Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
لاً در مراسم مختلف ورزشی ملی و بین المللی مربوط به نپال شرکت می کرد. دیپندرا زمانی که در انگلیس تحصیل می کرد کاراته کا بود و در حدود ۲۰ سالگی کمربند مشکی خود را دریافت کرد. وی حامی شورای ملی ورزش و پیشاهنگی نپال بود. دیپندرا همچنین مقالاتی می نوشت که در نشریات دوره ای نپال منتشر می شدند. نوشته های او غالباً رنگ و بوی ملی گرایی نپالی داشت. قتل عام سلطنتی نپال. در ۱ ژوئن ۲۰۰۱، دیپندرا به کاخ سلطنتی نارایانیتی، محل اقامت پادشاه نپال، آتش گشود. وی قبل از اینکه به سر خود شلیک کند، پدرش، پادشاه بیرندرا، مادرش، ملکه آیشواریا و هفت نفر دیگر از اعضای خانواده سلطنتی را به ضرب گلوله کشت. وی در حالی که از ناحیه سر زخمی بود در حالت کما به سلطنت رسید. انگیزه وی از این قتل ها ناشناخته است، اما نظریه های مختلفی در این باره وجود دارد. دیپندرا خواستار ازدواج با دویانی رعنا، دختر یک خانواده سلطنتی هندی بود که در انگلیس با هم آشنا شده بودند، اما به دلیل کاست پایین خانواده و گرایش سیاسی پدرش، والدین دیپندرا مخالفت کردند. پادشاه و همسرش به او گفتند که برای ازدواج با او باید از جانشینی سلطنت دست بکشد. نظریه های دیگر ادعا می کنند که
دیپندرا از تغییر کشور از سلطنت مطلقه به سلطنت مشروطه ناراضی بود. اختلافات زیادی پیرامون شرایط رخ دادن این قتل عام موجود است و حتی امروز نیز با لغو نظام سلطنتی، سوالات زیادی در مورد علت آن در نپال باقی مانده.
پنی مخوف یک مجموعه داستان سریالی محبوبی بود که در قرن نوزدهم در پادشاهی متحدهٔ بریتانیا به چاپ می رسید. این عنوان می تواند با پنی وحشتناک، پنی هولناک، و خون پنی نیز شناخته می شود. این اصطلاح از آنجا ناشی می شود که این داستان ها معمولاً به صورت هفتگی چاپ شده و قیمت هر کدام از آن ها یک پنی (کوچکترین واحد پول بریتانیا) بوده است. موضوع این داستان ها معمولاً قصه هایی پرشور از نبرد کارآگاهان با جنایتکاران یا موجودات ماورایی بود. این مجموعه برای نخستین بار در ۱۸۳۰ منتشر شد و شخصیت هایی مانند سوئینی تاد، دیک تورپین و وارنی خون آشام را به دنیا معرفی کرد. "گاردین" از پنی مخوف به عنوان «اولین تجربهٔ انگلیسی برای تولید فرهنگ عامه پسند برای جوانان جوانان» یاد کرد. هر چند پنی مخوف به نوع خاصی از قصه های منتشر شده در بریتانیا و دورهٔ ویکتوریا اشاره دارد، اما این داستان ها شامل انواع مختلفی از نشریات با داستان های ارزان قیمت هیجان انگیز مانند جستارهای داستانی و کتابچه های کتابخانه ای بود. پنی مخوف بر روی کاغذ تهیه شده از خمیر چوب ارزان قیمت چاپ می شد تا جوانان طبقهٔ کارگر نیز توانایی خرید آن را داشته باشند. این نشریه در هفته
بیش از یک میلیون نسخه می فروخت اما در اواخر قرن نوزدهم با پیدا شدن رقیبان سرسختی به خصوص نشریات نیم پنی به مرور افول کرد.
تکرار تاریخ یا بازآیند تاریخ به باز انجام و تکرار رویدادهای مشابه در تاریخ گفته می شود. مفهوم بازآیند یا تکرار تاریخ، به شکل های گوناگونی در تاریخ جهان وضع شده است؛ به عنوان نمونه، در پدیداری یا سرنگونی امپراتوری ها. این مفهوم به شکل های گوناگون در الگوهای تاریخی تکراری کشور یا حکومت های خاص و دو رویداد خاص که شباهت قابل توجهی دارند به کار برده شده است.
فراس کیلانی (؛ زادهٔ ) روزنامه نگار، فیلم ساز و خبرنگار بی بی سی فلسطینی-بریتانیایی است. حرفه. کیلانی فعالیت رسانه ای خود را از سال ۱۹۹۵ در تلویزیون دولتی سوریه در دمشق آغاز کرد و در آنجا به عنوان کارگردان و مستندساز کار کرد که تا سال ۲۰۰۶، برای پیوستن به شبکه البیان به امارات متحده عربی رفت.کیلانی در سال ۲۰۰۹ به شبکه جهانی بی بی سی پیوست، در زمان حضور خود در بی بی سی، وی سردبیر دو برنامه عربی شد. او بیشتر به دلیل پوشش خبری در مناطق جنگی در خاورمیانه، به ویژه گزارش از لیبی، عراق و سوریه، شناخته شده است.وی در پی تهیه گزارش در لیبی و عراق چندین مرتبه مورد ضرب و شتم و دستگیری قرلر گرفته است.
بیرندرا بیر بیکرام شاه () (۲۸ دسامبر ۱۹۴۵–۱ ژوئن ۲۰۰۱) از ۱۹۷۲ تا ۲۰۰۱ پادشاه نپال بود. او پسر بزرگ شاه ماهندرا بود و تا زمان مرگ در کشتار خاندان سلطنتی نپال در سال ۲۰۰۱ سلطنت کرد. شخصیت. از زمان بسیار جوانی، بیرندرا توسط معلمان مدرسه خود به عنوان شاهزاده ای بسیار مهربان و احساسی توصیف شد. شاه بیرندرا به عنوان یکی از معدود پادشاهان نپال توصیف می شد که می خواست مردم نپال دموکراسی واقعی را تجربه کنند.او می خواست مردم انتخاب کنند که آیا "دموکراسی چند حزبی" را می خواهند یا "یک سیستم اصلاح شده سنتی " را. با این حال، رهبران مدافع دموکراسی و مورخان همه ادعا کرده اند که در همه پرسی تقلب شده است. پس از جنبش خلق که منجر به کشته شدن صدها نفر شد، وی مجبور به قبول سلطنت مشروطه در نپال شد. برخی از مورخان حدس می زنند که دیدگاه های دموکراتیک و بیرونی بیرندرا منجر به موفقیت جنبش خلق شد. وی به جهت تقویت روابط خارجی نپال با دیگر کشورهای جنوب آسیا، اتحادیه همکاری های منطقه ای جنوب آسیا را معرفی کرد. اوایل زندگی. پادشاه بیرندرا در کاخ سلطنتی نارایانهیتی در کاتماندو به عنوان پسر ارشد ولیعهد وقت، ماهندرا و همسر اولش، ولیعهد ایندرا
راجیا لاکشمی دیوی به دنیا آمد. بیرندرا هشت سال را در مدرسه سنت جوزف، یک مدرسه مسیحی در دارجیلینگ، در کنار برادرش گیانندرا تحصیل کرد. در ۱۳ مارس ۱۹۵۵ پدربزرگ آنها پادشاه تریبهوان درگذشت و پدرشان جانشین تخت سلطنت نپال شد. با پادشاهی پدرش بیرندرا ولیعهد نپال شد. در سال ۱۹۵۹، بیرندرا در کالج ایتون در انگلستان ثبت نام کرد. وی پس از تحصیل در ایتون در سال ۱۹۶۴، به نپال بازگشت و در آنجا با سفر پیاده به مناطق دور افتاده، به کاوش در کشور خود پرداخت. وی بعداً تحصیلات خود را با گذراندن مدتی در دانشگاه توکیو تکمیل کرد و سپس از ۱۹۶۷ تا ۱۹۶۸ در دانشگاه هاروارد علوم سیاسی خواند. بیرندرا در جوانی از مسافرت لذت می برد و به کانادا، آمریکای لاتین، آفریقا، بسیاری از مناطق هند و تعدادی دیگر از کشورهای آسیایی سفر کرد. وی همچنین یک جمع کننده اشیاء هنری و طرفدار صنایع دستی و هنرمندان نپالی بود و پرواز با هلیکوپتر را نیز آموخت. بیرندرا در ۲۷ فوریه ۱۹۷۰ با آیشواریا راجیا لاکشمی دیوی از خانواده رانا ازدواج کرد. مراسم عروسی آنها به عنوان یکی از مجلل ترین مراسم ازدواج هندو در تاریخ معرفی شده بود، هزینه برگزاری آن ۹٫۵ میلیون دلار بود. پادش
اه بیرندرا و ملکه آیشواریا سه فرزند داشتند: اوایل سلطنت. بیرندرا پس از مرگ پدرش پادشاه ماهندرا، در ۳۱ ژانویه ۱۹۷۲ و در سن ۲۷ سالگی، به سلطنت نپال رسید. در هنگام سلطنت ، وی در واقع یک پادشاه مطلق، زیرا او میراث دار کشوری بود که احزاب سیاسی در آن ممنوع بودند و از طریق سیستم شوراهای محلی و منطقه ای معروف به پنچایات حکومت می کرد. بیرندرا از این ادعا که او یک حاکم مستبدی است، ابراز نارضایتی کرد و اظهار داشت که وی بر دموکراسی ای که نمایندگان مجلس به طور غیرمستقیم انتخاب می شوند، ریاست می کند. اولین سفرهای او به خارج از کشور به عنوان پادشاه در اکتبر ۱۹۷۳ به هند و دو ماه بعد به چین انجام شد زیرا معتقد بود که نپال که بین دو قدرت آسیایی قرار دارد، باید روابط خوبی با هر دو داشته باشد. تاج گذاری در سال ۱۹۷۵. پس از مرگ پدرش (شاه ماهندرا) در سال ۱۹۷۲، پادشاه بیرندرا با منجمان دربار خود مشورت کرد، ایشان به او توصیه کردند تاج گذاری را به مدت سه سال به تأخیر بیندازد، فرارسیدن لحظه تاجگذاری او دقیقاً در ساعت ۸:۳۷ صبح دقیقاً در ۴ فوریه ۱۹۷۵ بود. اندکی پس از طلوع فجر همان روز، پادشاه بیرندرا به معبد کاخ اجدادش، هانومان دهوکا رفت
. مراسم تاج گذاری با حضور دولتمردان و رهبران سیاسی از ۶۰ کشور برگزار شد، شاهزاده ولز نماینده خانواده سلطنتی انگلیس بود. مهمانان شخصی شاه شامل صاحبخانه سابق او در دوران تحصیل در کالج ایتن، پیتر لارنس، سه استادش و ۱۵ همکلاسی اش بودند. در زمان مقرر، کاهن اعظم تاج سبز زمردی را که با جواهرات منقوش و پرهای پرنده بهشتی تزئین شده بود، بر روی سر شاه قرار داد. پادشاه به مناسبت تاجگذاری خود اعلام کرد که به دولت دستور داده است که آموزش ابتدایی را برای هر کودکی در دسترس و رایگان قرار دهد، اما او آن دسته از نپالی ها را که امیدوار بودند قول پیشرفت در جهت دموکراسی را بدهند، ناامید کرد. همه پرسی سال ۱۹۸۰. در تلاش برای حفظ سیستم پنچایات دولتی، رهبران برجسته حزب کنگره نپال دستگیر شدند. به دلیل بروز جنبش رو به رشد دموکراسی خواهی، بیرندرا اعلام کرد که همه پرسی برای تصمیم گیری بین یک سیستم غیر حزبی و چند حزبی برگزار خواهد شد. این همه پرسی در می ۱۹۸۰ با برنده شدن قاطع سیستم چند حزبی (با اختلافی در حدود ۴۵ تا ۵۵ درصد) به پایان رسید. در طی دهه ۱۹۸۰ محدودیت هایی که به سازمان های سیاسی تحمیل شده بود، کاهش یافت و گروه های لیبرال تحت رهب
ری دانشجویان خواستار تغییر قانون اساسی در نپال شدند. وی در سال ۱۹۸۰ به عنوان فیلد مارشال انگلیس منصوب شد. دوران دموکراتیک. در سال ۱۹۹۰، یک سری اعتصاب و شورش از سوی طرفداران دموکراسی در نپال آغاز شد. پادشاه بیرندرا به دلیل شورش، تحریم احزاب سیاسی را لغو کرد و توافق کرد که در آوریل ۱۹۹۰ نپال به یک پادشاهی مشروطه تبدیل شود. وی کمیسیون مستقل قانون اساسی را به نمایندگی از جناح های اصلی مخالف برای تهیه قانون اساسی جدید، تأمین خواسته های آنها و اصلاحات سیاسی منصوب کرد. کمسیون در ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۰ پیش نویس قانون اساسی پیشنهادی را به وی ارائه کرد. قانون اساسی جدید، بیرندرا را به عنوان رئیس یک کشور پادشاهی مشروطه با یک سیستم دموکراتیک چند حزبی قرار می دهد. پیش نویس قانون اساسی توسط نخست وزیر وقت کریشنا پراساد بهاتارای و کابینه اش تأیید شد و به همین ترتیب، در ۹ نوامبر سال ۱۹۹۰، بیرندرا رسماً تبدیل نپال به یک کشور پادشاهی مشروطه را اعلام کرد. پادشاه بیرندرا یک دولت موقت را تعیین کرد تا زمینه را برای انتخابات هموار کند. برای سرپرستی این موضوع وی کریشنا پراساد بهاتارای را انتخاب کرد. در گفتگویی با رادیو بی بی سی، کریشنا پراس
اد بهاتارای از رفتار و ادب شخصی بی عیب و نقص شاه بیرندرا و نقش بی نقص او به عنوان یک پادشاه مشروطه صحبت کرد. با این حال، اختلافات بین احزاب سیاسی مختلف و مشکلات اجتماعی متعدد منجر به جنگ داخلی نپال، درگیری بین شورشیان مائوئیست و نیروهای دولتی شد که از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۶ ادامه داشت. مرگ. وقتی بیرندرا و خانواده اش (از جمله ملکه آیشواریا) در یک شام سلطنتی در ۱ ژوئن ۲۰۰۱ قتل عام شدند، ثبات نپال دچار مخاطره جدی شد. تقریباً همه اعضای خانواده سلطنتی در این کشتار به دست دیپندرا کشته شدند. دیپندرا خود به عنوان پادشاه اعلام شد اما چند روز بعد بر اثر ترومای گلوله درگذشت. در نتیجه گیانندرا به عنوان پادشاه معرفی شد. جسد بیرندرا پس از تشییع جنازه سوزانده شد. گزارش های شاهدان عینی و نیز تحقیقات بازرسان ویژه تأیید کرد که دیپندرا فرد مسلح و عامل این کشتار بوده است.
هفت خان، یا هفت خوان یک آلبوم موسیقی، اثر آهنگساز و موسیقی دان ایرانی، احمد پژمان است. این اثر در سال ۱۳۷۵ توسط شرکت طنین صوت در ایران منتشرشد. آلبوم موسیقی هفت خان در سال ۲۰۰۵، با حذف قطعهٔ باکلامِ «نیایش»، توسط شرکت پرشیا رکوردز منتشر شد. دربارهٔ اثر. آلبوم موسیقی هفت خان، بر اساس داستان های شاهنامهٔ فردوسی ساخته شده است. در این اثر، غیر از احمد پژمان که آهنگسازی و اجرای اصوات الکترونیک را انجام داده، بیژن کامکار نیز نوازندگی سازهای کوبه ای ایرانی را بر عهده داشته است، همچنین آهنگساز در قطعهٔ «نیایش» از اجرای گروه کُر بهره برده است.
فرهنگ طبری یا فرهنگ مازندرانی شامل ارزش های اجتماعی و هنجارهای موجود و همچنین دانش، اعتقادات، هنرها، قوانین، آداب و رسومی می شود که در میان مردم طبری (مازندرانی) در استان مازندران و نواحی طبری نشین استان های گلستان، تهران، سمنان، البرز و شهرستان طالقان رواج دارد. درونمایه، هویت و ویژگی ها. فرهنگ مازندرانی دارای هویت شادی گستر و مشوق به دوری از اندوه است که آن را هرچه بیشتر در خاورمیانه از فرهنگ های بزرگی چون عربی متمایز می سازد. فرهنگ مردمان طبرستان و گیلان فرهنگی پشت به دریاست چنانچه تمام شهرهای ساحلی این مناطق شهرهایی نوساخت هستند و شهرهای قدیمی و کهن از دریا و ساحل فاصله دارند. در این فرهنگ هیچ قصه، افسانه یا ترانه ای راجع به دریا وجود ندارد و اگر چیزی هم باشد، جدید است. قدمت و گسترهٔ جغرافیایی. فرهنگ مازندرانی تاریخی چندهزارساله دارد. فرهنگ مازندرانی تاریخی چندهزارساله دارد. گسترهٔ جغرافیایی فرهنگ طبری سراسر مازندران تاریخی و فرهنگی و در میان مردمان مازندرانی است. آداب و رسوم. سال نو طبری. سال نو طبری یا نوروز طبری یا فردینه ماه شو نام جشن سال جدید قوم طبری در استان های مازندران، گلستان، سمنان، البرز و شه
رستان طالقان می باشد که در گاه شماری طبری در اولین روز از اولین ماه جدید سال طبری که فردینه ماه نام دارد که برابر با دوم مرداد هجری شمسی است در نواحی طبری نشین ایران برگزار می شود. به گفته نصرالله هومند طبری ها با سابقه چهار هزار ساله خود یکی از قدیمی ترین اقوام ساکن در ایران هستند که پیش از آریایی ها در این منطقه زندگی می کردند و در طول چهار هزار ساله تاریخ طبرستان، مردم این دیار هیچگاه خودشان را از ایران جدا نمی دانستند هر چند به خاطر سابقه تاریخی، تقویمی و زبان؛ حکومتی مستقل داشته اند اما خود را جدای از ایران نمی دانستند. دوم مرداد ماه هر سال، برابر با یکم فردینه ماه طبری است که طبری ها آن را به عنوان آغاز سال نو جشن می گیرند. نخسین روز سال تبری هم فردینه ماه نام دارد. نام ماه های طبری هم عبارت از: فردینه ماه، کرچه ماه، هره ماه، تیره ماه، ملاره ماه، شروینه ماه، میره ماه، دونه ماه، ارکه ماه، ده ماه، وهمنه ماه و نوروز ماه است. مظفرگنابادی، منجم دربار شاه عباس صفوی جشن تیرماه سیزده کوه نشین های طبرستان (مازندران) را نوروز طبری قید کرد. مردمان طبری جشن تیرماه سیزده شو را جدا از جشن نوروز طبری که در فردینه ماه
شو برگزار می شود برگزار می کنند. نوروزخوانی. نوروز خوانی یا بهارخوانی یا نوروزی، گونه ای از آوازخوانی های بومی ایران است. نوروز خوانی یا بهارخوانی یا نوروزی، گونه ای از آوازخوانی های بومی ایران است. خاستگاه این گونه آوازخوانی بیشتر در استان های مازندران و گیلان بوده است، و اکنون این مراسم به صورت محدود، در برخی نقاط ایران برگزار می شود. این آیین، به خصوص در دو سوی البرز (مازندران، گیلان، کومش و طالقان) به وفور یافت می شود و در حقیقت، بخش مهمی از موسیقی، دو سوی البرز را تشکیل می دهد. نوروز خوانی در گذشته به این صورت بود که دو نفر با لباس های محلی و گرفتن یک چوب دست در کوچه پس کوچه های روستاها راه می افتادند و آمدن بهار و سال نو را مژده می دادند و بر درب هر خانه که می رفتند صاحبان خانه نیز مانند گذشتگانشان پدران و مادرانشان با هدایایی مانند تخم مرغ، نان محلی، شیرینی و حلوا، برنج و هدایای نقدی کیسه و سبد نوروز خوانان را پر می کردند. اشعاری که نوروز خوانان می خواندند بیشتر در وصف امامان و پیامبر بوده و دعا برای سلامتی و خوشبختی و زیارت رفتن صاحبان خانه و فرزندانشان بود. تیرگان. تیرگان یکی از جشن های ایرانی در روز
سیزدهم تیرماه است (منظور از سیزدهم تیرما سیزدهم تیرما مازندرانی است که به تاریخ هجری شمسی واقع در ماه آبان است).همچنین این روز با نام روز ساری ثبت شده است. عده ای این جشن را در روزهای دیگر و از جمله در دهم تیر برگزار می کنند که به اعتقاد استادان ایران شناس نادرست است. این جشن همه ساله در مازندران اجرا می شود، همچنین همه ساله توسط زرتشتیان ایران در بیشتر شهرهای جهان و ایران نیز برگزار می شود. اکثریت مردم معتقدند که این روز تاریخ پرتاب تیر توسط آرش کمانگیر بوده است و برخی نیز اندیشه های متفاوتی دربارهٔ این جشن دارند. آیین سنتی ۲۶ عید ماه. آیین ویژه سنتی ۲۶ عید ماه طبری، هر ساله در ۲۸ تیر خورشیدی، در بیشتر روستاهای استان مازندران برگزار می شود. بر پایه سنت رایج و باورهای مردم، در زمان قدیم، فریدون پادشاه پیشدادی، به خونخواهی پدرش جمشید، شاه ضحاک را در سرزمین مازندران و در کوه دماوند به بند می کشد، مردم خبر این پیروزی را در شب با آتش زدن بوته ها به یکدیگر اطلاع می دهند؛ و فردای آن روز با برپایی جشن و مسابقه کشتی این پیروزی را گرامی می دارند. امروزه نیز اهالی روستاها همگی به امامزاده ها می روند و علاوه بر خیرات ک
ردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، تماشاگر مسابقه کشتی سنتی لوچو می شوند. در این روز کشتی گیران سوادکوه در این محوطه گرد می آیند و به مصاف هم می روند. در مناطق جلگه ای جشن مُردگان در آرامگاه ها برگزار می شود. ورف چال. ورف چال یک مراسم سنتی است که در روستای آب اسک از توابع شهرستان آمل برگزار می شود. قدمت این مراسم به ۶۰۰ سال می رسد. آئین سنتی ورفچال که به دوره آل بویه در طبرستان بازمی گردد، یک دهه پیش در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید. موری. موری در زبان طبری به معنای نوحه، گریه و ناله می باشد و «موری هاکردن» در زبان طبری به معنای نالیدن می باشد. آواز موری مختص زنان طبری می باشد و درون مایه حزن انگیز دارد. اشعار موری بصورت بداهه سروده و خوانده می شود و دارای ساختار هجایی است. آواز موری مختص زنان طبری است ولی در موارد معدود، مردان روستایی در مرگز رزندان جوان یا برادران و خواهران جوان خود آواز موری سر می دهند. موری در موسیقی طبری نوعی مناسب خوانی و آوایی است که بستگان متوفی در سوگ عزیز از دست رفته می خوانند. نمونه ای از آواز موری: ترجمه: ترجمه: گیشی سنگ. گِیشی (geyši) در زبان طبری به معنای عروس،
عروسک می باشد و گیشی سنگ در زبان طبری به معنای سنگ طواف عروس می باشد. گیشی سنگ به سنگ های طبیعی یکپارچه، بزرگ و صیغل خورده ای گفته می شود که نوعروسان در مراحلی از مراسم عروسی و پیش از رفتن به خانهٔ بخت به همراه شماری از نزدیکان خود به نزدیک آن رفته و با طواف سنگ و نیایش با شادی و سرور به سوی خانه بازمی گشتند. پدیده های اجتماعی. فرهنگ سَری. معمولاً کار کردن در میان کشاورزان و دامداران طبری با شادی و حرکت های آیینی همراه است؛ آیین مربوط به نشاء، درو، پختن نان و مواردی از این دست با حرکاتی شادی آور برگزار می شود. در طبرستان برای فرصت شادی دادن به یک موضوع، به آن پسوند «سَری» می دهند. مثلاً «گهری سَری» یا «گّره سَری» بهانه ای برای شادی کردن در زمانی است که نوزاد را برای اولین بار در گهواره می خوابانند. در این مراسم بزرگان برای دیدن نوزاد می آمدند و چشم روشنی روی گهواره می گذاشتند. «کلاه سری» هنگامی است که مادر نوزاد را نزد خانواده خود می برد. هر یک از اعضای خانواده با بوسیدن نوزاد، هدیه به او می دادند. «دندون سری» هم برای زمانی بود که نوزاد دندان درمی آورد. «شونه سری» هنگامی که اصلاح موی سر داماد صورت می گرفت. «ب
ار سری» زمانی که نخستین بار محصول توسط چاروادار یا به زبان تبری «چاربیدار» آورده می شد. البته از این اصطلاح برای بردن جهیزیه عروس هم استفاده می شد. «پِل سری» هنگامی که عروس و داماد می خواستند حرکت کرده و به سمت خانه خود روند، جوانان سر راه آنها را گرفته و از داماد هدیه ای می گرفتند تا راه را برای عبور باز کنند. «کِترا سری» هدیه ای که به آشپز عروسی داده می شود. «قلم سری» زمانی که می خواهند سندی بنویسند. «تاشه سری» زمانی که می خواهند قند عروسی را بشکنند. «اوسار سری» هدیه ای که در زمان فروش اسب می دهند. «کرس سری» در زمان فروش گوسفند و «شاخ سری» هنگام فروش بز هدیه می دادند. «چرخه سری» هم نام رسم شادی آوری است که هنگام برداشت پشم گوسفند صورت می گیرد. از این دست مثال ها بسیارند. کایری. کایری یا تکل به معنای کمک کردن کشاورزان و شالیکاران در فصل نشا و برداشت برنج است بدون آنکه مزدی از یکدیگر دریافت شود. کایر واژه ای طبری به معنای "یاری کننده" است، کسی که به کایر فردی می رود در واقع وقت و نیروی خود را به صورت رایگان صرف کمک به دیگران می کند. همچنین رسم کایر در بین گله داران منطقه چلاو بخش امام زاده عبدالله شهرستان آمل
در زمان پشم چینی بین گالش ها مرسوم است. کشاورزان برای دروی زمین های کشاورزی خود و دامداران (چوپانان و گالش ها) برای ساختن گاوبند یا «تلار» و آغل خود از دیگر گالش ها و چوپانان استفاده می کردند و خود نیز در وقت مقتضی به کمک آنها می شتافتند. این رسم دیرینه نه تنها در بین کشاورزان بلکه در بین گله داران و چوپانان مازندرانی نیز مرسوم بوده است. زبان و ادبیات. مردم مازندران به شعرهای آوازی خود تَبَری و تَوَری می گویند. ادبیات و شعر مازندرانی تاریخی هزار و صد ساله دارد که قدیمی ترین آثار آن اشعار متعلق به مسته مرد و مرزبان باوندی و علی پیروزه است و همچنین پیشینهٔ نثر طبری به قبل از اسلام می رسد که متنی در باب بنای شهر آمل از زبان بانو آمله، دختر استاد دیلمی گفته شده و در کتاب تاریخ تبرستان اثر ابن اسفندیار آورده شده است.زبان مازندرانی را می توان زبان دوم مذهب زیدی در سده های هشتم و نهم دانست از آن دوران کتب فراوانی به جای مانده که با توجه به آنها می توان این زبان را در کنار فارسی با قدمت ترین زبان ایرانی دانست که نگارش ادبی تاریخی دارد. از کتب زیدی باقی مانده که به زبان های مازندرانی و عربی نگاشته شده می توان به چند
تفسیر زیدی قران مانند: تفسیر کتاب الله (قرن۹)، تفسیرمغنیسا (قرن۹)، تفسیرقرآن سورتچی (قرن۷)، و همچنین کتابی دربارهٔ مذهب زیدی به نام الابانه (قرن۹) به عربی و مازندرانی توسط ابوجعفر محمد بن یعقوب هوسمی نگاشته شده همچنین کتبی مانند: دوم مشیخ زیدی (قرن۹)، سوم مشیخ زیدی (قرن۹)، مقامات الحریری (قرن۷)، الکفایه (قرن۹)، قصیده طنطرانیه (قرن۹) و چند کتاب دیگر به طبری ترجمه شده اند. همچنین زبان مازندرانی با لهجهٔ گرگانی از زبان های مقدس فرقهٔ حروفیه که یکی از فرقه های صوفی ایران است اشاره کرد. کتاب های محبت نامه، جاودان نامه و نوم نامه نوشتهٔ ملا فضل الله نعیمی استرآبادی از مهم ترین و با ارزش ترین کتب عرفانی و ادبی به زبان مازندرانی با گویش گرگانی است که متعلق به قرن هشتم هجری است. شخصی نیز به نام سید اسحق استرآبادی کتابی عرفانی به نام محرم نامه به مازندرانی نگاشته که در باب فرقه حروفی است. از نخستین آثار ادبی زبان مازندرانی کتابی از مرزبان بن رستم، اسپهبد باوندیان، بود که تنها ترجمه ای از آن تحت عنوان "مرزبان نامه" باقی مانده است. نخستین آثار به جای مانده، آثاری هستند که از پادشاهان دودمان زیاریان باقی مانده اند. به طور
مثال در "قابوس نامه" چند دوبیتی طبری آمده است. ذبیح الله صفا در تاریخ ادبیات ایران دربارهٔ این اشعار می گوید: «از لهجات محلّیِ ایران در سه قرن اوّل هجری و پس از آن، اشعاری به دست ما رسیده که غالباً همراه با وقایع تاریخی ذکر شده است، همهٔ این اشعار با وزن هجایی و بعضی دارای قوافیِ ناقص و احیاناً کامل بوده و نشان دهندهٔ این حقیقتند که شعر هجاییِ قدیم ایران تدریجاً به اوزان هجاییِ جدید که نزدیک به وزن های عروضی است، تبدیل می شده و به صورتی درمی آمد که در آثار شاعران فارسی زبان نیمهٔ دوم قرن سوم دیده می شود». بسیاری از شاعران مازندرانی زبان را به واسطهٔ کتاب های تاریخی ابن اسفندیار، ظهیرالدین مرعشی و اولیاءالله آملی می شناسیم. علی پیروزه، مسته مرد، مرزبان بن رستم، قاضی هجیم آملی، خورشید مامطیری، باربد جریری طبری، گرد بازو قطب رویانی و کیا افراسیاب چلاوی از این دست شاعران هستند. جدای از این موارد برخی اشعار به صورت حاشیه نویسی در کناره های کتب دیگر زبان ها آمده و چند کتاب ترجمه از عربی به طبری نیز موجود هستند. همچنین آثار شاعرانی همچون طالب آملی، سیتی نسا آملی، امیر پازواری، رضا خراتی، زرگر آملی، محمد چلاوی، نجما
مازندرانی و… به صورت سینه به سینه و در غالب ترانه های فلکوریک و ترانه در میان مردم محلی مازندران باقی مانده است. بخشی از آثار قدیمی که یا به مازندرانی نگاشته شده یا بخش هایی از آن مازندرانی است: ۱. تفسیر قران سورتچی (قرن۷) ۲.مقامات الحریری (قرن۷) ۳.تاریخ تبرستان (قرن۷) ۴.جاودان نامه (قرن۸) ۵.نوم نامه (قرن۸) ۶.محبت نامه (قرن۸) ۷. الکفایه (قرن۹) ۸. الابانه (قرن۹) ۹.تفسیر کتاب الله (قرن۹) ۱۰. تفسیر مغنیسا (قرن۹) ۱۱. دوم مشیخ زیدی (قرن۹) ۱۲. سوم مشیخ زیدی (قرن۹) ۱۳. قصیده طنطرانیه (قرن۹) ۱۴. اشعار امیر پازواری (قرن۹) ۱۵. لغت استرآبادی (قرن۹) ۱۶. محرم نامه (قرن۹) همچنین برخی از بزرگان نظم و نثر تاریخی زبان مازندرانی: ۱.مرزبان بن رستم (قرن۳) ۲.علی پیروزه (قرن۴) ۳. مسته مرد (قرن۴) ۴.قابوس بن وشمگیر (قرن۵) ۵. قاضی هجیم (قرن۶) ۶.باربد جریر طبری (قرن۶) ۷. گردبازو یزدگرد باوندی (قرن۶) ۸. اسپهبد خورشید ممطیری (قرن۶) ۹. ابراهیم معینی (قرن۶) ۱۰. ابولعمرو (قرن۶) ۱۱.قطب رویانی (قرن۷) ۱۲. امیرعلی (قرن۷) ۱۳. کیا افراسیاب چلاوی (قرن۸) ۱۴. کیا داوود چلاوی (قرن۸) ۱۵. حسن کیا (قرن۸) ۱۶. ملا فضل الله نعیمی استرآبادی (قرن۸) ۱۷. سید
عبدالعظیم مرعشی (قرن۹) ۱۸. شیخ العجم امیر پازواری (قرن۹) ۱۹.ابوالفضل بن شهردویر دیلمی دیلمی (قرن۹) ۲۰. محمد بن تلجانی (نگارنده تفسیر مغنیسا قرن۹) ادبیات طبری گرگانی. بخشی از ادبیات طبری را گویش گرگانی تشکیل می دهد که کتاب هایی مانند محبت نامه، نوم نامه، جاودان نامه، محرم نامه، و لغت نامه ای به نام لغت استرآبادی به این گویش نگاشته شده اند که صادق کیا از روی این متون واژه نامه گرگانی را تهیه کرد. سَبب چه بی که عیسی واتِی که با شِمِه هر چه واتِن به اشاره واتِن(طبری امروزی:سبب چه بی یه که عیسی باته که با شِما هر چه باتمِه به اشاره باتمه) واتِی که هَنِه کو تِنِ زمین سِرخ بو(طبری امروزی:باته که ونِه که تِنِ زمین سِرخ بوئه) نیما یوشیج و روجا. دغدغه اصلی نیما حفظ و احیای زبان طبری بود، او در نامه ها و دست نوشته هایش و همچنین در مقدمه دفتر روجا، به این دغدغه اشاره می کند. وی در نامه هایی که به برادرش می نویسد، سه بار از وی می خواهد که کتاب تاریخ طبرستان و دیوان امیر پازواری را برایش تهیه کرده و ارسال کند. مهم ترین گام نیما در راه زنده نگاه داشتن زبان تبری، سرودن اشعار طبری در مجموعه ای با نام روجا است. نمونه اشعار ما
زندرانی. روجا (در زبان مازندرانی به معنی ستارهٔ سرخ سحری) عنوان مجموعه ای از اشعار نیما یوشیج است که به زبان طبری سروده شده اند. این اشعار ابتدا در کتاب "مجموعه اشعار نیما یوشیج" (نشر نگاه) و پس از آن توسط مجید اسدی چاپ شدند. این اشعار به زبان مازندرانی است و به گویش کجوری و کلارستاقی که در شهرستان های نور، نوشهر و چالوس گویش می شود شباهت دارد. رقص. رقص های مازندرانی از نمونه رقص های شمال ایران هستند توسط مردم طبری انجام می شوند. رقص مازندرانی دارای گونه های بسیاری است. دروم (تکدست)، چکه سما، رقص خرمن، رقص دهل، بینج سما، رقص لوچو و چو سما چند نمونه از مهم ترین رقص های مازندران می باشند. دروم. دُروم یا دورون، نوعی رقص ویژه غرب استان مازندران و منطقه کجور (نور و نوشهر) و کلارستاق (چالوس و کلاردشت) است که به نحو شورانگیز و پرهیجان و پرتحرک، با حرکات موزون حماسی گونهٔ دست جمعی جوانان در مراسم عروسی همراه با سازهای سرنا و دسرکوتن و غَرنِه (امروزه بیشتر به همراه اُرگ) اجرا می شود. این رقص در گذشته یک رقص پهلوانی محسوب می شده است که قبل و بعد از مسابقات کشتی لوچو توسط کشتی گیران و تماشاگران انجام می شده است. رقص درو
م معمولاً در مزارع و پس از برداشت محصول برگزار می شود و مردم دور هم جمع می شوند و جوانان و پهلوانان روستا برای شادی و مبارزه و زور آزمایی و گرفتن هدایا در این مراسم شرکت می کنند. در رقص دروم دروم که به صورت دست جمعی و چرخشی است دست ها و پاها به نماد شکرگزاریاز خداوند و برداشت محصول به آسمان بلند می شود. پس از رقص دروم دروم جوانان برای زور آزمایی کشتی محلی و بومی لوچو را برگزار می کنند. موسیقی دروم دروم سرنای مازندرانی به همراه دست دایره یا دهل است که برخی از ساز دوسرکوتن نیز استفاده می کنند و جمعیت در همراهی ساز دست می زنند. رقص دروم دروم در آیین عروس بران (سوار کردن عروس بر اسب) نیز برگزار می شود که حالتی نمادین دارد و مردم برای همه جوانان و نوعروسان آرزوی خوشبختی می کنند. در رقص دروم احساسات مردانگی موج می زند که ریتم خاص آن را دارای نظم و حرکات آن کاملاً هدفمند انتخاب و کنترل شده است. در شهرهای غربی مازندران این رقص مرسوم است و بیشتر در مراسم جشن و شادی مردم این رقص را بر پا می کنند یا در مواقعی که مردم از کار روزمره فارغ شده و روزهای تعطیل به دور جنگل و چمنزار گرد هم جمع می شوند و این رقص سنتی که بسیار پر