوجوسان در نوشته هایی از سلسله هان به نام گوانزی (Guanzi) دیده می شود. حکومت جین نیز در سده ی سوم پیش از میلاد در جنوب شبه جزیره تأسیس شد. گوجوسان در اواخر سده ی دوم پیش از میلاد توسط امپراتوری هان فتح شد که در نهایت به حکومت های سپسینِ سه پادشاهی نخست کره منتهی شد. در سده ی نخست پیش از میلاد، شبه جزیره در کنترل گوگوریو، بکجه و شیلا بود (دوران سه پادشاهی کره از ۵۷ پیش از میلاد تا ۶۶۸ پس از میلاد) که در نهایت در ۶۷۶ توسط شیلا یکپارچه شد. در ۶۹۸ پادشاه گو، پادشا
هی بالهه را در سرزمین های قدیم گوگوریو تشکیل داد که به دوره دولت های شمالی و جنوبی (۹۲۶–۶۹۸) ختم شد که بالهه و شیلا، در کنار یکدیگر وجود داشتند. در اواخر سده ی نهم میلادی، شیلا به سه پادشاهی پایانی کره تجزیه شد (۹۳۶–۸۹۲) که ته جو منطقه را تحت عنوان گوریو دوباره یکپارچه کرد. همزمان، بالهه نیز طی حملات مردم خیتان از بین رفت و اراضی اش جزوی از دودمان لیائو شدند. فراریان بالهه از جمله آخرین شاهزاده ی بالهه به گوریو گریختند و جذبِ حلقه ی حاکمانِ آنجا شدند. در نتیجه، بازماندگانِ گوگوریو، در گوریو، یکی شدند. در سلسله گوریو، قوانین کُدیزه شدند، سیستم خدمات کشوری به راه افتاد و تأثیرات فرهنگی بودیسم به اوج خود رسید. با این حال حملات مغول ها در سده ی سیزدهم میلادی، کره را تا اواسط سده ی چهاردهم میلادی، تبدیل به بخشی از امپراتوری مغول و دودمانِ یوآنِ چین کرد. در سال ۱۳۹۲ میلادی، فرمانده یی سانگ گیه، پادشاهی چوسان (۱۸۹۷–۱۳۹۲) را در طی کودتایی تأسیس کرد که جایگزین گوریو شد. پادشاه سجونگ بزرگ (۱۴۵۰–۱۴۱۸) از این سلسله، اصلاحات اقتصادی، اجتماعی، علمی و اجرایی مهمی را به عمل آورد، اقتدار سلطنتی را در سال های اولیه سلسله تثبیت
کرد و شخصاً هانگول، الفبای کره ای را ابداع کرد. پس از گذراندن دوره ای از صلح به مدت تقریباً دو سده، سلسله چوسان از سال ۱۵۹۲ تا ۱۶۳۷ با تهاجمات خارجی روبرو شد. قابل توجه ترین این تهاجمات، حملات ژاپنی ها به کره بود. نیروی مشترک سلسله مینگ چین و سلسله چوسان (که ناوگان دریایی آن با موفقیت توسط دریاسالار یی سون سین رهبری می شد) این تهاجمات ژاپنی را دفع کرد اما این کار برای هر دو کشور هزینه بر بود. از آن پس، چوسان به تدریج با درگیری های داخلیِ مکرر، منزوی تر و راکدتر شد. تا سده ی نوزدهم میلادی، کره که سیاستِ گوشه نشینی اتخاذ کرده بود، مجبور به امضای معاهدات نابرابر با قدرت های خارجی می شد. پس از ترور امپراتریس میونگ سونگ توسط ژاپنی ها در ۱۸۹۵، انقلاب دهقانیِ متأثر از آرای نئوکنفیسیوسیِ تُنگ هاک (Tonghak Peasant Revolution) و اصلاحات گابو، امپراتوری کره به وجود آمد که برای دوره ی کوتاهی (۱۹۱۰–۱۸۹۷) به اصلاحات اجتماعی و مدرن سازی دست یازید. امپراتوری در ۱۹۰۵ مجبور به امضای قرارداد تحت الحمایگیِ ژاپن شد و در ۱۹۱۰، به ژاپن الحاق شد. کره تا ۱۹۴۵ تبدیل به دفاکتوی ژاپن شد. جنبش استقلال کره در جنبش اول مارس ۱۹۱۹ به شدت به
چشم آمد. اعضای این جنبش در همکاری با دولت در تبعید کره درآمدند. پس از جنگ جهانی دوم در ۱۹۴۵، متحدین، کره را به دو بخش شمالی (تحت حمایت شوروی) و جنوبی (تحت حمایت ایالات متحده آمریکا) تقسیم کردند. در سال ۱۹۴۸ که قدرت های منطقه در تشکیل یک حکومت واحد کره ای شکست خوردند، این دو منطقه ی تقسیم شده تبدیل به کُره های امروزیِ شمالی و جنوبی شدند. منطقه در مدار ۳۸ درجه شمالی تقسیم شده و جمهور کره در جنوب با حمایت آمریکا و اروپای غربی و جمهوری دموکراتیک خلق کره در شمال با حمایت شوروی و چین تشکیل شد. نخستین رهبر کره ی شمالی، کیم ایل سونگ، با شعار وحدت کره تخت لوای یک حکومت کمونیستی، با کره ی جنوبی وارد جنگ شد. این جنگ پس از خسارات فروان با آتش بسی در ۱۹۵۳ خاتمه یافت. هرچند هر دو کشور تا زمان پایان جنگ، تحت سیاست های تمامیت خواهانه اداره می شدند اما کره ی جنوبی، به تدریج لیبرالیزه شد. از ۱۹۸۷ تا کنون، یک سیستم انتخاباتی الکترالِ رقابتی در کره ی جنوبی حاکم است. اقتصاد کره ی جنوبی به شدت رشد کرده است امروزه یک کشور توسعه یافته محسوب می شود. اما کره ی شمالی هنوز یک دیکتاتوری نظامی و تمامیت خواه با کیشِ شخصیت (بت سازی از آدم
ها) حولِ سلسله کیم است و از لحاظ اقتصادی، همچنان به شدت محتاج کمک اقتصادی خارجی است. در ۱۹۹۱، هر دو کشور عضو سازمان ملل متحد شدند. در سال ۲۰۱۸، دو کشور توافق کردند که برای دستیابی به یک توافق نهایی تلاش کنند تا رسماً به مناقشه کره پایان دهند و رفاه مشترک و اتحاد مجدد کره را ارتقا دهند. پیشاتاریخ. پارینه سنگی. هیچ شواهدی از هومو ارکتوس در شبه جزیره کره یافت نشده است هرچند گونه ی دیگری از انسان در آن جغرافیا از دیرباز می زیسته است. ابزارهای بشرِ نخستین در استان هامگیونگ شمالی، استان پیونگان جنوبی، استان گیونگ گی و استان چونگچونگ کشف شده اند که قدمتشان، آغازِ دوران پارینه سنگی در شبه جزیره را تا نیم میلیون سال پیش به عقب می برد هرچند شاید آغازِ پارینه سنگی در شبه جزیره کره را باید در ۴۰۰,۰۰۰ سال یا ۷۰۰,۰۰۰–۶۰۰,۰۰۰ سال پیش در نظر گرفت. دوران نوسنگی. آغاز دوران نوسنگی در شبه جزیره کره با ظهورِ فرهنگ ها و صنایعِ سفال که جملگی تحت عنوان «فرهنگ سفال شانه ای» شناخته می شوند، مرتبط دانسته می شود. البته این صنعت ابتدائاً ۸۰۰۰ سال پیش در دوران پارینه سنگی به وجود آمده بوده اما با انقلاب کشاورزی که مشخصه ی دوران نوسنگی اس
ت نیز مرتبط است. این سفال ها در جاهایی همچون جزیره ججو کشف شده اند. آثاری از فرهنگ سفال جولمون به قدمت ۷۰۰۰ سال در محوطه های باستان شناختیِ مرکز و غربِ شبه جزیره (مثلا در امسا-دانگ) کشف شده اند. این صنعت با آنچه در مغولستان، حوزه های دو رودِ آمور و سونگ هوا در منچوری، صنعتِ جومونِ ژاپن، وَ صنایع اقوامِ «بای یو» در چین جنوبی و جنوب شرق آسیا یافت شده است، شباهت دارد. نخستین شواهد باستان شناختیِ حاکی از ظهور کشاورزی و پیچیدگیِ اجتماعی در منطقه، مربوط به «فرهنگ سفال میومان» (۳۰۰–۱۵۰۰ پیش از میلاد) هستند. مردم منطقه در اوایل دوران میومان (۸۵۰–۱۵۰۰ پیش.م)، گیاهان گوناگونی را در دو شکل شالیکاری و دِیم (dry-field) کِشت می کرده اند. نخستین جوامعِ «تحت رهبریِ بزرگان» را می توان در اواسط میومان (۵۵۰–۸۵۰ پیش.م) دید و آثاری از تدفین های باشکوه برای بزرگانِ متوفی نیز در اواخر این دوره (۳۰۰–۵۵۰ پیش.م) کَشف شده اند. استفاده از برنز در دوران میانه ی میومان آغاز و پس از ۷۰۰ پیش.م به سرعت در جماعت های سیاسی و مراسماتی مرسوم شد. شواهدِ باستان شناختیِ مکشوف در سُنک گوگری (송국리)، دِه پیانگ (대평)، ای گِم دُنگ (이금동) و… می نمایانند که
فرمانداری بزرگان (chiefdoms) در دوره میومان آغاز و گسترده شد و سپس از بین رفت. در نهایت، گسترش تجارت های طولانی مدت، افزایش منازعات داخلی و استفاده از برنز و آهن، حاکی از پایان این دوره در ۳۰۰ پیش.م هستند. کشف ۷۳ معبد از دوران گوجوسان (۱۰۰ پیش.م) و گورخمره هایی از جنوب شبه جزیره که جملگی شبیه به نمونه های ژاپنیِ خود هستند، از روابط نزدیک و تأثیرات متقابل مردمان شبه جزیره (در دوران گوجوسان) و مردمان ژاپن (در دوران یایوای) خبر می دهند. عصر برنز. هرچند برنز در احتمالا ۲۳۰۰ پیش.م در کره کشف و استفاده شده است اما گذار این منطقه به «عصر برنز» در به سال های ۸۰۰ تا ۹۰۰ پیش.م در نظر گرفته می شود. از این دوران، خنجرها، آینه ها، جواهرات و سلاح های برنزی و همچنین شواهدی از حکومت های شهریِ محصور در دیوار، یافت شده اند. برنج، لوبیا قرمز، سویا و ارزن کشت می شدند و خانه های گودالی مستطیلی و گورستان های میزسنگیِ به طور فزاینده ای بزرگتر، در سراسر شبه جزیره یافت می شوند. گزارش های معاصر روایت می کنند که گوجوسان در این دوره، پیش از حداقل سده ی چهارم پیش.م از یک سامانِ نامتمرکز به یک پادشاهی متمرکز تبدیل شده بوده است. احتمال داد
ه می شود که مردم شبه جزیره کره در سده ی چهارم پیش.م، صنعت آهن را از مردمان سرزمین پریمورسکی آموخته و وارد عصر آهن شده بوده اند. دوران باستان. گوجوسان. گوجوسان، نخستین پادشاهی کره ای در شمال شرق شبه جزیره و بعدها همسایه ی حکومت جین در جنوب شبه جزیره بود. طبق اسطوره ی پیدایش گوجوسان که در سامگوک یوسا (۱۲۸۱) و دیگر نوشته های سده های میانه روایت شده است، گوجوسان در ۲۳۳۳ پیش از میلاد توسط تانگون که مخلوقی مُنزِل از آسمان بود، تأسیس شد. اگرچه هیچ مدرکی دال بر صحت این ادعا یافت نشده است اما این روایت، نقش مهمی در توسعه ی هویت ملی کره ای داشته است. در سده ی دوازدهم پیش.م، شخصی به نام گیچا، شاهزاده ای چینی از دودمان شانگ، حکومت گیجا چوسان را تأسیس کرد. در روایت مرسومِ کره ی پیشامدرن درباره ی هویت کره ای، گیچاچوسان نقش برجسته ای داشت: در حالی که تانگون، بنیانگذار مردم و فرهنگ اولیه ی کره محسوب می شد، گیچا عامل ارتقاء فرهنگ و سرزمین کره به درجات بالاتر کمال و علم به کمک عناصر چینی به حساب می آمد. اما در سده ی ۲۰ میلادی، ضمن روحیات ناسیونالیستی علیه این روایت، داده های باستان شناختی نیز واقعیت گیچاچوسان را زیر سوال بردند