Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
تاد که در سومین سال سلطنتش در ابتدا اولولو را کبیسه می کردند که به آن اولولودوم می گفتند ولی در سال های ۵و۶ سلطنتش آدارو را کبیسه کردند؛ و در زمان سلطنت داریوش در سال های ۱۳ و۱۶ سلطنتش آدارو را کبیسه می کردند. درگاه شماری بابلی هر ۲ ماه در حکم یک ماه بزرگتر شمرده می شد که به آن سوس(soss) می گفتند. اسم اخیر که از ماه های بابلی داریم، از سلطنت کاسی ها برقرار شده است. روزها در گاه شماری بابلی. در بابل ماه به ۶ قسمت ۵ روزه (خَمُشتو) تقسیم می شد که حکم هفته را داشت. علاوه بر این ماه ها به وسیله روزهایی که اسم مخصوصی داشتند به قسمت هایی تقسیم می شد. مثلاً روزهای ۱٬۷٬۱۵٬۲۶ ماه هر کدام اسمی داشتند و روزهای ۳٬۷٬۱۶ لقب های مشترکی داشتند که در آن زمان معنی استراحت و تعطیلی داشته است و روزهای ۷٬۱۴٬۲۱٬۲۸ و همچنین روز ۱۹ ماه؛ روزهای نحسی بودند که در آن روزها انجام دادن برخی از کارها نامناسب بوده است. پس از مدتی هفته را به ۷ روز تقسیم کردند و شبانه روز ۶ قسمت داشت که ۳ قسمت آن را به روز و ۳ قسمت بعدی را به شب اختصاص می دادند. بابلیان و آشوری ها. گاه شمار بابلیان توسط آشوریان در اواخر هزاره دوم قبل از مسیح و از طرف یهودیان ا
خذ شد. پس از آن که آشوریان گاه شماری بابلی را انتخاب کردند، سال و ماه هر دو قوم با یکدیگر مطابقت پیدا کرد و سال آشوری نیز مانند بابلی با آغاز بهار شروع می شد و در آغاز سال جشن بزرگی می گرفتند که این جشن بیرون از پایتخت برگزار می شد. در نزد بابلی ها و آشوری ها هر روز از ماه به فرشته ای تعلق داشت که لوحی از اسامی فرشتگان روز که از عهد آشوربانی پال است اخیراً پیدا شده است؛ و روز اول و آخر ماه را هم به نیایش آنو وبِل اختصاص می دادند. گاه شماری بابلیان در طول تاریخ بارها تغییر یافته است که یکی از آن اصلاحات در زمان نبوناسار در سال ۷۴۷ قبل از میلاد بود.
کاترینا کپلر (; – ) یک متهم به ساحره بودن اهل دوک نشین وورتمبرگ در اشتوتگارت آلمان و مادر ستاره شناس نامدار یوهانس کپلر بود. کاترینا کپلر همسر هاینریش کپلر بود و یک دختر و سه پسر داشت که یکی از آن ها یوهانس کپلر بود. در ۱۶۱۵ میلادی، کاترینا به اتهام افسونگری محاکمه شد. اتهام افسونگری را ووگت (شهردار) شهر پروتستان لئونبرگ، لوتروس اینهورن به کاترینا زده بود. اینهورن ساحره گیری افراطی بود و در دوران شهرداری اش (۱۶۱۳ – ۱۶۲۹) ۱۵ زن را به جرم افسونگری محاکمه کرد و ۸ تای آن ها را اعدام کرد. اعمال اینهورن مطابق با ارادهٔ امپراتوری مقدس روم و عامهٔ مردم بود. در سال ۱۶۱۵، زنی به نام «اورسولا راینبولد» کاترینا را متهم کرده بود که پس از مشاجره، کاترینا به او معجونی خورانده و او را بیمار کرده است. اینهورن فرمانی برای دستگیری کاترینا صادر کرد. یوهانس کپلر خود دفاع از مادرش را بر عهده گرفت. دانشگاه توبینگن نیز در این منظور به او کمک کرد و یکی از دانشجویانش به نام در موارد حقوقی او را راهنمایی کرد. کاترینا در دسامبر ۱۶۱۶ با کمک پسرش به لینتس گریخت. پس از بازگشت به لئونبرگ در تابستان ۱۶۲۰، کاترینا دستگیر شد و برای چهارده ماه
در زندان ماند. به کاترینا گفته شد که اگر به ساحره بودن اعتراف نکند او را شکنجه خواهند کرد، ولی او از اعتراف خودداری کرد. یوهانس کپلر سرانجام توانست در اکتبر ۱۶۲۱ مادرش را آزاد کند. کاترینا شش ماه بعد درگذشت.
کراش تیم ریسینگ نیترو-سوخت یک بازی ویدئویی در سبک مسابقه ای است که توسط شرکت بیناکس توسعه یافته و به وسیلهٔ اکتیویژن در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۱۹ (۳۱ خرداد ۱۳۹۸) برای نینتندو سوئیچ، پلی استیشن ۴ و اکس باکس وان عرضه شد، اما برای ویندوز عرضه نشد. این بازی نسخه ارتقا یافته بازی "کراش تیم ریسینگ" به شمار می رود که در ابتدا و در سال ۱۹۹۹ بوسیله شرکت ناتی داگ برای کنسول پلی استیشن توسعه یافته بود. نیترو-سوخت هفدهمین نسخه از مجموعه بازی های "کراش باندیکوت"، و به طور کلی چهارمین بازی مسابقه ای در این سری محسوب می شود. از قابلیت هایی که به این بازی اضافه شده می توان به امکان ارتقا دادن و تغییر ماشین ها، گرافیک بهبود یافته، اضافه شدن مراحل و شخصیت های جدید، حرکات نمایشی شخصیت ها در حین رانندگی، اضافه شدن حالت آنلاین و همچنین مراحل بازی "کراش نیترو کارت" در این بازی اشاره کرد.
علی سوزنده (متولد ۲۲ آوریل ۱۹۷۰) انیماتور و فیلمساز آلمانی ایرانی تبار است. او برای فیلم انیمیشن آلمانی-اتریشی به نام "تابوی تهران" که به بررسی روابط جنسی و جنسیتی استانداردهای دوگانه در ایران است شناخته شده است. اوایل زندگی و تحصیلات. سوزنده متولد شیراز است. او قبل از اینکه در سال ۱۹۹۵ میلادی به آلمان بیایید در تهران هنر درس می خواند. پس از مهاجرت به آلمان، او موفق به دریافت دیپلم در رسانه ها در طراحی از ویژگی های دانشگاه کلن است. او تنها عضو خانواده اش است که در خارج از ایران زندگی می کند. حرفه ای. او شرکتی به نام ایکتافیلم دارد. از کارهای او نیز را در انیمیشن-مستند "موج سبز" (۲۰۱۰) که جایزه گریمه بهترین فیلم مستند را برده است نام برد. او همچنین در تولید انیمیشن آلمانی - کره ای (جنوبی) به نام "اردوگاه ۱۴: کنترل کل منطقه" با مارک ویز همکاری داشته است.
چارلی و آسانسور بزرگ شیشه ای یک کتاب کودکان انگلیسی است به نویسندگی رولد دال. این داستان ادامه قسمت قبل یعنی "چارلی و کارخانه شکلات سازی" است، در ادامه داستان چارلی باکت و ویلی ونکا شکلات ساز در یک آسانسور بزرگ شیشه ای سفر می کنند. این کتاب در در ایالات متحده توسط انتشارات آلفرد ای کناف در سال ۱۹۷۲ منتشر شد و در انگلستان توسط انتشارات جورج آلن و یووین در سال ۱۹۷۳ منتشر شد. دال شروع به نوشتن کتاب سوم از این مجموعه با عنوان "چارلی در کاخ سفید" کرد اما کامل نشد داستان. در کتاب قبلی چارلی و آقای ویلی وانکا برای رساندن خانواده اش به کارخانه اش ببرد ولی مادربزرگ جورجینا با پرت کردن حواس آقای وانکا باعث می شود آنها به فضا برود و به هتل فضایی آمریکا برخورد کنند آنها به هتل فضایی می روند آقای وانکا مجبور می شود به رئیس جمهور بگوید مریخی هستند. در هتل فضایی با موجوداتی به نام کرمسانان برخورد می کنند که قصد دارند همه را بکشند اما چارلی و خانواده اش نمی گذارند این اتفاق بیفتد و کرمسانان را نابود می کنند، آنها به زمین برمیگردند و آقای وانکا سالخوردگان دارویی می دهد که می توانند سن آنهارا کم کند و آنها بچه می شوند ولی جورج
ینا نیست زیرا به دنیای منهاها رفته است و جوریجنا با کمک چارلی و وانکا به دنیای واقعی برمیگردند اما سن او زیاد از آب درمی آید و ونکا اومپا لومپاها جورجینا و بقیه افراد سالخورده به سن واقعی خود برمیگردند درنهایت رئیسجمهور گیلیگرس برای آنها دعوت نامه ای نوشته و آنهارا به دلیل نجات از کرمسانان به کاخ سفید دعوت می کند دنباله. رولد دال قرار بود دنبالهٔ این کتاب به نام "چارلی در کاخ سفید" را بنویسد اما به دلیل مرگش تمام نشد فصل ۱ این کتاب در موزه رولددال و مرکز قصه ها در گریت میسیندن برروی صفحه نمایش نشان داده می شود.
شاملو می تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
رنگ ها و نشان های باشگاه فوتبال استقلال تهران نقش اساسی ای در شکل گیری هویت اجتماعی و تاریخی این باشگاه فوتبال خارج از محیط ورزشی داشته اند. باشگاه فوتبال استقلال با نام نخستین کلوپ دوچرخه سواران در ۴ مهر ۱۳۲۴ در دفتری در خیابان فردوسی شهر تهران تشکیل شد در ۱ اسفند ۱۳۲۸ با رای گیری اعضای هیئت مدیره نامش را به تاج و در بهار ۱۳۵۸ به عنوان یکی از پیامدهای انقلاب ۱۳۵۷ ایران نامش را به استقلال تغییر داد. استقلال از همان ابتدا رنگ آبی را به عنوان رنگ نخست و رنگ سفید را به عنوان رنگ دوم خویش برگزید. لباس. لباس نخستین باشگاه دوچرخه سواران آبی و لباس دوم سفید بود. استقلال در چند بازی خاص رنگ های دیگری همچون زرد و مشکی و نقره ای نیز به تن کرده است اما رنگ اصلی لباس باشگاه همواره آبی بوده و رنگ اصلی تغییری نیافته. تنها تغییر لباس آبی رنگ استقلال در کم رنگ و پررنگ بودن آن بوده است. طرح لباس استقلال در سال های نخست ساده بود اما کم کم و با گذر زمان لباس استقلال طرح های مختلفی گرفت و حتی در بعضی فصل ها در یک فصل چندین لباس مختلف به تن این تیم رفته است. لباس نخست. رنگ آبی تیره نخستین رنگ ثبت شده برای استقلال است و این تیم از
زمان تشکیلش در اواسط دهه ۱۳۲۰ خورشیدی با این رنگ به میدان رفت و هنوز هم همین رنگ، رنگ اصلی استقلال است و رنگ آبی بخشی از هویت استقلال است. در دهه ۱۳۳۰ نخستین تغییرات در طرح لباس تاج پدیدار شد و آستین های لباس تاج سفید رنگ شدند و تاج که تا آن زمان معمولاً لباس یقه گرد به تن می کرد با لباس یقه هفت به میدان رفت. این طرح، لباس یقه آبی هفت و آستین سفید رنگ، بعدها به طرح اصلی استقلال تبدیل شد و حتی تا میانه های دهه ۱۳۷۰ خورشیدی استقلال به تناوب لباس آبی با آستین سفید به تن می کرد. در فصل ۱۳۳۸ تیم تاج با پیراهن آبی و یک نوار مورب سفید رنگ به میدان رفت، این طرح بعدها و در فصل ۱۳۶۰ نیز تکرار شد. از میانه های دهه ۱۳۶۰ تغییرات طرح لباس استقلال بیشتر شدند خطوط و طرح هایی همچون شطرنجی و حتی راه راه آبی و مشکی نیز مورد استفاده باشگاه قرار گرفتند. این تغییرات از ابتدای دهه ۱۳۷۰ بسیار شتابان تر شدند و استقلال حتی در طی یک فصل با لباس های متفاوتی به میدان می رفت. رنگ لباس استقلال معمولاً آبی تیره بود اما در بعضی فصل ها همچون ۱۳۴۹ و ۱۳۶۱ باشگاه با رنگ های به ترتیب آبی فیروزه ای و آبی روشن به میدان رفت و در فصل ۱۳۴۹ که تاج قهر
مان آسیا شد این تیم در بازی های جام باشگاه های آسیا با لباس آبی فیروزه ای رنگ به میدان رفت. لباس دوم. لباس دوم استقلال همواره سفید رنگ بوده و معمولاً رنگ سفید و آبی آن قرینه رنگ اصلی آبی و سفید انتخاب می شد. لباس سوم. استقلال هیچ گاه بعد از رنگ های آبی و سفید به عنوان رنگ های اول و دومش رنگ دیگری را به عنوان رنگ سوم برنگزیده بود اما تیم تاج در بهار ۱۳۵۲ و در مسابقات جام علم که در خوزستان و میان ۴ تیم تاج تهران، تاج اهواز، تاج مسجد سلیمان و تاج آبادان برگزار می شد به لباس زرد رنگ به عنوان پیراهن دوم به میدان رفت. استفاده از این رنگ بعدها دیگر در تاریخ باشگاه تکرار نشد. در فصل ۹۲–۱۳۹۱ و در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۳ تیم استقلال در دیداری خارج از خانه در عربستان سعودی در مقابل تیم آبی پوش الهلال با لباس نقره ای رنگ به میدان رفت تا برای نخستین بار از پیراهن سوم در طی یک فصل استفاده کرده باشد. این امر در حالی رقم خورد که استقلال در همان فصل و در بازی خارج از خانه با پیراهن دوم معمول اش، سفید رنگ، به میدان رفته بود. در فصل ۹۷–۱۳۹۶ نیز استقلال یک لباس بنفش رنگ را به عنوان لباس سوم خود معرفی کرد و قصد استفاده از
آن در دیدار شهرآورد تهران را داشت که با اعتراض هواداران استقلال به این امر از این کار منصرف شد و آن لباس هیچ گاه در هیچ بازی ای بر تن استقلال ننشست. لباس دروازه بان ها. لباس دروازه بان های استقلال هیچگاه رنگ ثابت و مشخصی نداشته اما دو رنگ زرد و سبز بسیار بیشتر مورد استفاده دروازه بان های استقلال بوده است. از لباس های خاص دورازه بانی استقلال می توان به لباس دروازه بان تیم ملی کره جنوی اشاره کرد که توسط ناصر حجازی در دهه ۱۳۶۰ مورد استفاده قرار می گرفت. مهدی رحمتی دروازه بان سابق استقلال در فصل ۹۱–۱۳۹۰ و در دیدار فینال جام حذفی برابر شاهین بوشهر با همین پیراهن به میدان رفت. لباس های ویژه. استقلال در بسیاری از بازی های همچون شهرآوردها یا فینال های جام باشگاه های آسیا و جام حذفی لباس هایی را بر تن کرد که تنها مخصوص همان دیدارهای خاص بوده اند و هیچ گاه نه قبل از آن و نه پس از آن از آن لباس ها استفاده نکرده. این لباس ها گاه نقوشی بسیار متفاوت از طرح اصلی داشته اند، همچون لباس راه راه آبی و مشکی که در فصل ۹۱–۱۳۹۰ و در دیدار رفت شهرآورد تهران بر تن تیم نشست. استقلال در دو مورد و به مناسبت درگذشت بازیکنان سابقش به لباس
مشکی رنگ به میدان رفت. نخستین بار به مناسبت درگذشت ناصر حجازی در دیدار نیمه نهایی جام حذفی ۹۰–۱۳۸۹ در برابر ملوان بندرانزلی و دومین مرتبه به مناسبت درگذشت غلامحسین مظلومی در دیدار شهرآورد تهران در لیگ برتر ۹۴–۱۳۹۳. نشان ها. کلوپ دوچرخه سواران از ابتدای فعالیتش با نشان واره مخصوص خود به میدان می رفت و این نشان واره در طی تاریخ این باشگاه همگون با تغییرات باشگاه دچار تغییرات گاه جزئی و گاه کلی شده است. نشان واره ها. نخستین نشان واره باشگاه با توجه به نام و ریشه نخستینش یک دوچرخه سوار بود. این نشان واره با تغییر نام باشگاه در سال ۱۳۲۸ تغییر کرد و تاج پهلوی و دو حلقه در هم تنیده در دو طرفش جایگزین آن شدند. بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران نشان واره باشگاه باز هم دستخوش تغییر و تحول شد و در سال های متلاطم پس از انقلاب نشان واره باشگاه دچار تغییر و تحولات شتابانی شد. استقلال در تابستان ۱۳۵۸ در مسابقات جام شهید اسپندی با نشان واره نوینی به میدان رفت. این نشان واره عمر چندانی نداشت و بعدتر در فصل ۱۳۶۰ نشان واره استقلال عوض شد و در فصل ۱۳۶۲ استقلال با نشان واره دیگری به میدان رفت که این نشان واره تا ۱۳۷۰ ثابت ماند. از سال ۱۳
۷۰ استقلال نشان واره اش را عوض کرد و این بار تا فصل ۸۰–۱۳۷۹ این نشان واره ثابت ماند و تنها در این فصل استقلال از نشان واره نوینی استفاده کرد. از فصل بعد، ۸۱–۱۳۸۰ استقلال دوباره به استفاده از نشان واره پیشین روی آورد و این نشان واره تا به امروز، مگر در موارد جزئی ثابت مانده است. استقلال از ابتدای فصل ۸۷–۱۳۸۶ دو ستاره طلایی به نشان دو قهرمانی در آسیا را به نشان واره اش افزود. این امر از همان ابتدای کار محل بحث های فراوانی میان هواداران استقلال و تیم های دیگر شد. در حال حاضر نشان واره استقلال با همین دو ستاره طلایی به ثبت رسیده است و سازمان لیگ ایران، کنفدراسیون فوتبال آسیا و فیفا هر سه از نشان واره استقلال به همراه دو ستاره طلایی اش استفاده می کنند و کم کم با گذر زمان این دو ستاره به بخشی از هویت این باشگاه تبدیل شدند به گونه ای که هواداران استقلال در زمان بازی های استقلال بنرهایی را به ورزشگاه می آورند که تنها دو ستاره طلایی رنگ با زمینه آبی است و بازیکنان و مدیران این باشگاه سومین قهرمانی این تیم در آسیا را مترداف با کسب ستاره سوم می دانند. لقب ها. آبی پوشان و آبی پوشان پایتخت نخستین لقب های این باشگاه هستند.
استقلال که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تاج نام داشت هنوز هم با این نام توسط هوادارانش یاد می شود. پسران آبی، اس اس، غول اسیا و تاج کبیر از دیگر القابی هستند که توسط رسانه ها و هواداران برای اشاره به استقلال استفاده شده اند.
موزه رولددال و مرکز قصه ها یک موزه در گریت میسندن باکینگهام شر است. روالد دال، نویسنده کتاب کودکان و داستان کوتاه، از ۳۶ سالگی در روستا زندگی می کرد تا زمانی که در سال ۱۹۹۰ درگذشت[1] بررسی اجمالی. این موزه به طور رسمی در ۱۰ ژوئن سال ۲۰۰۵ افتتاح و توسط چری بلر و به صورت عمومی در ۱۱ ژوئن ۲۰۰۵ باز شد. این موزه در مسافرخانه مربیگری قرار دارد و خانواده دال بودجه این موزی را داده اند. این موزه از موسسه خیریه ثبت شده است.
یوجی هیروناگا (؛ زادهٔ ) بازیکن سابق فوتبال اهل ژاپن است. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به باشگاه فوتبال سرزو اوساکا، باشگاه فوتبال گامبا اوساکا و باشگاه فوتبال توکیو وردیاشاره کرد.
آکیهیرو اندو (؛ زادهٔ ) بازیکن سابق فوتبال اهل ژاپن است. از باشگاه هایی که در آن بازی کرده است می توان به باشگاه فوتبال یوکوهاما مارینوس و باشگاه فوتبال ویسل کوبه اشاره کرد.
شهرسازی ساسانیان به بررسی پاره ها، شکل و ساختار شهرهای ایران در دورهٔ ساسانی می پردازد. شهریاران ساسانی به شهرسازی اهمیت بسیار می دادند و بانیان بزرگ شهرها به شمار می روند، و منابع تاریخی از وسعت شهرسازی که تقریباً در زمان همهٔ شاهان این سلسله معمول بود گواهی می دهند. در این دوره از تاریخ ایران، شهرسازی و توسعهٔ زندگی شهری باعث شد تا عناصر و ساختارهای خاصی به شهرسازی ساسانی وارد شود. با بررسی منابع مرتبط با دورهٔ ساسانی می توان چنین نتیجه گرفت که ساختار اصلی شهرهای ساسانی شامل کهندژ، شارستان، شار میانی و بیرونی، بازار و میدان بوده است که کهندژ محل استقرار حکومت و فرمانروای شهر بوده است و شارستان که خود به دو قسمت شارستان میانی و شارستان بیرونی تقسیم می شد، سکونتگاه دیوانیان، اشراف و سپاهیان بود. بازار به عنوان قطب اقتصادی و مرکز دادوستد و تجارت، از نقش مهمی در توسعهٔ شهر برخوردار بوده است و نبض اقتصادی شهر در آن جریان داشت و ارتباط مهمی با میدان داشت زیرا میدان محل گردآمدن گروه های مختلف اجتماعی بود و معمولاً از نظر مکانی در جایی واقع شده بود که به بازار ارتباط داشت. شکل شهر بازتاب دهنده ساختار اجتماعی و اقتص
ادی مسلط بر جامعه شهری است. مناسبات اقتصادی-اجتماعی هر شهر نیز در کنار سایر عوامل مهم (آموزه های اعتقادی مسلط، شرایط طبیعی و جغرافیایی و غیره) تأثیرات عمیقی بر چگونگی ترکیب و آرایش عناصر اصلی زندگی شهری و تعیین ویژگی های اصلی بافت آن بر جای می گذارد. شهرهای ساسانی نیز از لحاظ شکل عموماً به شهرهای مدور، شهرهای مستطیلی (هیپودام) و شهرهای منظم تقسیم بندی می شوند که دارابگرد، اردشیر خوره، مرو و تخت سلیمان شهرهای مدور بودند و از شهرهای مستطیلی (هیپودام) به بیشابور، جندی شاپور، ایوان کرخه، سیراف، نیشابور و استخر می توان اشاره کرد و رام شهرستان، تیسفون و قصر شیرین از شهرهای نامنظم این دوره بودند. واژهٔ شهر و مفهوم آن. واژهٔ شهر را در زبان فارسی باستان «خَشَثَ» می گفتند و در اوستا این واژه به صورت «خَشَثْرَ» آمده که واژهٔ «شهر» در فارسی نو، برگرفته از همین واژهٔ اوستایی است. در روزگار ساسانی، شهر به معنای امروزی آن را «شهرستان» می خواندند، چنان که در کارنامهٔ اردشیر بابکان به صورت «شَترستان» ذکر شده است و منظور از آن، مرکزِ ناحیه (استان و کوست) بوده است. واژهٔ «شهر» در روزگار ساسانیان مفهوم وسیع تری داشت و به معنای ک
شور، استان، ناحیه و ولایت به کار می رفت؛ در واقع، «شهر» جایگاه پادشاهی و مرکز قدرت سیاسی و حکومت بوده است و واژهٔ «شهر» را می توان مترادف با واژهٔ «قلمرو» در نظر گرفت. تفاوت واژه های «شهر» و «شهرستان» را می توان از عنوان کتاب شهرستان های ایرانشهر دریافت. این کتاب که در واپسین سده های فرمانروایی ساسانیان نوشته شده است، به بیان تاریخ، نام و ساختار سیاسی شهرستان های ایرانشهر و بیان ویژگی این شهرستان ها می پردازد و در نخستین عبارت آن، هدف از نگارش کتاب را چنین ذکر کرده است: «شهرستان هایی که در زمین ایرانشهر ساخته شده اند، هرکدام در چه روزگاری، در کجا و به دست کدام سرخدایی ساخته شده است، به تفصیل در این یادگار نوشته شده است». در این کتاب، برای نام بردن شهرها از واژهٔ «شهرستان» استفاده کرده است: «شهرستان دارابگرد را دارا پسر دارا ساخت». واژهٔ «شهرستان» برای نامیدن شهرها، بیش از ۵۰ بار در این متن تکرار شده و منظور از آن، شهر به معنای امروزی بوده است. از سوی دیگر، در «ایرانشهر»، واژهٔ «شهر» به معنای کشور و قلمرو آمده است و منظور از آن، «کشور ایران» است. «شهرستان» توسط «شَهرَب» یا «شهریگ» اداره می شده که در دورهٔ ساسا
نیان احتمالاً یک شاه محلی بوده است و فرمانروایان استان ها را که «شهربان» نامیده می شدند، شخص شاهنشاه منصوب می کرد. یک شهر یا ناحیه به «روستاگ» هایی تقسیم می شد که شاید هر یک از چندین دهکده تشکیل می شدند. کوچک ترین واحد، «ده» بود که یک دهقان یا دهگان ریاست آن را بر عهده داشت. ویژگی های شهر ساسانی. شهر ساسانی مکان اصلی استقرار طبقات برتر اجتماعی بود. شاه و دربار آن در ارگ یا کاخ که در قلب شهر یا در بلندترین محل آن ساخته می شد، جای داشتند. در شهرهای دیگر جای خاندان شاهی را شاه محلی (سکانشاه، گیلانشاه، کرمانشاه و غیره یا خاندان های قدرتمند محلی مانند سورن، قارن و غیره) پُر می کردند. پس از آن موبدان و مغان، جنگاوران و سپاهان، دبیران و پزشکان و اشراف زمین دار سکونت می یافتند. طیف عظیم مردم مانند پیشه وران، بازرگانان و صاحبان حِرَف در خارج از چهارچوب این طبقات چهارگانه و به تبع آن در خارج از دیوارهای شهر زندگی می کردند. در ابتدای شکل گیری حکومت ساسانی، ساخت شهر به منزلهٔ تمرد از حکومت مرکزی، اعلام استقلال و نشانهٔ قدرتمندی محسوب می شد. چنان که اردوان پنجم در نامه ای به اردشیر بابکان متذکر می شود که «اگر ما تو را به
حال خود واگذاریم، شهری بزرگ خواهی ساخت». گویا ساخت شهر در این دوره و پیش از آن در محدودهٔ اختیارات شخصی پادشاه قرار داشت و غیر از فرمان حکومتی شهری ساخته نمی شد. در بین شهریاران سلسلهٔ ساسانی، یکی از نشانه های بهتر رهبری کردن هر شاهنشاه، توجه وی به ساختمان و آبادانی شهر و ساختن شهرهای تازه است. به همین دلیل هر یک از شاهنشاهان آن سلسله می کوشیدند شهرهایی را پی افکنند یا شهرهای کهن را نوسازی کنند. در این دوره شهرها از شالوده های اساسی ارگانیسم اجتماعی و سیاسی به شمار می آمدند. در این دوره شهرسازی ساسانیان در همه جا کم وبیش یکسان بود و بر آن بودند که جهان چهار بخش دارد و شهرها باید طوری ساخته شوند که به چهار سوی جهان گشوده شوند. عناصر و ساختار شهر. از نظر ریخت شناسی، می توان عمده ترین عناصر مهم در شکل شهر ساسانی را چنین برشمرد: کهندژ. مجموعه ای است مرکب از کاخ ها، آتشگاه اصلی، دیوان ها، سربازخانه ها، ذخایر، خزاین و انبارهای آذوقه. این دژ در مرکز یا بالاترین نقطهٔ شهر و مهم ترین نقطهٔ سوق الجیشی ساخته و با دیوارهای سنگین محافظت می شد. این دژ در دورهٔ اسلامی به کهندژ یا قهندژ معروف بود. این بخش، در مرکز و بهترین ن
قطهٔ شهر و اغلب در سطحی بالاتر از سایر نقاط جای داشت و توسط دروازه ای به خارج راه داشت. کهندژ جایگاه و سکونتگاه پادشاه، حکام و درباریان بود و فضایی دارای سیستمی خودکفا بود و نیازهای ساکنانش را در درون همان فضای محصور تأمین می کرد. برای کهندژ، برج و بارو و خندقی جهت حفاظت ساکنانش ساخته می شد و آتشکده و فضاهای وابسته به آن نیز، اغلب در همین بخش احداث می شد. شارستان. این قسمت سکونتگاه دیوانیان، اشراف و سپاهیان بود و دارای حصار و دیگر استحکامات لازم بود. در پی تکوین سازمان سیاسی و دستگاه متمرکز حکومتی و ازدیاد شایان توجه عدهٔ کارکنان اداری (دبیران)، بخش شارستان هر شهر توسعه یافت و به بخش مهمی تبدیل گشت. برخی از شاهان ساسانی، برای استفاده از نیروی اسرای جنگی، شهرهایی می ساختند و آنان را در شارستان جا می دادند و کارگاه هایی برای استفاده از نیروی کار آن ها بنا می شده است. علاوه بر اسرای جنگی، از نیروی کار صنعتگران و کارگران شهرهای دیگر کشور نیز استفاده می کردند و آن ها را در شهر جدید جای می دادند. شارستان خود به و به دو قسمت شار میانی و شار بیرونی تقسیم می شد. شار میانی و بیرونی. مجموعه ای مرکب از محلات خاص برای است
قرار طبقات ممتاز است. نزدیک بودن این طبقات اجتماعی به یکدیگر – چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اجتماعی – سبب می شود تا شباهت بسیاری بین خانه ساکنان شار میانی و کاخ ها به وجود آید. شار میانی در دوره اسلامی به شارستان موصوف شد. شار بیرونی: مجموعه ای مرکب از محلات، خانه ها، بازارها، باغات و مزارع پراکنده در اطراف شار میانی است. آتشکده و بازار اصلی را می توان در این بخش از شهر جستجو کرد. شار بیرونی محل استقرار کلیه مردمانی است که در چهار طبقه ممتاز اجتماعی قرار نگرفته و بنابراین در دولت ساسانی نقشی ندارند. این بخش در دوران بعد از اسلام به رَبَض مشهور شد. بازار. بازار به عنوان ستون فقرات شهر از دل شارستان (شار میانی) آغاز می شود و دامنهٔ خود را به شار بیرونی (ربض) می گستراند و در مسیر خود، محلات را شکل می دهد. بازار قلب شهر می گردد و کالاها و مصنوعات گوناگون، از همه جا به آن جا حمل می شود. بازار را می توان یکی از مهم ترین فضاهای عمومی شهر دانست که در دورهٔ اول شهرنشینی، کلیهٔ فعالیت های تجاری و بخش عمدهٔ فعالیت های تولیدی را در خود جای می داده است. اهمیت و نقش بازار در سازمان اجتماعی دورهٔ ساسانی چنان شد که برای باز
ارها، رئیسی موسوم به «وازاربُد» انتخاب می شد که فعالیت و میزان قیمت ها در بازار، تحت سرپرستی او بود و احتمالاً ریاست کل اصناف را نیز بر عهده داشت. میدان. گستره ای وسیع در جلوی دروازه های شارستان و ربض ساخته می شدند. این میدان، همچون نمونهٔ یونانی آن، آگورا، محل تظاهر دادوستد اقتصادی نیست و نه مانند فوروم در روم، مظهر قدرت حکومت است، بلکه میدان مکانی ست که بازارها بدان باز می شوند و تظاهرات اجتماعی اقتصادی درهم می آمیزد. میدان محلی بود برای فرمان های دولت، مانند بخشودگی ها و مجازات ها. در باب سوم وندیداد به سلسله مراتب انواع فضاها و عرصه های زیستی اشاره شده است. براساس متن فوق انواع عرصه ها به پنج گروه طبقه بندی شده اند. بهترین مکان، جایی است که در آن نیایش به جا آورده شود؛ بنابراین آتشکده یا هر نوع فضای دینی دیگر بیشترین اهمیت را داشت. در مرتبهٔ دوم خانه ای که در آن مردی متأهل با همسر و فرزندانش در آن زندگی می کرد و جایی نیز برای نگهداری دام و حیوانات اهلی داشت، مورد توجه قرار گرفته است. در مرتبهٔ سوم به عرصهٔ باغ و مزارع و در مرتبهٔ چهارم به فضای نگهداری دام ها و در مرتبه پنجم به چراگاه ها اشاره شده است. تأس
یسات درون شهری. هر شهر متشکل از مجموعه ای بنا و تأسیسات است که به صورت اجزاء منظم و هماهنگ با یکدیگر یک واحد بزرگ و هدف دار را تشکیل می دهند. تأسیسات و بناهای موجود در هر واحد شهری برحسب زمان و مکان، فرهنگ رایج در یک منطقه و هدفمندی خاص آن با شهرهای دیگر متفاوت است. چنان که بناها و ساختمان های یک شهر شاهی (پایتخت) با یک شهر تجاری یا مرزی تفاوت های اساسی دارد. شهرهای دوران ساسانی از این قاعده مستثنی نیست؛ اما روی هم رفته کلیتی در آن ها دیده می شود که سیمای خاصی از آن را در تاریخ شهرسازی به نمایش گذاشته است. کاخ، معبد، سازمان های دولتی-دیوانی، کارگاه های سلطنتی، شرکت های تجاری، مراکز آموزشی و تربیتی و پادگان های نظامی از عمده ترین تأسیسات درون شهری ساسانی به شمار می روند. کاخ را باید مهم ترین و شاخص ترین عنصر معماری در مجموعه شهرهای شاهی این دوره به شمار آورد. همچنان که پیش از این گفته شد، کاخ و عناصر وابسته به آن در قلب شهر یا در بهترین و بلندترین نقطه شهر بنا می گردید. کاخ یک بنای واحد نبود؛ بلکه مجموعه کاملی را تشکیل می داد که ممکن بود سطحی برابر با چند کیلومتر مربع را در بر بگیرد. چنین مجموعه ای باید به گون
ه ای طراحی می شد که نیازهای عمومی و خصوصی در بار را برآورده سازد. میزان سلامت کاخ های ساسانی بیش از هر بنای دیگری از این دوره به دلیل ضخامت، مصالح خوب و طرح های مهندسی ساز و متخصصان کارآزموده است. وجه مشخصه کاخ های ساسانی وجود یک ایوان عمیق مرتفع و عریض با طاق گهواره ای و اتاق های جانبی متقارن در طرفین آن است که به یک بنای بزرگ گنبددار ختم می شود. بخش خصوصی کاخ شامل یک حیاط با ایوان ها و تالارهای بزرگ هم اندازه بود که به صورت قرینه در پشت گنبدخانه قرار داشت (کاخ فیروزآباد). در شهرهای مرکزی ایالات شاهنشاهی، کاخ یا قیصر سلطنتی جای خود را به ارگ حاکم که منصوب شاه ساسانی بود، می داد. از آنجا که حکومت ساسانی بر بنیاد دین پی ریزی شده بود، مراکز عبادی از جایگاه بالا و مقدسی برخوردار بودند. کاخ و معبد (مانند شهر گور و بیشابور و کاخ کوه خواجه) در این دوره در کنار هم و بر یکدیگر سایه انداخته بودند. اما در دورهٔ ساسانی میانه و متأخر این وضعیت تا حدودی دستخوش تغییر گردید و کاخ از معبد فاصله گرفت. نکتهٔ دیگر آنکه در ابتدای حکومت ساسانی، معابد آب (معبد آناهیتا) نقش چشمگیری داشت؛ اما پس از شاپور اول و با قدرت گرفتن کرتیر مع
ابد آتش (آتشکده) قوت گرفت. آتشکده ها در سه شکل چهارتاقی ساده، چهارتاقی با دالان طوافدار و چهارتاقی با دالان طوافدار و هشتی مسقف ساخته می شد. با دوایری که بر گرد دایره مرکزی شهر گور کشیده شده و با احداث معابری به موازات دو خیابان اصلی شهر، فضای داخلی شارستان به بلوک های فراوانی تقسیم گردیده است. این عرصه ها کوی و برزن شهر را تشکیل می داد و در آن ها گروه های اجتماعی مشخص سکونت داشتند. سازمان های دولتی – دیوان، کارگاه های سلطنتی و پادگان نظامی و زندان در این بخش قرار داشت. در شهرهای غیرشاهی بازار در این بخش واقع بود. از تأسیسات عمومی درون شهری می توان به خیابان ها و معابر، نهر و حوض آب، مراکز طبابت، مراکز دینی و داوری و غیره اشاره کرد. شکل شهرهای ساسانی. شکل شهر بازتاب دهنده ساختار اجتماعی و اقتصادی مسلط بر جامعه شهری است. مناسبات اقتصادی اجتماعی هر شهر نیز در کنار سایر عوامل مهم (آموزه های اعتقادی مسلط، شرایط طبیعی و جغرافیایی و غیره) تأثیرات عمیقی بر چگونگی ترکیب و آرایش عناصر اصلی زندگی شهری و تعیین ویژگی های اصلی بافت آن بر جای می گذارد. همچنین شکل شهر تابعی از شرایط نظام اجتماعی مسلط بر یک دوره تاریخی است.