Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
اسلامی، تصویری فاسد از وی ارائه شده است؛ برای نمونه، کسی معتاد، کسی خائن که همواره زورگویی می کند، کسی که فریاد می زند و کسی که قمار و قمه کشی می کند. این ها و مطالبی مشابه آن، فهرست رویکرد رضاشاه است که در تاریخ رسمی حکومتی جمهوری اسلامی، به دانش آموزان و دانشجویان آموزش داده شده است. با این حال، در مواردی گزارش شده است که تردیدهایی در این دانشجویان نسبت به روایت حکومتی جمهوری اسلامی از وی، جوانه زنی کرده است. در سال ۱۳۹۹، پس از پخش یک فیلم از سیّد علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، که در آن رضاشاه را نقد کرد، توفان توئیتری توسط ایرانیان با هشتگ «#خامنه ای_گوه_خورد» به راه افتاد و این هشتگ، سریعاً ترند گردید. خامنه ای در این فیلم، رضاشاه را کسی وابسته به انگلستانی ها معرفی کرد و همچنین اعلام کرد که رضاشاه کسی بود که به هیلتر، گرایش داشت.
رویکردهای فرهنگی و دینی رضاشاه در تاریخ ایران سرآمد است و مورد بحث بسیاری بوده است. حذف سنت حجاب زنان و مخالفت وی با روحانی گرایی در ایران، از بخش های مهم این رویکرد هستند. رویکرد فرهنگی. سیاست های فرهنگی رضا شاه حول محور ناسیونالیسم، باستان گرایی، تجددگرایی مذهب زدایی می گشت، ازجمله اقدامات رضاشاه بنیان گذاری فرهنگستان زبان فارسی، بازسازی آثار باستانی و بناهای تاریخی که به زعم شاه سیمای درخشان تمدن پرشکوه ایران باستان بودند و برگزاری جشن هزارهٔ فردوسی بود. یکی دیگر از کارهای فرهنگی و پژوهشی رضاشاه، بنیان گذاری فرهنگستان ایران و خارج کردن واژگان بیگانه همچون عربی و جایگزینی آنان با فارسی بوده است. چیزی که بعدها از سوی گروهی مورد نقد واقع شد. از دیگر سیاست های فرهنگی رضاشاه، تجددگرایی و مذهب زدایی بود که این دو کنارهم و در یک کارکرد تعاملی نسبت به هم در سراسر دورهٔ رضاشاه بروز داشته است. ریشه دار بودن اندیشه های دینی مانع بزرگی در برابر سیاست مذهب زدایی تجددگرایانه ای به شمار می رفت و از این رو، دولت مردان رژیم پادشاهی او از راه رواج سکولاریسم و تغییر نمادهای دینی و سنت ها پیکار خود را بر سر تحجر مذهبی آغاز کر
دند. به نوشتهٔ هلن کارر دانکوس، رضاشاه به کشورش یک نظام عقیدتی و روش فکری ملی را ارائه داد؛ کسی که کوشید ایرانی مستقل و توانا را بنیان گذاری کند و این کشور را با سنت های تاریخی خودش، آشتی دهد. ایران در دوران رضاشاه، به شکلی شدید و به باور برخی بیش از حد توانش، ملت گرا بوده است. کوششی بزرگ و بی سابقه در این دوره برای زنده کردن آیین ها، فرهنگ و هنر تاریخی خود ایران به عمل آمد. هرچند که این کوشش، حتی پیش از پادشاهی وی نیز آغاز شده بود. در طول پادشاهی او و در چهارچوب نهضت فرهنگی که مورد پشتیبانی شاه بود، کوششی گسترده برای تصحیح و نشر آثار کهن فرهنگ و ادب ایران، انجام شد به شکلی که دسترسی به آثار، برای عموم مردم ایران، امکان پذیر شد. در کنار کتاب های درسی ابتدایی و متوسطه، گزیده هایی نیز از نثر و نظم کهن فارسی منتشر شد که بعدها مورد توجه اهل ادب، قرار گرفتند. شمار زیادی شاعر و نویسنده نیز در دوران وی به نام و نشانی دست یافتند و توانستند آثارشان را منتشر کنند؛ کسانی چون علی دشتی، محمد حجازی، صادق هدایت، سعید نفیسی، نیما و غیره. رضاشاه همواره مایل بود که ایرانیان افزون بر فرهنگ ملی خود، به فرهنگ، معارف و دانش کشورها
ی دیگر نیز تسلط و آگاهی داشته باشند و به وزیر فرهنگ، لزوم انتشار آثار مهم علمی و ادبی جهان را گوشزد می کرد. پذیرش و تحمل کردن تمام نوگرایی و دگرگونی های این دوره، برای جامعهٔ ایران، آسان نبود. با این حال، در نخستین سال های پادشاهی وی، آزادی بیان و انتقاد، تا اندازه ای وجود داشت اما کم کم، اعمال قدرت برای پیشبرد کارها، نظامی گری و تحمل نکردن انتقاد، بر فضای سیاسی ایران، حکم راند. همچنین سفر وی به ترکیه و مشاهداتی که در آنجا داشت، باعث شد بپندارد که نیاز است موانع پیشرفت را با سرعت بیشتری از پیش رو بردارد و به اقدامات خود، سرعت بخشد؛ حتی اگر به قیمت سختگیری های بیشتری باشد. نخستین تصمیم وی، چادربرداری و در پیامد آن، یک رویارویی خشونت آمیز با روحانیان بود. پس از این رویارویی، وی هرگز نقشی حتی تشریفاتی، برای روحانیت در ادارهٔ کشور، قائل نشد. در مسلمان بودن وی، تردیدی نبوده است اما وی رسوم مذهبی را رعایت نمی کرد و در مواردی با روحانیت شیعهٔ ایران، با خشونت برخورد کرد. با وجود این خشونت علیه روحانیت شیعه (پس از مخالفت های شدید آنان با تغییرات فرهنگی و غیرهٔ پیشنهادی رضاشاه) و حالت استبدادی که در دوره هایی حاکم شد،
مردم عادی ایران در امنیت کامل بودند و این دوره با وجود استبداد، پر از خونریزی مخالفان یا دگراندیشان نبوده است. همین باعث شد که سرمایه گذاری خصوصی در آن دوره همواره در حال گسترش باشد و ایران، رونق ویژه ای داشته باشد. رفتار رضاشاه با شاهزادگان قاجار نیز همواره با احترام بود و در دربار ایران، به روی آنان، باز بود. زندگی سیاسی، اجتماعی و خصوصی آنان نیز بدون هیچ مزاحمتی ادامه یافت. گاهنامهٔ ایران. در دورهٔ وی همچنین تصویب نامهٔ تغییر و نوسازی تقویم ایرانی صادر شد. این تقویم که پس از دوران اسلامی تغییرهایی یافت و حتی نام های ماه هایش به غیر ایرانی تبدیل شده بودند، دوباره مورد توجه قرار گرفت. تصمیم گرفته شد که تقویم پرداختهٔ عمر خیام دوباره مرسوم شود و نام های ایرانی بازگردانده شوند. آموزش، پژوهش و هنر. پیش از رضاشاه، سوادآموزی در ایران، در جاهایی با نام مکتب خانه در مسجدها یا خانه های شخصی انجام می شده است. آموزگاران نیز ملا و ملاباجی بودند و خود اینها نیز تنها سواد خواندن و نوشتن داشته اند. در تهران و شهرهای بزرگ نیز، آموزشگاه های حرفه ای انگشت شمار بودند و آموزش های ارائه شده نیز در موضوعات محدودی بودند. با آغاز
پادشاهی رضاشاه، مکتب خانه ها همگی بسته شدند و برای نخستین بار، مدرسه های منظم و رایگان زیادی در سراسر ایران، پدیدار شد. سیستم آموزشی این آموزشگاه های نوین، بر پایهٔ کشورهای اروپایی بود و دارای کتاب های درسی بودند. نخستین دانشگاه ها و دانش سراهای مدرن ایرانی پدیدار شدند و ساختمان های تازه ای چون دانشسرای عالی، هنرستان های فنی و حرفه ای، هنرستان های صنعتی و دانشگاه تهران در شهرها پدید آمدند. مربیان و استادهای خارجی جهت بهبود سطح دانش استخدام شدند و دانشجویانی هم به خارج از کشور اعزام شدند. کم کم شمار ایرانیان باسواد، گسترش یافت و این تنها به شهرها محدود نمی شد. در بیشتر دهات ها نیز دبستان دایر شد و سازمان های پیشاهنگی، تربیت بدنی و ورزشی ایرانی پدیدار شدند. در رشته های فرهنگی و هنری همچون موسیقی، مجسمه سازی، تئاتر، نقاشی و غیره، هنرستان هایی بنیان گذاری شدند. کتابخانه هایی نیز در کشور گشایش یافت و برای حفظ آثار باستانی ایران، اقدام به جمع آوری عتیقه ها و تأسیس موزه ها (همچون موزه ایران باستان) شد. دیگر گام های فرهنگی. در اسفند ۱۳۰۰ ش قانون شورای عالی معارف به تصویب مجلس رسید که به موجب ان تمام امور اجرایی مدارس
، مانند برگزاری امتحانات، تهیهٔ برنامه های درسی و آموزشی و اخلاقی معلمان، به شورای عالی معارف واگذار شد. به سفارش شورای عالی معارف مقرر شد با بررسی نظام آموزش و پرورش کشورهای اروپایی، الگویی برای نظام آموزش کشور انتخاب گردید. جمعیت نسوان وطن خواه در سال ۱۳۰۲ توسط محترم اسکندری و با کمک محرمانه دولت بنیان نهاده شد. وی دختر شاهزاده محمدعلی میرزا اسکندری از اعضای فعال «جامعهٔ آدمیت» بود که بعدها انجمن حقوق را تشکیل دادند و در نشریه ای به نام مجله حقوق که متعلق به این انجمن بود، مطالبی دربارهٔ زنان ایرانی و موقعیت اجتماعی آنان چاپ می کردند. انجمن حقوق پس از چندی تعطیل شد و مدتی بعد محترم اسکندری همراه با چند نفر از بانوان، که در روزنامه های آن زمان مقالاتی دربارهٔ «آزادی زنان» می نگاشتند. به پاسداشت مجله حقوق، جمعیت نسوان وطن خواه را بنیان نهادند. این جمعیت به نگارش مقالات در مجله «نسوان وطن خواه» و سخن رانی در گردهمایی های زنان و حتی مهمانی های خانوادگی و جشن های مدارس و اجرای نمایش ویژهٔ بانوان، به اجرای سیاست های فرهنگی حکومت می پرداخت. بیشتر بانوان عضو این جمعیت، از دانش آموختگان اروپا بودند. در ۱۷ تیر ۱۳۰۵ ش
«جمعیت تمدن نسوان» تلاش کرد که برای گسترش معارف و گسترش اندیشه و تهذیب اخلاقی و پیشرفت زنان، تئاتری با عنوان "تمدن نسوان" به نمایش بگذارند؛ چیزی که شامل عادی سازی حضور زنان در هم نشینی ها و به ویژه، تشویق آنان به برداشتن سنت حجاب بود؛ به دنبال این، ملاهای سرشناس تهران ازجمله سید حسن مدرس، ملا فیروز آبادی، سیدمحمد بهبهانی، میرزا هاشم آشتیانی در یک نامه به رئیس وزرا مستوفی الممالک خواستار پیش گیری از اجرای این نمایش شدند. رویکرد دینی. تلاش رضاشاه برای کاهش نفوذ طبقهٔ روحانیت در بخش های گوناگون ایران، موضوعی است که با مطالعهٔ تاریخی اسناد تاریخی دورهٔ پهلوی نمایان است وی به تقلید از فرهنگ منحصر غرب، قشر روحانیت و به طور کلی، دین را مانع پیشرفت و ترقی می دانست؛ دین اسلام تأثیر بزرگی بر جنبه های مختلف زندگی مردم داشت و رهبران مذهبی به مقابله پرداختند. او حاضر نبود به روحانیون اجازه دهد که در امور سیاسی دخالت کنند و به گفتهٔ برخی افراد، باور داشت که ایران باید مانند ترکیه لاییک باشد؛ وی برای غیرمذهبی ساختن جامعهٔ ایران، کارهای گسترده ای را در چند جبهه آغاز کرد. به گزارش برخی نویسندگان ایرانی پس از انقلاب ۱۳۵۷، واگ
ذاری کار وزارت عدلیه به علی اکبر داور، برکنار کردن قضات سنتی، روی کار آمدن حقوق دانان تحصیل کرده، استناد به قوانین مدنی نوین و مخالف شرع توصیه شده توسط روحانیت، منع کردن روحانیت از کارهای ثبت اسناد و پیشگیری از دخالت آنان در تطبیق موارد با مسائل شرعی، پیشگیری از حضور روحانیون در مجلس ها، غیرقانونی سازی تظاهرات همگانی در عید قربان و زنجیرزنی در محرم، گشودن مساجد به جهان گردان خارجی، محدودیت در سفرهای حج و عتبات عالیات و… در دستور کار رضاشاه برای تضعیف قشر روحانیون قرار داشت. مخالفت با روحانی گرایی. رضاشاه در محدودشدن طبقهٔ روحانیت که آنان را بانی و باعث تقویت و گسترش مذهب درجامعه می دانست از هیچ کوششی دریغ نکرد و کار را به جایی رساند که بسیاری از افراد شهامت ثبت نام و حضور در حوزه های علمیه را نداشتند. رابطهٔ رضاشاه و علمای شیعه حاصل توالی مجموعه ای از درگیری ها بود. کهنه سربازان سیاسی مشروطه مقاومت گروه بزرگی از روحانیون در برابر اصلاحات دموکراتیک، مثل حقوق برابر برای همهٔ شهروندان ایران، را به خاطر می آوردند و روبرو شدن با دولتی مشابه دولت های اروپایی باعث شده بود که علمای شیعه موضعی دفاعی گیرند. اصلاحات رضا
شاه در آموزش و پرورش، قوه قضائیه و جاهای دیگر، روحانیون را از این نهادها بیرون رانده و باعث شده بود که از دید اقتصادی، به حاشیه بروند. روحانیون که از قانون لباس متحدالشکل استثناء بودند؛ برای پوشیدن عبا و عمامه باید از مقامات دولتی اجازه می گرفتند و این به معنای سر خم کردن در برابر قدرتی برتر و تمایز روحانیان از دیگر ارکان جامعه بود. هرچند روحانیون همهٔ منابع خود را از دست نداده بودند و وقف، خمس و کمک های مالی مؤمنان را در اختیار داشتند و در نتیجه، نهادهای شیعی مثل مدارس علمیه به کار خود ادامه دادند. رضاشاه شخصاً هرگز از اسلام خارج نشد و بر خلاف آتاترک، نمادهای اسلامی مهم را حفظ کرد: نماز و اذان کماکان به عربی بودند و فارسی به خط عربی نوشته می شد. روحانیان به طور کلی تلاش می کردند که از درگیری مستقیم با دولت نوین دوری کنند و این باعث پرورش حس انتقام در آن ها گردید. افزون بر این، آنان بر دین خود اصلاحاتی اعمال کردند تا آن را چون راه حلی برای اقتدارگرایی شاه پهلوی، به روشن فکران عرضه کنند. در نگاه و بازخوردها از سوی جمهوری اسلامی. منابع دوران جمهوری اسلامی از مواردی چون تلاش رضاشاه برای جداسازی دین از سیاست و فش
ار وی بر آخوندها و حوزه های علمیهٔ ایران جهت پیشگیری از دخالت های آنان در سیاست کشور، سرکوب اعتراض هایی که به رویکرد «ضداسلامی» وی بودند و برنامه های کلان وی برای توسعه و مدرنیزه سازی ایران، گفته اند. همچنین سریال های صدا و سیمای جمهوری اسلامی، تصویری فاسد از وی ارائه شده است؛ برای نمونه، کسی معتاد، کسی خائن که همواره زورگویی می کند، کسی که فریاد می زند و کسی که قمار و قمه کشی می کند. اینها و مطالبی مشابه آن، فهرست رویکرد رضاشاه است که در تاریخ رسمی حکومتی جمهوری اسلامی، به دانش آموزان و دانشجویان آموزش داده شده است. با این حال، در مواردی گزارش شده است که تردیدهایی در این دانشجویان نسبت به روایت حکومتی جمهوری اسلامی از وی، جوانه زنی کرده است. به گزارش تسنیم، «امام خمینی سیاست های ضد روحانیت رضاشاه را در راستای منافع کشورهای غربی می دید». این رسانه همچنین اعلام داشته است که «روی کار آمدن رضاشاه را می توان آغاز سرکوب اندیشه های دینی و سنتی در جامعه ایرانی دانست. در این دوره، شاهد کاهش نفوذ روحانیت و محدودشدن فعالیت آنان در امور سیاسی، حقوقی، اجتماعی و اقتصادی هستیم». حذف سنت حجاب زنان. رضا شاه پهلوی پس از بازگش
ت از سفر ترکیه تصمیم به کشف حجاب در ایران گرفت و پیوسته این کار را در مجلس مطرح و مورد مذاکره قرار می داد. در پایان کشف حجاب در ۱۷ دی ۱۳۱۴، به اجرا درآمد در آن روز، به جز فرهنگیان همهٔ دعوت شدگان با همسران خود، بدون حجاب سنتی، شرکت کردند و رضاشاه نیز به همراه همسر و دختر خود، با حذف سنت حجاب، در این آیین رسمی، شرکت داشتند.
سیاست های اجتماعی رضاشاه شامل تغییراتی گسترده در کشوری بود که سال ها جز بی نظمی ندیده بود. در دوران پادشاهی رضاشاه، بازساخت آموزشی و قضایی ایران، انجام شد که اساس یک دولت مدرن ایرانی را بنا نهاد و از نفوذ طبقات مذهبی، کاست. طیف گسترده ای از امور حقوقی که پیش تر در کنترل مذهب شیعه بود، دیگر یا توسط دادگاه های سکولار اداره می شد یا توسط بوروکراسی های دولتی نظارت می شد که در نتیجه، وضع زنان کشور بهبود یافت. سنت حجاب زنان منع شد، کمینهٔ سن ازدواج افزایش یافت و قوانین سختگیرانهٔ مذهبی طلاق، منصفانه تر شدند. شاه جدید همچنین شمار و دسترسی پذیری آموزشگاه های سکولار را برای هم پسران هم دختران، افزایش داد و دانشگاه های بزرگی چون دانشگاه تهران ساخته شد تا یکی دیگر از انحصارهای روحانیت ایران، این بار در آموزش، از بین برود. در همین حال، در دوران وی، مطبوعات در خفقان بودند. تصمیم وی در مورد چادربرداری دارای پیامدی چون رویارویی خشونت آمیز با روحانیان بود. پس از این رویارویی، وی هرگز نقشی حتی تشریفاتی، برای روحانیت در ادارهٔ کشور، قائل نشد. در مسلمان بودن وی، تردیدی نبوده است اما وی رسوم مذهبی را رعایت نمی کرد و در مواردی با
روحانیت شیعهٔ ایران، با خشونت برخورد کرد. سخنان و بسیاری از اقدامات او، نشانی از ملی گرایی اش دارند؛ بعد دیگر گرایش های ملی گرایانهٔ او، تأکیدش بر ساخت هویت ملی ایرانی بر پایهٔ فرهنگ، زبان، پرچم، آیین و سنن واحد است. به احتمال بالا در کل، وی ایرانی یکپارچه و واحد می خواست. ممنوعیت برده داری در ایران نیز در دوران او، انجام شد. از دید سیاست بهداشت یا سلامتی، وی بهداشت در ایران را نیز سامان داد و در دورانش، بیمارستان هایی در تهران و استان های ایران، ساخته و تجهیز شدند. با روی کار آمدن رضاشاه افزون بر ایجاد مراکز درمان و بهداشتی، برای ریشه کنی بیماری های همه گیر و درمان بیماران، اقدامات قابل توجهی شد. ساخت نخستین زیرساخت های همگانی مدرن ایران همچون نیروگاه، کارخانه های نوین، سیستم ترابری جدید، سیستم ارتباطات انسانی، نهادهای مالی و ادارات نیز در همین دوره انجام شد. فناوری نیز در بسیاری از عرصه ها، حتی کشاورزی، دخیل گشت. آموزش، پژوهش و هنر. در دورهٔ حکومت وی، آموزش اجباری رایگان که پیش از این و در دورهٔ مشروطیت برای کودکان اجباری شده بود، به تدریج برآورده شد. همچنین در این دوره، برای نخستین بار پس از تأسیس دارالفن
ون به دست امیرکبیر، مراکز ایرانی و دولتی آموزش عالی مانند دانشگاه تهران تأسیس گردید. همچنین با تصویب قوانین حمایتی مانند معافیت یک سالهٔ محصلین مدارس متوسطه و تأکید بر نظام آموزش عالی، مدارس متوسطهٔ رایگان دولتی نیز شکل گرفت. به طور دقیق تر، پیش از رضاشاه سوادآموزی در ایران، در جاهایی با نام مکتب خانه در مسجدها یا خانه های شخصی انجام می شده است. آموزگاران نیز ملا و ملاباجی بودند و خود اینها نیز تنها سواد خواندن و نوشتن داشته اند. در تهران و شهرهای بزرگ نیز، آموزشگاه های حرفه ای انگشت شمار بودند و آموزش های ارائه شده نیز در موضوعات محدودی بودند. با آغاز پادشاهی رضاشاه، مکتب خانه ها همگی بسته شدند و برای نخستین بار، مدرسه های منظم و رایگان زیادی در سراسر ایران، پدیدار شد. سیستم آموزشی این آموزشگاه های نوین، بر پایهٔ کشورهای اروپایی بود و دارای کتاب های درسی بودند. نخستین دانشگاه ها و دانش سراهای مدرن ایرانی پدیدار شدند و ساختمان های تازه ای چون دانشسرای عالی، هنرستان های فنی و حرفه ای، هنرستان های صنعتی و دانشگاه تهران در شهرها پدید آمدند. مربیان و استادهای خارجی جهت بهبود سطح دانش استخدام شدند و دانشجویانی هم
به خارج از کشور اعزام شدند. کم کم شمار ایرانیان باسواد، گسترش یافت و این تنها به شهرها محدود نمی شد. در بیشتر دهات ها نیز دبستان دایر شد و سازمان های پیشاهنگی، تربیت بدنی و ورزشی ایرانی پدیدار شدند. در رشته های فرهنگی و هنری همچون موسیقی، مجسمه سازی، تئاتر، نقاشی و غیره، هنرستان هایی بنیان گذاری شدند. کتابخانه هایی نیز در کشور گشایش یافت و برای حفظ آثار باستانی ایران، اقدام به جمع آوری عتیقه ها و تأسیس موزه ها (همچون موزه ایران باستان) شد. برای برگزاری کنفرانس ها، نمایش ها و جشن ها نیز سالن های پرشماری ساخته شد. با وجود اینکه این ساخت وسازها و طرح ها برای نخستین بار در ایران اجرایی می شدند، اما در کشورهای پیشرفته و اروپایی آن دوره، دارای سابقه بودند. یکی دیگر از کارهای فرهنگی و پژوهشی رضاشاه، بنیان گذاری فرهنگستان ایران و خارج کردن واژگان بیگانه همچون عربی و جایگزینی آنان با فارسی بوده است. چیزی که بعدها از سوی گروهی مورد نقد واقع شد. گسترش زیرساختی و اقتصادی. نیاز به گسترش بازرگانی و تهدیدهای احتمالی از سوی انگلیس و شوروی، رضاشاه را به گسترش روابط تجاری با آلمان نازی در دههٔ ۱۹۳۰ سوق داد. رضاشاه نخستین پادشا
ه ایرانی پس از دوران هخامنشیان بود که یک ارتش دائمی را برای کشورش، سازمان داد. وی بهداشت در ایران را نیز سامان داد و در دورانش، بیمارستان هایی در تهران و استان های ایران، ساخته و تجهیز شدند. ساخت نخستین زیرساخت های همگانی مدرن ایران همچون نیروگاه، کارخانه های نوین، سیستم ترابری جدید، سیستم ارتباطات انسانی، نهادهای مالی و ادارات نیز در همین دوره انجام شد. فناوری نیز در بسیاری از عرصه ها، حتی کشاورزی، دخیل گشت. بهداشت و سلامت. در دوران او، با بنیان گذاری دانشکده های داروسازی، پزشکی و دندان پزشکی، آموزش پزشک و متخصص، دایرسازی آموزشگاه های پرستاری و بهیاری و ساخت صدها بیمارستان و انواع درمانگاه در سراسر ایران، اقدام هایی گسترده برای بهداشت و درمان مردم ایران، صورت گرفت. اینها در حالی بود که پیش از روی کار آمدن رضاشاه، به دلیل نبود پزشک و دارو و مراکز بهداشت، بیماری های گوناگون و واگیردار، باعث درگذشت بسیاری می شد. بیماری هایی چون مالاریا، تراخم و کچلی شایع ترین بیماری هایی بودند که احتمالاً بیش از نیمی از ایرانیان، پیش از این، به چنین بیماری هایی مبتلا بودند. با روی کار آمدن رضاشاه افزون بر ایجاد مراکز درمان و به
داشتی، برای ریشه کنی بیماری های همه گیر و درمان بیماران، اقدامات فوق العاده ای شد. وضعیت و حقوق زنان. دستیابی به حقوق مدنی و شهروندی زنان ایرانی، در دوران رضاشاه پهلوی و در هنگام پروژه های نوسازی ایران نوین، انجام شد. در دوران او برای نخستین بار در جامعهٔ سنتی ایران، زنان توانستند از خانه خارج شده و به عرصه های اجتماعی پا گذارند. اجباری شدن آموزش برای هم پسران هم دختران و افزایش قشر باسواد نیز موضوع مهم دیگر بود. تغییراتی دیگر نیز رخ داد. اینکه زنان وارد اجتماع شوند و پیشه هایی چون آموزگاری، پرستاری، پزشکی و غیره را بگیرند، بدون آن که پوشش ها و کارهای سنتی چون روبنده و عدم سخن با نامحرم را کنار بگذارند، ممکن نبود. بنابراین، کشف حجاب از سوی حکومت وی صورت گرفت. با این وجود، دیدگاه دیگری نیز وجود دارد که این اقدام رضاشاه را، در جهت مخالفت با اسلام دانسته است. در حالی که دیدگاهی که در برابر آن است، می گوید رضاشاه این کار را پیش نیاز وارد ساختن زنان به عرصه های اجتماعی دانسته بود و از انجام آن، ناگریز بود. در جای دیگر، در برابر این یکی دیدگاه، این نگاه وجود دارد که این کار از اهداف مهم غربی ها بر علیه فرهنگ ایرانی
اسلامی بوده است. در بهمن ۱۳۱۳ و در آیین گشایش دانشگاه تهران، به دختران گفتند که بدون پوشیدن حجاب سنتی به دانشگاه بروند. در فروردین ۱۳۱۴، یک جشن در آموزشگاه شاپور شیراز برگزار گردید و دختران ایرانی بدون حجاب سنتی، به اجرای مراسمی ورزشی و پایکوبی با حضور علی اصغر حکمت، وزیر معارف و از سیاست مداران دوره پرداختند؛ سپس علمای دینی ایران، اعتراض کردند و در تلگرافی به شخص رضاشاه، گفتند رضایت ندارند؛ هرچند که رضاشاه به آنان، پاسخی نداد. در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۱۴ «کانون بانوان» با فراخوانی علی اصغر حکمت و با آرمان هایی شامل آزادی زنان از حجاب با ریاست شمس پهلوی و هاجر تربیت شکل گرفت. از دیگر اقدامات مشابه نیز، برای نمونه برای خو گرفتن ایرانیان با آمیختگی زن و مرد، در اوایل ماه خرداد ۱۳۱۴، رضاشاه به وزرا، مدیران، رئیسان و کارمندان دولتی فرمان داد که هفته ای یک بار با همسرهای خود در کلوپ ایران، حاضر شوند. مردم مذهبی ایران و به ویژه علمای دینی و روحانیت این کشور از این وضعیت نگران شدند و گهگاه اعتراض می کردند؛ اگرچه این اعتراض ها، سرکوب شدند. در اعتراضی در شهر مشهد، روحانیان شهر و گروهی از مردم در اعتراض به دگرگونی کلاه مردان
و سیاست ها در کشف حجاب زنان کشور، در مسجد گوهرشاد به نشان داشتن اعتراض، بست نشینی کردند و در این هنگام، بر ضد حکومت، شعار دادند. در پایان، در ۱۷ دی ۱۳۱۴، با حضور شخص رضاشاه و همسر و دختران وی بدون داشتن حجاب سنتی اسلامی در جشن فارغ التحصیلی دانشرای مقدماتی دختران، کشف حجاب در ایران، چهره ای رسمی گرفت. در تاریخ پهلوی نیز به نام «روز آزادی بانوان» ثبت شد. منابع رسمی دولت پهلوی نیز آمارهایی خیره کننده از حضور و ورود زنان در عرصه های آموزشی، اجتماعی و اقتصادی ارائه می دادند. همچنین در ادامه بر پایهٔ گزارشی از خبرگزاری مهر در سال ۱۳۹۲، رضاشاه زنان ایرانی را «به زور» به همکاری کردن با دولت «وادار» می کرده است. در بخش وضعیت زنان در این دوره، موضوع حجاب سنتی مورد توجه بسیاری بوده است؛ بر پایهٔ گفتهٔ حمیده صدقی، «سیاست غربی سازی» پیش از سفر شاه به ترکیه نیز شروع شده بود. به عنوان نمونه، رضاشاه در سال ۱۹۲۶/۱۳۰۵، شهربانی ایران را وظیفه دار کرد که از زنان کشور که مایل به رعایت حجاب سنتی در جای های همگانی نبودند، پشتیبانی کند. محمود جم، رئیس الوزرای وقت، در خاطراتش به موضوع خواست رضاشاه برای کشف حجاب در ایران، اشاره دارد
که پس از دیدن کردن از ترکیه، شاه به وی گفت: «نزدیک دو سال است که این موضوع سخت فکر مرا به خود مشغول داشته است؛ خصوصاً از وقتی که به ترکیه رفتم و زن های آنها را دیدم که «پیچه» و «حجاب» را دور انداخته و دوش به دوش مردهایشان در کارهای مملکت به آنها کمک می کنند». رضاشاه افزوده بود که «چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد.» او انزجار خویش را از چادر، به گونه ای اعلام کرده بود. با این وجود، رفع مسئلهٔ حجاب در ایران آن دوره، به آسانی ممکن نبود؛ حتی نزدیکان شاه نیز نخست، در این کار آسوده نبودند. دولتشاهی آخرین همسر رضاشاه، در خاطراتش از دورهٔ کشف حجاب در ایران، گفته است که «در آن ایام مسئله چادر نبود، بلکه بیشتر زنان چاقچور داشتند که با روبنده همراه بود». جم نیز در خاطراتش از روز هفدهم دی، نوشت که «رضاشاه لباس و آرایش زنان را تحسین کرد و گفت که اگر هم عیب و نقصی هست، خودشان باید رفع کنند». او از نخست وزیر نیز درخواست کرد که شمار این مجلس ها، افزایش یابد تا «خانم ها مرتب در آنها حضور یابند و بیشتر به آداب و رسوم اجتماع و معاشرت عادت کنند
». رضا شاه در دانشسرای مقدماتی نطقی ایراد کرده است؛ وی گفت: «تاکنون نیمی از جمعیت کشور، به حساب نیامده و خانم ها را از هرگونه حقی، محروم کرده بودند… در صورتی که صرف نظر از وظایف مادری، آن ها می توانند دوشادوش مردها، خدماتی را عهده دار باشند». عده ای از کارشناسان و فعالان حقوق زنان، قانون کشف حجاب در ایران را سرآغاز و شروع حضور زنان این کشور در عرصه های اجتماعی، پدیداری نسلی تحصیل کرده در میان زنان و حضور آن ها در پست های مدیریتی می دانند. بر پایهٔ گزارشی در کیهان لندن، «تاریخ واقعی آزادی پوشش زنان در عصر رضاشاه پهلوی، فراتر از اعلان رسمی آن توسط پادشاه، در تأسیس مدارس دخترانه، فعالیت های اجتماعی زنان نوگرا، حضور بانوان در اجتماع با پوشش های مدرن، مقالات نشریات نوگرا، ایجاد کانون های زنانه و مطبوعات زنانه، قرار دارد؛ اعلام رسمی آزادی پوشش زنان -که به غلط «کشف حجاب» نامیده شد- نتیجهٔ کوشش ها و افکار آزادیخواهانه و حق هویت مدرن زنان و مردان نوگرای ایران در کنار مدرنیزاسیون ایران و در آستانهٔ پدیداری هویت مدرن ایرانیان قرار داشت». این رسانه همچنین می نویسد: «رضاشاه پهلوی در برابر زنان آزاد از حجاب سنتی و بیان خوا
سته های حقوق اجتماعی- اخلاقی، ضمن تأیید و تأکید برخواسته زنان، فرمان آزادی پوشش را اعلام کرد». زنان در ارتش. نخستین سرتیپ زن ایرانی، تیمسار سرتیپ مرضیه ارفعی بوده است. در سال ۱۳۱۲ بود که او به فرمان رضاشاه با درجهٔ هم ردیف سروانی در خدمت ارتش شاهنشاهی ایران درآمد. این رویداد، آغاز کار رسمی زنان، در ارتش ایران نیز بود. رسانه ها. به گزارش تسنیم، «با کودتای رضاخان، فصل تازه ای از دوران سیاه سکوت آغاز شد که تا شهریور ۱۳۲۰ ادامه یافت». همچنین این رسانه باور دارد که رضاشاه به گونه ای از مطبوعات برای تبلیغات به سود حکومت مرکزی بهره برده است. دین و روحانی گرایی. پذیرش و تحمل کردن همهٔ نوگرایی و دگرگونی های این دوره، برای جامعهٔ ایران، آسان نبود. با این حال، در نخستین سال های پادشاهی وی، آزادی بیان و انتقاد، تا اندازه ای وجود داشت اما کم کم، اعمال قدرت برای پیشبرد کارها، نظامی گری و تحمل نکردن انتقاد، بر فضای سیاسی ایران، حکم راند. همچنین سفر وی به ترکیه و مشاهداتی که در آنجا داشت، باعث شد بپندارد که نیاز است موانع پیشرفت را با سرعت بیشتری از پیش رو بردارد و به اقدامات خود، سرعت بخشد؛ حتی اگر به قیمت سختگیری های بیشتر
ی باشد. نخستین تصمیم وی، چادربرداری و در پیامد آن، یک رویارویی خشونت آمیز با روحانیان بود. پس از این رویارویی، وی هرگز نقشی حتی تشریفاتی، برای روحانیت در ادارهٔ کشور، قائل نشد. در مسلمان بودن وی، تردیدی نبوده است اما وی رسوم مذهبی را رعایت نمی کرد و در مواردی با روحانیت شیعهٔ ایران، با خشونت برخورد کرد. با وجود این خشونت علیه روحانیت شیعه (پس از مخالفت های شدید آنان با تغییرات فرهنگی و غیرهٔ پیشنهادی رضاشاه) و حالت استبدادی که در دوره هایی حاکم شد، مردم عادی ایران در امنیت کامل بودند و این دوره با وجود استبداد، پر از خونریزی مخالفان یا دگراندیشان نبوده است. همین باعث شد که سرمایه گذاری خصوصی در آن دوره همواره در حال گسترش باشد و ایران، رونق ویژه ای داشته باشد. ملی گرایی. رضاشاه در جایی به لورین می گوید که: «نفوذ خارجی ها باعث شده است تا یک ایرانی به جای اتکا به دولت خودش، به یک دولت بیگانه متکی باشد و (این وضعیت) باید از بین برود». در هنگامی که وی قصد داشت به قدرت برسد، بخش قابل توجهی از جمعیت ایران، به جای وابستگی ملی، به ایل، قوم یا قبلیهٔ خود وفادار بودند یا به دولت های خارجی دلدادگی داشتند؛ در جنوب این کش