Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
نتی در سین کیانگ، شاندونگ و شانشی زبان اصلی آموزش زبان فارسی بود و گسترش و کاربرد زبان فارسی در بین مسلمانان و غیر مسلمانان چینی مورد تحقیق بسیاری از محققان چینی قرار گرفته است. زبان فارسی در چین زبان فرهنگی و دینی مسلمانان چین بوده است. در حال حاضر نیز در نظام آموزشی مسجدی در چین، زبان فارسی به دانشجویان آموزش داده می شود. نشانه های تاریخی رواج زبان فارسی در اصطلاحات روزمره دینی و برخی از واژگان فارسی در زبان چینی، همچنین در کتیبه ها و سنگ نوشته های تاریخی و نسخه های خطی فارسی قابل مشاهده است. تاجیک ها در چین. شهرستان خودمختار تاشکورگان تاجیک ۳۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد. حدود ۸۴٪ ساکنان تاشقورغان از قوم پامیری هستند که در چین "تاجیک" نامیده می شوند اما مشابه پامیری های تاجیکستان و افغانستان هستند. آن ها به زبان تاجیکی صحبت نمی کنند و زبان بیشتر آن ها زبان سریکالی و عده کمتری زبان وخی است که هر دو از گروه زبان های پامیری در شاخه زبان های ایرانی شرقی است.
آتش بازی فیلمی محصول سال ۲۰۰۷ و به کارگردانی وینایان است. در این فیلم بازیگرانی همچون مستر دوداس، جکی شروف، جایاسوریا، کاویا ماداوان، راجان پی. داو، دوان ایفای نقش کرده اند.
کاویا ماداوان (زاده ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۴) بازیگر هندی است. از کارهای معروف او می توان به بازی در فیلم آتش بازی اشاره کرد.
برسام نام یکی از شخصیت های شاهنامه فردوسی است. برسام همچنین ممکن است به موارد زیر گفته شود:
دهانه آراگواینا () یا گنبد آراگواینا یک دهانه برخوردی است که در مرز ایالت های ماتو گروسو و گوییاس برزیل، و میان دو روستای آراگواینا و پونته برانکا جای دارد. این دهانه، با قطر ، یکی از بزرگ ترین دهانه های برخوردی شناخته شده در آمریکای جنوبی است. آخرین برآوردها سن این دهانه را ۲۵۴٫۷ ± ۲٫۵ میلیون سال تاریخ گذاری کرده اند. در آن زمان این ناحیه به احتمال یک دریای کم عمق بوده است. حاشیه خطای این تاریخ گذاری با رویداد انقراض پرمین-تریاس، که یکی از بزرگ ترین رویدادهای انقراض در تاریخ زمین بوده است، همپوشانی دارد. فرورفتگی دهانه از بخش های رسوبی دیرینه زیستی سازند های حوضه پارانا تا پی سنگ های گرانیتی اردویسین گسترده است. برآورد شده دهانه که در آغاز پهنا و ژرفا داشته، با فرونشست درون سوی دیواره هایش تا پهن شده است.
روس ها در کشورهای پساشوروی () شامل افرادی هستند که پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر ۱۹۹۱، زندگی خود را در خارج از فدراسیون روسیه در ۱۴ کشور استقلال یافته ادامه دادند. حدود ۲۵ میلیون نفر از قوم روس در کشورهای پساشوروی زندگی می کنند. آمار. در ماه جون سال ۲۰۰۶ میلادی رئیس جمهور روسیه ولادیمیر پوتین طرحی را با عنوان سیاست ملی با هدف تشویق مهاجرت روس های این کشورها به روسیه اعلام کرد. Does not include Abkhazia (2011 census: 22,077 Russians or 9.1% of the population) or South Ossetia (2007 estimate: 2,100 Russians or 3.0% of the population). In Turkmenistan, there were estimated to be at most 150,000 ethnic Russians as of 2007, or under 2% of the population. In Uzbekistan the same year, the Russian population stood at some 800,000 people or under 4% of the country.
روس ها در قزاقستان () دارای سابقه طولانی هستند. از قرن نوزدهم جمعیت قابل توجهی از قزاق های روسی وجود داشته است. اگرچه تعداد آن ها از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی کاهش یافته است، اما امروز در جامعه قزاقستان برجسته هستند. روس ها برای چندین دهه تعداد زیادی از جمعیت جمهوری شوروی سوسیالیستی قزاقستان را تشکیل می دادند.
روس های دور از وطن () شامل جامعه جهانی اقوام روس در سراسر دنیا است. دیاسپورای روس زبان (روسوفون) مردمی هستند که از نظر قومی روس باشند یا مانند بلاروسی ها، تاتارها یا برخی یهودی ها فقط زبان مادریشان روسی باشد.
قَزاقِستان از کشورهای آسیای میانه است و تاریخ آن بخشی است از تاریخ این منطقه. قزاقستان، بزرگ ترین کشورِ کاملاً واقع شده در استپ اوراسیا، در طول تاریخ چهارراهی برای گذرگاه های انسانی و زیستگاه اقوام، دولت ها و امپراتوری های گوناگون بوده است. مردمانی که در سرزمین قزاقستان امروزی می زیستند عشایر کوچ نشین بودند، که شکل دهنده و تأثیرگذار بر فرهنگ در قزاقستان شدند. پس از پایان خشکسالی در آغاز هزارهٔ یکم پیش از میلاد، کوچ نشینان آریایی از غرب و شرق وارد قزاقستان شدند. این سرزمین بخشی از استپ های اوراسیا و کانونی مهم در شکل گیری فرهنگ های ایرانی تبار سَکایی و آیین هایی چون زرتشتی گری بود. شواهدی از پرستش آتش، آتشدان ها و تدفین زرتشتی در معابد و محوطه های کهن، به ویژه در جنوب قزاقستان، به دست آمده است. در سدهٔ سیزدهم، منطقهٔ قزاقستان امروزی بخشی از امپراتوری مغول بود و سپس تحت کنترل اردوی زرین قرار گرفت. پس از افول اردوی زرین، این منطقه به بخشی از خانات ازبک بدل شد، که کوچ نشینان آن به سبب گرویدن به اسلام در زمان اوزبیک خان (۱۳۱۳–۱۳۴۱) در مجموع «ازبک» نامیده می شدند. این گروه، که بنیان گذاران خانات قزاق را نیز در بر م
ی گرفت، از پیوند مغولان و مردمان ترک در استپ قبچاق پدید آمد. در دههٔ ۱۴۵۰، جانیبک خان و کرای خان، دو شاهزادهٔ جوجی، از خانات ازبک جدا شدند و خانات قزاق را پایه گذاری کردند. هویت قزاق هنگامی شکل گرفت که کوچ نشینان شرقی استپ قبچاق در اوایل سدهٔ شانزدهم به قزاق ها و ازبکان شیبانی تقسیم شدند. قزاق ها همانند دیگر مردمان چنگیزی مانند ازبکان شیبانی، تاتارهای کریمه و منگیت/نوغایان، زبان مشترک ترکی، سنت های مغولی، تبار شاهی چنگیزی و اسلام سنی را سهیم بودند. تا سال ۱۵۰۰ قزاق ها استقلال خود را تثبیت کردند و سرزمین شان را گسترش دادند و دولت خود را به یک امپراتوری کوچ نشین بدل ساختند. خانات قزاق در سدهٔ شانزدهم به اوج قدرت خود رسید و بخش های وسیعی از استپ قبچاق را زیر کنترل داشت و واپسین دولت چنگیزی باقی مانده در منطقه بود. امپراتوری روسیه در سدهٔ هجدهم الحاق بخش هایی از قزاقستان را آغاز کرد و تا سال ۱۸۶۷ باقی کشور نیز در ترکستان روسیه ادغام شد. قزاقستان در دههٔ ۱۹۳۰ و هم زمان با بازسازی اداری ترکستان روسیه در دورهٔ شوروی، به یک واحد سیاسی بدل شد. دوران باستان. فعالیت انسانی در این منطقه با حضور انسان راست قامت، از یک میل
یون تا ۸۰۰ هزار سال پیش، در کوهستان قره داغ و نواحی دریای خزر و دریاچه بالخاش آغاز شد. نئاندرتال ها بین ۱۴۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش در کوه های قره داغ و مرکز قزاقستان حضور داشتند. "انسان" امروزی از ۴۰ هزار تا ۱۲ هزار سال پیش در جنوب، مرکز و شرق قزاقستان پدیدار شد. پس از پایان آخرین عصر یخبندان (۱۲٬۵۰۰ تا ۵٬۰۰۰ سال پیش) سکونت انسانی در سراسر کشور گسترش یافت و به انقراض ماموت ها و کرگدن پشمالو انجامید. اجتماعات شکارچی-گردآورنده، کمان و قایق اختراع کردند و برای شکار از گرگ های اهلی و تله گذاری بهره بردند. انقلاب نوسنگی با ظهور دامداری و کشاورزی مشخص می شود که موجب پیدایش فرهنگ های آتباسار، کلتمنار، بوتای، و اوست-ناریم شد. فرهنگ بوتای (۳۶۰۰–۳۱۰۰ پ. م) نخستین اهلی سازی اسب را به نام خود ثبت کرده است و در همین دوره سفالگری و ابزارهای سنگی صیقل خورده نیز پدیدار شدند. در هزاره چهارم و سوم پیش از میلاد، تولید فلزات، ساخت ابزارهای مسی و به کارگیری قالب های ریخته گری آغاز شد. در هزاره دوم پیش از میلاد نیز معدن کاری در مرکز قزاقستان گسترش یافت. تغییرات اقلیمی سبب جابه جایی گسترده جمعیت ها درون و بیرون کمربند استپی شد. دو
ره خشکی که از پایان هزاره دوم تا آغاز هزاره یکم پیش از میلاد ادامه داشت، موجب کاهش جمعیت در کمربندهای خشک و واحه های دره های رودخانه شد و مردمان به سمت استپ جنگلی در شمال مهاجرت کردند. انسان ها از دوران پارینه سنگی زیرین در قزاقستان زیسته اند و معمولاً به کوچ نشینی دامدارانه روی می آوردند که با اقلیم و زمین های منطقه سازگار بود. فرهنگ های پیشاتاریخی عصر برنز که به این منطقه گسترش یافتند شامل فرهنگ گورالواری، فرهنگ آفاناسیو و فرهنگ آندرونوو می شدند. میان سال های ۵۰۰ پ. م تا ۵۰۰ م قزاقستان زیستگاه سکاها و هون ها بود، که فرهنگ های جنگجوی کوچ نشین اولیه را نمایندگی می کردند. به گفتهٔ دانشمندان، حیوانات همراه با انسانی که در طول زندگی او را همراهی می کردند به خاک سپرده می شدند و نه تنها برای خوراک، بلکه برای بستن به ارابه ها و سواری نیز به کار می رفتند. آریاییان. پس از پایان دوره خشکی در آغاز هزاره یکم پیش از میلاد، جمعیت های کوچ نشین از غرب و شرق به قزاقستان مهاجرت کرده و مناطق متروک را دوباره پرجمعیت کردند. این گروه ها شامل چندین زیرگروه از مردمان هندوایرانی (آریایی) بودند که در مجموع با نام سکا شناخته می شوند.
قزاقستان بخشی از پهنهٔ کهن استپ های اوراسیا است که در دوران باستان محل سکونت و رفت وآمد گروه های آریایی (هند و ایرانی) بود. شواهد زبان شناختی و باستان شناختی نشان می دهد که این سرزمین جایگاه مهمی در شکل گیری و گسترش فرهنگ های ایرانی تبار و آیین های مرتبط با آنان، از جمله زرتشتی گری، داشته است. در قلمرو قزاقستان امروزی، آثار متعددی از پرستش آتش و آیین های تدفین زرتشتی کشف شده است. این آثار بیشتر به صورت معابد آتش، آتشدان ها و استخوان دان ها (ناوس) در شهرهای کهن و مناطق جنوبی کشور شناسایی شده اند. جدول زیر مهم ترین مکان های باستانی مرتبط با زرتشتیان در قزاقستان را نشان می دهد: بخش هایی از قزاقستان نیز بعداً سکونتگاه کرمان ایرانی تبار از شاخه سُغدی شد. شهرهای با پیشینه ایرانی در قزاقستان. معماری و ادبیات آسیای مرکزی ریشه در معماری ایرانی دارد. سغدی ها در قرون وسطی نقش بسیار عظیمی در آسیای مرکزی داشتند و قبل از اسلام شهرها و تمام کاروان سراهایی را که در جاده ابریشم بود را سغدی ها ساخته اند. در کتابخانه ابوریحان بیرونی در ازبکستان ۴۳ هزار نسخه خطی نگهداری می شود که ۳۹ هزار تای آن به زبان فارسی و بهشت از آن در قزاق
ستان نوشته شده است. در شهر آلماتی چندین نسخه خطی نادر به زبان فارسی وجود دارد که در هیچ کجای دیگر یافت نمی شود. دو کتاب از عبدالرحمان جامی که در شهر بلخ کتابت شده و تحفةالاحرار که ۲۳ سال قبل از مرگ جامی در زمان زنده بودن او کتابت شده است. در قزاقستان به خصوص شهر آلماتی، تعدادی از فارسی زبانان هستند. تعدادی تاجیک و تعدادی افغانستانی های مهاجر و اندکی از ایرانیان هم هستند و در استان قزاقستان جنوبی چند مدرسه فارسی برای تاجیک هایی است که سال ها در آن جا ساکن هستند وجود دارد. نباید فراموش کنیم که هم زبان فارسی و هم زبان های ایرانی در قزاقستان وجود دارند. کردهای قزاقستان که ریشه شان به ایران برمی گردد و ایرانی تبار هستند حدود ۵۰ هزار نفر هستند. در شهر آلماتی در میدان جمهوری مجسمه سرباز سکایی وجود دارد. سکایی ها از اقوام ایرانی بودند. در موزه ملی قزاقستان هم پیکره های دیگری از ایرانیان باستان وجود دارد. بخش هایی از قزاقستان، در طول تاریخ بخش هایی از قزاقستان به خصوص جنوب قزاقستان، بخشی از امپراتوری ایران بود. در ادبیات فارسی بارها با نام طراز و بت قبچاق برخورد می کنید که در شعر فارسی بسیار آمده است. ایرانی ها ارتباط
دیرینه ای با قسمت آسیای مرکزی به خصوص قزاقستان داشتند ولی فرهنگ ایرانی به مراتب فراتر از کشورهای آسیای مرکزی می رسد و کوچ نشین های سکایی در آسیای مرکزی و ولگا زندگی می کردند. بررسی های باستان شناختی نشان می دهد که در این مناطق آن فرهنگ، دیرینه بوده است. در قرون وسطی نیز زبان فارسی در آسیای مرکزی، به ویژه بعد از سامانیان که زبان مردم منطقه فارسی بود، بسیار گسترش پیدا کرده بود و حتی پادشاهان ترک و مغول نژاد افتخار می کردند که با آن صحبت کنند و به آن شعر بگویند. در کتاب شهریستان های ایرانشهر آمده است که نخستین شهری که ایرانیان بنیاد کردند، سمرکند بود. ایرانیان در نزدیکی سمرکند شهرهای چاچ، بخارا و اسفیجاب را ساختند. شهرهای ختن و کاشغر نیز از آفریده های ایرانیان است. در ادبیات فارسی به طور فراوان نام شهرهای اسفیجاب و طراز آمده است برای نمونه در شعر رودکی سمرقندی روی به محراب نهادن چه سود؟ دل به بخارا و بتان طراز، ایزد ما وسوسه عاشقی، از تو پذیرد، نپذیرد نماز آمده است یا در شاهنامه فردوسی بارها ذکر شده است. اسفیجاب و طراز از شهرهای سامانیان بودند. اسماعیل سامانی مردم زرتشتی طراز را به اجبار مسلمان کرد. در بعضی از
کتاب های تاریخ مردم شهر طراز مسلمان و فارسی زبان نام برده شده اند. طراز یا تراز ابتدا از آن سغدیان بود. پس از آن چینی ها و گوک ترکان نیز به منطقه ای که طراز در آن قرار داشت وارد شدند. طراز در دوره های بعد جزئی از پادشاهی سامانیان شد و سامانیان دین اسلام را با خود به این شهر آوردند. زبان فارسی، زبان رسمی سامانیان نیز در آن زمان زبان رسمی منطقه تراز شد. در روزگار باستان طراز در منطقه شمال سرزمین سغد قرار داشت و به تبع آن ساکنانش عمدتاً سغدیان بودند. سغدی ها قومی ایرانی نژاد بودند که به زبان سغدی از زبان های ایرانی تکلم می کردند. سرزمین سغد به دلیل قرار داشتن در مسیر اصلی جاده ابریشم از اهمیت بالایی برخوردار بود و به نوعی دالان اصلی ارتباط مردم چین و شمال هند با ایرانی ها، اروپایی ها و تمدن های خاور نزدیک بود. پس از ورود ترکان آسیای میانه مانند گوک ترک ها و نیز چینی های هان تغییراتی در ترکیب نژادی منطقه پیدا شد و عناصر ترک تبار با مردم بومی آن منطقه آمیخته شدند به گونه ای با ترکیب سغدی ها و ترکان و چینیان مهاجر و نیز ورود سامانیان به آن منطقه زبان سغدی به سرعت به نفع فارسی و ترکی عقب نشینی کرد. امروزه بازمانده ه
ای سغدیان تنها در دره رود زرافشان در شمال تاجیکستان که در فاصله ای نزدیک به طراز قرار دارد یافت می شوند. تاجیکان فارسی زبان و ترکان که روس ها به آن ها سارت می گفتند حدود ۷۵٫۴۶٪ جمعیت شهر را تشکیل می دادند و هم تبار مردم زرافشان بودند. فاراب یا اُترار نام شهری است کهن در کرانه باختری سیردریا. فاراب نام کهن تر این شهر است و نام اترار در سده های میانه براین شهر نهاده شد. این شهر در کنار راه ابریشم جای داشته و امروزه ویرانه هایش در نزدیکی شهر قرتو در قزاقستان کنونی جای دارد. ابونصر فارابی و اسماعیل بن حماد جوهری از فاراب بوده اند. تیمور لنگ در این شهر مرده است. همچنین نقطه شروع حمله مغول به ایران این شهر بود به دلیل اینکه حاکم وقت این شهر غایرخان بود که بازرگانان مغول را کشت زمانی که مغولان این شهر را محاصره کردند شهر ۵ ماه مقاومت کرد. نام و واژه فاراب (فاریاب، پاریاب) واژه ای فارسی و به معنی زمینی است که با آب قنات و رود آبیاری می شود و دیم نیست. اَسپیجاب (نام های دیگر: اسفیجاب، سپیجاب، سیرام و شبران) شهر و ناحیه ای در کشور قزاقستان است. اسپیجاب در دوره سامانیان ناحیه پهناوری بود که سرزمین های حاصل خیز پیرامون ر
ود اریس را در بر می گرفت و از خاور تا دره تلس (طراز) امتداد می یافت و مرکز آن نیز به اسپیجاب آوازه داشت. این شهر در جلگه ای بر کران راست رود سیردریا قرار داشت. فردوسی، اسپیجاب (سپیجاب) را در نبرد ایرانیان و تورانیان، در قلمرو تورانیان دانسته است. مردم اسپیجاب، مانند اهالی بلاساغون و تراز به زبان های سغدی و ترکی سخن می گفتند. نوح بن اسد، فرمانروای سامانی سمرقند، کناره های استپ های ترک نشین قزاقستان امروزی را نیز فتح کرد و در سال ۲۲۵/۸۴۰ حصاری به دور شهر اَسپیجاب کشید تا از آن در برابر حملات ترکان حفاظت کند. این شهر به سبب لشکرکشی های خوارزمشاهیان، به ویژه یورش مغولان در ۶۱۶ق دستخوش ویرانی و کشتار فراوان شد و پس از آن رونق، ارزش و نام آن از میان رفت. دربارهٔ ریشه واژه اسپیجاب دو احتمال وجود دارد. یکی که اینکه اسپیجاب از دو واژه پهلوی "اسپیگ"(درخشان) و "آب" ساخته شده و دیگری نزدیکی واژه "اسپیج" با واژه سپید فارسی است. کاشغری در دیوان لغات الترک از اسپیجاب با نام شهر سفید (مدینةالبیضاء) یاد کرده است. گویا همزمان با یورش مغول به فرارود، اسپیجاب به سیرام تغییر نام داد. چیمکند (صورت های دیگر: چیمکنت، شیمکنت، به قزاق
ی: Шымкент / Şımkent) شهری در قزاقستان و مرکز استان قزاقستان جنوبی است. چیمکند با ۶۲۹٬۶۰۰ نفر جمعیت (سال ۲۰۱۱) پس از آلماتی و آستانه سومین شهر پرجمعیت قزاقستان است. چیمکند در ۶۹۰ کیلومتری غرب آلماتی و ۱۲۰ کیلومتری شمال تاشکند، پایتخت ازبکستان، واقع شده است. چیمکند در سده دوازدهم میلادی در مسیر راه ابریشم و به عنوان کاروانسرایی برای پاسداری از شهر اسپیجاب که در ده کیلومتری خاور چیمکند قرار دارد ساخته شد. محل این کاروانسرا با گذر زمان به بازاری برای بازرگانی میان کوچ نشینان و یکجانشینان تبدیل شد. مرکه یا مرکی مرکز بخشی به همین نام در استان ژامبیل در جنوب قزاقستان پشت کوه های تیان شان در ۱۲۰ کیلومتری آلماتی و در نزدیکی مرز قرقیزستان است که معروف به قم قزاقستان است و مردم آن شیعیان ایرانی هستند. جمعیت شیعه در این کشور ریشه و فرهنگ و نژاد و زبان ایرانی دارند. مردم این شهر آذربایجانی های ایرانی هستند که توسط بلشویکها در سال ۱۹۳۸ به این ناحیه کوچانده شده اند. این افراد از آذربایجانی های عشایری بودند که در مرز ارس تردد می کردند و پس از این که در سال ۱۹۱۸ مرزها بسته شد، در آن سوی مرز گرفتار و محبوس شدند. حکومت شوروی ا
ز ترس شورش این افراد، آن ها را به قزاقستان کوچاند و تا امروز نیز در آنجا ساکن هستند. بر اساس آخرین آمار مجمع جهانی اهل بیت علیه السلام از شیعیان قزاقستان در سال ۲۰۰۸ میلادی از مجموع ۱۵ میلیون و ۳۴۶ هزار نفر جمعیت قزاقستان، ۳۵۴ هزار و ۸۵۰ نفر شیعه هستند که نسبت آن ها به کل جمعیت این کشور حدود ۲٫۳ درصد است. جمعیت شیعه در این کشور ریشه و فرهنگ و نژاد و زبان ایرانی دارند. مهاجرت مردمان ترک به قزاقستان. در آغاز هزاره یکم، استپ های شرق دریای خزر محل سکونت مردمان گوناگونی بود، عمدتاً کوچ نشینانی با زبان های زبان های هندواروپایی و زبان های اورالی، از جمله الان ها، ارسی ها، بودینی، ایسیدون ها/ووسون، مادارها، ماساژت ها و سکا. نام ها، روابط و ترکیب این گروه ها گاهی سیال و قابل تبادل بود. برخی از آن ها دولت هایی تشکیل دادند، مانند یانچای (شمال غرب دریاچه آرال) و کنگ در شرق. طی چندین سده، این منطقه به تدریج زیر سلطهٔ زبان های ترکی و دیگر زبان های وارداتی قرار گرفت که همراه با کوچ نشینان مهاجم از شرق آمدند. با ورود هون ها بسیاری از ساکنان پیشین به اروپا کوچیدند یا در هون ها جذب شدند. تمرکز قدرت هون ها به تدریج از استپ ها ب
ه اروپا منتقل شد. برای چند سدهٔ بعد، رویدادهای قزاقستان آینده نامشخص است و اغلب بر پایهٔ روایت های اسطوره ای یا افسانه ای اقوامی بازسازی می شود که از استپ ها به سوی غرب مهاجرت کردند. از میانهٔ سدهٔ دوم میلادی یوبان ها – شاخه ای از شیونگ نو و شاید مرتبط با هون ها – دولتی در شرق دور قزاقستان برپا کردند. در چند سدهٔ بعد، اقوامی چون آکاتزیری ها، آوارهای اوراسیایی (که بعدها آوارهای پانونی نام گرفتند و نباید با آوارهای قفقاز خلط شوند)، سابیرها و بلغارها از این نواحی گذر کرده و به قفقاز و اروپای شرقی رفتند. در آغاز سدهٔ ششم مغول های اولیه خاقانات روران بخش هایی از شرق قزاقستان را ضمیمه کردند. گوک ترک ها، مردمی ترک که پیش تر تابع روران بودند، به غرب مهاجرت کردند و بقایای هون ها را به غرب و جنوب راندند. در میانهٔ سدهٔ ششم، خاقانات گوک ترک پدید آمد. چند دهه بعد جنگ داخلی آن را به دو بخش خاقانات ترک شرقی و خاقانات ترک غربی تقسیم کرد. در سال های ۶۳۰ و ۶۵۹، این دو دولت به دست دودمان تانگ فتح شدند. در پایان سدهٔ هفتم، دو دولت دوباره متحد شدند و دومین خاقانات ترک را ساختند، اما تنها چند نسل بعد تجزیه شد. در سال ۷۶۶ اغوز یبغ
و ("اوغوز ایل") با پایتختی در ینگی کند شکل گرفت و بخش بزرگی از قزاقستان را دربرگرفت. بنیان گذاران آن غزها بودند که از تورگش ها گریخته بودند. اوغوزها در نبرد بر سر کنترل تورگش ها شکست خوردند و بخشی از قبایل شان از هفت آب به کوهستان قره داغ و رودخانه چو در حوزهٔ دریاچه ایسیق کول مهاجرت کردند. دورهٔ قپچاق-کومان. در سده های هشتم و نهم میلادی، بخش هایی از جنوب قزاقستان به دست مردم عرب فتح شد و اسلام را معرفی کردند. ترکان اوغوز از سدهٔ نهم تا یازدهم میلادی بر غرب قزاقستان مسلط بودند، و ترکان قبچاق ها و کیمک ها نیز هم زمان شرق را در دست داشتند. سپس کومان ها از حدود سدهٔ دوازدهم تا دههٔ ۱۲۲۰ بر غرب قزاقستان فرمان راندند. از آن پس این سرزمین های پهناور دشت قبچاق نام گرفتند. در سدهٔ نهم، اتحاد قرلق ها آل افراسیاب را پدیدآورد که ماوراءالنهر را فتح کرد. از اوایل سدهٔ یازدهم، قراخانیان پیوسته با یکدیگر و با دودمان سلجوق در جنوب درگیر بودند. قراخانیان مسلمان شده در دههٔ ۱۱۳۰ به دست قراختاییان که از شمال چین به غرب آمده بودند شکست خوردند. در میانهٔ سدهٔ دوازدهم خوارزم در کنارهٔ آمودریا استقلال یافت، هرچند بخش اصلی قلمرو قرا
ختاییان تا حمله مغول به آسیای مرکزی (۱۲۱۹–۱۲۲۱) باقی بود. امپراتوری مغول و اردوی زرین. با پیشروی مغولان به سرزمین های دشت قبچاق، برخی رهبران کومان-قپچاق مقاومت کردند، اما بیشترشان به مغولان پیوستند و بخش بزرگی از نیروی نظامی امپراتوری مغول را تشکیل دادند. اشراف قپچاق در خدمت مغولان درآمدند و کوچ نشینان عادی بخش مهمی از سپاه مغول شدند که به فرمان باتوخان در سال ۱۲۳۷ به اروپا یورش برد. گفته می شود که از پیوند این قبایل اصطلاح «سنت ترکی-مغولی» پدید آمد. در اواخر سدهٔ سیزدهم، بخش غربی امپراتوری که به دست جوجی خان (بزرگ ترین پسر چنگیز خان) اداره می شد، جدا شد و اردوی زرین را تشکیل داد. همهٔ فرمانروایان بعدی آن از تبار جوجی بودند. در دوران اوزبیک خان (۱۳۱۲–۱۳۴۱)، اسلام به عنوان دین رسمی پذیرفته شد. بر پایهٔ تازه ترین پژوهش های ژنتیک جمعیتی، به ویژه بر اساس نشانگرهای اتوزومال و چندریختی های کروموزوم Y، باور بر این است که میان سده های ۱۳ تا ۱۵، قوم مردم قزاق شکل گرفت. خانات قزاق (۱۴۶۵–۱۸۴۷). پس از فروپاشی اردوی زرین، در بیشتر سرزمین قزاقستان امروزی خانات ازبک تشکیل شد. در دورهٔ ابوالخیر خان، کشور ضعیف و دولت فاسد بود
. دو پسر بَراق خان، جانیبک خان و کرای خان مردم قزاق را در هفت آب گرد آوردند و خانات قزاق مستقل را بنیان نهادند. به باور چوکان ولی خان اف، هنگام فروپاشی اردوی زرین، قزاق ها اتحادیه های بزرگ قبیله ای را برای حفظ سرزمین های کوچ نشینی خود و دفاع از حقوق شان در سرزمین های مهاجرتی تشکیل دادند. در سال ۱۵۰۰، ازبکان با قزاق ها صلح کردند و خانات قزاق از کنترل شیبانیان رها شد. همهٔ سرزمین های پیشین خانات ازبک در شمال سیردریا به خانات قزاق منتقل گردید. در ۱۴۹۹، شیبک خان، نوهٔ ابوالخیر، با قبایل وفادار باقی مانده به فرارود رفت. او دولت فروپاشیدهٔ امپراتوری تیموری را پس از مرگ تیمور فتح کرد و پایتخت را از سقناخ به بخارا برد و در سال ۱۵۰۰ خانات بخارا را بنیاد گذاشت. قبایل کوچ نشین دشت قبچاق که با شیبانی همراه شده بودند با مردم بومی شهرنشین – سارت ها، قرلق ها و دیگر گروه های ترک زبان – درآمیختند و نام تازهٔ «ازبک» را پذیرفتند. در اوایل سدهٔ شانزدهم، قزاق ها خانات را به امپراتوری عشایری گسترده ای بدل کردند که از استپ های شرق دریای خزر و شمال دریاچه آرال تا سرچشمه های ایرتیش و دامنه های غربی رشته کوه آلتای امتداد داشت. در دورا
ن بوروندوق خان (۱۴۸۸–۱۵۰۹) و قاسم خان (۱۵۰۹–۱۵۱۸)، قزاق ها بر سراسر استپ چیره شدند و گفته می شود توان بسیج ۲۰۰٬۰۰۰ سوارکار را داشتند. بسیاری از تاریخ نگاران رهبری قاسم خان را نقطهٔ آغاز یک دولت قزاق مستقل می دانند. نفوذ او اقتدار قزاق ها را از جنوب شرقی قزاقستان امروزی تا رشته کوه اورال گستراند. میرزا محمدحیدر دوغلات در "تاریخ رشیدی" نوشت که: در دوران قاسم خان (۱۵۱۱–۱۵۲۳)، خانات گسترش بسیاری یافت. پیروزی های متعدد بر همسایگان باعث شد آوازهٔ آن حتی به اروپای غربی برسد. نخستین مجموعه قوانین قزاقی، «"قاسم خان نین قسقا جولی"» (راه روشن قاسم خان)، در ۱۵۲۰ وضع شد. میان سال های ۱۵۲۲ تا ۱۵۳۸ خانات شاهد جنگ داخلی نخست خود بود. خانات قزاق در متون تاریخی همچون "تاریخ رشیدی" (۱۵۴۱–۱۵۴۵) و "جامع التواریخ" (۱۵۹۸–۱۵۹۹) اثر قادری قلی قصین اوغلی جلایر توصیف شده است. در ۱۵۹۸، در زمان طاوقل خان، تاشکند بخشی از خانات قزاق شد و بعدها پایتخت آن گردید. حاکم تاشکند، دولتمرد و شخصیت برجستهٔ قزاق توله بی علی بیک اوف (۱۶۶۳–۱۷۵۶) از قبیله جُز بزرگ بود. در زمان او بناهای فراوانی در تاشکند ساخته شد که امروز از آثار تاریخی شهر به شمار می ر
وند. توله بی در تاشکند دفن شد و آرامگاه او از دیدنی های مهم شهر است. در ۱۶۴۳، جنگ های قزاق-جونغار روی داد که برای قزاق ها فاجعه آمیز بود. جمعیت خانات به سه گروه قبیله ای یا جُز تقسیم شد: بزرگ، میانه و کوچک. در دوران آبیلای خان (۱۷۷۱–۱۷۸۱)، او همهٔ قزاق ها را برای نبرد با جونغارها متحد کرد. در سدهٔ نوزدهم، امپراتوری روسیه برای دسترسی به امارت افغانستان به سرزمین های قزاق یورش برد. برای مقابله با این تهاجم، واپسین خان – کنساری خان – شورش هایی را سازمان داد که از ۱۸۳۷ آغاز شد و در ۱۸۴۷ با اعدام او پایان یافت. امپراتوری روسیه (۱۷۳۱–۱۹۱۷). بازرگانان و سربازان روس از سدهٔ هفدهم در کنارهٔ شمال باختری سرزمین قزاق پدیدار شدند، هنگامی که مردم کازاک دژهایی ساختند که بعدها به شهرهای یایتسک (امروزه اورال، قزاقستان) و گوریف (امروزه آتیراو) بدل شد. روس ها توانستند سرزمین های قزاق را تصرف کنند زیرا خان نشین ها سرگرم رویارویی با خانات جونغار بودند که از اواخر سدهٔ شانزدهم از شرق به منطقه پیش می آمد. قزاق ها که به سوی باختر رانده شده بودند، میان قالمیق ها و روس ها گرفتار شدند. نیمهٔ نخست سدهٔ هجدهم با اوج گیری درگیری ها و جنگ
با جونغارها همراه بود. در ۱۷۳۰ ابوالخیرخان، خان جُز کوچک، از روسیه یاری خواست. هرچند قصد او تشکیل اتحادی موقت علیه قالمیق های نیرومندتر بود، روس ها کنترل جُز کوچک را به دست گرفتند. آنان تا ۱۷۹۸ جُز میانه را نیز مطیع کردند، اما جُز بزرگ تا دههٔ ۱۸۲۰ مستقل ماند؛ زمانی که خوقند در جنوب گسترش یافت و خان های جُز بزرگ را به پذیرفتن حمایت روسیه واداشت، که برای آنان شرّی کوچک تر می نمود. امپراتوری روسیه آغاز به درهم تنیدن استپ قزاق کرد. میان سال های ۱۸۲۲ تا ۱۸۴۸، سه خان اصلی قزاق در جُزهای کوچک، میانه و بزرگ برکنار شدند. روس ها دژهای بسیاری برای کنترل سرزمین های فتح شده ساختند. افزون بر این، به مهاجران روس زمین داده شد، در حالی که قبایل کوچ نشین با کمبود چراگاه روبه رو شدند. بسیاری از قبایل ناچار به پذیرش شیوه های معیشتی فقیرانه و یکجانشینی شدند. بر اثر سیاست امپراتوری روسیه، بین ۵ تا ۱۵ درصد جمعیت استپ قزاق را مهاجران تشکیل می دادند. استعمار قزاقستان توسط روسیه در سدهٔ نوزدهم با شورش ها و جنگ ها کند شد؛ از جمله قیام های Isatay Taymanuly و Makhambet Utemisuly در سال های ۱۸۳۶ تا ۱۸۳۸ و جنگ Eset Kotibaruli در ۱۸۴۷ تا ۱
۸۵۸. در ۱۸۶۳، امپراتوری روسیه سیاست تازه ای را اعلام کرد که حق الحاق نواحی دردسرساز در مرزهایش را ادعا می کرد. این تصمیم بی درنگ به تسخیر باقی آسیای مرکزی و ایجاد دو ناحیهٔ اداری انجامید: «جنرال گوبرناتورستوو» های (استانداری های) ترکستان روسیه و استپ ها. بخش عمدهٔ قزاقستان امروزی، از جمله آلماتی (وِرنی)، در قلمرو دوم جای داشت. در اوایل سدهٔ نوزدهم، دژهای روسی قلمروی کوچ نشینان را برای رمه چرانی محدود کردند. برهم خوردن نهایی عشایر کوچ نشین از دههٔ ۱۸۹۰ آغاز شد، زمانی که مهاجران روس بسیاری به زمین های حاصلخیز شمال و شرق قزاقستان آورده شدند. در ۱۹۰۶ راه آهن سراسری آرال میان اورنبورگ و تاشکند کامل شد و استعمار روسیِ زمین های حاصلخیز ژتی سو را آسان کرد. بین ۱۹۰۶ و ۱۹۱۲، در چارچوب اصلاحات وزیر کشور روسیه پیوتر استولیپین، بیش از نیم میلیون مزرعهٔ روسی برپا شد؛ این مزارع با اشغال چراگاه ها و بهره برداری از منابع اندک آب، بر شیوهٔ سنتی زندگی قزاقی فشار آوردند. در این زمان واسیلی بالابانف، اداره کنندهٔ ترکستان (قزاقستان کنونی)، مسئول اسکان روس ها بود. بسیاری از قزاق ها که گرسنه و آواره شده بودند، به باسمه چی ها پیوستند