Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
در تئوری موسیقی، فرود یا کَدانس () که در فارسی بصورت کادانس خوانده می شود یک نوع پیکربندی ملودیک یا هارمونیک است که احساس توقف، پایان و فرود در یک قطعه موسیقی را ایجاد می کند. تعریف. کادانس هارمونیک در یک قطعهٔ موسیقی حداقل دارای دو آکورد است که نتیجه بخشِ «فرود» در موسیقی است و نوع ریتمیک آن نیز با یک الگوی مشخص می تواند پایان بخش باشد. کادانس بستگی به حس و نوع آن می تواند قوی یا ضعیف باشد و با توجه به ملودی و نوع وصل آکوردها طبقه بندی می شود. «ریتمِ هارمونیک» نقش مهمی در وقوع این احساس ایفا می کند. تاریخچه. در کنسرتو های اولیه، کادانس به عنوان قطعه ای مستقل و بیشتر، قبل از پایان موومان اول، توسط تکنواز بدون همراهی ارکستر به صورت بداهه نوازی اجرا می شد. در این نوع از کادانس ها، نوازنده با الهام از ملودی ها و تکنیک های همان موومان و توانایی های خود، به صورت آزاد قطعه را اجرا می کرد. در ادامه و به تدریج این نوع کادانس ها برای همهٔ موومان ها اجرا می شد و آهنگسازان تصمیم گرفتند که خود برای این قسمت ها کادانس نوشته و دارای میزان بندی مشخص باشد. در دوران قواعد مشترک طبق اصولِ هارمونی، کادانس ها به چهار نوع تقسیم م
ی شدند و مشخص بود که قطعهٔ موسیقی دارای ایست موقت، حرکتی فریب دهنده یا به دنبال پایانِ قطعه است. در این روش از سیستم عددنویسی رومی استفاده می شود و عبارتند از: کادانس کامل، کادانس پلاگال یا مذهبی، کادانس فریب دهنده و کادانس نیمه تمام انواع کادانس. کادانس کامل. یک کادانس هنگامی مهم، معتبر و استاندارد است که از وصل درجه پنج (V) آکورد به درجهٔ یک (I) حاصل شود. در این نوع کادانس ممکن است یک فاصله هفتم نسبت به پایه (V7) به آکورد اضافه شود. در کادانس کامل، معمولاً قبل از آکورد درجهٔ پنج، از درجهٔ دوم (II) یا چهارم (IV) برای بیانِ بهتر نیز استفاده می شود. در کادانس کامل، درجات پنج و یک به حالت پایگی قرار گرفته و معکوس نمی شوند و چنانچه پایهٔ آکوردِ آخر، هم در بخش باس باشد و هم در سوپرانو تکرار شود، به عنوان قوی ترین کادانس یا «کادانسِ کاملِ درست» شناخته می شود. کادانس پلاگال. یک کادانس مذهبی به معنی آمین، از وصل آکورد درجهٔ چهار (IV) به درجهٔ یک (I) به دست می آید. این کادانس نوعی توقف موقت است و پایان قطعی ایجاد نمی کند و ایست کوتاهی است برای تکرار یا جملهٔ بعدی موسیقی که در آوازهای کلیسایی رواج داشته و روی کلمهٔ آم
ین قرار می گیرد. کادانس پلاگال اگر پس از «کادانس کامل» بیاید، تأثیری پرحاشیه و حجیم تر دارد. کادانس فریب دهنده. در این نوع از کادانس، روند کادانس کامل انجام می شود ولی در آخرین آکورد، به جای آکورد درجهٔ یک (I) گام، یک آکورد «درجه فرعی» یا آکورد «غریبه» یا حتی یک آکورد دومینانت فرعی قرار می گیرد و بهتر است که آکورد آخر، به صورت «معکوس» باشد. هدف از کاربردِ این کادانس، تدارک برای پایان بردنِ گسترده تر یک قطعهٔ موسیقی است. یکی از متداول ترین وصل ها در کادانس فریب دهنده وصل آکوردِ درجهٔ پنج (V) به شش (VI) است که به کادانس شکسته معروف است که احساس ایست موقت دارد و نوعی شوک در موسیقی ایجاد می کند. اگر پس از آن با «کادانسِ کامل» قطعه به پایان برسد، تأثیر خوشایندی در شنونده دارد. کادانس نیمه تمام. کادانس نیمه تمام، کادانس ناقص یا نیم کادانس، شیوه ای است از وصل درجهٔ یک (I) گام، به درجهٔ پنج (V) است که حالت انتظار در شنونده ایجاد کرده و جملهٔ موسیقی به پایان نمی رسد. «کادانس نیمه تمام» ممکن است در پایان یک قطعه به کار گرفته شود و گوش را منتظر برای شنیدن قطعهٔ بعدی قرار دهد. این روش در فرم های کنسرتو نیز کاربرد دارد و
برای شروع نوازنده سولیست است. کادانس نیمه تمام روی درجهٔ پنج گام، می ایستد. کادانس سوم پیکاردی. سوم پیکاردی، کادانس و آکوردی است که در گام مینور شکل می گیرد و آکورد آخر، با گام موازی آن به پایان می رسد. مثلاً اگر قطعه در لا مینور باشد، آکورد پایانی در لا ماژور است. سوم پیکاردی در گام های مدال و کلیسایی رواج داشته است. در مورد نام سوم پیکاردی، برخی آن را بر گرفته از نام شهر پیکاردی در فرانسه به خاطر وجود کلیساهای متعدد آن می دانند. کادانس سوم پیکاردی در دوره باروک رواج داشته و در آثار یوهان سباستیان باخ به وفور یافت می شود و در دوره کلاسیک توسط آهنگسازانی مانند: یوزف هایدن و ولفگانگ آمادئوس موتسارت مورد استفاده قرار گرفت. در دوره رومانتیک نیز در آثار فردریک شوپن به ویژه اکثر نوکتورن هایی که در گام مینور ساخته است، در گام ماژور به پایان می رسد. موسیقی ایرانی. فرود در موسیقی ایرانی، یک کادانس ملودیکِ ثابت است که در بداهه نوازی ها دچار تغییر می شود. فرود در دستگاه موسیقی ایرانی نقش ویژه ای دارد و عامل مهمی در پیوند گوشه ها به دستگاه اصلی است. گوشه های موسیقی ایرانی به سهم خود دارای استقلال نسبی هستند و در نهایت،
فرود است که بیانگر مجموعهٔ وابستگی گوشه ها به یک دستگاه می شود. فرود می تواند کوتاه و شامل چند نت باشد یا به صورت یک قطعهٔ کامل ساخته شود و این به سلیقهٔ نوازنده یا آهنگساز مربوط می شود. شور. در کادانسِ ملودیک، گام شور پایین رونده است و از «درجهٔ دوم» به تونیک فرود می آید زیرا در حرکت بالا رونده نت محسوس ندارد. یکی دیگر از فرودهای شور درجهٔ چهار (IV) به یک (I) است که به بال کبوتر معروف است. در موسیقی غربی درجهٔ پنج (نمایان) مهمترین درجه بعد از «تونیک» است اما در گام شور «نمایان حقیقی» درجهٔ چهارم (زیرنمایان) است. نوا. گام نوا پایین رونده است و «محسوس» ندارد. «نمایان حقیقی» آن درجهٔ چهارم (زیر نمایان) است. فرودها در گام نوا روی درجهٔ ششم به صورت موقت است و فرود نهایی روی درجهٔ چهار (IV) به یک (I) است که مانند «شور»، «بال کبوتر» نامیده می شود. چهارگاه. گام چهارگاه دارای دو نت «محسوس» است و گامی بالا رونده و پایین رونده محسوب می شود و از هر دو طرف می تواند به «تونیک» فرود آید. این گام مانند شور پایین رونده و مثل اصفهان بالا رونده است. در «فرود مخصوص چهارگاه» درجهٔ ششم (VI) یا (رو نمایان) «حالت نمایان» دارد و به
تونیک (I) حل می شود. همایون. دستگاه همایون گامی پایین رونده است و در حالت بالا رونده برای فرود، «نت محسوس» ندارد. در این دستگاه درجهٔ دوم (II) به عنوان نت شاهد و درجهٔ هفتم (VII) به عنوان نت ایست، توقف موقت دارند. در همایون درجهٔ چهارم (IV) اهمیتی بیشتر از درجهٔ پنجم (V) برای فرود دارد و «نمایان حقیقی» محسوب می شود. اصفهان. گام اصفهان بالا رونده، دارای «محسوس» و روی «تونیک» فرود می آید. درجاتِ مهم گام اصفهان عبارتند از درجهٔ یک (I)، پنجم نمایان (V) و درجهٔ ششم رو نمایان (VI) که «نتِ ایست» گام است و گاهی فرود اصفهان روی این درجه است. ماهور. فرود در دستگاه ماهور با اندکی تفاوت مانند «گام ماژور»، بالا رونده است. در ماهور «نت شاهد» و «پایه» یکی است و تفاوت آن با گام ماژور در این است که در ماهور، «ایست موقت» روی درجهٔ دومِ (روپایه) گام است و حالت «دومین شاهد» را دارد، ولی در گام ماژور درجهٔ دوم (II) یک درجهٔ فرعی است و دارای اهمیتِ کمی است. راست پنجگاه. راست پنجگاه تفاوتی با ماهور ندارد و اختلاف جزئی در حالت، مدگردیها و مایه آنان است. در تقسیم بندی وزیری راست پنجگاه از متعلقات ماهور نام برده شده است. سه گاه. درجات
مهم دستگاه سه گاه عبارتند از درجهٔ یک (I)، درجهٔ سوم (III) یا (نت شاهد) و درجهٔ پنجم (V). فرود در سه گاه برخلاف معمول که باید روی تونیک باشد، روی درجهٔ سوم گام فرود کامل می کند و «نیم فرود» یا «کادانس ناقص» آن روی درجهٔ پنج است. در دانشِ هارمونی، نت شاهدِ سه گاه، سوم آکورد گام است و در صورت لزوم می توان از پایه آکورد همزمان در کنارِ نتِ شاهد، هنگام فرود استفاده کرد.
مُردوین, مُردوا یا مردوینیایی ها (ارزیا: эрзят/erzät, موکشا: мокшет/mokšet, روسی: мордва/mordva), مردمانی هستند که به یکی از زبان های اورالی سخن می گویند و در جمهوری موردوویا و دیگر بخش های پیرامون میانهٔ رود ولگا در روسیه می زیند.
کری هیلی (؛ زادهٔ ) سیاست مدار اهل ایالات متحده آمریکا است. رئیس کالج بابسون است. او هفتادمین (معاون فرماندار ماساچوست) از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ تحت ریاست میت رامنی فرماندار ماساچوست بود. او به عنوان مشاور ویژه در ستاد مبارزاتی ریاست جمهوری رامنی خدمت کرد. هیلی همچنین به عنوان رئیس کمیته زنان حزب جمهوریخواه در ماساچوست خدمت کرد و به عنوان اعضای هیئت امنا در موسسات خیریه و سازمان های سیاسی متعددی فعالیت دارد. او عضو حزب جمهوری خواه (ایالات متحده آمریکا) و نامزد جمهوری خواه در انتخابات فرمانداری ماساچوست، در سال ۲۰۰۶ بود. زندگی نامه. مورفی در ۳۰ آوریل ۱۹۶۰ در اوماها، نبراسکا به دنیا آمد. او در دیتونا بیچ، فلوریدا، تنها فرزند شرلی و ادوارد مورفی بود (۲۰۰۵–۱۹۱۹) بزرگ شد. پدرش در جنگ جهانی دوم شرکت داشت و پس از ۲۷ سال که به عنوان نیروی ذخیره ارتش ایالات متحده بود بازنشسته شد. او همچنین به عنوان مشاور املاک معاملاتی مسکونی کار می کرد. مادرش معلم ابتدایی مدرسه بود. هنگامی که هیلی ۱۵ ساله بود، پدرش براثر یک حمله قلبی شدید دیگر نتوانست بقیه عمرش به ادامه کار بپردازد. همین امر باعث وارد آمدن فشار مالی بر روی خانواده شد و فر
صتی برای هیلی بود تا برای امرار معاش و کمک به خانواده اش دنبال فراهم کردن فرصت شغلی برود. در سراسر دوران دبیرستان، او در یک مغازه سوغاتی فروشی در ساحل دیتونا بیچ، فلوریدا کار می کرد. هنگامی که ۱۶ سال داشت، هیلی در کالج دیتونا بیچ ثبت نام کرد و در رشته کامپیوتر به ادامه تحصیل پرداخت. سپس به راه اندازی نشریه دیتونا بیچ کمک کرد تا به یکی از اولین روزنامه های دیتونا بیچ تبدیل شود و به جای پردازش ماشینی از کامپیوتر استفاده کند. در کنار کار، هیلی در تلاش بود تا برای کمک به خانواده و پس انداز پول برای ادامه تحصیل در کالج، به عنوان رئیس شورای دانشجویی در دبیرستان سایبریز خدمت کند. بعد از دبیرستان، هیلی با یک کمک هزینه قابل توجه و یک بورسیه تحصیلی به دانشگاه هاروارد رفت. در آنجا هیلی در موضع دبیر به عضویت باشگاه جمهوریخواهان هاروارد پیوست و شش نمایش را روی اکران برد. او در سال ۱۹۸۲ از دانشگاه هاروارد در رشته دولت فارغ التحصیل شد. سپس، یک بورسیه روتاری بین الملل دریافت کرد و از طریق آن از کالج ترینیتی در دوبلین در سال ۱۹۹۱ دکترای علوم سیاسی و حقوق را دریافت کرد. هیلی حین تحصیل در دوبلین در سال ۱۹۸۵، با شان همکار خود در
دانشگاه هاروارد ازدواج کرد. پس از اتمام تحصیلاتش در کالج ترینیتی در سال ۱۹۸۵ به عنوان محقق مهمان در برنامه مطالعات حقوقی بین المللی و تطبیقی در دانشکده حقوق هاروارد حضور دارد.
آرسن برخورداریان (Արսեն բարխուրդարեան متولد ۱۲۶۷ در تهران - درگذشته؟ ۱۳۵۲) بانکدار ارمنی تبار اهل ایران بود. از سال ۱۳۳۷ که بانک کار بنیان گذاری شد، برخورداریان مدیرعامل این بانک بود. در گزارش های اوایل ۱۹۷۴ (زمستان ۱۳۵۲) وی همچنان مدیرعامل بانک کار بوده است. زندگی نامه. تحصیلات مقدماتی و متوسطه را در مدارس جدید پایان برد. زبان فرانسه و زبان روسی را یادگرفت و خدمات خود را از مؤسسه بانکداری طومانیانس آغاز کرد. چندی در آن مؤسسه مشغول خدمت بود. چند سالی هم در بانک استقراضی روس مدیریت داشت. در ۱۳۰۷ پس از تأسیس بانک ملی ایران به استخدام آنجا درآمد و مشاغلی را عهده دار شد. در ۱۳۲۴ که سید جعفر پیشه وری آذربایجان را به تصرف خود درآورده و حکومت خودمختار تشکیل داد، وی رئیس بانک ملی تبریز بود و با درایت و ابتکار خاص توانست میلیون ها تومان اسکناس دولت را که در شعب بانک ملی آذربایجان بود به تهران انتقال دهد. سایر مشاغل او در بانک ملی، ریاست ادارهٔ خارجه و ریاست شعبهٔ مرکزی و مشاور عالی بوده است. بعد از تشکیل بانک کار که مخصوص مقاطعه کاران بود، به ریاست آن بانک برگزیده شد و سال ها در رأس آن بانک قرار داشت. در توسعه و افزای
ش سرمایه و سود بانک مزبور تلاش بسیار نمود. مردی نیک نفس، زرنگ و در امور مالی و بانکی مطلع بود. در اواخر عمر از ایران مهاجرت نمود و در ۸۵ سالگی در لندن درگذشت. منابع.
هُنزه () یا کانجوت یک شاهزاده نشین مطیع هند بریتانیا از سال ۱۸۹۲ تا اوت ۱۹۴۷ میلادی بود که به مدت سه ماه استقلال یافت ولی مجدداً از نوامبر سال ۱۹۴۷ تا سال ۱۹۷۴ یکی از شاهزاده نشین های مطیع پاکستان شد. هنزه مناطقی را در بر می گرفت که در حال حاضر شمال گلگت-بلتستان پاکستان را شامل می شود.
تقسیم امپراتوری عثمانی، رخدادی سیاسی بود که پس از جنگ جهانی اول و تصرف قسطنطنیه توسط نیروهای بریتانیایی، فرانسوی و ایتالیایی در نوامبر ۱۹۱۸ (آبان ۱۲۹۷ خورشیدی) رخ داد. در جریان جنگ جهانی، درخواست امپراتوری عثمانی برای محافظت توسط روسیه، بریتانیا و فرانسه رد شد که منجر به اتحاد آلمان و عثمانی شد. در جریان تقسیم عثمانی به ویژه بریتانیا و فرانسه نقش مهمی در شکل دهی جهان عرب مدرن و جمهوری ترکیه داشتند. حکم قیمومت جامعه ملل باعث ایجاد قیمومت فرانسه بر سوریه و لبنان، قیمومت بریتانیا بر بین النهرین و قیمومت بریتانیا بر فلسطین که بعدها به قیمومت فلسطین و امارت فرااردن تقسیم شد. تصرفات امپراتوری عثمانی در شبه جزیره عربستان به پادشاهی متوکلی یمن و پادشاهی حجاز تبدیل شد. سلطنت نجد بعدتر پادشاهی حجاز را به سرزمین های خود الحاق کرد. عربستان سعودی تصرفات امپراتوری عثمانی در غرب خلیج فارس را تحت تسلط خود درآورد. جز کویت، بحرین و قطر که حافظ منافع بریتانیا بودند و بعدها کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را تشکیل دادند. پس از سقوط دولت عثمانی، آنان معاهده سور را در ۱۹۲۰ امضا کردند. هر چند جنگ استقلال ترکیه باعث شد قدرت های اروپایی
قبل از تصویب معاهده، به پای میز مذاکرات برگردند. اروپایی ها و مجلس ملی کبیر ترکیه معاهده دیگری را با نام پیمان لوزان امضا و تصویب کردند که معاهده سور را معلق می کرد. یکی دیگر از مشکلات اختلاف ترکیه و عراق بر سر استان موصل بود که بعداً در ۱۹۲۶ در جامعه ملل به بحث گذاشته شد. بریتانیا و فرانسه شرق خاورمیانه یعنی سوریه کبری را طی توافق نامه سایکس–پیکو، بین خود تقسیم کردند. روسیه با آنکه یکی از طرفین پیروز بود پس از انقلاب روسیه از تقسیم بندی عثمانی منع شد. پیش زمینه. قدرت های غربی مدت ها بر این باور بودند که سرانجام در منطقه ای که توسط دولت مرکزی ضعیف امپراتوری عثمانی اداره می شد، به سلطه دست خواهند یافت.بریتانیا با توجه به موقعیت راهبردی این منطقه در مسیر هند مستعمراتی، نیاز به تأمین امنیت آن را احساس می کرد و خود را درگیر نبردی با روسیه برای کسب نفوذ امپریالیستی می دید؛ نبردی که با عنوان بازی بزرگ شناخته می شود. این قدرت ها بر سر اهداف متناقض خود پس از جنگ اختلاف داشتند و چندین توافق نامه دو یا سه جانبه میانشان امضا شد. قیمومت فرانسه. سوریه و لبنان به تحت الحمایگی فرانسه تبدیل شدند (که در واقع زیر پوشش قیمومت
جامعهٔ ملل قرار داشت). کنترل فرانسه بلافاصله با مقاومت مسلحانه روبه رو شد و برای مقابله با ملی گرایی عربی، فرانسه منطقه قیمومت را به لبنان و چهار دولت فرعی تقسیم کرد. قیومیت لبنان. لبنان بزرگ نام سرزمینی بود که توسط فرانسه ایجاد شد و پیش زمینه ای برای شکل گیری لبنان مدرن به شمار می رود. این قلمرو از ۱ سپتامبر ۱۹۲۰ تا ۲۳ مه ۱۹۲۶ وجود داشت. فرانسه این سرزمین را از خاک شام (که تحت قیمومت جامعه ملل بود) جدا کرد تا «پناهگاهی» برای جمعیت مسیحی مارونی فراهم آورد. مارونی ها در این دوره به خودمختاری دست یافتند و در سال ۱۹۴۳ جایگاه خود را در لبنان مستقل تثبیت کردند. مداخلهٔ فرانسه به نفع مارونی ها با امتیازاتی آغاز شد که در قالب کاپیتولاسیون امپراتوری عثمانی، از قرن شانزدهم تا نوزدهم میلادی اعطا شده بودند. در سال ۱۸۶۶، زمانی که یوسف بی کرم رهبری یک قیام مارونی در کوهستان لبنان را بر عهده داشت، نیروی دریایی تحت رهبری فرانسه وارد عمل شد و به والی منطقه، داوود پاشا، در دربار سلطان تهدیدهایی وارد کرد و در نهایت کرم را از منطقه خارج کرده و به مکان امنی منتقل نمود.
دانشگاه ولونگونگ ، یک دانشگاه تحقیقاتی دولتی در استرالیا واقع در شهر ساحلی ولونگونگ، نیو ساوت ولز، حدود ۸۰ کیلومتری جنوب سیدنی است. در سال ۲۰۱۷، این دانشگاه بیش از ۳۲٬۰۰۰ دانشجو را شامل می شود (از جمله بیش از ۱۲٬۸۰۰ دانشجوی بین المللی از ۱۳۴ کشور). رتبه بندی (رنکینگ). بر اساس رتبه بندی کلی QS در سال ۲۰۱۹، دانشگاه وولونگونگ رتبه ۲۱۸ در جهان و ۱۱ در استرالیا است. هم چنین، بر اساس رتبه بندی QS، دانشگاه وولونگونگ در میان ۲۰ دانشگاه مدرن جهان در سال ۲۰۱۸ رتبه بندی شده است. بر اساس رتبه بندی تایمز در سال ۲۰۱۹، این دانشگاه رتبه ۲۵۰–۲۰۱ را در بین دانشگاه های جهان کسب کرده است. دانشکده ها. دانشگاه ولونگونگ دارای ۵ دانشکده است
بحران اقتصادی ۱۳۹۹–۱۳۹۷ در ایران، دوره ای از رکود با تورم شدید بود که با هجوم نقدینگی به سمت بازارهای سفته بازی از اوایل سال ۱۳۹۶ و افزایش ارزپاشی بانک مرکزی برای تثبیت نرخ مبادله ریال شروع شد که در بهار سال ۱۳۹۷ با ناتوانی بانک مرکزی در ادامه تزریق ارز برای جذب ریال از بازار و رخ دادن بحران جهش نرخ ارز، اثرات این بحران اقتصادی در کف جامعه نمایان شد. در این بحران اقتصادی مجموعه ای از خطاها و ناهماهنگی ها در سیاست گذاری های پولی، مالی، تجاری، بانکی و در نهایت ارزی در اقتصاد ایران که درگیر تورم بالای ناشی از فشار هزینه از ابتدای دهه ۹۰ بود موجب تصمیم برای تعیین نرخ بهره واقعی بسیار بالا و فزاینده برای سپرده های بانکی و انتشار اوراق قرضه دولتی با نرخ بهره بالاتر از نرخ سود سپرده های بانکی شد. این دو عامل موجب تشدید سرعت خلق نقدینگی با ضریب فزاینده (با نرخ بهره بالای پول داخل بانک ها) و ایجاد رکود اقتصادی شدید و بی سابقه از اول انقلاب اسلامی در ایران شد. در ادامه ناتوانی بانک ها در پرداخت سودهای بالا به سپرده ها به واسطه اتخاذ سیاست سود سپرده بالا و ناتراز شدن تعداد بالایی از آن ها و در نهایت ورشکستگی چندین بانک
و عقب افتادن بورس از نرخ بهره واقعی بازار و فرار سرمایه از آن رخ داد. از ابتدای سال ۱۳۹۶ عدم اطمینان ایجاد شده به بانک ها و بازار پول و رکود در بازار سهام موجب تشدید انتقال سرمایه به سمت بازارهای دلالی مثل ارز و فشار بر این بازار شد، به طوری که در تیر ماه این سال رئیس بانک مرکزی در جلسه ای ویژه با هیئت دولت هشدار می دهد که اصرار بیشتر برای نگه داشتن قیمت ارز روی نرخ مشخص، صرف منابع ارزی بیشتری نیاز دارد و بانک مرکزی نمی تواند بیشتر تزریق کند و فاصله نرخ واقعی و اسمی ارز دارد بیشتر می شود، ولی رئیس جمهور وقت می گوید قبول ندارد. همچنین بانک مرکزی پیش بینی کرده بود با ادامه سیاست ارزی موجود اگر سال ۱۳۹۶ بدون جهش ارزی گذرانده شود، قطعا سال ۱۳۹۷ با جهش ارزی همراه خواهد بود. با ادامه با سیاست ارزی اشتباه بانک مرکزی در تاکید برای حفظ قیمت ارز های خارجی در قیمت پایین با فروش ذخایر ارزی خود در بازار از نرخ پایین بجای حراج هلندی، تخلیه تدریجی ذخایر ارزی بانک مرکزی و فراهم شدن زمینه جهش شدیدتر نرخ ارز انجام شد و در نهایت در ابتدای سال ۱۳۹۷ این جهش تشدید شده ارزی و نمایان شدن بحران اقتصادی انجام شد. در این بین دو عامل خا
رجی نیز باعث تشدید جهش تورمی این بحران اقتصادی شدند. اولین مورد تلاش دولت برای سرکوب قیمت ارز و تزریق ارز در قیمت های پایین به بازار بود که انگیزه برای سودجویی و دلالی و جذب نقدینگی به این بازار را بالا برد و ده ها میلیارد دلار ذخایر ارزی بانک مرکزی را هدر داد. طبق گزارش هایی که بعدها منتشر شد سیاست گذار پولی به شکلی ذخایر ارزی بانک مرکزی را در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ صرف تثبیت نرخ ارز و ارزپاشی در بازار کرده بود که در ابتدای سال ۱۳۹۷ اصطلاحا ذخایر ارزی بانک مرکزی خالی شده بود و در این شرایط شوک تحریم های خارجی در اردیبهشت ۱۳۹۷ بر بازار ارز ایران وارد شد. عامل دیگری خروج دولت آمریکا از برجام در ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۹۷ در فاصله یک ماه بعد از اعلام اجرای سیاست ارزی تثبیت چند نرخی ارز روی نرخ دلار ۴۲۰۰ تومان و شروع اعمال تحریم ها از ۶ ماه بعد از آن بود. اگرچه اعمال دوباره تحریم ها موجب تشدید جهش تورمی در ابتدای این بحران اقتصادی شد، ولی با توجه به اجرای سیاست ارز چند نرخی در ایران، موجب کاهش توانایی دولت ایران برای تزریق دلار نفتی به اقتصاد و چاپ ریال ما به ازای آن (با نرخ های تبدیل بسیار پایین که به کسری بودجه دامن می زد)
شد و به محدود کردن تزریق نقدینگی به اقتصاد ایران و کنترل تورم و جلوگیری از ایجاد ابرتورم کمک کرد. بانک جهانی در ماه آوریلِ سال ۲۰۱۸ چشم انداز اقتصاد ایران را مثبت توصیف برای آن نرخ رشد بیش از ۴ درصد را پیش بینی کرده بود. صندوق بین المللی پول نیز همچنین در ماه مارس رشد ۴ درصدی را پیش بینی کرده بود، اما با تغییر برآوردش در ماه سپتامبر، رشد منفیِ ۱٫۵ درصدی را برآورد کرد و همچنین طبق این، برآورد کرد نرخ بیکاری به ۱۲٫۸ درصد و نرخ تورم نیز به ۲۹٫۶ درصد افزایش می یابد که بیانگر رکود تورمی است. رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۱۹ به منفی ۹٫۵ درصد رسید. دلایل ایجاد و شروع بحران. دلیل بحران اقتصادی رخ داده، سیاست های اقتصادی اتخاذ شده از اوایل دهه ۹۰ در ایران و استفاده شدید و نامناسب از ابزار تعیین نرخ بهره و سود سپرده بانکی در اقتصاد برای کاهش تورم بدون برنامه جامعی برای افزایش تولید و رشد اقتصادی در شرایط تحریم و همچنین اقدان نکردن دولت برای رفع کسری بودجه و انتشار بی رویه اوراق قرضه دولتی توسط وزارت اقتصاد با نرخ بهره بالاتر از سود سپرده های بانکی برای جبران آن بود که موجب رقابت بانک ها در افزایش سود سپرده بانکی شد. این
دو موجب حبس نقدینگی و تورم ایجاد شده در بانک ها و اوراق قرضه دولتی شد و این موجب افزایش نقدینگی با نرخ بهره بالای سود بانکی و اوراق قرضه در بانک ها (افزایش نقدینگی از طریق ظریب فزاینده) بدون رشد قابل توجه اقتصاد غیرنفتی که این نقدینگی را جذب کند شد. برای اجرای این سیاست کنترل تورم با حبس نقدینگی در بازارهای مالی در بازه سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ اعمال بالاترین نرخ بهره واقعی اعمالی در اقتصاد یک کشور تا آن زمان در ایران ثبت شد شد. این نرخ بهره واقعی بی سابقه بالا موجب رکود شدید فضای کسب و کار شد و در این شرایط بانک ها مجبور به پرداخت نرخ سودهای بسیار بالاتر از تورم شده بودند. در نتیجه نبود یک سیستم نظارت بانکی مؤثر برای تعیین تکلیف موسسات مالی و بانک های ناتراز و جلوگیری از رخ دادن ناترازی در آن ها، این موسسات وارد یک بازی پانزی پرداخت سود بیشتر برای جلوگیری از خروج سرمایه از بانک خود و ورشکستگی شدند و در نهایت ورشکستگی برخی از این بانک ها باعث فرار گسترده سرمایه از بانک ها به سمت بازارهای دلالی از جمله ارز و شروع یک دوره بحران ارزی و تورم بالا از نیمه دوم سال ۱۳۹۶ شد و شروع دوباره سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ و خروج
از برجام از ابتدای سال ۱۳۹۷ این بحران بانکی و ارزی را تشدید کرد و در بدترین زمان بخش بزرگی از منابع ارزی خارجی دولت هم قطع شد. دلیل ناتوان شدن بانک مرکزی برای کنترل نرخ سود تسهیلات، انتشار اوراق قرضه دولتی با نرخ بهره بالا (بالاتر از سود سپرده های بانکی) توسط وزارت اقتصاد بود. این اوراق ابتدا در سال ۱۳۹۳ بدین شکل به صورت گسترده منتشر شدند و در سال ۱۳۹۵ با وجود کاهش تورم در شرایطی که سقف نرخ مصوب سود سپرده های بانکی ۱۵ درصد بود، این اوراق با نرخ سود ۲۳ تا ۳۰ درصد منتشر می شدند. در ابتدای سال ۱۳۹۶ اوراق قرضه جدید دولت یعنی سخاب با نرخ سود ۳۰ تا ۴۰ درصدی کشف قیمت شدند. انتشار این اوراق با نرخ سود بالاتر از نرخ سود سپرده های بانکی باعث شد بانک ها بهانه موجهی برای تبعیت نکردن از نرخ مصوب سود سپرده ها و برای جلوگیری از فرار سرمایه از بانک ها داشته باشند و عملاً دست بانک مرکزی برای کنترل نرخ سود بانکی و در نتیجه اعمال سیاست پولی بسته شود و وزارت اقتصاد با تعیین حجم انتشار اوراق، از بازیگران اصلی تعیین نرخ بهره در بازار بود. همچنین تفکر مسئولان اقتصادی دولت این بود حال که نمی توانند کسری بودجه را رفع کنند، هرگونه انت
شار اوراق بهتر از استقراض از بانک مرکزی است. از طرف دیگر انتشار این اوراق سبب تشدید رکود در اقتصاد و بورس شد که خود باعث چسبندگی تورم و کاهش نیافتن آن و طولانی شدن سیاست انقباضی شده بود. برخی دیگر از اقتصاددانان آنچه که در سال ۱۳۹۷ با رها کردن نرخ ارز و فنر تورم انجام شد را عمدی دانسته اند. آن ها معتقدند در نتیجه سیاست پولی انقباضی شدید از سال ۱۳۹۲ که با رشد اقتصاد غیرنفتی نزدیک به صفر همراه بود، از این سال به بعد نقدینگی و تورم ایجاد شده در بانک ها حبس شده و با نرخ بهره بالا در حال ورشکست کردن بانک ها بودند، در نتیجه سیاست گذار پولی در نیمه دوم سال ۱۳۹۶ به عمد برای نجات بانک های ورشکسته اقدام به افزایش خلق نقدینگی و تورم کرد و اطلاعیه بانک مرکزی در سال ۱۳۹۶ برای مجاز کردن استقراض بی محدودیت بانک ها از بانک مرکزی را از شواهد اصلی آن می دانند. عوامل خارجی تاثیر گذار در بحران. به موجب بندهایی از برجام قرار بود که تحریم ها علیه ایران به موازات اعتمادسازی و پایبندی ایران به برجام از طرف اتحادیه اروپا و همچنین ایالات متحده برداشته شود و بخش هایی از آن نیز اجرا و در حال پیشرفت بود، ولی پس از خروج ایالات متحده آمریک
ا از برجام، بار دیگر بخشی از تحریم های آمریکا علیه ایران که در دولت باراک اوباما برداشته شده بود، با دستور دونالد ترامپ و تصویب سنای آمریکا مجدداً بازگشت و بحث تحریم نفت ایران بار دیگر از سوی ایالات متحده مطرح شد. خروج دولت آمریکا در ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۹۷ در شرایطی زمان بندی و انجام شد که طبق گزارش هایی که بعدها منتشر شد، سیاست گذار پولی در ایران به شکلی ذخایر ارزی بانک مرکزی را در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ صرف تثبیت نرخ ارز و ارزپاشی در بازار کرده بود که در ابتدای سال ۱۳۹۷ اصطلاحا ذخایر ارزی بانک مرکزی خالی شده بود و در این شرایط شوک تحریم های خارجی در اردیبهشت ۱۳۹۷ بر بازار ارز ایران وارد شد و موجب تاثیر حداکثری تحریم های دوباره وضع شده شد. سیاست فشار حداکثری و تحریم های آمریکا. بنا به آمار ارائه شده توسط شرکت کپلر، فروش نفت ایران پس از خروج آمریکا از توافق هسته ای برجام، به میزان ۴۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است که این رقم از حجم فروش نفت ایران در دوران جنگ ایران و عراق هم پایین تر است. این درحالی است که فروش نفت ایران پس از توافق برجام چیزی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز بوده است. از دیگر سو هند به عنوان عم
ده ترین خریدار نفتی ایران، پس از عدم تمدید معافیت خرید نفت ایران توسط آمریکا، خرید نفت از ایران را متوقف کرد. حتی در مقاطعی از سال ۲۰۱۹ میلادی، ایران فروش نفت زیر ۱۰۰ هزار بشکه در روز را نیز تجربه کرده است. بر همین اساس مطابق با برآوردهای برخی کارشناسان، کسری بودجه دولت در سال ۱۳۹۹ حداقل ۲۰۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده شده که به نظر می رسد این موضوع علت اصلی استقراض ۱۰ هزار میلیارد تومانی دولت از بانک مرکزی است. در ۲۳ آبان ۱۳۹۸ حسن روحانی به کسری بودجهٔ ۳۰۰ هزار میلیارد تومانی دولت اذعان کرد و گفت:«بالاترین درآمد مالیاتی که برای سال آینده پیش بینی شده، ۱۵۰ هزار میلیارد تومان است؛ اما برای اداره کشور به ۴۵۰ هزار میلیارد تومان نیاز است و حال باید پرسید ۳۰۰ هزار میلیارد تومان باقیمانده را باید از کجا آورد»مقام های دولت آمریکا تحریم های اعمال شده علیه ایران را سخت ترین و فلج کننده ترین تحریم ها در طول تاریخ تمدن انسان نامیده اند. مداخلات دیگر خارجی. تحقیقات دادستان ویژه آمریکا دربارهٔ کمپین انتخاباتی ترامپ برگزاری جلسات متعدد بین نمایندگان عربستان سعودی (نظیر ژنرال احمد عسیری) با دولت ترامپ برای تضعیف و در نهایت
براندازی دولت جمهوری اسلامی از مسیر اقتصادی، اطلاعاتی و نظامی را آشکار کرده است. ژنرال عسیری در جلسه ای در ریاض در مارس ۲۰۱۷، برای برنامه ریزی انجام عملیات های اطلاعاتی با هدف تخریب اقتصاد ایران، با سرمایه گذاری ۲ میلیارد دلاری دولت سعودی با چند شرکت خصوصی فعال در این زمینه حضور داشته است. آمار اقتصادی. در شهریور ۱۳۹۹، مرکز آمار ایران با انتشار گزارشی گفت که اقتصاد کشور طی بهار سال ۱۳۹۹، نسبت به بهار پارسال ۳٫۵ درصد کوچکتر شده است. گروه خدمات که نیمی از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می دهد با رشد منفی ۳٫۵ درصدی مواجه بوده، گروه صنایع و معادن رشد منفی ۴٫۴ درصدی و گروه کشاورزی نیز رشدی منفی ۰٫۱ درصدی داشته است. در زیرگروه بخش صنعت و معدن، بخش استخراج نفت و گاز در بهار سال جاری رشد منفی ۱۴٫۳ درصدی داشته است. بهار پارسال نیز این بخش نسبت به بهار سال ۹۷ رشد منفی ۳۵ درصدی داشت. تولید نفت ایران بنابر آمارهای اوپک طی دو سال گذشته نصف شده و به ۱٫۹ میلیون بشکه در روز رسیده است. روز ۱۲ شهریور ۱۳۹۹، شرکت اطلاعات کالا، کپلر، طی اطلاعاتی که به رادیو فردا داد، می گوید متوسط صادرات نفت ایران در هشت ماه ابتدایی سال جاری م