Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
طبق گزارش یونسکو در سال ۲۰۰۷، ایران جز پنج کشور برتر از نظر میراث فرهنگی و جز ده کشور اول در زمینه پتانسیل جذب گردشگر بین المللی در جهان است. مسئله اصلی این می باشد که چرا با توجه به پتانسیل بالایی ایران در زمینه جذب گردشگر، در این امر، به موفقیتی دست نیافته است. بررسی پیشینه مطالعات دراین زمینه نشان می دهد که صنعت گردشگری در ایران دارای فرصت ها و محدودیت هایی میباشد. به همین منظور در این مقاله با استفاده از روش فراتحلیل به بررسی فرصت ها و محدودیت های صنعت گردشگری در ایران پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان می دهد که قدمت و تمدن ایرانی، اکوتوریسم مناسب و منحصر به فرد، وجود فرقه ها و مذاهب مختلف و هزینه های کم گردشگری در ایران از مهمترین فرصت ها و پتانسیل های گردشگری در این کشور می باشد. همچنین، وجود محدودیت های سیاسی و برنامه ریزی، اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی، محدودیت های زیربنایی و متمرکز شدن صنایع و خدمات در چند شهر بزرگ، محدودیت های فرهنگی و مذهبی، محدودیت های مرتبط با تبلیغات و رسانه و محدودیت در زمینه آموزش از جمله مهمترین چالش ها و محدودیت های صنعت گردشگری در ایران است. مقدمه. امروزه صنعت گردشگری به عنوا
ن یک تجارت پرسود و یک شاخه از اقتصاد جهانی در زمینه خدمات مورد توجه و در حال توسعه میباشد. این ادعا با این حقیقت که گردشگری بیش از ۱۰ درصد از درآمدهای ملی برخی کشورهای دنیا را شامل می شود، تأیید می گردد. توسعه گردشگری نقش مهم و اساسی را در فعالیت های اجتماعی و فیزیکی بازی می کند. سازمان جهانی گردشگری رشد صنعتگردشگری را پیشبینی میکند و آن را حدود ۳۰ درصد از درآمد ملی کشورهای دنیا تخمین می زند. براساس گزارش سازمان گردشگری جهانی(۲۰۱۳)، اهمیت اقتصادی گردشگری جهانی و مسافرت، با افزایش میزان مسافران از ۲۵ میلیون نفر در سال ۱۹۵۰ به ۰۳/۱ بیلیون نفر در سال ۲۰۱۲، بیشتر نمایان می شود. سازمان گردشگری جهانی(۲۰۱۳) پیش بینی می کند که تعداد گردشگر رشد کند و تا سال ۲۰۳۰ به ۸/۱ بیلیون گردشگر در سال برسد. بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، ایران از نظر جذابیت و پتانسیل گردشگری جزء در ۱۰ کشور اول دنیا میباشد، ولی این کشور در صنعت گردشگری و میزان پذیرش گردشگر خارجی به ترتیب در رده ۷۷ و ۷۰ جهان قرار دارد. این آمارها نشان می دهد که در حال حاضر صنعت گردشگری ایران با تمام ظرفیتش کار نمی کند. ایران چهار فصل در یک سال دارد و گردشگران
می توانند با پرواز ۴۵ دقیقه ای از گرم ترین مکان به سردترین مکان در این کشور بروند (کریمی، ۲۰۰۹: ۱۶۰). ایران با بیش از ۷۰۰۰ سال تمدن، زمینه و میراث فرهنگی جزء اولین کشورهای با قدمت و تمدن تاریخی می باشد (حاجی پور، ۲۰۰۷). بر اساس گزارش یونسکو در سال ۲۰۰۷، ایران جزء ۵ کشور برتر از نظر میراث فرهنگی و زمینه تاریخی و از طرفی دیگر، جزء ده کشور اول در زمینه پتانسیل جذب گردشگر بین المللی در جهان محسوب میشود، ولی ایران در صنعت گردشگری در رده ۷۷ جهان و در زمینه میزان پذیرش گردشگر خارجی در رده ۷۰ جهان قرار دارد (سازمان جهانی گردشگری، ۲۰۰۹: ۱۸). مسئله اصلی این است که چه محدودیت هایی وجود دارد که صنعت گردشگری در ایران با دارا بودن بالاترین پتانسیل ها در صنعت گردشگری، با تمام ظرفیت کار نمی کند؟ همچنین فرصت ها و پتانسیل های ایران برای جذب گردشگر خارجی چیست؟ اهمیت و ضرورت صنعت گردشگری. صنعت گردشگری از دو جهت عمده حائز اهمیت است: نخست، موجبات آشنایی ملل با دیگر فرهنگ ها، نژادها، اقوام، سرزمین ها، گویش ها و … را فراهم می نماید و دوم، ازنظر اقتصادی به عنوان یکمنبع تأمین درآمد و ارز محسوب می شود. کشورهای مختلف جهان در سایه برخورد
اری از امکانات گوناگون و جاذبه های متنوع، در پی جذب و جلب جهانگردی به سوی خویش هستند. متأسفانه در کشور ما، صنعت گردشگری چنان که شایسته است گسترش و توسعه نیافته است. باوجودی که درتمامی برنامه های توسعه سالیان اخیر بر رهایی از اقتصاد تکمحصولی متکی بر صادرات نفت تأکید شده ولی در مقام عمل موفقیت و کامیابی قابل توجه، مملوس و محسوسی در این زمینه به دست نیامده است. رشد و توسعه صنعت گردشگری در ایران به عنوان یکی از راهکارهای عملی رهایی از اقتصاد تک محصولی و متنوع سازی منابع درآمدی کشور باید بیش از پیش مورد توجه برنامه ریزان و سیاست گذاران کشور قرارگیرد (غفاری و دیگری، ۱۳۸۱: ۲۲۰).. مبانی نظری. جهانگردی و گردشگری از دیرباز در ایران رونق داشته و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، آمد و شد خاورشناسان، وجود کاروان سراها، چاپارخانه های قدیمی و راه های ارتباطی گسترده دلیل این مدعاست. در دوره های متفاوت و در حکومت های مختلف از جمله هخامنشیان، سلوکیان و غیره به این مسئله بر اساس شرایط گوناگون توجه شده است. در زمان صفویه یکی از درخشان ترین دوران سیاحت درایران رقم خورد که مهمترین عوامل آن توسعه، افزایش امنیت، راه های ارتباطی مناسب
و تأسیسات متعددی بوده که در این دوره در ایران ایجاد شده است (الوانی و دیگری، ۱۳۸۵: ۵۲). درسال۱۳۱۴ شمسی برای اولین بار دروزارت داخله (کشور) اداره ای به نام «اداره جلب سیاحان خارجی و تبلیغات» تأسیس شد و انجام امور مربوط به جهانگردی کشور بر عهده آن اداره محول شد. در سال ۱۳۱۹ شمسی نخستین آژانس جهانگردی ایران در تهران تأسیس شد و در سال۱۳۴۰ نیز شورای عالی جهانگردی مرکب از ۱۲ نفر از نمایندگان وزارتخانه ها و موسسات دولتی و سه نفر از اشخاص مطلع و کارشناس در امر گردشگری و جهانگردی به موجب تصویب هیئت وزیران وقت تشکیل شد. در سال ۱۳۵۷ و پس از پیروزی انقلاب اسلامی وزارت اطلاعات و جهانگردی به وزارت ارشاد ملی و سپس به وزارت ارشاد اسلامی تغییر نام داد و حوزه معاونت جهانگردی این وزارتخانه سرپرستی امور جهانگردی کشور را به عهده گرفت (غفاری و دیگری، ۱۳۸۱: ۲۱۹). در سال ۱۳۷۶ با ادغام حوزه معاونت سیاحتی و زیارتی و سازمان مراکز ایرانگردی و جهانگردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان ایرانگردی و جهانگردی به وجود آمد که تا اوایل سال ۱۳۸۳ فعالیت داشت. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از ادغام دو سازمان ایرانگردی و جهانگردی و سازمان میراث
فرهنگی به وجود آمد و بعدها سازمان صنایع دستی نیز به آن اضافه شد که هم اکنون فعالیت خود را ادامه می دهد (الوانی و دیگری، ۱۳۸۵: ۷۴). ارکان صنعت گردشگری. شناسایی ساختارهای صنعت گردشگری اهمیت زیادی در ارتقاء گردشگر خارجی دارد. صنعت گردشگری تلفیقی از فعالیت ها، خدمات و صنایع مختلف می باشد، بنابراین ساختار صنعت گردشگری شامل عناصر اساسی مشخصی می شودکه در زیر دو گروه منابع و زیرساخت های گردشگری طبقه بندی می شوند (الیوت، ۱۹۹۷: ۴۰). منابع گردشگری. منابع گردشگری شامل: منابع طبیعی، منابع فرهنگی و منابعی که مبتنی بر تلاش های بشریاند را در بر می گیرد. با افزایش انواع منابع گردشگری، ظرفیت صنعت گردشگری برای جذب مسافران و افزایش گردشگر خارجی هم ارتقاء می یابد؛ بنابراین، منابع گردشگری برای حکومت ها به خاطر جذب مسافران و افزایش گردشگر خارجی دارای اهمیت می باشد (فاطمی و همکاران، ۲۰۱۲: ۱۸).@paya_lh44 زیرساخت های گردشگری. زیرساخت های گردشگری همه ساختمان ها و زیرساخت های یک کشور را که شامل: سیستم ارتباطات، سیستم بهداشت، سیستم حمل و نقل (مثل بزرگراه، جاده ها، راه آهن، فرودگاه، بندرها و …)، رستوران ها، مراکز خرید، مراکز تفریحی، هتل ه
ا، پارک ها و غیره می شود را پوشش می دهد. این زیرساخت ها باعث افزایش گردشگر خارجی و ارتقاء صنعت گردشگری در یک کشور می گردند، بنابراین حکومت ها باید با بهبود و ارتقاء این زیرساخت ها به ارتقاء صنعت گردشگری خود کمک کنند. افزایش گردشگر بین المللی یک روش توسعه اقتصادی. صنعت گردشگری یک کشور، یک قسمت از انواع فعالیت ها در بخش اقتصادی می باشد؛ بنابراین، توسعه صنعت گردشگری باعث توسعه صنایع دیگر در بخش های دیگر می گردد. برای مثال، بخش کشاورزی با افزایش تقاضا برای مصرف، بخش صنایع دستی با افزایش تقاضای این نوع محصولات، بخش ساختمان سازی با افزایش بودجه برای تسهیل حمل و نقل و ساختن جاده ها، فرودگاه و همچنین افزایش تقاضا برای استفاده از خدمات حمل و نقل و ارتباطات، خدمات مالی، خدمات فرهنگی و آموزشی به ارتقاء این بخش کمک می کند (متیسون، ۱۹۸۲: ۴). نتایج مثبت صنعتگردشگری باتوسعه و ایجاد زیرساخت های مقتضی برای ارتقاء این صنعت، به صورت غیرمستقیم بر حکومت تأثیر می گذارد. ایجاد زیرساخت های بهتر مثل جادهها، برق، تلفن و شبکه حمل و نقل عمومی از جمله این نتایج مثبت می باشند. به علاوه، ارتقاء گردشگری منجر به ارتقاء شرایط اقتصادی مثل کاهش
میزان بیکاری و افزایش کیفیت زندگی افراد محلی در بسیاری از کشورها می شود. به عبارت دیگر، شکوفایی صنعت گردشگری منجر به غنی شدن فرهنگها، حفظ و مراقبت از آثار باستانی و ارتقاء ارزش اطلاعات و آگاهی های اجتماعی می گردد (فرانس، ۱۹۹۷: ۷). گردشگری باعث ارتقاء سطح بهداشت و ایجاد شغل در جهان می شود. گردشگری یک موتور اقتصادی برای اقتصاد کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه می باشد. بر اساس گزارش آماری انجمن مسافرت و گردشگری جهانی در سال ۲۰۱۰، صنعت گردشگری ۷/۱۰ درصد تولید ناخالص جهانی را شامل می شود؛ این صنعت همچنین ۲۰۰ میلیون شغل در سراسر جهان ایجاد کرده است و حدود ۸ درصد شاغلین در جهان در این صنعت مشغول به کار می باشند. در سه سال اخیر حدود ۵/۸ میلیون شغل جدید به خاطره رونق گردشگری ایجاد شد. تا سال ۲۰۲۰، تخمینزده می شود که صنعت گردشگری ۱۲ درصد تولید ناخالص جهانی را شامل شود؛ همچنین ۲۵۰ میلیون شغل در سراسر جهان ایجاد کند و حدود ۹ درصد شاغلین در جهان در این صنعت مشغول به کار گردند (انجمن مسافرت و گردشگری جهانی، ۲۰۱۰: ۱۰۵). عوامل مؤثر بر صنعت گردشگری. برخی از عوامل منجر به توسعه و ارتقاء صنعت گردشگری در یک منطقه می گردند. حک
ومت ها باید شرایط مطلوب را برای توسعه صنعت گردشگری فراهم کنند. به طورکلی دوگروه عوامل بر صنعت گردشگری تأثیر می گذارد. گروه اول، عوامل بیرونی مثل عوامل اجتماعی، اقتصادی، تکنولوژی و … هستندکه بر بازار گردشگری موثرند. گروه دیگر عوامل درونی هستندکه مرتبط با بازارگردشگری می باشند (آلزیاک، ۱۹۹۹). در زیر به برخی از مهمترین عوامل مؤثر بر صنعت گردشگری اشاره می گردد: الف) رسانه. اطلاع رسانی و تبلیغات در سطوح ملی و بین المللی از کارکردهای مهم رسانه در صنعت گردشگری می باشد. همچنین استفاده از رسانه هایی مثل تلویزیون، رادیو، تلفن، پست الکترونیکی و شناساندن جشنواره های فرهنگی و هنری در داخل و خارج کشور، باعث ایجاد یک تصویر خوب در ذهن گردشگر و تقاضای بیشتر برای بازدید از مناطق مختلف گردشگری می گردد (الیوت، ۱۹۹۷: ۴۲). استفاده از روشها و تکنیک های مدرن در تبلیغات برای جذب گردشگر و در نتیجه افزایش تعداد گردشگر جذب شده منجر به ارتقاء صنعت گردشگری در هر کشوری می گردد (غفاری و دیگری، ۲۰۰۹: ۱۸۴). ب) حمل و نقل. حمل و نقل به فعالیت فرودگاه ها، بنادر، راه آهن، بزرگراه ها و سایر سیستم های حمل و نقل اشاره دارد. نقش حمل و نقل به صورتی هم
در تعریف گردشگر نمایان می باشد، به این صورت که گردشکری، حمل و نقل افراد از طریق هوا، جاده، ریل و دریا می باشد. همچنین ورود آسان به یک کشور یا منطقه و تنوع روش های حمل و نقل آن کشور یا منطقه در صنعت گردشگری حائز اهمیت است. توسعه و ساختن جاده ها، بزرگراه ها و جاده های جدید برای کم شدن فاصله مناطق و سرعت بخشیده به مسافرت ها با ماشین می باشد (لیمر و دیگری، ۲۰۰۹: ۲۶). ج) مدیریت محیطی و مسئله امنیت. مدیران باید امنیت را برای مردم و گردشگران در یک کشور بهبود ببخشند. مدیریت محیطی همه حوزه ها مثل امنیت اجتماعی، مدیریت بحران، مدیریت سبز محیط، جلوگیری از حمله های تروریستی و … را شامل میشود. یکی از مهمترین عواملیکه منجر به کاهش گردشگر دریک کشور می گردد، نبود امنیت درآن کشور می باشد. به عبارت دیگر، گسترش ناامنی در زندگی و ابعاد مالی و درخطر بودن منافع گردشگران، منجر به کاهش پتانسیل گردشگری و صنعت آن می گردد (هریسون، ۱۹۹۵: ۳۲). د) حکومت. سازمان های همکاری کننده در زمینه گردشگری باعث افزایش سرمایه گذاری عمومی و خصوصی برای گسترش صنعت گردشگری می گردند. حکومت ها باید با قوانین و آیین نامه هایی مثل ویزای آنلاین و سیاست های ورو
د خارجی ها و غیره شرایط را برای ورود گردشگر به منطقه یا کشور مورد نظر فراهم کنند. همکاری حکومت ها با سازمان های فعال در زمینه گردشگری منجر به ایجاد انگیزه این سازمان ها برای سرمایه گذاری و فعالیت بیشتر در این زمینه می گردد و منجر به ایجاد اشتغال در زمینه خدمات و گردشگری می شود (فاطمی و همکاران، ۲۰۱۲: ۲۲). ه) آموزش. ایجاد و توسعهی ابزارهایی برای مهمان نوازی مخصوص از طریق فراهم کردن امکاناتی مثل هتل ها، رستوران ها و نمایشگاه ها و غیره یک مسافرت منحصر به فرد را برای گردشگران رقم می زند. تربیت افرادی که در مناطق گردشگری و خدمات آنجا مشغول به کار هستند و همچنین توسعه روش های آموزشی، ارتقاء ذهنیت مهماننوازی خوب از گردشگران و توسعه روش هایی در بخش خدمات باعث جذب گردشگر بیشتر و ارتقاء صنعت گردشگری می شود (فاطمی و همکاران، ۲۰۱۲: ۲۳). و) ارتباطات. برای توسعه صنعت گردشگری ارتباط و همکاری سازمان های مرتبط با گردشگری مهم و ضروری می باشد. مشارکت در زمینه مدیریت، برنامه ریزی، بازاریابی و تبادل پول بین شرکت هاییکه در زمینه گردشگری کار می کنند، راهی را برای همکاری یا شراکت بین بخش های خصوصی و دولتی باز می کند. اصطلاح سازمان ه
ای همکاری کننده درزمینه گردشگری شامل فراهم کنندگان خدمات، حکومت ها و اجتماعات فعال در زمینه جذب گردشگر می شود؛ بنابراین، آنها ترکیبی از فعالیت ها، خدمات، سیاست ها، آییننامهها و استانداردها را برای تأمین نیاز گردشگران فراهم می کنند (کریمی، ۲۰۰۹: ۱۶۸). روش تحقیق. پژوهش حاضر به روش فراتحلیل به مثابه بازنگری پیشینه پژوهشی انجام میپذیردکه درآن بازنگری در پیشینه پژوهش در حوزه گردشگری صورت میگیرد. اصل اساسی و عملی در فراتحلیل عبارت است از: ترکیب نتایج تحقیقات مختلف و متعدد، استخراج نتیجههای جدید و منسجم و حذف آنچه که موجب سوگیری در نتایج نهایی میشود (دلاور، ۱۳۷۴: ۱۱۵). بنابراین واحد تحلیل در فراتحلیل مطالعات انفرادی پژوهشگران مختلف در حوزه مورد بررسی است. جامعه آماری تحقیق حاضر، همه تحقیقات داخلی و خارجی که تا زمستان ۱۳۹۲ به بررسی فرصت ها و چالش های صنعت گردشگری در ایران پرداختند، را شامل میشود. بر این اساس، چند تحقیق در این زمینه به عنوان نمونه انتخاب شدند، که در جدول شماره (۱)، خلاصه ای از آنها ذکر می گردد. جدول شماره (۱): چکیده تحقیقات مورد استفاده در پژوهش حاضر یافته های پژوهش. محدودیت های گردشگری در ایران بر اس
اس آمارهای موجود ۲۴۱۱۹۸ گردشگر در سال ۱۹۶۹ از ایران دیدن کردند. در سال ۱۹۷۵ این تعداد به دو برابر، یعنی حدود ۵۸۸۷۶۸ نفر افزایش یافت. هرچند بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق گردشگر ورودی به ایران به کمترین حد خود رسید. ایران در سال ۱۹۸۲، فقط از ۶۸۵۹۵ گردشگر پذیرایی کرد. از سال ۱۹۸۹ به بعد علاقه گردشگران به گردشگری در ایران افزایش یافت. در سال ۱۹۹۷ و همزمان با سیاست های جدیدگردشگری، ایران حدود ۷۶۴۰۹۲ گردشگر را جذب کرد (ذوالفقاری، ۲۰۰۷: ۵). بعد از آن و همچنین بعد از تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تعداد گردشگری ورودی به ایران افزایش یافت. در سال ۲۰۰۰، ۱۳۴۱۷۶۲ گردشگر از ایران بازدید کردند. ایران در سال ۲۰۰۶ نتوانست بیش از ۷۰۰ هزار گردشگر جذب کند و نسبت به سال های قبل دارای افت شدیدی بود. این در حالی است که ایران دارای ظرفیتهای بالایی در جذب گردشگر می باشد. بر اساس آمار سازمان گردشگری جهانی، ایران در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به ترتیب از ۹۳۸/۲ و ۳۵۴/۳ میلیون گردشگر خارجی پذیرایی کرد (سازمان گردشگری جهانی، ۲۰۱۲: ۱۵۵). علی رغم افزایش قابل توجه گردشگر خارجی در سال های اخیر در ایران، کارشناسان معتقدند که صنعت گ
ردشگری در ایران دارای ظرفیت به مراتب بیشتری از این میزان می باشد و به دلیل برخی محدودیت ها که در زیر به تعدادی از آنها اشاره می گردد، ایران نمی تواند از همه ظرفیت های خود برای جذب گردشگر استفاده کند. نمودار ۱. سهم دریافت یهای ایران از گردشگران بی نالمللی نسبت به جهان) میلیارد دلار(. محدودیت های زیرساختی نظام حکومت مرکزی در ایران باعث توسعه زیرساختی نامتوازن می شود. از یک سو، شهرهای بزرگ مثل تهران، اصفهان، مشهد، تبریز توسعه یافته و مدرن هستند، از سوی دیگر، شهرها و مناطق دیگر محروم و در حاشیه قرار گرفتند. راه ها و خط آهن بر اساس نیازهای توسعه ای ساخته نشد، بلکه بر اساس نیازها و مستلزمات شهرهای بزرگ به وجودآمد. گردشگری بهعنوان یکی از اولویت های توسعه دربرنامه- ریزی توسعه ملی دیده نمی شود و هیچ کدام از بخش های خصوصی و دولتی سرمایه گذاری قابل توجهی در زمینه توسعه گردشگری انجام ندادند. از این رو، امکانات محل اقامت مناسب کافی نمی باشد. علاوه بر این، باوجود فاصله طولانی بین مقاصدگردشگری، خدماتگردشگری محدودی مانند: رستوران ها، خدمات بهداشتی و غیره وجود دارد. همچنین سیستم مالی و بانکی ایران با توجه به گردشگری، به خصوص
مورد نیاز گردشگری بین المللی، توسعه یافته نمی باشد. تعداد کمی مراکز ارز وجود دارد و تقریباً هیچ خدماتی برای امکانات بین المللی پول از جمله کارت اعتباری، دستگاه خودپرداز ارز و بانکداری الکترونیکی وجود ندارد (حامدی، ۲۰۱۰: ۴۰). نمودار ۲. ورود گردشگر به ایران. محدودیت های سیاسی و برنامه ریزی کشف نفت دراوایل قرن بیستم از مهم ترین خصوصیات دولت ایران بود. بعد ازکشف نفت، منابع درآمدی دولت ایران به خاطر معاوضه نفت با ارزهای خارجی به شدت افزایش یافت. درآمدهای نفتی قرار بود به عنوان موتور رشد در ایران باشد، ولی دسترسی آسان به این درآمدها مانع از توسعه بخش کشاورزی، صنعت و فعالیتهای تولیدی دیگر شد و افزایش واردات، خدمات و فعالیت های سوداگرانه را جایگزین برنامههای بلندمدت کرد (کارل، ۱۹۹۷: ۵۳). اساس اقتصاد ایران مبتنی بر صادرات نفت می باشد که حدود ۸۵ درصد از بودجه سالانه این کشور را تشکیل می دهد. در نتیجه، حکومت به علت انحصار مالکیت منابع و درآمدهای نفتی، کمترین توجه را به منابع درآمدی دیگر که نیازمند برنامه های بلندمدت و طرح های توسعه اند، می کند. به علاوه، سیاست ها و برنامه های حکومتی درایران باعث کاهش سرمایه گذاری های خا
رجی در زمینه توسعه صنعت گردشگری می شود، که این مورد موانعی را در جهت ارتقاء بازار گردشگری بین المللی در ایران ایجاد میکند. همچنین قوانین و مقررات دست و پاگیر گمرکی، صدور ویزا، روادید و غیره را می توان در زمره مشکلات همیشگی ذکر کرد (حامدی، ۲۰۱۰: ۴۰). فرصت های صنعت گردشگری ایران. ایران دارای مجموعه ای از فرصت های گردشگری است. این امر نه تنها در آثار تاریخی و جاذبه های طبیعی بلکه حتی در هنجارهای فرهنگی و ارزش های دینی آن نهفته است که در پی می آید. در ادامه به برخی از فرصت های گردشگری در ایران پرداخته می شود. قدمت و شهرت ایران. ایران با بیش از ۷۰۰۰ سال تمدن و زمینه و میراث فرهنگی جز اولین کشورهای با قدمت و تمدن تاریخی می باشد. در ایران حدود ۲۰۰ هزار بنای تاریخی در کشور وجود دارد که در مقایسه با دیگر کشورهای جهان بیانگر ظرفیت بسیار بالا و قابل توجهی است (حامدی، ۲۰۱۰: ۴۱). جذابیت و اکوتوریسم. ایران کشوری چهار فصل و دارای مناظر طبیعی، پدیده های جغرافیایی، آب گرم های طبیعی، دریاها، سواحل دریا، دریاچه ها، شرایط مختلف آب و هوایی، پیست اسکی، جنگل های بوم شناختی مختلف، کوه ها، بناهای تاریخی و هنری و موزه های طبیعی می باش
د که همه این ها نشان دهنده اکولوژی منحصر به فرد ایران برای گردشگران است (هوشمند، ۲۰۰۶: ۳). هزینه های کم در ایران نسبت به سایر کشورها. تنزل ارزش پول ایران نسبت به سایر ارزهای قابل معاوضه در جهان، باعث کاهش هزینه مسافرت و زندگی در ایران شده است؛ بنابراین، یک شانس بزرگ ایران برای جذب گردشگر این است که هزینه های گردشگری در کشورهای دیگر گران است و گردشگران با هزینه های کمتری می توانند به ایران مسافرت کنند و به گردشگری بپردازند (فاطمی و همکاران، ۲۰۱۲: ۲۲). جذابیت هنری و فرهنگی ایران. هنر و فرهنگ کشورها، بیشترین اهمیت را در جذب گردشگر خارجی و ارتقاء صنعت گردشگری آن کشور دارد. تاریخ هنر ایرانی به هزاران سال قبل میلاد مسیح برمی گردد. زیبایی شناسی منحصر به فرد ایرانیان در آثار به جا مانده از دوران هخامنشیان نمایان است. همچنین زبان های مختلف در قسمت های مختلف ایران وجود دارد. ادبیات ایرانی هم به هزاران سال قبل برمی گردد و به دلیل ارزشمند و غنی بودن این زبان، تناسب زیادی برای شعر سرایی داشت. موسیقی سنتی و قدیمی ایرانیان به ۱۷۰۰ سال قبل برمی گردد. این ها همگی فرصت های مناسبی برای جذب گردشگر فرهنگی به وسیله کنسرت ها، جشنوا
ره های موسیقی و فرهنگی و غیره می باشد (آندریو و همکاران، ۲۰۱۰: ۱۰). جشن ها، جشنواره ها و روزهای سنتی ایرانیان می تواند جذب کننده گردشگران خارجی باشد. روزهای معروف و سنتی ایرانیان بیشتر شامل: جشن آتش، عید نوروز، روز طبیعت، جشنواره آب، جشنواره پاییز و زمستان می باشد. سیاستگذاری برای توسعه گردشگری. گردشگری یکی از پویاترین فعالیت های اقتصادی عصر حاضر است که در توسعه پایدار محلی نقش مهمی دارد. این صنعت از طریق ترکیب و به کارگیری همزمان منابع داخلی و خارجی، منافع اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرهنگی زیادی را به همراه دارد. در بسیاری از کشورها امروزه گردشگری نیروی اصلی پیشبرد و رشد اقتصادی کشور به شمار می رود و به اندازهای در توسعه اقتصادی- اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصادانان آن را صادرات نامرئی نامیدهاند. از این رو بیشتر برنامهریزان در پی ارائه برنامههای مناسب برای توسعه گردشگری هستند و بهرهگیری مناسب از ظرفیت های گردشگری نیازمند مطالعه، بررسی و برنامه ریزی دقیق است (امین بیدختی و همکاران، ۱۳۸۹: ۵۵). ایران با تأکید بر چشمانداز ۲۰ ساله کشور و سرمایهگذاری ۳۰ میلیارد دلاری برآن است سهم خود را از بازار جهانی گردشگ
ری در سال ۱۴۰۴ با جذب حداقل یک و نیم درصد تعداد گردشگر بینالمللی (۲۰ میلیون نفر) به ۲ درصد از درآمد صنعت گردشگری جهان برساند که مسلماً رسیدن به این مهم با سیاستگذاری های مناسب برای جذب گردشگران در این زمینه محقق خواهد شد (رسول زاده و دیگری، ۱۳۹۱: ۳۰). در زیر به برخی از مهمترین سیاست های توسعه صنعت گردشگری در ایران اشاره می گردد: الف) حمل و نقل. بر اساس گزارش انجمن جهانی مسافرت و گردشگری(۲۰۱۳) کیفیت زیرساخت های هوایی، جاده ای، راه آهنی و دریایی ایران در بین کشورهای جهان به ترتیب در رتبه ۱۲۹، ۶۸، ۴۵ و ۸۰ قرار دارد (گزارش انجمن جهانی مسافرت و گردشگری، ۲۰۱۳: ۱۴). ظرفیت و کارایی پایین و بنگاههای اقتصادی مرتبط با بخش گردشگری کشورمان، از جمله شبکه حمل و نقل شهری، زمینی، دریایی، هوایی و راه آهن و مشکلات ناشی از تأخیر پرواز، بلیت هواپیما، نبود امکانات مناسب در مبادی ورودی گردشگران، کمبود تجهیزات ارتباطی و غیره از جمله موانع و مشکلات بزرگ در راه توسعه گردشگری به شمار می روند. تشویق بخش خصوصی به سرمایه گذاری، ایجاد زمینه های لازم جهت ورود سرمایه های خارجی، اخذ وام از سازمان های جهانی جهت تکمیل پروژههای موجود و انجام مطا
لعات وتحقیقات توجیهی فنی و اقتصادی جهت احداث زیرساخت هایی نظیر پایانه های حمل و نقل مسافرتی، جادهها، فرودگاه ها، از جمله راهکارهای پیشنهادی جهت توسعه حمل و نقل می باشند. جدا از امکانات سخت افزاری، تدوین قوانین و مقررات دقیق و ساده گمرکی و جلوگیری ازتشریفات زاید و دست و پاگیر در مورد ورود و خروجکالا و مسافر، ایجاد یا تقویت مراکز اطلاع رسانی و عرضه کتب راهنمای گردشگری، نقشه استان ها، آدرس هتل ها و رستوران ها، مسیر و برنامه وسایل نقلیه عمومی و همچنین افزایش کارایی مأموران گذرنامه در مرزهای ورودی، نتایج مطلوبی در راستای توسعه صنعت گردشگری خواهد داشت (صمدیان و همکاران، ۱۳۸۸: ۱۱۱). ب) مدیریت محیطی و مسئله امنیت. یکی از مهمترین عواملی که باعث افول صنعت گردشگری در هر کشور می شود، فقدان امنیت در آن کشور است. ناگفته پیداست که با افزایش ضریب امنیت در کشور در هر دو بعد مرزی و داخلی بر میزان تمایل گردشگران افزوده می شود. به عبارت دیگر، با گسترش ناامنی در ابعاد جانی و مالی، میزان تمایل و رغبت گردشگران به صورت تصاعدی کاهش مییابد (غفاری و دیگری، ۱۳۸۸: ۲۲۱). بر اساس گزارش انجمن جهانی مسافرت و گردشگری(۲۰۱۳)، ایران در متغیر میز
ان آرامش و امنیت؛ با ابعادی مثل میزان جرم و خشونت، میزان تصادف در جاده ها، میزان اعمال تروریستی و قابلیت اعتماد به نیروی پلیس؛ با نمره ۴ (از ۷) دربین کشورهای جهان درجایگاه نازل ۱۰۶ قرار دارد (انجمن جهانی مسافرت و گردشگری، ۲۰۱۳: ۳۶). گام اول در ارتقاء صنعت گردشگری در ایران، برقراری و تضمین امنیت فراگیر هم در بعد خارجی و هم در بعد داخلی می باشد. برای تحقق این هدف باید ابتدا اقداماتی مثل افزایش امنیت مرزی و داخلی، جلوگیری از وقوع حوادث و رخدادهای داخلی علیه گردشگران بین المللی، تربیت پلیس راهنمای گردشگری، تأمین امنیت برای گردشگران در ساعت های خلوت و کم تردد دربافت های تاریخی و استفاده از تجربیات دیگر کشورها به ویژه کشورهای موفق درحوزه گردشگری انجام داد و سپس با ایجاد شبکه-های ماهواره ای و انجام تبلیغات در سطح بین المللی، به صورت گسترده چهره واقعی ایران نشان داده شود (صیدایی و دیگری، ۱۳۸۹: ۱۰۸). ج) حکومت. حکومت ها درکشورهای درحال توسعه شاخص هایی مانند تمرکز شدید قدرت و اقتدار سیاسی، سیطره مالکیت دولتی، سرکوب آزادی سیاسی و ساختارهای بوروکراتیک دارند. از جمله محتمل ترین نتایج چنین شرایطی، به حاشیه رانده شدن بخش خصو
صی در داخل و کاهش میزان سرمایه گذاری در زیرساخت های صنعت گردشگری می باشد (توسون، ۲۰۰۱: ۱۵). تعدد مراکز تصمیم گیری و عدم تفکیک کارکردهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی - اجتماعی در ایران منجر به شکل گیری موانع جدی در برابر صنعت گردشگری ایران شده است. اما در ورای این مشکلات ظاهری و در سطحی عمیق تر، موانع بسیار بنیادین در ساختار اقتصاد ایران وجود دارد که اغلب آنها ریشه در نگرش های مربوط به اقتصاد سیاسی خاص ایران دارد که در این زمینه روند ناقص خصوصی سازی و تسلط اقتصاد دولتی نفت محور در ایران، منجر به کاهش اهمیت سایر بخش های مختلف اقتصادی از جمله گردشگری شده است. در این شرایط گردشگری با حضوری بسیار کمرنگ، همواره در حاشیه سیاست ها و برنامه های کلان توسعه دولت قرار گرفته است (حیدری چیانه، ۱۳۹۲: ۲۷). به منظور دستیابی به اهداف توسعه صنعت گردشگری، باید تسهیلاتلازم برای بخش خصوصی چون تضمین امنیت سرمایه و سرمایه گذاری توسط دولت، پرداخت وام های بلندمدت با بهره کم، واگذاری زمین مناسب با بهای دولتی، حذف تشریفات زائد و دست و پاگیر اداری برای ایجاد هتل، متل، رستوران، تفرجگاه و دیگر تأسیسات مورد نیاز و تخفیفات گمرکی و مالیاتی ایجاد ش
ود (بنادرویش، ۱۳۸۲: ۲۷). همچنین حکومت ها باید با قوانین و آیین نامه هایی مثل ویزای آنلاین و سیاست های ورود خارجی ها و غیره شرایط را برای ورود گردشگر به منطقه یا کشور مورد نظر فراهم کنند. نتیجه گیری. برای توسعه گردشگری در ایران، اتخاذ یک چشم انداز جامع با توجه به هر دو سطح خرد و کلان پیشنهاد می شود. درسطح کلان، باید به بالا بردن اولویت توسعه گردشگری در درازمدت، سیاست های توسعه ملی، توجه بیشتر به برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت و بهبود زیرساخت های مورد نیاز برای توسعه گردشگری، توانمندسازی مسئولان محلی به منظور اجتناب از بوروکراسی و سرمایه گذاری، توجه بیشتری شود. همچنین در سطح خرد، جوامع محلی باید در تصمیم گیری برای منطقه خود مشارکت بیشتری داشته باشند، آگاهی آنها از اثرات مثبت و منفی گردشگری (از طریق رسانه های جمعی، آموزش و پرورش، کارگاه ها و غیره) افزایش یابد. همچنین مردم فرصت بالا بردن صدای خود را، در صورت نیاز، از طریق تقویت نهادهای مدنی داشته باشند. نتایج تحقیق نشان می دهدکه قدمت و تمدن ایرانی، اکوتوریسم مناسب و منحصر به فرد، وجود فرقه ها و مذاهب مختلف و هزینه های کم گردشگری در ایران از مهمترین فرصت ها و پتانسی