Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt; &lt;revision&gt; &lt;parentid&gt;36351007&lt;/parentid&gt; &lt;timestamp&gt;2025-01-25T04:55:07Z&lt;/timestamp&gt; &lt;contributor&gt; &lt;username&gt;Jeepubot&lt;/username&gt; &lt;/contributor&gt; &lt;minor /&gt; &lt;comment&gt;تغییر پارامتر ناشناختهٔ «dead-url» به «url-status» با استفاده از &lt;/comment&gt; &lt;origin&gt;41041641&lt;/origin&gt; &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt; &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt; رضوان حجازی از استادان حسابداری ایران، اولین زنی است که در ایران موفق به اخذ مدرک دکتری حسابداری گردید. همچنین اولین استاد تمام، زن رشته حسابداری است. وی در حال حاضر استاد بازنشسته دانشگاه الزهرا است. فعالیت های پژوهشی. استاد راهنمای بیش از صدها پایان نامه دوره کارشناسی ارشد و دکتری حسابداری و مدیریت مالی و مدیریت بازرگانی در موضوعات حسابداری مدیریت مقالات. بیش از ۱۵۰ عنوان مقاله در نشریات، کنفرانس ها ملی و بین المللی
جامعه جهانی () اصطلاحی است که در درجه اول در مباحث سیاسی و بشردوستانه، برای توصیف یک مجموعه بین المللی از کشورهایی با تفاوتهای عمده به کار می رود. این اصطلاح اغلب برای انتقال معانی مرتبط با اجماع یا دربر گرفتن همه مردم در تمام سرزمین ها و حکومت هایشان مورد استفاده قرار می گیرد. سیاست. جامعه جهانی در اغلب اوقات دارای مفهومی از این نوع است که بشریت را به عنوان یک پدیده منفرد نشان دهد. مثلاً «به خاطر جامعه جهانی» یا «با تأیید جامعه جهانی». این اصطلاح گاهی برای اشاره به سازمان ملل یا ارگانهای وابسته به آن به عنوان نهادهای حکومتی مورد استفاده قرار می گیرد. در موارد دیگر، این یک عبارت عام بدون ارتباط مشخص با کشورها یا دولت ها است و یک مفهوم سیاسی دارد. بشردوستانه. از لحاظ نیازهای انسانی، کمک های بشردوستانه، حقوق بشر و گفتمان های دیگر در علوم انسانی، جامعه جهانی همانند واژه دهکده جهانی است که هدفش این است که کشورهای غیرمتعهد، بومیان، و جهان سوم را از طریق زیرساختهای ارتباطاتی به جهان مرتبط، یا لااقل ارتباطات نمایندگی کننده آن وصل نماید. اقتصاد. از لحاظ اقتصاد جهانی، برخی اقتصاددانان، جامعه جهانی را سیستمی از کالاها
و خدمات می بینند که مرزهای نیمه نفوذپذیر و مجموعه منعطفی از قوانین واردات و صادرات دارد. طرفداران جهانی شدن ممکن است تمایل به ایجاد یا تحمیل سختگیری بیشتر به این چارچوب داشته باشند. بحث بر سر این است که آیا این الگو جهان را به عنوان یک جامعه تقویت می کند یا تضعیف؟
اردوگاه پناهندگان شتیلا () همچنین به عنوان اردوگاه پناهندگان چتیلا شناخته می شود، یک اردوگاه پناهندگی است که در جنوب بیروت در لبنان واقع است. ابتدا در سال ۱۹۴۹ برای پناهندگان فلسطینی احداث شد و محل اسکان بیش از ۹٫۸۴۲ پناهنده ثبت شده فلسطینی است. از آغاز جنگ داخلی سوریه این اردوگاه پناهندگان با تورم و هجوم پناهندگان سوری مواجه است. از سال ۲۰۱۴، جمعیت اردوگاه از ۱۰٫۰۰۰ به ۲۲٫۰۰۰ نفر رسید. تاریخچه. استقرار. اردوگاه شاتیلا توسط کمیته بین المللی صلیب سرخ احداث شد تا بتواند صدها پناهنده را پس از وقایع ۱۹۴۸ درخود جای دهد. این پناهندگان از روستاهای امکا، مجدالکروم و یاجور از شمال فلسطین به این اردوگاه منتقل شدند. طی جنگ داخلی لبنان. کشتار صبرا و شتیلا، در این کشتار بین ۷۴۲ تا ۳۵۰۰ غیرنظامی که عمدتاً مردم فلسطینی و از شیعیان لبنان بودند توسط گروه شبه نظامی حزب فالانژ لبنان در محله صبرا و شاتیلا صورت گرفت. از حدود ۶ بعد از ظهر روز ۱۶ سپتامبر تا صبح روز ۱۸ سپتامبر ۱۹۸۲ این حمله ادامه داشت. طی جنگ داخلی سوریه. از ابتدای جنگ داخلی سوریه در ۲۰۱۱، با هجوم پناهندگان سوریه جمعیت لبنان یک میلیون افزایش پیدا کرد. در نتیجه اردوگ
اه پناهندگان شاتیلا مملو از پناهندگان جنگ داخلی سوریه شد که اغلب از خانواده های فقیر سوریه بودند. در ۲۰۱۴ جمعیت اردوگاه از ۱۰٫۰۰۰ به ۲۲٫۰۰۰ نفر افزایش پیدا کرد. مدیریت. مساحت کمپ تقریباً یک کیلومتر مربع است و در نتیجه تراکم جمعیت بسیار بالایی دارد. آژانس امداد و اقدام سازمان ملل متحد. آژانس امداد و اقدام سازمان ملل متحد برای آوارگان فلسطینی در خاور نزدیک UNRWA یک مرکز بهداشت و دو مدرسه ابتدایی در این اردوگاه اداره می کند. سازمان های غیردولتی فعال در اردوگاه عبارتند از النجد، بیت اطفال الثمود، کمک های مردمی نروژ، پزشکان بدون مرز، انجمن هلال احمر فلسطین و انجمن نجد.
اگر دیپلو بود چه می کرد؟ یک مجموعه تلویزیونی کمدی به کارگردانی براندون دمر و جیمز ون در بیک محصول سال ۲۰۱۷ است. داستان. داستان سریال راجع به توماس وزلی پنتز «دیپلو» آهنگساز و دی جی و تهیه کننده است. سریال اجراهای دیپلو رو دنبال می کند و طرز زندگی اش رو که به صورت تصادفی اشتباهاتی را مرتکب می شود.
نبرد دریایی زونچیو که با نام های نبرد ساپنزا و جنگ اول لپانتو نیز شناخته می شود، جنگی بود که در چهار روز ۱۲، ۲۰، ۲۲ و ۲۵ اوت ۱۴۹۹ بین امپراتوری عثمانی و جمهوری ونیز رخ داد. این نبرد بخشی از جنگ های عثمانی و ونیز (۱۴۹۹ تا ۱۵۰۳) می باشد. در این نبرد برای اولین بار در تاریخ از کشتی های مجهز به توپ استفاده شد.
هتل ریتز-کارلتون یک هتل پنج ستاره مدرن در شهر ریاض، عربستان سعودی است. تاریخچه. این هتل که در سال ۲۰۱۱ تأسیس شده دارای ۵۲ هکتار وسعت، ۴۹۲ اتاق و چندین سالن و اتاق کنفرانس با ظرفیت های کمتر از ۲۰ نفر تا بیش از ۲۳۰۰ می باشد. مهمانان سرشناس. هتل ریتز-کارلتون میزبان شخصیت های مهمی همچون دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۷ و باراک اوباما در سال ۲۰۱۴ بوده است. استفاده به عنوان زندان. از ۴ نوامبر ۲۰۱۷ تا فوریه ۲۰۱۸ این هتل برای مهمانان عمومی بسته بود و مرکز نگهداری از بازداشتی ها در دستگیری ها به اتهام مبارزه با فساد عربستان سعودی مورد استفاده قرار گرفت. به مهمانان حاضر در هتل اطلاع داده شد «به دلیل رزرو پیش بینی نشده مقامات محلی که به سطح امنیتی بالاتری نیاز دارد، تا زمان بازگشت فعالیت ها به حالت عادی از توانایی پذیرایی از مهمانان را ندارند.» مهمانان تخلیه شدند و رزرو دیگری در هتل پذیرفته نشد. اطلاعیه ای در وبسایت هتل اعلام کرد «به توجه به شرایط غیرقابل پیش بینی اینترنت و خطوط تلفن هتل تا اطلاع ثانوی قطع می باشند.»
جان. دی راکفلر سوم (زادهٔ ۲۱ مارس ۱۹۰۶-درگذشتهٔ ۱۰ ژوئیه ۱۹۷۸ میلادی) یک بشردوست و یکی از نسلهای سوم خانوادهٔ برجستهٔ راکفلر بود. او پسر ارشد نیکوکار جان دیویدسون راکفلر جونیور و ابی آلدریچ راکفلر بود. خواهران و برادران او ابی راکفلر مازی، نلسون راکفلر، لورنس راکفلر، وینتروپ راکفلر و دیوید راکفلر بودند. به مانند خواهرش ابی جان راکفلر نیز نهایتاً به کار مورد علاقه اش یعنی نیکوکاری روی آورد. برادرانش نلسون و وینتروپ اما به سمت سیاست رفتند. لورنس به سمت حفاظت از طبیعت رفت و دیوید نیز به بانکداری مشغول شد. او همچنین یکی از حامیان شورای جمعیت بود. او در یک حادثه رانندگی جان خود را از دست داد.
ALG13 که با نام های هومولوگ شمارهٔ ۱۳ گلیکولیزاسیون مرتبط با آسپاراژین () و اوریدین دی فسفات-اِن-استیل گلوکوزامین ترانسفراز زیرواحد هومولوگ اِی ال جی۱۳ () هم شناخته می شود، یک آنزیم است که در انسات توسط ژن «"ALG13"» کُد می شود. این آنزیم واکنشِ شیمیایی افزودنِ دومین قند را به «پیش ساز اولیگوساکاریدی» در شبکه آندوپلاسمی و در جریان فرایند گلیکولیزاسیون مرتبط با نیتروژن کاتالیز می کند.
پروتئین شمارهٔ ۲ متصل شونده به دی ان ای-کرومودومین-هلیکاز () که به اختصار «CHD2» نامیده می شود، نام آنزیمی است که در انسان توسط ژن «"CHD2"» کُد می شود. جهش در این ژن، سبب ایجاد انسفالوپانی های تشنج دهنده می شود. امروزه همچنین این ژن را با بروز سندرم لنوکس-گستو مرتبط می دانند. عملکرد. مشخصه خانواده پروتئین های CHD، حضور دومین های کرومو (تعدیلگران ساختار کروماتین) و دومین های هلیکاز/ATPase است. ژن های CHD، احتمالاً بیان ژن را با تغییر ساختار کروماتین تغییر می دهند و بدین طریق دسترسی دستگاه رونویسی به DNA الگوی کروموزومی اش را تغییر می دهند. CHD2 فرایند سرهمبندی شدن کروماتین به آرایه های متناوب را کاتالیز کرده و ناحیه پایانه-N از CHD2 شامل کرومودومین های پشت سرهمی است که در فعالیت های ATPaseی و اتصال به DNA نقش خود-بازدارندگی دارد. برای این ژن، واریانت های رونویسیِ پیرایش دگرسان که ایزوفرم های متمایزی را کد می کنند نیز یافت شده است. اهمیت بالینی. جهش های «دِ نووو» و حذف های این ژن را با مواردی از حملات انسفالوپاتی مرتبط دانسته اند. شواهد فزاینده، حملات CHD2 را به عنوان زیر-جمعیتی از سندرم لنوکس-گستو شناسایی کرده
غم نومه ی فریدون، روایتی محاوره و موزون به سبک و سیاق قصه های کوچه از یک آبادی است که در آن خندیدن ممنوع می شود. در پی این رویداد فریدون جوان خنده روی آبادی به دلیل عشقش به لبخندهای معشوقه ی خود «هیچا» به اعتراض می ایستد و …. این اثر موسیقایی حسین علیزاده به نوعی بازگشتی به ادبیات و موسیقی مغفول کوچه و آثار شنیداریی از این دست است. غمنومه فریدون اثری شنیداری به نویسندگی و کارگردانی پیمان قدیمی و آهنگسازی حسین علیزاده است. در این اثر صابر ابر، فرهاد اصلانی، امیر جعفری، حبیب رضایی، سیامک صفری، فاطمه معتمدآریا، ژاله علو، آیدا شاملو و مرتضی احمدی به صداپیشگی پرداخته اند. دیگر عوامل. مشاور هنری. حبیب رضایی کارگردان نمایشی. نیما دهقانی نوازندگان. رضا عسگرزاده: دودوک، فلوت، ریکوردر و سازهای کوبه ای سیامک جهانگیری: نی صبا علیزاده: کمانچه رادمان توکلی: تار مهرداد ناصحی: غژک سحر ابراهیم: قانون علی رحیمی: تمبک و دف حسین علیزاده: تار، سه تار، شورانگیز آواز. پوریا اخواص، داریوش کاظمی، علیرضا برنجیان همخوانان. مهرداد ناصحی، شهرام رکوعی، راحله برزگری، سحر محمدی، آساره شکارچی، عامر شادمان، روشنک کی منش، سمیرا محسنی دستیار آه
نگساز. صبا علیزاده تصویرگر. عظیم مرکباتچی طراح گرافیک. استودیو تهران، فرهاد فزونی، مهدی قاسمی، بهاره صادقی، حمید قدسی، سامان ارشادی عکس. مانی لطفی زاده، نوید ملکی یگانه مدیر تولید. نوری الدین حیدری ماهر مدیر اجرایی. علی بوستان مجری طرح. گروه فکر و خلاقیت آرتی مان (هیچا) دستیار کارگردان و برنامه ریز. مروارید خردمند صدابردار گفتارها. امید نیک بین، رضا عسگرزاده تدوین گفتارها. دانیال جلالی منشی صحنه. عاطفه جمالی ترجمه انگلیسی. رامین صدیقی مشاور رسانه ای. نیوشا مزید آبادی تبلیغات مجازی. ایلیا شمس (تئاتربازها)، آریان امیرخان (فیلم نیوز)، مرتضی کازرانی نژاد (تهران تئاتر) همیاران تولید. محمد صفرپور، نگار ملکی یگانه، دانیال امیری، مرتضی کازرانی نژاد همیاران گفتارها. یاسمین ادبی، احسان بدخشان، مهتاب پرنیان، بهرام تیغ نورد، دبیا خاتمی، محمدحسین سعید، مهدی شاهدی، ایلناز شعبانی، محمد عطوفی، پرستو قربانی، علی مجاهد ساخت فیلم مستند. علیرضا وحدی فیلمبردارن پشت صحنه. نوید ملکی یگانه، احسان بحری، هانیه یوسفیان، عماد رسولی، علیرضا وحدی، کیوان رضازاده تهیه کننده. پیمان قدیمی، تار و پود ناشر. موسسه فرهنگی و هنری تار و پود پخش. نش
ر و پخش موسیقی جوان، نیما جوان فروش آنلاین نسخه محدود. موسسه فرهنگی و هنری ققنوس، محمدحسین توتونچیان
مارات روبنی وارژاپتیان (؛ ؛ – ) یک فیلم نامه نویس، کارگردان و فیلمبردار اهل ارمنستان بود. زندگی نامه. مارات وارژاپتیان در سال ۱۹۳۵ در شهر کامو (گاوار فعلی) به دنیا آمد. در سال ۱۹۶۳ از مؤسسه سینمایی گراسیموف فارغ التحصیل شده است. وی بین سال های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۹ میلادی در آرمن فیلم فعالیت کرد. پیوند به بیرون.
پیاز دهلیزی () یا پیاز دهلیزی مهبلی (vestibulovaginal bulb) جسمی است که شامل یک جفت توده بافت نعوظی (شق شونده) است و در هر طرف دهانه آلت تناسلی زن قرار دارد که در جلو با هم یکی شده، در زیر کلیتوریس قرار می گیرد.
زیرواحد بتا ۳ از گیرندهٔ گاما-آمینوبوتیریک اسید () که به اختصار «GABRB3» نامیده می شود، نام پروتئینی است که در انسان توسط ژن «"GABRB3"» کُد می شود. این ژن بر روی بازوی بلند کروموزوم ۱۵ واقع است و ۱۰ اگزون در ناحیهٔ کدکنندهٔ خود دارد. به دلیل پدیدهٔ «پیرایش دگرسان»، این ژن ایزوفرم های متفاوتی از این پروتئین را کُد می کند که همگی زیرواحدهایی از گیرنده گابا A هستند. این پروتئین نوعی کانال یونی دریچه-لیگاندی است و در قشر مغز، هیپوکامپ، مخچه، تالاموس، جسم زیتونی و کورتکس پیریفرم و در مراحل مختلفی از رشد و تکامل انسان بیان می شود. جهش های نوپدیدِ هتروزیگوت از نوعِ «جهش بدمعنی» در این ژن موجب دامنهٔ جریان های عصبی را درون نرون ها کاهش می دهد یا آنکه خواص کینتیک کانال را بهم می زند. این موضوع باعث می شود خواص بازدارندگی گیرنده از بین برود. اهمیت بالینی. سندرم آنجلمن. حذف ژن "GABRB3" بر حسب آنکه در کدامیک از والدین رخ دهد، موجب بروز سندرم آنجلمن در انسان می گردد. در واقع حذف این ژن در پدر، مشکلی ایجاد نمی کند اما حذف آن در مادر، موجب بروز این سندرم می شود. شکاف های دهانی-چهره ای غیرسندرمی. رابطهٔ مستحکمی مابین بیانِ ا
ین ژن و رشد و تکاملِ صحیح کام وجود دارد؛ بنابراین، هرگونه اختلال در این ژن ممکن است باعث بروز شکاف در کام، دهان یا نقاط دیگر چهره شود. تشنج و صرع. هرگونه اختلال در جریان گاما آمینوبوتیریک اسید در موش و انسان سبب بروز صرع می شود. بیماران مبتلا به سندرم آنلمن که حذف ژنی GABRB3 دارند، دچار صرع ابسنس هستند. همچنین کاهش بیان زیرواحد بتا ۳ از این پروتئین احتمالاً در بروز صرع ابسنس در کودکی مؤثر است. اوتیسم. مضاعف شدن ژن در ناحیه ای از آن که در بروز سندرم آنجلمن/پرادرویلی مؤثر است (ناحیهٔ موسوم به نقش پذیری ژنی) در برخی از بیماران مبتلا به اوتیسم دیده می شود. رابطه ای نامعلوم مابین جایگاه ژنی 155CA-۲ در درون یک اینترون از ژن GABRB3 کشف شده است. این ژن همچنین در بروز خصیصه های سندرم ساوان در هریک از اختلالات یادشدهٔ فوق نقش دارد.
فلبامات () که با نام تجاری فلباتول هم شناخته می شود، یک داروی ضدتشنج است که در درمان صرع کاربرد دارد. این دارو در درمان صرع های پارشیال بالغین (با و بدون گسترش سرتاسری) و صرع های پارشیال یا سرتاسری مرتبط با سندرم لنوکس-گستو در کودکان استفاده می شود. با این حال، به دلیل احتمال بروز کم خونی آپلاستیک مرگبار و/یا نارسایی کبد، مصرف این دارو فقط محدود به مواردی است که تشنج راجعه شدید وجود دارد. مکانیسم اثر. این دارو مدولاتورِ مثبت گیرنده گابا A و بلوکه کنندهٔ گیرندهٔ NMDA است، به ویژه آنهایی که زیرواحد «NR2B» را دارند. تاریخچهٔ پذیرش دارو. این دارو نخست در اوت ۱۹۹۳ توسط سازمان غذا و داروی آمریکا تأیید شد. سپس در یک اقدام فوری و به دنبال گزارش ۱۰ مورد مرگ ناشی از کم خونی آپلاستیک، در ۱ اوت ۱۹۹۴ از بازار جمع آوری شد. در نهایت در ۲۷ سپتامبر ۱۹۹۴ میلادی، طی ارسال نامه ای به ۲۶۰٬۰۰۰ پزشک در آمریکا، توصیه گردید این دارو، تنها در افرادی که صرع شدید راجعه دارند و منافع دارو بر مضارش فزونی دارد، استفاده شود. این تأیید مشروط و مجدد دارو با اشاره به عارضهٔ جانبی دیگرش یعنی «نارسایی کبدی» انجام شد که تا آن هنگام در ۱۰ بیمار گز
ارش شده بود و در ۴ موردشان منجر به مرگ شده بود. در انگلستان نیز، فلبامات فقط برای بیماران خاصی در دسترس است. عوارض جانبی. علاوه بر موارد یادشده، بی خوابی یا خواب آلودگی، تهوع و استفراغ، کاهش اشتها و سردرد از عوارض جانبی دیگر است. تداخلات دارویی. فلبامات بازدارندهٔ ایزوآنزیم «CYP2C19» از خانوادهٔ آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ است که در متابولیسم و پاکسازی برخی داروهای رایج نقش دارند. و با داروهایی چون فنی توئین، والپروات و کاربامازپین تداخل اثر دارد. به عنوان مثال تجویز همزمان آن با کاربامازپین، سطحِ خونی هر دو را کاهش می دهد؛ اما سطحِ متابولیتِ فعالِ کاربامازپین یعنی «"کابامازپین-۱۰، ۱۱ اپوکساید"» را افزایش می دهد.
اِسْپَهْبَدانِ گیلان یا اسپهبدان آستارا نام یک شاهزاده نشین کوچک با حاکمانی به همین نام و به پایتختی آستارا بوده است. عنوان عمومی حاکمان این منطقه "اسپهبد" بوده که از خاندان اسپهبد اخذ شده است. زمان آغاز حکومت اسپهبدان نامعلوم است. کهن ترین آگاهی از اسپهبدان به دوران در سال ۶۴۲ میلادی/ ۲۱ هجری بازمی گردد که گفته شده حاکم این منطقه، عنوان اسپهبد داشته است. همچنین گزارشی مبنی بر تأیید حاکمیت اسپهبدان گیلان از سوی خلیفه مسلمانان علی بن ابی طالب وجود دارد. تاریخ دقیق پایان کار اسپهبدان نیز همچون آغاز آن، نامعلوم است. سرگذشت تعدادی از اسپهبدان در منابع تاریخی موجود است که بر این اساس، آخرین اسپهبد شناخته شده اسپهبد شاپور است. وی در سال ۱۴۰۹ میلادی / ۸۱۱ هجری درگذشته است. اگرچه نام و اطلاعاتی از سرگذشت حاکمان آستارا پس اسپهبد شاپور نیز موجود است اما انتساب داشتن یا نداشتن آنان به حکومت اسپهبدان نامعلوم است. مهرانیان آستارا اصلی ترین دودمان حاکم بر اسپهبد بوده و پس از پایان یافتن حکومت اسپهبد نیز همچنان تسلط خود را بر سرزمین موروثی حفظ کرده و فرمان راندند. مهرانیان آستارا نیز همانند مهرانیان ارّان، خود را شاخه ای از
خاندان مهران می دانستند. علاوه بر روحیهٔ جنگاوری مردمان سرزمین اسپهبد، محاصرهٔ این سرزمین توسط دریا و جنگل های انبوه، قدرت دفاعی اسپهبدان در برابر دشمنانشان را افزایش چشمگیری داده بود. قلمروی اسپهبدان در بیشترین گسترش خود، از جنوب تا اسالم و از شمال تا انتهای دشت مغان رسیده بود. پایتخت مملکت اسپهبد در قرون اولیه پس از ظهور اسلام، در شمال قلمرو مستقر بوده و به مرور زمان به مناطق جنوبی تر منتقل شده و تا قرن هشتم هجری قمری در شیندان بود که در نهایت به شهر اسپهبد منتقل شده بود. موقعیت جغرافیایی شهر اسپهبد، امروزه در نزدیکی آستارا واقع شده است. جغرافیای طبیعی و سیاسی. "تاریخ الجایتو" در شرح لشکرکشی هلاکو خان به ایران در سال ۶۵۴ قمری، از شندان با عنوان "مستقرّ سریر مملکت سپهبد" یاد کرده و می گوید: «"ساکنین مملکت سپهبد به ایلخانان سر اطاعت فرو نمی آوردند"». همهٔ ساکنان این سرزمین، جنگجو بودند. جغرافیای طبیعی آن که از طرفی جنگل های انبوهِ از درخت و از طرفی دریا بود، از لحاظ استراتژیک اهمیت فوق العاده ای داشت و دشمن از بیم شکست یافتن، جرأت نمی کرد به این مملکت دست درازی کند. همچنین قلعه شندان مثل دژ مستحکمی، پابرجا ب
وده و از برای دفاع، از لحاظ استراتژیک اهمیت ویژه ای داشت. در سال ۶۱۹ هجری، لشکریان مغول پس از تسخیر تبریز، شروان شاه را به طرف تالش جهت تسخیر این منطقه گسیل داشتند ولی به علت باران های موسمی و سیلابی شدن رودخانه ها و وجود جنگل های انبوه و نیز نیش پشه مالاریا، بسیاری از لشکریان مغول به تب نوبه مبتلا شده و از بین رفتند. سرانجام اتابک اعظم از آذربایجان به تالش آمده و صلح را با رضایت تالش ها برقرار نمود. مردم تالش در آن عصر، مسلمان، زرتشتی و یهودی بودند. شارل شفر شرق شناس فرانسوی، "مقرّ سریر اسپهبد" را از اسالم تا شندان دانسته است. پایتخت اسپهبد از سده چهاردهم میلادی/هشتم قمری، آستارا بوده است. در بسیاری از نوشته های مورخان، ولایت آستارای قدیم را ولایت «اسپهبد» یا «اصفهبد» نوشته و حاکم آنجا را هم اسپهبد می نامیدند. یاقوت حموی آن را «اِصْفَهْبُذان» خوانده است. حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب می گوید اسپهبد شهری متوسط بوده و حاصل اش غله، میوه و برنج است. این ناحیه از گیلان، ناحیه ای آبادان و با نعمت و توانگر است. وی طعام اصلی مردم اسپهبد را برنج و ماهی ذکر کرده و از وجود شهرک هایی در این منطقه یاد کرده است که مساجد و
بازارهایی دارند که از این بازارها، ماهی، جارو و حصیرِ مصلی به نقاط مختلف جهان صادر می گردد. حافظ ابرو می نویسد که تا پیش از محمد خدابنده اولجایتو، امرای مغول نتوانسته بودند بر گیلان حاکم شوند؛ لذا هنگامی که الجایتو در سال ۷۰۶ قمری قصد تسخیر گیلان را داشت، دستور داد حمله را از چهار محور آغاز کنند که محور اردبیل به اسپهبد و سپس به گسکر به فرماندهی امیر چوپان، یکی از این مسیرهای چهارگانه بوده است. در جریان این لشکرکشی «ملک رکن الدین احمد» حاکم اسپهبد، خود را به امیر چوپان تسلیم کرده بود. رشیدالدین فضل الله همدانی تاریخ نگار عصر ایلخانی مسیر حرکت امیر چوپان را به صورت «از آستارا سپهبد و گسکر» ذکر کرده است. ستوده از این عبارت نتیجه گرفته است که سپهبد مابین آستارا و گسکر قرار داشت. نیز معتقد است که به طور قطع می توان گفت که اراضی میان آستارا و گسکر را سپهبد می خوانده اند اما نعمت اللهی این فرضیه را رد کرده است. وی، ناآشنایی با زبان و جغرافیای منطقه را علت این اشتباه یاد کرده و «آستارا سپهبد» را یک عبارت متصل دانسته است. ابن بزاز اردبیلی در "صفوةالصفا" در بیان چگونگی آشنایی شیخ صفی الدین اردبیلی با شیخ زاهد گیلانی،
محل زندگی زاهد گیلانی را در منطقهٔ «گیلان اصفهبد» ذکر کرده که به همراه دو همسرش در دو روستای اصفهبد به نام های سیاورود و حلیه کران سکونت دارد. این دو روستا اکنون در شهرستان لنکران جمهوری آذربایجان قرار دارند. همچنین در یک سند تاریخی آمده است که ملک احمد، مالکیت سه روستای ، و را به شخصی به نام بدرالدین محمود بخشیده بود. تحقیقات والتر هنینگ بر روی این سند نشان می دهد که این سه روستا در حوضهٔ ویلَژ رود بوده اند. این نکته، بیانگر فراتر رفتن گسترهٔ قلمروی اسپهبد تا انتهای سرزمین های تالش زبانان و همسایگی با ترک های آذری زبان است؛ بنابراین در صورتی که اسپهبد حاکم همهٔ تالشان بوده باشد، حکمرانی او بر دشت مغان دور از ذهن نخواهد بود. نعمت اللهی در "تاریخ جامع آستارا و حکام نمین"، با اشاره به موضوع کشف یک مسیر لوله کشی آب با لوله های سفالی در روستای خانه های آسیاب، لزوم انجام کاوشهای باستان شناسی برای به دست آوردن جزئیات بیشتری از سرگذشت اسپهبدان و کشف ابعاد تمدن آنان را مورد تأکید قرار داده است. محدودهٔ تاریخی شهر اسپهبد در سه کیلومتری غرب آستارا قرار دارد. بخش جنوبی اسپهبد در روستای فعلی باغچه سرا واقع بوده است که آن
محله پس از غائله آذربایجان و احداث پاسگاه مرزی در آنجا، به نام «باغ سیروس» خوانده شده است و بخش شمالی آن نیز در آنسوی رود آستارا قرار دارد. مجموع این دو محله را منازل هفت گانه (به ترکی: یِدْدی اِوْلَر) می گویند. سرگذشت اسپهبدان شناخته شده. اسپهبدان حاکمانی مستقل بوده و صاحب حکومتی خودمختار بودند. در زمان خلافت علی بن ابی طالب، اسپهبدان به همراه تعدادی از شاهزادگان گیل ها و دیلم ها به نزد وی رفته و تأییدیه حکمرانی در قلمروی خود را دریافت کرده بودند. در کتاب "تاریخ شروان و دربند" چندین بار از نبردهای شِندانیان با دولت های خزر و سریر و نیز شروان در قرن های دوم تا پنجم گفته شده است. شندانیان در یکی از این نبردها به سال ۴۲۹ قمری تا دربند پیش رفته و قصد تصرف آن را داشتند اما ناکام ماندند. در سال ۳۲۶ قمری، هنگامی که لشکری بن مردی رهبر شورشی گیلانی به جنگ با دیسم بن ابراهیم حاکم آذربایجان رفت، از کمک های «ابن دلوله» اسپهبد مغان بهره برده و پس از شکست دادن دیسم، اتحاد خود با ابن دلوله را حفظ کرد. به گفتهٔ کسروی، مردم مغان گروهی بسیار دلیر و جنگجو از کوه نشینان آذربایجان بودند. پس از حمله اعراب به ایران، مغان نیز همان
ند دیلم و گیلان از اعراب تبعیت نکرد. آنان حاکمان مستقلی به نام اسپهبد داشتند. بنا به نوشتهٔ ابن خردادبه در اوایل قرن سوم هجری، «شکله» اسپهبد مغان بود. در زمان وهسودان بن مملان نیز مغان دارای اسپهبدی بوده که عون اللهی او را «اسپهبد گیلان و مغان» دانسته است. شرح نبرد روادیان با اسپهبد مغان در دیوان اشعار قطران تبریزی آمده است. گای لسترنج می گوید مغان گاهی جزء آذربایجان محسوب می گردید ولی غالباً ناحیه ای جداگانه و مستقل را تشکیل می داد. در سال ۴۴۶ و در جنگی که بین قشون ابونصر مملان ابن وهسودان و اسپهبد مغان درگرفت، نظر به فزونی قشون ابونصر، اسپهبد مغان شکست خورده و ناگزیر از اطاعت وهسودان گردید. برای اینکه بعدها اسپهبدان از در مخالفت درنیایند، ابونصر قلعه ای را در اردبیل بنا نهاده و عده ای از قشون خود را در آنجا به پاسداری گماشت. با این که اطلاعات دقیقی وجود ندارد که ثابت کند یک شاهزاده نشین دیگر نیز برای مدت زمان طولانی با گستره ای مابین گیلان و مغان وجود داشته و نام حاکمان آن نیز اسپهبد بوده باشد؛ مینورسکی معتقد است نمی توان با اطمینان، اسپهبدان گیلان را ادامهٔ اسپهبدان مغان دانست. او تصریح کرده که در صورت یکی
بودن این دو، احتمالاً ابتدا پایتخت اسپهبد در دشت مغان واقع در مناطق شمالی قلمرو و نزدیک رود ارس بوده و بعدها به سمت جنوب قلمرو منتقل شده است. در "تاریخ الجایتو" آمده است که «مغان متصل به گیلان بود و مملکت ولایت سپهبدان را سیاه گیلان می خواندند». نعمت اللهی معتقد است در یک دوره تاریخی، مغان بخشی از مملکت اسپهبد بوده و نام آن بر کل سرزمین اطلاق شده است. در اواخر امپراتوری سلجوقی، شخصی به نام «نصرت الدین ابوالمظفر اسپهبد کیا لواشیر» حیات داشته که خاقانی، چندین شعر در ستایش آزادگی او سروده و در عزای درگذشت ناگهانی او، مرثیه سرایی کرده است. وی در این مرثیه، خداحافظی خود را به شندان و ارچوان گفته است که به ترتیب نام های قلعه ای باستانی در آستارا و روستایی در نزدیکی آستارا است. با این که ممکن است این اسپهبد، تنها یک شاخهٔ منفرد از دودمان اسپهبدان باشد، اما مسلّم است که آنان حتی در دوران سلطهٔ ایلخانان نیز جان سالم به در برده بودند. با مرگ رکن الدین احمد در سال ۷۱۱ قمری داوود مهرانی فرزند مراد به حکومت رسید. وی بر آیین مهرپرستی بوده است. حاکمان بعدی دودمان مهرانی از نسل او هستند. در کتاب "صفوةالصفا" حکایتی از مَلِک
گیلان به نام «حاجی سام» آمده که سازندهٔ خانقاه شیخ صفی الدین اردبیلی در دوران حیات او بوده و در هنگام نگارش کتاب "صفوةالصفا" در قید حیات نبود. در ادامه نیز حکایت قتل اسپهبد گیلان و برادرش در نتیجهٔ یک آشوب به نام "فتنهٔ گیلان" در اواخر دوران حکومت ملک اشرف آمده که به دنبال این حوادث، روابط صدرالدین موسی، فرزند شیخ صفی الدین اردبیلی، و ملک اشرف تیره شده و حتی صدرالدین به زندان افتاده بود. دیگر زمامدار اسپهبدان در این عصر، اسپهبد حسین است. حکایتی از او در دیوان اشعار قاسم انوار شاعر قرن هشتم هجری وجود دارد. تخت گاه اسپهبد حسین در آستارا بوده است. آرامگاه یکی دیگر از اسپهبدان آستارا به نام اسپهبد شاپور با تاریخ درگذشت به سال ۸۱۱ قمری در روستای پوته سر آستارای شمالی واقع است. حریری او را از اعقاب اسپهبدان گاوباره دانسته است. فهرست. فهرست حاکمان شناخته شده از اسپهبدان به شرح زیر است: تشابه و تمایز با سلسله های هم نام. سلسله اسپهبدان که از قرن دوازدهم میلادی/ششم قمری به دست مهرانیان آستارا اداره شده است، هم در عنوان حکمرانان خود، و هم در نام دودمان حاکم، تشابه فراوانی با همسایگان خود دارد. عنوان عمومی حاکمان سرزمین
اسپهبدان، "اسپهبد" بوده که به گفتهٔ لسترنج، این عنوان از نام خاندان اسپهبد اخذ شده است. "اسپهبد" در شمال ایران کاربرد دیرینه ای دارد. این عنوان از دورهٔ دابویگان گاوباری رواج داشته و اغلب حاکمان طبرستان و گیلان با این نام خود را می شناساندند. از سوی دیگر، مهرانیان آستارا که دودمان حاکم بر اسپهبد بودند، همانند مهرانیان ارّان، خود را شاخه ای از خاندان مهران می دانستند. خاندان مهران یکی از هفت خاندان ممتاز ایران باستان است. مهرانیان ارّان که در نزدیکی سرزمین اسپهبدان نیز مستقر بوده و حکومت آلبانیای قفقاز را در اختیار داشتند هم خود را منتسب به خاندان مهران می دانستند. عبدلی از این تشابه و نزدیکی نتیجه گرفته که مهرانیان آستارا، بازماندگان مهرانیان ارّان هستند. آنان پس از این که آلبانیای قفقاز را از دست دادند، به سراغ مملکت اسپهبد آمده و حکومت اسپهبد را به دست گرفتند. مهرانیان پس از انقراض حکومت اسپهبدان نیز همچنان حاکمیت خود را بر سرزمین آستارا حفظ کرده بودند تا این که خان های تالشی از عصر افشاریان قدرت را از دستشان خارج کردند. مهرانیان پیش از مسلمان شدن، بر آیین مهرپرستی بودند. فرجام اسپهبدان. همان طور که پیش تر