Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
منشآت قائم مقام فراهانی عنوان کتابی است مشتمل بر برخی نوشته های قائم مقام فراهانی که به دستور و تدبیر شاگرد او، "حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله قاجار" در سال ۱۲۸۰ گردآوری و در سال ۱۲۹۴ برای نخستین بار چاپ شد. این اثر دارای نثری زیبا و ادبی است و در دوره ای منتشر شد که نهضت بازگشت ادبی ظهور کرده بود و نویسندگان و شاعران شیوه اطناب و مصنوع نویسی را که از عهد صفوی متداول شده بود، کنار می گذاشتند. نوشته هایی که در این کتاب آمده، مجموعه ای از متن ها و نامه نگاری هایی است که "قائم مقام" به واسطه شغل دیوانی خود انشاء کرده بود. اغلب این انشاها به نثر ساده و مرسل و به زبانی نزدیک به زبان محاوره نوشته شده اند و دستمایه های طنز نیز در آن ها به چشم می خورد. "منشآت"، از جمله آثاری است که به عقیده کارشناسان ادبیات فارسی با الهام گرفتن از گلستان سعدی نوشته شده است.
نبرد مولبرگ درگیری نظامی بزرگی بود که در جریان اصلاحات پروتستانی در مولبرگ در زاکسن (آلمان امروزی) روی داد. امیران کاتولیک در امپراتوری مقدس روم به رهبری کارل پنجم شکستی قاطعانه بر اتحاد اشمالکالدن، که از امیران اصلاح طلب مذهبی (پروتستان) تشکیل شده بود، وارد کردند.
پرترهٔ اسب سوار شارلکن (یا شارلکن در مولبرگ) یک نقاشی رنگ روغن روی بوم اثر هنرمند رنسانس ایتالیایی تیسین است که بین آوریل و سپتامبر ۱۵۴۸ همزمان با حضور هنرمند در دربار آوگسبورگ کشیده شده است. این اثر پیروزی قاطعانهٔ امپراتور مقدس روم و پادشاه اسپانیا شارلکن (کارل پنجم) را در نبرد مولبرگ علیه اتحاد امیران پروتستان آلمانی در سال ۱۵۴۷ به تصویر می کشد. تیسین همه عناصر نقاشی از اسب، برگستوانش، و زره سوار را از دقیقاً همان گونه که در نبرد حضور داشته اند به تصویر کشیده است. زره و زین اسب تا به امروز باقی مانده اند و در موزه سلاح سلطنتی مادرین نگهداری می شوند. این اثر به سبب موفقیتش در به نمایش کشیدن قدرت سوار و اسب شناخته می شود و بر نقاشی های سلطنتی پس از خود تأثیر بسیاری گذارده است. موزه دل پرادوی مادرید این اثر را در سال ۱۸۲۷ به دست آورد.
گاه شماری بنگالی (به بنگالی:বঙ্গাব্দBônggabdô یا বাংলা সন Bangla Sôn) یا تقویم بنگالی گاه شمار ملی و رسمی بنگلادش است. در این گاه شماری، پوهیلا-بویشاخ روز آغازین سال است و منطبق با روز ۱۴ یا ۱۵ آوریل در تقویم میلادی است. تقویم بنگالی، "بنگلا سموت" نامیده می شود و یک سال صفر دارد که مصادف با ۵۹۳–۵۹۴ گاه شماری دوران مشترک می باشد. گاه شماری بنگالی دارای شش فصل و هر فصل دربردارنده دو ماه است (روی هم رفته شش فصل و ۱۲ ماه). بر مبنای آغاز سال، فصل های به ترتیب عبارتند از: گریمشو (গ্রীষ্ম) یا تابستان، بورشا (বর্ষা) یا فصل باران، مونسون، شوروت (শরৎ) یا پاییز، هیمونو (হেমন্ত) یا فصل خشک، شیت (শীত) یا زمستان، و بوسونتو (বসন্ত) یا بهار.
شُکر یا شُکران یک مفهوم اخلاقی است که در مقابل کُفران به کار می رود. معنای لغوی آن سپاسگزاری کردن و ثنای جمیل و ذکر نیکو است. "شُکر" همچنین در عرفان اسلامی به عنوان یکی از منازل مهم سلوک الی الله مطرح شده است.
ادیث ویندزور (; – ) برنامه نویس و فعال حقوق همجنسگرایان اهل ایالات متحده آمریکا بود. زندگی نامه. تلاش های حقوقی خانم ویندزور به حکم مهمی در ایالات متحده آمریکا منجر شد. با طرح شکایتی از سوی وی، دیوان عالی آمریکا در سال ۲۰۱۳ قانون «دفاع از زناشویی» را باطل کرد و برای اولین بار ازدواج همجنسگرایان را در سطح فدرال به رسمیت شناخت. دولت آمریکا پس از مرگ همسر قبلی ادیث ویندزور و با توجه به اینکه آن ازدواج را به رسمیت نمی شناخت - به او دستور داده بود ۳۶۳ هزار دلار مالیات وراثت بپردازد. ادیث و همسرش شائول ویندزور برای ۴۴ سال با هم زندگی کرده بودند و در سال ۲۰۰۷ در کانادا ازدواج کرده بودند. اما او در واکنش به آن دستور به دادگاه شکایت کرد. «قانون دفاع از ازدواج» در سال ۱۹۹۶ در کنگره تصویب شد و به امضای بیل کلینتون، رئیس جمهور وقت رسید. شاکی ادیث ویندزور معتقد بود این قانون در حوزه مالیات بر ارث تبعیض آمیز است. خانم ویندزور استدلال کرد که آن قانون که ازدواج را میان یک مرد و یک زن تعریف می کرد، او را از گرفتن تخفیف مالیاتی پس از مرگ همسرش محروم می کند و ناقض قانون اساسی است. دیوان عالی آمریکا در حکمی با او موافقت کرد. هما
ن حکم بود که مبنای حقوقی احکام متعدد بعدی در نظام قضایی را تشکیل داد و به افزایش حقوق همجنسگرایان در زمینه ازدواج منجر شد. در سال ۲۰۱۵ دیوان عالی در حکم مهم دیگری به همجنسگرایان حق ازدواج داد. نام وی در لیست ده نامزد نهایی مجله تایم برای تعیین شخصیت خبرساز سال ۲۰۱۳ قرار داشت. درگذشت. به گزارش آسوشیتدپرس او سال ها با مشکلات قلبی روبرو بود. خانم ویندزور در نیویورک در سن ۸۸ سالگی درگذشت. همسر وی جودیت کیسن ویندزور گفت: «جهان یک جنگجوی ریزنقش اما مثل آهن سفت آزادی، عدالت و برابری را از دست داد.» روسای جمهور سابق آمریکا بیل کلینتون و باراک اوباما هم به او ادای احترام کردند. کلینتون در توییتی نوشت که
مردم کشور برزیل بیشترین علاقه را در میان ورزش ها به فوتبال دارند و این ورزش در فرهنگ آن ها به خوبی جای گرفته است. برزیل به مرور زمان پیشرفت های فراوانی در فوتبال داشته است و امروزه بسیاری از دوستداران فوتبال، این کشور را پایتخت فوتبال می دانند. کشور برزیل در قاره آمریکای جنوبی برترین تیم این قاره و جهان به شمار می رود و تنها تیمی در دنیا محسوب می شود که توانسته است ۵ عنوان قهرمانی در جام جهانی فوتبال را فتح کند و از این نظر موفق ترین تیم ملی و پرقدرترین تیم ملی جهان در تاریخ جام جهانی محسوب می شود. کنفدراسیون فوتبال برزیل به نام سی بی اف (CBF) در سال ۱۹۲۳ به عضو فیفا درآمد و همچنین در سال ۱۹۱۶ عضو کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی به نام کونمبول (CONMEBOL) درآمد. برزیل غیر از ۵ قهرمانی جهان توانسته است ۴ بار عنوان قهرمانی جام کنفدراسیون ها را به دست آورد و در سطح قاره ای نیز افتخاراتی بی شمار کسب نموده است و می توان گفت تیم ملی برزیل ۷۵ عنوان بین المللی در تیم جوانان و بزرگ سالان دارد. تیم ملی برزیل تنها تیمی است در میان تیم های ملی در سطح جهان که توانسته است از زمان شروع مسابقات جام جهانی در سال ۱۹۳۰ همواره در
تمامی جام های جهانی تا به امروز شرکت کند و از این لحاظ رکورددار می باشد و همچنین تیم ملی فوتبال برزیل تا قبل از شروع جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ همیشه در صدر رنکینگ جهانی فیفا حضور داشته است. در سال ۲۰۱۰ جای خود را به تیم ملی فوتبال اسپانیا داد. تیم ملی فوتبال برزیل تنها تیمی است که توانسته است در ۴ قاره مختلف جهان قهرمان جام جهانی شود. دوران طلایی تیم ملی برزیل و پله مربی برزیل وینسته فلوئا در جام جهانی ۱۹۵۸ در سوئد قوانین عجیب و سخت گیرانه ای را در تیم ملی باب کرد از جمله پوشیدن کلاه، گرفتن چتر، نکشیدن سیگار، پوشیدن لباس رسمی، صحبت نکردن با مطبوعات و … و تأثیراتی بر عملکرد بازیکنان در طی مسابقات گذاشت. این مربی برزیلی غیر از سخت گیری ها یک روان شناس و یک دندان پزشک به همراه تیم راهی جام جهانی کرد.
کلی کارترایت (؛ زادهٔ ) ورزشکار اهل استرالیا است. وی در مسابقات پارالمپیک ۲۰۱۲ لندن برنده یک مدال طلا و یک مدال نقره شده است، همچنین به نمایندگی از استرالیا در پارالمپیک ۲۰۰۸ پکن نیز شرک کرده بود. اطلاعات شخصی. کلی آنه کارترایت در ۲۲ آوریل ۱۹۸۹ در شهر جیلانگ استرالیا متولد شد. در سن پانزده سالگی به نوعی نادر از سرطان به نام سینوویال سارکوما مبتلا شد که در نتیجه عدم پاسخ به شیمی درمانی قسمتی از پای راست خود را از دست داد. قبل از این واقعه او به ورزش نت بال می پرداخت. کارترایت در سال ۲۰۰۹ موفق به فتح قله کلیمانجارو شد و از سال ۲۰۱۲ به عنوان یک منشی مشغول به کار است. او همچنین عضو کمیته پارالمپیک استرالیا و سفیر بنیاد آرزوهاست. در سال ۲۰۱۲ او به عنوان یکی از زیباترین ورزشکاران پارالمپیک توسط مجله زوو ویکیلی انتخاب شد. کارترایت همچنین در فصل پانزدهم شو تلویزیونی رقص با ستارگان شرکت کرد و در ۴ ژانویه ۲۰۱۶ صاحب یک فرزند پسر شد. دو و میدانی. کارترایت یک دونده کلاس T42 پارالمپیکی است و مربی او تیم متیوس می باشد. او در سال ۲۰۰۷ فعالیت ورزشی حرفه ای خود را آغاز کرد و برای اولین باز در سال ۲۰۰۸ برای استرالیا در پارالمپی
ک ۲۰۰۸ شرکت کرد.
رود خونی رودی است به Buffalo River می ریزد. این رود از کشور آفریقای جنوبی می گذرد.
رود بوفالو رودی است که به رود توگلا می ریزد. این رود از کشور آفریقای جنوبی می گذرد. رودخانه بوفالو چند انشعاب دارد، از جمله اینگاگان از جنوب غربی و رودخانه خون از شمال شرقی که در نزدیکی کوه کندی به آن می پیوندند. جاده دریفت رورک از روی رودخانه بوفالو عبور میکند. مسیری که در جنگ انگلیس و زولو در سال های ۱۸۷۸-۱۸۷۹یکی از مکان های معروف به شمار میرود. ایساندلوانا نیز یکی دیگر از مکان های مهم آن جنگ است که در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی این رودخانه قرار دارد.
در سنن یهودی و مسیحی، ینیس و یمبریس () نامهایی است که بر ساحران فرعون (که در سفر خروج به آن ها اشاره شده) گذارده می شود. این نام ها در ادبیات کهن و قرون وسطی رایج بوده اند. در برخی ترجمه های زبان لاتین از عهد جدید نام ایشان یمنس و ممبریس () ذکر شده است.
دبی دَوْنِر () نام شخصیتی تخیلی در پخش زنده شنبه شب با بازی ریچل درچ است که نخستین بار در سال ۲۰۰۴ در این برنامه ظاهر شد. نام این شخصیت (دبی دونر) در زبان عامیانه به کسی گفته می شود که دائماً مشغول پخش کردن خبرهای بد و احساسات منفی است و افراد اطرافش را پکر می کند. دبی دونر به شدت نگران ویروس نقص ایمنی گربه سانان است و آن را مهمترین تهدید علیه گربه های خانگی می داند.
اسپرسی خزری، اسپرسی کوه دشته نام یک نوع گیاه از سرده اسپرسی است.
باک هاوارد بزرگ () فیلمی در ژانر درام و کمدی با بازی جان مالکوویچ و کالین هنکس است که در سال ۲۰۰۸ منتشر شد.
قصه گویی () فیلمی آمریکایی در سبک کمدی-درام به نویسندگی و کارگردانی تاد سولوندز است که در سال ۲۰۰۱ ساخته شد. این فیلم در بخش نوعی نگاه جشنواره فیلم کن ۲۰۰۱ به نمایش درآمد.
پوتی تنگ () فیلمی در ژانر اکشن و سینمای تجارتی سیاهان به کارگردانی لوئی سی. کی. است که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد. از بازیگران آن می توان به جی. بی اسموو، جنیفر کولیج، رابرت وان، واندا سایکس، و کریس راک اشاره کرد. حرف زدن شخصیت اصلی فیلم با اینکه به شکلی مبهم شبیه پیجین است برای بیشتر مخاطبان نامفهوم است ولی دیگر شخصیت های فیلم به آسانی منظور او را می فهمند.
فردا شب () یک فیلم کمدی پوچ گرایانه آمریکایی به کارگردانی لوئی سی. کی. است که در سال ۱۹۹۸ منتشر شد. تعداد زیادی از کمدین ها، از جمله جی. بی اسموو، استیو کارل، واندا سایکس، ایمی پولر، و کانن اوبراین در این فیلم حضور دارند.
اسپرسی کرک ابریشمی نام یک گونه از سرده اسپرسی است.
تَنسَر یا توسر روحانی زردشتی در اواخرِ عصرِ اشکانی و از نزدیکان و حامیان اردشیر بابکان بود. تنسر پس از قدرت گیری اردشیر بابکان به او پیوست و سمت هیربدانْ هیربد را — که بالاترین مقام در میان هیربدان بود — داشت. او نویسندهٔ "نامهٔ تنسر به گشنسب" است که اصل آن به زبان فارسی میانه بود. نام تنسر در منابع دورهٔ اسلامی به صورت تَنْسَر آمده است، اما بنا به ویژگی های الفبای خط پهلوی کتابی می تواند به صورت هایی همچون توْسَر و دوْسَر نیز خوانده شود زیرا در این خط، برای دو حرف «و» و «ن» تنها یک نشانه وجود دارد، اما با کشف و سپس خوانش سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت، آشکار شد که شکل صحیح این نام در دورهٔ ساسانیان و در زبان فارسی میانه، «توْسَر» بوده است. دربارهٔ ریشهٔ این نام اختلاف نظر وجود دارد. چون از تنسر در نوشته های ادبی و دینی زردشتی یاد شده، ولی در هیچ کدام از سنگ نوشته های دورهٔ ساسانیان اثری از او دیده نمی شود، و از سوی دیگر، نام کرتیر تنها در سنگ نوشته های خود او و سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت و در گزارش های مانویان آمده است و در هیچ کدام از نوشته های ادبی و دینی زردشتی به چشم نمی آید، برخی از پژوهشگ
ران، تنسر و کرتیر را یکی انگاشته اند. با وجود این، مری بویس، تنسر و کرتیر را دو چهرهٔ تاریخی جداگانه می داند و با اشاره به ناهمسانی نام شناختی این دو، نشان داد که کرتیر و تنسر، هر دو نام هایی خاص اند. همچنین بویس یادآور شد که دورهٔ زندگانی و فعالیت های مذهبی تنسر و کرتیر با همدیگر یکی نیستند. همچنین همانندی در ریخت نام های ابرسام و تنسر در پاره ای منابع تاریخی این پنداشت را به وجود آورده است که شاید تنسر و ابرسام یکی باشند، اما کریستنسن با اشاره به این که ریخت نوشتاری این دو نام در خط پهلوی و همچنین در خط عربی و فارسی بسیار متفاوت است و از سوی دیگر طبری در یک گزارش خود ابرسام را وُزرگ فرمذار اردشیر بابکان خوانده است و در گزارشی دیگر او را هَرْجَنْد می خواند، به خوبی نادرستی این دیدگاه را نشان داده است. به گزارش "نامهٔ تنسر به گشنسب"، این نامه را تنسر، هیربدان هیربد در دورهٔ اردشیر بابکان، در پاسخ به گشنسب، پادشاه طبرستان و پَذَشْخوارْگَرْ و گیلان و دیلمان و رویان و دماوند نوشته بود که با نگرانی به پاره ای از فعالیت های پادشاه تازهٔ ایران می نگریست و از فرمانبرداری او خودداری ورزیده بود و تنسر در صدد بود تا به
پرسش ها و نگرانی های وی پاسخ گوید. کهن ترین نوشتهٔ شناخته شده ای که در آن به تنسر و فعالیت هایش اشاره می شود، متن فارسی میانهٔ "دینکرد" است که در سدهٔ سوم هجری به کوشش آذرفَرْنْبَغْ فَرُّخْزادان و آذرباد ایمیدان گردآوری و تدوین شده است. "دینکرد" این روحانی زردشتی را، «هیربد» یا «هیربدان هیربد» دورهٔ اردشیر بابکان می داند و او را با ویژگی هایی همچون «راست دستور»، «پوریوتکیش پارسا»، و «سردار مینوی و پُرگفتار و راست گفتارِ پارسا» می ستاید و گزارش می دهد که تنسر به اشارهٔ اردشیر بابکان متن های پراکندهٔ مقدس اوستایی را گردآوردی کرده است. نام. نام این روحانی زردشتی در بیشتر گزارش های دورهٔ اسلامی «تَنْسَر» آمده است، اما ریخت های دیگری چون «تنشر»، «بنشر»، «بیشر»، «ینشر»، «تبسر»، «بنصر» هم به چشم می آید. همچنین نام تنسر، در نتیجهٔ ویژگی الفباء خط پهلوی کتابی، می تواند به ریخت های گوناگونی همچون «تَنْسَر»، «توْسَر» و «دوْسَر» خوانده شود. مسعودی در کتاب "مروج الذهب" "و معادن الجوهر"، این روحانی آغاز دورهٔ ساسانیان را «تَنْسَر» و در کتاب دیگر خود، "التنبیه و الاشراف"، او را «دوْشَر» یا «دوْسَر» خوانده است. ابوعلی مسکوی
ه و ابن اسفندیار، تنها ریخت شناخته شدهٔ «تَنْسَر» را آورده اند و ابوریحان بیرونی در "تحقیق ماللهند"، ریخت فارسیِ میانه و درست «توْسَر» را آورده است. دگرگونیِ نام توْسَر به تَنْسَر، گویا در نتیجهٔ اشتباه خوانی خط پهلوی کتابی بوده است که در آن برای دو حرف «و» و «ن» تنها یک نشانه وجود دارد، نه اشتباه در خواندن خطّ عربی. به عقیدهٔ کریستنسن، اگر عبدالله بن مُقَفّع در ترجمهٔ متن پهلوی "نامهٔ تنسر" به عربی، نام تنسر را توْسَر خوانده بود، می بایست در ترجمهٔ فارسی ابن اسفندیار هم به جای تنسر، این تلفّظ دیده می شد و ازاین رو بیرونی که او را «توْسَر، هیربذان هیربذ» خوانده است، باید آن را از متن پهلوی نامهٔ تنسر یا منبع پهلوی دیگری گرفته باشد، نه از ترجمهٔ عربی ابن مُقَفّع. با کشف و سپس خوانش سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت، آشکار شد که ریخت درست این نام در دورهٔ ساسانیان و در زبان فارسی میانه، «توْسَر» بوده است. به گزارش شاپور، یکی از هموندان دربار پدرش اردشیر بابکان، مردی به نام «مهرَگ توْسَرگان» (در متن فارسی میانه: mtrk ZY twslk’n؛ در متن پارتی: mtrk twsrkn؛ در متن یونانی: Μεερικ Τονσσεριγαν) بوده است. چون در خط
پهلوی کتیبه ای، برای حرف «و» نشانهٔ جداگانه ای وجود دارد، این سنگ نوشته نشان می دهد که ریخت درست این نام، «توْسَر» بوده است. امروزه بیشتر پژوهندگان در نوشته های خود ریخت سُنتی تنسر را می آورند و چنان که مری بویس هم یادآور می شود، تغییر آن به توْسَر فایدهٔ چندانی ندارد. ریشه شناسی. نخستین ریشه شناسی این نام، در خود "نامهٔ تنسر" وجود دارد که یک ریشه شناسی کاملاً عامیانه و در پیوند با تلفظ نام تنسر است. ابن مُقَفّع در دیباچهٔ خود، از زبان بهرام خورزاد می گوید «او را تنسر برای آن گفتند که به جمله اعضاء او، چنان موی رسته بود، و فروگذاشته که همهٔ تن او همچون سر اسب بود». دارمستتر در کوششی برای درست نشان دادن این ریشه شناسی عامیانه، چنین استدلال آورد که واژهٔ تنسر در زبان فارسی میانه با تشدید حرف نون، یعنی به ریخت «تنّسَر» (Tannsar) تلفظ می شده است و آن را گرفته شده از ریخت *tanu.varəs به معنای «تنِ مودار» انگاشت و هم ازاین رو، دارمستتر در ترجمهٔ خود از متن نامهٔ تنسر، نام او را «تنّسَر» آورد. پاره ای از پژوهندگان با دارمستتر هم عقیده شدند، امّا کریستنسن این دیدگاه را نپذیرفت و آن را کوششی نافرجام برای توجیه یک ریشه
شناسی عامیانه خواند. بک این نام را از ریخت ایرانی باستانِ *tusa-sarā(ka)kāna- می داند و بخش اوّل آن را از واژهٔ اوستایی tausa «دارای ران فربه»، با پسوند sara- و روی هم رفته، به معنای «با هم زیستن، زندگی مشترک داشتن» انگاشته است. ژینیو، آن را اسم تصغیر از نام «توس»، و از ریخت ایرانی باستان *tau-sa-ra یا *tusara می داند، امّا معنایی برای آن نیاورده و تنها در ترجمهٔ واژهٔ توس، برابر نام *tusāspa آن را به معنای «دارندهٔ گروهی از اسبان» دانسته است. هویسه هم آن را از ریخت های *tusa-sara یا *taus-ara، اسم تصغیر از taus و پسوند تصغیرساز ar می داند. ژینیو و هویسه، ریشهٔ توس را همچون مایرهوفر، از ریخت ودایی tuś/toś «فشردن، عجله کردن، ریختن، هدیه دادن، خشنودبودن» آورده اند. چون ریخت یونانی نام توس، با دو «س» آمده است، آن را از ریخت مضاعف یا حذف به قرینه، از tusa-sa-ra انگاشته اند. پیشینه. به گزارش "نامهٔ تنسر به گشنسب"، این نامه را تنسر، هیربدان هیربد در دورهٔ اردشیر بابکان، در پاسخ به گشنسب، پادشاه طبرستان و پَذَشْخوارْگَرْ و گیلان و دیلمان و رویان و دماوند نوشته بوده است که با نگرانی به پاره ای از فعالیت های پادشاه ت
ازهٔ ایران می نگریست و از فرمانبرداری او خودداری ورزیده بود و تنسر در صدد بود تا به پرسش ها و نگرانی های وی پاسخ گوید. کهن ترین نوشتهٔ شناخته شده ای که در آن به تنسر و فعالیت هایش اشاره می شود، متن فارسی میانهٔ "دینکرد" است که در سدهٔ سوم هجری به کوشش آذرفَرْنْبَغْ فَرُّخْزادان و آذرباد ایمیدان گردآوری و تدوین شده است. "دینکرد" این روحانی زردشتی را، «هیربد» یا «هیربدان هیربد» دورهٔ اردشیر بابکان می داند و او را با ویژگی هایی همچون «راست دستور»، «پوریوتکیش پارسا»، و «سردار مینوی و پُرگفتار و راست گفتار پارسا» می ستاید و گزارش می دهد که تنسر به اشارهٔ اردشیر بابکان متن های پراکندهٔ مقدس اوستایی را گردآوردی کرده است. در "دینکرد سوم" آمده است که: «آن خداوندگار اردشیر شاهنشاه، پسر بابک، برای دوباره آراستن پادشاهی ایران برآمد و این نوشته از پراکندگی به یک جای گرد آورد و پوریوتکیش تنسر پارسا که هیربد بود، برآمد و با تفسیر "اوستا" سنجید و فرمود که بایستی بر پایهٔ این تفسیر، آن را به هم پیوستن، و او همچنان کرد». و در دینکرد چهارم چنین آمده است: «آن خداوندگار اردشیر شاهنشاه، پسر بابک، با راست دَسْتْوَری (= راهنمایی) تن
سر همهٔ آن آموزه های دینی را که پراکنده بود، به دربار خواست [= در دربار گرد آورد]. تنسر برآمد، آن یک فراز پذیرفت و دیگر را فروهشت [= آنهایی که راست تر بودند برگزید بخش های دیگر را کنار گذاشت] و اینگونه نیز فرمان داد که: از اکنون تنها آنهایی راست اند [= آن تفاسیری درست اند] که بر پایهٔ دین مزدایی باشند، چون اکنون هیچ کاستی در آگاهی و دانش دربارهٔ آن ها نیست». در "دینکرد هفتم" نیز چنین آمده است: «امّا بدان سرزمین آن نزاع باژگون، آن تگرگ باژگون و آن بدگویی باژگون بیاید و از آن سرزمین آن نزاع باژگون نابود نشود و نه آن تگرگ باژگون و نه آن بدگویی باژگون تا آنگاه که بپذیرند [= استقبال کنند] آسرون مینو سالارِ پُرگفتارِ راست گفتار، تنسرِ پرهیزگار را و هنگامی که بپذیرند تنسرِ مینو سالارِ پُرگفتارِ، راست گفتار را، باشد که اگر این سرزمین را درمان خواهند، بیابند و نه به گونه ای ناساز با دین زردشت [= شیوه ای که مغایر با دین زردشت باشد]». گذشته از "دینکرد"، پاره ای گزارش های تاریخی دیگر هم به تنسر و فعالیت های او پرداخته اند. پیش از همه، ابوالحسن علی بن حسین مسعودی، در "مُروجُ الذَهَب و معادن الجوهر"، از همراهی و دوستی تنسر
با اردشیر بابکان سخن گفته است و او را یکی از زُهّاد و شاهزادگان ایرانی و افلاطونی مذهب و پیرو اندیشه های سقراط و افلاطون خوانده است. او در کتاب دیگر خود، "التنبیه و الاشراف" می گوید که تنسر موبد اردشیر، که او را «دوسر یا دوشر» هم خوانده اند، مردی افلاطونی مذهب و از بازماندگان ملوک الطوایف بوده است که در پارس زمین ها و دارایی های پدرش به او رسیده بود. تنسر برای آگاهانیدن مردم ایران از خیزش اردشیر بابکان، نمایندگانی را به سرزمین های گوناگون ایران فرستاده بود و با کوشش های خود، زمینهٔ پادشاهی اردشیر و نابودی همهٔ ملوک الطوایف را فراهم ساخته بود. همچنین مسعودی می گوید تنسر نوشته هایی نیکو دربارهٔ سیاست های شاهانه و دینی داشته است که در آن ها به فعالیت های اردشیر و توجیه بدعت هایی که او پیش از دیگران در زمینهٔ دین و پادشاهی به وجود آورده بود، پرداخته بوده است. یکی از این نوشته ها، نامهٔ او به ماجُشْنَسْ فرمانروای کوه های دماوند و ری و طبرستان و دیلم و گیلان، و دیگری نامهٔ تنسر به پادشاه هند بوده است. ابوعلی احمد بن محمّد مسکویه، در "تَجارُب الأمَمْ" گزارش می دهد که اردشیر بابکان در سامان بخشیدن به پادشاهی ایرانیا
ن و نابودی ملوک الطوایف از اندرزهای خردمندانهٔ هیربدی پارسا به نام تنسر سود می جسته است. ابوریحان بیرونی در کتاب "تحقیقُ ماللهند"، قطعه ای را دربارهٔ چگونگی ازدواج ابدال از نامهٔ «توسر، هربذ هرابذه» به پدشوارگرشاه که در آن به انتقادهای او از اردشیر بابکان پاسخ داده بود، آورده است. ابن بلخی در "فارسنامه"، وزیر اردشیر بابکان را مردی خردمند به نام تسار خوانده و می گوید که اردشیر همهٔ کارهای خود را به رأی و تدبیر او انجام می داده است. این گزارش ها گواه اند که تنسر یکی از دین مردان زردشتی نیرومند در سال های آغازین پیدایش شاهنشاهی ساسانیان بوده است. در خود "نامهٔ تنسر" هم او می گوید که از پنجاه سال پیش از خیزش اردشیر بابکان، با پارسایی زندگی کرده و برای نگاهداری دین کوشیده است. تنسر و کرتیر. در گزارش های تاریخی و نوشته های دینی دورهٔ ساسانیان هیچگونه اشاره ای به نام تنسر دیده نمی شود و در سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت هم از هیچ چهرهٔ دینی ای در فهرست نام درباریان اردشیر بابکان یاد نشده است. ازاین رو، چون نام تنسر با همهٔ بزرگی و شکوه ویژهٔ او در نوشته های ادبی و دینی زردشتی، در هیچ کدام از سنگ نوشته های دورهٔ
ساسانیان دیده نمی شود و از سوی دیگر، نام کرتیر، موبد نیرومند سدهٔ سوم میلادی و همروزگار با آغاز دورهٔ ساسانیان، تنها در سنگ نوشته های خود او و سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت و در گزارش های مانویان آمده است و در هیچ کدام از نوشته های ادبی و دینی زردشتی به چشم نمی آید، پاره ای از پژوهندگان، تنسر و کرتیر را یکی انگاشته اند. پیش از همه، هرتسفلد بود که این دو چهرهٔ تاریخی را یکی پنداشت. اسپرنگلینگ هم که پیش از دیگران به ترجمهٔ سنگ نوشته های کرتیر پرداخت، این دو را یکی شناخت و باور داشت که آنچه در "دینکرد" دربارهٔ فعالیت های دینی تنسر آمده است، گزارش فعالیت های دینی موبد کرتیر است که او در سنگ نوشته های خود به آنها پرداخته است. همچنین لوکونین به سادگی تنسر را چهره ای افسانه ای و "نامهٔ تنسر" را هم ساخته و پرداختهٔ موبدان زردشتی در سدهٔ ششم میلادی خواند. با وجود این، مری بویس با استدلال هایی، تنسر و کرتیر را همچون دو چهرهٔ تاریخی جداگانه بازشناخت. او با اشاره به ناهمسانی نام شناختی این دو، نشان داد که کرتیر و تنسر، هر دو نام هایی خاص اند، چنان که در خود سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت، گذشته از نام «کرتیر
هیربد»، دو نام «کرتیر پسر اردوان» و «مهرگ پسر توسر» هم دیده می شوند که نشان دهندهٔ وجود نام های کرتیر و توسر در آغاز دورهٔ ساسانیان اند. همچنین بویس یادآور شد که دورهٔ زندگانی و فعالیت های مذهبی تنسر و کرتیر با همدیگر یکی نیستند، چون به گزارش منابع گوناگون تاریخی و خودِ "نامهٔ تنسر"، او در دورهٔ اردشیر بابکان زندگی می کرد و اوج فعالیت ها و نیرومندی او، در دورهٔ فرمانروایی اردشیر بوده است، اما از درون مایهٔ سنگ نوشته های کرتیر پیداست که او در دورهٔ اردشیر بابکان باید بسیار جوان بوده باشد و اوج نیرومندی و فعالیت های او در دورهٔ بهرام دوم بوده است. از سوی دیگر، بویس استدلال آورد که زمینهٔ فعالیت ها و دستاوردهای تنسر و کرتیر کاملاً با همدیگر ناهمخوانند. در تاریخ کیش زردشتی، نام تنسر همیشه در پیوند با کوشش های او در گردآوری متن های مقدس زردشتی و فراهم آوردن متن معیاری از "اوستا" و نگهدارای آن دیده می شود، اما کرتیر در سنگ نوشته های خود، هیچ اشاره ای به انجام چنین کارهایی از سوی خود نمی کند و روی هم رفته باید کرتیر و تنسر را دو چهرهٔ تاریخی جداگانه بازشناخت. تنسر و اَبَرسام. به گزارش ابن بلخی، اردشیر بابکان، وزیری
به نام «تسار» داشت و همهٔ کارهای خود را به رأی و تدبیر او انجام می داده است. نیکلسون و لسترنج در تصحیح متن "فارسنامهٔ ابن بلخی"، «تسار» را ریخت تغییریافتهٔ واژهٔ «بَرسام» دانسته اند، که طبری در گزارش دورهٔ پادشاهی اردشیر بابکان، آن را «اَبَرسام» آورده است. در سنگ نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زردشت، نام ابرسام در فهرست اعضای دربار اردشیر بابکان، در ردهٔ پانزدهم آمده است و تنها اوست که لقب شکوهمندِ «اردشیر فرّ» (= دارندهٔ فرّ اردشیر) گرفته است. همانندی در ریخت نام های ابرسام و تنسر در پاره ای منابع تاریخی این پنداشت را به وجود آورده است که شاید تنسر و ابرسام یکی باشند، اما کریستنسن با اشاره به این که ریخت نوشتاری این دو نام در خط پهلوی و همچنین در خط عربی و فارسی بسیار متفاوت است و از سوی دیگر طبری در یک گزارش خود ابرسام را وُزرگ فرمذار اردشیر بابکان خوانده است و در گزارشی دیگر او را هَرْجَنْد می خواند، به خوبی نادرستی این عقیدهٔ را نشان داده است. کریستنسن می گوید هَرْجَنْد ریخت تغییریافتهٔ هَرْگْبَذْ یا اَرْگْبَذْ است و در منابع عربی اَرْگْبَذْ به گونهٔ هَرْجَنْد و هَرْجَدْ آمده است که همانندی زیادی با واژهٔ هَرْ
بَدْ یا همان هیربد دارد که لقب تنسر بوده است. در نتیجه، در منابع آمیختگی هَرْگْبَذْ و هیربذ به آمیختگی هَرْگْبَذْ ابرسام و هیربذ تنسر کشیده شده است. باید یادآور شد که یارشاطر و تفضلی اگرچه دربارهٔ یکی نبودن ابرسام و تنسر با کریستنسن هم عقیده اند، امّا دربارهٔ منصب ابرسام با او، و خود آن ها با همدیگر، همداستان نیستند. یارشاطر با اشاره به ماهیت فعالیت ها و وظایف ابرسام در منابع تاریخی، وی را «پرده دار» یا «مشاور بانفوذ» اردشیر بابکان خوانده است، و تفضلی هم او را «رئیس خواجگان دربار و محافظ حرم» می خواند. نامهٔ تنسر به گُشنسب. "نامهٔ تنسر به گُشْنَسْب"، یکی از نوشته های مجموعهٔ ادبیات فارسی میانه است که اطلاعاتی دربارهٔ سازمان اجتماعی و اداری ایران در دورهٔ ساسانیان به دست می دهد. متن پهلوی نامهٔ تنسر را روزبه پسر داذگُشْنَسْب (عبدلله بن مُقفّع)، در نیمهٔ نخست سدهٔ دوم هجری قمری به زبان عربی ترجمه کرد. او در دیباچهٔ ترجمهٔ "نامهٔ تنسر" می گوید پایهٔ ترجمهٔ او گزارش «بهرام بن خورزاد و او از پدر خویش منوچهر موبد خراسان و عُلمای پارس» بوده است. دیباچهٔ ابن مُقَفّع و متن "نامهٔ تنسر"، آشکار می گرداند که ابن مُقَفّع،