Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
گرگان بازگرداند؛ ولی صاحب بن عباد مانع این کار شد و خطر قابوس را به فخرالدوله گوشزد کرد. برخی از متون نوشته اند که علت کدورت میان فخرالدوله و قابوس بدین خاطر بود که دختر قابوس همسر فخرالدوله بود. هنگامی که این دو در خراسان بودند، فخرالدوله زن دیگری گرفت و او را به دختر قابوس ترجیح داد و مردم میان آن ها سخن چینی کردند تا سرانجام از یکدیگر جدا شدند. تاش در سال ۳۸۱ هجری، در اثر وبایی که در گرگان شایع شد، درگذشت. فخرالدوله بدون مشکل در ری حکومت می کرد و در این زمان قلمرو خود را در قومس، دیلم، طبرستان و گرگان گسترش داد. ابوالحسن سیمجور به او پناه آورد. قابوس نیز به وعدهٔ حمایت سامانیان دل خوش کرده بود، ولی هنگامی که ناتوانی آن ها را دید، ناگزیر به دربار امیران آن ها، که تقریباً قدرتمند بودند، روی آورد. وعدهٔ حمایت امیران خراسان به قابوس. هنگامی که سبکتکین به خراسان آمد و ابوعلی سیمجور را از خراسان راند، قابوس را دید و شیفتهٔ اخلاق او شد و تصمیم گرفت که او را در رسیدن به حکومت یاری کند اما سبکتکین به بلخ رفت. هنگامی که بار دیگر به خراسان رفت، فرستاده ای نزد ایلک خان فرستاد و خواست تا ده هزار سوار را همراه قابوس به
گرگان فرستد، اما پیش از این کار، ایلک خان درگذشت. بعد از سبکتکین، سلطان محمود غزنوی تصمیم گرفت که قابوس را یاری کند. بزرگان خراسان پادرمیانی کردند، که محمود مال مشخصی را به قابوس بپردازد، تا او مقدمات لشکرکشی به گرگان را فراهم آورد و پس از دو ماه، آن مال را به خزانه محمود بازگرداند و می خواست تا در این دو ماه، مال را از گرگان تهیه کند، اما به خاطر مشکلاتی که در غزنه پیش آمد و شاید به خاطر رغبت نداشتن قابوس به فشار آوردن بر رعیت در آغاز حکومت، این عهد به فراموشی سپرده شد. فخرالدوله در سال ۳۸۷ هجری، در ری درگذشت و ابوالقاسم سیمجور، که در قومس بود، نزد قابوس رسولی را فرستاد و از خالی بودن گرگان او را آگاه کرد و وعدهٔ همکاری داد. اما منشور ولایت قهستان را در میانهٔ راه به ابوالقاسم دادند و او قابوس را در میانهٔ راه تنها گذاشت و به اسفراین بازگشت و قابوس با شرمندگی به نیشابور آمد و از کمک امرای سامانی ناامید شد. تلاش قابوس برای باز پس گرفتن قدرت. سرانجام قابوس تصمیم گرفت، که خودش برای به دست آوردن حکومت اقدام کند. قابوس، اسپهبد شهریار بن دارای باوندی را که از سرداران وفادار او بود، به منطقهٔ شهریارکوه فرستاد. در
آن زمان، رستم بن مرزبان دشمنزیار، دایی مجدالدوله رستم بن فخرالدوله، به آن منطقه حکمرانی می کرد. شهریار، رستم را شکست داد و از سپاه او غنیمت زیادی به دست آورد و سکه و خطبه را به نام قابوس کرد. از سوی دیگر، باتی بن سعید در منطقهٔ رستمدار مقیم بود و خود را طرفدار آل بویه به حساب می آورد، اما در اصل طرفدار قابوس بود. باتی با نصر بن حسن بن فیروزان متحد شدند و هر دوی آن ها به هواداری قابوس برای استخلاص آمل حرکت کردند. باتی بعد از گرفتن آمل، به قابوس نامه نوشت و او را از این پیروزی باخبر کرد و خودش را طرفدار او معرفی کرد. بعد از آن، باتی به طرف استرآباد حرکت کرد و سپاه گیل که طرفدار قابوس بودند، به او ملحق شدند و قابوس به اسپهبد نامه نوشت، که به باتی بپیوندد. در آن هنگام فیروزان بن حسن بن فیروزان، که از جانب آل بویه فرمانروای گرگان بود، خود را برای مواجهه با طرفداران قابوس آماده کرده بود. در نزدیکی استرآباد، دو گروه با یک دیگر روبرو شدند. گروهی از لشکریان عرب و کُرد از سپاه فیروزان جدا شدند و به حامیان قابوس پیوستند و سپاه فیروزان شکست خورد. لشکریان باتی موفق شدند فیروزان را با بیست نفر از بزرگان سپاهی به اسارت بگیر
ند و گرگان به دست حامیان قابوس افتاد و مردم گرگان در نامه های جداگانه از قابوس درخواست کردند که حکومت آن منطقه را قبول کند. قابوس که در نهایت بعد از زمانی طولانی مراد خود را در دسترس می دید، به سرعت به سمت گرگان حرکت کرد. دورهٔ دوم حکومت قابوس. قابوس در شعبان ۳۸۸ هجری، به گرگان آمد. سپاه فیروزان بعد از شکست، به ری فرار کردند و در آنجا توسط بزرگان حکومت مورد ملامت قرار گرفتند. بعد از مرگ فخرالدوله در ۳۸۷ هجری، فرزند کوچک او به جای پدر نشسته بود، اما امور مملکت را ابوعلی حمویه وزیر بر عهده داشت. ابوعلی، ده هزار نفر از عرب و ترک و دیلم را آماده کرد و همراه با پسر قابوس، منوچهر، که در این هنگام در سپاه آل بویه بود، با چند نفر دیگر به سمت گرگان حرکت کردند. هنگامی که به شهریار کوه رسیدند، قابوس می خواست که در برابر آن ها مقاومت کند. در این هنگام نصر بن حسن در آمل بود و ابوعلی حمویه از جانب او بیمناک بود. او به نصر نامه ای نوشت، که در صورت خودداری از جنگیدن با مجدالدوله، حکومت قومس را به او خواهد داد. نصر به ساری آمد. وی به جای رفتن به گرگان، از راه کوهستان به سمت قومس حرکت کرد. هنگامی که به نزدیکی قومس رسید، خود را
در قبول اطاعت مجدالدوله آشکار کرد. تعدادی از سپاهیان او بازگشتند و به گرگان رفتند و نصر با بقیه سپاهیان وارد قلعه جومند شد. ابوعلی بعد از آن، با خیال آسوده به ساری رفت. در این هنگام، منوچهر که در سپاه مجدالدوله بود، به طور پنهانی به پدر خود رسولی را فرستاد و طرفداری خود را اعلام کرد و همچنین بیستون بن تیجاسف که از سرداران سپاه ابوعلی به حساب می آمد، از اقوام و دوستان قدیمی قابوس بود. ابوعلی نیز به خاطر ترس از خیانت او، وی را به ری بازگرداند. در نهایت، سپاه ابوعلی به نزدیکی گرگان رسیدند و شهر را محاصره کردند. محاصره ۲ ماه طول کشید و در گرگان قحطی بروز کرد و سپاه ابوعلی ناگزیر به تغییر مکان شدند. بعد از مدتی باران های زمستانی شدید شدند و طوفان برخاست و خیمه های سپاه ابوعلی را ویران کرد. هنگامی که سپاه قابوس این وضعیت را دیدند همگی بیرون آمدند و یک هزار و سیصد نفر از سپاه ابوعلی را کشتند و سرداران سپاه او را به اسارت گرفتند و غنیمت های فراوان به دست آوردند. ابوعلی بعد از شکست به قومس رفت و به نصر بن حسن نامه نوشت و او را به نزد خود فراخواند و خود به سمت ری حرکت کرد. ابوعلی به ری رسید و نصر در سمنان ماند و از مج
دالدوله یاری خواست و بعد از مدتی پسر بکتگین حاجب با ششصد سوار ترک به نزد او فرستاده شد. قابوس، باتی را به جنگ فرستاد و به اسپهبد شهریار نامه نوشت، تا به او کمک کند. سپاه نصر توانستند باتی را غافلگیر کرده و شکست دهند. مجدالدوله که از این پیروزی خوشحال شده بود، خال خود، رستم بن مرزبان، را با سه هزار مرد به یاری او فرستاد و شهریار کوه را به خال خود واگذار کرد. نصر تا دماوند به پیشواز رستم آمد و به او یاری کرد، تا شهریار کوه را به دست آورد. اسپهبد شهریار شکست خورد و به منوچهر بن قابوس پناه برد؛ ولی بعد از مدتی به رستم حمله کرد و او را از آن منطقه بیرون کرد و رستم مجدد به ری بازگشت. بعد از آن قابوس، ابونصر بن محمود حاجب را که نزد او آمده بود، به مواجهه با نصر فرستاد. او چند بار به سپاه نصر حمله برد و سپاه او را پراکنده کرد. نصر شکست خورد و به سمنان فرار کرد. صلح قابوس و مجدالدوله. مجدالدوله و قابوس بعد از مدتی با هم صلح کردند و قرار شد، منطقهٔ طبرستان، گرگان و دیلم برای قابوس و ری و جبال برای مجدالدوله باشد. در این زمان، نصر در نزدیکی سمنان به صورت یاغی زندگی می کرد و بر کاروان های تجاری و حجاج دست اندازی می کرد و
موجب ناامنی راه ها می شد. قابوس و مجدالدوله با یکدیگر اندیشیدند، تا نصر را از میان ببرند. نصر از این موضوع با خبر شد و شنید که ابوالقاسم سیمجور در ولایت گناباد سرزمین خود را از دست داده است. نصر نزد او رفت و او را به تصرف ری تشویق کرد. ابوالقاسم با لشکری به سمت ری رفت و در خوار ری، لشکری از آل بویه به پیشواز آن ها رفتند. قابوس از آن طرف سپاهی فرستاد و ابوالقاسم و نصر مجبور شدند به سلطان محمود پناه برند. نصر مدتی را در دربار محمود بود، تا این که حکومت بیار وجومند را به او داد و او بدان جا رفت؛ ولی آنجا را برای خود کم دید، تا این که او را از ری راندند و اسیر گرفته و به قلعهٔ استوناوند فرستادند. بعد از آن، قابوس در اطراف سرزمین خود دست به فتوحات زد و قلعه های حدود قومس را به تصرف خود درآورد و برای آن ها حاکمانی مشخص کرد و با سلطان محمود از در دوستی وارد شد و هدایایی را برای او فرستاد. شورش و سرکوب اسپهبد شهریار بن دارا. اسپهبد شهریار از سرداران قدیمی قابوس بود و در زمانی که قابوس در دربار سامانیان منتظر به حکومت رسیدن بود اسپهبد با وی همراه بود و یکی از پیشگامان حکومت قابوس به شمار می آمد. بدین خاطر قابوس حکومت
شهریارکوه را به او داد و شهریار مدتی در آنجا حکومت کرد و در لشکرکشی های قابوس نیز حضور داشت، اما با از بین رفتن دشمنان، شهریار به مال خود مغرور شده و طغیان کرد. منابع ذکر نکرده اند که این شورش علیه قابوس بوده است یا آل بویه؛ فقط اشاره کرده اند که سپاهی از جانب آل بویه به فرماندهی رستم بن مرزبان و بیستون بن تیجاسف برای سرکوب کردن شهریار حرکت کردند. آن ها توانستند شهریار کوه را تصرف کنند و اسپهبد شهریار را به نزد قابوس بفرستند. این واقعه در سال ۳۹۶ هجری قمری اتفاق افتاد. پس از تصرف شهریار کوه رستم بن مرزبان به نام قابوس در آن منطقه خطبه خواند و بیستون از او پیروی کرد. در نهایت شهریار کوه به حکومت قابوس اضافه شد. قابوس اسپهبد را به زندان فرستاد و یک سال بعد یعنی در سال ۳۹۷ هجری قمری، اسپهبد در زندان درگذشت. علت مرگ او را عده ای مرگ طبیعی و عده ای دسیسه قابوس می دانند. اسپهبد رستم از طرف آل بویه مأمور سرکوب شهریار شد ولی خطبه را به نام قابوس خواند، علی رغم نسبت خویشی که با هر دو طرف داشت، علت این امر را می توان ترس از مجدالدوله دانست. رستم به قابوس، نامه نوشت و اطاعت کرد و بیستون تیجاسف به دربار قابوس بازگشت. بع
د از آن قابوس گیلان را آزاد کرد و فرزندش منوچهر را به حکومت آنجا گماشت، و به دنبال آن ناحیه رویان، چالوس و استندار را نیز تسخیر کرد. پناهندگی منتصر اسماعیل سامانی به قابوس. در این زمان سامانیان در ضعیف ترین وضعیت ممکن بودند و هر کدام از امیران، منطقه ای را مستقل اداره می کردند. بزرگ ترین این امیران سلطان محمود بود که بر خراسان فرمانروایی می کرد و امرای دیگر را تحت سلطه خود درآورده بود. سلطان محمود با ایلک خان سردار ترکستان متحد شد و ایلک خان به مرکز حکومت سامانیان، بخارا حمله برد و توانست تمامی بزرگان خاندان آل سامان را به اسارت بگیرد. یکی از این زندانیان، اسماعیل بن نوح بود که با حیله توانست از زندان فرار کند و به بخارا برود. عده ای از فرماندهان و سپاهیان سامانی برگرد او آمدند و او را منتصر نامیدند. بعد از این منتصر قصد تجدید حکومت سامانی را داشت و با ایلک خان درگیر شد و او را پس زد، اما در حملهٔ دیگر ایلک خان به نیشابور آمد و برادر محمود، نصر بن سبکتکین را از آنجا بیرون کرد. هنگامی که محمود از قضایا باخبر شد با لشکری قصد رفتن به نیشابور را کرد و منتصر که توان مقابله را در خود نمی دید، به اسفراین فرار کرد و
از آنجا به دربار قابوس پناه برد. قابوس که مدت ها از نعمت های سامانیان بهره مند شده بود برای جبران از منتصر استقبال کرد و بدین خاطر که می دانست منتصر توانایی مواجهه با محمود را ندارد، و از سوی دیگر نمی خواست که با پناه دادن به منتصر موجبات دشمنی محمود را برانگیزد، به منتصر پیشنهاد داد که به سمت ری رود، زیرا مجدالدوله در آنجا هنوز کودک است و سپاه چندانی ندارد و منتصر قادر است تا به راحتی آنجا را تسخیر کند. قابوس برای حمایت منتصر لشکری با او همراه کرد و خزاین و فراش خانه و زرادخانه خود را برای او و سردارانش از قبیل ارسلان بالو و ابوالقاسم سیمجور گشود و پسرانش، منوچهر و دارا را به یاری او فرستاد. او هنگامی که به ری رسید، شهر راه محاصره کرد، ولی مادر مجدالدوله، سیده ملکه، حیله ای به کار برد و با دادن مالی به سپاهیان منتصر آن ها را برانگیخت تا منتصر را وادار کردند که به نیشابور بازگردد. هنگامی که سپاه منتصر به طرف نیشابور روانه شد، لشکریان و پسران قابوس به نشانهٔ اعتراض یا برای پایان یافتن مأموریت شان به گرگان بازگشتند. سپاه منتصر در سال ۳۹۱ هجری به نیشابور رسید و در آنجا شروع به گرفتن خراج کردند. محمود آلتونتاش را
با سپاهی به نیشابور فرستاد. در این جنگ منتصر شکست خورد و روانه ابیورد شد و از آنجا قصد رفتن به گرگان را کرد اما قابوس به خاطر دوستی و ترس از محمود و بی تدبیری منتصر از پذیرفتن منتصر سر باز زد. قابوس دو هزار نفر از کردان شاهجانی را برای از میان بردن منتصر فرستاد و سپاهیان او را برگرداندند و او به بیار و از آنجا به نسا رفت. از این زمان تا اواخر حکومت قابوس اطلاع دقیقی از فعالیت های سیاسی و نظامی و زندگی او نیست. منابع به ورود ابوعلی سینا در اواخر این دوره به گرگان اشاره می کنند. ابوعلی از دست قاصدان محمود غزنوی فرار کرد و به دربار قابوس رسید و قابوس از تسلیم او به قاصدان محمود خودداری کرد و برخی دیگر از منابع که صحیح تر به نظر می رسند گفته اند که در هنگام رسیدن ابوعلی به گرگان، قابوس در قلعه زندانی بوده است و نمی توانسته ابوعلی را ببیند و ابوعلی از آنجا به سرزمین آل بویه روانه می شود. شورش علیه قابوس و مرگ او. قابوس در سال های پایان عمرش مردی خشن و تندخو شده بود با اندکی لغزش و اشتباهی فرمان مرگ اطرافیان را صادر می کرد و این موجب شده بود که اطرافیانش از جان خود بیمناک باشند. نعیم، حاجب خود را که مردی وفادار و
درستکار بود، فقط بخاطر تهمتی که به او زدند به قتل رساند و حتی به او اجازه ندادند از بی گناهی خود دفاع کند. بخاطر قتل او سپاهیان تصمیم گرفتند که او را از حکومت کنار زنند. گروهی از بزرگان سپاه پنهانی با یک دیگر عهد بستند او را غافلگیر کرده و به شکلی از حکومت دور کنند این عهد زمانی بود که او به طرف قلعه ای به نام شمرآباد رفته بود. شورشگران به قلعه رفتند و چارپایان و اموالشان را غارت کردند و می خواستند که به درون قلعه رخنه کنند. اما بخاطر دلاوری اطرافیانش توانایی ورود به قلعه را نداشتند؛ شورشگران شبانه برگشتند و او به دلیل نداشتن چارپایی ناگزیر به ماندن در قلعه شد. ابوالعباس غانمی، وزیرش همراه او بود. به او اتهام زد که از شورشگران حمایت کرده است و او را کشت. سردارانی که او را در قلعه نشانده بودند به گرگان رفته و آنجا را غارت کردند. منوچهر در آن زمان در طبرستان بود نامه ای به او فرستادند و وی را به حکومت فراخواندند و گفتند در صورتی که منوچهر نپذیرد با فرد دیگری بیعت خواهند کرد. منوچهر به گرگان آمد و سپاه را آشفته و کشور را ناامن دید و ناگزیر شد که با شورشگران همکاری کند تا حداقل حکومت از زیاریان خارج نشود. در این
مدت قابوس طایفه ای از روستاییان و اعراب را اطراف خود جمع کرد و با اسباب و خزانه اش به سمت بسطام حرکت کرد. سپاهیان هنگامی که آگاه شدند منوچهر را به جنگ با پدرش تشویق کردند. منوچهر خواسته و ناخواسته به طرف بسطام روانه شد. بعد از رسیدن به نزد پدر اطاعت خود را نشان داد و حتی گفت که به خاطر پدر آماده است که با یاغیان بجنگد و حتی سر خود را فدا کند، اما شمس المعالی، منوچهر را بوسید و حکومت را به او واگذار کرد و مهر را نیز به وی داد و مقرر شد که قابوس در قلعه چناشک بنشیند و به عبادت مشغول شود و به امور حکومت رسیدگی کند. منوچهر به گرگان بازگشت و به اصلاح کشور مشغول شد و با یاغیان مدارا می کرد ولی آن ها از زنده ماندن قابوس بیم داشتند و منوچهر را تحریک می کردند که او را بکشد؛ هنگامی که از منوچهر ناامید شدند، خودشان به محل سکونت قابوس رفتند. قابوس برای طهارت به حمام رفته بود در حالی که هوا بسیار سرد بود؛ وی را برهنه در شبی زمستان رها کردند و او از شدت سرما به ناله افتاده بود و می گفت که اگر می شود حتی جل چارپایی را به او بدهند. اما کسی به او توجه نکرد و از شدت سرما درگذشت. بعد از مرگ قابوس خطبه به نام منوچهر خوانده شد و
جنازه قابوس به مقبره اش در گنبد کنونی منتقل شد و منوچهر سه روز طبق رسم دیلم عزا گرفت. منوچهر دنبال انتقام گرفتن از قاتلان پدرش بود. قاتلان اصلی قابوس شش تن بودند. منوچهر پنج تن از آن ها را کشت و نفر ششم به خراسان فرار کرد. سلطان محمود او را گرفت و بازگرداند و گفت این کار را کردم تا دیگر بر قتل شاهان کسی اقدام نکند. برخی از منابع دربارهٔ مرگ قابوس اطلاعات دیگری داده اند، از جمله یاقوت حموی در معجم الادبا می گوید که قابوس از نجوم اطلاعاتی داشت و خودش گفته بود که مرگ او به دست پسرش خواهدبود. بدین خاطر فرزندش دارا را که احتمال می داد قاتلش باشد از خود دور و در برابر آن منوچهر را که پسر فرمانبرداری بود به خود نزدیک کرده بود و در نهایت مرگش توسط منوچهر بود. البته بلافاصله یاقوت یادآوری می کند که قاتلان قابوس شش تن بودند که پنج تن از آن ها را منوچهر کشته و نفر ششمی به دست محمود کشته شده است. در حبیب السیر فقط اشاره شده است که امرا از ترس انتقام قابوس، چند نفر را فرستادند تا او را به قتل برساند. خانواده و میراث. قابوس از ابتدا با آل بویه روابط نزدیکی داشت. فخرالدوله خویشاوندی نزدیکی با او داشت و گویا ابتدا داماد قابو
س بود، اما مدتی بعد همسر دیگری برگزید و این موجب کدورت میان این دو شد. جدا از نبردها و درگیری های فراوان میان دو خاندان زیاری و بویی، در این دوران روابط خانوادگی نزدیکی میانشان وجود داشت. این احتمال وجود دارد که قابوس پس از تضعیف بوییان، به خاطر همین حق خویشاوندی بود که به قلمروشان متعرض نشد. با روی کار آمدن منوچهر، که خود پیشتر در سپاه بوییان سابقه جنگ داشت، این روابط دوستانه میان زیاریان و بوییان گسست. با مرگ قابوس منوچهر رسماً در سال ۴۰۳ هجری به حکومت زیاریان رسید و در ابتدا به نام خود سکه زد و خطبه خواند. خلیفهٔ عباسی وفات پدرش، قابوس، را تسلیت گفته و منشور، خلعت، لوا و لقب «فلک المعالی» به او بخشید. حکومت منوچهر آغاز افول زیاریان است؛ او استقلال خود را از دست داد و از همان ابتدای کار به غزنویان، به رهبری سلطان محمود، وابسته شد. او هر ساله پنجاه هزار دینار به دربار غزنوی خراج می داد، خطبه و سکه به نام محمود غزنوی کرد، در یکی از لشکرکشی های محمود به هندوستان هزینه ها را متقبل شد و نهایتاً در ۴۰۹ هجری با دختر محمود ازدواج کرد. یکی دیگر از پسران قابوس، دارا نام داشت. در زمان قابوس او مدتی والی طبرستان بود ول
ی پس از اختلافاتی که میان او و پدرش رخ داد، به درگاه غزنویان پناه برد. محمود در ابتدا او را با احترام پذیرفت و گرچه دارا مدتی در زندان سلطان محمود روزگار گذراند، اما پس از مرگ قابوس سلطان محمود لشکری به فرماندهی ارسلان جاذب فراهم کرد تا ملک زیاریان را گرفته و دارا را به سلطنت رساند. اما منوچهر پیش دستی کرده و با نزدیک شدن به درگاه سلطان محمود، لشکرکشی را منتفی کرد. دارا پس از آن در دربار غزنوی ماند و مجدداً در ۴۰۹ هجری محبوس گشت. محمدعلی مفرد، مورخ معاصر، احتمال می دهد دارا و اسکندر یک شخصیت تاریخی باشند. او معتقد است دارا پس از به حکومت رسیدن نام اسکندر را برای خود برگزیده و تا سال ۴۴۱ هجری حکومت داشته است. پس از آن عنصرالمعالی کیکاوس، نویسندهٔ اثر مشهور "قابوس نامه"، به حکومت زیاریان رسید. مورخان معتقدند حکومت خشن و خونخوارانه قابوس، به همراه یک عداوت خاص در قبال آنانی که با او در عقاید شدید سنی اش شریک نبودند، نارضایتی بسیاری در بین رعایای وی برانگیخت. دلیل آن که او مشهورترین فرمانروای زیاری است، اهمیت ادبی و فرهنگی اوست. دستاوردهای نظامی او متوسط و حکومت او مستبدانه بوده است. بنای گنبد قابوس. بنای گنبد قا
بوس که آرامگاه شمس المعالی قابوس بن وشمگیر زیاری است بالای تپه ای در میان پارک بزرگ شهر گنبدکاووس واقع شده است. این بنا یکی از بلندترین بناهای آجری جهان به شمار می آید که ۱۵ متر از سطح زمین بلندتر است. این گنبد به امر قابوس بن وشمگیر در تاریخ ۳۹۷ هجری بنا شده است که از زیباترین بناهای اوایل دوران اسلامی است که علی رغم استفادهٔ بسیار کم از عناصر تزیینی، دارای ساختار متناسب و مستحکم است. تنها تزئین این بنا، در بالای در ورودی و شامل دو کتیبه کوفی آجری است که یکی در ارتفاع ۸ متری از سطح زمین، و دیگری زیر پاکار گنبد تعبیه شده است. این کتیبه، عاری از هرگونه تزیین است و همچون خود گنبد، تنها به استحکام و ماندگاری آن توجه شده است. برخی از باستان شناسان که بنای گنبد قابوس را مورد بررسی قرار داده اند تصور نموده اند که کتیبه کنونی متعلق به زمان اصلی ساختمان آرامگاه نمی باشد. بدنهٔ بنا، سراسر از آجر پخته، قرمز رنگ ساخته شده است. این آجرها به علت تابش آفتاب در طول قرن ها به رنگ زرد طلایی درآمده اند که خود بر زیبایی بنا افزوده اند. گنبد مخروطی بنا به ارتفاع ۱۸ متر، روی ساقه بنا شده است. این گنبد برخلاف اکثر برج ها و گنبدهای
آرامگاهی، یک پوشش است و بدون هیچ واسطه ای روی بدنهٔ برج قرار گرفته است. درون بنای گنبد قابوس از لحاظ سادگی مانند خارج آن می باشد به طوری که از دقت بر روی دیوار و جداره داخلی آن به دست می آید، در زمان ساختمان بنا روکش گچی رنگین با اندکی از گچ به قطر یک سانتی متر تا پنج الی شش سانتیمتر بر روی دیواره آجری برج قرار داده بودند که اکنون آثار آن از بلندای هفت الی هشت متری کف درونی برج تا راس داخلی مخروط دیده می شود. تنها اشکال دقیق، ملاحظه آن تیرگی و دورزدگی درون گنبد است که یکسره داخل بنا را تیره ساخته است. شمس المعالی قابوس بن وشمگیر، برای آرامگاه شخصی این بنا را ساخته است. آثار قابوس. قابوس فردی شاعر، خوش خط و فاضل بود و در برخی از علوم از جمله نجوم دستی داشت و رساله هایی را تألیف کرده بود. وی صنایع ادبی را با مهارت در نثر به کار می برد و خط بسیار زیبایی داشت. صاحب بن عباد در تعریف از خط وی گفته:《《هذا خط قابوس ام جناح طاووس》》. در واقع، میان سلاطین آل زیار کسی که بیش از همه به عنوان مروج علم و ادب یاد شده قابوس است. وی به زبان فارسی و عربی شعر می گفت. شعرای فارسی زبان او عبارتند از: ابوبکر خسروی، قمری جرجانی، سرخ
سی، ابوبکر خوارزمی و غیره. از میان آن ها خسروی از همه معروف تر بوده است و هر سال از شمس المعالی پست و وظیفه دریافت می کرده است. قابوس در بین فرمانروایان زیاری از همه مشهورتر است و دلیل این شهرت اهمیت فرهنگی و ادبی اوست. دستاوردهای نظامی او متوسط بوده و حکمرانی او استبدادی. او دانشور خوبی در فارسی و عربی و شاعری ماهر در هر دو زبان بوده و به خاطر مهارتش در شیوهٔ انشا شهرت داشته است. همچنین تخصص او در خطاطی شهرت داشته و او در نجوم صاحب نظر بوده. این قطعه فارسی به وی منسوب شده است: از اشعار عربی وی قطعه زیر است که توسط حسن بیان مشهور شده است: در مدح و ستایش قابوس شعرا قصاید فارسی و عربی سروده اند. قابوس علاقهٔ زیادی به مدایح نداشت. قابوس به اهل علم بها می داد و دربار او محل جمع شدن دانشمندان زیادی بود؛ از جمله ابوریحان بیرونی، در سال ۳۸۵ در شرایط سخت به ری آمد و بعد از دو سال به دربار قابوس در گرگان رفت مدتی را در دربار او زندگی می کرد و کتاب "آثارالباقیه عن القرون الخالیه" را که از مهم ترین آثار باقی مانده از تمدن اسلامی است را در سال ۳۹۰ به نام قابوس تألیف کرده است. ابوریحان مجدد در سال ۳۹۳ هجری قمری به گرگان ر
فت، در شرایطی که شهر در تبعید سیاسی بود دو خسوف را رصد کرد. اهمیتی که قابوس به علم و دانش می داد تا اندازه ای بود که ابو علی سینا، متفکر ایرانی، هنگامی که آوازه او را شنید برای دیدارش عازم گرگان شد، اما متأسفانه قبل از رسیدن او قابوس در اثر شورش امرای خود در قلعه زندانی شده بود و ابوعلی موفق به دیدن وی نشد. اما دربارهٔ ورود ابوعلی به گرگان یک روایت دیگر هم وجود دارد. ابوعلی سینا و ابوریحان توسط محمود به غزنه خوانده شدند. ابوریحان به دربار محمود؛ ولی ابوعلی سینا و ابونصر عراقی از راه بیابان خوارزم به سمت گرگان حرکت کردند. ابوعلی به طور ناشناس و پنهانی به طبابت در گرگان پرداخت تا اینکه آوازه وی در شهر پیچید و قابوس برای درمان خواهرزاده اش که عاشق دختری شده بود، ابوعلی را خواند. ابوعلی، خواهرزاده قابوس را درمان کرد و بدین ترتیب بر شهرت او اضافه شد. هنگامی که افراد محمود با عکس ابوعلی سینا به دنبال او آمدند قابوس از تسلیم ابوعلی خودداری کرد و دیدار او را انکار کرد. رفتار قابوس با ابوعلی شایسته بود اما روایت اینکه او در قلعه زندانی شده بود درست تر به نظر می آید. از قابوس آثار زیادی برجای نمانده است ولی رسائل او را
علی بن محمد یزدادی در کتابی به نام کمال البلاغه جمع آوری کرده است و پاره هایی از آن را محمد بن اسفندیار در تاریخ طبرستان نقل کرده است. نامه های قابوس به بهترین بلیغان نثر عربی نوشته شده و آن ها نیز جواب او را نوشته اند نویسندگانی هم چون ابن عتبی، عمید و پسرش صاحب بن عباد. قابوس همانند تمامی افراد خاندان های ایرانی به آداب ملی نیاکان خود دلبستگی داشت. در روز اعیاد بزرگ ایرانی مثل نوروز و مهرگان به شاعران هدیه و انعام می داد و برای برخی از آن ها وظیفه یا پستی را تعیین می کرد.
سینماهای مگاپلکس () یک گروه سینمایی در کشور ایالات متحده آمریکا است. این شرکت که در سال ۱۹۹۹ تأسیس شده دارای ۱۹ مجموعه سینمایی و ۱۹۷ سالن می باشد.
زیوه یک روستا در ایران است که در دهستان بالغلو واقع شده است.
زیبا یک روستا در ایران است که در دهستان آبدان واقع شده است.
زینی یک روستا در ایران است که در دهستان باقران واقع شده است. زینی ۱۲۴ نفر جمعیت دارد.
زینکانلو یک روستا در ایران است که در دهستان فاروج واقع شده است. زینکانلو ۱۸۶ نفر جمعیت دارد. زبان اهالی این روستا کوردی کورمانجی می باشد.
زنده آباد یک روستا در ایران است که در استان اردبیل و شهرستان بیله سوار و بخش مرکزی و دهستان گوگ تپه واقع شده است. این روستا یکی از سه روستای هدف گردشگری شهرستان بیله سوار می باشد.
زرمان یک روستا در ایران است که در دهستان دوبلوک واقع شده است. زرمان ۲۰۰ نفر جمعیت دارد.
مزرعه علی پیش آهنگ یک روستا در ایران است که در دهستان زیارت (دشتستان) واقع شده است.
زنجیران روستایی در دهستان تلخاب بخش خنجین شهرستان فراهان استان مرکزی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۲۸ نفر (۴۲خانوار) بوده است.
زالیان یک روستا در ایران است که در بخش زالیان شهرستان شازند استان مرکزی و در همسایگی شهرستان بروجرد واقع شده است. شهرت این ناحیه به تنگه برفگیر زالیان در مسیر بندر خرمشهر به تهران در میانه راه بروجرد به اراک می باشد. گفتنی است که زالیان ۵۸۰ نفر جمعیت دارد و زبان بیشتر مردم آن لری می باشد . مردم این روستا به زبان لری سخن میگویند و عموما از طوایف مختلف ایل زیار هستند
زال قلی کندی یک روستا در ایران است که در استان اردبیل واقع شده است. زال قلی کندی ۸۸ نفر جمعیت دارد.
ظهیرآباد نهرمیان یک روستا در ایران است که در استان مرکزی واقع شده است. ظهیرآباد نهرمیان ۳۰۹ نفر جمعیت دارد.
زاغه اکبرآباد یک روستا در ایران است که در Malmir Rural District واقع شده است. زاغه اکبرآباد ۱۰۴ نفر جمعیت دارد.
زعفرانی یک روستا در ایران است که در دهستان سید ناصرالدین واقع شده است. زعفرانی ۲۳ نفر جمعیت دارد.
یوزناب یک روستا در ایران است که در دهستان خانندبیل غربی استان اردبیل، واقع شده است. یوزناب ۱۰۰ نفر جمعیت دارد.اردبیل از استان های سردسیر شمالی ایران است
یموق، روستایی در دهستان شیرین سو بخش شیرین سو شهرستان مانه در استان خراسان شمالی ایران است. جمعیت. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۶۲۳ نفر (۱۴۸ خانوار) بوده است.
ینگی قلعه شهرک یک روستا در ایران است که در دهستان بدرانلو واقع شده است. ینگی قلعه شهرک ۱۳۱ نفر جمعیت دارد.
ینگی قلعه کسبایر یک روستا در ایران است که در دهستان بدرانلو واقع شده است. ینگی قلعه کسبایر ۲۴ نفر جمعیت دارد.
یشت یک روستا در ایران است که در دهستان باقران واقع شده است.
جعفر طوقان (؛ – ) معمار فلسطینی - اردنی متولد اورشلیم یکی از مشهورترین معماران جهان عرب بود. زندگی نامه. جعفر طوقان فرزند ابراهیم توکن، شاعر فلسطینی از شهر نابلس است، او در پروژه های بزرگ در بسیاری از کشورهای عربی از اردن شرکت کرده است. جعفر از دانشگاه آمریکایی بیروت فارغ التحصیل شد. او به عنوان رئیس هیئت مدیره اتحادیه مشاوران مهندسی و محیط زیست مستقر در عمان خدمت کرده است. او جایزه های متعددی را به دست آورد، از جمله جایزه آقاخان برای معماری اسلامی در هشتمین جلسه آقاخان در سال ۱۹۹۹. پروژه ها. جعفر طوقان پروژه های زیادی در اردن، لبنان، خلیج فارس و اکثر کشورهای عربی اجرا کرده است از جمله: درگذشت. جعفر طوقان در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۴ امان پایتخت اردن درگذشت.
طوبی یک منطقهٔ مسکونی در سنگال است که در استان امبکه واقع شده است و پس از داکار دومین شهر بزرگ سنگال می باشد. طوبی ۵۲۹٬۱۷۶ نفر جمعیت دارد و ۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است.