Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
سیاست های اقتصادی رضاشاه شامل تغییرات گسترده ای در کشوری بود که سال ها جز بی نظمی ندیده بود. نیاز به گسترش بازرگانی و تهدیدهای احتمالی از سوی انگلیس و شوروی، رضاشاه را به گسترش روابط تجاری با آلمان نازی در دههٔ ۱۹۳۰ سوق داد. رضاشاه نخستین پادشاه ایرانی پس از دوران هخامنشیان بود که یک ارتش دائمی را برای کشورش، سازمان داد. چیزی که به امنیت ایران و زیرساخت اقتصادی آن، انجامید. ساخت نخستین زیرساخت های همگانی مدرن ایران همچون نیروگاه، کارخانه های نوین، سیستم ترابری جدید، سیستم ارتباطات انسانی، نهادهای مالی و ادارات نیز در همین دوره انجام شد. فناوری نیز در بسیاری از عرصه ها، حتی کشاورزی، دخیل گشت. رضاشاه به بسط و توسعهٔ اقتصادی ایران توجه خاصی داشته است و برای آن، اولویت قائل می شد. دوران وی، دوران شور ملی ایران در زمینهٔ توسعهٔ اقتصادی است. در دورهٔ پادشاهی رضاشاه، بخش خصوصی ایران، بیشتر درگیر صنایع کوچک و بازرگانی شد. حکومت وی، مقبولیتش را در نوسازی اقتصادی کشور و زنده سازی ملی گرایی ایرانی افزون بر سفارش بر دیوان سالاری و نیروهای نظامی جست وجو کرده است. دولت آن دوره نیز با فراهم سازی امنیت و گزینش سیاست اقتصاد ا
رشادی، در زمینهٔ توسعه گام برداشت؛ هرچند که این کار، بر اساس تصمیم و ارادهٔ شخصی رضاشاه به اجرا درمی آمد. در دوران وی همچنین پابه پای پیشرفت های صنعتی، اجرای برنامه های گسترش بخش کشاورزی و دامداری ایران نیز صورت گرفت. عمران و شهرسازی نیز مورد توجه ویژه بود تا چهره ای مدرن به ایران داده شود. امور مالی و پولی نیز مورد توجه قرار گرفتند و بانک ملی ایران انحصار انتشار اسکناس را به دست آورد و ایران توانست بر سیاست پولی خود، حاکمیت پیدا کند. در سال ۱۹۳۲ نیز ضرابخانهٔ شاهی گشایش یافت و ضرب سکه نیز در سلطهٔ ایران قرار گرفت. امور مالی و پولی. رضاشاه به بسط و توسعهٔ اقتصادی ایران توجه خاصی داشته است و برای آن، اولویت قائل می شد. دوران وی، دوران شور ملی ایران در زمینهٔ توسعهٔ اقتصادی است. در سال ۱۹۲۸ امتیاز انتشار اسکناس که به انگلیسی ها داده شده بود را لغو کرد و به بانک دارندهٔ امتیاز آن، یعنی بانک شاهی، ۲۰۰ هزار لیره غرامت پرداخت شد. پس از این، بانک ملی ایران انحصار انتشار اسکناس را به دست آورد و ایران توانست بر سیاست پولی خود، حاکمیت پیدا کند. ۳ سال پیش از این، در ۱۹۲۵، رضاشاه بانک سپه را نیز بنیان گذاشت. در ۱۹۲۶ هم ب
انک رهنی ایران برای آماده سازی اعتبار و انگیزش خانه سازی بنیان نهاده شد. در سال ۱۹۳۲ نیز ضرابخانهٔ شاهی گشایش یافت و ضرب سکه نیز در سلطهٔ ایران قرار گرفت. کاربرد درآمدها. نفت. او از آغاز قدرتش، شخصاً به تنظیم امور مالی و تقسیم بودجهٔ ایران توجه داشت و به تأمین تعادل بودجهٔ کشوری پرداخت. در همهٔ دوران پادشاهی اش، بودجه متعادل بود و همواره هزینه از درآمد تجاوز نمی کرد. در آغاز کار، همچنین دو تصمیم پراهمیت گرفته شد؛ نخست نگهداری حساب های درآمد نفتی به شکل جداگانه و متمایز بودن آن از بودجهٔ عمومی، دوم نیز آنکه درآمد نفتی تنها به عمران و آبادانی کشور و نیازهای ارتش آن، اختصاص یابد. با این حال، درآمدهای نفتی این دوره در برابر نیاز، ناچیز بودند. کشاورزی و دامداری. در دوران رضاشاه، پا به پای پیشرفت های صنعتی، اجرای برنامه های گسترش بخش کشاورزی و دامداری ایران نیز صورت گرفت. کشاورزی سنتی ایران، برای نخستین بار مکانیزه شد و اصول کار وارد آن شد. هرچند که مکانیزه شدن کشاورزی، سراسری نبود و تنها در نقاطی خاص روی داده است. شبکه های آبیاری، بندها و مهارسازی آب، کمک کرد تا سطح کشاورزی در همهٔ نقاط این کشور، به ویژه در استان
های آذربایجان، خراسان، کردستان، کرمانشاه، گرگان، گیلان، مازندران و اطراف تهران تا چندین برابر افزایش یابد. با استخدام کارشناسان خارجی و خرید ماشین آلات کشاورزی، تولید محصولات وابسته در ایران، بیشتر و بهتر گردید. صنایع وابسته به کشاورزی همچون برنج کوبی، کنف سازی، پنبه پاک کنی، بافندگی، نخ ریسی، روغن کشی، لبنیات، کنسور و کمپوت سازی، توتون و تنباکو، آب میوه و شراب سازی و سیگار نیز ایجاد شدند که افزون بر مصرف درون ایران، بخشی نیز به کشورهایی چون آلمان صادر می شد. برای بخش آموزشی نیز، دانشکده های کشاورزی، دامپروری و دام پزشکی بنیان گذاری شدند و نخستین سازمان های وابسته در ایران، پدید آمدند. سازمان های حفظ جنگل و حیوانات، پرورش و صید ماهی، دامداری، اصلاح بذر و غیره ایجاد شدند و در مدت کوتاهی انواع محصولات کشاورزی در ایران کشت شدند و میزان قابل توجهی نیز به صادرات اختصاص یافت. با تشکیل شدن سازمان شیلات و گسترش بخش وابسته به ابریشم، درآمد قابل توجهی نصیب ایران شد. در دوران وی، ایران دارای یک زیربنای صنعتی و کشاورزی واقعی شد و در تولید بیشتر مواد مصرفی و مواد خوراکی به خودکفایی رسید. صنعت. پیش از زمامداری رضاشاه، در ا
یران به جز تاسیسات نفت، واحد صنعتی که بتوان آنان را کارخانه ای تولیدی و صنعتی نامید، وجود نداشت. در طول مدت کوتاهی در دوران رضاشاه، ایران از کشوری عقب مانده و غیرصنعتی، به کشوری پیشرفته و نیمه صنعتی تبدیل شد. با بنیان گذاری کارخانه های تازه، بیشتر نیازهای کشور و مردم، دیگر از داخل تأمین می شد. کارخانه های قند، پنبه پاک کنی، نخ ریسی، پارچه بافی، برنج پاک کنی، گونی بافی، چرم، کبریت، توتون و تنباکو، سیگار، کاغذ و مقوا، کارتن سازی، شیشه و بلور، سنگ بری، سیمان، ذوب فلزات و آلیاژسازی، چوب و تخته سازی، نیروگاه، قالی بافی، خشکبار، چای، روغن کشی، کنسرو و کمپوت و غیره، به خدمت مردم ایران آمد. با این حال، یک دسته طرح های بزرگ تر نیز وجود داشت که با کناره گیری وی از پادشاهی، ناتمام رها شد و ماشین آلات این دسته از طرح ها، از میان رفت. همچنین اقدام به استخراج مواد معدنی چون ذغال سنگ، سنگ مرمر، سنگ آهن، گوگرد، مس، سرب و غیره نیز شد تا برای کاربرد داخلی و گاه صادرات، استفاده شود. در آغاز کارهای صنعتی ایران، به ناچار، مهندسان خارجی در صنایع به کار برده شدند. اما سپس با تأسیس مراکز آموزشی فنی و حرفه ای و ساخت هنرستان های صنعتی
، ساخت دانشکده ها و آموزشگاه های فنی در ایران و حتی فرستادن دانشجو به خارج، کم کم متخصصین و مهندسان ایرانی توانستند خودشان کار را در دست بگیرند. بازرگانی. در دورهٔ پادشاهی رضاشاه، بخش خصوصی ایران، بیشتر درگیر صنایع کوچک و بازرگانی شد. حکومت وی، مقبولیتش را در نوسازی اقتصادی کشور و زنده سازی ملی گرایی ایرانی افزون بر سفارش بر دیوان سالاری و نیروهای نظامی جست وجو کرده است. دولت آن دوره نیز با فراهم سازی امنیت و گزینش سیاست اقتصاد ارشادی، در زمینهٔ توسعه گام برداشت؛ هرچند که این کار، بر اساس تصمیم و ارادهٔ شخصی رضاشاه به اجرا درمی آمد. ترابری. جاده ها و خیابان ها. با قدرت گرفتن رضاشاه، هزاران کیلومتر راه های اصلی و فرعی میان شهرها و دهات های ایران، احداث شد و در عرض تنها چند سال، راه های خاکی تبدیل به جاده های عریض و ماشین رو شدند. پس از این، به جای گاری، اسب و شتر و دیگر موارد این چنینی، میان شهرهای ایران، اتوموبیل های سواری، باری و اتوبوس به راه افتاد. راه آهن. در آن دوره، ساخت راه آهن آرزویی ملی برای بسیاری از ایرانیان بود و رضاشاه پس از تاج گذاری با جدیت بیشتری آن را دنبال کرد. با تصویب لایحهٔ راه آهن شمال و
جنوب توسط مجلس ششم در اسفند ۱۳۰۵، مذاکرات دولت با کمپانی های بریتانیایی، آلمانی و دانمارکی آغاز شد و در پایان، مهندسانی از آلمان، بریتانیا، آمریکا، اسکاندیناوی، ایتالیا، بلژیک، سوئیس و چکسلواکی برای به سرانجام رساندن این پروژه به کار گرفته شدند. بودجهٔ ساخت راه آهن تماماً با سرمایهٔ داخلی (با صرف هزینه های حاصله از انحصار تجارت قند و چای) تأمین شد و ۹۰٪ کارکنان آن ایرانی بودند که در رشد صنعتی کشور و تربیت کارگران فنی اثرگذار بود. ساخت راه آهن در ۲۳ مهر ۱۳۰۶ آغاز شد و در ۲۷ مرداد ۱۳۱۷ به پایان رسید. در مجموع ۱۰٫۱ میلیارد ریال هزینه دربرداشت و در نتیجه به گران ترین و بزرگ ترین پروژهٔ صنعتی تاریخ ایران تا به آن روز تبدیل شد. مراسم گشایش این راه آهن با شادی ملت ایران همراه شد و پیام های تبریکی نیز از سوی دیگر ملل، به ایران فرستاده شد. ساخت این راه آهن، نشانی از جهش بزرگ اقتصادی در ایران آن روزگار بود. با توجه به بودجه و طول راه آهن ساخته شده، رقمی بزرگ و طرحی چشمگیر برای دوران خودش، شمارده می شد. شخص رضاشاه نیز به پاکیزگی، نظم و نگهداری راه آهن، توجه می کرد. اهمیت دیگر ساخت چنین پروژه ای در ایران، آن بود که این
کشور توانست از موقعیت تازه بهره گیری کند و هزاران کیلومتر راه های شوسه نیز بسازد. عمران و شهرسازی. پیش از کودتا، ساختمان های ایران بیشتر از خشت و گل بودند و میان آنان، کوچه های تنگی وجود داشت که در زمستان پر از آب و لجن می شد. در دوران پادشاهی رضاشاه، کوچه ها سنگ فرش شدند، خیابان ها و بلوارهای آسفالت ساخته شدند و افزون بر ساخت میدان های تازه و بزرگ، چراغ های برقی نیز در خیابان ها نصب شدند. ساختمان های مدرن و چندطبقه برای نهادهای دولتی ایجاد شدند و جای های همگانی تازه ای چون فروشگاه، باشگاه، بیمارستان، رستوران، ورزشگاه ها، پارک، جای های تفریحی و غیره ایجاد شد و با درخت و گل کاری در معابر و میدان ها و صدها طرح عمرانی دیگر، چهرهٔ شهرهای ایرانی دگرگون شد. در همین هنگام، اداره های شهرداری گشایش یافتند تا شهرها را تمیز و نگهداری کنند. در استان هایی نیز هتل ها و مراکز گردشگری بسیاری تأسیس شد. تمام بناها و آثار باستانی که به دلیل بی توجهی در حال تخریب بودند، از جمله پارسه، مرمت و بازسازی شدند و برای شاعران و بزرگان ایرانی نیز، آرامگاه ها و بناهای یادبودی ساخته شد. در "محمدرضا پهلوی، آخرین شاهنشاه" آمده است: «رضاشاه د
ر معماری سلیقه ای خاص داشت و معنای زیبایی و تناسب را ذاتاً می دانست». سیاست شهرسازی دوران رضاشاه، نتیجه هایی چشمگیر داشت. در ۱۶ سال، جمعیت تهران از ۲۰۰ به ۵۳۰ هزار تن رسید. چنین گسترشی، در دیگر شهرهای ایران نیز به چشم می خورد و ساختمان های بزرگی نیز در شهرهای این کشور ایجاد شد. سبک معماری رضاشاهی همچون معماری دوران شاه عباس، یکی از مرحله های تاریخ هنر ساختمان و معماری در ایران است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز، حکومت جدید انقلابی بر آن ارج نهاد و از بناهای این دوره، نگهداری کرد. شخصیت و انگیزه های پیشین. از دید شخصیت، رضاخان رهبری دلیر و باهوش با شخصیتی قوی، دارای خوی اقتدارگرا و بینشی دقیق دربارهٔ وضع کشور و آرمان های مردمش بود. وی همچنین بیشتر آرمان های جنبش مشروطه را که به شکلی دقیق در حس قوی ملی گرایی و تمایل عمیقش برای بهبود شرایط کشور جور درمی آمد، پذیرفت. او آیندهٔ ایران را به عنوان کشوری مدرن با صنعت و اقتصادی مدرن، که می تواند سرانجام پس از مشکلات بسیار در کنار جوامع اروپایی (که در آن دوره سرآمد جهان بودند) قرار بگیرد، تصور می کرد. از این رو، او با عزم فراوانی برای بازساخت بخش های نظامی، اداری، آموزشی و ق
ضایی ایران و شرایط اجتماعی اش، تلاش کرد. منتقدان و فساد در اقتصاد در دوره پهلوی. در دوره رضا شاه مشکلات فساد در ساختار ادرای وجود داشته از داستان نخستین اختلاس بانکی با حجم بالای زمین خواری و پول نقدی که رضا شاه با توجه به موارد مختلف برای خود در اختیار گرفته بود. رضاشاه در دوران حکومتش، آن قدر ثروت تصاحب کرد که به ثروتمندترین فرد ایران تبدیل شد. بر اساس برآوردها، ثروت وی به هنگام مرگ سه میلیون پوند و حدود ۱٫۵ میلیون هکتار زمین بوده است. بیشتر این زمین ها در منطقه اجدادی اش مازندران قرار داشت. وی همچنین صاحب مزارع گندم در همدان، گرگان و ورامین بود. بخشی از این املاک با مصادره مستقیم، دیگری از طریق نقل و انتقال مشکوک اموال دولتی و بخشی دیگر از طرق آبیاری زمین های بایر و سرانجام بخشی نیز با مجبور کردن زمین داران بزرگ و کوچک برای فروش زمین هایشان به قیمت اسمی، به دست آمده بود. سفارت آمریکا در گزارشی از فعالیت های اقتصادی رضاشاه نوشته بود: «... رضاشاه،... معمولاً برای هر کدام از این املاک آنچه دلش می خواهد، می پردازد که اغلب یک دهم یا حتی یک بیستم قیمت واقعی آن ملک است.» وزیر مختار بریتانیا در گزارش خود چنین می ن
ویسد که رضا شاه در کار انباشت ثروت از راه های مشکوک بود و در این راه فرماندهان ارشد نظامی خود را آزاد گذاشته است و اگر این فرماندهان سهمی از این ثروت اندوزی به وی بدهند او با آنان کاری نخواهد داشت. و از دزدی های آن ها چشم پوشی خواهد کرد.» وی می افزاید: «رضا شاه نسبت به ثروت حریص و طمعکار است و از دیدگاه او هر وسیله ای برای کسب پول و زمین مطلوب است… جاده جدید منتهی به چالوس با هزینه هنگفتی ایجاد شده، صرفاً برای ارضای هوس شخصی وی بوده است.» آرتور میلسپو که در دوران پیش و پس از رضا شاه م برای سازمان دهی مجدد وزارت دارایی ایران استخدام شده بود در مورد دوران رضا شاه و فعالیت های اقتصادی او نظری دیگر دارد، وی بر این نظر که در دوران رضا شاه شاهد تورم در دوره ۱۳۱۶ تا بهمن ۱۳۲۱ هزینه زندگی طبق بهترین شاخص هایی که در دست بود، از رقم پایه ۱۰۰ به ۷۷۸ افزایش یافته است. میلسپو بر این نظر است که
رویکردهای سیاسی رضاشاه در تاریخ ایران سرآمد است و مورد بررسی بسیاری بوده است. وی از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی پادشاه ایران بود. او که بنیان گذار دودمان پهلوی است، پیش تر از ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۲ وزیر جنگ و از ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴ نخست وزیر ایران بود. رضاشاه، نخست تلاش ناکامی در جهت جمهوری خواهی کرد و سرانجام در سال ۱۳۰۴، پس از انحلال سلسله قاجار، به پادشاهی رسید تا با گستره ای از اصلاحات و بنیان گذاری ها، پایه های کشوری منظم و مدرن را بنا گذارد. وی دوران خردسالی را در فقر گذراند. از ۱۶ سالگی به نظام پیوست و مدارج ترقی را پیمود. در ۲۵ دی ۱۲۹۹ از سوی ژنرال انگلیسی ادموند آیرونساید به عنوان فرماندهٔ قوای قزاق منصوب و ۲ ماه بعد، در کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹، نیروهای قزاق به فرماندهی رضاخان، تهران را اشغال کردند. رضاخان ابتدا در مقام وزیر جنگ، بسیاری از ناآرامی ها و راه زنی ها را از بین برد. در ۳ آبان ۱۳۰۲ رضاخان با فرمان احمدشاه قاجار به منصب نخست وزیری گمارده شد. اگر چه رضاخان با کودتا در عرصهٔ سیاست ایران رخ نمود، اما ارتقای وی در قدرت تا جایگاه پادشاهی، مدیون پشتکار و اراده اش در نظم دادن به امور در سمت وزارت جنگ و نخست وزیری بود. در دور
هٔ پادشاهیِ رضاشاه نظمی نوین در ایران پدید آمد. وی نهادهای مدرن را در ایران پایه گذاری یا تقویت کرد که از مهم ترین آن ها تأسیس ارتش نوین، دانشگاه تهران و احداث راه آهن جنوب به شمال می باشد. همزمان وی در جهت استقرار و تضمین قدرت مطلق خود، مشروطیت را در ایران نابود کرد و مطبوعات و احزاب مستقل را سرکوب نمود و مصونیّت پارلمانی نمایندگان را گرفت. به این ترتیب، مجلس شورای ملی به نهادی مطیع و تشریفاتی در برابر ارادهٔ شاه تبدیل شد. در این راه، حزب تجدد در بدو امر از رضاشاه پشتیبانی کرد، اما نخست، جای خود را به حزب ایران نو و سپس حزب ترقی داد؛ ولی همین حزب ترقی نیز به زودی به گمان این که اندیشه های خطرناک جمهوری خواهانه دارد، برچیده شد. همچنین، او با به دست آوردن قدرت بلامنازع، اصلاحاتی اجتماعی را آغاز کرد که هرچند به گفتهٔ برخی قاعده مند نبود، بیان گر این نکته بود که وی خواهان ایرانی بود که از یک سو رها از نفوذ روحانیون مذهبی، دسیسهٔ بیگانگان، شورش عشایر و اختلاف های قومی، و از سوی دیگر، دارای مؤسسات آموزشی به سبک اروپا، زنان متجدد و شاغل در بیرون از خانه، ساختار اقتصادی نوین با کارخانه های دولتی، شبکه های ارتباطی، ب
انک های سرمایه گذار و فروشگاه های زنجیره ای باشد. او برای رسیدن به هدفش (بازسازی ایران برپایهٔ تصویر غرب) دست به مذهب زدایی، برانداختن قبیله گرایی، گسترش ملی گرایی، توسعهٔ آموزشی و سرمایه داری دولتی زد. از دید شخصیت، رضاشاه رهبری دلیر و باهوش با شخصیتی قوی، دارای خوی اقتدارگرا و بینشی دقیق دربارهٔ وضع کشور و آرمان های مردمش بود. وی همچنین بیشتر آرمان های جنبش مشروطه را که به شکلی دقیق در حس قوی ملی گرایی و تمایل عمیقش برای بهبود شرایط کشور جور درمی آمد، پذیرفت. او آیندهٔ ایران را به عنوان کشوری مدرن با صنعت و اقتصادی مدرن، که می تواند سرانجام پس از مشکلات بسیار در کنار جوامع اروپایی (که در آن دوره سرآمد جهان بودند) قرار بگیرد، تصور می کرد. بر این رو، او با عزم فراوانی برای بازساخت بخش های نظامی، اداری، آموزشی و قضایی ایران و شرایط اجتماعی اش، تلاش کرد. سیاست داخلی. دادگستری. پیش از رضاشاه و بر پایهٔ روالی قدیمی و بدون قوانین نظام مند، به شکایات و دعاوی توسط حکام و آخوندها و بر پایهٔ اصول های شرعی و عرفی رسیدگی می شد. آخوندها بر پایهٔ میل خود رای ها را صادر می کردند و چون مبنای کارشان به گفتهٔ شان شریعت اسلام
بود، بدون در نظر گرفتن حقوق بشر، با افراد غیر مسلمان نیز با همان قوانین اصطلاحاً اسلامی، برخورد می شد و احکامی همانند قطع عضو، شلاق و غیره اجرا می شد. پس از روی کار آمدن رضاشاه، هیئتی از تحصیل کردگان و حقوق دانان ایرانی به ریاست علی اکبر داور تشکیل شد و با استخدام حقوق دار و مشاورانی از بلژیک و فرانسه قوانین مدنی و جزائی و جنایی ایران بر مبنای حفظ حقوق فردی و اجتماعی و برابری همگان در برابر قانون، بدون در نظر گرفتن ردهٔ اجتماهی یا دین، تهیه شد. پس از این، محاکم شرع تعطیل شدند و دادگستری ایران، بنیان نهاده شد. در همین هنگام، دانشکده های حقوق نیز ساخته شد تا آموزش این بخش را بر عهده بگیرند. همچنین امور ازدواج و طلاق و انتقال سندها که پیشتر در اختیار آخوندهای ایران بودند، با تشکیل دفترهای رسمی، به نظارت وزارت دادگستری درآمد. همچنین حق کاپیتولاسیون نیز در این دوران لغو شد. اصلاحات اداری و تقسیمات کشوری. رضاشاه همچنین یک سری اصلاحات گستردهٔ اداری را در ایران انجام داد. سیستم حکومتی قاجار از این مشکل رنج بسیاری می برد که دچار گروهک سالاری نزدیکان شاه و افراد دلخواه دربار شده بود. چیزی که در دوران رضاشاه، با قوانین
تازه، سعی در رفع آن شد. بر پایهٔ قوانینی که در سال های ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ تصویب شدند، تقسیم کشور نیز به ایالت و ولایت، به عبارتی دیگر، استان های بزرگ و کوچک از میان رفت و به جایش ده استان که از دید اقتصادی و جغرافیایی مناسب بودند، تشکیل شدند که هر کدام نیز تقسیمات دیگری را شامل بودند که شامل شهرستان و بخش بود. به شکلی دقیق تر در آبان ۱۳۱۶ که با دوران پادشاهی رضاشاه نیز هم دوره بود، مجلس ایران قانون تازهٔ تقسیمات کشوری را تصویب نمود؛ سپس اختیار تغییرات در آن را به هیئت وزیران این کشور، سپرد. بر پایهٔ این مصوبه، این کشور، به شش استان تقسیم گردید. هر استان نیز شامل چند شهرستان بوده است. هر شهرستان نیز به چند بخش و هر بخش به چند دهستان و هر دهستان نیز به چندین قصبه و روستا بخش بندی گردید. این شش استان نخستین، شامل استان شمال غرب، استان غرب، استان شمال، استان جنوب، استان شمال شرق و استان مکران بودند. اگرچه عمر این بخش بندی شش گانه، بیشتر از دو ماه نبود و در دهم دی آن سال، تقسیمات کشوری ایران به ۱۰ استان، ۴۹ شهرستان و ۲۹۰ بخش تغییر کرد. سیاست خارجی. به قدرت رسیدن رضاشاه مصادف شد با دورهٔ پس از جنگ جهانی اول؛ هنگامی که انگ
لیس و شوروی تضاد قابل توجهی بر سر مسائل ایران داشتند. رضاشاه از این تضاد پیش آمده میان قدرت های جهانی بهره برد و به گسترش روابط سیاسی و اقتصادی ایران با کشورهای دیگر، همچون کشورهای همسابه پرداخت. ایران برای انگلستان از چند جهت، همچون داشتن نفت، حفاظت از هندوستان و پیش گیری از نفوذ دیگر ملل در خاورمیانه، دارای اهمیت بود. پس از روی کار آمدن رضاشاه، سرکوب شورشی های شمال ایران و ایستادگی در برابر نفوذ کمونیسم، به آسانی قابل لمس بود تا انگلستان وی را تحمل کند اما این کشور به طور کلی نسبت به اقدامات رضاشاه، بدگمان بود. رضاشاه نیز دریافته بود که نفت برای انگلیسی ها جنبه ای حیاتی دارد و آنان از نفت به هیچ وجه، حتی به قیمت تجزیه شدن ایران، نخواهند گذشت. با این حال، نخستین اقدام قابل توجه وی پس از کودتا در اسفند ۱۲۹۹، پایان دادن به هرج و مرج و نابودی قدرت حکام محلی ایران بود؛ چیزی که دقیقاً برعکس و ضد آنچه بود که انگلستان برای ایران می خواست. وی در جهت عکس و ضد استراتژی استعماری (اروپایی یا غربی) حرکت می کرد. در دورهٔ زمامداری رضاشاه ایران رابطهٔ نزدیکی با کشور آلمان برقرار کرد، به طوری که این کشور به بزرگ ترین شریک تج
اری ایران تبدیل شد و بیش از سه هزار کارشناس آلمانی در ایران استقرار یافتند. این افزایش رابطه با آلمان، باعث تیرگی روابط با بریتانیا و شوروی شد و یکی از بهانه های حملهٔ این دو کشور در سال ۱۳۲۰ به ایران شد. در دورهٔ رضاشاه روابط بین المللی ایران دچار فراز و نشیب هایی شد. در سال ۱۹۳۷ و در اعتراض به چاپ عکسی در یک نشریهٔ فرانسوی، ایران سفیر خود را از فرانسه فراخواند. در سال ۱۹۳۵ نیز در پی دستگیری سفیر ایران در آمریکا به جرم سرعت زیاد در حین رانندگی در مریلند ایالات متحده آمریکا، ایران روابط خود با آمریکا را قطع کرد. در سال ۱۹۳۹ روابط ایران با فرانسه و آمریکا به حالت عادی بازگشت. در سال ۱۳۰۷ (۱۹۲۸ م)، رضاشاه برای پس گیری شماری از جزایر خلیج فارس، به ویژه بحرین با انگلستان وارد مذاکراتی شد. هرچند که نتوانست برای ایران موفقیتی کسب کند و مذاکرات در این مورد، شکست خورد تا روابط ایران و انگلیس، تیره گردد. پس از این، رضاشاه فرمان فرستادن نیروها به جزایر بحرین را داد و طرف انگلیسی، نیروی دریایی خود را برای مقابله با نیروهای ایرانی، به خلیج فارس اعزام کرد. ایران این دوره، نیروی دریایی مجهزی نداشت و پی برد که درگیری نظامی
با یک قدرت جهانی، سودی ندارد. نهایتاً، ایران تصمیم به شکایت به جامعه ملل گرفت تا بحرین استرداد گردد؛ اما فقط توانست جزایر کوچکی در خلیج فارس را پس بگیرد و نفوذ انگلستان در این سازمان، اجازهٔ بازگشت بحرین به ایران را نداد. با این حال، ایران خود را بر بحرین، دارای حق حاکمیت می دانست. درگیری ها با انگلستان ادامه دار بود. با عدم اجرای مفاد قرارداد دارسی از سوی انگلیسی ها و عدم دست یابی به توافقی تازه، رضاشاه به تقی زاده، وزیر دارایی ایران، فرمان لغو این قرارداد را داد. پس از این لغو یک سویه قرارداد، نیروهای نظامی انگلیس در نزدیکی مرزهای ایران مستقر شدند و تهدیدهای نظامی و سیاسی علیه ایران، آغاز شد و شکایتی نیز از ایران در جامعه ملل، تنظیم گردید. در نهایت، قرارداد تازه ای بسته شد که با اینکه از چند جهت به سود ایران بود، هنوز هم از جهاتی به ضرر این کشور بوده است. در تیرماه ۱۳۱۶، پیمان سعدآباد با درون مایهٔ اتحاد، میان ایران، افغانستان، ترکیه و عراق نوشته شد. منش سیاسی رضاشاه، تبلیغات منفی قدرتمندی علیه او ایجاد کرد و بریتانیا که از دیرباز به شخص رضاشاه بدبین بود، روابط ایران با ایتالیا، فرانسه و آلمان را نیز سبب نگ
رانی دانست؛ تبلیغات رسانه ای علیه رضاشاه، پس از روابط ۱۹۳۹ ایران با ژاپن، شدت گرفت. با رخ دادن جنگ جهانی دوم، با وجود اعلام بی طرفی، بریتانیا و شوروی ایران را اشغال کرده و رضاشاه را با اعمال فشار برکنار کردند. بریتانیا در هنگام اشغال ایران توانست چند تهدید دیگر هم از بین ببرد؛ برای مثال، ناوگان دریایی ایران که در حال شکل گیری بود را به همراه دریادارانی همانند غلامعلی بایندر، از میان برداشت. پس از اشغال ایران، بریتانیا و شوروی به محمدعلی فروغی پیشنهاد دادند که رسماً جمهوریت را اعلام کند که وی مخالفت کرد. کمی بعد، آشکار شد که بریتانیا و شوروی خواستار کنار زدن رضاشاه هستند و این دو، در نهایت از سلطنت پسر او، محمدرضا پهلوی حمایت کردند. بخش نظامی و امنیتی. ارتش. در هنگام وزارتیِ جنگ و نخست وزیری، رضاشاه با ادغام نیروی قزاق و ژاندارم و همسان سازی آنان، توانست تا حدودی تشکیل نیرویی مجهز را پایه گذاری کند. وجود مستشاران نظامی، اداری و مالی انگلیسی در کشور و دخالت آنان در امور داخلی که یکی از مشکلات دوران قاجار بود، همواره باعث نارضایتی مردم می شد؛ سردار سپه آنان را از ایران اخراج کرد و افسرانی ایرانی را به سمت های فر
ماندهی رساند. پس از رسیدن به پادشاهی، او اقدام به تشکیل ارتشی منظم، نوین و مجهز کرد. افسران جوان به آموزشگاه های گوناگون اروپایی فرستاده شدند تا تکنیک های تازه به کشور بیاید. سپاس دبیرستان، دانشکده و دانشگاه جنگ ساخته شد و اسلحه های نوین جنگی همانند تانک، توپ، هواپیما و ناو، برای ایران خریداری شد. در همین هنگام، کارخانه های نظامی نیز در ایران، گشایش یافتند تا بخشی از تجهیزات مورد نیاز را تولید کنند. ارتش نوین ایران، دارای نیروی زمینی، دریایی و هوایی بود. بعدها، طرح ها گسترش یافتند اما برخی طرح ها مانند کارخانه های هواپیماسازی ایرانی، اجرایی نشدند. بنیان گذاری نیروی دریایی ایران. بنیان گذاری نیروی دریایی ایران، دیگر اقدام قابل توجه رضاشاه است که گاه به عنوان آرزوی دیرین ایرانیان نام برده می شد. نخست چندین کشتی جنگی از ایتالیا سفارش داده شد و گروهی از جوانان ایرانی نیز به آنجا فرستاده شدند تا آموزش ببینند. این اقدام باعث خشم انگلیسی ها شد و آماده شدند تا پاسخی به آن بدهند. در نهایت، بریتانیا (در پایان کار رضاشاه) در هنگام اشغال ایران توانست چند تهدید دیگر هم از بین ببرد؛ برای مثال، ناوگان دریایی ایران که در حال
شکل گیری بود را به همراه دریادارانی همانند غلامعلی بایندر، از میان برداشت. بنیان گذاری نیروی هوایی ایران. رضاشاه نیروی هوایی کوچکی نیز برای ایران ایجاد کرد. بنیان گذاری سربازی اجباری. برقراری خدمت وظیفه ملی اجباری، دیگر تصمیم مهم وی در بخش نظامی بود. مدت آن را برای همگان ۲ سال و برای دارندگان گواهینامه تحصیلی متوسطه یا بیشتر، یک سال تعیین کرد. اهمیت بنیان گذاری سربازی اجباری در ایران آن دوره، در حالت اجتماعی آن بود. این تصمیم، یک انقلاب اجتماعی تمام عیار در ایران آن دوره بود. چرا که در عمل نیز اجباری بود و برای نخستین بار، جوانان برخواسته از طبقات، گروه های اجتماعی و مناطق گوناگون، با هم درآمیخته شدند که گامی اساسی در تحکیم مبانی واقعی وحدت ملی و همدلی میان ایرانیان بود. اگرچه، روحانیان ایران به مخالفت با چنین چیزی برخواستند و آن را مخالف «شرع مقدس» اعلام کردند سپس تظاهراتی شدید و خشن در قم و مشهد به پا کردند که رضاشاه نیز در پاسخ، فرمان داد که با قدرت و حتی خشونت، به تظاهرات روحانیان پایان داده شود و همین کار نیز انجام شد. امنیت کشوری. پیش از دورهٔ رضاشاه در دوران قاجار، دولت مرکزی فاقد هرگونه قدرت در سطح ک
شوری بود و از عهدهٔ یاغیان، خان ها و راهزنان برنمی آمد. حتی امنیت پایتخت نیز با مشکل مواجه بوده است. در دوران قاجار، شرایط به گونه ای بود که هر نقطه از ایران، به یک یاغی و حاکم واگذار می شد که شرایط را برای زندگی مردم، سخت می کرد. بعداً، این شرایط با روی کار آمدن وی، دگرگون شد.«در آن هنگام (پیش از کودتا) کارهای مملکت بکلی از هم گسیخته و کشور ما شبیه مستعمره بود. قدرت سیاسی و نظامی انگلیس بر ایران چیرگی داشت، آذربایجان دست خوش تجاوزات سمیتقو بود؛ قسمت عمدهٔ گیلان (و شمال) را بلشویکها به نام حکومت مستقل در اختیار داشتند. عبور از قزوین به رشت بدون اجازهٔ بیگانگان ممکن نمی شد. آوارگان گیلانی در تهران و قزوین با حال رقت بار، سرگردان بودند. در مازندران جمعیت اتحاد ملی طبرستان دم از خودمختاری می زد. راه های کشور، به کلی ناامن بود و سارقین مسلح تمام کاروان های تجاری را غارت می کردند و ژاندارمری قدرت مقابله با غارت گران را نداشت. دولت قادر به پرداخت حقوق کارکنانش نبود… مملکت در حال انفجار بود. سیاست خارجی ایران به قرارداد ۱۹۱۹ پیوسته بود… خان ها و زورمندان محلی هرکدام به نوبهٔ خود حکومتی نیمه مستقل داشتند». ابراهیم صف
ایی، در توصیف وضعیت ایران پیش از کودتا در «زمینه های اجتماعی کودتا»با روی کار آمدن او، جدا از ارتش، برای برقراری امنیت در سراسر ایران نیز گامی اساسی برداشته شد. سازمان امنیه (ژاندارمری) مسئول امنیت سراسری ایران شد و برای آن بخش های شهربانی، مرزبانی و گارد گمرک به وجود آمد. در تنها چند سال، نظمی در ایران پدیدار شد که طی چند سده، هرگز در این کشور وجود نداشته است. دیگر اقدام ها. ایران به جای پارس. در ۶ دی ۱۳۱۳، در دوران رضاشاه، حکومت ایران به شکل رسمی از کشورهای دیگر خواست که در مکاتبات رسمی، از واژهٔ "ایران" به جای واژه هایی همچون "پرشیا"، "پرس" و "پرسه" استفاده کنند. در این دوران، در اروپا، "ایران" تنها یک اصطلاح جغرافیایی بود و برای اشاره به این کشور به کار نمی رفت. در دید دیگران. جمهوری اسلامی. منابع دوران جمهوری اسلامی از مواردی چون تلاش رضاشاه برای جداسازی دین از سیاست و فشار وی بر آخوندها و حوزه های علمیهٔ ایران جهت پیشگیری از دخالت های آنان در سیاست کشور، سرکوب اعتراض هایی که به رویکرد «ضداسلامی» وی بودند و برنامه های کلان وی برای توسعه و مدرنیزه سازی ایران، گفته اند. همچنین سریال های صدا و سیمای جمهوری