Payamvdn/NorthPersian_fa_wiki huggingface dataset:
خالکوبی پزشکی گونه ای از خالکوبی است که با هدف درمان برخی عارضه ها، مشخص کردن اطلاعات حیاتی یا نشان گذاری برخی از نقاط بدن انجام می شود. گونه ای از عمل خالکوبی چشم توسط جالینوس انجام می شد. او تلاش داشت با داغ کردن سطح چشم و سپس ریختن پودر دار مازو و آهن یا پوست ساییده شده انار و کات کبود در آن، زخم قرنیه را درمان کند. این عمل در دهه اول سده ۱۸ میلادی بار دیگر مورد استفاده قرار گرفت. خالکوبی قرنیه چشم همچنین در دهه ۱۸۷۰ میلادی توسط لوییس فون وکر انجام شد. طی جنگ سرد تهدید حمله اتمی، دولت آمریکا را واداشت تا در بعضی ایالت ها خالکوبی نوع گروه خونی بر بدن را مطرح کند. این طرح در ایالت های شیکاگو، یوتا و ایندیانا در نظر گرفته شد. همانند پلاک های جنگی، اطلاعات حیاتی بعضی سربازان آمریکایی روی قفسه سینه زیر بغل آنان خالکوبی شده بود. خالکوبی بر بدن افراد مبتلا به دیابت نیز انجام می شود زیرا این افراد ممکن است دچار کمای دیابت شوند و دیگر قادر به دادن اطلاعات لازم راجع به بیماری خود نباشند. در پرتودرمانی برای مشخص کردن نواحی که باید تحت پرتودهی قرار گیرند، ممکن است از خالکوبی استفاده شود. از خالکوبی همچنین برای پنهان ک
ردن آثار زخم یا بازسازی ظاهری هاله پستان زنانی که در عمل ماستکتومی سینه خود را از دست داده اند، استفاده می شود.
سرخوی مالاباری، نام یک گونه از خانواده سرخوماهیان (Lutjanidae) است که در آب های بخش ایرانی خلیج فارس و دریای عمان نیز مشاهده می شود. این گونه، ارزش صید تجاری بالایی دارد. پراکنش. از نظر مختصات جغرافیایی، از ۳۳ درجه شمالی تا ۳۳ درجه جنوبی و ۴۳ درجه شرقی تا ۱۷۸ درجه غربی وجود دارد. سرخوی مالاباری در آب های خلیج فارس و دریای عمان و نیز زیستگاه هایی نظیر دریای عرب، خلیج بنگال، دیواره بزرگ مرجانی و دریای مرجان در استرالیا، خلیج عدن، خلیج تایلند، اقیانوس هند، اقیانوس آرام، دریای سرخ، دریای جنوب چین، دریای زرد، و… مشاهده شده است. اندازه و سن. حداکثر طول کل بدن به ۱۰۰ سانتیمتر و به طور متوسط تا ۵۰ سانتیمتر می رسد. حداکثر وزن گزارش شده، ۷٫۹ کیلوگرم بوده است. این ماهی تا ۳۱ سال عمر می کند، اما مطالعات در استان هرمزگان نشان می دهد که در این منطقه حداکثر سن آن ۷ سال بوده است. مشخصات. بدن مرتفع، دهان انتهایی و دارایی چند ردیف دندان بر روی فکین، نیمرخ و سر مقعر یا مستقیم می باشد، ردیفهای فلس بالای خط جانبی مایل و زیر خط جانبی افقی به نظر می رسد. خط جانبی دارای ۵۷ تا ۶۰ عدد فلس، باله پشتی دارای ۱۱ شعاع سخت و ۱۲–۱۴ شعاع نرم،
باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۸ تا ۹ شعاع نرم، باله شکمی دارای یک شعاع سخت و ۵ شعاع نرم می باشد. رنگ بدن بالغین کاملاً قرمز، در انواع جوان پشت قرمز قهوه ای و پائین نقره ای می باشد. زیست شناسی. گونه ای دریازی است که در مقاطعی از سن وارد آب لب شور مناطق حرا، خورها و ورودی رودخانه ها نیز می گردد. در عمق ۱۲ تا ۱۰۰ متری آب های گرم حضور دارند. بالغین هم در مناطق ساحلی و هم مناطق مرجانی دور از ساحل دیده می شوند. بسته به زیستگاه، بیشتر در مجاورت اسفنج ها و بادبزن های دریایی (Gorgonian) یا مناطق با بستر گلی سخت حضور دارند. ماهیان نوزاد و جوان، سواحل کم عمق را ترجیح داده و بالغین در مناطق عمیق تر هستند. غذای آن ها بیشتر از ماهی ها (مثل جنس "Nemipterus") و کمی هم از سخت پوستان کفزی (مثل جنس "Penaeus") و سرپایان و نیز سایر بی مهرگان کفزی است. بیشتر در شب ها شکار و تغذیه دارد. در استرالیا همراه با بعضی گونه های دیگر جنس "Lutjanus" تشکیل گله می دهند. تخمگذار هستند. تخمریزی به صورت چندمرحله ای یا یکباره دارد. هماوری مطلق (مجموع تخم تولیدی یک ماهی سرخوی مالاباری مادّه) در استرالیا بین ۵۰۰۰۰۰۰ تا ۷۰۰۰۰۰۰ گزارش شده است. از تخ
م ها مراقبت نمی کنند.
میناموتو نو یوشی کاتا ؛ زمان تولد نامشخص – ) دومین پسر میناموتو نو تامه یوشی، برادر ناتنی میناموتو نو یوشیتومو، سامورایی از خاندان کاواچی گنجی یک شاخه از خاندان میناموتو در اواخر دوره هی آن اهل ژاپن بود. وی پدر میناموتو نو یوشی ناکا بود. در سن ۳۰ سالگی در حمله میناموتو نو یوشی هیرا در جنگ اوکورا کشته شد. پسر بزرگش به فرزند خواندگی میناموتو نو یوریماسا درآمد و پسر دومش یوشی ناکا که در آن زمان دو سال داشت در ولایت شینانو، «روستای کیسو» به ناکاهارا نو کانه توئو سپرده شد و توسط وی پرورش یافت. یوشی ناکا خاندان کیسو را در بنیانگذاری کرد. نوه وی؛ پسر ارشد میناموتو نو یوشی ناکا نیز میناموتو نو یوشی تاکا نام داشت.
تراگل هخ اشتد (به آلمانی: Tragelhöchstädt) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در شهر اوهلفلد در ایالت بایرن واقع شده است. تراگل هخ اشتد ۸۰ نفر جمعیت دارد.
تونسل (به آلمانی: Tunsel) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در باد کروزینگن واقع شده است. تونسل ۱٬۹۸۷ نفر جمعیت دارد.
اونتر مولهاوزن (به آلمانی: Untermühlhausen) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در پنزینگ (باواریا) واقع شده است. اونتر مولهاوزن ۴۰۰ نفر جمعیت دارد.
ترینمویزل (به آلمانی: Trainmeusel) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در Wiesenttal واقع شده است. ترینمویزل ۴۴۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است.
خاندان کیسو ؛ یکی از خاندان های منشعب شده از خاندان کاواچی گنجی و خاندان میناموتو بود که توسط میناموتو نو یوشی ناکا بنیان گذاری شد. پدر یوشی ناکا، میناموتو نو یوشی کاتا در سن ۳۰ سالگی در حمله میناموتو نو یوشی هیرا در جنگ اوکورا کشته شد. پسر بزرگش به فرزند خواندگی میناموتو نو یوریماسا درآمد و پسر دومش یوشی ناکا که در آن زمان دو سال داشت در ولایت شینانو، کیسو، ناگانو (شهرک) به ناکاهارا نو کانه توئو سپرده شد و توسط وی پرورش یافت. یوشی ناکا خاندان کیسو را در بنیان گذاری کرد.
نمایش ده دهی یا نمایش اعشاری یک عدد حقیقی غیرمنفی r عبارتی است که معمولاً به صورت یک سری به شکل یک جمع نوشته می شود: که "a"0 یک عدد صحیح غیرمنفی است و "a"1, "a"2, … اعداد صحیحی اند که شرط را احراز می کنند و رقوم نمایش ده دهی خوانده می شوند. دنبالهٔ این اعداد ممکن است منتهی باشد، که در آن صورت هر رقم "a""i"در برابر صفر در نظر گرفته می شود. عدد مشخصی شده توسط نمایش ده دهی معمولاً به شکل خلاصه نوشته می شود که به این معناست که "a"0 بخش عدد صحیح "r" است و لزوماً بین ۰ و ۹ نیست و "a"1, "a"2, "a"3, … رقم بخش اعشاری "r" هستند. هر دو نمادگذاری بالا بنابر تعریف برابر حد دنباله زیر هستند:
الیزابتسل (به آلمانی: Elisabethszell) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در هایباخ (باواریای پایین) واقع شده است. الیزابتسل ۶۳۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است.
ویسن (به آلمانی: Weesen) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در هرمانسبورگ واقع شده است. ویسن ۵۲۰ نفر جمعیت دارد.
ورلسهاوزن (به آلمانی: Werleshausen) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در ویتسن هاوزن واقع شده است. ورلسهاوزن ۵۰۰ نفر جمعیت دارد.
رتبوش (به آلمانی: Rotbusch) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در اشمالنبرگ واقع شده است. رتبوش ۳ نفر جمعیت دارد.
ده دهی متناوب یا اعشاری متناوب () نوعی نمایش ده دهی است که ارقامش تابع متناوب هستند (به این معنی که در بازه های منظم تکرار می شوند) و بخشی که تا بی نهایت تکرار می شود صفر نیست. می توان ثابت کرد که یک عدد عدد گویا است اگر و فقط اگر نمایش ده دهی آن یا متناوب باشد یا مختوم. اگر در شکل کسری یک عدد در مخرج کسر پس از تجزیه کردن به عامل های اول ، عامل های ۲ و ۵ وجود نداشته باشد. چنانچه صورت را به مخرج تقسیم کنیم به باقیمانده صفر نخواهیم رسید و خارج قسمت حقیقی بدست نمی آید، بلکه در خارج قسمت بعد از ممیز رقم یا ارقام مرتب تکرار می شوند. این نمایش را نمایش ده دهی متناوب ساده می نامند. چنانچه کسر پس از تجزیه کردن به عامل های اول عامل های ۲و ۵ و سایر عوامل اول وجود داشته باشد در این صورت خارج قسمت بعد از ممیز غیر از ارقام دوره گردش ارقام دیگری قبل از دوره گردش وجود دارد که تکراری نمی شوند و باقیمانده هرگز صفر نخواهد شد. این عدد را عدد ده دهی متناوب مرکب می نامند.
دره کیسو یک منطقه جغرافیایی است. این دره در قسمت های بالای رود کیسو در بخش جنوب غربی استان ناگانو در ژاپن قرار دارد. این دره V شکل با طول تقریباً ۶۰ کیلومتر (۳۶ مایل) است که در امتداد جهت رودخانه قرار گرفته است.
تعلیق به محال یا احاله به محال (، به معنای «کاستن تا حد پوچی») در منطق، تلاشی است برای نشان دادن اینکه یک گزاره در نهایتِ خود، نتایجی ناممکن، غیرعملی، یا بی معنا را در پی دارد و از این رو نمی تواند حقیقت داشته باشد. سابقهٔ استفاده از این برهان به فلاسفهٔ پیشاسقراطی می رسد و فیلسوف یونانی ارسطو با مطرح کردن اصل امتناع تناقض، تعلیق به محال را تعریف کرد. در ریاضیات، برهان خلف بر اساس تعلیق به محال است. مثال ها. یک استدلال تعلیق به محال، می تواند طیف وسیعی از اَشکال را داشته باشد، همانطور که این مثال ها نشان می دهند: مثالِ اول استدلال می کند که انکار مقدمه، منجر به نتیجه ای مضحک می شود، بر خلاف شواهد حواس ما. مثال دوم، یک برهان خلف است که استدلال می کند که انکار مقدمه، منجر به یک تناقض منطقی می شود («کوچک ترین» عدد وجود دارد و در عین حال، عددی کوچک تر از آن وجود دارد!). تفاوت با برهان خلف. بسیاری از نویسندگان، از تعلیق به محال به معنای همان برهان خلف و اثبات غیرمستقیم استفاده می کنند، اما نویسندگان دقیق تر، این دو را متمایز می کنند. به عنوان یک تفاوت جزئی بین این دو، می توان گفت که در تعلیق به محال، یک گزاره مانن
د formula_1 را درست فرض می کنیم و سپس با استدلال های منطقی، به یک نتیجه پوچ یا در تناقض با واقعیت می رسیم و نتیجه می گیریم که formula_1 نادرست است، اما در برهان خلف، یک گزاره مانند formula_3 را نادرست فرض می کنیم و به تناقض یا یک نتیجه غیرممکن می رسیم و نتیجه می گیریم که formula_3 باید درست باشد.
داده های سلامت هر داده که "مربوط به شرایط بهداشتی، نتایج باروری، علل مرگ و کیفیت زندگی " برای یک فرد یا جامعه است. داده های بهداشت شامل معیارهای بالینی همراه با اطلاعات محیط زیستی، اجتماعی، اقتصادی و رفتاری مربوط به سلامتی است. تعریف. تعدادی از داده های بهداشتی جمع آوری و استفاده می شود در مواقعی که افراد با سیستم های مراقبت های بهداشتی ارتباط برقرار می کنند. این داده ها که توسط تأمین کنندگان مراقبت های بهداشتی، معمولاً شامل سابقه خدمات دریافت شده، شرایط خدمات و نتایج بالینی یا اطلاعات مربوط به آن خدمات می شود. جمع آوری شده، از لحاظ تاریخی بیشترین داده های بهداشتی از این چارچوب ارایه شده است. ظهور و پیشرفت در فناوری اطلاعات سلامت، eHealth با این حال، جمع آوری و استفاده از داده های بهداشتی را گسترش داده اند اما همچنین موجب امنیت جدید، حریم خصوصی و اخلاقیات شده است. جمع آوری و استفاده از داده های بهداشتی توسط بیماران در حال افزایش است جزء اصلی سلامت دیجیتال است. داده های بهداشتی هر گونه اطلاعات مربوط به شرایط بهداشتی، نتایج تولید مثل، و کیفیت زندگی را برای یک فرد یا جمعیت می باشد. داده های بهداشت شامل معیارهای
بالینی همراه با اطلاعات زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادی و رفتاری مرتبط به سلامتی و تندرستی باشد. زمانی که افراد با های بهداشتی ارتباط برقرار می کنند تعدادی از داده های بهداشتی جمع آوری و استفاده می شود. این داده ها که توسط جمع آوری می شوند، معمولاً شامل سابقه خدمات دریافت شده، شرایط خدمات و نتایج بالینی یا اطلاعات مربوط به آن خدمات می شود. از لحاظ تاریخی، بیشتر اطلاعات بهداشتی از این چارچوب ارایه شده است. با این حال، ظهور سلامت الکترونیک و پیشرفت در فناوری اطلاعات سلامت جمع آوری و استفاده از داده های بهداشتی را گسترش داده اما باعث ایجاد نگرانی های امنیتی، حفظ حریم خصوصی و اخلاقی نیز شده است. جمع آوری و استفاده از داده های بهداشتی توسط بیماران در حال افزایش است و این جزء اصلی سلامت دیجیتال است. انواع. داده های بهداشتی به صورت ساختاری یا بدون ساختار طبقه بندی می شوند. داده های بهداشت ساختاری استاندارد شده و به راحتی قابل انتقال بین سیستم های اطلاعات سلامت می باشد. به عنوان مثال، نام بیمار، تاریخ تولد یا نتیجه آزمایش خون را می توان در فرمت داده ساختاری ثبت کرد. داده های بهداشت نامرتبط، برخلاف داده های ساختاری، استا
ندارد نمی شوند. ایمیل ها، ضبط های صوتی یا یادداشت های پزشک در مورد یک بیمار نمونه هایی از اطلاعات بهداشتی بدون ساختار است. در حالی که پیشرفت در فناوری اطلاعات سلامت جمع آوری و استفاده گسترش یافته است، پیچیدگی اطلاعات سلامت مانع استانداردسازی در صنعت مراقبت های بهداشتی شده است. از سال ۲۰۱۳ تخمین زده شده است که تقریباً ۶۰٪از اطلاعات بهداشتی در ایالات متحده به صورت غیر ساختاری صورت گرفته است. همچنین داده های بهداشتی به صورت ساختاری یا بدون ساختار طبقه بندی می شوند. داده های بهداشتی ساختاری استانداردی شده و به راحتی قابل انتقال بین می باشد. به عنوان مثال، نام بیمار، تاریخ تولد یا نتیجه آزمایش خون را می توان در فرمت داده ساختاری ثبت کرد. داده های بهداشت نامرتبط، برخلاف داده های ساختاری، استاندارد نمی شوند. ایمیل ها، ضبط های صوتی یا یادداشت های پزشک در مورد یک بیمار نمونه هایی از اطلاعات بهداشتی بدون ساختار می باشد. در حالی که پیشرفت در فناوری اطلاعات سلامت جمع آوری و استفاده گسترش یافته است، پیچیدگی اطلاعات سلامت مانع استانداردسازی در صنعت مراقبت های بهداشتی شده است. از سال ۲۰۱۳، تخمین زده شده است که تقریباً ۶۰ در
صد از اطلاعات بهداشتی در ایالات متحده، بدون ساختار بوده است.
در نظریه اعداد، عدد لیوویل () یک عدد حقیقی "x" با این ویژگی است که به ازای هر عدد صحیح "n"، اعداد صحیح "p" و "q" وجود دارند به شکلی که "q"&gt; 1 و: عدد لیوویل را می توان به نسبت دقیقی با استفاده از دنباله از اعداد گویا تقریب زد. در ۱۸۴۴، ژوزف لیوویل ثابت کرد که همهٔ اعداد لیوویل اعداد متعالی هستند و اینگونه برای بار اول وجود اعداد متعالی را نشان داد.
خاندان ایسه هی ؛ یکی از خاندان های منشعب شده از خاندان تایرا بود که پس از شورش تنگیو توسط چهارمین پسر تایرا نو ساداموری، تایرا نو کوره هیرا بنیان گذاری شد. تایرا نو تاداموری، تایرا نو کیوموری و تایرا نو شیگه موری از اعضای این شاخه از خاندان تایرا بودند.
در ریاضیات یک دنباله عددی تصادف آماری () دارد اگر که هیچ الگو یا نظم قابل تشخیصی در آن نباشد. مثلاً دنبالهٔ نتایج یک تاس ایده آل یا ارقام اعشاری عدد پی از خود تصادف آماری به نمایش می گذارند. تصادف آماری لزوماً به معنای تصادف «حقیقی» (که لازمهٔ آن پیش بینی ناپذیری است) نیست و در بسیاری موارد شبه تصادفی بودن بسنده می کند. بنابر نظریه رمزی، چیزهایی که «به اندازهٔ کافی» بزرگ باشند لزوماً شامل یک زیرساختار هستند و تصادفی نیستند.
در ریاضیات، عدد نرمال () عددی حقیقی است که دنبالهٔ نامتناهی ارقام آن در هر مبنای عدد صحیح مثبت formula_1 به شکلی همگن توزیع شده باشد، یعنی هر ارزش رقمی formula_1 تراکم طبیعی formula_3 داشته باشد و همچنین همهٔ جفت رقم های ممکن formula_4 تراکم طبیعی formula_5، همهٔ formula_6 تراکم طبیعی formula_7 و … داشته باشند. به عبارت ساده تر هیچ رقم یا ترکیب متناهی از ارقامی بیشتر از بقیه روی ندهد و این امر چه در مبنای ۱۰ و چه در مبناهای دیگر صدق کند. می توان ثابت کرد که تقریباً همهٔ اعداد حقیقی نرمال هستند. باور بر آن است که اعدادی مثل ریشه دوم ۲، عدد پی، و عدد e هم نرمال هستند، ولی هنوز اثباتی برای نرمال بودن این اعداد در دست نیست.
یاسوماسا کانادا (؛ زادهٔ – درگذشته ۱۱ فوریه ۲۰۲۰) ریاضی دان، فیزیک دان، استاد علوم اطلاعات دانشگاه توکیو، و دانشمند رایانه اهل ژاپن بود که بیشتر برای ثبت رکورد در زمینهٔ محاسبهٔ ارقام عدد پی شناخته می شود. او عدد پی را ۱٫۲۴۱۱ تریلیون رقم محاسبه کرده است.
جاده اقیانوس اطلس یا جاده اطلس (به نروژی: Atlanterhavsvegen یا Atlanterhavsveien) قسمتی ۸.۳ کیلومتری از بزرگراه ۶۴ نروژ است که از مجمع الجزایری در اید و شهرستان اویروی در موره او رومسدال می گذرد. این جاده با گذشت از خط ساحلی هوستادویکا، جزیره اویروی را به سرزمین اصلی نروژ و شبه جزیره رومس دالس هالایا متصل می کند. این جاده از روستاهای کوروگ در اویروی و ووانگ در اید می گذرد و دربردارنده چندین میان گذر و ۸ پل است که معروف ترین آن پل استورزایساندت است. تاریخچه. در اوایل سده ۲۰ میلادی پروژه ایجاد راه آهنی در همین مسیر پیشنهاد شد اما این پروژه هیچگاه به مرحله اجرا نرسید. پروه های جدی تر برای ایجاد جاده ای در این مسیر در دهه ۱۹۷۰ میلادی مطرح شدند و ساخت این جاده در ۱ اوت ۱۹۸۳ آغاز شد. این ناحیه در طول زمان ساخت وساز جاده، ۱۲ بار با طوفان مواجه شد. این جاده پس از ۶ سال سرانجام در ۷ ژولای ۱۹۸۹ میلادی بازگشایی شد و هزینه نهایی ساخت آن ۱۲۲ میلیون کرون نروژ بود که ۲۵٪ این پول از عوارض جاده ای گرفته شده و بقیه آن از بودجه دولتی تامین شد. قرار بود که این جاده تا ۱۵ سال مشمول عوارض باشد اما در ژوئن سال ۱۹۹۹ استفاده از این ج
اده رایگان شد. این جاده به عنوان میراث فرهنگی کشور نروژ ثبت شده است و یکی از جاذبه های گردشگری این کشور به شمار می آید. در ۱۹ دسامبر ۲۰۰۹ میلادی تونلی زیردریایی با طول ۵.۷ کیلومتر به این مسیر اضافه گردید.
یک صفحه بارگذاری تصویری است که توسط یک برنامه رایانه ای—معمولاً یک بازی ویدئویی—نشان داده می شود تا برنامه فرایند بارگذاری خود را بگذراند. در بازی های ویدئویی اولیه، صفحه بارگذاری فرصتی برای طراحان بود تا خلاقیت خود را در آن پیاده کنند، بدون این که نیازی به گذر از محدودیت های فنی موجود درون بازی باشد. مدت زمان یک صفحه بارگذاری متغیر است و ممکن است کوتاه یا طولانی باشد.
ورزشگاه رومل فرناندز یک ورزشگاه چندمنظوره است که در پاناماسیتی قرار دارد. این ورزشگاه برای ورزش های گوناگونی در نظر گرفته شده است اما بیشتر برای مسابقات فوتبال استفاده می شود. ورزشگاه در سال ۱۹۷۰ گشایش یافت و پس از بازسازی در سال ۲۰۰۹، ظرفیت ۳۲ هزار تماشاگر را پیدا کرد. این ورزشگاه خانهٔ باشگاه فوتبال تائورو است و تیم ملی فوتبال پاناما نیز از آن استفاده می کند.
طریقت صفویه یک طریقت صوفیانه بود که توسط شیخ صفی الدین اردبیلی در اردبیل بنیان نهاده شد. این طریقت در طول سده های چهاردهم و پانزدهم میلادی و پس از چهار نسل، به جایگاه برجسته ای در جامعهٔ شمال غربی ایران رسید و یک بار تغییر مذهب و تغییر مشی داد. با این حال، امروزه بیشتر به دلیل دودمان صفوی که مرشدان این طریقت از آن بودند و به مدت دو قرن بر ایران صفوی حکومت کردند، شناخته می شود. طریقت صفوی از طبقات گوناگون مریدان و خلفا تشکیل شده بود. بالاترین مقام در این طریقت مرشد کامل بود که رهبری آن را بر عهده داشت. این طریقت از زمان شیخ جنید به یک فرقهٔ سیاسی تبدیل شد. دو تن از رهبران آن یعنی شیخ جنید و پسرش شیخ حیدر این طریقت را ستیزه جویانه کردند که منجر به چهار دهه جنگ و درگیری آن با حکومت های آن زمان یعنی شروانشاهان، آق قویونلوها و عثمانی شد. تاریخچه. آغاز. آغار طریقت صفویه با داستان زندگی شیخ صفی الدین اردبیلی گره خورده است. شیخ صفی الدین به سال ۶۵۰م/۱۲۵۲ق در اردبیل به دنیا آمد و در جوانی به دنبال یافتن مرشد توانایی برای پاسخ به پرسش ها و ارضاء حالات عرفانی اش، راهی شد. او در سال ۶۷۵م/۱۲۷۶ق به ملاقات شیخ زاهد گیلانی د
ر گیلان رفت و به طریقت زاهدیه او پیوست. صفی الدین از ابتدا مورد توجه و لطف شیخ زاهد قرار گرفت و به سرعت به نزدیک ترین مرید او تبدیل شد؛ تا جایی که شیخ زاهد دخترش را به ازدواج او در آورد و در کهنسالی، ریاست طریقتش را نیز به او سپرد. پس از رسیدن شیخ صفی الدین به رهبری طریقت زاهدیه، نام این طریقت، هم نام با او، به «طریقت صفویه» تغییر کرد و دوران جدیدی از ترویج و پیشبرد فعالانه این فرقهٔ تازه شروع شد که چیزی را که پیشتر طریقتی صوفیانه و با اهمیت صرفاً محلی بود، به نهضتی مذهبی تبدیل کرد که نفوذ آن در تمام ایران غربی گسترش یافت. با اینکه تا پیش از آن رهبری طریقت به شخص برگزیدهٔ مرشد محول می شد، پس از شیخ صفی الدین رابطهٔ نَسَبی (پدر–فرزندی) در این امر برقرار شد. تصمیم شیخ صفی الدین مبنی بر حفظ طریقت صفویه در خاندان خود، آشکار می سازد که او از همان ابتدا بر آن بوده که از این طریقت همچون نردبانی برای رسیدن به قدرت سیاسی استفاده کند. شیخ صفی الدین در ۱۲ سپتامبر ۱۳۳۴م/۱۲ محرم ۷۳۵ق درگذشت و پیش از مرگ پسر دومش صدرالدین موسی را به جانشینی طریقت و ادارهٔ املاک خود برگزید. از آنجا که برادران بزرگ و کوچک صدرالدین پیش از آن
بدون اولادی فوت کرده بودند، صدرالدین نه تنها وارث معنوی پدرش شیخ صفی الدین، بلکه تنها وارث دارایی های او نیز شد. دوران بسیار طولانی ۵۸ ساله ریاست شیخ صدرالدین (۹۱–۱۳۳۴م/۹۳–۷۳۵ق) شاهد یک واقعهٔ مهم در این خاندان یعنی بنای آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی بود که در اردبیل آغاز شد و در طول ده سال زیر نظر او پایان گرفت. شیخ صدرالدین کوشش های پدرش را برای برای گسترش تبلیغات مذهبی طریقت دنبال کرد و بسیاری از امرای ایلخانی و اشراف مغول در شمار مریدان مشایخ اردبیل در آمدند. شیخ صدرالدین حمایت امرای مغول را به دست آورد و همو بود که سازمان بنیادین طریقت صفوی را پایه ریزی کرد. از همان زمان شبکهٔ تبلیغاتی آن طریقت از آذربایجان تا آناتولی شرقی بسط پیدا کرده بود و بسیاری از افراد قبایل گله دار ترکمان که در آن نواحی ساکن بودند، بدان پیوسته بودند. شیفتگی و سراسیمگی قبایل متعدد ترکمان به مشایخ صفوی بر دعوی این شیوخ به «سیادت و ارتباط با ائمهٔ دین و حتی حلول جوهر الهی در آنان و شایستگی شان برای ریاست بر امت محمدی» مبتنی بود. رسیدن شیخ صدرالدین به مقام رهبری طریقت با از هم پاشیدن امپراتوری ایلخانی مقارن بود و بالطبع آشوب های سیاسی
در این دوره اثرات نامطلوبی بر مشایخ صفوی در اردبیل گذاشت. در نواحی دریاچه وان قدرت اتحادیه قبایل ترکمان قره قویونلو رو به افزایش بود. با وجود ستیزها و آزارهای فراوان شیخ صدرالدین و روحانیون توسط ملک اشرف جلایری، شیخ صدرالدین مورد لطف و مرحمت جانی بیگ محمود، خان اردوی زرین قرار گرفت. شیخ صدرالدین در سال ۱۳۹۱م/۷۹۳ق درگذشت و همچون پدرش در زیارتگاه اردبیل به خاک سپرده شد. او نیز پیش از مرگ، پسرش خواجه علی را به عنوان جانشین و نایب خود برگزیده بود. تداوم. تحت رهبری ۳۶ سالهٔ شیخ خواجه علی (۱۳۹۱–۱۴۲۷م/۷۹۳–۸۳۰ق) تعالیم نیمه مخفی طریقت صفویه، آشکارا ماهیت شیعی به خود گرفت. برخی مورخان چون احمد کسروی، داستان سه بار ملاقات خواجه علی با تیمور لنگ را ساختگی و مردود دانسته اند. بنابر روایت سنتی صفویه، خواجه علی تیمور را چنان تحت تأثیر خود قرار داد که او نیز به حلقهٔ مریدان طریقت وی در آمد و اسرایی را که در جریان حملاتش به عثمانی گرفته بود را تسلیم خواجه علی کرد. تیمور همچنین اراضی و دهات مجاور اردبیل را خرید و آنها را وقف مزار شیخ صفی الدین کرد، آن را بست اعلام داشت و تمام خراج آن ناحیه را به خاندان صفوی انتقال داد. گفته
شده است که شاهرخ، پسر تیمور نیز احترام خواجه علی را مرعی می داشت. او در سال ۱۴۲۰م/۸۲۳ق در جریان لشکرکشی هایش علیه قره قویونلوها، وارد اردبیل شد و مزار شیخ صفی الدین را زیارت و از خواجه علی تبرک جست. با اینکه ابراز همدلی با احساسات مذهبی عوام از سیاست های شاهرخ بود، لیکن دیدار وی از خواجه علی به ویژه از آنجا که طریقت صفویه در آن زمان گرایش های آشکار شیعی داشت، جالب توجه است. پس از خواجه علی پسرش ابراهیم جانشین شد و تا هنگام مرگش در ۲۰ سال بعد (۱۴۴۷م/۸۵۱ق) رهبری طریقت را بر عهده گرفت. در مورد مسیر تحول طریقت صفویه در این دوره اطلاعات چندانی در دست نیست. آنچه آشکار است، این است که ابراهیم شبکهٔ هواخواهانی را فعالانه درگیر پیشبرد تبلیغات صفویه در آناتولی و دیگر نقاط بودند، حفظ و تقویت کرد. ابراهیم در رسیدگی به احوال فقرا و مستمندان حتی بر اجدادش نیز پیشی جست. در این زمان بقعهٔ صفی الدین به قدری غنی شده بود که در مطبخ های آن دیگ ها و آلات خوان طلا و نقره وجود داشت و شیخ چون پادشاهان روزگار می گذراند. جنگاوری. با رسیدن شیخ جنید فرزند ابراهیم به رهبری طریقت، نهضت صفویه باز وارد مرحلهٔ مهم دیگری در مسیر رسیدن به قدرت
شد. جنید از همان ابتدا علائم آشکاری از تمایل به قدرت دنیوی و سلطنت از خود نشان داد و نخستین رهبر طریقت بود که لقب «سلطان» گرفت. او که دیگر به صرفاً قدرت معنوی راضی نبود، با تحریک کردن مریدانش به جهاد علیه کفار، روحیهٔ ستیزه جویی را در طریقت وارد ساخت. تحرکات جنید موجب سوءظن جهانشاه سلطان مقتدر قره قویونلو شد که جنید را با تهدید به ویران کردن اردبیل، از قلمرو خود اخراج کرد. به گفتهٔ راجر سیوری، در چرایی تنش میان طریقت صفویه و قره قویونلوها، علاوه تهدیدات نظامی، این طریقت رقیب آن قوم نیز محسوب می شد؛ زیرا اگرچه قره قویونلوها دارای عقاید رزمندهٔ شیعی نبودند، اما سعی در متحد کردن سران قوم بر پایهٔ عقاید شیعی داشتند. به هر روی، جنید توسط اوزون حسن پادشاه آق قویونلو و دشمن جهانشاه در پایتختش دیاربکر پناه داده شد. جنید سه سال در آنجا ماند و حتی با ازدواج با خدیجه بیگم خواهر اوزون حسن، اتحاد سیاسی خود با فرمانروای آق قویونلو را تحکیم کرد. تصمیم به اتحاد از دو طرف، بنا بر مصالح سیاسی و نظامی گرفته شده بود. در سال ۱۴۶۰م/۸۶۰ق جنید با نیرویی متشکل از ۱۰٬۰۰۰ نفر و احتمالاً با هدف فتح شیروان و تبدیل آن به پایگاهی برای تها
جمات بعدی به ایران، به آن سرزمین حمله کرد. این لشکرکشی او به شکست انجامید و جنید در همان سال مورد حملهٔ شیروانشاه قرار گرفت و به قتل رسید. پس از مرگ جنید نهضت صفویه نه تنها تجزیه نشد، بلکه با جانشینی پسر او شیخ حیدر تلاش ها برای کسب قدرت شتاب بیشتری یافت. نخستین اقدام حیدر ادامهٔ اتحاد سیاسی و نظامی با آق قویونلوها بود که به خصوص با ازدواجش با عالم شاه بیگم دختر اوزون حسن و دسپینا خاتون مشخص شد. پس از به تخت نشستن سلطان یعقوب، حیدر آق قویونلوها را ترک گفت و او نیز مانند پدرش هم قدرت معنوی و هم قدرت دنیوی را به کار گرفت و چندی نگذشت که در پی برپایی قلمرویی برای خود شد. به باور پناهی سمنانی: «از همان زمان که شیخ حیدر عنوان سلطان اختیار کرد و به ایجاد نوعی انضباط نظامی در پیروان خویش و استوار ساختن روحیهٔ سلحشوری و جنگاوری در آن کوشش کرد و کلاه قزلباش را به نشانهٔ شعاری برای خود و پیروانش ترتیب داد، شکوه سلطنت جای خود را در اهداف صوفیان باز کرد. این خودآرایی ها، جاذبهٔ قدرت کافی را برای ترکمانان طایفه های گوناگون در بر داشت تا به پشتوانهٔ آن، زیر یک لوا و شعاری واحد و با احساس یگانگی در رکاب مرشد کامل و در راه ن
شر تشیع شمشیر زده و جانبازی کنند.» شیخ حیدر نیز مانند پدرش برای شروع، با هدف کسب آمادگی پیروانش، به سرزمین چرکس ها و گرجی ها در مسیر شیروان لشکر کشید. اما این بار شیرواشاه فرخ یسار برای دفع او از سلطان یعقوب یاری طلبیید و ۴٬۰۰۰ سربازی که یعقوب برای او فرستاد، در شکست و قتل حیدر در ۱۴۸۸م/۸۹۴ق آن هم در فاصله کوتاهی از محل قتل پدرش جنید، نقشی اساسی داشت. با اینکه طریقت صفویه برای دومین بار رهبر خود را در جنگ از دست داده بود، اما توان درونی آن طریقت باعث پیشرفت بدون وقفه اش شد. پس مرگ شیخ حیدر، بزرگ ترین پسرش علی جانشین او شد و با «پادشاه» خواندن خویش آرزوهای سیاسی صفویه را آشکارتر کرد. نگرانی های سلطان یعقوب که با مرگ شیخ حیدر موقتاً برطرف شده بود، با گزارش هایی مبنی بر اینکه علی درحال تدارک برای گرفتن انتقام مرگ پدر خود است، بار دیگر و به شکل شدیدتری ظاهر شد. سلطان یعقوب علی و دو برادر دیگرش و مادرشان را (که خواهر یعقوب نیز بود) دستگیر و در قعلهٔ اسطخر فارس محبوس کرد و زندگی علی تنها با وساطت مادرش نجات یافت. زمانی که سلطان یعقوب در سال ۱۴۹۰م/۸۹۶ق درگذشت که موجب تجزیه امپراتوری آق قویونلو شد، ورق برگشت و یکی از