Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
برلا باخبر ساخت. نقشهٔ امرای عاصی این بود که سوکای و برلا امیر نوروز را در خراسان به قتل برسانند و ارسلان نیز غازان را از میان بردارد. امیر نوروز که از قصد شبیخون مخالفان آگاه شده بود، شبانه خیمهٔ خود را خالی گذاشت و در کمین نشست و پس از آن که توطئه کنندگان بر خیمهٔ او وارد شدند، امیر نوروز از کمین بیرون آمده و به آن ها حمله کرد که به دنبال آن برلا کشته شد و سوکای گریخت، ولی به زودی به دست هرقداق دستگیر و کشته شد. ارسلان و یاران او نیز که به قصد غازان، سپاهیان خود را آماده کرده بودند، به زودی مغلوب گردیدند و غازان و امیر نوروز تمام مخالفان را به دست آورده و کشتند. همچنین جمعی از دشمنان صدرجهان، وی را نیز به همدستی با یاغیان متهم کرده و عده ای از اعضای دیوان هم به مجرمیت صدرجهان شهادت دادند. حکم شد که خواجه را بگیرند و پس از آزار و عذاب بسیار، وی را به قتل برسانند؛ دو تن را موکل کردند که او را مقید و برهنه در بیشه ای برده و به قتل برسانند. اتفاقاً خواجه در عهد گیخاتو خان، در حق این دو موکل انعام و اکرام کرده بود. ایشان صدرجهان را تا شب در آن بیشه نگاه داشتند. در این میان امیر هرقداق که از انجام کار سوکای فراغ
ت یافته بود، به اردو بازگشت و از حال خواجه پرسید؛ پس ماجرا را برای او شرح دادند. فوراً دو سوار فرستاد و دستور داد که تا صبح، دست نگه دارند. روز بعد فهرستی از اسامی مخالفان به حضور غازان خان آوردند که اسم صدرجهان در میان آنان نبود؛ چیزی نگذشت که خواجه از طرف غازان مورد عفو قرار گرفت و مقرر گردید که در مجاورت اردو زندگی نماید. غازان خان، امیر هرقداق را پس از فیصل دادن ماجرای سوکای، به حکومت فارس منصوب نمود و او در تاریخ ۷ جمادی الثانی سال ۶۹۵ ه .ق به فارس وارد شد و به رفع مشکلات و جمع آوری مالیات ها پرداخت. غازان در ششم ذیحجه سال ۶۹۵ ه . ق، خواجه جمال الدین دستجردانی را به قتل رساند. او همچنین در اول محرم سال ۶۹۶ ه .ق خواجه احمد زنجانی، صدرجهان، را مورد توجه قرار داده و بار دیگر به مقام صاحب دیوانی برگزید که این انتخاب و قتل خواجه جمال الدین، برخلاف میل امیر نوروز بود و نشانگر این امر بود که قدرت او رو به زوال است و ایلخان تصمیم دارد که خود و دیوان را از چنگ او و عمالش خلاصی بخشد. ازدواج. غازان در ۶ ذیحجه ۶۹۵ ه .ق تبریز را به قصد اران ترک کرد تا زمستان را در آن ناحیه قشلاق کند. در منازل اولیهٔ سفر مراسم ازدواج
وی مطابق سنت اسلامی با بلغان خاتون شکل گرفت. مغولان رسم داشتند که پسر باید با بیوگان پدر، البته به جز مادر خودش ازدواج کند؛ پدر و نیا و نیای بزرگ غازان با بیوهٔ پدرشان ازدواج کرده بودند و دوقوز خاتون معروف، زوجهٔ مسیحی هلاکو، قبلاً همسر پدرش تولوی بود. این که یک روحانی حاضر شده باشد خطبهٔ چنین ازدواجی را بخواند تقریباً باور نکردنی می نماید، و این که تازه مسلمانی، ظاهراً صادق دست به وصلتی بزند که صراحتاً در قرآن ممنوع گردیده نشان می دهد که سنن قدیم هنوز در میان مغولان ریشه های استواری داشته است. حاصل ازدواج غازان با بلغان خاتون، پسری به نام الجو و دختری به نام الجای قتلغ بود که پسر در خردسالی درگذشت. غازان در طول زندگی اش علاوه بر بلغان خاتون، شش زوجه دیگر نیز اختیار کرد. ازجمله آن ها بلغان خاتون خراسانی، نوه ارغون آقا بود و نیز کوکاجی خاتون، از بستگان بلغان خاتون بزرگ که از مغولستان به ایران مهاجرت کرده بود. مرگ امیر نوروز. نورین آقا، از قوم قیات، نزد غازان خان محترم و مورد اعتماد بود. اویراتای، برادر امیر نوروز، در دستگاه این شخص بود و نورین چندان به وی اعتماد نمی کرد. پس چون نوروز به حدود خراسان رسید، گناه
غلبه یافتن شورشیان را به گردن نورین انداخت که موجب رنجش همگان از وی شد و این رویداد، نقطهٔ آغاز شکست وی بود. نوروز چون به خبوشان رسید، لشکریان را آماده ساخت و در پی شورشیان رفت، اما پس از چند روز لشکریان را رها کرد و به بهانهٔ بیماری همسرش، روانهٔ آذربایجان شد؛ همچنین به فرمان غازان خان گناهکارانی فرستاده شده بودند تا در وقت جنگ در مقدمهٔ لشکر قرار گیرند، اما همه در پی نوروز روانه شدند و صحنهٔ نبرد را ترک کردند. امیر نوروز در میانهٔ راه، بی اجازهٔ پادشاه بر سر امیری شورشی تاخت. پس به فرمان غازان به خراسان احضار شد، اما از اطاعت آن سر باز زد. نوروز در بیست و یکم شعبان سال ۶۹۵ ه .ق در صاین به حضور وی آمد. غازان با این که قتلغ شاه نویان و چند امیر دیگر گفتند که رفتن دوبارهٔ نوروز به خراسان صلاح نیست، باز او را به اعزاز روانه داشت و نظام الدین یحیی را نیز به اسم نیابت حکومت، با او همراه ساخت. تمام این وقایع سبب خشم و بدبینی غازان به امیر نوروز شد؛ اما علت اصلی آن نبود. صدرجهان چون بار دیگر بر مسند وزارت نشست، درصدد برآمد که انتقام خود را از امیر نوروز، که در عزل او دست داشت، بگیرد و به همین خیال با دشمنان او همدس
ت شده و به اتفاق در سرنگون کردن دولت امیر نوروز کوشیدند. صدرجهان و برادرش، قطب جهان، از زبان امیر نوروز و برادر او، مراسلاتی خطاب به سلطان مصر ساختند به این مضمون که «با وجود اسلام غازان چون امرای او هنوز به این شرف نایل نیامده اند، برای لشکرکشی به ایران و قلع ریشهٔ کفر سلطان را فرصتی مناسب فراهم است و امیر نوروز و برادران او جهت قیام به کمک لشکریان مصری حاضرند و به علاوه در آن نامه ذکر فرستادن چند ثوب جامهٔ گران بها را از طرف امیر نوروز به عنوان هدیه برای سلطان گنجاندند.» افشای این مسئله باعث خشم غازان خان شد؛ ایلخان که در این تاریخ در همدان بود، به عجله از آنجا به سمت وان حرکت کرد و به قدری خشمناک بود که در یک روز قریب سی فرسخ راه را پیمود و در جمادی الاول سال ۶۹۶ ه .ق به شهر وان رسید. او در آنجا دستور داد که برادران امیر نوروز را بدون محاکمه و پرسش به قتل برسانند. غازان خان مأمورینی را فرستاد که کسان و پسران امیر نوروز و هشت برادر او را در هر جا باشند به یاسا رسانند؛ وی برادر خود خربنده را که با لشکری عازم خراسان بود، امیر قتلغ شاه و هرقداق را با دو تومان لشکر و امیر چوپان و چند تن دیگر از امرا را از نقاط
مختلف کشور احضار کرد و همگی را به دستگیری امیر نوروز مأمور کرد. امیر نوروز در نیشابور از اوضاع اطلاع یافت و با وجود مخالفت سران لشکری خود و جدا شدن آن ها از او، با چهارصد نفر به جانب هرات فرار کرد تا به پناه ملک فخرالدین کرت که با دختر برادر او ازدواج کرده بود، برود؛ ولی ملک فخرالدین، امیر نوروز را تسلیم سپاهیان قتلغ شاه کرد و قتلغ شاه او را در ۲۲ ذیقعده سال ۶۹۶ ه .ق کشت و سر او را نزد غازان خان فرستاد. قتل صدرالدین زنجانی. پس از قتل امیر نوروز در ۲۲ ذیقعده سال ۶۹۶ ه . ق، عده ای از عمال دیوانی و امرای غازانی، خواجه صدرالدین احمد زنجانی را به تصرف در اموال متهم کردند و بدین ترتیب غازان او را از نظر انداخت. صدرجهان گمان کرد رشیدالدین فضل الله، طیب همدانی نیز در این توطئه شرکت کرده و ضد او سخنانی به غازان گفته است؛ پس صدرجهان به پادشاه شکایت برد، ولی غازان به او گفت که رشیدالدین سخنی ضد خواجه نگفته است. در این میان امیر قتلغ شاه که برای سرکوبی پادشاه گرجستان رفته بود، در کنار رود کورا به اردوی غازان آمد و شنید که صدرجهان نزد ایلخان بدگویی اطرافیان و اقوام او را کرده است و قتل و غارت بسیار به آن ها نسبت داده است.
قتلغ شاه چون مورد خشم غازان قرار گرفت، از خواجه پرسید: «که علت این خشم و سرزنش چیست چه کسی نزد غازان از او به بدی یاد کرده است؟» صدرجهان در این ماجرا خواجه رشیدالدین فضل الله را مقصر معرفی کرد و به همین خاطر قتلغ شاه هم بر رشیدالدین متغیر گردید. رشیدالدین که از اوضاع بی اطلاع بود، نزد غازان خان شکایت کرد. غازان پس از احضار قتلغ شاه دانست که ماجرا از چه قرار است و این صدرجهان است که رشیدالدین را متهم کرده است. غازان خان به همین جهت بر صدرجهان خشمناک شده و دستور داد او را در تاریخ ۱۷ رجب سال ۶۹۷ ه .ق مورد محاکمه قرار دهند و پس از آن او را برای مجازات به قتلغ شاه سپردند. قتلغ شاه خواجه را در ۲۲ رجب سال ۶۹۷ ه .ق از میان دو نیم کرد و به این ترتیب دورهٔ حیات صدرجهان خاتمه یافت. در اواخر سال ۶۹۷ ه . ق، موقعی که غازان از تبریز به عزم قشلاق، به طرف بغداد می رفت، در اوجان سمت وزارت و صاحب دیوانی را به خواجه سعدالدین ساوجی و نیابت وزارت را به عهدهٔ رشیدالدین فضل الله همدانی گذاشت و این دو نفر به کمک یکدیگر به ادارهٔ ممالک غازانی مشغول شدند. مصر و شام. غازان خان پس از به حکومت رسیدن، درصدد برآمد تا همچون پدران خود جنگ ب
ا ممالیک مصر و شام را ادامه دهد و دلایلی به شرح زیر برای اقدامش بیان داشت: رسیدگی به اوضاع روم. غازان خان ابتدا از روم شروع کرد؛ چون آن ها وضع آشفته تری داشتند و این اوضاع به خاطر فرماندهان مغولی بود که با رفتار ناپسند خود مردم را عاصی کرده بودند. سلطان غیاث الدین مسعود، حاکم روم، در این زمان نزد غازان بود و به خاطر احتمال شورش و اعلام استقلال، اجازهٔ سفر به روم را نداشت. سلطان در سال ۶۹۸ ه . ق، شاهزاده ای مغولی به نام سولامیش را به امیرالامرایی روم برگزید و وضع رو به بهبودی رفت. در این زمان غازان خان در حال آماده سازی امکانات برای حمله به شامات بود و سولامیش وظیفه داشت پس از آرام ساختن حکومت رومیان، سپاهی مشتمل بر بیست و پنج هزار نفر آماده سازد و به محض شروع نبرد توسط غازان خان، لشکریان خود را از طریق ارمنستان صغیر و شهر سیس به حرکت درآورد، اما او این فرمان را اجرا نکرد و علیه حکومت مرکزی شورش کرد. این چنین بود که کار نیمه تمام ماند. غازان خان پس از مدتی شورش را سرکوب و همچنین امیرالامرای جدیدی را برای این منطقه منصوب کرد. برقراری روابط با مسیحیان. پس از اسلام آوردن غازان خان، این ترس در دل مسیحیان ایجاد شد
که آیا از این پس ایلخانان منجی مسیحیان نیستند؟ جواب منفی است؛ چون سلطان برای سرکوبی شامات و مصر به آن ها نیاز داشت. پس غازان تماس هایی با ارمنستان صغیر و مسیحیان برقرار کرد و سیاست تسامح را در داخل و خارج کشور پیش گرفت تا از کمک آن ها بهره ببرد. او به هتوم دوم نامه ای فرستاد؛ با این مضمون که برای رهایی فلسطین از دست مصر و شامات آماده است و اگر او سپاهیانش را در اختیار سلطان بگذارد، وی فلسطین را به آن ها خواهد داد. پس هتوم با رضایت تمام سپاهیانش را در اختیار غازان خان قرار داد. گرجیان نیز سپاهیانی برای مقدمهٔ لشکر او آماده ساختند. امید بسیاری در دل مسیحیان روشن شده بود که باعث شده بود در سال ۷۰۰ ه .ق / ۱۳۰۰ م، هتوم دوم کتابی بنویسد؛ با این مضمون که غازان خان ارضی موعود را از مسلمانان خواهد گرفت و آن را به مسیحیان می سپارد. این اخبار آنچنان گسترش یافت که مردم در بیزانس گمان می کردند غازان اورشلیم را فتح کرده است و به این مناسبت لوح یادبودی ساختند که همچنان موجود است. برقراری روابط با الملک العادل زین الدین کیتو بوغا. غازان خان به رغم کمک گرفتن از مسیحیان، به تهاجم خود به شامات رنگ مذهبی بخشید؛ غازان در میانهٔ ر
اه از اماکن مذهبی عراق دیدن کرد. او نذوراتی بسیار برای آن ها در نظر گرفت و نهری را به جانب نجف جاری ساخت. وی از طرفی دیگر حنفی مذهب بود و قصد داشت این فرقه را بین ۳ فرقهٔ دیگر به برتری رساند. وی از جانبی دیگر به شیعیان وعده داد که حقوق از دست رفتهٔ خاندان علی را باز خواهد گرداند. غازان خان در ابتدا سیاستی مسالمت آمیز با مصر در پیش گرفت تا بتواند نقشهٔ مناسبی طراحی کند، بزرگان داخلی و خارجی که با مسلمان شدن او مخالف بودند را سرجای خود بنشاند و اسلام دوستی خود را به اثبات برساند. پس به سلطان مصر که الملک العادل زین الدین کیتو بوغا نام داشت، نامه ای دوستانه نوشت تا اسلام دوستی خود را به اثبات برساند. غازان متذکر شد که اگر پدرانش به این حدود لشکر می کشیدند، در راستای تعارضات دینی بوده اما غازان خان خواهان روابط دوستانه و بازرگانی است و به آن ها پیشنهاد داد شخصی را حاکم کنند که نسل در نسل پادشاه بوده تا این درگیری ها و جنگ های داخلی نیز به پایان برسد. زمانی که نامه به دست سلطان رسید، از لحن غازان به شدت عصبانی شد اما به دلیل مشکلات حکومتی، با روابط بازرگانی موافقت کرد. باید به این نکته توجه داشت که با وجود این نام
ه ها، هیچگاه دو طرف به خواسته هایشان نرسیدند و این چنین بود که جنگ آغاز شد. نبرد با ملک ناصر ناصرالدین محمد بن قلاوون. در سال ۶۹۶ ه .ق سلطان مصر خلع شد و ملک منصور حسام الدین لاچین منصوری سلاحداری جایگزین او شد. ۵ تن از سرداران سلطان پیشین از مصر گریختند و نزد غازان خان آمدند. در بین این ۵ نفر، نایب السلطنه شام نیز بود؛ آن ها سلطان را از اوضاع نامناسب مصر آگاه ساختند و او را تشویق کردند تا نبرد را آغاز کند. در سال ۶۹۸ ه .ق حسام الدین لاچین کشته شد و ناصرالدین محمد بن قلاوون به حکومت رسید؛ اما غازان فرصتی نداد که او پایه های حکومتی خود را محکم کند و سریع به ملک ناصر حمله کرد. غازان خان با لشکری از تبریز به راه افتاد و تا حلب پیش آمد. ملک ناصر نیز از قاهره راه افتاد. غازان در مجمع المروج راه بر مصریان بست و نبرد میان طرفین آغاز شد. در این نبرد، ۹ نفر از سرداران مصری و شامی کشته شدند. این نبرد از صبح تا غروب ادامه داشت و با شکست سرداران مصری و شامیان به اتمام رسید. تسلط بر شامات. هنگامی که سلطان نزدیک حمص رسید، اهالی تسلیم شدند و خزانهٔ سلطان مصر را نیز تقدیم کردند و این چنین راه دمشق باز شد. مردم شهر که دچار هر
اس فراوان شده بودند، تصمیم گرفتند امان نامه ای برای غازان بفرستند؛ پس غازان خان امان نامه را پذیرفت و در نماز جماعت روز جمعه شرکت کرد و سرانجام بر شامات مشروعیت یافت. غازان خان به علت وجود رقبا، دشمنان داخلی، اولوس جوجی و جغتای در شرق و شمال شرقی کشور، نمی توانست مدت مدیدی از پایتخت دور بماند؛ وی می دانست که رها کردن این مناطق نتیجهٔ خوبی در برندارد اما مجبور شد که بازگردد. پس قتلغ شاه را که از بزرگ ترین و بهترین یارانش بود، مأمور نظارت بر امور آن نواحی کرد و خود راهی تبریز شد. با فتح مجمع المروج، نور امیدی در دل مسیحیان تابیدن گرفت و روابط بین شرق و غرب دوباره آغاز شد. جمهوری ونیز نامه ای به دربار غازان فرستاد و خواستار فرستادن سفیر نزد او شد و به دنبال آن در سال ۷۰۰ ه .ق جیمز دوم، پادشاه آراگون، نامه ای برای سلطان فرستاد؛ در آن نامه غازان مقتدرترین و بزرگ ترین ایلخان خوانده شده بود و آن ها بیان کرده بودند که خواهان زیارت فلسطین اند و حاضرند در کنار غازان خان بجنگند. به گفتهٔ بعضی از مورخان مسیحی، سلطان بعضی از نواحی فلسطین را در ازای روابط و اتحاد بین سلاطین اروپا و حکومت ایلخان، در اختیار آن ها گذاشت. نبرد
دوباره با ملک ناصر و سرانجام آن. پس از مدتی وضع شامات بسیار آشفته شد و اجحافات مغول در دمشق مردم را عاصی کرد؛ ملک ناصر محمد بن قلاوون، وضع را مناسب دید و به امرای شام، که دست نشاندهٔ مغولان بودند، پیشنهاد داد با یکدیگر متحد شوند. پس اختلافات داخلی را کنار گذاشتند و زیر پرچم ملک ناصر متحد شدند. پس از سفر وی به دمشق دوباره خطبه به نام او و خلیفه حاکم بأمرالله خوانده شد. صد روز این کار ادامه داشت و ملک ناصر حاکمان پیشین را بر سر کار خود بازگرداند. زمانی که این اخبار به غازان رسید، در سال ۷۰۰ ه .ق تصمیم گرفت به کار آن ها پایان بخشد. غازان تا حلب رسید اما به مدت ۴۰ روز برف و باران شدیدی بارید که مصریان و غازان را مجبور ساخت عقب نشینی کنند و کار بدون نتیجه باقی ماند. غازان خان تصمیم گرفت مسئله را از طریق اقدامی سیاسی برطرف کند. وی هیئتی مشتمل بر ۲۰ نفر همراه با نامه ای به مصر فرستاد. غازان خان گذشته از آنچه در نامه مطرح کرده بود، خواستار ضرب سکه با نام او و ارسال خراج از سمت حاکم مصر شده بود، اما جواب سلطان به این خواسته ها آنچنان تند و خشن بود که منابع فارسی از ذکر آن خودداری کرده اند و حتی رشیدالدین فضل الله همد
انی نیز آن را بیان نکرده و تنها از خشم غازان و تصمیم او برای ادامهٔ جنگ صحبت شده است. علاوه بر آن، همراه نامه صندوقچه ای پر از اسلحه ارسال شده بود که نشان از جنگ طلبی حاکم مصر داشت. در این زمان که سلطان درحال آماده شدن برای جنگ بود، از جانب فاسیلیوس، امپراتور روم شرقی، تحفه ها و هدایای فراوانی رسید. آن ها خواستار اتحاد با غازان خان بودند و امپراتور حتی دختر خود را نیز به نزد او فرستاده بود. ایلخان از این اتحاد بسیار خشنود شد. ارمنستان نیز سپاهیان خود را در اختیار غازان خان گذاشت. در همین حال هیئت دیگری از جانب اولوس جوجی وارد شد که خواستار دریافت خراجی بود که از زمان هلاکو خان برای حدود آذربایجان و اران مشخص شده بود. غازان خان نمی خواست وارد مشکلات جدید شود و خطری برای خود ایجاد کند و به همین علت هدایای بسیاری فرستاد. غازان جنگ خود را از طریق بغداد آغاز کرد. در همین روزها حاکم بأمرالله درگذشت و المستکفی بالله جانشین او شد. غازان خان در این زمان به جانب شمال می رفت و بدون مانع مسیر را طی می کرد تا در سال ۷۰۲ ه .ق در رحبه اردو زد. او با بررسی اوضاع جنگ، روحیهٔ قوی سپاهیانش و روحیهٔ ضعیف مردم حکومتش، تصمیم گرفت
به پایتخت بازگردد و جنگ را به فرماندهانش بسپارد. پس قتلغ شاه و امیر چوپان، خود به دمشق رفتند. سلطان مصر تصمیم گرفت شخصاً جنگ را هدایت کند و ملک ناصر نیز همراه با حمایت خلیفه و فرمانروایان شامات حرکت کرد؛ در رمضان سال ۷۰۲ ه .ق در مرج الصفر جنگ شکل گرفت که ابتدا پیروزی از آن مغولان شد و موفق شدند به خزانهٔ ملک ناصر محمد بن قلاوون دست پیدا کنند اما پس از مدتی شکست عایدشان شد؛ بسیاری با اسب های خود در باتلاق ها فرورفتند و ده هزار مرد و بیست هزار اسب به دست شامیان افتاد و آن ها با پیروزی به دمشق بازگشتند. قتلغ شاه با عده ای از سپاهیان خود به تبریز بازگشت. هنگامی که غازان خان اخبار جنگ را شنید بسیار مغموم گشت و به گفتهٔ منابع چنان آهی کشید که خون از دماغش جاری شد و از آن پس غضبناک و خشمگین شد و حتی طی محکمه ای که برای بررسی این شکست تشکیل داده بودند، وی قصد داشت دستور قتل قتلغ شاه را صادر کند که اطرافیانش او را از این عمل منصرف کردند. به مدت دو ماه در سراسر حکومت به احترام خانواده های سربازان و کشته شدگان عزای عمومی اعلام شد و در همین حین پادشاه روم که ادعای دوستی کرده بود، به پشتوانهٔ مصر و شامات دست به خودسری زد.
غازان شورش او را سرکوب کرد و غیاث الدین مسعود جانشینش شد و فرمانروای سلجوقیان روم، کیقباد سوم را نیز به اصفهان فرستادند، که در سال ۷۰۲ ه .ق در همان جا به قتل رسید و تا حدی خیال حکومت از جانب روم آسوده گشت. مرگ غازان خان. در شورایی که غازان پس از شکست مرج الصفر در اوجان تشکیل داد، بعد از تنبیه سران سپاهی، دست به بذل و بخشش گشود و هر یک از سرداران را خلعت ها و انعام های گزاف داد و به مدت پانزده روز در چادری نشسته، به دست خود خزانه و حاصل مالیات ولایات را که به اسم استمداد لشکر قبلاً به تعدی از مردم وصول شده بود، به باد داد و کاری کرد که هیچ یک از ایلخانان سابق نکرده بود. پس از اتمام قوریلتایِ اوجان، غازان به تبریز آمد و مشغول تهیهٔ لشکر، جهت حرکت به شام و کشیدن نقشه ای برای جبران شکست مرج الصفر برآمد اما ناگهان دچار درد چشم شد و اطبای چینی به معالجهٔ او مشغول شدند. کمی بعد به اوجان برگشت و به عزم گذراندن زمستان به طرف بغداد حرکت کرد؛ اما به خاطر برف و باران شدید موفق به انجام این کار نشد و مصمم شد در کنار قزل اوزن زمستان را به پایان برساند. غازان که پس از شکست مرج الصفر دائم غمگین و رنجور بود، در سفر قشلاقی خو
د سخت مریض شد و هر قدر او را مداوا کردند، نتیجه نداد. ناچار در اوایل بهار از حوالی قزل اوزن به طرف ساوه حرکت کرد و خواجه سعدالدین در این مکان که موطن او بود، از ایلخان پذیرائی شایانی کرد. در ساوه اندکی حالت مزاج غازان بهبود یافت، ولی چون از آنجا به ری حرکت نمود، مرضش به شدت عود کرد و ناچار چند روز در ری ماند و از آنجا عازم قزوین شد. غازان خان در یکشنبه مصادف با ۱۱ شوال سال ۷۰۳ ه .ق در حوالی قزوین، پس از قریب به نه سال سلطنت، در سن ۳۳ سالگی وفات یافت و جنازهٔ او را از آنجا به تبریز بردند. رسم مغولان به این صورت بود که جسد ایلخانان را در محلی مخفی و دور از آبادی و زراعت به خاک می سپردند و آنجا را از مردمان مخفی نگاه می داشتند؛ اما غازان خان که به دین اسلام گرویده بود، خواست از عمل بزرگان دینی و سلاطین اسلامی بهره بگیرد. او به همین علت، در حیات خویش مقبره ای بنا کرد و اوقافی جهت آن قرار داد تا عابدان، صالحان و زاهدان از طریق آن روزگار بگذرانند. نام این بارگاه شنب غازان بود و او را در این مکان به خاک سپردند. غازان را با وجود عمر کم و سلطنت کوتاه، به واسطهٔ اصلاحات و اقداماتی که انجام داده بود و ابنیه، قواعد و قوا
نینی که به جای گذاشته بود، می توان بزرگ ترین پادشاه سلسلهٔ ایلخانان دانست، اما باید به خاطر سپرد که یک قسمت عمده از این افتخار، عظمت و بلندنامی که مشمول حال غازان خان شده از برکت وجود وزیر کاردانی مثل رشیدالدین فضل الله همدانی است که از یک طرف با تدبیر و هنر و سیاست ممالک وسیع غازانی را اداره می کرده و از طرف دیگر در ترفیع حال رعایا، اصلاح امور مالی، ساخت ابنیه و آثار خیریه با غازان خان مشارکت داشته است. خواجه همچنین وقایع و اتفاقات ایام را به ثبت رسانده است. اخلاق و صفات غازان خان. سلطان محمود ایلخان پس از قبول مذهب اسلام از مؤمنین و مشوقین جدی آن آیین گردید و در تمام عمر در رعایت مراسم و آداب دین حنفی و اقامهٔ شعائر آن می کوشید. غازان شخصی رشید و جنگ آزموده بود، مخصوصاً قبل از رسیدن به مقام ایلخانی یعنی در دورهٔ حکومت خراسان، به واسطهٔ حملات پی درپی مغولان ماوراءالنهر به این مملکت، به خوبی فنون لشکرکشی و مقابلهٔ با دشمن را فرا گرفته بود و اسرار این کار را آموخته بود. ظاهراً وی از مرگ هیچ ترسی نداشت و تمام وقت سپاه خود را به حقیر شمردن عمر و نداشتن باک از دشمن تشویق می کرد؛ غالباً مثل چنگیز خان، سرداران خود
را احضار می کرد و به آن ها تعلیمات ویژه ای می داد و به ایشان توصیه می نمود که در لشکرکشی ها از راهداران و راهنمایان بیش از همه استفاده کنند و پیش از حرکت در تأمین وسایل، آذوقه، کسب اطلاع از احوال و روحیهٔ دشمن به کمک جاسوس ها بکوشند. در رعایت انضباط لشکریان بسیار تلاش می کرد و در این راه نیز مقلد چنگیز بود و می گفت: غازان علاوه بر زبان مغولی، فارسی، کمی عربی، چینی، تبتی، هندی، کشمیری و لاتینی نیز می دانست و به دانستن تاریخ، آداب و اخلاق سلاطین، مخصوصاً پادشاهان معاصر خود علاقهٔ بسیاری داشت و هر وقت به یکی از مردم ممالک خارجی برمی خورد، در این باب از او می پرسید ولی بیش از همه به دانستن تاریخ آباء و اجداد مغولی خود علاقه داشت و هیچ یک از امرا و شاهزادگان مغول به اندازهٔ او بر احوال و اسامی و وقایع مغول مطلع نبودند. خواجه رشیدالدین یک مقدار از اطلاعات نفیسی را که در جامع التواریخ ضبط کرده است، شخصاً از دهان غازان خان شنیده است. غازان خان گذشته از این ها مردی هنرمند بود و به بعضی از صنایع دستی و حرفه های مختلف مثل بنایی، نقاشی، آهنگری و اسلحه سازی آشنایی داشته و مقداری از عمر خود را هم به طلب کیمیا، اشتغال به رم
ل، ستاره شناسی و تحصیل نباتات عجیب به عادت مغول صرف کرده است. وی همچنین خیال بنای رصدخانه ای در نزدیکی تبریز را نیز در سر داشت و البته نمونه ای از آن را در شام بنا کرده بود. غازان خان به اهل ادب، حکمت و فضل علاقه داشت و غالباً با آن ها نشست و برخاست می کرد و در محضر آن جماعت سوالاتی طرح می نمود. از ادیان، مذاهب و ملل و نحل اطلاعات کافی داشت و اکثر اوقات با فرق مذهبی مختلف به مناظره می پرداخت. در تشخیص میزان لیاقت و کفایت اشخاص نیز خبره بود و هرکس را به اندازهٔ فضل و توانایی ای که دارا بود، به مقامی که در خورش بود می گماشت و کمتر به غرض مغرضین و سعایت سخن چینان توجه می کرد. او در سیاست و تنبیه خطاکاران فوق العاده سخت گیر و بی رحم بود و در صورتی که از کارگزاران، زیردستان و سران سپاهی، ظلم یا تجاوزی صورت می گرفت، آن ها را به شدت مجازات می کرد. او زمام نفس خود را در دست داشت و هیچ حرکتی که نشان از شهوت رانی باشد از او دیده نشده؛ وی کسانی را که مرتکب این قبیل گناهان می شدند را به شدت مورد بازخواست قرار می داد. ابنیه غازانی. غازان خان جز سلاطینی است که به آبادانی و عمران بسیاری پرداخته است. وی در محل شام تبریز که ب
عدها شنب غازان یا شام غازان خوانده شد و در سه ربع فرسخی جنوب تبریز قرار داشت، بقعه ای ساخت که از عجایب ابنیهٔ اسلامی است. این بارگاه بزرگ ترین و عظیم ترین قبه ای است که تا آن تاریخ در ممالک اسلامی ساخته شده بود. بنای بارگاه در سال سوم سلطنت غازان شروع و در سال ۷۰۲ ه .ق به انتها رسید. ضخامت دیوارها برابر با سی و سه آجر چسبیده به یکدیگر بوده است و هر کدام از آن آجرها نیز ده من وزن داشته است؛ ۱۴۰۰۰ کارگر که ۱۳۰۰۰ نفر از آن ها مستمراً و ۱۰۰۰ نفر دیگر به عنوان کمک استخدام شده بودند، در ساخت این بنا مشارکت داشتند. ارتفاع قبه ۱۲۰ گز، طول دیوارها ۸۰ گز، کتیبه و شرفات بارگاه ۱۰ گز، طاس آن ۴۰ گز و محیط آن ۱۵۳۰ گز بوده است. این بارگاه شکل دوازده ضلعی داشته و بر هر ضلع آن صورت برجی را نقش کرده بودند. داخل و خارج کتیبه هایی در آن به کار رفته است با طرح ها و خطوط بسیار زیبا و ۳۰۰ کیلو لاجورد تزئین شده است. در این قبه ۸۰ قندیل طلا و نقره که وزن هر کدام برابر با ۱۵ کیلوگرم بوده، استفاده شده است. پس از تکمیل این بنا، غازان خان در ایران و عراق املاک خصوصی را وقف آن کرد و نگهداری آنجا را به خواجه سعدالدین ساوجی و خواجه رشیدالدی
ن فضل الله سپرد؛ او سپس در اطراف بارگاه این بناها را نیز افزود: «"مسجد جامع"»، «"مدرسه شافعیه"»، «"مدرسه حنفیه"»، «"خانقاه جهت دراویش"» ،»"دارالسیاده جهت اقامت سادات"»، «"رصدخانه"»، «"دارالشفاء"»، «"بیت الکتب"»، «"بیت القانو، جهت گذاردن دفاتر و قوانینی که غازان خان وضع کرده بود"»، «"بیت المتولی که یک نفر متولی در آنجا مأمور تدبیر منزل و ترتیب مصالح مردم و منزل دادن ایشان بود"»، «"حکمتیه جهت اقامت حکما و تعلیم حکمت"»، «"بستان و قصر عادلیه"»، «"حوضخانه و حمام"». غازان خان از برای مقبره چند نفر حافظ قرآن، برای دارالسیاده، خانقاه، حوضخانه و حمام خدام، برای دارالکتب چند نفر کتابدار، برای مدارس، حکمتیه و رصدخانه استادان و مدرسان متعدد و برای دارالشفا اطبا و چشم پزشکانی را منصوب کرد. وی دستور داد که صبح و شب فقرا و دردمندان را در خانقاه ها غذا دهند و همچنین در هر ماه دو نوبت صوفیان گرد یکدیگر جمع شوند و به رقص و شادمانی مشغول شوند. عایدات اوقاف املاکی که غازان وقف این ابنیه و اماکن کرده بود در سال به صد تومان مغولی می رسید و او دیوان خاصه را جهت وصول این عایدات ترتیب داده بود؛ وی ادارهٔ آن را به عهدهٔ قورتیمور و ترن
فای سپرده یود. غیر از ابنیهٔ فوق، غازان خان تمام شهر اوجان را در سال ۶۹۸ ه .ق از نو بنا کرد و بازارها و حمام های جدیدی در آنجا ساخت. او خانقاهی نیز در همدان بنا کرد و در اطراف دو شهر تبریز و شیراز دیوار کشید؛ قلعهٔ تبریز را نیز در سال ۷۰۲ ه .ق تعمیر نمود. طول باروی تبریز ۵۴۰۰۰ قدم (قریب چهار فرسخ و نیم) و عرض آن ۱۰ گز و نیم بود و پنج دروازهٔ کوچک داشت. اصلاحات غازان خان. غازان خان برای بهبود حال رعایا، وصول منظم مالیات، رفع ظلم و تعدی و بهبود شرایط حکومت، قواعدی را وضع کرد. وی بسیاری از آداب و مراسمی را که پیش از آن معمول بود و اجرا می شد را به دلیل منافات با عدل منسوخ کرد و اصلاحات جدیدی را به وجود آورد که نمونه ای از آن ها به شرح زیر است.
بَنادِر (به عربی: بنادر) یکی از استان های سومالی است که در جنوب شرق این کشور واقع شده است. استان بنادر کوچک ترین و در عین حال پرجمعیت ترین استان سومالی است و مساحت آن همان مساحت شهر موگادیشو، پایتخت سومالی، است. این استان با ۳۷۰ کیلومتر مربع مساحت در سال ۲۰۱۴ میلادی ۱٬۶۵۰٬۲۲۷ نفر جمعیت داشت که ۳۶۹٬۲۸۸ نفر از آنان آوارگان جنگی بودند.