Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
لمانی ها کار دشواری می نمود و مقدار حاصل از آن تا هنگام آغاز عملیات رفته رفته افزایش میافت. برآورد ورماخت اواخر ماه ژانویه سال ۱۹۴۱ از توان ارتش سرخ در جبهه اروپا به ۱۲۱ لشکر پیاده نظام، ۲۵ لشکر سواره نظام و ۳۱ تیپ مکانیزه رسیده بود. میانه ماه مارس، کینتسل اعلام کرد نشانه های کم یا هیچ نشانه ای از مقدار نیروهای شوروی در سایر مناطق در اختیار آلمانی ها نیست. او ماه بعد اذعان داشت «توان ارتش سرخ در اروپا بسیار بیشتر از آنچه تا آن زمان تصور می شد، باید در نظر گرفته شود.» کینتسل این مقدار را ۱۷۱ لشکر پیاده نظام، ۳۶ لشکر سواره نظام و ۴۰ تیپ مکانیزه قلمداد کرد. در نهایت سرویس های اطلاعاتی آلمانی اندازه کلی ارتش سرخ را کمتر و تعداد واحدهای مستقر در مناطق نظامی غربی را بیشتر از آنچه بود، برآورد نمودند و به طور کلی از استقرار نیروهای ذخیره شوروی در شرق رود دنیپر بی اطلاع ماندند. تصور آلمان از کمیت تجهیزات شوروی نیز کم تر از واقعیت بود. اطلاعات آلمان برآورد ۱۰ هزار تانک و ۶ هزار هواگرد را برای ارتش سرخ حاصل نمود درحالیکه شوروی حدود ۲۴ هزار تانک و ۲۰ هزار هواگرد در اختیار داشت. آلمانی ها همچنین در طول برنامه ریزی عملیات
بارباروسا از توجه به مشکلات احتمالی حاصل از اقدامات متقابل شوروی غفلت ورزیدند و وسعت و تاب آوری اقتصادی آن را دست کم گرفتند. طبیعت بسته جامعه اتحاد جماهیر شوروی مانع فوق العاده ای در مسیر برنامه ریزی آلمانی ها ایجاد کرده بود. مقدار بازدید گردشگران غربی از شوروی عملاً صفر بود و این مسئله امکان کاوش ظرفیت های دفاعی و صنعتی در اراضی داخلی کشور وسیع چون شوروی را برای آلمانی ها نفی می کرد. از این رو حتی دسترسی به ساده ترین نقشه ها از شوروی نیز با دشواری صورت می گرفت. از طرفی برنامه ریزان آلمانی عمیقاً محدود به سنت های نظامی اروپای مرکزی بودند و از آشنایی کافی با سرزمین های خارجی به خصوص آن هایی که از منظر جغرافیایی با آلمان متفاوت داشتند، برخوردار نبودند. در نتیجه با فقدان درک شخصی از آنچه انتظار می رفت با آن برخورد شود، به مسائل بسیار سهل انگارانه می نگریستند. گفته می شود شخصیت های ارشد فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان از جمله افسران اطلاعاتی، تمایل داشته اند کاستی های اطلاعاتی در ارتباط با شوروی را با پیش فرض های فرهنگی و تعصبات کلیشه ای پر کنند. از طرف دیگر تصور می شود آلمانی ها به جای استفاده از اطلاعات جمع آور
ی شده به عنوان مبنای تصمیمات، اطلاعاتی را جمع آوری می کردند که توجیه گر تصمیمات از پیش گرفته شده باشد. با وجود این "لوفت وافه" در اوایل عملیات کاملاً دست بالا را داشت اما نتوانست نیروی هوایی شوروی را از بین ببرد. از اواسط ماه ژوئیه "لوفت وافه" حتی نمی توانست برتری هوایی کامل را بر فراز خط مقدم آلمان تضمین نماید. لوفت وافه از سه طریق شرایط نبردهای هوایی حاکم بر عملیات بارباروسا را دست کم گرفته بود: پایه صنعتی شوروی برای تولید هواگرد بسیار بیشتر از آلمان بود و حتی توانست در شرایط آشفتگی سال ۱۹۴۱ برتری خود را حفظ کند. بین ماه های ژوئیه تا دسامبر شوروی حدود ۵۲۰۰ جنگنده نوین تولید کرد که به راحتی بر حدود ۱۶۰۰ جنگنده آلمانی فائق می آمد؛ در حالی که در همین زمان آلمان مجبور بود همین مقدار نیروی خود را بین جبهه شرقی و جنگ با بریتانیا که آن تولید بیشتری در زمینه جنگنده داشت، تقسیم کند. به نقل از فن کلایست همان برتری هوایی اولیه نیز «با مهارت خلبانان آلمانی کسب شد نه برتری عددی آن ها.» در همین ارتباط هالدر روز ۲۶ اوت در یادداشت های جنگی خود می نویسد با وجود گذشت دو ماه از آغاز جنگ توان هواگردهای شوروی «در ناحیه تحت رصد»
حدود ۳۷۰۰ فروند برآورد می شود. این در حالی بود که آلمان عملیات را با حدود ۳ هزار هواگرد آغاز کرده بود. پیش بینی اشتباه. مطالعات و طرح ریزی عملیات بارباروسا، بزرگ ترین تهاجم نظامی تاریخ اساساً بر عهده یک سرتیپ و دو سرهنگ دوم نهاده شده بود که همگی طرح خود را بر پایه اطلاعات سؤال برانگیز ستاد ارتش های شرق و بدون تحقیق مستقلانه خویش قرار داده بودند و هیچ کدام شکی در زمینه پیروزی در عرض شش تا ده هفته و توانایی ورماخت در ساقط سازی موفقیت آمیز حاکمیت شوروی نداشتند. هیلتر نیز همانند ستاد کل نیروی زمینی تصور می کرد ارتش سرخ و کل نظام بلشویکی شوروی در نخستین مرحله از عملیات فرو خواهد پاشید. از این رو اقدامات این افراد تنها بر یافتن بهترین روش دستیابی به این مسئله متمرکز شده بود. ستاد کل نیروی زمینی آلمان هیچ علاقه ای به بررسی تاریخ جنگ های شمال و شرق اروپا و چگونگی جنگ روس ها با دشمنان سوئدی، فنلاندی و لهستانی نداشت و خود را تنها به اروپای مرکزی محدود ساخته بود. درحالیکه ژنرال های آلمانی با دریافت درس های فراگرفته شده در جنگ جهانی اول، از سال های پیش از آغاز جنگ دوم جهانی متوجه شده بودند که در عصر هواپیما و تانک امکان
پیروزی های سریع در مقابل حریفان قدرتمندتر وجود ندارد و اقدام به چنین کاری برای آلمان فاجعه بار خواهد بود. با این حال آلمان تصور می کرد با به کارگیری نزدیک به ۱۶۰ لشکر شامل بیشتر نیروهای زرهی و هوایی در کنار قریب به ۷۵۰ هزار سرباز قوای محور و متحدان آن، خواهد توانست در این مدت کوتاه، بر ارتش سرخ فائق آید. در عمل مشخص شد این مقدار نیرو برای اجرایی ساختن چنین مأموریتی ناکافی است. هدف انهدام بیشتر نیروهای شوروی در مناطق غربی جهت جلوگیری از عقب نشینی نیروهای قدرتمندی از دشمن به درون اراضی گسترده شوروی در شرق محقق نشد. بر خلاف تصور آلمانی ها، رهبران شوروی با وجود تحمل تلفات فاجعه بار در چند هفته نخست عملیات، قادر به سازمان دادن یک دفاع مؤثر شدند. با گسترش جبهه و افزایش تلفات، شکاف هایی در خطوط نیروهای آلمانی پدیدار شد، جناحین آن ها بازماند و توان ورماخت در نقاط حیاتی تمرکز تضعیف شد. در این شرایط تحرک و توان آتش نیروهای زرهی آن ها به شکل نگران کننده ای تحلیل رفت به گونه ای که دیگر اتمام عملیات تا پایان تابستان سال ۱۹۴۱ ممکن نبود. از اواخر تابستان و اوایل پاییز سال ۱۹۴۱ جنگ در جبهه شرقی شاخصه انسانی بیشتری به خود گر
فت. این جنگ به مقدار بسیار بیشتری از پیش بینی برنامه ریزان آلمانی به درگیری تن به تن بدل شد و در این زمان بود که ورماخت تاوان سنگینی بابت بی توجهی به لشکرهای پیاده نظام خود و استفاده اشتباه از آن ها پرداخت. این موضوع ریشه در فلسفه نازی ها در برتری اغراق شده نژادی و نظامی آلمانی ها بر دشمنان و همچنین اثرات نامعلوم تجربیات آلمان از جبهه شرقی جنگ جهانی اول که در آن یک لشکر آلمانی قادر به شکست دو یا سه لشکر روسی بود، داشت. در حالیکه در همان موضع نیز این کشور موقعیت چندان آسانی نداشت و حتی در سال ۱۹۱۵ که پیشروی های بزرگی برای آن ها حاصل شد، تلفات نیروهای آلمانی در جبهه شرقی تا یک چهارم بیش از مقدار تلفات آن ها در جبهه غربی بود. از طرفی آلمانی ها در کنار متحدانشان در آن زمان گستردگی جبهه از فنلاند تا کریمه و شرایط آب وهوایی و جغرافیایی روسیه را به صورت زیادی تجربه کرده و گرفتار راه ها و ارتباطات ضعیف و سرما و بیماری های آن شده بودند. ظاهراً با گذر یک نسل، تمامی این آموزه ها در رهبران ورماخت از دست رفته و از خاطرها فراموش شده بود. به هر صورت شکست نهایی روسیه در سال ۱۹۱۷ در حالیکه نیروهای آلمانی بین چندین جبهه تقسیم
شده بودند، موجب تقویت این دیدگاه در نزد آلمانی ها گشت که روسیه سرزمینی عقب افتاده با ارتشی از دهقانان است. حوادث جبهه غربی در همان جنگ، سبب این تصور شد که تهدید حقیقی علیه آلمان از جانب غرب است. از همین رو شکست فرانسه در جنگ جهانی دوم به همراه منزوی شدن بریتانیا، موجب گردید تصور شود شوروی به تنهایی قادر به مقابله با آلمان نخواهد بود. نتیجه گیری ها از پاکسازی افسران ارتش سرخ و تصورات غلط حاصل شده از جریان درگیری شوروی و فنلاند از جنبه های دیگر مؤثر در قضاوت های نادرست آلمانی ها از توانایی شوروی بود. با این حال که تاکتیک عملیاتی "بلیتس کریگ" برای عده ای چیزی همانند یک «شگفتی عملیاتی» به حساب می آمد و آلمانی ها برای ارتش سرخ هیچ شانسی در پایداری موفقیت آمیز در برابر آن قائل نبودند، درجه بالای پیچیدگی این تاکتیک و اتکای زیاد آن به حمایت نزدیک تسلیحاتی با نیاز فراوان به منابع، موجب می شد با اراضی دارای فواصل طولانی شوروی و زیرساخت های بدوی آن سازگاری نداشته باشد. چرا که پیروزی در نبردهای مرزی، مسکو، پایتخت شوروی را در عمق هزار کیلومتری بر خلاف پاریس در فرانسه، بلافاصله زیر تهدید قرار نمی داد و موجب آشوب در رهبران
شوروی مانند هم نوعان فرانسوی آن ها نمی شد. از طرفی نیروی زمینی کند آلمان از ظرفیت نفوذ در اعماق خطوط شوروی و به شکل همزمان به محاصره درآوردن اراضی وسیع بسیار فراتر از خطوط مقدم دشمن را نداشت. این مسئله این سؤال را برمی انگیزاند که آیا ارتش های تمام موتوریزه مانند ارتش ایالات متحده در سال های ۱۹۴۴ و ۱۹۴۵، می توانستند از عهده کاری برآیدند که انتظار انجام آن توسط ورماخت در جبهه شرقی می رفت؟ یکی از عواملی که این مسئله از آن نشأت می گرفت گزارش های غیر انتقادی و با ارزیابی محدود از موضوعاتی چون شرایط تدارکاتی بود که از جانب افرادی چون هالدر به هیتلر ارائه می شد و موجب اقدامات بلندپروازانه فراتر از حد توان ورماخت می گشت. تمامی پیروزی های دیپلماتیک و نظامی پیشین آلمان در نتیجه استفاده از نقاط ضعف حریفان حاصل شده و این مسئله باعث تصور غیرواقعی از توان حقیقی ورماخت گشته بود. پیروزهای نظامی آلمان در غرب اروپا در نواحی توسعه یافته با مساحتی محدود که در آن نیروهای مدافع از آمادگی لازم برای مقابله و تاب آوری در برابر «جنگ برق آسا» مهاجمان و همچنین اراده برای مبارزه و مقاومت نداشتند، با استفاده از نیروی حداقلی اتفاق افتاده
بود به شکلی که عده ای آن را از سر اقبال و در اثر اشتباهات تاکتیکی طرف مقابل دانسته اند. برنامه ریزان آلمانی با نادیده گرفتن عوامل کلیدی سعی داشتند درس های فراگرفته شده در نبرد فرانسه را در شرایط کاملاً متفاوت شوروی نیز اعمال کنند. درحالیکه در این عملیات نیروهای آلمانی می بایستی بزرگ ترین قوه نظامی جهان را از بین می بردند و در خط مقدمی به پهنای ۱۸۰۰ کیلومتر در مناطقی کم تر توسعه یافته دست به پیشروی ۱۷۵۰ کیلومتری می زدند. نیروهای زرهی آلمانی برای تکمیل مأموریت خود می بایست تا مینسک ۳۰۰ کیلومتر و تا اسمولنسک ۷۰۰ کیلومتر را از لب خط مرزی طی می کردند. در حالی که این فاصله در فرانسه برای به محاصره درآوردن نیروهای دشمن، تنها ۳۰۰ کیلومتر تا دهانه رود سم بود. قسمت اروپایی شوروی که هدف تقریبی عملیات به حساب می آمد، مساحتی بالغ بر ۵٫۵ کیلومتر مربع داشت؛ ورماخت حداکثر توانست سلطه بر ۱٫۸ میلیون کیلومتر مربع از آن را محقق سازد. از طرفی لوفت وافه در نبرد فرانسه بدون نگرانی از جناح پشتی و با توجه به فواصل کوتاه، توانسته بود نیروهای خود را جهت گذاشتن تأثیری تعیین کننده متمرکز نماید درحالیکه وضعیت در شوروی با فضایی به شدت وسیع
کاملاً متفاوت بود و قابلیت این نیرو در اجرای چنین مأموریت را زیر سؤال می برد. با وجود هشدار ابراز شده توسط مطالعه انجام گرفته در بخش نظامی-جغرافیایی ستاد کل نیروی زمینی در ماه اوت سال ۱۹۴۰، مبنی بر این که با اتکا به پایگاه صنعتی و کشاورزی و تولیدات تسلیحاتی اراضی فراتر از کوه های اورال، تسخیر مسکو، لنینگراد و اوکراین لزوماً شوروی را وادار به پذیرش صلح نخواهد کرد، با فقدان کامل استنباط صحیح از شرایط شوروی در نزد رهبران آلمان، هیتلر و مشاورین نظامی او مطمئن بودند اگر نیروهای آلمانی ارتش سرخ را منهدم کنند، با تکرار آشوب به پا شده در سال ۱۹۱۸ در امپراتوری روسیه، رژیم کمونیستی استالین فرو خواهد پاشید. این تصورات میزان سلطه استالین بر جمعیت شوروی و توانایی ارتش سرخ در بسیج نیروهای راهبردی ذخیره جهت جایگزینی نیروهای از دست رفته در محاصره های اولیه دشمن، را دست کم می گرفت. استالین ماه نوامبر سال ۱۹۴۱ در این باره می گوید: «هر حکومت دیگری اگر به مقدار ما اراضی از دست می داد، تاب نمی آورد و فرومی پاشید.» حاکمیت وحشت استالین در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ هر گونه مخالفت سیاسی سازمان یافته را که می توانست به آشوب مد نظر آلمانی ه
ا بینجامد، در شوروی محو کرده بود. از طرفی، حدود ۶۵ میلیون نفر از جمعیت شوروی در مناطق تحت تصرف آلمان قرار داشتند اما بیشتر این جمعیت روس تبار نبودند. نزدیک به نیمی از این مقدار یک یا دو سال اخیر «شهروندان» شوروی به حساب می آمدند. در اوج پیشروی ورماخت، حکومت شوروی همچنان بیش از صد میلیون نفر از جمعیت که نسبت بسیار بیشتری از آن ها نسبت به پیش از آغاز جنگ، روس بودند، در سلطه خود داشت. این حکومت پس از قریب به ۲۵ سال تبلیغات سیاسی یک جانبه و اتکا به روحیه ملی گرایی روسی، توانست این مردمان را به نفع خود گرد آورد. از غیرمنتظره ترین قابلیت هایی که رهبران شوروی در چند ماه نخست جنگ به نمایش گذاشتند توانایی آن ها سازماندهی تدارکاتی، ایجاد و بازسازی یگان ها و احداث سریع خطوط دفاعی در اراضی پشت خط مقدم از طریق به کارگیری گسترده نیروی کار غیرنظامی بود. شوروی مهارت بالایی در استفاده از ارتباطات ریلی جهت جابه جایی نیرو، تعمیر مؤثر خطوط آهن و تخلیه بیشتر ادوات ریلی بدون ایجاد اختلال زیاد در ظرفیت مابقی شبکه نشان داد. قریب به ۴۵ درصد از جمعیت شوروی در سنین زیر ۲۰ سال قرار داشتند تا این کشور با برخورداری از نیروی ذخیره ۱۴ میلیو
ن نفری که گونه ای از آموزش نظامی را گذرانده بودند، بتواند با تکمیل مرحله نخست بسیج در عرض تنها ۸ روز از ۲۲ ژوئن تا ۱ ژوئیه سال ۱۹۴۱ قوای ارتش سرخ را از ۵٫۵ میلیون نفر به ۹٫۶ میلیون نفر برساند و در شش ماه آینده ۴۰ ارتش میدانی جدید ایجاد کند. وجود چنین نیروی ذخیره و ظرفیتی تقریباً برای دستگاه اطلاعاتی آلمان پوشیده بود. در حالی که پیش بینی پیش از آغاز عملیات آلمان برای توان ارتش سرخ حدود ۳۰۰ لشکر را برآورد می کرد، شوروی تا ماه دسامبر سال ۱۹۴۱ بیش از دو برابر این مقدار لشکر در اختیار داشت. از همین رو با وجود وارد آمدن حدود ۴ میلیون نفر تلفات و انهدام ۲۰۰ لشکر شوروی که حدوداً معادل توان ارتش سرخ در زمان صلح بود، نیروهای مسلح این کشور قادر به بقا و ادامه جنگ شدند. آلمانی ها تصور می کردند عملیات بارباروسا موجب از دست رفتن ۷۵ درصد از صنایع سنگین شوروی خواهد شد و امکان تسلیح مجدد را از این کشور خواهد گرفت. چنین پیش بینی امکان انتقال صنایع نظامی شوروی به اراضی شرقی و ادامه تولیدات تسلیحاتی برای شوروی را در نظر نگرفته بود. خود هیتلر در یک سخنرانی عمومی در برلین در روز ۳ اکتبر بدین شکل به غفلت آلمان از توانایی شوروی اعتر
اف کرد: «چیزی ما را فریب داد. ما هیچ گمانی از این که این دشمن چه اندازه آماده سازی های زیادی در برابر آلمان و اروپا انجام داده بود نداشتیم. شوروی با برتری در تولیدات تسلیحات حیاتی جنگی، ذخایر نیروی انسانی و بسیج برای جنگ تمام عیار برخلاف پیش بینی آلمانی ها نه تنها از تهاجم اولیه آن ها نجات یافت و «لگد اولیه به در شوروی» بر خلاف تصور هیتلر باعث «فروریختن ساختار شوروی» نشد بلکه این کشور در ادامه به دشمنی قدرتمندتر بدل گشت. فرانتس هالدر، رئیس ستاد کل فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان در اسناد ثبت وقایع جنگی خود در ۱۱ ماه اوت سال ۱۹۴۱ می نویسد: «کلیت شرایط نشان می دهد ما عظمت روسیه را دست کم گرفته ایم. این نتیجه هم مربوط به مسائل سازمانی و هم اقتصادی است. ما در آغاز جنگ، بر روی ۲۰۰ لشکر دشمن حساب باز کرده بودیم اما تا کنون ۳۶۰ لشکر از آن ها را شمارش نموده ایم. این لشکرها همانند ما تسلیح و تجهیز نشده اند و رهبری تاکتیکی بدی دارند اما وجود دارند. اگر ما تعدادی از آن ها را منهدم کنیم، روس ها تعداد دیگری جایگزین آن ها می کنند.» به عقیده برایان فیوگیت، تاریخ دان آمریکایی، به هر حال با توجه به آماده سازی های شوروی و انتق
ال گسترده نیرو به آن، اگر گروه ارتش مرکز ورماخت می توانست تهاجمی به خود شهر مسکو نیز صورت دهد احتمالاً این نبرد به یک «استالینگراد زودتر» بدل می شد و مبارزه «تا صرف شدن آخرین نفر و آخرین گلوله» ادامه پیدا می کرد و پایان آن به نفع آلمان اصلاً مشخص نبود. طبق نظر دیوید استاهل، تاریخ دان آمریکایی، با توجه به شرایط وخیم تدارکاتی ورماخت، تسخیر مسکو در محدوده جدول زمانی عملیات، «یک غیرممکن از پیش تعیین شده» بود. به نقل از استاهل، به هر صورت هیچ دلیلی وجود ندارد که نشان دهد حتی در صورت از دست رفتن مسکو، در عملکرد شوروی تفاوتی ایجاد می شد؛ بلکه شوروی پیش از نبرد مسکو، کویبیشِف در ۸۰۰ کیلومتری شرق مسکو را به عنوان پایتخت جدید خود برگزیده و از میانه ماه اکتبر شروع به انتقال وزارتخانه ها و اماکن دیپلماتیک به آن نموده بود. فروپاشی کلی در شوروی هنگامی اتفاق می افتاد که یا ارتش سرخ به گونه ای منهدم می شد که دیگر امکان مقاومت سازمان یافته و ایجاد جبهه جدید در مناطق شرقی تر برای آن ممکن نباشد یا شوروی به اندازه ای از مراکز راهبردی خود همچون مناطق صنعتی، میدان های نفتی، معادن و مراکز جمعیتی را دست می داد که صنعت آن دیگر قادر ب
ه تأمین نیازهای اولیه جهت تولید انبوه تسلیحات نوین نباشند. برخلاف پیش بینی ها، آلمان در نهایت موفق نشد هیچ یک از این شرایط را که می توانست موجب فروپاشی شوروی شود، محقق کند. دخالت های هیتلر در امر فرماندهی. بر خلاف استالین که فرا گرفت به ژنرال های حرفه ای خود در امور جنگی اعتماد کند، آدولف هیتلر، پیشوای آلمان، بدون داشتن سابقه آموزش رسمی نظامی، تصور می کرد در جریان جنگ با شوروی شخصاً مسئول جنگ و عملیات های نظامی آن است. در طی زمان با کسب تجربه و حصول برخی موفقیت ها، او دخالت خود را در تصمیم گیری های راهبردی، عملیاتی و حتی را تاکتیکی افزایش داد. این مسئله از دخالت های جزئی تا مداخلات همه جانبه اتفاق می افتاد. صدور مستقیم دستورهای عملیاتی و تاکتیکی تحت عنوان «فرمان پیشوا» به شاخه های مختلف ورماخت آزادی عمل را از ستاد کل این نیروها در برنامه ریزی و فرماندهی حقیقی سلب می کرد. با تمایز روشن بین ماموریت های تاکتیکی مرسوم در نیروهای مسلح آلمان و فرامین مستقیم و بروز مشکلات حاصل از تعارض بین این دو، تا هنگامی که پیروزی نصیب آلمانی ها می شد، فرماندهان عالی رتبه با خویشتن داری با این دخالت ها مسامحه می کردند چرا که نتیج
ه توجیه گر وسیله برای آن ها بود. به هر حال، این شرایط به زودی تغییر کرد و این فرماندهان دیگر تحمل بسیار کمتری نسبت به آن داشتند. این تغییر رویکرد موجب افزایش تنش بین هیتلر و فرماندهان ارشد نظامی شد. هیتلر سعی داشت با ارتقا درجات مکرر و اعطای نشان های فراوان، وفاداری آن ها را حفظ کند که این اقدام موجب کاهش اعتبار این درجات و دستیابی افراد نالایق به آن ها شد. هیتلر از طریق افزایش مداخلات شخصی به دنبال مقابله با ابعاد در حال تشدید جنگ بود و می پنداشت دستیابی به پیروزی را نباید به «قضاوت ناقص» ژنرال ها متکی ساخت. توسل به دکترین تاکتیکی فرمان محور توسط هیتلر، آسیب جدی به عملکرد نظامی آلمان وارد آورد. برای مثال هیتلر به این نتیجه رسیده بود که محاصره ها با مقیاس بزرگ همیشه معیوب هستند و باید با تحرکات کوچک تر جایگزین شوند. چنین رویکردی که با اهداف گسترده تر و مفاهیم عملیات ناسازگار و ذاتاً با آن در تناقض بود موجب برانگیخته شدن اعتراض فرماندهان ارشد همچون هالدر، فن بک و گودریان می شد. در یک مورد، هیتلر با کنار نهادن نظرات والتر فن براوخیچ، فرمانده نیروی زمینی، به گروه ارتش مرکز دستور داد به جای بستن حلقه محاصره در می
نسک، محاصره بسیار کوچک تری دیگری در غرب آن ایجاد کنند؛ به هر صورت در این مورد با اصرار فدر فن بک، فرمانده گروه ارتش مرکز، بر خلاف نظر هیتلر، حد محاصره به مینسک رسید و آلمان پیروزی شگرفی کسب کرد. هالدر با ناراحتی از مداخلات هیتلر روز ۲۸ ژوئیه می نویسد: «او دوباره ادای جنگ سالاران را درمی آورد و با گونه ای از نظرات نامعقول ما را آزار می دهد که تمامی پیروزی های حاصل از عملیات های شگفت انگیز ما را به خطر می اندازد.» دخالت های هیتلر که ارتش سرخ شوروی را دست کم گرفته بود و توافقی با فرماندهان ارشد نیروی زمینی در ارتباط با تمرکز نیروها و اهداف بلند مدت راهبردی عملیات نداشت، پیچیدگی شرایط را افزایش داده و موجب پخش شدن منابع محدود آلمان به خصوص در جبهه مسکو جهت پرداختن به جناحین گردید. سرهنگ آدولف هویزینگر، رئیس بخش عملیات های فرماندهی عالی نیروی زمینی، در این باره به صورت خصوصی می نویسد: «بی قراری بی وقفه و مداخله دائمی از بالاترین مقام، که کاملاً غیر ضروری است. تشدید شرایط بد نتیجه آن است.» هالدر نیز در یادداشت های شخصی خود در اواخر ماه اوت می آورد: «من شرایطی را که دخالت های پیشوا پدیده آورده است برای فرماندهی عالی
نیروی زمینی غیرقابل تحمل می بینم. هیچ کس جز خود پیشوا مسبب حرکت زیگ زاگی حاصل از فرامین پی درپی او نیست.» شکست در جنگ سیاسی. با وجود این که در جریان طرح ریزی، مطالعه عملیاتی فون لوسبرگ در فرماندهی عالی ورماخت، خواهان بهره گیری از احساسات ضد حکومتی مردم شوروی علیه رژیم کمونیستی آن در جهت منافع آلمان شده بود، طرح نهایی عملیات بارباروسا دربردارنده هیچ تلاشی برای همراه کردن هیچ بخشی از مردم شوروی نبود. بر این اساس تصور می شود عدم درک واقع بینانه از لزوم به پا کردن یک «جنگ سیاسی» سبب دست زدن به اقداماتی چون اجرای فرمان کمیسار در کشتار عناصر حزب کمونیست شوروی در یگان های ارتش سرخ و در نتیجه عدم همکاری مناسب بومیان مناطق به تصرف درآمده و باختن قافیه به تبلیغات دستگاه استالین در بسیج توده ها علیه آلمان شد. آلمانی ها توجهی به خصومت رخنه کرده در میان مردم شوروی نسبت به ستمی که حاکمیت استالین بر آن ها روا داشته بود، نداشتند و به جای به کارگیری این مردم در ساقط سازی رژیم کمونیستی، با اقدامات خود آن ها را به آغوش حاکمان شوروی فرستادند. پنداشته می شود تنها یک سخنرانی مستقیم رادیویی توسط هیتلر برای مردم شوروی و دادن وعده ه
ای تاکتیکی و دست کم ظاهری نظیر خود مختاری، انحلال مزارع جمعی، بازگرداندن کلیساها و پایان کمونیسم و تشویق آن ها به قیام علیه حاکمان سرکوبگرشان می توانست آشوب عظیمی در رژیم استالین ایجاد کند که با غفلت از آن آلمانی ها فرصت بزرگی را از دست داده اند. آلمانی ها همچنین تلاشی در جهت برانگیختن اقلیت هایی چون اهالی منطقه بالتیک و اوکراین در مقابل سلطه قومیتی روس ها بروز ندادند. ایمان به پیروزی نهایی و حصول این مقصود پیش از امکان واکنش سازمان یافته طرف مقابل، از عوامل چنین رویکردی در آلمانی ها به حساب می آید. بر این اساس، شکل رفتار با مردم سرزمین های تصرف شده، نه تنها کمکی به پیشروی نیروهای آلمانی نکرد بلکه در اثر احتمال اقدامات خصمانه از طرف این مردم، روز به روز نیاز بیشتری به استقرار نیرو در این اراضی جهت سلطه بر آن ها پدیدار می شد که این مسئله فشار بر منابع از پیش محدود آلمان را افزایش می داد. ضروریات شرایط جنگی در فائق آمدن بر بی میلی طبیعی نسبت قتل انسان های دیگر باعث می شد سربازان ورماخت همانند بسیاری دیگر از ارتش های ملل دیگر، سعی در «شیطان انگاری» دشمنان داشته باشند و این مسئله در کنار اوضاع دهشت بار جبهه شرقی
به طور طبیعی موجب روی آوردن آن ها به اشکالی از اقدامات بی رحمانه می شد. توسل مکرر شوروی به اقدامات جنایتکارانه رفتار آلمانی ها را هر چه بیشتر رادیکال می کرد. از طرفی کمبودها و معضلات تدارکاتی سبب می شد فشار بیشتری توسط آلمانی ها بر مردم محلی جهت تأمین مواد غذایی نیروهای خود و علیق مورد نیاز اسب ها، وارد آید و بدرفتاری با آن ها افزایش پیدا کند. گزارشی از جانب اس اس چنین رفتاری را موجب خدشه دار شدن نگرش مثبت نسبت به آلمانی ها دانسته است. در همین شرایط انتشار سریع اخبار و داستان خشونت روا داشته شده توسط نیروهای آلمانی علیه اسرا از روز نخست که بسیاری از آن ها اغراق شده و ساختگی بودند، موجب شد هزاران نفر از کمیسارها، سربازان یهودی و افراد دیگر از ترس سرنوشت وحشتناک تسلیم شوندگان، منفعتی در تسلیم شدن نبینند و به مقاومت ادامه دهند تا دشواری کار آلمانی ها افزون شود. بدین ترتیب رویکرد حاکمان آلمانی نسبت به مردمان سرزمین های به سلطه درآمده در کنار عرق وطن پرستی آن ها سبب افزایش مقاومت مردم شوروی در مقابل آلمانی ها می گشت. پارتیزان های شوروی. اغلب تلفات نیروهای آلمانی در این عملیات بیش از آن که مربوط به نبردهای عمده در
درگیره های متعارف با نیروهای ارتش سرخ باشد، حاصل مجموعه ای از مقاومت های متعدد سازمان نیافته نیروهای دشمن در نقاط مختلف بود. در قالب تاکتیک عملیاتی "بلیتس کریگ" پیشروی نیروهای زرهی ورماخت تقریباً تماما از طریق جاده ها صورت می گرفت و «تمام جنگ» برای آن ها کم و بیش در این جاده ها اتفاق می افتاد. این به این معنا بود که، در شرایطی متناقض، خط مقدم آلمانی ها بدون سلطه بر اراضی پشت سرگذاشته شده، پیش می رفت و اهداف تعیین شده ظاهراً محقق می شد؛ درحالی که عناصر قدرتمندی از دشمن همچنان همه جای این اراضی پشت سر پراکنده بودند. هالدر روز ۱۶ ژوئیه می نویسد: «در نواحی که هوت و گودریان از آن عبور کرده اند گروه های بی شماری از دشمن با قابلیت رزم لشکرهای موتوریزه ما را وادار به ایجاد خط مقدم در همه جهات می کنند.» در حالتی منحصر به فرد در تاریخ نظامی، آلمانی ها بخش بزرگی از یگان های تدارکاتی خود را جهت تأمین نیروهای طلایه دار زرهی، جلوتر از بیشتر نیروهای خود (پیاده نظام) قرار می دادند. بدین ترتیب با حضور عناصر دشمن در فضای خالی پشت خط مقدم، خطوط تدارکاتی و ارتباطی قوای زرهی مداوما در معرض خطر قرار داشت و به شکل اجتناب ناپذیری تل
فات سنگینی متحمل می شد. در تاکتیک خام اما اثرگذار مورد استفاده نیروهای شوروی گروه های کوچکی از سربازان ارتش سرخ مواضع خاصی از نیروهای بی اطلاع آلمانی را هدف قرار می دادند و آن ها را مجبور به نبرد تن به تن می کردند که تا آن زمان تجربه نکرده بودند. این نیروها با استفاده از جنگل های متراکم و مزارع با گیاهان بلند بر سر راه هایی که آلمانی ها به استفاده از آن وابستگی داشتند، کمین می گذاشتند و به آن ها حمله می بردند. این شرایط برابری بیشتری بین دو طرح حتی با وجود برتری هوایی و تسلیحاتی طرف آلمانی ایجاد می نمود و در کل بلافاصله گونه ای از مقاوت مؤثر پارتیزانی را آغاز کرد. در روش های غیر مستقیم پارتیزان ها پل ها، خطوط آهن و سایر زیرساخت های حیاتی را هدف قرار می دادند که وقت و منابع زیادی را از آلمانی جهت تعمیر آن ها می گرفت. فرمانداران غیرنظامی که جهت اداره اراضی تصرف شده برگزیده می شدند، نیز با اقدامات خود نظیر بد رفتاری با بومیان، غارت اموال مادی و فرهنگی آن ها و سعی در آلمانی سازی، به این شرایط دامن می زدند و این موضوع باعث به پا شدن و شدت گرفتن فعالیت های پارتیزانی در این مناطق می شد؛ به وجهی که لشکر دویست و پنجاه
و پنجم پیاده نظام ورماخت گزارش می کند غارت اموال بومیان «مردم را دلخور می کند و عملاً آن ها را به آغوش پارتیزان ها سوق می دهد.» گروه های پارتیزانی شامل غیرنظامیان، اعضای حزب کمونیست، سربازان به اسارت در نیامده و اسرای متواری شده بودند. با افزایش بزرگی ناحیه عملیاتی "لوفت وافه" وادار می شد نیروهای خود را به پایگاه های هوایی شرقی تر جدید با تهجیزات اندک منتقل کند. این پایگاه های هوایی جدید به شکل خاصی در مقابل حملات نیروهای پراکنده دشمن در مناطق پشت خط مقدم آسیب پذیر بودند. پیشروی مداوم و فقدان نیروهای امنیتی در اراضی پشت خط مقدم، محافظت از مواد غذایی و نفت غنیمت گرفته شده را برای آلمانی ها «غیرممکن» و غارت آن ها توسط دشمن را «غیرقابل جلوگیری» کرده بود. در یک مورد گروه زرهی ۳ زیر حملات پارتیزانی، درخواست اعزام نیروهای ذخیره ارتش نهم برای پاکسازی جنگل ها را کرد. درحالی که، گستردگی این مناطق و محدودیت در قوای ذخیره این امر را غیرممکن ساخته بود. حملات پارتیزانی به اندازه ای بالا گرفت که در برخی نواحی خودروی های آلمانی اجازه تردد شبانه نداشتند. در این شرایط سه لشکر امنیت گروه ارتش مرکز برای اداره اراضی اشغالی کافی