Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
مین پل های ساده نیز با آتش نیروهای در حال عقب نشینی شوروی منهدم می شد. وادار شدن آلمانی ها در استفاده از راه های مقداری مناسب تر نیز باعث حرکت نیروها تنها در یک ستون و ترافیک شدید در آن ها و در نتیجه پیشروی مشکل و بسیار آهسته نیروها حتی پیاده نظام شده بود که در آن شرایط به هیچ وجه امکان سبقت گرفتن برای آن ها وجود نداشت. طولانی تر شدن این ستون ها، شکاف غیرقابل اجتنابی بین سرنیزه زرهی و پیاده نظام کند ایجاد می کرد و بخش کمتر تسلیح شده تدارکاتی را در معرض حمله حتی گروه های کوچک سربازان دشمن قرار می داد. این وضعیت همچنین امکان انتقال سریع یگان های ویژه همچون مهندسان و توپ های ضدهوایی را به خط مقدم از آلمانی ها گرفته بود. برنامه ریزان آلمانی با آگاهی از ناکارآمدی شبکه راه های منطقه عملیاتی، برای هر گروه ارتش دو جاده اصلی در نظر گرفته بودند درحالیکه در شرایط استاندارد می بایست به هر سپاه یک جاده اصلی تعلق می گرفت. لوفت وافه نیز در شرایط مشابهی به سر می برد. استفاده از فرودگاه های تصرف شده با شرایط نگهداری ضعیف، موجب کاهش تعداد هواگردهای قابل سرویس می شد و این امر به مرور باعث قدرت گرفتن نیروی هوایی شوروی و از دست ر
فتن برتری هوایی آلمان شد. مصرف مهمات و مشکلات فنی بین نیروهای آلمانی بیش از حد انتظار بود و شرایط راه ها رساندن تدارکات را کند کرده بود. در عمل، برآوردها نشان می دهد کامیون ها روزانه تنها می توانستند حدود ۷۰ تن از میانگین ۳۰۰ تن تدارکات مورد نیاز لشکرهای موتوریزه را تأمین نمایند. برای مثال پیش از آغاز عملیات پیش بینی مصرف بر یک میلیون لیتر سوخت برای هر روز گذاشته شده بود. درحالیکه تا اوایل ماه ژوئیه این مقدار به ۱٫۲۷ میلیون لیتر در روز رسید. برای انتقال این مقدار سوخت به جای ۲۲ واگن تانکر سوخت پیش بینی شده، هم اینک به ۲۸ واگن نیاز پیدا شده بود. با توجه به انتقال یا انهدام ادوات ریلی توسط شوروی، با وادار شدن آلمانی ها به استفاده از واگن های تانکر خود، شرایط تدارکاتی پیچیدگی بیشتری می یافت. به صورت کلی نتیجه این وضعیت اتمام ذخیره تمامی موارد مورد نیاز نیروهای خط مقدم بود. با وجود این که نظام تدارکاتی شوروی نیز در آشفتگی مشابهی به سرمی برد اما نیروهای ارتش سرخ دست کم در سرزمین خود در حال مبارزه بودند و نشان دادند که با مقدار بسیار کمتری از تدارکات نسبت به دشمنان خود می توانند طاقت بیاورند و به جنگ ادامه دهند. کم
بود نیروی انسانی. از مجموع افراد بیست تا سی ساله آلمانی با وضعیت جسمانی مناسب برای خدمت نظامی تا تابستان سال ۱۹۴۱ حداقل ۸۵ درصد جذب نیروهای مسلح شده بودند؛ از جذب مابقی افراد به جهت اهمیت بسیار زیاد آن ها در فعالیت های اقتصاد جنگ صرف نظر شده بود. بدین ترتیب تقریباً تمامی قسمت اصلی نیروهای انسانی آلمان تا هنگام عملیات بارباروسا به خدمت فراخوانده شدند بودند و هیچ ذخیره بزرگی در این زمینه باقی نمانده بود. از این رو توان نسبی آرایش های آلمانی به کارگرفته شده در این عملیات از برخی لحاظ کمتر از آرایش های به کارگرفته شده در جبهه غربی در سال قبل از آن بود. در همین حال نیروی زمینی آلمان نمی توانست نیروی انسانی کافی جهت مراقبت از خطوط طولانی تدارکاتی در اختیار داشته باشد. سرهنگ گونتر بلومنتریت، رئیس ستاد ارتش چهارم پس از جنگ در این باره می نویسد: این شرایط نه تنها صنعت آلمان را از نیروی کار حیاتی جهت انطباق با ابعاد در حال گسترش جنگ محروم می ساخت بلکه هر یک تن تلفات در جبهه شرقی در بردارنده دو ضربه یکی در ایجاد نیاز برای جایگزین در خط مقدم و دیگری از بین بردن یک کارگر بالقوه بود. ورماخت سه هفته آغازین عملیات متحمل ۱۰۲
هزار نفر تلفات شد که در کوتاه مدت از عهده جبران آن برنمی آمد. مرگ سربازان مجروح آلمانی در اثر زخم هایشان در جبهه شرقی حدود ۳۰ درصد بیشتر از جبهه غربی بود؛ عمده دلیل این مسئله فواصل بالا ناحیه عملیاتی و درگیری زیاد نظام درمانی در این جبهه بود. سه گروه ارتش شمال، مرکز و جنوب ورماخت تا پایان ماه ژوئیه به ترتیب متحمل ۴۲ هزار، ۷۴ هزار و ۶۳ هزار نفر تلفات شدند اما با کمبود نیروی انسانی، به ترتیب تنها ۱۴ هزار، ۲۳ هزار و ۱۰ هزار نفر نیروی جایگزین دریافت کردند. سرهنگ ارهارت راوس، فرمانده یک گروه رزمی زرهی، میزان تلفات میان افسران را محسوس تر می خواند. هالدر در یادداشت های جنگی خود در روز ۵ سپتامبر میانگین تلفات افسران را ۲۰۰ تن در روز می آورد و برآورد می کند تا ماه نوامبر به ۱۱ هزار افسر جایگزین نیاز خواهد بود. نیروهای آلمانی در جبهه شرقی تا روز ۲۶ سپتامبر مجموعاً ۵۳۵ هزار نفر تلفات دادند که معادل ۱۵ درصد کل نیروهای اختصاص یافته به عملیات بارباروسا بود؛ در حالی که ارتش جایگزینی نیروی زمینی تنها ۳۸۵ هزار نفر در اختیار داشت و این موجب کمبود ۱۵۰ هزار نفری و ایجاد خلأ در بین رده های یگان های ورماخت می شد. این محدودیت روز
۲۰ مه سال ۱۹۴۱، پیش از آغاز عملیات، توسط ارتشبد فریدریش فروم، فرمانده ارتش جایگزینی، با هالدر در میان گذاشته شده بود. هالدر تلفات ورماخت برای نبردهای اولیه مرزی را ۲۷۵ هزار نفر و تلفات آن در ماه سپتامبر را ۲۰۰ هزار نفر دیگر پیش بینی می کرد که نشان گر آگاهی از پیش از این کمبود و لزوم کش دار نشدن جنگ بود. تا میانه ماه اوت توان رزمی میانگین در لشکرهای پیاده نظام آلمانی در جبهه شرقی به یک سوم تقلیل یافت. برای جبران این کاستی ها ارتش جایگزینی تقریباً هر آنچه در اختیار داشت را عازم جبهه شرقی می کرد. تا اوایل ماه سپتامبر تنها ۴۶ هزار نفر برای ارتش جایگزینی باقی مانده بود. تلفات مداوم به طور پیوسته شرایط و حجم کار افراد باقی مانده را بیشتر و بدتر می کرد. با وجود کاهش نفرات به هر صورت همان مقدار پیشین خط مقدم می بایست توسط نیروهای باقی مانده محافظت می شد. در این وضعیت، دوره های استراحت افراد کوتاه تر می شد چرا که وظایف پر زخمت، مانند نگهبانی، حفر سنگر، توزیع مهمات، گشت زنی و جمع آوری اطلاعات، در میان قوای گروهان های کم توان بسیار سریع تر چرخش می کرد. آمار تلفات ورماخت به ندرت سربازان بیماری را که همچنان می توانستند در
جایگاه خود باقی بمانند را به حساب می آورد. به هر صورت، این افراد می بایست نشانه های جدی بروز می دادند تا از خدمت معاف شوند. با میزان پیشین بسیار بالای تلفات رزمی، اثر مخفی بیماری ها به شکل قابل ملاحظه ای کمبود نیروی انسانی در جبهه شرقی را برای آلمانی ها تشدید کرد. این مسئله تا پایان تابستان به یک بحران برای ورماخت بدل شد. همین بحران کمبود نیروی انسانی آلمان را رفته رفته به متحدان خود در نیروهای محور وابسته تر ساخت؛ متحدانی که تنها قادر به تأمین نیروهایی با آموزش ضعیف و بدون منابع و تجهیزات کافی، بودند. خطر چنین وابستگی در اوج خود در نهایت بعدها موجب فاجعه در نبرد استالینگراد شد. در این حال استقرار نیروهای حفاظتی در اراضی تصرف شده در سایر قسمت های اروپا مخصوصا در مقابل تهاجم احتمالی بریتانیا، مقدار زیادی از یگان های ورماخت را صرف خود می کرد. محدودیت ورماخت در نیروی انسانی تنها محدود به جبهه شرقی نمی شد بلکه آلمانی های در تأمین نیروی حفاظتی نیز دچار مشکل بودند؛ به وجهی که حتی در یک مورد ماه سپتامبر یک لشکر پیاده نظام از جریان عملیات بارباروسا خارج و برای سرکوب پارتیزان های یوسیپ تیتو راهی یوگسلاوی شد. تلفات با
لا و خالی شدن تقریبی دست ارتش جایگزینی سبب روی آوردن به استفاده از نیروهای آلمانی مستقر در فرانسه به عنوان یک راه حل فوری، شد. بسیاری از این یگان ها از تسلیحات و آموزش مناسب برای خدمت در خط مقدم برخوردار نبودند. به هر صورت چنین تمهیداتی به هیچ وجهِ مکفی پاسخگوی نیازهای جبهه شرقی نبود. فقدان نیروی ذخیره آموزش دیده در میانه جنگ به اندازه ای برای آلمان جدی بود که ایده فراخوانده شدن پیش از موعد متولدین سال ۱۹۲۲ (نوزده ساله ها) نیز مطرح گردید؛ با وجود این که چنین ایده ای عملی نشد اما مجدداً نشان گر لزوم پایان یافتن هر چه سریع تر جنگ برای آلمان بود. بدین شکل تلفات وارد آمده به ورماخت به عاملی بازدارنده در مسیر حفظ سیر موفقیت های تهاجمی آن بدل شد. سایر موضوعات مرتبط. وجود صدها هزار اسب در نیروی زمینی آلمان لزوم تأمین مقادیر زیادی علیق برای آن ها را پدیدمی آورد. جو دوسر بهترین تغذیه برای این اسب ها تلقی می گردید اما مقدار زیادی از این غله در شوروی یافت نمی شد. جایگزین کردن علوفه سبز، با وجود فراوانی آن در شوروی، زمان زیادی برای جمع آوری به مقادیر مورد نیاز طلب می نمود و هنگام پیشروی مداوم، مشکل آفرین بود. با ادامه حر
کت به سمت شرق و ناتوانی در تأمین جو دوسر، اسب های ورماخت وادار به خوردن کاه گشتند که جایگزین مناسبی برای تغذیه آن ها مخصوصا در شرایط فعالیت شدید، نبود. در مجموع کمبود علیق فشار زیادی بر تدارکات غیرنظامی آلمان می انداخت. لشکر یکم سواره نظام، تنها لشکر سواره نظام نیروی زمینی آلمان، تا روز ۱۲ ژوئیه ۲۲۹۲ اسب خود را از دست داد اما تنها ۱۰۲۷ اسب جهت جایگزینی به غنیمت گرفت. با وجود پیش بینی توقف تدارکاتی در طرح عملیاتی، ضد حملات بی امان ارتش سرخ اجازه چنین توقفی را به آلمانی ها نداد و رزم دفاعی مداوم در این زمان فشار بالایی به بخش تدارکات وارد آورد. دشواری های اداری نیز عملکرد نظام تدارکاتی آلمان را با اختلال بیشتری همراه نموده بود. درحالیکه معاونت تدارکاتی نیروی زمینی مسئول ذخایر تدارکاتی، انبارهای آن ها و ترابری خودرویی بود، تسلطی بر خطوط آهن که تحت نظر بخش ترابری ورماخت بود، نداشت. منافع این دو سازمان فرماندهی همواره بر یکدیگر منطبق نبود. از طرفی، نظام تدارکاتی مجزای نیروی زمینی و هوایی و هر کشور متحد آلمان نیز این مشکلات را شدت بخشیده بود. میلیون ها نفر از سربازان ارتش سرخ و برخی غیرنظامیان که به اسارت نیروهای آ
لمانی درآمده بودند، بار سنگینی بر دوش آن ها بودند. نیروی انسانی معادل یک لشکر برای حفاظت، نظم بخشی، ترابری و اداره هر ۲۰ هزار اسیر نیاز بود. در یک گزارش آورده شده حدود دو هزار نفر از اسرای شوروی تنها توسط چهار سرباز آلمانی برای انتقال به اردوگاه اسرا همراهی می شد. حتی در مواردی گروه اسرای ارتش سرخ بدون هیچ محافظی راهی نقاط تجمع در پشت خط مقدم می شدند. کمبود نیروی انسانی همچنین جمع آوری، ذخیره و استفاده مؤثر از میزان بالای غنائم جنگی را غیرممکن می ساخت. بر خلاف ارتش سرخ، ورماخت در جریان عملیات هیج ارگان سازمان یافته ای جهت مدیریت غنائم جنگی نداشت. تراکم پایین جمعیت در مناطق تصرف شده (میانگین ۴۴ نفر در هر کیلومتر مربع) خود به گونه ای مشکلات آلمانی ها را در تحرکات و پشتیبانی تعداد زیاد نیرو افزایش می داد. جمعیت کم در این اراضی به معنای راه های کمتر، پناهگاه کمتر و غذای کمتر برای نیروهای آلمانی حاضر در آن بود. بیماری ها و ناراحتی های جسمانی، مخصوصا در اثر لازمه های راهپیمایی و رزم مداوم، در شرایط سخت محیطی تشدید می شد. این حال موجب نزول استانداردهای بهداشتی، کاهش کیفیت آب و غذا و بدوی شدن پساب زدایی در اردوگاه ها
ی ورماخت می گردید. هرگاه خط مقدم بیش از چند روز متوقف می شد حیوانات موذی، به ویژه موش ها، در تعداد زیاد پدیدار می گشتند و در تماس نزدیک با افراد می زیستند. موارد بسیاری از اسهال و در اراضی مردابی و جنگلی موارد محدودی از ابتلا به مالاریا ثبت گردید. با سردتر شدن هوا از ماه سپتامبر مخصوصا در میانه شب، نیروهای آلمانی در تمامی رده ها رو به اقامت در خانه ها و کلبه های شپش آلود و به نقل از یک سرباز «به شکل ناگفتنی کثیف» دهقانان محلی آوردند. آلمانی ها در سال نخست جنگ ابزارهای مؤثر شپش زدایی نداشتند. آن ها با حضور در چنین اماکنی دچار رنج و بیماری های پوستی می شدند. جدی ترین نتیجه وجود شپش ها شیوع بیماری تیفوس بود. در برخی موارد بیماری به اندازه ای با سرعت پخش می شد که تمامی یک گروهان می بایست از خط مقدم عقب کشیده می شد و در قرنطینه قرار می گرفت. اسهال خونی و وبا از دیگر امراض شایع در جبهه شرقی بودند که از شرایط بهداشتی ضعیف به ویژه استفاده از آب ناپاک و غذای آلوده ناشی می گشتند. کیفیت منابع آب در اراضی مرکزی و جنوبی بخش اروپایی شوروی بدتر بود. در این اراضی چاه ها کمیاب و گرم تر و در نتیجه مستعد پرورش باکتری ها بودند.
تشنگی حاصل از گرمای هوا سبب می شد افراد از آب های آلوده بنوشند که نتیجه آن، مخصوصا در اثر عدم کفایت مراقبت های پزشکی، گاهی مرگبار بود. با توجه به مخاطرات، امن ترین راه برداشتن مستقیم آب از رودخانه ها بود. به هر صورت همین کار نیز با افتادن اجساد، گاهی به صورت عمدی از طرف شوروی، درون آن ها می توانست خطرناک باشد. یکی دیگر از عوامل آلودگی، استفاده از دام های زنده در روستاهای محلی بود که به ندرت طبق مسائل بهداشتی خوبی انجام می گرفت. با افزایش موارد ابتلا به بیماری ها، وخامت اوضاع خط مقدم با کمبود ملزومات ساده بدتر شد. تیغ ریش تراشی، صابون، خمیر دندان، مسواک، لوازم تعمیر کفش ها و نخ و سوزن همگی کمیاب شده بودند؛ درحالیکه در اراضی تصرف شده به سختی چنین اقلام و هر گونه کالاهای مصرفی دیگر یافت می شد. به هر صورت با وجود این که آلمانی ها توانستند شرایط عمومی سلامت را در چند ماهه نخست جنگ، به صورت کلی حفظ کنند اما افراد به حد نهایی تحمل جسمانی خود رسیدند. این مسئله سبب کاهش ایمنی آن ها در برابر بیماری ها و پایه ای ضعیف برای شرایط سخت آینده گشت. کیفیت پایین نقشه های آلمانی باعث پیچیده تر شدن وضعیت قوای ورماخت می شد. این نق
شه ها با مقیاس ۱:۱۰۰٬۰۰۰، «بسیار قدیمی و تقریباً بلااستفاده» توصیف گشته اند که قدمت برخی از آن ها به سال ۱۸۷۰ می رسید. در نتیجه، یگان های ورماخت گاهی با یکدیگر برخورد می کردند، گم می شدند و با فاصله زیادی اهداف خود را نمی افتند. این شرایط به شکل بسیار غیر ضروری به مصرف سوخت، از دست رفتن زمان و فرسایش خودروها می انجامید. دقت نقشه ها به اندازه ای پایین بود که حتی افسران ستاد کل هم از عدم انطباق آن ها با واقعیت گله داشتند. امکان اختصاص یافتن بلافاصله نقشه های به غنیمت گرفته شده به یگان ها نیز وجود نداشت چرا که تعداد اندکی از نیروهای آلمانی قادر به خواندن الفبای سیرلیک زبان روسی بودند. اسامی آلمانی می بایست روی این نقشه ها چاپ می شدند که همواره به خوانایی آن ها کمک نمی کرد. مسئله تجهیزات. نیروهای زرهی و موتوریزه آلمانی از ظرفیت نگهداری و تعمیرات کافی برای یک عملیات طولانی برخوردار نبودند. پیچیدگی مکانیکی تانک ها و نفربرهای زرهی و استفاده از مدل های متعدد با قطعاتی که در دیگر مدل ها قابل استفاده نبودند، نیز موجب به هم ریختگی افزون تر نظام تدارکاتی و نگهداری نیروهای آلمانی می شد. در حالیکه این کشور از کمبود نیروهای
آموزش دیده نگهداری نیز رنج می برد. در این میان بر مبنای نظام نگهداری نیروی زمینی آلمان تمامی مواردی که به تعمیرات اساسی نیاز داشتند می بایست به خود آلمان بازگردانده می شدند تا در کارخانه تولیدکننده تعمیر شوند که این مسئله به خودی خود نیاز به ادوات ترابری و فشار بر نظام ناکافی ریلی را افزایش می داد. نیروی زمینی آلمان برای جبران کمبود در زمینه ادوات موتوری بر غنائم نبردهای پیشین اتکا کرده بود که این امر موجب شده بود خودروهای در اختیار یگان های این نیرو از طیف گسترده ای از انواع مختلف (قریب به دو هزار نوع) تشکیل شده باشد و ارتش های آن ها وادار به ذخیره میلیون ها نوع قطعات یدکی شوند. در یک مورد یک تیپ توپخانه ۶۹ نوع مختلف خودرو و در موردی دیگر لشکر هجدهم زرهی ۹۶ نوع نفربر، ۱۱۱ نوع کامیون و ۳۷ نوع موتورسیکلت به کار برده بودند. ارتقا مداوم تسلیحات از پیش طراحی شده آلمانی نیازمند تغییر مکرر خط تولید بود و غالباً باعث کاهش خروجی می شد. شرایط عملیاتی در اراضی شوروی سبب شده بود انتظار بالایی از یگان های پیاده نظام ورماخت وجود داشته باشد. با این حال تسلیحات این یگان ها به تنوع و فراوانی لشکرهای زرهی و موتوریزه نبود؛ مس
ئله ای که تمامی انواع رزم را دشوارتر ساخته بود. با افزایش میزان رزم موضعی، پیاده نظام ورماخت که علاوه بر مسئولیت امنیت بخشی به اراضی تصرف شده توسط نیروهای زرهی، مسئول یکپارچه نگاه داشتن خط مقدم بلند جبهه شرقی بود، با وجود این که از آموزش کافی در این زمینه برخوردار بود، در زمینه تسلیحات مناسب آن مخصوصا در مقایسه با دشمن، در مضیغه بود؛ به وجهی که نیروهای ورماخت برخی اوقات رو به استفاده از تسلیحات ارتش سرخ می آوردند. ارتشبد اوالت فن کلایست، فرمانده گروه زرهی ۱، پس از جنگ می گوید: «تسلیحات [شوروی] حتی در سال ۱۹۴۱ خیلی خوب بود. … تقریباً همه سلاح های پیاده نظام آن ها عالی بود، تفنگ های آن ها جدیدتر از ما بود و نرخ آتش بیشتری داشت.» سرهنگ راوس نیز بعد از جنگ می آورد: «در آغاز کارزار جبهه شرقی پیاده نظام روسی بسیار بهتر از پیاده نظام آلمانی در زمینه تجهیزات خمپاره اندازها و استفاده از آن بود. توپ های ضد تانک روسی نیز چنین حالتی داشتند.» در همین حال، اولویت های متضاد فرماندهی های عالی نیروی زمینی و ورماخت در رویکرد به جنگ هایی که آلمان درگیر آن ها بود، نیازمند برنامه های تسلیحاتی به شدت متفاوتی بود. در حالیکه فرمانده
ی عالی ورماخت خواهان توجه به زیردریایی ها و هواگردها در جنگ علیه بریتانیا بود؛ فرماندهی عالی نیروی زمینی به تانک و نیروی انسانی برای تهاجم به شوروی نیاز داشت. قصد آلمان در دستیابی به یک پیروزی سریع در مقابل شوروی، موجب تأکید عملیاتی آن بر بمب افکن های تاکتیکی شده بود. بدین ترتیب این کشور در طول جنگ با شوروی هیچگاه از یک نیروی بمب افکن های راهبردی برخوردار نبود و این مسئله در کنار عدم حصول یک پیروزی سریع برای آن و طولانی شدن جنگ، ضربه بزرگی به نیروهای آلمان در رسیدن به موفقیت وارد آورد. در حالی که در طرف مقابل تسلیحات شوروی ساخت بسیار ساده ای داشت و قطعات متعددی از آن ها در مدل های مختلف قابل استفاده بود. این مسئله علاوه بر آسان تر کردن کار تولید برای توده کارگران بی تجربه، فرایند آن را نیز سریع تر می کرد. شوروی همچنین تولید ادوات بزرگ و پرخرج مانند ناوها، بمب افکن های راهبردی و جنگنده های شبانه را که نیازمند منابع و نیروی کار زیادی بودند، در دو سال اول رها کرده و بر تولید تجهیزاتی همچون جنگنده هایی با سطح ارتفاع پرواز پایین و برد کوتاه و هواگردهای تهاجمی تمرکز نمود. پس از برگزیده شدن یک سلاح در شوروی، تأکید ز
یادی بر توسعه همان سلاح می گردید و از تعدد نمونه ها در طراحی و ساخت هر نوع تجهیزات و وسیله ای خودداری می شد تا استانداردسازی تولیدی ارزان، سریع و کارآمد حاصل کند. شوروی با کاربرد صحیح اصول مهم تولید انبوه در صنعت همچون خطوط بلند مدت تولید، بهره وری را به حداکثر رسانده بود. از طرفی شوروی از سال های پیش از آغاز جنگ شروع به کارگیری نسل نوینی از تسلیحات از جمله راکت اندازهای چندتایی و تانک های جدیدی مانند تانک متوسط تی-۳۴ و تانک های سنگین کی وی کرده بود که به شکل قابل توجهی برتر از تمامی نمونه های سال ۱۹۴۱ آلمانی بودند. توپ های استاندارد ۳۷ میلی متری ضد تانک ورماخت در مقابل تانک های جدید شوروی، منسوخ و تا حدود زیادی بلااستفاده بودند. این تانک ها در تمامی طول خط مقدم جبهه شرقی برای لشکرهای زرهی و پیاده نظام ورماخت وحشت آفرینی می کردند. لشکر هفتم زرهی ورماخت روز ۳ سپتامبر می نویسد با وجود همه تلاش نیروهای ضد تانک، آلمانی ها قادر به متوقف کردن تنها ۲ تانک کی وی-۱ نیستند. همین لشکر چند روز بعد پدیداری ۴ تانک کی وی-۱ را حتی بدون حمله آن ها، موجب عقب نشینی پیاده نظام آلمانی در مجاورت این لشکر، برمی شمرد. لشکر چهارم زره
ی ورماخت نیز از شلیک بی ثمر تمامی گلوله های یک توپ ضد تانک علیه یک تانک کی وی-۱ ارتش سرخ و در نهایت گذشتن آن تانک از روی توپ ضد تانک آلمانی گزارش می دهد. راکت اندازهای چندتایی کاتیوشا شوروی که از ماه ژوئیه در میدان های نبرد پدیدار شد و به زودی وارد تولید انبوه گردید، قادر به شلیک ۳۲۰ راکت کالیبر ۱۳۲ میلی متری تنها در عرض ۱۰ ثانیه بودند. این توان آتش بالا اثر بسیار مخربی داشت و موجب وحشت و در مواردی عقب نشینی آلمانی ها می شد. ضعف طرح عملیاتی. طرح عملیاتی بارباروسا همانند اغلب عملیات های دیگر ورماخت، یک هدف راهبردی وحدت بخش نداشت. تمامیت طرح تنها ترکیبی از اهداف سطح عملیاتی بود که راهبرد را به وادی تفکرات آرزو محور حواله ساخته بود؛ به وجهی که هالدر نیز اواخر ماه ژانویه سال ۱۹۴۱ می نویسد: «هدف شفاف نیست؛ ما به بریتانیا یورش نمی بریم و پتانسیل اقتصادی ما بهبود نخواهد یافت.» به همین شکل تفکر عملیاتی دید هوشیارانه راهبردی را نزد فرماندهان ورماخت تحت شعاع قرار داده بود. ژنرال های آلمانی عموماً صرفا بر اهداف کوتاه مدت پیش روی خود که در تصرف شهرها و انهدام ارتش های مجاور خلاصه می شد، تمرکز می کردند. این افراد گاهی به
دنبال پیشبرد منافع خود و اهداف شخصی، فرماندهی عالی را تحت تأثیر قرار می دادند و موجب تغییر تصمیم های از پیش گرفته شده می شدند. راهبرد عملیاتی آلمانی ها به جای پیگیری مقاصد جغرافیایی، متوجه نیروهای دشمن بود. بدین شکل مهاجمان در تعقیب اهداف متحرکی بودند که قضاوت در رابطه با موفقیت آن ها را، مخصوصاً با ظرفیت پایین اطلاعاتی راهبردی ورماخت، سخت می کرد. تعیین چنین راهبردهایی از برتری دادن عملیات ها به پرسنل، ضعف اطلاعاتی و تدارکاتی، تغییر شبیه سازی ها تا حصول نتیجه از پیش تعیین شده و بی توجهی به اخبار نامطلوب ناشی می شد. طرح عملیاتی آلمان در دستیابی به شفافیت در زمینه چگونگی تحقق راهبرد انهدام ارتش سرخ نیز موفق نبود. برای برنامه ریزان دقیقاً مشخص نبود این منظور با از بین بردن بخش اصلی نیروهای ارتش سرخ و سلطه بر پایتخت شوروی انجام خواهد گرفت یا با تصرف مناطق کلیدی نظامی-صنعتی آن محقق خواهد شد. در نتیجه هیچ هدف یگانه ای بر فرایند طرح ریزی حاکم نبود. پس از آغاز عملیات و بروز مشکلات جدی از جمله تاخیرهای ویرانگر در اثر انحرافات مکرر از اهداف به دنبال مقاصد دیگر، بحث و جدل بر روی مشکلات کلیدی تازه انجام می گرفت. درحالیکه
این مسائل باید پیش از آغاز برطرف می شدند. همین واگرایی بنیادین بر سر راهبرد پایه استالین و ارتش سرخ را از انهدام کامل نجات داد. وجود حفره در قسمت شرقی محاصره اسمولنسک و ناتوانی گروه های زرهی ورماخت در بستن آن که منجر به گریز ده ها هزار نفر از نیروی های دشمن شد، یکی از بهترین مثال های شکست آلمانی ها در دستیابی به راه حل در مواجهه با بحران های راهبردی پدید آمده در مقابل آن ها بود. در این شرایط ژنرال های آلمانی که عادت به ناکامی در میدان نبرد نداشتند، انگشت اتهام را به سوی یکدیگر می گرفتند. بی توجهی به تدارکات در رویکرد راهبردی آلمان مشکلی بود که تقریبا در هر عملیات عمده ورماخت وجود داشت. در نزد آلمانی ها مسائل تدارکاتی تابع ملاحظات راهبردی تلقی می گردید؛ به این معنا که هر گاه هدفی تعیین می شد این وظیفه سطوح پایین فرماندهی بود که وسائط آن را فراهم آوردند و سازمان دهند. هالدر در توضیح این موضوع پس از جنگ می گوید: «مواد می بایست در خدمت افکار باشند. بر این اساس، بخش تدارکات ما هیچگاه نباید مانع مفهوم عملیاتی شود.» در همین وضعیت قرار داده شدن اهمیت بیشتر بر دستیابی به اهداف کلیدی اقتصادی توسط هیتلر در مقابل تأکید
نیروی زمینی بر عوامل نظامی، موجب درگیری جدی بین پیشوا و فرماندهی عالی نیروی زمینی در ارتباط با چگونگی پیش برد جنگ در جبهه شرقی در برهه های زمانی حساس می شد؛ چیزی که بلومنتریت از آن با عنوان «جدل های بی پایان» یاد می کند. این مسائل نیز پیش از آغاز عملیات مورد بحث قرار نگرفته و روشن نشده بود؛ چرا که هیتلر تصور می کرد نیروی زمینی به سادگی از فرامین او تبعیت خواهد کرد درحالیکه هالدر، رئیس ستاد کل نیروی زمینی معتقد بود پیشرفت عملیات صحت نظراتش را به اثبات خواهد رساند. در این شرایط نبود فرامین روشن از رده های بالاتر سبب می گشت فرماندهان میدانی چون هاینتس گودریان، بدون آگاهی از ماموریتشان، فرض را بر مبنا بودن برداشت خود از شرایط بگذارند و با تعبیر یک جانبه از اهداف گسترده تر راهبردی، همان گونه که خود صلاح می دیدند دست به عمل بزنند. عمده دلیل این مسئله تلاش هالدر و فن براوخیچ برای جلوگیری از درز اطلاعات به منظور پیش برد مقصود خود در تمرکز بر مسکو و فرمان ماه ژانویه سال ۱۹۴۱ هیتلر در محدود کردن آگاهی فرماندهان از کلیت عملیات تنها به حوزه عملیاتی اطراف آن ها بود که از دریافت کلی تر اهداف طرح جلوگیری می نمود. در یک مورد
، ارتشبد هرمان هوت مدعی شده است که تنها پس از جنگ از متن فرمان شماره ۲۱ پیشوا و دستورالعمل فرماندهی عالی نیروی زمینی مطلع شده و پیش از آن هیچ آگاهی از طرح چرخش نیروهایش در گروه زرهی ۳ به جانب شمال نداشته است و تصور می کرده است قرار است مستقیماً به سمت مسکو پیش برود. به نظر می رسد سرمنشا این امر به درز اطلاعات بسیار مهمی در اوایل سال ۱۹۴۰ از برنامه مخفی تهاجم آلمان به هلند بازمی گردد که موجب شد هیتلر نخستین بار فرمان مشابهی برای محدود کردن آگاهی فرماندهان از جزئیات عملیات صادر کند. این مسئله اساساً بر رویکرد غیر واقع بینانه طرح ریزی عملیات بارباروسا نیز اثرگذار بوده است. طرح برنامه ریزان بارباروسا برای به محاصره درآوردن نیروهای دشمن تنها با استفاده از یک بازو و از یک طرف در بخش های شمالی و جنوبی جبهه، یک ایراد بنیادین به حساب می آمد که با وجود امید به موفقیت آن، در میدان نبرد با شکست مواجه شد و به شوروی زمان و فرصت دیگری بخشید تا جهت دفاع از قلب اراضی خود، لایه دومی از ارتش ها سازمان دهد و مردم و منابع گسترده خود را بسیج نماید. این طرح درحالی بدون توجه به مناطق حیاتی اقتصادی در قسمت جنوبی با اراضی مناسب تر برا
ی پیشروی تانک ها، تا حدود زیادی اساساً تمرکز اصلی خود را بر مسکو با مسیری سرتاسر جنگلی و مردابی و راه های کم گذاشته بود که آلمان ملزم بود برای پیروزی در این جنگ، در سریع ترین حالت ممکن به میدان های نفتی قفقاز دست یابد. در همین وضعیت نیروهای زیادی از بخش مرکزی که متوجه مسکو بود، به اطراف گسیل شدند تا آلمان با سعی در دستیابی یکباره به همه چیز، تقریباً در هیچ کدام به موفقیت نرسد. این درحالی بود که آلمان گرفتار جنگ در دو جبهه شده بود و شکست در تحقق اهدافش در جبهه شرقی برای این کشور به یک فاجعه راهبردی بدل گشت. از دیگر عواملی که بر اقدامات آلمان در عملیات بارباروسا تأثیر می گذاشت یادآوری خاطره جنگ جهانی اول بود. در مهم ترین مورد نیروهای آلمانی در جبهه غربی جنگ جهانی اول در ماه سپتامبر سال ۱۹۱۴ وادار به گرفتن حالت تدافعی شدند که جنگ را به سرعت به بن بست رزم سنگرها کشید. از نظر بسیاری از فرماندهان ورماخت شکست آلمان در آن جنگ در اثر احتیاط بیش از حد به جای تهاجم همه جانبه با تمامی ابزارهای ممکن به طرف پاریس بود که به «معجزه مارن» برای متفقین انجامید. این مسئله موجب رویکرد کاملاً تهاجمی آلمان به شکلی کاملاً فرا تر حدو
د توانایی ورماخت در عملیات بارباروسا شد. برآورد ضعیف. به محض انعقاد پیمان مولوتف-ریبنتروپ، هیتلر از ویلهلم کاناریس، رئیس آبوِر (اداره اطلاعات نظامی آلمان)، خواست از اجرای هر گونه عملیاتی که ممکن است علیه شوروی تلقی شود، خودداری کند. بدین ترتیب سرویس جاسوسی آلمان بلافاصله اقدامات خود برای جمع آوری اطلاعات را رها کرد. دست زدن به چنین کارِ خود فلج کننده ای موجب شد آبور تقریباً هیچ خبری از اتفاقات درون شوروی نداشته باشد. پس از آغاز کار طرح ریزی عملیات بارباروسا، برآورد دشمن با تحقیق چهار روزه و عجولانه ستاد سرهنگ دوم ابرهارد کینتسل در سازمان اطلاعات نظامی ارتش های خارجی شرق در ارتباط با توان ارتش سرخ آغاز شد. تمامی برنامه ریزی های بعدی آلمانی ها بر اساس اطلاعات ناقص و ناکافی حاصل از تحقیقات ضعیف این ستاد کوچک و پرمشغله، صورت گرفت. گشتاپو نیز به عنوان مسئول اطلاعات سیاسی، با پیش بینی فروپاشی حاکمیت شوروی در عرض چند هفته، لایه دیگری از نادرستی به تمامی این برآوردها افزود. سازمان های اطلاعاتی آلمان با وجود رصد ده ساله، آگاهی اندکی نسبت به دشمن آینده خود به دست آورده بودند. دستیابی به میزان حقیقی توان ارتش سرخ برای آ