Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
عباس آباد، روستایی در دهستان دهنه شیرین بخش مرکزی شهرستان بام و صفی آباد در استان خراسان شمالی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱۴۳ نفر (۵۸ خانوار) بوده است.
ابوالسحق روستایی در دهستان دودهک بخش مرکزی شهرستان دلیجان استان مرکزی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا کمتر از ۳ خانوار بوده است.
ابوذر یک روستا در ایران است که در دهستان ویسیان واقع شده است. ابوذر ۱۱۲ نفر جمعیت دارد.
شهرک شرکتی آب باریک یک روستا در ایران است که در استان فارس واقع شده است. شهرک صنعتی آب باریک ۴۷ نفر جمعیت دارد.
آب وره روستایی در ایران است که در استان قزوین منطقه قاراقان و در دهستان حصار ولیعصر واقع شده است. این روستا در تقسیمات کشوری در شهرستان آوج قرار دارد. راه دسترسی به این روستا از شهر آبگرم میباشد vhi آب داره ۱۹۴ نفر جمعیت دارد.
عباس آباد یک روستا در ایران است که در دهستان بهی دهبکری شهرستان بوکان واقع شده است. عباس آباد ۸۱ نفر جمعیت دارد.
آبدارلو یک روستا در ایران است که در دهستان ارشق شرقی واقع شده است. ساکنین آبدارلو به زبان ترکی سخن میگویند.
ادار یک روستا در ایران است که در دهستان حصار ولیعصر واقع شده است. ادار ۳۸۸ نفر جمعیت دارد.
آفتابه یک روستا در ایران است که در دهستان سنجبد غربی واقع شده است. آفتابه ۱۴۳ نفر جمعیت دارد.
عبدالله آباد یک روستا در ایران است که در دهستان حومه (دامغان) واقع شده است. عبدالله آباد ۲۲ نفر جمعیت دارد.
آب باریک یک روستا در ایران است که در بخش جلگه شوقان واقع شده است. آب باریک ۱۴ نفر جمعیت دارد.
آب گرم روستایی در دهستان باقرآباد بخش مرکزی شهرستان محلات استان مرکزی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۵۱ نفر (۲۲خانوار) بوده است.
عبداله آباد یک روستا در ایران است که در دهستان دامنکوه (دامغان) واقع شده است. عبداله ۸۵۰ نفر جمعیت دارد.
آب بیدسری۲ یک روستا در ایران است که در دهستان شهی واقع شده است. آب بیدسری ۲ ۱۸۲ نفر جمعیت دارد.
عباس کندی یک روستا در ایران است که در دهستان ببه جیک واقع شده است. عباس کندی ۸۳ نفر جمعیت دارد.
عباس آباد روستایی است در دهستان کاهشنگ از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند، واقع در استان خراسان جنوبی که بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۴ نفر (در ۵ خانوار) و طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۳۰ نفر (در ۹ خانوار) بوده است.
عباس آباد یک روستا در ایران است که در دهستان رودبار (دامغان) واقع شده است.
عبدالله آباد یک روستا در ایران است که در دهستان قهاب صرصر واقع شده است. عبدالله آباد ۲۵۲ نفر جمعیت دارد.
آقبلاغ یک روستا در ایران است که در استان اردبیل واقع شده است.
آقبلاغ سفلی یک روستا در ایران است که در دهستان ارشق مرکزی واقع شده است. آقبلاغ سفلی ۵۴ نفر جمعیت دارد.
عبدالله آباد روستایی در دهستان راز بخش مرکزی شهرستان راز و جرگلان استان خراسان شمالی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۱۲ نفر (۲۸خانوار) بوده است. زبان. مردم این روستا کرد هستند و به زبان کردی سخن میگویند.
ایل کلیایی (کۆلیایی / Kulyayî) از ایل ها و طایفه های مردم کرد است. در باب خاستگاه مردمان کلیایی نظرات مختلفی وجود دارد. اما بر پایه اطلاعات تاریخی، مردمان کُرد که از منطقه کُردستان که در زمان سلسله آشوریان به برای حفاظت از سلسله در تمام مناطق زاگرسی و البرزی پراکنده داده شدن وبا توجه به تصور زندگی ایل و کوچ نشینی جنگاوری آنها اسکان دائمی کلیایی ها ناشی از یک مرحلهٔ یکجانشینی مربوط به آشوریان و بعد ها در عهد ساسانیان، افشاریان و زندیان بوده است . سکونت در زمان صفویه بعد از استیلای دولتهای عثمانی و صفویه و تداوم کوچ نشینیِ ایل با توجه به جنگهای این دوَل و دست به دست شدن مناطق کردستان بین آنها. نظر دوم استقرار قطعی در دوره افشاریان یا زندیان است. در تواریخ صفویه به آن شکل از سنقر و کلیایی نیامده. تنها در موارد محدود به نام سنقر اشاره شده است ازجمله اشاره به واگذاری حکومت سنقر، صحنه و هرسین و کلهر به یکی از خوانین زنگنه کرده. در عصر صفوی بیشتر نام ایل زنگنه که مورد احترام صفویان و عمال حکومت در کرمانشاهان بوده اند بر سر زبان بوده. در عین حال طایفه های غیر کلیایی در غرب و جنوب شهرستان کنونی سنقر و کلیایی ساکن اند.
مناطق دیگر شهرستان شامل فعله گری یا فیله کری در شمال و ورمزیار در شرق شهرستان و در روستای پارسینه هستند. برای مثال در سفرنامه ناصرالدین شاه به عراق و اماکن مقدسه و به هنگام عبور از منطقه اسدآباد آمده است: از دور کوه سنگی پیدا بود موسوم به امروله. پشت این کوه بلوک افشار طایفه ورمزیار است. از پشت آن کوه دیگری پیداست موسوم به دال خانی که در دماغه آن قصبه سنقر کلیایی است که جز کرمانشاهان است. ( قسمتهایی از منطقه کلیایی مثل روستاهای حبشی و سلیمانشاه وقلعه جوق و سورناباد و سراب و... به یکی خواهر زاده ناصرالدین شاه واگذار شده بود که همان موقع برای بسیاری از شهروندان آنجا نام خانوادگی فرحناکی را انتخاب نموده ) دو قریه که در کنار از خالصه نهاوند دیده شد ده پیر و ده لر است... پشت کوه های لرستان است و آن طرف کوه های به سمت راست کلیایی و خدابنده لو!!. مردم شناسی. زبان. کلیایی گویشی از زبان کردی است که به عنوان یکی از گویش های کردی مرکزی دسته بندی شده و در میان ایل کلیایی تکلم می شود. کردی کلیایی زبان اصلی ایل کلیایی است و در بخش بزرگی از استان کرمانشاه و مناطقی از استان های کردستان و همدان تکلم می شود. اصلی ترین مرکز تک
لم کردی کلیایی، شهرستان سنقر و کلیایی در استان کرمانشاه است. بخش بیلوار در استان کرمانشاه. این گویش همچنین در شرق شهرستان کامیاران، جنوب شهرستان قروه در استان کردستان و دهستان کلیایی در غرب شهرستان اسدآباد ،استان گیلان ،استان همدان نیز به کار می رود گویش کلیایی با گویش کردی صحنه و کنگاور ( کردی صحنه ای ) ، گویش کردی کرند، کردی کلهری و نیز کردی گروسی تفاوت دارد و ویژگی های کردی کلیایی با کردی سورانی مشترک است. بسامد واژه های مشترک با کُردی مرکزی به ویژه کُردی اردلانی ناحیه ییلاق در کُردی کلیایی بالا است در کردی کلیایی همانند کردی سورانی در هنگام صرف فعل حال و گذشته استمراری پیشوند /ئه/ استفاده می شود.به همین دلیل در گروه گویش های کردی مرکزی رده بندی می شود. گویش کلیایی یکی از گویش های کردی مرکزی است. آداب و رسوم. رسوم مختلف مناطق کردنشین به یکی از مراحل یا پدیده های تاریخی پیوند دارد. مردمان کلیایی از نژاد موسوم به آریایی، زبان آنان کردی، دین زرتشتی و بعد از حمله اعراب اسلام و شیعه و سنی می شوند. جشن هایی که در میان آنان مرسوم است در برگیرندهٔ جشن های مذهبی، ملی و باستانی است که ریشه در باورهای کهن مردم داشته
و اغلب تاریخی و پاره ای اسطوره ای است. از مراسم رایج در میان کردان می توان به شادی ها، عزاداری و مراسم عروسی با رقص کردی «هه لپه رکه» اشاره کرد. هم چنین مراسمی نظیر جشن آغاز سال، چهارشنبه سوری و اعیاد مذهبی برگزار می گردد. رقص ها و آیین ها. رقص کردی «هه لپه رکه» در منطقه کلیایی رقص کردی بخشی از آیین های نمایشی کردها است که به صورت گروهی مرکب از رقصندگان زن و مرد اجرا می شود. واژهٔ «هه ڵپه ڕکه» که از کلمهٔ «ههڵپهڕ» به معنی «جنبش و تکان و در اصل به معنی حمله کردن» مشتق شده و از گذشته های دور به یادگار مانده است و چیزی فراتر از رقص عادی می باشد. رقص کردی یکی از سنت های دیرینه و یادگارهای ارزشمند سرزمین ایران است، که در میان اکراد هم چنان محفوظ مانده است. خیام در کتاب «نوروزنامه» خود می نویسد: «فریدون کرد» روزی که «ضحاک» را اسیر کرد و ایران را از شر او نجات داد مردم آن روز را جشن گرفتند و این دلیل مهم دیگری بر یکپارچگی آن مردم و جشن دسته جمعی در میا ن آنان می با شد. «کوبیدن پا بر زمین» به این معنی است که این «خاک وطن من» است و «هه را»ی هنگام مراسم در حین حرکات به منظور «ترساندن دشمن» است و هم چنین «نشستن» در هنگا
م رقص نشانه «تسلیم برای جمع منفور» است. انواع رقص های کردی در منطقه کلیایی عبارتند از: پوشش. لباس بومی مردم منطقه کلیایی لباس کردی است. در میان مردها شلوار کردی (جافی) و کفش کردی (کلاش) و دیگر بخش های پوشش کردی رواج دارد. لباس زنان کلیایی نیز لباس زنانه کردی بوده است. زنان پوشش سر را «سه روین» می نامند. با این حال اکنون لباس و پوشش غربی همانند سایر شهرهای ایران رواج یافته است. پوشش خوانین کلیایی به ویژه طایفه بیگوند، در عهد قاجار ترکیبی از لباس رسمی قجری و دستار کردی می باشد. پوشش کلیایی ها بی شک بی شباهت به پوشش سایر ایل های کرد کرمانشاهان نبوده است. «قدیمی ترین لباس محلی کرمانشاه از جنس نمدی است که شاید قدمت چند هزار ساله دارد و از شواهد برمی آید که پیشینه استفاده از این لباس ها به زمان دامپروری و غارنشینی برسد. این لباس محلی قدیمی ترین لباس در مناطق عشایری است که در انواع کرک، فرجی و کله بان است و در گذشته بلندی و کوتاهی این لباس نشان دهنده جایگاه فرد در جامعه بوده است. کلاهی که مردان کرد در قدیم می پوشیدند شامل گه گور، نمدی و دست چن بود. گه گور کلاهی شبیه کلاه های دوره قاجار است که دور آن را با بندی می پی
چند. کلاه نمدی از نمد درست می شود و کلاه دست چن، سوزن دوزی می شود. کمربند لباس های کردی از جنس چرمی و پارچه ای است و بستن این کمربند آدابی به همراه داشته است. قدمت استفاده از شلوار کردی (شلوار جافی) به دوران اشکانی می رسد و این نوع شلوار بر سنگ نگاره های مجموعه جهانی بیستون حجاری شده است. لباس بانوان شامل سربند، کلاه، کمرچین، پیراهن، جلیقه و شلوار است. پوشش سربند بانوان کرد در کرمانشاه ۳ نوع است که شامل کت، گل ونی و سرون می شود و زنان و دختران براساس سن و جایگاه یک نوع از این سربندها را به سر می بندند. گل ونی به خاطر وجود رنگ های شاد، ویژه دختران جوان است و خانم های میان سال از سربندهایی به رنگ تیره و قهوه ای استفاده می کنند. [۶] تاریخچه. تاریخ سنقر کلیایی، از زمان کشمکش های بین جانشینان نادرشاه افشار بر سر حکومت ایران بزرگ، تصویر روشن تری نسبت به دوران قبل از آن دارد، به عبارت دیگر مستندات قابل توجهی برای درک تاریخ سنقر و کلیایی قبل از این تاریخ وجود ندارد. با این وجود، تلاشهایی برای نمایاندن تاریخ کلیایی قبل از زندیان ارائه شده است که چکیده آن تا زمان علیمراد خان بیگوند کلیایی این گونه است: «ایل بیگوند به پ
اس وفاداری به خاندان صفویه زمانی که علیمردان خان و ابوالفتح خان بختیاری با کریم خان زند پیوند مثلث کرد و لُر را در دفاع از بازماندگان صفوی (شاه اسماعیل سوم) به وجود آوردند قدم ارادت پیش نهادند و در اردوی نوین زندیه ادغام شدند. ایل بیگوند که از آغاز قیام شاه اسماعیل صفوی در این طریق سر سپرده بودند به همین مناسبت در مآخذ تاریخی دوره صفویه چون سایر ایل های سرسپرده تحت عنوان قزل باش و در دوره نادری با نام اردوی شاهی و امثالهم و در زمان ظهور زندیه، ایل های وند یا سپاه هزارة زند نامیده می شدند و لشکر فراوان زند متشکل از همین ایل های متحد بودند وگرنه ایل های زندیه خود شاید بیش از دویست سوار نداشتند. دوران صفوی. در مقطعی، سلطان سلیم عثمانی (۹۲۶–۹۱۸هـ. ق =۱۵۲۰–۱۵۱۲م) بیش از چهل هزار نفر از طرفداران شاه اسماعیل صفوی (شیعیان) را از دم تیغ گذراند، خلیفه و نماینده او را از زندان درآورده و با نامه ای به فارسی تحت عنوان (بیا و بگو آنچه را دیده ای) برای شاه ایران فرستاد. نفوذ علمای عثمانی در مناطق غربی ایران بزرگ و عملکرد حوزه های قدرتمند علوم دینیه شافعی که امور مذهبی استان کردستان کنونی را در دست داشت و جزئی از سرزمین پهنا
ور کردنشین ایران را تشکیل می داد موجب گردید که امرا و علما و اهالی آن سامان خط مشی شاه اسماعیل را نپذیرفته و بنابراین تمامی مسیر و مقصد کوچ ایل بیگوند را برای همیشه از طرف شمال محدوده زیستی سد کردند، پس توجه ایل کلیایی به جانب جنوبی زیستگاه کلیایی معطوف شد. ایل بزرگ زنگنه نیز در این زمان به پشتیبانی از نهضت نوپای شاه اسماعیل آغاز کوچی فراگیر را به منطقه کرمانشاهان نهاده بود. ایل بیگوند و زنگنه از لحاظ سیاسی و اجتماعی بافتی هماهنگ و ارتباطی منسجم داشتند که ناشی از اشتراک عقیده در مسئله پیوستن به شاه اسماعیل و پذیرفتن مذهب تشیع بود. از این زمان حرکت های تاریخی ایل موسیوند کلیایی در مناطق مختلف ایران مرکزی و فارس و خراسان و افغانستان برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی ایران آغاز گردید و به پاس این پشتیبانی و طرفداری املاک وسیع و حاصلخیز منطقه کلیایی در مقابل آنچه که در زیستگاه زمستانی در شمال کردستان و سلیمانیه و خانقین در عراق کنونی از دست داده بودند به آن ها واگذار گردید. توجه بیش از حد والیان اردلان و امرای ترک (عثمانی) در ماورای دیاله به منطقه کلیایی موجب گردید که موسیوند ها تا اوایل دوره افشاریه (۱۱۴۸ هـ. ق
) و یکپارچگی ایران بزرگ، یاسای ایلی را در پیش گرفته و بر دوش اسب در سپاه قزلباش روزگار بگذرانند و در این دوران، حکومت منطقه کلیایی که شامل ایل و مرکز و اهالی ثابت (دهقانان) است در تواریخ و مآخذ با عنوان سنقر یاد شده است. در زمان شاه صفی (۱۰۳۸ – ۱۰۵۲ هـ. ق) حکومتی به نام سنقر (ایل موسیوند) و کلهر در این ناحیه ایجاد و به خوانین زنگنه تفویض شد زیرا سران زنگنه شاهرخ بیگ و شیخعلی خان فرزندان علی بیگ (آلی بالی بیگ) مورد توجه دربار صفوی بودند و شاهرخ بیگ زنگنه به این مقام منصوب گردید. پس از دوران کریمخان. پس از مرگ کریم خان زند به سال ۱۱۹۳ ق در شیراز، خاندان زند و متحدین آن ها به سبب عدم لیاقت بازماندگان او دچار هرج و مرج و آشفتگی و اختلاف آرا شدند، به طوری که در همین سال چهار تن از سران زندیه، ابوالفتح خان، علی مرادخان، محمدعلی خان و صادق خان (۱۱۹۳ – ۱۱۹۶) یکی پس از دیگری بر سریر سلطنت تکیه زدند و تنها وفای به عهد متحدین زندیه (ایل های وند) و علاقة آنان به ایران و استقلال آن بود که بازماندگان کریم خان را تنها نگذاشتند. در این مقطع علی همت خان بگوند کلیایی به همراه ایل مافی به لطفعلی خان زند پیوست چونکه در گذشته از
طرف پدرش جعفرخان زند حاکم کازرون شده بود. در این دوران الله قلی خان زنگنه که برای تصاحب تاج و تخت ایران چیزی کم نداشت به دعوی سلطنت افتاد. او به جای عملکرد سیاسی و ایجاد اتحاد و همبستگی با همسایگان به تحریک محمد رشید بیگ وکیل کردستانی برای سرکوبی خسروخان اردلان که با وجود نظر خان زنگنه از در مسالمت درآمده و اظهار اطاعت می کرد مصمم به حمله بر سنندج و محال اردلان گردید. ایل بیگوند آن عده که در کرمانشاهان مانده بودند و ریاست آن ها با نصیر خان بیگوند کلیایی برادر علی همت خان بیگوند بود؛ در راه هدف الله قلی خان به امید به سلطنت رسیدن زنگنه پس از زندیه با او هم داستان شدند؛ اما هیچ گاه پیروز نشدند و مقدر نبود. آن طور که در متن تواریخ دربارهٔ این مسئله آمده است با هیچ عقل و منطقی، شکست اردوی بیشمار الله قلی خان زنگنه با امکانات بیش از حد تصور آن، از سپاه اندک خسرو خان اردلان قابل تصور نبود اما خسرو خان با تمام کمبودها پیروز گردید و صاحب همه چیز شد. صاحب تحفه ناصری در برخوردهای نصیرخان بیگوند کلیایی در این نبرد می نویسد: خسرو خان، خان احمد خان پسرش و میرزا یوسف وزیر را با دویست سوار ابوابجمعی به پیش قراولی مأمور نمود
ه و از آن طرف الله قلی خان زنگنه هم محمد رشید بیگ وکیل و نصیر خان کلیایی و هزار سوار آزموده را از جلو اردو فرستاده از قضا نیمی از شب گذشته پیش قراولان هر دو لشکر به هم برخورده خان احمدخان و میرزا یوسف با نهایت جلادت و مردانگی بر آن ها حمله آورد جمعی را مقتول و زخمی و برخی را اسیر کرده بقیه سواران زنگنه تاب مقاومت نیاورده به جانب اردوی الله قلی خان رفتند. در صف آرایی دو سپاه در روز بعد، الله قلی خان نظر به سستی سپاه کردستان کرده، با دو هزار سوار پیش آمده و به محمد رشید بیگ و نصیر خان کلیایی اجازه داد که بر سپاه والی حمله ببرند، وکیل و نصیر خان متهورانه به سپاه کردستان یورش برده، خان احمدخان و … که در رشادت و دلیری همسر نداشته با سواران جمعی خود برگشته و قدم به میدان جانبازی گذاشته به قشون الله قلی خان حمله برده جمعی را قتیل و بعضی را دستگیر و بقیه را مغلوب و منهزم نمودند؛ الله قلی خان نیز با تمام رشادت توسط یکی از افراد عادی سپاه خسرو خان دستگیرشده و سرش از تن جدا می گردد. محمد رشید بیگ و نصیر خان نیز اسیر می شوند. پس از این واقعه کلیایی و سراسر کرمانشاهان در تصرف خسرو خان اردلان قرار می گیرد؛ و چون به طرف ملا
یر و تویسرکان و گزاز و فراهان و گلپایگان و … پیشروی می کند، جعفر خان زند به یاری ایل های (وند) به پیشگیری از او آمده با اینکه طایفه های باجلان و نانکلی خود را به قلب سپاه زده باعث هزیمت خسرو خان شدند اما عاقبت جعفر خان مغلوب گردید و روز پنج شنبه ۲۴ شهر شعبان ۱۲۰۰ ق خسرو خان اسیران سپاه زندیه و سایر گرفتاران را با جواهرات سلطنتی که از جعفر خان گرفته بود، به شهریار آقامحمدخان با عریضه چاکرانه فرستاد و به طرف کردستان در مراجعت آمد و آقا محمد خان فرمانی بر تحسین و تهنیت این فتح و تفویض ولایت سنقر و کلیایی به افتخار خسرو خان صادر نمود …. محمد شاه قاجار در مقابل طرفداران محمد حسین میرزای حشمت الدوله حکمران کرمانشاهان (کلهر و زنگنه) به تجدید حیات ایلی و تشکیلات سیاسی آن ها اقدام کرد. با استقرار دولتشاه، ایل بیگوند در تکرار تاریخ حماسه نهضت شاه اسماعیل صفویه را تجدید کردند و در نبرد با کهیا پاشا سردار عثمانی صفی خان و علی مراد خان کلیایی (فرزندش) با سواران ایل بیگوند و طایفه های ابوابجمعی آن ها که مقدمه الجیش بودند، کهیا پاشا را به اسارات درآوردند و فتح بغداد با خوانین موصوف و سواران آن ها و ایل های زنگنه و کلهر که د
ر رکاب ظفر انتساب آن شاهزاده عالی مکان بوده اند واقع گردید.» قاجاریه. مطالب فوق برگرفته از کتاب شهریاران کرد و قول مشهور مورخین در باب تاریخ کلیایی و سنقر، از آغاز حکومت شاه اسماعیل صفوی تا عهد محمدشاه و ناصرالدین شاه قاجار است. در واقع علی همت خان و نصیر خان کلیایی با همراهی سایر ایل های غرب مرکزی نقش قابل توجهی در به قدرت رسیدن و تثبیت حکومت زندیان داشته اند. از آن پس نام فوج کلیایی بیشتر از پیش بر سر زبان ها می افتد، به گونه ای که در دوره قاجاریان، حرکات قابل توجهی از سوی فوج کلیایی در قالب ارتش ایران و در جریان جنگ های هرات و زد و خوردهای گاه وبیگاه ایران و عثمانی رخ می دهد. ازجمله خوانین مورد توجه دربار قاجار، علیمراد خان کلیایی بوده که ناصرالدین شاه فرمان ایل بیگی کلیایی را به او تفویض کرده بود. در جریان جنگ هرات چون محمد یوسف میرزا به عنوان حاکم از سوی دولت ایران به سال ۱۲۷۲ هـ. ق در هرات به حکومت نشست، دوست محمد خان حاکم کابل و قندهار پس از دست یکی کردن با انگلیس قصد استیلا بر هرات داشت. محمد یوسف میرزا از حسام السلطنه حاکم خراسان یاری خواست ولی پس از رسیدن سپاه ایران محمد یوسف میرزا راه خیانت رفت. ای
ن بار حسام السلطنه، خود به هرات حرکت نمود و آن شهر را در محاصره گرفت. هرات از رمضان ۱۲۷۲ تا ۲۵ صفر ۱۲۷۳ در محاصره سپاه ایران بود و در این مدت با وجود تهدیدات انگلیس و کوشش های دوست محمد خان، حسام السلطنه از آنجا دست برنداشت تا عاقبت در ۲۰ صفر ۱۲۷۳ حصار مستحکم هرات گشوده شد. در این محاصره و تصرف، سواران کلیایی به فرماندهی اسدالله خان سرتیپ بیگوند شرکت داشتند، رضاقلی خان هدایت می نویسد: کلبعلی خان افشار با فوج کنگاور و نصرالله خان موسیوند کلیایی و فوج خدابنده لو از سمت برج فیل خانه به خدنگ دیدهٔ مور و مار می دوختند. بدین گونه سواران وطن دوست ایرانی و سرداران جان نثار آنان از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب برای استقلال، سربلندی و تمامیت ارضی ایران اسب تاختند و شمشیر زدند، کشتند و کشته شدند و آرمانی جزء سربلندی وطن و سرکوبی خصم نداشتند. بعد از استقرار مجدد حکومت مشروطه، اهالی رنجدیدة کلیایی از ظلم و بیدار و چپاول زندگی خود به دست فرمانفرما و ایادی او به جان آمده بودند. با توجه به هواداری مصلحتی فرمانفرمااز دولت مشروطه، عده ای از خوانین کلیایی (از جمله حسن پاشاخان، سردار اشرف و امیر امجد) در این برهه جبهه مخالف او ر
ا تقویت کرده و به پشتیبانی از سالارالدوله (مدعی حکومت و مخالف دولت مشروطه) قیام نمودند. بعد از دفع سالارالدوله (نصرالله خان موسیوند در این جنگ و در باغ شاه ساوه کشته شد)توسط دولت مرکزی و هواداران آن ها (از جمله بختیاری ها)، جنگ های داخلی به علت اختلافات سران کلیایی، دامنگیر مردمان کلیایی شد. در یک سو امیر امجد و در مقابل او فتح السلطان فرهنگ و طرفداران آن ها قرار داشتند که این درگیری ها صدمات قابل توجه را در پی داشت و در پی آن، ورود فرهنگ و افراد و اهالی او به منطقه سنجابی با درگیری های ایل سنجابی و قوای روس مستقر در کرمانشاه مصادف می شود و رشادت های قابل توجهی از سوی فرهنگ و سواران او در سنجابی (در برابر قوای اشغالگر روس) آشکار می شود. در رثای این جنگاوری شعر زیر از شاعر محلی ناشناس به جای مانده: «وه ملهٔ چوتاو تا ملهٔ مئ کوش / ئاقه خان چری طاماز خان بوکوش/ ئاقه خانم روو طاماز خانم روو/ کاریل یه کایک فه ت سولطانم روو». جنگ جهانی اول. اردشیر کشاورز شرح دقیقی از شرایط ایل های غرب مرکزی ازجمله ایل کلیایی و اقدامات خوانین مطرح در مقطع زمانی جنگ اول جهانی ارائه می دهد: " حوالی پدیده جنگ جهانی اوّل و بعد از رخ داد
جنگ که غرب کشور، کردستان و کرمانشاهان آماج تهاجم نیروهای روس تزاری قرار گرفت، در غرب کشور دوره ای به وجود آمد که در گذر عُمر تاریخ با عنوان دوره هرج و مرج یا عصر عشایری شناخته شده است. بنا به آنچه مستندات تاریخی حکایت دارد، با توجّه به حضور نیروهای بیگانه درگیر در جنگ، تعدادی از سران و سرداران عشایری یا در گروه هواداران روس و انگلیس و اقمار آنان با عنوان متفقین قرار گرفتند، یا همراه آلمان و عثمانی به عنوان کشورهای محور یا متحدین شدند؛ و لذا در آن برهه از زمان حَسَب ماه هایی از سال ۱۳۳۳ و ۱۳۴۴ هجری قمری عباس خان سردار رشید کردستانی و سنجرخان نرانی و همراهان آنان در حوالی روستاهای فقیه سلیمان با قوای روس به فرماندهی مامانوف وارد جنگ شده و ضربات سختی را بر نیروهای ژنرال روسی که در سنندج موضع گرفته و مستقر بودند وارد کردند. در کرمانشاهان نیز با ورود نمایندگان کمیته دفاع ملّی به کرمانشاه طرح تشکیل اردویی عشایری جهت مقابله احتمالی روس ها که در جبهه های قم و ساوه سرگرم جنگ های شدید و سخت با نیروهای ملی و محلی و ژاندارم بودند، مدّ نظر قرار گرفت و بر این اساس مقرر شد که به پشتیبانی از آلمان و عثمانی با تأمین سلاح کاف
ی و تعلیمات صحیح و تعیین وجوه معاش جهت نیروهای عشایری، اردویی شکل گیرد که حداقل نفرات آن سه هزار نفر باشد و لذا رؤسای عشایر کرمانشاهان پذیرفتند تا نسبت تأمین سواران جنگجوی عشایری به این صورت اقدام نماید. ایل سنجابی ششصد سوار- کلهر ششصد سوار- گوران چهارصد سوار- کلیایی دویست سوار- احمدوند بهتویی پنجاه سوار و … و همچنین دویست و پنجاه پیاده از کرند آماده رویارویی گردیدند. در چنان وضعیتی که روس ها آماده می شدند نیروهای ملّی را در جبهه های مختلف از سر راه خود برداشته و در نهایت به جهت محاصرهٔ چهارده هزار نیروی انگلیسی به فرماندهی ژنرال تاونشند در کوت العماره عازم آن منطقه شده و با ایده شکست نیروهای سرهنگ علی احسان بیگ، شهرهای غربی کشور را درنوردیده و پشت سر بگذارند، دچار این بیم و واهمه نیز بودند که مبادا در آن اوضاع و احوال قشون عثمانی و احیانا سربازان آلمانی از طریق کرمانشاه و همدان به مهاجرین پیوسته و به اتفاق عشایر ایرانی و قوای ژاندارمری و داوطلبان ملّی، محلی و عشایری عزم تهران کرده و نقشهٔ تسخیر پایتخت را به مرحله اجرا بگذارند. به هر روی جنگ بزرگ که روز به روز جهان آن روزگار را بیشتر از پیش به کام آتش خود فرو
می بُرد و در آن وضعیت حاد و خطرناک اروپا و آسیا و بخشی از آفریقا به طورعملی درگیر جنگ رویاروی بود، آلمان هم بر آن بود با عبور از خاک ایران و ورود هیئت هایش به افغانستان و راهی شدن به شبه قاره هند، دامنه آتش جنگ را به آسیای مرکزی و آسیای میانه بکشاند تا شرق دور نیز از این لهیب آتش جنگ در امان نماند اما حایل تمامی مناطقی که ذکر شد، کشور ایران بود که کشور و دربار و شاه و مستوفی الممالک رئیس الوزرا آن همچنان پیرو سیاست بی طرفی اعلام شده در اوّلین سال شروع جنگ بودند. آلمان برای شکستن بن بست ایجاد شده بر آن بود تا با اعزام هیئت ها و میسیونرهای سیاسی و نظامی در سراسر خاک کشور ایران زمینه یک قیام ملّی و شورش عمومی را در تمام نقاط کشور ایران پدیدآورند و در راس چنین ایده و اندیشه ای آتاشه میلی تر یا وابسته نظامی سفارت آلمان در ایران شخصی به نام (کُنت کانی تس) بود که به انجام اقداماتی عمومی در سطح ولایات و ایالات ایران و ایل ها و عشایر دست زد و امیدش به نیروهای عشایری بود که تحت امر رؤسای ایل ها و عشایر فراهم آورده بود. او خوب هم می دانست با توجّه به دور بودن نیروهای آلمانی از جبهه های جنگ غرب کشور، امیدی به وصول جنگ اف
زارهای آلمانی تا پیش از رسیدن به سال ۱۹۱۶میلادی نیست و بر این اساس مصمم بود با همین آمادگی ضرباتی ناگهانی را به روس ها وارد کرده تا شاید مانع از تهاجم و یورش روس ها شود، امّا خواندیم که روسیان بخش هایی از کشور ایران را آماج تهاجم و تصرف خود قرار داده بودند. «کانی تس» توسط نیروهای عشایری که در غرب کشور فراهم آورده بود، در زمستان سال ۱۳۳۴ هجری قمری گذرگاه های شمالی را تحت نفوذ قرار داد و ضمن سازمان دهی و آموزش نیروهای ایرانی در پشت جبهه، هیئت هایی را به میان عشایر کرمانشاهان و کردستان اعزام کرد. در کرمانشاهان در راس ایل کلهر سلیمان خان امیراعظم و عباس خان امیر معظم پسر و نوهٔ داوود خان کلهر و پسران شیر محمدخان صمصام الممالک سنجابی، قاسم خان سردار ناصر، علی اکبر خان سردار مقتدر و حسین خان سالار ظفر سنجابی از موفقیت اجتماعی و عشایری برتری برخوردار بودند. در منطقه کلیایی حسینقلی خان امیرامجد کلیایی و امان الله خان فتح السلطان و دیگرانی حضور داشتند که در دسته بندی های پشتیبانی از متفقین و متحدین وارد شده بودند، ازجمله سلیمان خان امیر اعظم کلهر از روس و انگلیس و عباس خان امیر معظم از آلمان و عثمانی طرفداری می کردند،
پسران شیرخان سنجابی هوادار آلمان و عثمانی بودند و به طوراساسی عشایر سنجابی تنها ایلی بودند که به صورت متحد و یکپارچه از آلمان و عثمانی پشتیبانی می کردند و در این راه سختی ها و مصایب بسیاری دیدند. در منطقه سنقر و کلیایی، امیر امجد، هواخواه روس و انگلیس و فتح السلطان طرفدار آلمان و عثمانی بودند و … بر این مبنا و جهاتی دیگر کفهٔ قدرت در ناحیه غرب کشور به نفع آلمان و عثمانی می چربید. اول اینکه کرمانشاهان و کردستان از ابتدای جنگ به صورت منطقه نفوذ آلمانی ها درآمده بود و عامل آن نیز مسیو شونمان کنسول آلمان در اراک بود که محل سازمانی خود را ترک کرده و در کرمانشاه اقامت گزیده بود و همو بود که ترتیب ورود سلاح های آلمانی را از خطوط شمن دفرهای مرزی کشور ایران و خاک بین النهرین که در گسترهٔ ارضی امپراتوری عثمانی قرار داشت داده بود. این سلاح ها بعد از تخلیه با چهارپایان به داخل خاک ایران حمل و در کاروان سراهای قصرشیرین ازجمله کاروان سرای هارون یهودی، انبار می شد تا در زمان مقتضی بین افراد عشایری تقسیم شود. چنین اقدامی از جانب شونمان آلمانی، مضاعف بر دیگر اقدامات وی در غرب کشور شمرده می شد که ازجمله می توان به ریشه کن کرد
ن کلیّه عوامل اختلافی در منطقه و در نهایت بیرون کردن کنسول های روس و انگلیس از کرمانشاه و همدان از محل های آنان بود اشاره کرد، مضاف بر این موارد، ورود عثمانی ها و استقرار قشون آن ها در نواحی غرب کشور ایران، عامل دیگری بود که موقعیت مأموران آلمانی و طرفداران سیاست آلمان را تقویت می کرد و لذا چنین عواملی موجب گردید، تا آلمان ها صفحات غرب کشور را به عنوان مناسب ترین پایگاه سیاسی و نظامی خود برگزینند و در اجرای اقدامات سیاسی و نظامی مشترک ملّیون ایرانی و عوامل آلمانی، کردستان و کرمانشاهان به صورت کلی، منطقه ای شمرده شد که به موجب آن مأموران آلمانی وظیفه یافتند با همکاری کمیته دفاع ملّی و قوای ژاندارمری و نیروهای عشایری، منطقه را از وجود کلّیه عناصر غیر مطمئن پاک و سازمان های حساس را تحت کنترل خود درآورند". در نهایت، شرایط جنگ جهانی اول به سود طرفداران قوای محور (آلمان و …) نبوده و فرهنگ تحت نظر روس ها در کرمانشاه ساکن می شود. اما تلگراف زیر نگرانی حاکم کرمانشاه را از گسستن امورات عشایری با ادامه ماندن فرهنگ در کرمانشاه نشان می دهد. در نهایت فرهنگ با وساطت روحانیون ذی نفوظ به منطقه بر می گردد. تلگراف حکومت کرمانشا